Torpol S.A. — Annual Report 2016

Mar 23, 2017

TORPOL S.A. SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2016 ROKU WRAZ Z OPINIĄ NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA

Poznań, 22 marca 2017 roku

Spis treści

		Spis treści1 Rachunek zysków i strat 4
		Sprawozdanie z całkowitych dochodów5
		Bilans6
		Sprawozdanie z przepływów pieniężnych7
		Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym 8
		Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym 9
		Zasady (polityki) rachunkowości oraz dodatkowe noty objaśniające10
1.		Informacje ogólne 10
2.		Inwestycje Spółki10
	2.1.	Inwestycje w jednostkach zależnych 11
	2.2.	Udział we wspólnych przedsięwzięciach i wspólnych działaniach 12
3.		Identyfikacja skonsolidowanego sprawozdania finansowego12
4.		Skład Zarządu Spółki12
5.		Zatwierdzenie sprawozdania finansowego 13
6.	Akcjonariat Spółki 13
7. 8.		Stan posiadania akcji Spółki przez osoby zarządzające i nadzorujące Spółkę 13 Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach 13
	8.1.	Profesjonalny osąd13
9.	8.2.	Niepewność szacunków14 Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego 16
	9.1.	Oświadczenie o zgodności17
	9.2.	Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji sprawozdania finansowego17
		10. Nowe standardy rachunkowości 17 11. Zmiana szacunków wyceny kontraktów i zasad prezentacji18
		12. Istotne zasady rachunkowości…19
	12.1.	Udziały i akcje w jednostkach zależnych i wspólnych przedsięwzięciach19
	12.2.	Udział we wspólnym działaniu19
	12.3.	Przeliczanie pozycji wyrażonych w walucie obcej20
	12.4.	Rzeczowe aktywa trwałe 20
	12.5.	Aktywa niematerialne21
	12.6.	Koszty prac badawczych i rozwojowych22 12.6.1 Wartość firmy 23
	12.7.	Leasing 24
	12.8.	Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych 24
	12.9.	Koszty finansowania zewnętrznego 25
		12.10. Aktywa finansowe 25
		12.11. Utrata wartości aktywów finansowych26
		12.11.1 Aktywa ujmowane według zamortyzowanego kosztu 26 12.11.2 Aktywa finansowe wykazywane według kosztu 27 12.11.3 Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 27
		12.12. Zapasy 27
		12.13. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności28
		12.14. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych 28
		12.15. Oprocentowane kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne 28
		12.16. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 29

12.17. Rezerwy29
12.18. Odprawy emerytalne30
12.19. Przychody30
12.19.1 Sprzedaż towarów i produktów 30
12.19.2 Umowy z tytułu długoterminowych kontraktów budowlanych 30
12.19.3 Odsetki 31
12.19.4 Dywidendy 31
12.19.5 Przychody z tytułu wynajmu 31
12.19.6 Dotacje rządowe 31
12.19.7 Przychody z tytułu usług serwisowych 32
12.20. Podatki32
12.20.1 Podatek bieżący 32
12.20.2 Podatek odroczony 32 12.20.3 Podatek od towarów i usług 33
12.20.4 Ocena niepewności co do rozliczeń podatkowych 33
12.21. Zysk netto na akcję33
12.22. Zmiany stosowanych zasad rachunkowości 33 13. Segmenty operacyjne34
13.1. Segmenty operacyjne35
13.2. Informacje geograficzne 36
14. Przychody i koszty36
14.1. Przychody ze sprzedaży usług – długoterminowe kontrakty budowlane 36
14.2. Pozostałe przychody operacyjne38
14.3. Pozostałe koszty operacyjne 38
14.4. Przychody finansowe38
14.5. Koszty finansowe 38
14.6. Koszty według rodzajów 39
14.7. Koszty amortyzacji ujęte w rachunku zysków i strat39
14.8. Koszty świadczeń pracowniczych 39
15. Podatek dochodowy40
15.1. Obciążenie podatkowe40
15.2. Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej 40
15.3. Odroczony podatek dochodowy 41
16. Majątek socjalny oraz zobowiązania ZFŚS 42
17. Rzeczowe aktywa trwałe 43
18. Zysk przypadający na jedną akcję 45
19. Aktualizacja wartości niefinansowych aktywów trwałych. 45
20. Leasing46
20.1. Zobowiązania z tytułu umów leasingu finansowego 46
20.2. Zobowiązania z tytułu umów leasingu operacyjnego 46
21. Aktywa niematerialne 47
22. Wartość firmy 48
23. Udział we wspólnych ustaleniach umownych 49
23.1. Wspólne działanie - NLF Torpol Astaldi spółka cywilna49
23.2. Wspólne działanie – kontrakty realizowane w konsorcjach 50
24. Pozostałe aktywa 50
24.1. Rozliczenia międzyokresowe w aktywach 50
25. Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży50
26. Świadczenia pracownicze 50

26.1.	Świadczenia emerytalne oraz inne świadczenia po okresie zatrudnienia 50
	27. Zapasy51
	28. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 52
	29. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 53 30. Przyczyny występowania różnic pomiędzy bilansowymi zmianami niektórych pozycji oraz
	zmianami wynikającymi ze sprawozdania z przepływów pieniężnych 54
	31. Dywidendy wypłacone i zaproponowane do wypłaty 55
	32. Kapitał podstawowy i kapitały zapasowe/ rezerwowe55
32.1.	Kapitał podstawowy 55
	32.1.1 Wartość nominalna udziałów/akcji 55
	32.1.2 Akcjonariusze o znaczącym udziale 56
32.2.	Pozostałe kapitały rezerwowe56
32.3.	Niepodzielony wynik finansowy oraz ograniczenia w wypłacie dywidendy 57
	33. Informacja o emisji, wykupie i spłacie dłużnych i kapitałowych papierów wartościowych57
	34. Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki 58 35. Rezerwy 61
35.1.	Zmiany stanu rezerw 61
35.2.	Inne rezerwy 61
	36. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania finansowe, pozostałe zobowiązania i
	rozliczenia międzyokresowe62
36.1.	Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania finansowe oraz pozostałe
	zobowiązania 62
36.2.	Rozliczenia międzyokresowe w pasywach63
	37. Zobowiązania warunkowe 64
37.1.	Sprawy sądowe 65
37.2.	Rozliczenia podatkowe68
	38. Informacje o podmiotach powiązanych 69
38.1.	Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi 70
38.2.	Pożyczka udzielona członkowi Zarządu70
38.3.	Wynagrodzenie kadry kierowniczej Spółki70
	38.3.1 Wynagrodzenie wypłacone lub należne członkom Zarządu oraz członkom
	Rady Nadzorczej Spółki 70 39. Informacje o wynagrodzeniu biegłego rewidenta lub podmiotu uprawnionego do badania
	sprawozdań finansowych70
	40. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym71
40.1.	Ryzyko stopy procentowej 71
40.2.	Ryzyko walutowe 72
40.3.	Ryzyko kredytowe72
40.4.	Ryzyko koncentracji73
40.5.	Ryzyko związane z płynnością73
	41. Instrumenty finansowe75
41.1.	Wartości godziwe poszczególnych klas instrumentów finansowych 75
41.2.	Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat w podziale na kategorie instrumentów finansowych 75
41.3.	Ryzyko stopy procentowej 77
	42. Zarządzanie kapitałem 77
	43. Struktura zatrudnienia78
	44. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym 78

		Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015 (przekształcone)
	Nota
Działalność kontynuowana
Przychody ze sprzedaży usług	14.1	740 413	1 2 1 8 3 0 6
Przychody ze sprzedaży towarów i produktów		2 7 2 5	1 1 3 9
Przychody ze sprzedaży		743 138	1 2 1 9 4 4 5
Koszt własny sprzedaży	14.6	701 279	1 153 102
Zysk brutto ze sprzedaży		41859	66 343
Koszty sprzedaży	14.6	958	3640
Koszty ogólnego zarządu	14.6	17 2 26	19 503
Zysk ze sprzedaży		23 675	43 200
Pozostałe przychody operacyjne	14.2	1 1 8 5	1 2 2 0
Pozostałe koszty operacyjne	14.3	732	1 0 6 4
Zysk z działalności operacyjnej		24 128	43 356
Przychody finansowe	14.4	3 3 2 9	1926
Koszty finansowe	14.5	7235	5 0 9 8
Zysk brutto		20 222	40 184
Podatek dochodowy	15.1	4860	8 1 8 4
Zysk netto za okres		15 362	32 000
Zysk na jedna akcję (w złotych):
- średnioważona liczba wyemitowanych akcji zastosowana do obliczenia
podstawowego zysku na jedną akcję w tysiącach sztuk		22 970	22 970
-podstawowy z zysku za rok obrotowy		0,67	1,39

		$\sim$ $\sim$ $\sim$ $\sim$ $\sim$ $\sim$ $\sim$ $\sim$ 31 grudnia 2016	-------------------------------------- 31 grudnia 2015 (przekształcone)
	Nota
Zysk netto za okres		15 3 62	32 000
Inne calkowite dochody
Składniki, które nie zostaną przeniesione w późniejszych okresach do rachunku zysków i strat:		194	44
Zyski/Straty aktuarialne		239	54
Podatek dochodowy dotyczący składników, które nie zostaną przeniesione w późniejszych okresach	15.1	$-45$	$-10$
Składniki, które mogą zostać przeniesione w późniejszych okresach do rachunku zysków i strat:		777	$-259$
Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej		777	$\epsilon$ $-259$
Inne calkowite dochody/(straty) netto		971	$-215$
CALKOWITY DOCHÓD ZA OKRES		16 333	31785

AKTYWA 168 814 Aktywa trwale 104 295 17 Rzeczowe aktywa trwałe 0 Nieruchomości inwestycyjne 9008 22 Wartość firmy 738 21 Aktywa niematerialne 4885 2.1 Udziały w jednostkach zależnych 521 2.2 Udziały we wspólnych przedsięwzięciach 26 493 28 Należności długoterminowe 21 30 5 15.3 Aktywa z tytułu podatku odroczonego 928 Pożyczki udzielone 641 24.1 Rozliczenia międzyokresowe 503 665 Aktywa obrotowe 18 439 27 Zapasy 28 216824 Należności z tytułu dostaw i usług 8642 28 Pozostałe należności finansowe 14 032 28 Należności z tytułu podatku dochodowego 30 060 28 Rozliczenie kontraktów budowlanych 28 7005 Pozostałe należności niefinansowe 3906 24.1 Rozliczenia międzyokresowe 29 204 757 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
	159 473
	92 635 67
	9008
	1 150
	7 5 7 6
	526
	21 908
	26 198
	0
	405
	504 607
	20 344
	105 760
	4858
	2030
	28 594
	1958
	4 1 2 1
	336 942
$\boldsymbol{0}$ 25 Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży	$\mathbf 0$
672 479 SUMA AKTYWÓW	664 080
KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA
223 307 Kapital wlasny	222823
32.1 4 5 9 4 Kapitał podstawowy	4 5 9 4
32,2 133 457 Pozostałe kapitały rezerwowe	117305
58 918 32.2 Kapitały zapasowe	58918
26 861 Zyski zatrzymane	43 500
-706 Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej 183 Kapital z aktualizacji wyceny (zyski/straty aktuarialne)	$-1483$ $-11$
93781 Zobowiązania długoterminowe	90 989
36.1 40 000 Obligacje długoterminowe	40 000
35.1 692 Rezerwy	766
36.1 53 089 Pozostałe zobowiązania finansowe	50 223
355 391 Zobowiązania krótkoterminowe	350 268
236 025 36.1 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	169 387
27 507 34,36.1 Kredyty i pożyczki	6789
38 198 36.1 Pozostałe zobowiązania finansowe	28 143
36.1 0 Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego	0
30 373 36.1 Rozliczenie kontraktów budowlanych i przychodów przyszłych okresów	96 102
4 5 7 9 36.1 Pozostałe zobowiązania niefinansowe	15348
5 0 8 0 36.1,36.2 Rozliczenia międzyokresowe	10 986
13 629 35.1,36.1 Rezerwy	23 5 13
449 172 Zobowiązania razem	441 257
672 479 SUMA KAPITAŁU WŁASNEGO I ZOBOWIĄZAŃ	664 080
И
Marta Izdebska Tomasz Krupiński Michał Wlatowski Krzysztof Miler Grzegorz Grabowski
Dyrektor Biura Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Prezes Zarządu Rachunkowości

		Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
	Nota
Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk brutto		20 222	40 184
Korekty o pozycje:
Amortyzacja	14.7	13 967	12439
Zysk na działalności inwestycyjnej		$-440$	$-380$
Zmiana stanu należności	30	$-125440$	248 511
Zmiana stanu zapasów	30	1917	16 049
Zmiana stanu zobowiązań z wyjątkiem kredytów i pożyczek	30	-58 390	$-141645$
Przychody z tytułu odsetek		$-2846$	-1 884
Koszty z tytułu odsetek		4781	4 0 6 9
Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych	30	$-5850$	-16 907
Zmiana stanu rezerw	30	$-9958$	14 017
Podatek dochodowy zapłacony		-12 045	-11864
Pozostałe	30	971	$-1148$
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej		$-173111$	161 441
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Sprzedaż rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych		1755	740
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych	30	$-3945$	$-10264$
Sprzedaż nieruchomości inwestycyjnych		55	10
Odsetki otrzymane		2 3 3 7	1718
Objęcie udziałów w spółkach zależnych		-12	-6 621
Udzielone pożyczki		$-918$	0
Pozostałe	30	$-571$	-2 131
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej		$-1299$	$-16548$
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej Spłata zobowiązań z tytułu leasingu finansowego		$-11070$	$-11887$
Wpływy z tytułu zaciągnięcia pozyczek/kredytów		41 687	40 4 69
Emisja dłużnych papierów wartościowych		0	40 000
Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli		$-15849$	$-11485$
Spłata pożyczek/kredytów		-20 969	$-72130$
Odsetki zapłacone		$-4080$	$-2671$
		0	16 063
Pozostałe – leasing zwrotny Środki pieniężne netto z działalności finansowej		$-10281$	$-1641$
Zwiększenie/(Zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów		$-184691$	143 252
Zmiana statusu rachunku bankowego opisanego w nocie 29		52 506	0
Środki pieniężne na początek okresu		336 942	193 690
Środki pieniężne na koniec okresu*		204 757	336 942
* W nocie 29 zaprezentowano jaka część z powyższych środków pieniężnych przeznaczona jest wyłącznie na realizację danych kontraktów
budowlanych
Krzysztof Miler Grzegorz-Grabowski	Michat Ulatowski	Tomasz Krupiński	Marta Izdebska
Wiceprezes Zarządu Prezes Zarządu	Wiceprezes Zarządu	Wiceprezes Zarządu	Dyrektor Biura Rachunkowości

		Rapitat			Kapttat				Kazem
		yodstawwy	rozostate kapitały	Kapıtat zapasony - Naduyişka ze		sarzymane zarzymane harzymane	Koznice kursowe z przeliczenia jednostki	Kapıtat z aktualizacji
			rzervowe*	sprzedaży akcji	Apason) - pozostały
				bowyżej ich wartości		straty		myceny (zyski/straty
	Nota			nominalnej			galzomelo)	aktuarialne)
la dzień 1 stycznia 2016	32.1, 32.2	4594	117305	54 617	4301	43500	$-1,483$	$\exists$	222 823
$-Zysk$ roku						15362			15362
- Inne całkowite dochody ictto							777	$\overline{5}$	571
Calkowity dochód za okres						15362	777	194	16333
odział wyniku			16152			$-16152$
Dywidenda						$-15849$			$-15849$
Va dzień 31 grudnia 2016	32.1, 32.2	4594	133457	54 617	4301	26861	$-706$	$\mathbf{3}$	223 307

ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI ORAZ DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE

1. Informacje ogólne

Sprawozdanie finansowe Torpol S.A. obejmuje rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku oraz zawiera dane porównawcze za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2015 roku.

Torpol Spółka z o.o. została utworzona Aktem Notarialnym z dnia 30 listopada 1999 roku. Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000156087. Spółce nadano numer statystyczny REGON 639691564.

Dnia 2 stycznia 2012 roku Torpol Spółka z o.o. została przekształcona w spółkę akcyjną pod firmą Torpol Spółka Akcyjna. Postanowieniem Sadu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydział Gospodarczy KRS z dnia 30 grudnia 2011 roku spółka Torpol S.A. została zarejestrowana w dniu 2 stycznia 2012 roku w Rejestrze Przedsiębiorców pod numerem KRS 0000407013. Przekształcenie nastąpiło w trybie art. 551 § 1 i nast. Kodeksu Spółek Handlowych, ze skutkami określonymi w art. 553 Kodeksu Spółek Handlowych, zgodnie z którym spółce Torpol S.A. (jako spółce przekształconej) przysługują wszystkie prawa i obowiązki Torpol Spółka z o.o. (spółki przekształcanej).

1 lipca 2014 roku nastąpił przydział akcji Torpol S.A. w ramach pierwszej oferty publicznej, w której ówczesny właściciel Polimex – Mostostal S.A. sprzedał wszystkie posiadane akcje. W ramach oferty publicznej inwestorom zostało zaoferowanych 15 570 000 akcji serii A, tj. wszystkie akcje należące dotychczas do Polimex – Mostostal S.A. oraz 7 400 000 prawa do akcji serii B. Cena nominalna oferowanych akcji i praw do akcji wynosi 8 złotych. Pierwsze notowanie akcji i praw do akcji Torpol S.A. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. odbyło się 8 lipca 2014 roku.

W dniu 22 sierpnia 2014 roku Spółka powzięła informację z danych Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego o wydaniu przez Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowienia o rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego Spółki w związku z emisją 7 400 000 akcji serii B oraz wykreśleniu dotychczasowego, jedynego akcjonariusza Polimex-Mostostal S.A. Po zarejestrowaniu podwyższenia kapitał zakładowy Spółki wynosi 4 594 tysięcy złotych i dzieli się na 15 570 000 akcji serii A oraz 7 400 000 akcji serii B (łącznie 22 970 000 akcji) o wartości nominalnej 0,20 zł każda.

Siedziba Spółki mieści się w Poznaniu (61-052), ul. Mogileńska 10G. Czas trwania Spółki jest nieoznaczony.

Podstawowym przedmiotem działania Spółki jest realizacja projektów generalnego wykonawstwa w zakresie budowy dróg szynowych i kołowych. Spółka wykonuje również roboty ogólnobudowlane w zakresie rozdzielczych obiektów liniowych – linii elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych, realizuje usługi projektowe.

Spółka posiada przedstawicielstwo w Norwegii Torpol Norge NUF zarejestrowane w grudniu 2010 roku. Oddział w Republice Serbii Torpol S.A. OGRANAK założony w roku 2012 został zlikwidowany w roku 2016.

2. Inwestycje Spółki

Torpol S.A. w sposób bezpośredni sprawuje kontrolę nad spółką Afta Sp. z o.o., Torpol Norge A.S., Torpol Oil&Gas Sp. z o.o. (wcześniej Dimark Oil&Gas Sp. z o.o.) oraz Torpol d.o.o. za usluge. Natomiast spółka Lineal Sp. z o.o. oraz NLF Torpol Astaldi spółka cywilna jest współkontrolowana przez Torpol.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany przez Spółkę w podmiotach zależnych i współzależnych jest równy udziałowi Spółki w kapitałach tych jednostek.

Podstawowe dane ekonomiczno-finansowe, charakteryzujące działalność jednostek zależnych i współzależnych w obecnym i ubiegłym roku obrotowym, przedstawiają się następująco:

TORPOL S.A.
Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku
(w tysiącach złotych)

31 grudnia 2016	Suma bilansowa	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	Aktywa trwałe	Aktywa obrotowe	Kapitał własny	Zobowiązania	Przychody ze sprzedaży	Wynik finansowy netto
Afta Sp. z o.o. *	28	3	0	28	-76	103	0	-6
Torpol Norge AS	24 432	2 303	3 350	21 082	1 493	22 939	69 993	-3 672
Torpol Oil&Gas Sp. z o.o.*	4 022	35	799	3 224	-2 508	6 531	6 580	-2 646
Lineal Sp. z o.o. *	2 242	1 266	30	2 212	1 798	444	2 008	27
NLF Torpol Astaldi sc	121 648	112	2 071	119 577	10	121 638	194 700	0
31 grudnia 2015	Suma bilansowa	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	Aktywa trwałe	Aktywa obrotowe	Kapitał własny	Zobowiązania	Przychody ze sprzedaży	Wynik finansowy netto
Afta Sp. z o.o. *	27	4	0	27	-70	97	0	-6
Torpol Norge AS	24 242	5 798	1 454	22 788	4 687	19 555	22 571	263
Torpol Oil&Gas Sp. z o.o.*	2 935	114	569	2 366	139	2 796	9 718	-2 050
Lineal Sp. z o.o. *	2 449	1 025	38	2 411	1 771	678	2 513	19
NLF Torpol Astaldi sc	109 567	61	2 827	106 740	10	109 557	339 372	0

* Spółka nie podlegająca badaniu.

2.1. Inwestycje w jednostkach zależnych

Spółka posiada inwestycje w następujących jednostkach zależnych:

	Jednostka	Siedziba	Zakres działalności	% udział Spółki w kapitale	Cena nabycia
Lp.				31 grudnia 2016	31 grudnia 2015	w tysiącach złotych
1	Afta Sp. z o.o.	Ul. Sarmacka 7, Poznań	unieszkodliwianie odpadów	100,00%	100,00%	61
2	Torpol Norge A.S.	Brobekkveien 80a, Oslo	rozwój kolei, zarówno nad i pod ziemią	100,00%	100,00%	4 868
3	Torpol Oil&Gas Sp. z o.o. wcześniej Dimark Oil&Gas Sp. z o.o.	Ul. Długa 5, Wysogotowo	działalność w zakresie specjalistycznego projektowania	90,93%	90,93%	2 004
4	Torpol d.o.o. za usluge	Medimurska 21, 10000 Zagreb	wykonywanie usług kolejowych	100%	-	12

W dniu 22 kwietnia 2015 roku został podpisany statut spółki Torpol Norge A.S. Spółka została zarejestrowana w Norwegii 19 maja 2015 roku. Kapitał zakładowy Torpol Norge AS wynosi 2 000 000 NOK i dzieli się na 2 000 000 udziałów o wartości nominalnej 1 NOK każdy. Torpol S.A. objął udziały za kwotę 10 000 000 NOK.

W listopadzie 2015 roku Torpol S.A. nabyła 1 002 udziały w Spółce Torpol Oil&Gas Sp. z o.o. (wcześniej Dimark Oil&Gas Sp. z o.o.) za kwotę 204 tysiące złotych. W grudniu 2015 roku Torpol S.A. objęła 9 000 nowoutworzonych udziałów w Torpol Oil&Gas Sp. z o.o. za kwotę 1 800 tysięcy złotych.

W 2016 roku Spółka dokonała odpisu aktualizującego wartość inwestycji na udziałach w Spółce Torpol Oil&Gas Sp. z o.o. w wysokości 2 004 tysiące złotych.

W dniu 18 lutego 2016 roku w Chorwacji została zarejestrowana Spółka Torpol d.o.o. za usluge.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany przez Spółkę w podmiotach zależnych jest równy udziałowi Spółki w kapitałach tych jednostek.

2.2. Udział we wspólnych przedsięwzięciach i wspólnych działaniach

Spółka posiada udział we wspólnych przedsięwzięciach i wspólnych działaniach:

	Jednostka	Siedziba	Zakres działalności	% udział Spółki w kapitale	Cena nabycia
Lp.				31 grudnia 2016	31 grudnia 2015	w tysiącach złotych
1	Lineal Sp. z o.o.	ul. Sarmacka 7, Poznań	usługi specjalistycznego projektowania	50,00%	50,00%	506
2	NLF Torpol Astaldi spółka cywilna	Pl. B. Sałacińskiego 1, Łódź	projekt Nowa Łódź Fabryczna	50,00%*	50,00%*	5

*Szczegóły w nocie 23.1

3. Identyfikacja skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Spółka sporządziła skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakończony 31 grudnia 2016 roku, które zostało zatwierdzone w dniu 22 marca 2017 roku.

4. Skład Zarządu Spółki

W skład Zarządu Spółki na dzień 31 grudnia 2016 roku wchodzili:

-	Pan Grzegorz Grabowski	-	Prezes Zarządu
-	Pan Krzysztof Miler	-	Wiceprezes Zarządu
-	Pan Michał Ulatowski	-	Wiceprezes Zarządu
-	Pan Tomasz Krupiński	-	Wiceprezes Zarządu

W roku 2016 wystąpiły poniżej wymienione zmiany w składzie Zarządu Spółki. Pomiędzy datą bilansową a datą zatwierdzenia sprawozdania finansowego zmiany w składzie Zarządu nie wystąpiły.

-	Pan Grzegorz Grabowski	- 17 marca 2016 r. powołanie z dniem 23 marca 2016 r. do pełnienia funkcji
		Prezesa Zarządu*
-	Pan Tomasz Sweklej	- rezygnacja z funkcji Prezesa Zarządu w dniu 29 lutego 2016 r.**
-	Pan Tomasz Krupiński	- 14 stycznia 2016 r. powołanie do pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu***

* Raport bieżący nr 12/2016 z dnia 17 marca 2016 roku

** Raport bieżący nr 7/2016 z dnia 29 lutego 2016 roku

** Raport bieżący nr 1/2016 z dnia 14 stycznia 2016 roku

W skład Rady Nadzorczej Spółki na dzień 31 grudnia 2016 roku wchodzili:

-	Pani Jadwiga Dyktus	-	Przewodniczący Rady Nadzorczej
-	Pani Monika Domańska	-	Sekretarz Rady Nadzorczej
-	Pan Tadeusz Kozaczyński	-	Członek Rady Nadzorczej
-	Pan Jerzy Suchnicki	-	Członek Rady Nadzorczej
-	Pan Jacek Srokowski	-	Członek Rady Nadzorczej
-	Pan Adam Pawlik	-	Członek Rady Nadzorczej
-	Pan Tomasz Hapunowicz	-	Członek Rady Nadzorczej

W okresie od dnia bilansowego 31 grudnia 2016 roku do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego do publikacji skład Rady Nadzorczej nie zmienił się.

5. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd w dniu 22 marca 2017 roku.

6. Akcjonariat Spółki

Według posiadanych przez Torpol S.A. informacji, struktura akcjonariatu Torpol S.A. na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawia się następujący sposób:

Akcjonariusz	Liczba akcji	Liczba głosów	% udział w kapitale zakładowym
TF Silesia Sp. z o.o.	8 728 600	8 728 600	38,00%
Nationale-Nederlanden OFE	2 200 000	2 200 000	9,58%
PKO TFI**	1 973 000	1 973 000	8,59%
Pozostali	10 068 400	10 068 400	43,83%
RAZEM	22 970 000	22 970 000	100,00%

** dotyczy akcji będących w posiadaniu zarządzanych przez podmiot funduszy

7. Stan posiadania akcji Spółki przez osoby zarządzające i nadzorujące Spółkę

Akcje Torpol S.A. nabyte w ramach publicznej oferty będące w posiadaniu osób zarządzających i nadzorujących na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania prezentuje poniższa tabela:

Imię i nazwisko	Stanowisko	Liczba akcji 31 grudnia 2016	Liczba akcji 31 grudnia 2015
Grzegorz Grabowski	Prezes Zarządu	0	0
Krzysztof Miler	Wiceprezes Zarządu	7 523	7 523
Michał Ulatowski	Wiceprezes Zarządu	2 332	2 332
Tomasz Krupiński	Wiceprezes Zarządu	0	0

Członkowie Zarządu lub Rady Nadzorczej Spółki nie posiadają udziałów i akcji w jednostkach zależnych Torpol S.A.

8. Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach

8.1. Profesjonalny osąd

W procesie stosowania zasad (polityki) rachunkowości wobec zagadnień podanych poniżej, największe znaczenie, oprócz szacunków księgowych, miał profesjonalny osąd kierownictwa. W szczególności profesjonalny osąd dotyczył poniższych obszarów:

Klasyfikacja umów leasingowych

Spółka dokonuje klasyfikacji leasingu jako operacyjnego lub finansowego w oparciu o ocenę, w jakim zakresie ryzyko i pożytki z tytułu posiadanego przedmiotu leasingu przypadają w udziale leasingodawcy, a jakim leasingobiorcy. Ocena ta opiera się na treści ekonomicznej każdej transakcji. Leasing, w którym znacząca część ryzyka i pożytków z tytułu własności pozostaje udziałem leasingodawcy stanowi leasing operacyjny. Leasing rzeczowych aktywów trwałych, gdzie Spółka ponosi zasadniczo wszystkie ryzyka i czerpie zasadniczo wszystkie korzyści związane z prawem własności, klasyfikowany jest jako leasing finansowy (dodatkowe informacje zostały zawarte w notach 12.7, 20). Spółka kieruje się głównie analizą wartości wykupu środka trwałego jeżeli wartość ta jest poniżej przyszłej wartości rynkowej leasing ujmowany jest jako finansowy, w innych przypadkach analizowane są pozostałe warunki wskazane w MSR 17.

Składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego związanego z wyodrębnieniem zorganizowanej części przedsiębiorstwa

W roku 2011 Zarząd Spółki wyodrębnił zorganizowaną część przedsiębiorstwa i wniósł ją aportem do spółki zależnej. Zarząd Spółki ocenił skutki podatkowe wniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa i na tej podstawie rozpoznał aktywo z tytułu podatku odroczonego (w wysokości 13 167 tysięcy złotych) od różnicy przejściowej wynikającej z różnej wyceny podatkowej oraz księgowej aktywów i zobowiązań składających się na zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Prawidłowość rozliczeń podatkowych w tym zakresie była potwierdzana w drodze indywidualnych interpretacji podatkowych. Zarząd założył, że Spółka w przyszłych latach osiągnie wystarczające dochody, które umożliwią zrealizowanie tego aktywa. Dodatkowe informacje zostały przedstawione w nocie nr 15.3.

Klasyfikacja wspólnych ustaleń umownych

Spółka określa czy sprawuje kontrolę oraz ustala rodzaj wspólnego ustalenia umownego, w które jest zaangażowana, oceniając swoje prawa i obowiązki wynikające z ustalenia oraz uwzględniając strukturę i formę prawną ustalenia oraz uzgodnione przez strony warunki umowy.

Zgodnie z MSSF nr 11 Spółka zaklasyfikowała udział w spółce Lineal Sp. z o.o. jako wspólne przedsięwzięcie. Zgodnie z MSSF nr 11 Spółka zaklasyfikowała udział w spółce NLF Torpol Astaldi Spółka cywilna jako wspólne działanie. W ujęciu wspólnego działania Spółka uwzględniła udział wynikający z umowy konsorcjum a nie udział wynikający z umowy spółki cywilnej. Dodatkowe informacje przedstawione zostały w nocie nr 23.1.

W przypadku gdy Spółka jest liderem konsorcjum, w którym nie można wykazać, że Spółka ma decydujący wpływ na decyzje podejmowane przez konsorcjantów, Spółka rozpoznaje w rachunku zysków i strat przychody i koszty związane z realizacją kontraktów budowlanych jedynie w zakresie wynikającym z udziału Spółki w konsorcjum. Spółka rozpoznaje w bilansie tą część aktywów i zobowiązań, która przypada udziałowi Spółki we wspólnie kontrolowanej działalności. Zgodnie z MSSF nr 11 Spółka klasyfikuje konsorcja jako wspólne działanie w przypadku gdy występuje współkontrola. Dodatkowe informacje zostały przedstawione w nocie nr 23.2.

8.2. Niepewność szacunków

Poniżej omówiono podstawowe założenia dotyczące przyszłości i inne kluczowe źródła niepewności występujące na dzień bilansowy, z którymi związane jest istotne ryzyko znaczącej korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w następnym roku finansowym.

Utrata wartości aktywów

Spółka przeprowadziła test na utratę wartości aktywa trwałego, które wymaga corocznego testowania: wartości firmy, która została rozpoznana na skutek nabycia przez Spółkę spółki Elmont - Kostrzyn Wlkp. Sp. z o.o. w 2008 roku. Na dzień 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku wartość firmy wyniosła 9 008 tysięcy złotych. W wyniku przeprowadzonego testu Zarząd nie stwierdził utraty wartości tego aktywa. Zarząd nie zidentyfikował też żadnych przesłanek do utraty wartości w przypadku innych aktywów trwałych. Dodatkowe informacje zostały przedstawione w nocie nr 22.

Wycena rezerw z tytułu świadczeń pracowniczych

Rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych zostały oszacowane za pomocą metod aktuarialnych. Przyjęte w tym celu założenia zostały przedstawione w nocie 26.1.

Składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego

Spółka rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na szacunku, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione. Dodatkowe informacje zostały przedstawione w nocie nr 15.3.

Stawki amortyzacyjne

Wysokość stawek amortyzacyjnych ustalana jest na podstawie przewidywanego okresu użytkowania składników rzeczowego majątku trwałego oraz aktywów niematerialnych. Spółka corocznie dokonuje weryfikacji przyjętych okresów użytkowania na podstawie bieżących szacunków.

Przy szacowaniu długości okresu użytkowania poszczególnych rodzajów rzeczowych aktywów trwałych, aktywów niematerialnych uwzględnia się następujące czynniki:

• 1) oczekiwane zużycie fizyczne szacowane w oparciu o dotychczasowe przeciętne okresy użytkowania, odzwierciedlające tempo zużycia fizycznego, intensywność wykorzystania, itp.,
• 2) utratę przydatności z przyczyn technologicznych lub rynkowych,
• 3) prawne i inne ograniczenia wykorzystania składnika aktywów,
• 4) inne okoliczności mające wpływ na okres użytkowania tego rodzaju aktywów.

W przypadku gdy okres korzystania ze składnika aktywów wynika z tytułów umownych okres użytkowania odpowiada okresowi wynikającemu z tych tytułów umownych jeżeli nie jest wystarczająco pewne że nastąpi przeniesienie własności po zakończeniu umowy W sytuacji, gdy szacowany okres użytkowania jest dłuższy niż okres wynikający z tytułów umownych przyjmuje się szacowany okres użytkowania.

Dodatkowe informacje zostały przedstawione w nocie nr 12.4 oraz nocie nr 12.6.

Ujmowanie przychodów

Przychody z wykonania kontraktów budowlanych, w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia bilansowego ustala się proporcjonalnie do stopnia zaawansowania, mierzonego udziałem kosztów poniesionych od dnia zawarcia umowy do dnia ustalenia przychodu w całkowitych kosztach wykonania usługi (budżet kontraktu). Budżety poszczególnych kontraktów podlegają formalnemu procesowi aktualizacji (rewizji) w oparciu o bieżące informacje. W przypadku zaistnienia zdarzeń pomiędzy oficjalnymi rewizjami budżetu, które w istotny sposób wpływają na wynik kontraktu wartość całkowitych przychodów lub kosztów kontraktu może zostać zaktualizowana wcześniej.

Jeżeli stopień zaawansowania niezakończonej usługi nie może być na dzień bilansowy ustalony w sposób wiarygodny, to przychód ustala się w wysokości poniesionych w danym okresie obrotowym kosztów, nie wyższych jednak od kosztów, których pokrycie w przyszłości przez zamawiającego jest prawdopodobne. Dodatkowe informacje zostały przedstawione w nocie nr 14.1.

Gdyby stosunek dotychczas wykonanych prac do całości usług do wykonania odbiegał o 10% w górę lub w dół od oszacowań Zarządu, kwota przychodu byłaby odpowiednio zwiększona o 307 829 tysięcy złotych, gdyby proporcja wykonania wzrosła, lub zmniejszona o 307 829 tysięcy złotych, gdyby proporcja wykonania uległa zmniejszeniu.

W badanym roku nie miały miejsca zmiany metody szacunków.

Rezerwa na straty

Na każdy dzień bilansowy Spółka dokonuje aktualizacji szacunków całkowitych przychodów oraz kosztów z tytułu realizowanych projektów. Przewidywana całkowita strata na kontrakcie ujmowana jest jako koszt okresu, w którym została rozpoznana, zgodnie z MSR 11. Dodatkowe informacje zostały przedstawione w nocie 35.1.

Niepewność związana z rozliczeniami podatkowymi

Regulacje dotyczące podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych oraz obciążeń związanych z ubezpieczeniami społecznymi podlegają częstym zmianom. Te częste zmiany powodują brak odpowiednich punktów odniesienia, niespójne interpretacje oraz nieliczne ustanowione precedensy, które mogłyby mieć zastosowanie. Obowiązujące przepisy zawierają również niejasności, które powodują różnice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych, zarówno pomiędzy organami państwowymi jak i organami państwowymi i przedsiębiorstwami.

Rozliczenia podatkowe oraz inne obszary działalności (na przykład kwestie celne czy dewizowe) mogą być przedmiotem kontroli organów, które uprawnione są do nakładania wysokich kar i grzywien, a wszelkie dodatkowe zobowiązania podatkowe, wynikające z kontroli, muszą zostać zapłacone wraz z wysokimi odsetkami. Te warunki powodują, że ryzyko podatkowe w Polsce jest większe niż w krajach o bardziej dojrzałym systemie podatkowym.

W konsekwencji, kwoty prezentowane i ujawniane w sprawozdaniach finansowych mogą się zmienić w przyszłości w wyniku ostatecznej decyzji organu kontroli podatkowej.

Z dniem 15 lipca 2016 roku do Ordynacji Podatkowej zostały wprowadzone zmiany w celu uwzględnienia postanowień Ogólnej Klauzuli Zapobiegającej Nadużyciom (GAAR). GAAR ma zapobiegać powstawaniu i wykorzystywaniu sztucznych struktur prawnych tworzonych w celu uniknięcia zapłaty podatku w Polsce. GAAR definiuje unikanie opodatkowania, jako czynność dokonaną przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisy ustawy podatkowej. Zgodnie z GAAR taka czynność nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli sposób działania był sztuczny. Wszelkie występowanie (i) nieuzasadnionego dzielenia operacji, (ii) angażowania podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, (iii) elementów wzajemnie się znoszących lub kompensujących oraz (iv) inne działania o podobnym działaniu do wcześniej wspomnianych, mogą być potraktowane jako przesłanka istnienia sztucznych czynności podlegających przepisom GAAR. Nowe regulacje będą wymagać znacznie większego osądu przy ocenie skutków podatkowych poszczególnych transakcji. Klauzulę GAAR należy stosować w odniesieniu do transakcji dokonanych po jej wejściu w życie oraz do transakcji, które zostały przeprowadzone przed wejściem w życie klauzuli GAAR, ale dla których po dacie wejścia klauzuli w życie korzyści były lub są nadal osiągane. Wdrożenie powyższych przepisów umożliwi polskim organom kontroli podatkowej kwestionowanie realizowanych przez podatników prawnych ustaleń i porozumień, takich jak restrukturyzacja i reorganizacja grupy.

Spółka ujmuje i wycenia aktywa lub zobowiązania z tytułu bieżącego i odroczonego podatku dochodowego przy zastosowaniu wymogów MSR 12 Podatek dochodowy w oparciu o zysk (stratę podatkową), podstawę opodatkowania, nierozliczone straty podatkowe, niewykorzystane ulgi podatkowe i stawki podatkowe, uwzględniając ocenę niepewności związanych z rozliczeniami podatkowymi.

Gdy istnieje niepewność co do tego, czy i w jakim zakresie organ podatkowy będzie akceptował poszczególne rozliczenia podatkowe transakcji, Spółka ujmuje te rozliczenia uwzględniając ocenę niepewności.

9. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadą kosztu historycznego, z wyjątkiem pochodnych instrumentów finansowych oraz nieruchomości inwestycyjnych, które są wyceniane według wartości godziwej.

Niniejsze sprawozdanie finansowe jest przedstawione w tysiącach złotych ("zł"), a wszystkie wartości, o ile nie wskazano inaczej, podane są w tysiącach złotych.

W związku z zaokrągleniem danych do tysięcy w niektórych przedstawionych w sprawozdaniu tabelach suma kwot w danej kolumnie lub wierszu może różnić się nieznacznie od wartości łącznej podanej dla danej kolumny lub wiersza.

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Spółkę w dającej się przewidzieć przyszłości, obejmującej okres nie krótszy niż jeden rok od dnia bilansowego. Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Spółkę.

Grupa kapitałowa, w której jednostką dominującą jest Spółka sporządziła 22 marca 2017 roku skonsolidowane sprawozdanie finansowe. Niniejsze jednostkowe sprawozdanie finansowe należy czytać razem ze sprawozdaniem skonsolidowanym w celu zrozumienia sytuacji finansowej i wyniku Grupy.

9.1. Oświadczenie o zgodności

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez UE ("MSSF"). Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania do publikacji, biorąc pod uwagę toczący się w UE proces wprowadzania standardów MSSF oraz prowadzoną przez Spółkę działalność, w zakresie stosowanych przez Spółkę zasad rachunkowości nie ma różnicy między standardami MSSF, które weszły w życie, a standardami MSSF zatwierdzonymi przez UE. MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane i opublikowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości ("RMSR").

Przedstawione poniżej zasady rachunkowości stosowane były w sposób spójny we wszystkich prezentowanych okresach, chyba ze wskazano inaczej.

9.2. Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji sprawozdania finansowego

Walutą funkcjonalną Spółki i walutą prezentacji niniejszego sprawozdania finansowego jest złoty polski. Walutą funkcjonalną przedstawicielstwa w Norwegii jest korona norweska.

10. Nowe standardy rachunkowości

Następujące standardy i interpretacje zostały opublikowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości, jednak nie weszły jeszcze w życie:

• MSSF 9 Instrumenty Finansowe (opublikowano dnia 24 lipca 2014 roku) do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzony przez UE - mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później.
• MSSF 15 Przychody z tytułu umów z klientami (opublikowano dnia 28 maja 2014 roku), obejmujący zmiany do MSSF 15 Data wejścia w życie MSSF 15 (opublikowano dnia 11 września 2015 roku) – mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później.
• MSSF 16 Leasing (opublikowano dnia 13 stycznia 2016 roku) do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzony przez UE - mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2019 roku lub później.

Do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego Spółka nie rozpoczęła prac nad analizą wpływu MSSF 9, MSSF 15, MSSF 16 na sytuację finansową i wyniki Spółki. Spółka planuje rozpocząć analizę w 2017 roku.

• MSSF 14 Regulacyjne rozliczenia międzyokresowe (opublikowano dnia 30 stycznia 2014 roku) zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej proces zatwierdzania standardu w wersji wstępnej nie zostanie zainicjowany przed ukazaniem się standardu w wersji ostatecznej - do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzony przez UE – mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2016 roku lub później,

• Zmiany do MSSF 10 i MSR 28 Transakcje sprzedaży lub wniesienia aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem (opublikowano dnia 11 września 2014 roku) –prace prowadzące do zatwierdzenia niniejszych zmian zostały przez UE odłożone bezterminowo - termin wejścia w życie został odroczony przez RMSR na czas nieokreślony,

• Zmiany do MSSF 4 Stosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe łącznie z MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe (opublikowano 12 września 2016 roku) - do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzony przez UE - mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później,

• Zmiany do MSR 12 Ujmowanie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynikających z nierozliczonych strat podatkowych (opublikowano dnia 19 stycznia 2016 roku) – do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzone przez UE – mające zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2017 roku lub później,
• Zmiany do MSR 7 Inicjatywa w zakresie ujawniania informacji (opublikowano dnia 29 stycznia 2016 roku) – do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzone przez UE – mające zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2017 roku lub później,
• Wyjaśnienia do MSSF 15 Przychody z tytułu umów z klientami (opublikowano dnia 12 kwietnia 2016 roku) – do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzone przez UE – mające zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później,
• Zmiany do MSSF 2 Klasyfikacja i wycena transakcji płatności na bazie akcji (opublikowano dnia 20 czerwca 2016 roku) – do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzone przez UE – mające zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później.
• Zmiany wynikające z przeglądu MSSF 2014-2016 (opublikowano dnia 8 grudnia 2016 roku) do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzone przez UE – Zmiany do MSSF 12 mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2017 roku lub później, natomiast Zmiany do MSSF 1 oraz MSR 28 mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później,
• Interpretacja KIMSF 22 Transakcje w walucie obcej i zaliczki (opublikowano dnia 8 grudnia 2016 roku) – do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzone przez UE – mające zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później,
• Zmiany do MSR 40: Przeniesienie nieruchomości inwestycyjnej (opublikowano dnia 8 grudnia 2016 roku) – do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzone przez UE – mające zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później.

Spółka rozpocznie stosowanie zmienionych standardów w momencie zatwierdzenia ich przez UE i ich wejścia w życie.

Zarząd nie przewiduje, aby wprowadzenie powyższych standardów oraz interpretacji miało istotny wpływ na stosowane przez Spółkę zasady (politykę) rachunkowości.

11. Zmiana szacunków wyceny kontraktów i zasad prezentacji

Zarząd Torpol S.A., w oparciu o swą najlepszą wiedzę na moment sporządzenia sprawozdań finansowych dokonuje szeregu szacunków. Szacunki te obarczone są niepewnością i podlegają rewizji w kolejnym roku obrotowym. Skutek zmiany szacunku odnoszony jest prospektywnie w wynik kolejnego roku obrotowego.

W roku 2016 zmianie uległy planowane budżety przychodów i kosztów dotyczące realizowanych kontraktów:

• 1) Rewizja budżetu spowodowana była zmniejszeniem zakresu realizowanych prac. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zmniejszenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 4 529 tysięcy złotych.
• 2) Rewizja budżetu spowodowana była koniecznością wykonania dodatkowych prac oraz przedłużeniem okresu realizacji kontraktu. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zmniejszenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 11 836 tysięcy złotych.
• 3) Rewizja budżetu spowodowana była w głównej podpisaniem ugody z zamawiającym. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zwiększenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 7 377 tysięcy złotych.

• 4) Rewizja budżetu spowodowana była zmianą przedmiarów robót oraz przedłużeniem okresu realizacji kontraktu. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zmniejszenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 921 tysięcy złotych.

• 5) Rewizja budżetu spowodowana była zmianą przedmiarów robót. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zwiększenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 19 230 tysięcy złotych.

• 6) Rewizja budżetu spowodowana była zmianą przedmiarów robót oraz przedłużeniem okresu realizacji kontraktu. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zmniejszenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 1 667 tysięcy złotych.
• 7) Rewizja budżetu spowodowana była zmianą przedmiarów robót oraz przedłużeniem okresu realizacji kontraktu. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zmniejszenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 985 tysięcy złotych.
• 8) Rewizja budżetu spowodowana była zmianą przedmiarów robót oraz przedłużeniem okresu realizacji kontraktu. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zmniejszenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 4 309 tysięcy złotych.
• 9) Rewizja budżetu spowodowana była zmianą przedmiarów robót. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zwiększenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 614 tysięcy złotych.
• 10) Rewizja budżetu spowodowana była zmianą przedmiarów robót. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zwiększenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 1 445 tysięcy złotych.
• 11) Rewizja budżetu spowodowana była koniecznością wykonania dodatkowych prac oraz przedłużeniem okresu realizacji kontraktu. Wskutek opisanej zmiany nastąpiło zmniejszenie przychodów oraz zysku brutto ze sprzedaży w kwocie 14 993 tysięcy złotych.

Powyższe zmiany obliczono porównując rozpoznane w 2016 roku przychody i zyski z przychodami i zyskami, które Spółka rozpoznałaby, gdyby budżet nie podlegał weryfikacji. Zmiany powyższe miały wpływ na wynik 2016 roku zaprezentowany w niniejszym sprawozdaniu finansowym.

Spółka, w efekcie doprecyzowania zasad prezentacji przychodów dodatkowych na jednym z realizowanych kontraktów, dokonała zmiany prezentacji danych za rok zakończony 31 grudnia 2015 roku.

Opisaną zmianę przedstawiono w poniższej tabeli:

	Rok zakończony 31 grudnia 2015 (przekształcone)	Rok zakończony 31 grudnia 2015 (opublikowane)	Zmiana
Przychody ze sprzedaży	1 219 445	1 224 581	(5 136)
Koszt własny sprzedaży	1 153 102	1 158 238	(5 136)
Zysk brutto ze sprzedaży	66 343	66 343	0

12. Istotne zasady rachunkowości

12.1. Udziały i akcje w jednostkach zależnych i wspólnych przedsięwzięciach

Udziały i akcje w jednostkach zależnych i wspólnych przedsięwzięciach wykazywane są według ceny nabycia, pomniejszonej o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Konieczność dokonania odpisu z tytułu utraty wartości wycenia się zgodnie z MSR 36 Utrata wartości aktywów, poprzez porównanie wartości bilansowej z wyższą z dwóch kwot: wartością godziwą pomniejszoną o koszty zbycia i wartością użytkową.

12.2. Udział we wspólnym działaniu

Wspólne działanie to wspólne porozumienie umowne, w ramach którego strony współkontrolujące posiadają prawa do aktywów i obowiązki dotyczące zobowiązań wspólnego porozumienia umownego. Współkontrola to określony w umowie podział kontroli nad działalnością gospodarczą, który występuje tylko wówczas, gdy strategiczne decyzje finansowe i operacyjne dotyczące danej działalności wymagają jednomyślnej zgody wspólników. Udział Spółki we wspólnych działaniach jest prezentowany poprzez ujęcie aktywów, które kontroluje, kosztów i zobowiązań, które ponosi oraz udziału w uzyskanych przychodach – zarówno w jednostkowym jak i skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Przed włączeniem danych finansowych wspólnego działania do sprawozdania finansowego dokonuje się odpowiednich korekt w celu doprowadzenia tych danych do zgodności z MSSF stosowanymi przez Spółkę (nota nr 23.1).

12.3. Przeliczanie pozycji wyrażonych w walucie obcej

Transakcje wyrażone w walutach innych niż waluta funkcjonalna są przeliczane na walutę funkcjonalną przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu zawarcia transakcji.

Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach innych niż waluta funkcjonalna są przeliczane na walutę funkcjonalną przy zastosowaniu odpowiednio obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są odpowiednio w pozycji przychodów (kosztów) finansowych lub, w przypadkach określonych zasadami (polityką) rachunkowości, kapitalizowane w wartości aktywów. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według kosztu historycznego wyrażonego w walucie obcej są wykazywane po kursie historycznym z dnia transakcji. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej są przeliczane po kursie z dnia dokonania wyceny do wartości godziwej.

Następujące kursy wymiany PLN zostały przyjęte dla potrzeb wyceny bilansowej:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
EUR	4,4240	4,2615
HRK	0,5853	0,5578
NOK	0,4868	0,4431
RSD	0,0358	0,0349

Walutą funkcjonalną zagranicznego przedstawicielstwa w Norwegii jest korona norweska. Walutą funkcjonalną oddziału w Serbii był dinar serbski. Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania przedstawicielstwa i oddziału są przeliczane na walutę prezentacji Spółki po kursie obowiązującym na dzień bilansowy, a ich sprawozdania z całkowitych dochodów są przeliczane po średnim ważonym kursie wymiany za dany okres obrotowy. Różnice kursowe powstałe w wyniku takiego przeliczenia są ujmowane w innych całkowitych dochodach i akumulowane w oddzielnej pozycji kapitału własnego. W momencie zbycia podmiotu zagranicznego, odroczone różnice kursowe zakumulowane w kapitale własnym, dotyczące danego podmiotu zagranicznego, są ujmowane w rachunku zysków i strat.

12.4. Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według ceny nabycia/kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Wartość początkowa środków trwałych obejmuje ich cenę nabycia powiększoną o wszystkie koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. W skład kosztu wchodzi również koszt wymiany części składowych maszyn i urządzeń w momencie poniesienia, jeśli spełnione są kryteria rozpoznania. Koszty poniesione po dacie oddania środka trwałego do używania, takie jak koszty konserwacji i napraw, obciążają rachunek zysków i strat w momencie ich poniesienia.

Środki trwałe w momencie ich nabycia zostają podzielone na części składowe będące pozycjami o istotnej wartości, do których można przyporządkować odrębny okres ekonomicznej użyteczności. Częścią składową są również koszty generalnych remontów, o ile spełniają one warunki określone w MSR 16.

Amortyzacja środków trwałych (lub ich komponentów) rozpoczyna się gdy środek trwały jest dostępny do użytkowania. Amortyzacja jest naliczana metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego składnika aktywów, wynoszący:

Typ	Okres
Budynki i budowle	40 lat
Maszyny i urządzenia techniczne	od 5 do 40 lat
Urządzenia biurowe	do 5 lat
Środki transportu	od 5 do 15 lat
Komputery	3 lata
Inwestycje w obcych środkach trwałych	2,5-40 lat

Wartość końcową, okres użytkowania oraz metodę amortyzacji składników aktywów weryfikuje się corocznie, i w razie konieczności odpowiednio koryguje.

Dana pozycja rzeczowych aktywów trwałych może zostać usunięta z bilansu po dokonaniu jej zbycia lub w przypadku, gdy nie są spodziewane żadne ekonomiczne korzyści wynikające z dalszego użytkowania takiego składnika aktywów. Wszelkie zyski lub straty wynikające z usunięcia danego składnika aktywów z bilansu (obliczone jako różnica pomiędzy ewentualnymi wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danej pozycji) są ujmowane w rachunku zysków i strat w okresie, w którym dokonano takiego usunięcia.

Środki trwałe w budowie dotyczą środków trwałych będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonych o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania środka trwałego do używania.

Wpłacone przedpłaty na środki trwałe ujmuje się w pozycji zaliczki na środki trwałe, prezentowane w ramach rzeczowych aktywów trwałych.

12.5. Aktywa niematerialne

Aktywa niematerialne nabyte w oddzielnej transakcji lub wytworzone (jeżeli spełniają kryteria rozpoznania dla kosztów prac rozwojowych) wycenia się przy początkowym ujęciu odpowiednio w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Cena nabycia aktywów niematerialnych nabytych w transakcji połączenia jednostek gospodarczych jest równa ich wartości godziwej na dzień połączenia.

Po ujęciu początkowym, aktywa niematerialne są wykazywane w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.

Nakłady poniesione na aktywa niematerialne wytworzone we własnym zakresie, z wyjątkiem aktywowanych nakładów poniesionych na prace rozwojowe, nie są aktywowane i są ujmowane w kosztach okresu, w którym zostały poniesione.

Spółka ustala, czy okres użytkowania aktywów niematerialnych jest określony czy nieokreślony. Aktywa niematerialne o określonym okresie użytkowania są amortyzowane przez okres użytkowania oraz poddawane testom na utratę wartości każdorazowo, gdy istnieją przesłanki wskazujące na utratę ich wartości. Okres i metoda amortyzacji aktywów niematerialnych o określonym okresie użytkowania są weryfikowane przynajmniej na koniec każdego roku obrotowego.

Zmiany w oczekiwanym okresie użytkowania lub oczekiwanym sposobie konsumowania korzyści ekonomicznych pochodzących z danego składnika aktywów są ujmowane poprzez zmianę odpowiednio okresu lub metody amortyzacji, i traktowane jak zmiany wartości szacunkowych. Odpis amortyzacyjny składników aktywów niematerialnych o określonym okresie użytkowania ujmuje się w rachunku zysków i strat w ciężar tej kategorii, która odpowiada funkcji danego składnika aktywów niematerialnych.

Aktywa niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania oraz te, które nie są użytkowane, są corocznie poddawane weryfikacji pod kątem ewentualnej utraty wartości, w odniesieniu do poszczególnych aktywów lub na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne.

Okresy użytkowania są poddawane corocznej weryfikacji, a w razie potrzeby, korygowane.

12.6. Koszty prac badawczych i rozwojowych

Koszty prac badawczych są odpisywane w ciężar kosztów w rachunku zysków i strat w momencie poniesienia. Nakłady poniesione na prace rozwojowe wykonane w ramach danego przedsięwzięcia są przenoszone na kolejny okres, jeżeli zostaną spełnione wszystkie wymienione kwestie:

a) możliwość z technicznego punktu widzenia, ukończenia składnika aktywów niematerialnych tak, aby nadawał się do użytkowania lub sprzedaży,

b) zamiar ukończenia składnika aktywów niematerialnych oraz jego użytkowania lub sprzedaży,

c) zdolność do użytkowania lub sprzedaży składnika aktywów niematerialnych,

d) sposób, w jaki składnik aktywów niematerialnych będzie wytwarzał prawdopodobne przyszłe korzyści ekonomiczne. Między innymi Spółka może udowodnić istnienie rynku na produkty powstające dzięki składnikowi aktywów niematerialnych lub na sam składnik lub – jeśli składnik ma być użytkowany przez jednostkę – użyteczność składnika aktywów niematerialnych,

e) dostępność stosownych środków technicznych, finansowych i innych, które mają służyć ukończeniu prac rozwojowych oraz użytkowaniu lub sprzedaży składnika aktywów niematerialnych,

f) możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować temu składnikowi aktywów niematerialnych.

Po początkowym ujęciu nakładów na prace rozwojowe, stosuje się model kosztu historycznego wymagający, aby składniki aktywów były ujmowane według cen nabycia pomniejszonych o skumulowaną amortyzację i skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Wszelkie nakłady przeniesione na kolejny okres są amortyzowane przez przewidywany okres uzyskiwania przychodów ze sprzedaży z danego przedsięwzięcia.

Podsumowanie zasad stosowanych w odniesieniu do aktywów niematerialnych Spółki przedstawia się następująco:

	Koszty prac rozwojowych	Znak towarowy	Oprogramowanie komputerowe	Inne (prawa autorskie)
Okresy użytkowania	8 lat	5 lat	2 -5 lat	2 -40 lat
Wykorzystana metoda amortyzacji	Metodą liniową	Metodą liniową	Metodą liniową	Metodą liniową
Wewnętrznie wytworzone lub nabyte	Wewnętrznie wytworzone	Nabyte	Nabyte	Nabyte

	Koszty prac rozwojowych	Znak towarowy	Oprogramowanie komputerowe	Inne (prawa autorskie)
Test na utratę wartości	Coroczny w przypadku składników nie oddanych jeszcze do użytkowania oraz w przypadku istnienia przesłanki wskazującej na utratę wartości	Coroczna ocena czy wystąpiły przesłanki świadczące o wystąpieniu utraty wartości	Coroczna ocena czy wystąpiły przesłanki świadczące o wystąpieniu utraty wartości	Coroczna ocena czy wystąpiły przesłanki świadczące o wystąpieniu utraty wartości

Zyski lub straty wynikające z usunięcia aktywów niematerialnych z bilansu są wyceniane według różnicy pomiędzy wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danego składnika aktywów i są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie ich usunięcia z bilansu.

12.6.1 Wartość firmy

Wartość firmy z tytułu przejęcia jednostki jest początkowo ujmowana w kwocie stanowiącej kwotę nadwyżki sumy:

• przekazanej zapłaty,
• kwoty wszelkich niekontrolujących udziałów w jednostce przejmowanej oraz
• wartości godziwej na dzień przejęcia udziału w kapitale jednostki przejmowanej, należącego poprzednio do jednostki przejmującej, w przypadku połączenia jednostek realizowanego etapami,

nad kwotą netto ustaloną na dzień przejęcia wartości godziwych możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań.

Po początkowym ujęciu wartość firmy jest wykazywana według wartości początkowej pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się raz na rok lub częściej, jeśli wystąpią ku temu przesłanki. Wartość firmy nie podlega amortyzacji.

Na dzień przejęcia nabyta wartość firmy jest alokowana do każdego z ośrodków wypracowujących środki pieniężne, które mogą skorzystać z synergii połączenia. Każdy ośrodek, lub zespół ośrodków, do którego została przypisana wartość firmy:

• odpowiada najniższemu poziomowi w Spółce, na którym wartość firmy jest monitorowana na wewnętrzne potrzeby zarządcze oraz
• jest nie większy niż jeden segment operacyjny określony zgodnie z MSSF 8 Segmenty operacyjne, chyba że wartość firmy dotyczy kilku segmentów operacyjnych.

Odpis z tytułu utraty wartości ustalany jest poprzez oszacowanie odzyskiwalnej wartości ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego została alokowana dana wartość firmy. W przypadku, gdy odzyskiwalna wartość ośrodka wypracowującego środki pieniężne jest niższa niż wartość bilansowa, ujęty zostaje odpis z tytułu utraty wartości. W przypadku, gdy wartość firmy została alokowana do ośrodka wypracowującego środki pieniężne i dokonana zostanie sprzedaż części działalności w ramach tego ośrodka, przy ustalaniu zysków lub strat ze sprzedaży takiej działalności wartość firmy związana ze sprzedaną działalnością zostaje włączona do jej wartości bilansowej.

W takich okolicznościach sprzedana wartość firmy jest ustalana na podstawie względnej wartości sprzedanej działalności i wartości zachowanej części ośrodka wypracowującego środki pieniężne. Ośrodek wypracowujący środki pieniężne jest nie większy niż jeden segment operacyjny przed agregacją.

12.7. Leasing

Spółka jako leasingobiorca

Umowy leasingu finansowego, które przenoszą na Spółkę zasadniczo całe ryzyko i korzyści wynikające z posiadania przedmiotu leasingu, są ujmowane w bilansie na dzień rozpoczęcia leasingu według niższej z następujących dwóch wartości: wartości godziwej środka trwałego stanowiącego przedmiot leasingu lub wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych. Opłaty leasingowe są rozdzielane pomiędzy koszty finansowe i zmniejszenie salda zobowiązania z tytułu leasingu, w sposób umożliwiający uzyskanie stałej stopy odsetek od pozostałego do spłaty zobowiązania. Koszty finansowe są ujmowane bezpośrednio w ciężar rachunku zysków i strat, chyba, że spełnione są wymogi kapitalizacji.

Środki trwałe użytkowane na mocy umów leasingu finansowego są amortyzowane przez szacowany okres użytkowania środka trwałego nie dłuższy niż okres leasingu. Jeżeli istnieje wystarczająca pewność że własność środka trwałego zostanie przeniesiona na leasingobiorcę po zakończeniu okresu leasingu środek trwały amortyzowany jest przez okres użytkowania.

Umowy leasingowe, zgodnie, z którymi leasingodawca zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie pożytki wynikające z posiadania przedmiotu leasingu, zaliczane są do umów leasingu operacyjnego. Opłaty leasingowe z tytułu leasingu operacyjnego oraz późniejsze raty leasingowe ujmowane są jako koszty w rachunku zysków i strat metodą liniową przez okres trwania leasingu.

12.8. Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych

Na każdy dzień bilansowy Spółka ocenia, czy istnieją jakiekolwiek przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości któregoś ze składników niefinansowych aktywów trwałych. W razie stwierdzenia, że przesłanki takie zachodzą, lub w razie konieczności przeprowadzenia corocznego testu sprawdzającego, czy nastąpiła utrata wartości, Spółka dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego dany składnik aktywów należy.

Wartość odzyskiwalna składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne odpowiada wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży tego składnika aktywów lub odpowiednio ośrodka wypracowującego środki pieniężne, lub jego wartości użytkowej, zależnie od tego, która z nich jest wyższa. Wartość tę ustala się dla poszczególnych aktywów, chyba że dany składnik aktywów nie generuje samodzielnie wpływów pieniężnych, które w większości są niezależne od tych, które są generowane przez inne aktywa lub grupy aktywów. Jeśli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego wartość odzyskiwalna, ma miejsce utrata wartości i dokonuje się wówczas odpisu do ustalonej wartości odzyskiwalnej. Przy szacowaniu wartości użytkowej prognozowane przepływy pieniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej przed uwzględnieniem skutków opodatkowania, która odzwierciedla bieżące rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla danego składnika aktywów. Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości składników majątkowych używanych w działalności kontynuowanej ujmuje się w tych kategoriach kosztów, które odpowiadają funkcji składnika aktywów, w przypadku którego stwierdzono utratę wartości.

Na każdy dzień bilansowy Spółka ocenia, czy występują przesłanki wskazujące na to, że odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości, który był ujęty w okresach poprzednich w odniesieniu do danego składnika aktywów jest zbędny, lub czy powinien zostać zmniejszony. Jeżeli takie przesłanki występują, Spółka szacuje wartość odzyskiwalną tego składnika aktywów. Poprzednio ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości ulega odwróceniu wtedy i tylko wtedy, gdy od czasu ujęcia ostatniego odpisu aktualizującego nastąpiła zmiana wartości szacunkowych stosowanych do ustalenia wartości odzyskiwalnej danego składnika aktywów. W takim przypadku, podwyższa się wartość bilansową składnika aktywów do wysokości jego wartości odzyskiwalnej. Podwyższona kwota nie może przekroczyć wartości bilansowej składnika aktywów, jaka zostałaby ustalona (po odjęciu umorzenia), gdyby w ubiegłych latach w ogóle nie ujęto odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w odniesieniu do tego składnika aktywów. Odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości składnika aktywów ujmuje się

niezwłocznie jako pomniejszenie kosztów, w których ujęto odpis. Po odwróceniu odpisu aktualizującego, w kolejnych okresach odpis amortyzacyjny dotyczący danego składnika jest korygowany w sposób, który pozwala w ciągu pozostałego okresu użytkowania tego składnika aktywów dokonywać systematycznego odpisania jego zweryfikowanej wartości bilansowej pomniejszonej o wartość końcową.

12.9. Koszty finansowania zewnętrznego

Koszty finansowania zewnętrznego są kapitalizowane jako część kosztu wytworzenia środków trwałych. Na koszty finansowania zewnętrznego składają się odsetki wyliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej oraz różnice kursowe, które powstały w związku z finansowaniem zewnętrznym do wysokości odpowiadającej korekcie odsetek.

12.10. Aktywa finansowe

Aktywa finansowe dzielone są na następujące kategorie:

• Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności,
• Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy,
• Pożyczki i należności,
• Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży.

Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności są to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, o określonych lub możliwych do określenia płatnościach oraz ustalonym terminie wymagalności, które Spółka zamierza i ma możliwość utrzymać w posiadaniu do tego czasu, inne niż:

• wyznaczone przy początkowym ujęciu jako wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy,
• wyznaczone jako dostępne do sprzedaży,
• spełniające definicję pożyczek i należności.

Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności wyceniane są według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej. Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności kwalifikowane są jako aktywa długoterminowe, jeżeli ich zapadalność przekracza 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Składnikiem aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy jest składnik spełniający jeden z poniższych warunków:

• a) Jest klasyfikowany jako przeznaczony do obrotu. Składniki aktywów finansowych kwalifikuje się jako przeznaczone do obrotu, jeśli są:
• nabyte głównie w celu sprzedaży w krótkim terminie,
• częścią portfela określonych instrumentów finansowych zarządzanych łącznie i co do których istnieje prawdopodobieństwo uzyskania zysku w krótkim terminie,
• instrumentami pochodnymi, z wyłączeniem instrumentów pochodnych będących elementem rachunkowości zabezpieczeń oraz umów gwarancji finansowych,
• b) Został zgodnie z MSR 39 zakwalifikowany do tej kategorii w momencie początkowego ujęcia.

Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są wyceniane w wartości godziwej uwzględniając ich wartość rynkową na dzień bilansowy bez uwzględnienia kosztów transakcji sprzedaży. Zmiany wartości tych instrumentów finansowych ujmowane są w rachunku zysków i strat jako pozostałe przychody lub koszty. Jeżeli kontrakt zawiera jeden lub więcej wbudowanych instrumentów pochodnych, cały kontrakt może zostać zakwalifikowany do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy. Nie dotyczy to przypadków, gdy wbudowany instrument pochodny nie wpływa istotnie na przepływy pieniężne z kontraktu lub wydzielenie wbudowanych instrumentów pochodnych jest wyraźnie zakazane.

Aktywa finansowe mogą być przy pierwotnym ujęciu zakwalifikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, jeżeli poniższe kryteria są spełnione: (i) taka kwalifikacja eliminuje lub znacząco obniża niespójność w zakresie ujmowania lub wyceny (niedopasowanie księgowe); lub (ii) aktywa są częścią grupy aktywów finansowych, które są zarządzane i oceniane w oparciu o wartość godziwą, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem; lub (iii) aktywa finansowe zawierają wbudowane instrumenty pochodne, które powinny być oddzielnie ujmowane. Na dzień 31 grudnia 2016 roku, 31 grudnia 2015 roku żadne aktywa finansowe nie zostały zakwalifikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy.

Pożyczki i należności to niezaliczane do instrumentów pochodnych aktywa finansowe o ustalonych lub możliwych do ustalenia płatnościach, nienotowane na aktywnym rynku. Zalicza się je do aktywów obrotowych, o ile termin ich wymagalności nie przekracza 12 miesięcy od dnia bilansowego. Pożyczki udzielone i należności o terminie wymagalności przekraczającym 12 miesięcy od dnia bilansowego zalicza się do aktywów trwałych.

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały zaklasyfikowane jako dostępne do sprzedaży lub nienależące do żadnej z wcześniej wymienionych trzech kategorii aktywów. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są ujmowane według wartości godziwej powiększonej o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych. W przypadku braku notowań giełdowych na aktywnym rynku i braku możliwości wiarygodnego określenia ich wartości godziwej metodami alternatywnymi, aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wyceniane są w cenie nabycia skorygowanej o odpis z tytułu utraty wartości. Dodatnią i ujemną różnicę pomiędzy wartością godziwą aktywów dostępnych do sprzedaży (jeśli istnieje cena rynkowa ustalona na aktywnym rynku regulowanym albo których wartość godziwa może być ustalona w inny wiarygodny sposób) a ich ceną nabycia, po pomniejszeniu o podatek odroczony ujmuje się w innych całkowitych dochodach. Spadek wartości aktywów dostępnych do sprzedaży spowodowany utratą wartości odnosi się do rachunku zysków i strat jako pozostałe koszty.

Nabycie i sprzedaż aktywów finansowych rozpoznawane są na dzień dokonania transakcji. W momencie początkowego ujęcia składnik aktywów finansowych wycenia się w wartości godziwej, powiększonej, w przypadku składnika aktywów niekwalifikowanego jako wyceniony w wartości godziwej przez wynik finansowy, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia.

Składnik aktywów finansowych zostaje usunięty z bilansu, gdy Spółka traci kontrolę nad prawami umownymi składającymi się na dany instrument finansowy; zazwyczaj ma to miejsce w przypadku sprzedaży instrumentu lub gdy wszystkie przepływy środków pieniężnych przypisane danemu instrumentowi przechodzą na niezależną stronę trzecią razem z całym ryzykiem i pożytkami z tytułu ich własności.

12.11. Utrata wartości aktywów finansowych

Na każdy dzień bilansowy Spółka ocenia, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych.

12.11.1 Aktywa ujmowane według zamortyzowanego kosztu

Jeżeli istnieją obiektywne przesłanki na to, że została poniesiona strata z tytułu utraty wartości pożyczek udzielonych i należności wycenianych według zamortyzowanego kosztu, to kwota odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości równa się różnicy pomiędzy wartością bilansową składnika aktywów finansowych a wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat z tytułu nieściągnięcia należności, które nie zostały jeszcze poniesione), zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej (tj. ustalonej przy początkowym ujęciu) efektywnej stopy procentowej. Wartość bilansową składnika aktywów obniża się bezpośrednio lub poprzez odpis. Kwotę straty ujmuje się w rachunku zysków i strat.

Spółka ocenia najpierw, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości poszczególnych składników aktywów finansowych, które indywidualnie są znaczące, a także przesłanki utraty wartości aktywów finansowych, które indywidualnie nie są znaczące. Jeżeli z przeprowadzonej analizy wynika, że nie istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości indywidualnie ocenianego składnika aktywów finansowych, niezależnie od tego, czy jest on znaczący, czy też nie, to Spółka włącza ten składnik do grupy aktywów finansowych o podobnej charakterystyce ryzyka kredytowego i łącznie ocenia pod kątem utraty wartości. Aktywa, które indywidualnie są oceniane pod kątem utraty wartości i dla których ujęto odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości lub uznano, że dotychczasowy odpis nie ulegnie zmianie, nie są brane pod uwagę przy łącznej ocenie grupy aktywów pod kątem utraty wartości.

Jeżeli w następnym okresie odpis z tytułu utraty wartości zmniejszył się, a zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem następującym po ujęciu odpisu, to uprzednio ujęty odpis odwraca się. Późniejsze odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości ujmuje się w rachunku zysków i strat w zakresie, w jakim na dzień odwrócenia wartość bilansowa składnika aktywów nie przewyższa jego zamortyzowanego kosztu.

12.11.2 Aktywa finansowe wykazywane według kosztu

Jeżeli występują obiektywne przesłanki, że nastąpiła utrata wartości nienotowanego instrumentu kapitałowego, który nie jest wykazywany według wartości godziwej, gdyż jego wartości godziwej nie można wiarygodnie ustalić, albo instrumentu pochodnego, który jest powiązany i musi zostać rozliczony poprzez dostawę takiego nienotowanego instrumentu kapitałowego, to kwotę odpisu z tytułu utraty wartości ustala się jako różnicę pomiędzy wartością bilansową składnika aktywów finansowych oraz wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy zastosowaniu bieżącej rynkowej stopy zwrotu dla podobnych aktywów finansowych.

12.11.3 Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Jeżeli występują obiektywne przesłanki, że nastąpiła utrata wartości składnika aktywów finansowych dostępnego do sprzedaży, to kwota stanowiąca różnicę pomiędzy ceną nabycia tego składnika aktywów (pomniejszona o wszelkie spłaty kapitału i amortyzację) i jego bieżącą wartością godziwą, pomniejszoną o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości tego składnika uprzednio ujęte w rachunku zysków i strat, zostaje wyksięgowana z kapitału własnego i przekwalifikowana do rachunku zysków i strat. Nie można ujmować w rachunku zysków i strat odwrócenia odpisu z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych kwalifikowanych jako dostępne do sprzedaży. Jeżeli w następnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego dostępnego do sprzedaży wzrośnie, a wzrost ten może być obiektywnie łączony ze zdarzeniem następującym po ujęciu odpisu z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat, to kwotę odwracanego odpisu ujmuje się w rachunku zysków i strat.

12.12. Zapasy

Zapasy są wyceniane według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia/kosztu wytworzenia i możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto.

Koszty poniesione na doprowadzenie każdego składnika zapasów do jego aktualnego miejsca i stanu są ujmowane w następujący sposób:

Materiały	– w cenie nabycia, a rozchód materiałów ustalony metodą "pierwsze weszło-pierwsze wyszło"; do momentu wbudowania materiały ukazywane są w pozycji "materiały" a następnie odnoszone są w ciężar projektów,
Towary	– w cenie nabycia, a rozchód towarów ustalony metodą "pierwsze weszło-pierwsze wyszło"

Ceną sprzedaży netto możliwą do uzyskania jest szacowana cena sprzedaży dokonywanej w toku zwykłej działalności gospodarczej, pomniejszona o koszty wykończenia i szacowane koszty niezbędne do doprowadzenia sprzedaży do skutku.

12.13. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności

Krótkoterminowe należności z tytułu dostaw i usług są ujmowane i wykazywane według kwot pierwotnie zafakturowanych, z uwzględnieniem odpisu na wątpliwe należności. Odpis na należności oszacowywany jest wtedy, gdy ściągnięcie pełnej kwoty należności przestało być prawdopodobne.

W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko kredytowego danego kontrahenta. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku z upływem czasu jest ujmowane jako przychody finansowe.

Zaliczki są prezentowane zgodnie z charakterem aktywów, do jakich się odnoszą – odpowiednio jako aktywa trwałe lub obrotowe. Jako aktywa niepieniężne zaliczki nie podlegają dyskontowaniu.

Należności budżetowe prezentowane są w ramach pozostałych należności, z wyjątkiem należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, które stanowią w bilansie odrębną pozycję.

12.14. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Środki pieniężne i lokaty krótkoterminowe wykazane w bilansie obejmują środki pieniężne w banku i w kasie oraz lokaty krótkoterminowe o pierwotnym okresie zapadalności nieprzekraczającym trzech miesięcy.

Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w rachunku przepływów pieniężnych składa się z określonych powyżej środków pieniężnych i ich ekwiwalentów.

Środki pieniężne utrzymywane na rachunkach bankowych wspólnie kontrolowanej działalności prezentowane są w sprawozdaniu finansowym jako środki pieniężne w części przypadającej Spółce. Wysokość tych środków przedstawiono w nocie 29.

12.15. Oprocentowane kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne

W momencie początkowego ujęcia, wszystkie kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne są ujmowane według wartości godziwej, pomniejszonej o koszty związane z uzyskaniem kredytu lub pożyczki.

Po początkowym ujęciu oprocentowane kredyty, pożyczki i papiery dłużne są wyceniane według zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej. Przy ustalaniu zamortyzowanego kosztu uwzględnia się koszty związane z uzyskaniem kredytu lub pożyczki oraz dyskonta lub premie uzyskane w związku z zobowiązaniem.

Przychody i koszty są ujmowane w zysku lub stracie z chwilą usunięcia zobowiązania z bilansu, a także w wyniku rozliczenia metodą efektywnej stopy procentowej.

12.16. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania

Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług wykazywane są w kwocie wymagającej zapłaty.

Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy obejmują zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu oraz zobowiązania finansowe pierwotnie zakwalifikowane do kategorii wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy. Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, jeżeli zostały nabyte dla celów sprzedaży w niedalekiej przyszłości. Instrumenty pochodne, włączając wydzielone instrumenty wbudowane, są również klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, chyba że są uznane za efektywne instrumenty zabezpieczające. Zobowiązania finansowe mogą być przy pierwotnym ujęciu zakwalifikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, jeżeli poniższe kryteria są spełnione: (i) taka kwalifikacja eliminuje lub znacząco obniża niespójność traktowania, gdy zarówno wycena jak i zasady rozpoznawania strat lub zysków podlegają innym regulacjom; lub (ii) zobowiązania są częścią grupy zobowiązań finansowych, które są zarządzane i oceniane w oparciu o wartość godziwą, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem; lub (iii) zobowiązania finansowe zawierają wbudowane instrumenty pochodne, które powinny być oddzielnie ujmowane. Zarówno na dzień 31 grudnia 2016 roku jak i 31 grudnia 2015 roku żadne zobowiązania finansowe nie zostały zakwalifikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy.

Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są wyceniane w wartości godziwej, uwzględniając ich wartość rynkową na dzień bilansowy bez uwzględnienia kosztów transakcji. Zmiany w wartości godziwej tych instrumentów są ujmowane w rachunku zysków i strat jako koszty lub przychody finansowe.

Zobowiązania finansowe niebędące instrumentami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez wynik finansowy, są wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej.

Spółka wyłącza ze swojego bilansu zobowiązanie finansowe, gdy zobowiązanie wygasło – to znaczy, kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł. Zastąpienie dotychczasowego instrumentu dłużnego przez instrument o zasadniczo różnych warunkach dokonywane pomiędzy tymi samymi podmiotami Spółka ujmuje jako wygaśniecie pierwotnego zobowiązania finansowego i ujęcie nowego zobowiązania finansowego. Podobnie znaczące modyfikacje warunków umowy dotyczącej istniejącego zobowiązania finansowego Spółka ujmuje jako wygaśniecie pierwotnego i ujęcie nowego zobowiązania finansowego. Powstającą różnicę z tytułu zamiany różnice odnośnych wartości bilansowych wykazuje się w zysku lub stracie.

Pozostałe zobowiązania niefinansowe obejmują w szczególności zobowiązania wobec urzędu skarbowego z tytułu podatku od towarów i usług oraz zobowiązania z tytułu otrzymanych zaliczek, które będą rozliczone poprzez dostawę towarów, usług lub środków trwałych. Pozostałe zobowiązania niefinansowe ujmowane są w kwocie wymagającej zapłaty.

12.17. Rezerwy

Rezerwy tworzone są wówczas, gdy na Spółce ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych, i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu korzyści ekonomicznych oraz można dokonać wiarygodnego oszacowania kwoty tego zobowiązania. Jeżeli Spółka spodziewa się, że koszty objęte rezerwą zostaną zwrócone, na przykład na mocy umowy ubezpieczenia, wówczas zwrot ten jest ujmowany jako odrębny składnik aktywów, ale tylko wtedy, gdy jest rzeczą praktycznie pewną, że zwrot ten rzeczywiście nastąpi. Koszty dotyczące danej rezerwy są wykazane w rachunku zysków i strat po pomniejszeniu o wszelkie zwroty.

W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie rezerwy w związku z upływem czasu jest ujmowane jako koszty finansowe.

12.18. Odprawy emerytalne

Zgodnie z zakładowymi systemami wynagradzania pracownicy Spółki mają prawo do odpraw emerytalnych. Odprawy emerytalne są wypłacane jednorazowo, w momencie przejścia na emeryturę. Wysokość odpraw emerytalnych zależy od średniego wynagrodzenia pracownika. Spółka tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych w celu przyporządkowania kosztów do okresów, których dotyczą. Według MSR 19 odprawy emerytalne są programami określonych świadczeń po okresie zatrudnienia. Wartość bieżąca tych zobowiązań na każdy dzień bilansowy jest obliczona przez niezależnego aktuariusza. Naliczone zobowiązania są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do dnia bilansowego. Informacje demograficzne oraz informacje o rotacji zatrudnienia oparte są o dane historyczne.

12.19. Przychody

Przychody są ujmowane w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, że Spółka uzyska korzyści ekonomiczne związane z daną transakcją oraz gdy kwotę przychodów można wycenić w wiarygodny sposób. Przychody są rozpoznawane w wartości godziwej zapłaty otrzymanej lub należnej, po pomniejszeniu o podatek od towarów i usług (VAT) oraz rabaty. Przy ujmowaniu przychodów obowiązują również kryteria przedstawione poniżej.

W przypadku występujących w Spółce kontraktów wieloelementowych Spółka dzieli przychody z kontraktu na: usługę budowlaną oraz usługę serwisową.

Spółka realizuje niektóre kontrakty w ramach umów konsorcjalnych, na podstawie których Spółka pełni funkcje lidera konsorcjum. Spółka nie wykazuje w rachunku zysków i strat części przychodów i kosztów przypadających na konsorcjantów – zgodnie z brzmieniem MSSF 11.

Marże brutto realizowanych kontraktów budowlanych ustalane są na podstawie sformalizowanego procesu Przeglądu Projektów jako różnica między ceną sprzedaży oraz szacowanymi kosztami całkowitymi kontraktu (suma kosztów poniesionych oraz estymowanych do zakończenia kontraktu). Weryfikacja estymowanych kosztów do zakończenia projektu odbywa się podczas Przeglądu Projektów przeprowadzanych miesięcznie, kwartalnie, półrocznie, bądź z inną częstotliwością w zależności od rodzaju kontraktu. Koszty zakończenia projektu określane są przez kompetentne zespoły, merytorycznie odpowiedzialne za realizację danego obszaru na podstawie wiedzy i doświadczenia.

12.19.1 Sprzedaż towarów i produktów

W tej kategorii Spółka sprzedaje głównie materiały budowalne oraz usługi serwisowe. Przychody są ujmowane, jeżeli znaczące ryzyko i korzyści wynikające z prawa własności do towarów i produktów zostały przekazane nabywcy oraz gdy kwotę przychodów można wycenić w wiarygodny sposób. W transakcjach, gdzie rola Spółki jest rolą pośrednika/agenta, przychody i koszty danych transakcji prezentowane są per saldo.

12.19.2 Umowy z tytułu długoterminowych kontraktów budowlanych

Przychody z tytułu długoterminowych kontraktów budowlanych ujmowane są na podstawie stopnia zaawansowania ich realizacji. Procentowy stan zaawansowania realizacji długoterminowych kontraktów budowlanych ustalany jest jako stosunek kosztów poniesionych do szacowanych kosztów niezbędnych do zrealizowania zlecenia.

Jeżeli wyniku kontraktu nie można wiarygodnie oszacować, wówczas przychody uzyskiwane z tytułu tego kontraktu są ujmowane tylko do wysokości poniesionych kosztów, które Spółka spodziewa się odzyskać.

W przypadku gdy istnieje prawdopodobieństwo, iż łączne koszty wykonania umowy przekroczą łączne przychody z tytułu umowy, przewidywana strata dotycząca całego kontraktu jest ujmowana jako koszt okresu, w którym została ujawniona pozycji rezerw w pasywach.

Jeżeli poniesione koszty przekraczają swoim zaawansowaniem procentowym zaawansowanie procentowe zafakturowanej sprzedaży, wynikające z powyżej różnicy naliczone przychody ze sprzedaży prezentowane są w aktywach bilansu w pozycji "Rozliczenie kontraktów budowlanych".

Jeżeli zaawansowanie procentowe zafakturowanej sprzedaży przekracza zaawansowanie procentowe poniesionych kosztów, wynikające z powyższej różnicy przyszłe przychody prezentowane są w pasywach bilansu w pozycji "Rozliczenie kontraktów budowlanych".

12.19.3 Odsetki

Przychody z tytułu odsetek są ujmowane sukcesywnie w miarę ich naliczania (z uwzględnieniem metody efektywnej stopy procentowej, stanowiącej stopę dyskontującą przyszłe wpływy pieniężne przez szacowany okres życia instrumentów finansowych) w stosunku do wartości bilansowej netto danego składnika aktywów finansowych.

12.19.4 Dywidendy

Dywidendy są ujmowane w momencie ustalenia praw akcjonariuszy do ich otrzymania.

12.19.5 Przychody z tytułu wynajmu

Przychody z tytułu wynajmu nieruchomości inwestycyjnych ujmowane są metodą liniową przez okres wynajmu w stosunku do otwartych umów.

12.19.6 Dotacje rządowe

Jeżeli istnieje uzasadniona pewność, że dotacja zostanie uzyskana oraz spełnione zostaną wszystkie związane z nią warunki, wówczas dotacje rządowe niepieniężne są ujmowane według ich wartości godziwej a pieniężne w wartości nominalnej.

Jeżeli dotacja dotyczy danej pozycji kosztowej, wówczas jest ona ujmowana jako przychód w sposób współmierny do kosztów, które dotacja ta ma w zamierzeniu kompensować. Jeżeli dotacja dotyczy składnika aktywów, wówczas jej wartość godziwa jest ujmowana na koncie przychodów przyszłych okresów, a następnie stopniowo, drogą równych odpisów rocznych, ujmowana w zysku lub stracie przez szacowany okres użytkowania związanego z nią składnika aktywów.

12.19.7 Przychody z tytułu usług serwisowych

Przychody z tytułu usług serwisowych rozpoznawane są metodą liniową przez okres, którego usługa serwisowa dotyczy.

12.20. Podatki

12.20.1 Podatek bieżący

Zobowiązania i należności z tytułu bieżącego podatku za okres bieżący i okresy poprzednie wycenia się w wysokości kwot przewidywanej zapłaty na rzecz organów podatkowych (podlegających zwrotowi od organów podatkowych) z zastosowaniem stawek podatkowych i przepisów podatkowych, które prawnie lub faktycznie już obowiązywały na dzień bilansowy.

12.20.2 Podatek odroczony

Na potrzeby sprawozdawczości finansowej, podatek odroczony jest obliczany metodą zobowiązań bilansowych w stosunku do różnic przejściowych występujących na dzień bilansowy między wartością podatkową aktywów i zobowiązań a ich wartością bilansową wykazaną w sprawozdaniu finansowym.

Rezerwa na podatek odroczony ujmowana jest w odniesieniu do wszystkich dodatnich różnic przejściowych

• z wyjątkiem sytuacji, gdy rezerwa na podatek odroczony powstaje w wyniku początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek i w chwili jej zawierania nie mającej wpływu ani na wynik finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz
• w przypadku dodatnich różnic przejściowych wynikających z inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach – z wyjątkiem sytuacji, gdy terminy odwracania się różnic przejściowych podlegają kontroli inwestora i gdy prawdopodobne jest, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnice przejściowe nie ulegną odwróceniu.

Aktywa z tytułu podatku odroczonego ujmowane są w odniesieniu do wszystkich ujemnych różnic przejściowych, jak również niewykorzystanych ulg podatkowych i niewykorzystanych strat podatkowych przeniesionych na następne lata, w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, że zostanie osiągnięty dochód do opodatkowania, który pozwoli wykorzystać ww. różnice, aktywa i straty

• z wyjątkiem sytuacji, gdy aktywa z tytułu odroczonego podatku dotyczące ujemnych różnic przejściowych powstają w wyniku początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek i w chwili jej zawierania nie mają wpływu ani na wynik finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz
• w przypadku ujemnych różnic przejściowych z tytułu inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych oraz udziałów we wspólnych przedsięwzięciach, składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku jest ujmowany w bilansie jedynie w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, iż w dającej się przewidzieć przyszłości ww. różnice przejściowe ulegną odwróceniu i osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który pozwoli na potrącenie ujemnych różnic przejściowych.

Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku jest weryfikowana na każdy dzień bilansowy i ulega stosownemu obniżeniu o tyle, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Nieujęty składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego podlega ponownej ocenie na każdy dzień bilansowy i jest ujmowany do wysokości odzwierciedlającej prawdopodobieństwo osiągnięcia w przyszłości dochodów do opodatkowania, które pozwolą na odzyskanie tego składnika aktywów.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz rezerwy na podatek odroczony wyceniane są z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą obowiązywać w okresie, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa rozwiązana, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na dzień bilansowy lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne na dzień bilansowy.

Podatek dochodowy dotyczący pozycji ujmowanych poza zyskiem lub stratą jest ujmowany poza zyskiem lub stratą: w innych całkowitych dochodach dotyczących pozycji ujętych w innych całkowitych dochodach lub bezpośrednio w kapitale własnym dotyczący pozycji ujętych bezpośrednio w kapitale własnym.

Spółka kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.

12.20.3 Podatek od towarów i usług

Przychody, koszty, aktywa i zobowiązania są ujmowane po pomniejszeniu o wartość podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:

• gdy podatek od towarów i usług zapłacony przy zakupie aktywów lub usług nie jest możliwy do odzyskania od organów podatkowych; wtedy jest on ujmowany odpowiednio jako część ceny nabycia składnika aktywów lub jako część pozycji kosztowej oraz
• należności i zobowiązań, które są wykazywane z uwzględnieniem kwoty podatku od towarów i usług.

Kwota netto podatku od towarów i usług możliwa do odzyskania lub należna do zapłaty na rzecz organów podatkowych jest ujęta w bilansie jako część należności lub zobowiązań.

12.20.4 Ocena niepewności co do rozliczeń podatkowych

Jeżeli w ocenie Spółki jest prawdopodobne, że podejście do kwestii podatkowej lub grupy kwestii podatkowych będzie zaakceptowane przez organ podatkowy, Spółka określa dochód do opodatkowania (stratę podatkową), podstawę opodatkowania, niewykorzystane straty podatkowe, niewykorzystane ulgi podatkowe i stawki podatkowe z uwzględnieniem podejścia do opodatkowania planowanego lub zastosowanego w swoim zeznaniu podatkowym.

Jeżeli Spółka stwierdzi, że nie jest prawdopodobne, że organ podatkowy zaakceptuje podejście Spółki do kwestii podatkowej lub grupy kwestii podatkowych, wówczas Spółka odzwierciedla wpływ niepewności przy ustalaniu dochodu do opodatkowania (straty podatkowej), niewykorzystanych strat podatkowych, niewykorzystanych ulg podatkowych lub stawek podatkowych.

12.21. Zysk netto na akcję

Podstawowy zysk netto na akcję dla każdego okresu jest obliczony poprzez podzielenie zysku netto za dany okres przez średnią ważoną liczbę akcji w danym okresie sprawozdawczym. Spółka nie posiada instrumentów rozwadniających.

12.22. Zmiany stosowanych zasad rachunkowości

Zasady (polityki) rachunkowości zastosowane do sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego są spójne z tymi, które zastosowano przy sporządzaniu sprawozdania finansowego Spółki za rok zakończony 31 grudnia 2015 roku za wyjątkiem przedstawionych poniżej. Poniższe zmiany do MSSF, zostały zastosowane w niniejszym sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich datą wejścia w życie, jednak nie miały one istotnego wpływu na zaprezentowane i ujawnione informacje finansowe, nie miały zastosowania do transakcji zawieranych przez Spółkę lub Spółka zdecydowała o niekorzystaniu z nowych opcji wyceny:

• Zmiany wynikające z przeglądu MSSF 2010-2012 obejmujące zmiany do MSSF 2 Płatności w formie akcji, zmiany do MSSF 3 Połączenie przedsięwzięć, zmiany do MSSF 8 Segmenty operacyjne, zmiany do MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe oraz MSR 38 Aktywa niematerialne, zmiany do MSSF 13 Wycena do wartości godziwej oraz zmiany do MSR 24 Ujawnienie informacji o podmiotach powiązanych, zmiany do MSSF 7 Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji oraz zmiany do MSR 19 Świadczenia pracownicze
• Zmiany wynikające z przeglądu MSSF 2012-2014 obejmujące zmiany do MSSF 5 Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży oraz działalność zaniechana, zmiany do MSR 34 Śródroczna sprawozdawczość finansowa
• Zmiany do MSR 16 oraz MSR 38 Wyjaśnienie dopuszczalnych metod amortyzacji
• Zmiany do MSR 1 Ujawnienia
• Zmiany do MSR 27 Metoda praw własności w jednostkowym sprawozdaniu finansowym
• Zmiany do MSR 16 i MSR 41 Rolnictwo: rośliny produkcyjne
• Zmiany do MSSF 11 Rozliczenie nabycia udziału we wspólnej działalności
• Zmiany do MSR 19 Programy określonych świadczeń: składki pracownicze oraz
• Zmiany do MSSF 10, MSSF 12 i MSR 28 Jednostki inwestycyjne: Zastosowanie wyłączenia z konsolidacji

Spółka nie zdecydowała się na wcześniejsze zastosowanie żadnego innego standardu, interpretacji lub zmiany, które zostały opublikowane, lecz dotychczas nie weszły w życie w świetle przepisów Unii Europejskiej.

13. Segmenty operacyjne

Dla celów zarządczych Spółka została podzielona na części w oparciu o wytwarzane produkty i świadczone usługi. Istnieją zatem następujące segmenty operacyjne odpowiadające segmentom sprawozdawczym:

Drogi kolejowe	– generalne wykonawstwo kompleksowych usług budowy
	i modernizacji obiektów w branży budownictwa kolejowego.
	Odbiorcą usług jest PKP PLK S.A.
Drogi tramwajowe	– generalne wykonawstwo kompleksowych usług budowy
	i modernizacji obiektów w branży budownictwa
	tramwajowego. Odbiorcami usług są Zarządy Dróg Miejskich,
	Bane Nor, Sporveien Oslo AS, Oslo kommune (kontrakty w
	Norwegii).
Pozostałe	– urządzenia elektryczne, usługi projektowe, pozostałe usługi
	nie ujęte w innych segmentach

Zarząd monitoruje wyniki operacyjne segmentów w celu podejmowania decyzji dotyczących alokacji zasobów, oceny skutków tej alokacji oraz wyników działalności. Podstawą oceny wyników działalności jest zysk lub strata brutto na sprzedaży. Koszty sprzedaży, koszty ogólnego zarządu, pozostałe koszty i przychody operacyjne, jak również skutki finansowania Spółki (łącznie z kosztami i przychodami finansowymi) oraz podatek dochodowy są monitorowane na poziomie Spółki i nie ma miejsca ich alokacja do segmentów. Zarząd również nie analizuje aktywów Spółki w podziale na segmenty. Część aktywów trwałych ze względu na swą specyfikę wykorzystywana jest w różnych segmentach Spółki.

Ceny transakcyjne stosowane przy transakcjach pomiędzy segmentami operacyjnymi są ustalane na zasadach rynkowych podobnie jak przy transakcjach ze stronami niepowiązanymi.

13.1. Segmenty operacyjne

W poniższych tabelach przedstawione zostały dane dotyczące przychodów i zysków poszczególnych segmentów operacyjnych Spółki za rok zakończony 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku.

	Działalność kontynuowana				Wyłączenia	Działalność ogółem
Rok zakończony 31 grudnia 2016	Drogi kolejowe	Drogi tramwajowe	Pozostałe	Razem
Przychody
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych	693 420	32 860	16 858	743 138		743 138
Sprzedaż między segmentami
Przychody segmentu ogółem	693 420	32 860	16 858	743 138		743 138
Koszt własny sprzedaży	633 998	52 647	14 634	701 279		701 279
Wyniki
Zysk/(strata) brutto ze sprzedaży segmentu	59 422	-19 787	2 224	41 859		41 859

	Działalność kontynuowana				Wyłączenia	Działalność ogółem
Rok zakończony 31 grudnia 2015	Drogi kolejowe	Drogi tramwajowe	Pozostałe	Razem
Przychody
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych	1 093 948	114 839	10 658	1 219 445		1 219 445
Sprzedaż między segmentami
Przychody segmentu ogółem	1 093 948	114 839	10 658	1 219 445		1 219 445
Koszt własny sprzedaży	1 036 075	112 245	4 782	1 153 102		1 153 102
Wyniki
Zysk/(strata) brutto ze sprzedaży segmentu	57 873	2 594	5 876	66 343		66 343

Ze względu na fakt, że Spółka nie przeprowadza oceny wyników segmentów oraz nie podejmuje decyzji na podstawie analizy aktywów i zobowiązań według segmentów odstąpiono od ujawnienia przypisania aktywów i zobowiązań do segmentów.

13.2. Informacje geograficzne

Spółka zaangażowana jest w prowadzenie projektów generalnego wykonawstwa w branży budownictwa kolejowego i tramwajowego w Polsce i w Norwegii. Poniżej zaprezentowano dane dotyczące przychodów z podziałem na przychody krajowe i zagraniczne, jak również informację na temat aktywów zlokalizowanych w kraju i zagranicą:

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 lub na dzień 31 grudnia 2016	Kraj	Norwegia	Razem
Przychody z działalności kontynuowanej:
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych	709 857	33 281	743 138
Przychody obszaru ogółem	709 857	33 281	743 138
Pozostałe informacje dotyczące obszaru:
Aktywa obszaru	646 538	25 941	672 479
Aktywa nieprzypisane	0	0	0
Aktywa ogółem	646 538	25 941	672 479

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 lub na dzień 31 grudnia 2015	Kraj	Norwegia	Razem
Przychody z działalności kontynuowanej:
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych	1 170 456	48 989	1 219 445
Przychody obszaru ogółem	1 170 456	48 989	1 219 445
Pozostałe informacje dotyczące obszaru:
Aktywa obszaru	645 220	18 860	664 080
Aktywa nieprzypisane	0	0	0
Aktywa ogółem	645 220	18 860	664 080

W roku 2016 sprzedaż Spółki w około 88% tj. 654 366 tysięcy złotych kierowana była do jednego Inwestora – PKP PLK S.A. W roku 2015 sprzedaż ta wynosiła około 86% tj. 1 054 141 tysięcy złotych.

14. Przychody i koszty

14.1. Przychody ze sprzedaży usług – długoterminowe kontrakty budowlane

Spółka rozpoznaje w sprawozdaniu finansowym przychody z niezakończonych usług zgodnie z MSR 11.

W aktywach w pozycji "rozliczenie kontraktów budowlanych" a w pasywach "rozliczenie kontraktów budowlanych i przychodów przyszłych okresów" prezentowane są skutki wyceny stopnia zaawansowania niezakończonych usług w korelacji z dodatkowymi przychodami lub korektą zafakturowanej sprzedaży.

W przypadku gdy Spółka jest liderem konsorcjum lub partnerem, rozpoznaje w rachunku zysków i strat tylko przychody i koszty wynikające z udziału Spółki w konsorcjum (szczegółowe informacje w nocie nr 23.2).

Spółka uzyskała średnią rentowność zysku ze sprzedaży brutto z tytułu realizacji portfela kontraktów budowlanych za 2016 rok na poziomie 5,62% (2015 roku: 5,40%).

			Poniższe tabele przestawiają skutki wyceny usług w okresach sprawozdawczych.
--	--	--	------------------------------------------------------------------------------	--

1 stycznia 2016	Aktywa: rozliczenie kontraktów budowlanych 28 594	Pasywa: rozliczenie kontraktów budowlanych 92 681	Saldo -64 087
31 grudnia 2016	30 060	27 802	2 258
	Aktywa: rozliczenie kontraktów budowlanych	Pasywa: rozliczenie kontraktów budowlanych	Saldo
1 stycznia 2015	62 803	117 785	-54 982
31 grudnia 2015	28 594	92 681	-64 087

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Koszty z tytułu kontraktów długoterminowych narastająco poniesione do końca okresu sprawozdawczego	2 886 138	2 431 547
Przychody z tytułu kontraktów długoterminowych wg stopnia zaawansowania na koniec okresu sprawozdawczego narastająco	3 078 287	2 587 719
Ujęte do dnia bilansowego zyski skumulowane	192 353	157 534
Ujęte do dnia bilansowego straty skumulowane	204	1 362
Pozycja bilansowa netto dla trwających umów	2 258	64 087
Kwoty zatrzymane przez kontrahentów	317	298
Otrzymane zaliczki	0	0

14.2. Pozostałe przychody operacyjne

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Otrzymane odszkodowania i kary	522	484
Sprawy sądowe	28	0
Zysk na sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych	552	659
Dotacje, dofinansowania	0	10
Inne	83	67
Pozostałe przychody operacyjne ogółem	1 185	1 220

14.3. Pozostałe koszty operacyjne

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Utworzenie rezerwy na należności	53	48
Koszty postępowania spornego i sądowego	52	50
Odszkodowania, kary i grzywny	381	457
Darowizny	5	193
Nieumorzona wartość zlikwidowanych środków trwałych	112	279
Inne	129	37
Pozostałe koszty operacyjne ogółem	732	1 064

14.4. Przychody finansowe

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Przychody z tytułu odsetek bankowych	2 327	1 719
Przychody z tytułu odsetek od kontrahentów oraz pozostałych odsetek	519	165
Dodatnie różnice kursowe	339	0
Wycena według zamortyzowanego kosztu	144	42
Przychody finansowe ogółem	3 329	1 926

14.5. Koszty finansowe

	Rok zakończony	Rok zakończony
	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Odsetki od kredytów bankowych	904	493
Odsetki od obligacji	1 517	610
Odsetki dla kontrahentów	699	1 367
Odsetki budżetowe	7	45
Aktualizacja wartości inwestycji (nota 2.1)	2 004	0
Koszty finansowe z tytułu umów leasingu finansowego	1 655	1 567
Prowizje bankowe	449	572
Ujemne różnice kursowe	0	440
Pozostałe koszty finansowe	0	4
Koszty finansowe ogółem	7 235	5 098

14.6. Koszty według rodzajów

	Nota	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Amortyzacja	14.7	13 967	12 439
Zużycie materiałów i energii		149 258	233 650
Usługi obce, w tym:		501 392	853 166
- usługi podwykonawców		445 959	788 087
Podatki i opłaty		1 072	1 551
Świadczenia pracownicze	14.8	54 488	66 451
Pozostałe koszty rodzajowe		13 890	14 662
Wartość sprzedanych towarów i materiałów		2 454	1 096
Koszty według rodzajów ogółem, w tym:		736 521	1 183 015
Pozycje ujęte w koszcie własnym sprzedaży		701 279	1 153 102
Pozycje ujęte w kosztach sprzedaży		958	3 640
Pozycje ujęte w kosztach ogólnego zarządu		17 226	19 503
Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych czynnych (nota 24.1) i biernych (nota 36.2) oraz w części rezerw (nota 35.1)		17 058	4 538
Koszt wytworzenia świadczeń na własne potrzeby jednostki		0	2 232

14.7. Koszty amortyzacji ujęte w rachunku zysków i strat

	Rok zakończony	Rok zakończony
	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Pozycje ujęte w koszcie własnym sprzedaży:
Amortyzacja środków trwałych	13 007	11 359
Amortyzacja aktywów niematerialnych	66	82
Pozycje ujęte w kosztach sprzedaży
Amortyzacja środków trwałych	0	61
Pozycje ujęte w kosztach ogólnego zarządu:
Amortyzacja środków trwałych	280	363
Amortyzacja aktywów niematerialnych	614	574
Razem	13 967	12 439

14.8. Koszty świadczeń pracowniczych

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Wynagrodzenia	44 452	54 585
Koszty ubezpieczeń społecznych	7 474	9 086
Pozostałe koszty świadczeń pracowniczych	2 562	2 780
Koszty świadczeń pracowniczych ogółem, w tym:	54 488	66 451
Pozycje ujęte w koszcie własnym sprzedaży	42 443	51 906
Pozycje ujęte w koszcie sprzedaży	375	1 605
Pozycje ujęte w kosztach ogólnego zarządu	11 670	12 940

15. Podatek dochodowy

15.1. Obciążenie podatkowe

Główne składniki obciążenia podatkowego za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku:

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Ujęte w zysku lub stracie
Bieżący podatek dochodowy	44	8 344
Bieżące obciążenie z tytułu podatku dochodowego	0	8 344
Korekty dotyczące bieżącego podatku dochodowego z lat ubiegłych	44	0
Odroczony podatek dochodowy	4 816	-160
Związany z powstaniem i odwróceniem się różnic przejściowych	4 816	-160
Obciążenie podatkowe wykazane w rachunku zysków i strat	4 860	8 184
Sprawozdanie z całkowitych dochodów
Odroczony podatek dochodowy
Związany z powstaniem i odwróceniem się różnic przejściowych	-45	-10
Obciążenie podatkowe ujęte w innych całkowitych dochodach	-45	-10

15.2. Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej

Uzgodnienie podatku dochodowego od wyniku finansowego brutto przed opodatkowaniem według ustawowej stawki podatkowej, z podatkiem dochodowym liczonym według efektywnej stawki podatkowej Spółki za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku przedstawia się następująco:

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Zysk brutto przed opodatkowaniem z działalności kontynuowanej	20 222	40 184
Zysk brutto przed opodatkowaniem	20 222	40 184
Podatek według ustawowej stawki podatkowej obowiązującej w Polsce, wynoszącej 19% (2015: 19%)	3 842	7 635
Różnice w podatku dotyczące rynków zagranicznych	473	291
Korekty dotyczące bieżącego podatku dochodowego z lat ubiegłych	44	0
Różnice pozostałe	501	258
Podatek według efektywnej stawki podatkowej wynoszącej 24,04%, (2015: 20,37%)	4 860	8 184
Podatek dochodowy (obciążenie) wykazany w rachunku zysków i strat	4 860	8 184

15.3. Odroczony podatek dochodowy

Odroczony podatek dochodowy wynika z następujących pozycji:

	Bilans		zakończony	Rachunek zysków i strat za rok
	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego
Wycena kaucji według zamortyzowanego kosztu	84	136	-52	77
Odsetki	198	92	105	20
	5 712
Rozliczenie robót długoterminowych		5 848	-136	-6 085
Różnice pomiędzy amortyzacją bilansową i podatkową	5 762	5 501	261	703
Rezerwa Torpol Norge Nagrody jubileuszowe i odprawy emerytalne (przez kapitał)	0 42	52 0	-52 0	0 0
Kary umowne	2 286	2 286	0	0
Inne	5	5	0	0
Rezerwa brutto z tytułu podatku odroczonego	14 089	13 920	126	-5 285
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Odprawy emerytalne jednostki	184	152	35	23
Rezerwa na koszty kontraktów	1 581	1 581	0	1
Różnica między amortyzacją bilansową a podatkową aportu
w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa	6 581	7 898	-1 317	-1 317
Odsetki od nie zapłaconych zobowiązań	339	235	104	225
Niezapłacone zobowiązania	52	52	0	52
Niewypłacone wynagrodzenia i świadczenia ZUS	273	307	-34	67
Odpisy aktualizujące należności	2 492	2 487	5	9
Odpisy aktualizujące wartość zapasów	0	20	-20	0
Odpis aktualizujący wartość inwestycji	412	30	382	0
Rezerwa na naprawy gwarancyjne	392	392	0	160
Rezerwa na niewykorzystane urlopy	501	537	-36	127
Rezerwa na badanie sprawozdania finansowego	24	12	12	-11
Rezerwa na premie dla zarządu	94	442	-348	79
Rozliczenie robót długoterminowych	12 365	25 485	-13 120	-4 847
Wycena kaucji według zamortyzowanego kosztu	1	1	0	0
Straty na kontraktach	39	259	-220	259
Aktywo na stratę podatkową	10 047	0	10 078	0
Inne	17	228	-211	48
Aktywa brutto z tytułu podatku odroczonego	35 394	40 118	-4 690	-5 125
Obciążenie z tytułu odroczonego podatku dochodowego			4 816	-160
Aktywa/Rezerwa netto z tytułu podatku odroczonego:	21 305	26 198
	Zmiany podatku odroczonego odniesione na inne całkowite dochody w 2016 roku to -45

tysięcy złotych (-10 tysięcy złotych w 2015 roku).

Aport zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki Torpol MS Sp. z o.o. (dawniej MW LEGAL 5 Sp. z o.o.) został wniesiony w dniu 8 grudnia 2011 roku. Przy ustalaniu aktywów z tytułu podatku odroczonego od różnicy przejściowej wynikającej z różnej wyceny podatkowej oraz księgowej aktywów i zobowiązań składających się na zorganizowaną część przedsiębiorstwa Zarząd Spółki wziął pod uwagę otrzymane pozytywne interpretacje podatkowe Ministra Finansów, a także oszacował, że Spółka w przyszłych latach osiągnie wystarczające dochody, które umożliwią zrealizowanie tego aktywa.

Powyższe aktywo z tytułu podatku odroczonego wynosi na dzień 31 grudnia 2016 roku 6 581 tysięcy złotych (31 grudnia 2015 roku 7 898 tysięcy złotych).

Jednocześnie Zarząd zwraca jednak uwagę, że często występujące różnice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych zarówno wewnątrz organów państwowych, jak i pomiędzy organami państwowymi

i przedsiębiorstwami, powodują, że ryzyko podatkowe w Polsce jest znacząco wyższe niż istniejące zwykle w krajach o bardziej rozwiniętym systemie podatkowym. Realizacja ujemnej różnicy przejściowej w sprawozdaniu finansowym w kolejnych okresach będzie przebiegała proporcjonalnie do amortyzacji podatkowej aktywów trwałych wniesionych w ramach aportu.

16. Majątek socjalny oraz zobowiązania ZFŚS

Ustawa z dnia 4 marca 1994 roku o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych z późniejszymi zmianami stanowi, że Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych tworzą pracodawcy zatrudniający powyżej 20 pracowników na pełne etaty. Spółka tworzy taki fundusz i dokonuje okresowych odpisów w wysokości zgodnie z aneksem nr 5 do Regulaminu Wynagradzania pracowników Torpol S.A. z dnia 14 grudnia 2004 roku 10% podstawy do dokonania odpisu zarówno w roku 2016 jak i w okresie porównawczym. Celem Funduszu jest finansowanie działalności socjalnej Spółki, oraz pozostałych kosztów socjalnych.

Spółka skompensowała aktywa Funduszu ze swoimi zobowiązaniami wobec Funduszu ponieważ aktywa te nie stanowią oddzielnych aktywów Spółki. W związku z powyższym, saldo netto na dzień 31 grudnia 2016 roku wynosi 0 złotych (na dzień 31 grudnia 2015 roku 0 złotych).

Tabele poniżej przedstawiają analitykę aktywów, zobowiązań oraz kosztów Funduszu.

	Rok zakończony	Rok zakończony
	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Środki trwałe wniesione do Funduszu	0	0
Pożyczki udzielone pracownikom	0	0
Środki pieniężne	11	26
Zobowiązania z tytułu Funduszu	11	26
Saldo po skompensowaniu	0	0
	Rok zakończony	Rok zakończony
	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Odpisy na Fundusz w okresie obrotowym	174	177

17. Rzeczowe aktywa trwałe

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2016

	Grunty	Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej	Urządzenia techniczne i maszyny	Środki transport	Inne środki trwałe	Środki trwałe w budowie	Zaliczki na środki trwałe w budowie	Razem
Wartość początkowa brutto środków trwałych
1 stycznia 2016	394	6 044	69 885	47 381	1 885	1 925	18 532	146 046
Zwiększenia, w tym:	2 441	2 937	354	2 083	178	18 498	0	26 491
Nabycie	2 441	2 937	354	2 083	178	18 498	0	26 491
Transfery	0	0	28 989	1 549	0	-12 006	-18 532	0
Zmniejszenia, w tym:	0	1 409	2 518	1 832	17	0	0	5 776
Likwidacja i sprzedaż	0	1 409	2 518	1 832	17	0	0	5 776
31 grudnia 2016	2 835	7 572	96 710	49 181	2 046	8 417	0	166 761
Umorzenie środków trwałych
1 stycznia 2016	0	2 148	25 969	23 769	1 525	0	0	53 411
Zwiększenia, w tym:	0	373	7 223	5 455	236	0	0	13 287
Amortyzacja okresu	0	373	7 223	5 455	236	0	0	13 287
Transfery	0	0	0	0	0	0	0	0
Zmniejszenia, w tym:	0	1 115	1 420	1 680	17	0	0	4 232
Likwidacja i sprzedaż	0	1 115	1 420	1 680	17	0	0	4 232
31 grudnia 2016	0	1 406	31 772	27 544	1 744	0	0	62 466
Wartość netto
Saldo otwarcia	394	3 896	43 916	23 612	360	1 925	18 532	92 635
Saldo zamknięcia	2 835	6 166	64 938	21 637	302	8 417	0	104 295

Wartość bilansowa maszyn i urządzeń użytkowanych na dzień 31 grudnia 2016 roku na mocy umów leasingu finansowego wynosi 56 818 tysięcy złotych (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 32 588 tysięcy złotych). Wartość bilansowa środków transportu użytkowanych na dzień 31 grudnia 2016 roku na mocy umów leasingu finansowego wynosi 12 432 tysięcy złotych (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 14 781 tysięcy złotych).

Na dzień 31 grudnia 2016 Spółka ustanowiła zabezpieczenie na aktywach trwałych w postaci:

• przewłaszczenia maszyn i urządzeń oraz środków transportu, zastawów rejestrowych oraz cesji praw z polisy ubezpieczeniowej jako zabezpieczenie umowy o okresowe udzielanie gwarancji kontraktowych (PZU S.A.: wartość stanowiących zabezpieczenie maszyn i urządzeń 1 284 tysięcy złotych, wartość stanowiących zabezpieczenie środków transportu 2 657 tysięcy złotych),

• umów kredytowych oraz umowy pożyczki (Bank Ochrony Środowiska S.A., Bank PEKAO S.A., Bank Handlowy w Warszawie S.A., TF Silesia Sp. z o.o.; wartość stanowiących zabezpieczenie maszyn i urządzeń 6 300 tysięcy złotych, wartość stanowiących zabezpieczenie środków transportu 7 757 tysięcy złotych),

Na dzień 31 grudnia 2015 Spółka ustanowiła zabezpieczenie na aktywach trwałych w postaci:

• przewłaszczenia maszyn i urządzeń oraz środków transportu, zastawów rejestrowych oraz cesji praw z polisy ubezpieczeniowej jako zabezpieczenie umowy o okresowe udzielanie gwarancji kontraktowych (PZU S.A., TU Generali S.A.: wartość stanowiących zabezpieczenie maszyn i urządzeń 4 988 tysięcy złotych, wartość stanowiących zabezpieczenie środków transportu 2 657 tysięcy złotych),

• umów kredytowych (Bank Ochrony Środowiska S.A., Bank PEKAO S.A., Bank Handlowy w Warszawie S.A.; wartość stanowiących zabezpieczenie maszyn i urządzeń 6 300 tysięcy złotych, wartość stanowiących zabezpieczenie środków transportu 3 252 tysięcy złotych),

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31grudnia 2015 roku nie ustanowiono na rzeczowych aktywach trwałych innych niż opisane powyżej zabezpieczeń zobowiązań finansowych.

	Grunty	Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej	Urządzenia techniczne i maszyny	Środki transport	Inne środki trwałe	Środki trwałe w budowie	Zaliczki na środki trwałe w budowie	Razem
Wartość początkowa brutto środków trwałych
1 stycznia 2015	394	5 785	63 241	46 450	1 915	1 354	0	119 139
Zwiększenia, w tym:	0	29	8 890	3 991	177	2 018	18 532	33 637
Nabycie	0	29	8 890	3 991	177	2 018	18 532	33 637
Transfery	0	230	1 141	12	64	-1 447	0	0
Zmniejszenia, w tym:	0	0	3 387	3 072	271	0	0	6 730
Likwidacja i sprzedaż	0	0	3 387	3 072	271	0	0	6 730
31 grudnia 2015	394	6 044	69 885	47 381	1 885	1 925	18 532	146 046
Umorzenie środków trwałych
1 stycznia 2015	0	1 595	22 150	21 254	1 406	0	0	46 405
Zwiększenia, w tym:	0	553	5 762	5 176	295	0	0	11 786
Amortyzacja okresu	0	553	5 744	5 182	304	0	0	11 783
Transfery	0	0	0	0	0	0	0	0
Zmniejszenia, w tym:	0	0	1 943	2 661	176	0	0	4 780
Likwidacja i sprzedaż	0	0	1 943	2 661	176	0	0	4 780
31 grudnia 2015	0	2 148	25 969	23 769	1 525	0	0	53 411
Wartość netto
Saldo otwarcia	394	4 190	41 091	25 196	509	1 354	0	72 734
Saldo zamknięcia	394	3 896	43 916	23 612	360	1 925	18 532	92 635

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2015

18. Zysk przypadający na jedną akcję

Zysk netto na akcję dla każdego okresu jest obliczony poprzez podzielenie zysku netto przypisanego akcjonariuszom Spółki za dany okres przez średnią ważoną liczbę akcji w danym okresie sprawozdawczym. Rozwodniony zysk netto na jedną akcję dla każdego okresu jest obliczany poprzez podzielenie zysku netto za dany okres przez sumę średniej ważonej akcji zwykłych w danym okresie sprawozdawczym i wszystkich potencjalnych akcji rozwadniających.

Poniżej przedstawione zostały dane dotyczące zysku oraz akcji, które posłużyły do wyliczenia podstawowego zysku na jedną akcję:

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Zysk netto z działalności kontynuowanej	15 362	32 000
Zysk netto	15 362	32 000
Liczba akcji w tysiącach sztuk	22 970	22 970
Średnioważona liczba wyemitowanych akcji zwykłych zastosowana do obliczenia podstawowego zysku na jedną akcję w tysiącach sztuk	22 970	22 970
Zysk netto w złotych na jedną akcję przypadający akcjonariuszom Spółki:
podstawowy z zysku za okres	0,67	1,39
podstawowy z zysku z działalności kontynuowanej	0,67	1,39
rozwodniony z zysku za okres	0,67	1,39
rozwodniony z zysku z działalności kontynuowanej	0,67	1,39

W roku 2016 i w roku 2015 nie występowały instrumenty rozwadniające.

19. Aktualizacja wartości niefinansowych aktywów trwałych.

W roku 2016 oraz w roku 2015 Spółka nie dokonała aktualizacji wartości niefinansowych aktywów trwałych.

20. Leasing

20.1. Zobowiązania z tytułu umów leasingu finansowego

Spółka użytkuje część środków trwałych w ramach leasingu finansowego. Spółka ma możliwość zakupu wynajmowanego sprzętu za kwotę jego wartości rezydualnej na koniec obowiązywania umowy w cenie poniżej ceny rynkowej. Zobowiązania Spółki wynikające z umów leasingu finansowego są zabezpieczone prawami leasingodawców do składników aktywów objętych umową oraz w większości wekslami.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku przyszłe minimalne opłaty leasingowe z tytułu tych umów oraz wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych netto przedstawiają się następująco:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
	Opłaty minimalne	Opłaty minimalne
W okresie 1 roku	12 660	9 615
W okresie od 1 do 5 lat	34 580	24 889
Powyżej 5 lat	18 325	2 826
Minimalne opłaty leasingowe ogółem	65 565	37 330
Minus koszty finansowe	-7 654	-2 501
Zdyskontowana wartość bieżąca
minimalnych opłat leasingowych	57 911	34 829
krótkoterminowe	10 786	8 638
długoterminowe	47 125	26 191

Podsumowanie zestawienia umów leasingowych:

Kwota zadłużenia	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Razem leasing PLN	53 964	29 610
Razem leasing EUR	892	1 224
Razem leasing EUR po przeliczeniu na PLN	3 947	5 219
Razem leasing - uzgodnienie do bilansu	57 911	34 829

20.2. Zobowiązania z tytułu umów leasingu operacyjnego

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów nieodwoływalnego leasingu operacyjnego przedstawiają się następująco:

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
W okresie 1 roku	87	0
W okresie od 1 do 5 lat	167	0
Powyżej 5 lat	0	0
	254	0

21. Aktywa niematerialne

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2016

	Znak towarowy	Inne aktywa niematerialne, w tym prace rozwojowe	Razem
Wartość początkowa brutto aktywów niematerialnych
1 stycznia 2016	2 200	1 632	3 832
Zwiększenia, w tym:	0	268	268
Nabycie	0	268	268
Transfery	0	0	0
Zmniejszenia, w tym:	0	3	3
Sprzedaż i likwidacja	0	3	3
31 grudnia 2016	2 200	1 897	4 097
Umorzenie aktywów niematerialnych
1 stycznia 2016	1 760	922	2 682
Zwiększenia, w tym:	440	240	680
Amortyzacja okresu	440	240	680
Transfery	0	0	0
Zmniejszenia, w tym:	0	3	3
Sprzedaż i likwidacja	0	3	3
31 grudnia 2016	2 200	1 159	3 359
Wartość netto
Saldo otwarcia	440	710	1 150
Saldo zamknięcia	0	738	738

Spółka wykazuje znak towarowy "Elmont". W latach 2009-2011 znak ten nie podlegał amortyzacji. Zgodnie z zasadami MSR 36, Zarząd Torpol S.A. przeprowadził test na utratę wartości znaku towarowego Elmont. W wyniku profesjonalnego osądu Zarząd podjął decyzję o zmianie okresu ekonomicznej użyteczności znaku towarowego Elmont z czasu nieokreślonego na okres 5 lat. W związku z powyższym od roku 2012 dokonywane są odpisy amortyzacyjne a nie test na utratę wartości.

Inne aktywa niematerialne posiadają określony okres użytkowania oszacowany na podstawie analizy ekonomicznego okresu użyteczności i są amortyzowane metodą liniową przez okres 2,5 lub 40 lat. Aktywa niematerialne badane są pod kątem utraty wartości w przypadku zaistnienia przesłanek wskazujących na taką utratę. Spółka nie ustanowiła żadnych zabezpieczeń na aktywach niematerialnych.

W innych aktywach niematerialnych Spółka na dzień 31 grudnia 2016 roku wykazuje prace rozwojowe o wartości 305 tysięcy złotych (31 grudnia 2015 roku: 366 tysięcy złotych) związane z opracowaniem technologii produkcji elementów wykorzystywanych w realizacji kontraktów budowlanych.

Zasady (polityki) rachunkowości oraz dodatkowe noty objaśniające do sprawozdania finansowego załączone na stronach od 10 do 80 stanowią jego integralną część

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2015

	Znak towarowy	Inne aktywa niematerialne, w tym prace rozwojowe	Razem
Wartość początkowa brutto aktywów niematerialnych
1 stycznia 2015	2 200	1 524	3 724
Zwiększenia, w tym:	0	235	235
Nabycie	0	235	235
Transfery	0	0	0
Zmniejszenia, w tym:	0	127	127
Likwidacja	0	127	127
31 grudnia 2015	2 200	1 632	3 832
Umorzenie aktywów niematerialnych
1 stycznia 2015	1 320	818	2 138
Zwiększenia, w tym:	440	216	656
Amortyzacja okresu	440	216	656
Transfery	0	0	0
Zmniejszenia, w tym:	0	112	112
Likwidacja	0	112	112
31 grudnia 2015	1 760	922	2 682
Wartość netto
Saldo otwarcia	880	706	1 586
Saldo zamknięcia	440	710	1 150

22. Wartość firmy

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Elmont - Kostrzyn Wlkp. Sp. z o.o.	9 008	9 008
Torpol MS Sp. z o.o.*	0	0
Razem	9 008	9 008
	Rok zakończony	Rok zakończony
	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Wartość firmy na początek okresu:	9 008	9 008
Zwiększenia z tytułu korekty wartości firmy w spółkach zależnych	0	0
Zmniejszenia z tytułu korekty wartości firmy w spółkach zależnych	0	0
Razem wartość bilansowa na koniec okresu:	9 008	9 008

*Wartość firmy Torpol MS Sp. z o.o. wynosi 410 złotych.

Test na utratę wartości aktywów trwałych

Zgodnie z zasadami MSR 36 Zarząd Torpol S.A. przeprowadził test na utratę wartości aktywów trwałych, w tym niepodlegającej amortyzacji wartości firmy powstałej po nabyciu spółki Elmont (połączenie w 2011 roku) w wysokości 9 008 tysięcy złotych. Test został przeprowadzony poprzez porównanie wartości bilansowej aktywów z wartością odzyskiwalną ośrodka wypracowującego środki pieniężne.

W wyniku zakupu spółki Elmont (2008 rok) a także późniejszego połączenia z Torpol S.A. (2011 rok) zaistniała synergia, która spowodowała zwiększenie działalności związanej z robotami na kontraktach kolejowych oraz bezpośrednio związanymi z nimi robotami elektroenergetycznymi, które stanowią nieodłączny element każdego kontraktu kolejowego. Zarząd Spółki połączył segment "Infrastruktura elektroenergetyczna" z segmentem "Drogi kolejowe" kierując się podobieństwem cech gospodarczych, w tym m.in. podobieństwem procesów produkcyjnych oraz tą samą grupą odbiorców świadczonych usług. Segment "Infrastruktura elektroenergetyczna" na dzień 31 grudnia 2014 przestał istnieć. Wartość firmy analizowana jest zatem na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, jaki stanowi segment kolejowy.

Wartość odzyskiwalną ośrodka wypracowującego środki pieniężne ustalono na podstawie wartości użytkowej. Wyliczenia te wykorzystują projekcje przepływów pieniężnych przed opodatkowaniem przyjęte w siedmioletnich budżetach finansowych zatwierdzonych przez Zarząd i wyrażone są w wartościach nominalnych.

Prognozowane przychody Spółki Torpol S.A. oszacowano na podstawie kontraktów, które Spółka Torpol S.A. posiada w swoim portfelu oraz na założeniu pozyskania nowych zleceń.

Analizowanym segmentem działalności Spółki jest budownictwo kolejowe, zatem kluczowym czynnikiem rozwoju Spółki będą inwestycje w infrastrukturę kolejową w Polsce. Zarząd zakłada wysokość prognozowanych przychodów w oparciu o ogłoszone plany inwestycyjne PKP PLK (Krajowy Program Kolejowy do 2023 roku), historyczny udział spółki Torpol S.A. w rynku budownictwa kolejowego (11,5%) i prawdopodobieństwo pozyskania zleceń.

W okresie prognozy (2017-2023) Zarząd ponadto zakłada:

• średnią marżę brutto ze sprzedaży na poziomie 5,3%;
• nakłady inwestycyjne na poziomie średnio 14 mln złotych rocznie, co obejmuje inwestycje o charakterze odtworzeniowym, konieczne do bieżącego utrzymania aktywów Spółki;
• amortyzację na poziomie nakładów inwestycyjnych;
• stopę dyskontową przed opodatkowaniem na poziomie 9,18%, liczonej jako średnioważony koszt kapitału własnego i obcego (WACC);
• stopę wzrostu wartości przepływów pieniężnych po okresie prognozy szczegółowej na poziomie 1,3%, odpowiadającemu poziomowi prognozowanej średniej inflacji;
• wartość zobowiązań oprocentowanych w wysokości 125 mln złotych;
• dyskonto z tytułu braku kontroli w wysokości 10%.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku wartość odzyskiwalna ośrodka wypracowującego środki pieniężne obliczona na podstawie wartości użytkowej znacznie przekroczyła sumę wartości księgowej wartości firmy Elmont i aktywów trwałych spółki Torpol, które są związane z segmentem kolejowym.

Zarząd uważa, że nawet gdyby zaszły zmiany w głównych założeniach, na podstawie których określono wartość odzyskiwalną ośrodka wypracowującego środki pieniężne, to łączna wartość bilansowa firmy Elmont i aktywów trwałych spółki Torpol nie przekroczyłaby tej wartości odzyskiwalnej.

23. Udział we wspólnych ustaleniach umownych

23.1. Wspólne działanie - NLF Torpol Astaldi spółka cywilna

Spółka posiada 50%-owy udział w spółce NLF Torpol Astaldi spółka cywilna z siedzibą w Łodzi zajmującej się działalnością w zakresie budowy dróg szynowych i kolei podziemnej. Udział w Spółce kwalifikowany jest jako wspólne działanie i ujmowany w sprawozdaniu jednostkowym zgodnie z udziałem w Spółce. Spółka NLF Torpol Astaldi spółka cywilna powołana została do prowadzenia kontraktu budowy dworca Nowa Łódź Fabryczna w imieniu konsorcjum, w którym Torpol S.A. posiada udział 40%. Finalnie całość uzyskanych przychodów i poniesionych kosztów na kontrakcie dzielona jest na konsorcjantów w proporcjach do posiadanego udziału w konsorcjum.

23.2. Wspólne działanie – kontrakty realizowane w konsorcjach

Spółka realizuje kontrakty długoterminowe na podstawie umów konsorcjalnych jako lider konsorcjum bez tworzenia odrębnych jednostek. Spółka traktuje udział w takich kontraktach jako udział we wspólnych działaniach jeżeli występuje współkontrola zgodnie z MSSF 11. W związku z powyższym Spółka rozpoznaje w rachunku zysków i strat tylko część wynikającą z udziału w konsorcjum.

Spółka nie ujęła w bilansie aktywów i zobowiązań przypadających na Partnerów konsorcjum.

24. Pozostałe aktywa

24.1. Rozliczenia międzyokresowe w aktywach

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Podatki i opłaty	14	8
Gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe*	2 539	410
Prenumeraty	81	54
Ubezpieczenia	1 826	3 927
Pozostałe	87	127
Razem	4 547	4 526
- krótkoterminowe	3 906	4 121
- długoterminowe	641	405

* Koszty z tytułu gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych zawieranych w celu zabezpieczenia należytego wykonania umów o usługi budowlane oraz usunięcia wad i usterek są rozliczane w koszty kontraktu w czasie jego trwania, a po zakończeniu kontraktu - do końca okresu gwarancyjnego. Koszty gwarancji dotyczące przyszłych okresów są ujmowane w ramach rozliczeń międzyokresowych w aktywach.

25. Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku Spółka nie posiadała aktywów trwałych zaklasyfikowanych do sprzedaży.

26. Świadczenia pracownicze

26.1. Świadczenia emerytalne oraz inne świadczenia po okresie zatrudnienia

Spółka wypłaca pracownikom przechodzącym na emerytury kwoty odpraw emerytalnych w wysokości określonej przez Kodeks Pracy. W związku z tym Spółka na podstawie wyceny dokonanej przez profesjonalną firmę aktuarialną tworzy rezerwę na wartość bieżącą zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych. Kwotę tej rezerwy oraz uzgodnienie przedstawiające zmiany stanu w ciągu okresu obrotowego przedstawiono w poniższej tabeli:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Na dzień 1 stycznia	799	720
Utworzenie rezerwy	188	129
Zyski i straty aktuarialne	-225	13
Koszty wypłaconych świadczeń	-18	-63
Na dzień 31 grudnia	744	799

Główne założenia przyjęte przez aktuariusza na dzień bilansowy do wyliczenia kwoty zobowiązania są następujące:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Stopa dyskontowa (%)	3,59	2,94
Przewidywany wskaźnik inflacji (%)	2,50	2,50
Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeń (%)	2,50	2,50

Wskaźnik rotacji pracowników został przyjęty na podstawie danych historycznych Spółki.

Analiza wrażliwości – wpływ na zobowiązanie z tytułu określonych świadczeń:

	31 grudnia 2016		31 grudnia 2015
	Wzrost	Spadek	Wzrost	Spadek
Zmiana przyjętej stopy dyskontowej o jeden punkt procentowy	-71	84	-84	101
Zmiana współczynnika rotacji o jeden punkt procentowy	-30	34	-37	41
Zmiana wynagrodzenia o jeden punkt procentowy	84	-72	100	-85

27. Zapasy

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Materiały (według ceny nabycia)	17 615	20 343
Towary (według ceny nabycia)	824	1
Zapasy ogółem, według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia (kosztu wytworzenia) oraz wartości netto możliwej do uzyskania	18 439	20 344
Krótkoterminowe*	18 439	20 344
Długoterminowe	0	0

*Zapasy przewidziane są do wykorzystania w ciągu roku obrotowego.

W 2016 roku w Spółce nie było zmian odpisów aktualizujących wartość zapasów (w 2015 roku nie było zmian odpisów aktualizujących).

Żadna kategoria zapasów nie stanowiła zabezpieczenia kredytów lub pożyczek w 2016 roku oraz w 2015 roku. Na dzień 31 grudnia 2016 roku ani na dzień 31 grudnia 2015 roku nie było zapasów wycenianych w cenie sprzedaży netto.

28. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności

Należności długoterminowe

Należności krótkoterminowe

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Należności finansowe:
Należności długoterminowe z tyt. kwot zatrzymanych	62	61
Kaucje zabezpieczające utrzymywane na rachunkach bankowych	26 431	21 847
Należności długoterminowe ogółem	26 493	21 908

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Należności finansowe:
Należności z tytułu dostaw i usług:	216 824	105 760
Od jednostek pozostałych	214 041	103 719
Od jednostek powiązanych	2 783	2 041
Pozostałe należności finansowe	8 642	4 858
Kaucje zabezpieczające utrzymywane na rachunkach bankowych	1 942	2 010
Należności z tytułu sprzedaży środków trwałych	5 418	0
Kaucje z tytułu zawartych umów handlowych	1 282	2 848
Należności niefinansowe:
Należności z tytułu podatku dochodowego	14 032	2 030
Rozliczenie kontraktów budowlanych	30 060	28 594
Pozostałe należności niefinansowe	7 005	1 958
Wypłacone zaliczki	685	1 040
Pozostałe należności od jednostek powiązanych	140	140
VAT naliczony do rozliczenia w kolejnych okresach	5 966	0
Inne należności	214	778
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności ogółem netto	276 563	143 200
Odpis aktualizujący należności z tytułu dostaw i usług	16 249	12 126
Odpis aktualizujący inne należności	294	0
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności brutto	293 106	155 326

Należności z tytułu dostaw i usług nie są oprocentowane i mają zazwyczaj 30-60-dniowy termin płatności.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku kwota należności, na których ustanowiono cesję będącą zabezpieczeniem umów kredytowych oraz umowy pożyczki wyniosła 109 440 tysięcy złotych.

Spółka wykonuje swoje usługi przede wszystkim na rzecz jednostek publicznych oraz pozyskujących środki z funduszy publicznych, w tym funduszy unijnych. Każde pozyskane zamówienie poprzedzone jest procedurą przetargową. Dzięki temu ryzyko kredytowe oceniane jest jako niskie.

Należności z tytułu dostaw i usług (brutto) o pozostałym od dnia bilansowego okresie spłaty:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Do jednego miesiąca	123 494	67 494
Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	87 020	29 806
Powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy	3 254	2 007
Powyżej 6 miesięcy do 1 roku	0	516
Powyżej 1 roku	0	0
Należności przeterminowane	19 305	18 063
Należności ogółem (brutto)	233 073	117 886
Odpis aktualizujący należności z tytułu dostaw i usług	16 249	12 126
Należności netto	216 824	105 760

Istotna część odpisów aktualizujących wartość należności w 2016 roku oraz 2015 roku dotyczy wystawionych przez Spółkę not księgowych z tytułu kar umownych na realizowanym kontrakcie (2016 rok: 15 022 tysięcy złotych, 2015 rok: 12 031 tysiące złotych).

Należności z tytułu dostaw i usług wg długości okresu przeterminowania:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Przeterminowane do jednego miesiąca	2 092	785
Przeterminowane powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	143	587
Przeterminowane powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy	3 585	4 302
Przeterminowane powyżej 6 miesięcy do 1 roku	1 092	27
Przeterminowane powyżej 1 roku	12 393	12 362
Przeterminowane należności z tytułu dostaw i usług brutto	19 305	18 063
Odpis aktualizujący należności z tytułu dostaw i usług	16 249	12 126
Przeterminowane należności z tytułu dostaw i usług netto	3 056	5 937

Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość należności z tytułu dostaw i usług:

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Odpis aktualizujący na dzień 1 stycznia	12 126	12 426
Zwiększenie	4 123	0
Zmiany w strukturze grupy Kapitałowej	0	-284
Wykorzystanie	0	0
Odpisanie niewykorzystanych kwot (rozwiązanie odpisu)	0	0
Reklasyfikacja do rezerwy na koszty	0	-16
Odpis aktualizujący na dzień 31 grudnia	16 249	12 126

Poniżej przedstawiono analizę należności z tytułu dostaw i usług, które na dzień 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku były przeterminowane, ale nie uznano iż utraciły wartość i nie objęto odpisem.

			Przeterminowane, lecz ściągalne
	Razem	Bieżące	< 30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni
31 grudnia 2016	216 824	213 768	2 091	142	476	86	261
31 grudnia 2015	105 760	99 823	783	586	4 301	31	236

29. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne w banku są oprocentowane według zmiennych stóp procentowych, których wysokość zależy od stopy oprocentowania jednodniowych lokat bankowych. Lokaty krótkoterminowe są dokonywane na różne okresy, od jednego dnia do jednego miesiąca, w zależności od aktualnego zapotrzebowania Spółki na środki pieniężne i są oprocentowane według ustalonych dla nich stóp procentowych.

Na dwóch z kontraktów środki zgromadzone na rachunkach bankowych przeznaczone są wyłącznie na realizację danego kontraktu.

1) Na jednym z kontraktów budowlanych wypływ środków z rachunków potwierdza Partner Konsorcjum. Jednocześnie Torpol S.A. ma wpływ na wypłatę środków przynależnych Partnerowi Konsorcjum. W związku z aneksem do umowy rachunku bankowego w grudniu 2016 roku rachunek Konsorcjum zmienił status z rachunku powierniczego na rachunek bankowy. W efekcie Spółka na dzień 31 grudnia 2016 roku prezentuje 100% środków zgromadzonych na tym rachunku. Wcześniej prezentowano 40% środków zgromadzonych na rachunku zgodnie z udziałem Spółki w Konsorcjum. Zwiększenie środków pieniężnych w kwocie 52 506 tysięcy złotych odpowiadającej 60% środków pieniężnych zdeponowanych na dzień 31 grudnia 2016 roku nie stanowi faktycznego przepływu pieniężnego, dlatego w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych zaprezentowano je w ramach uzgodnienia bilansowej zmiany stanu środków pieniężnych.

Saldo wyżej opisanych środków pieniężnych prezentowanych jako środki pieniężne i ich ekwiwalenty wynosiło:

• na dzień 31 grudnia 2016 roku 87 510 tysięcy złotych,

• na dzień 31 grudnia 2015 roku 115 907 tysięcy złotych.

2) Na drugim z kontraktów budowlanych wypływ środków z rachunków powierniczych realizowany jest na podstawie przygotowanej szczegółowej dokumentacji pozytywnie, pisemnie zweryfikowanej przez Doradcę Technicznego.

Saldo środków pieniężnych prezentowanych jako środki pieniężne i ich ekwiwalenty na wyżej opisanym kontrakcie wynosiło:

• na dzień 31 grudnia 2016 roku 92 928 tysięcy złotych,

• na dzień 31 grudnia 2015 roku 183 188 tysięcy złotych.

Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w rachunku przepływów pieniężnych składało się z następujących pozycji:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Środki pieniężne w banku i w kasie	204 757	336 942
Lokaty krótkoterminowe	0	0
Inne środki pieniężne	0	0
Razem	204 757	336 942
W tym kwoty na realizację konkretnych kontraktów	180 438	299 095

30. Przyczyny występowania różnic pomiędzy bilansowymi zmianami niektórych pozycji oraz zmianami wynikającymi ze sprawozdania z przepływów pieniężnych

Przyczyny występowania różnic pomiędzy bilansowymi zmianami niektórych pozycji oraz zmianami wynikającymi ze sprawozdania przepływów pieniężnych przedstawia poniższa tabela:

	31 grudnia 2016 31 grudnia 2015
1. Pozycja "pozostałe"- przepływy z działalności operacyjnej:	971	-1 148
-korekta – kapitał własny	971	-1 148
2. Pozycja "pozostałe" - przepływy z działalności inwestycyjnej:	-571	-2 131
-korekta –rachunkowość komponentów	-571	-2 131
3. Pozycja "Zmiana stanu należności"	-125 440	248 511
-bilansowa zmiana stanu należności i rozliczeń z tyt. kontraktów budowlanych	-137 948	254 416
-korekta należności – naliczone odsetki	506	166
- korekta należności – zaliczka na ŚT	0	-8 101
- korekta należności – podatek dochodowy	12 002	2 030
4. Pozycja "Zmiana stanu zapasów"	1 917	16 049
-bilansowa zmiana stanu zapasów	1 905	16 045
-korekta – sprzedaż	12	4
5. Pozycja "Zmiana stanu zobowiązań z wyjątkiem kredytów i pożyczek"	-58 390	-141 645
-bilansowa zmiana stanu zobowiązań i rozliczeń z tyt. kontraktów budowlanych	3 061	-125 792
-korekta zobowiązań – podatek dochodowy	2 708	1 490
-korekta zobowiązań – zobowiązania inwestycyjne	-3 924	0
-korekta zobowiązań – odsetki	-701	-1 398
-korekta zobowiązań – leasing	-7 028	-15 945
-korekta zobowiązań – zmiana statusu rachunku bankowego	-52 506	0
6. Pozycja "Zmiana stanu rezerw"	-9 958	14 017
-bilansowa zmiana stanu rezerw	-9 958	14 017
7. Pozycja "Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych"	-5 850	-16 907
-bilansowa zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych	-5 927	-16 907

-korekta – aktywo na podatek odroczony nierozliczane przez wynik	77	0
8. Pozycja "Nabycie rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych"	-3 945	-10 264
-bilansowa zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych	-11 248	-19 465
-korekta - amortyzacja	-13 967	-12 439
-korekta – sprzedaż rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych	-1 755	-740
-korekta – zysk na działalności inwestycyjnej	440	380
-korekta – zobowiązania inwestycyjne	3 924	0
-korekta – naprawy rewizyjne	561	2 131
-korekta – leasing finansowy	18 100	11 768
-korekta – zaliczka na ŚT	0	8 101

31. Dywidendy wypłacone i zaproponowane do wypłaty

Zgodnie z uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia z dnia 17 czerwca 2016 roku zysk Spółki za rok kończący się 31 grudnia 2015 został przeznaczony:

• 1) 16 152 212,49 złotych na zwiększenie kapitału rezerwowego,
• 2) 15 849 300,00 złotych na wypłatę dywidendy.

Dzień dywidendy został ustalony na 10 (dziesiąty) dzień liczony od dnia następującego po dniu podjęcia uchwały w sprawie podziału zysku netto wypracowanego przez Spółkę w roku obrotowym 2015.

Dywidenda została wypłacona w następujących terminach:

• 1) I rata 8 039 500 złotych w dniu 30 września 2016 roku,
• 2) II rata 7 809 800 złotych w dniu 30 listopada 2016 roku.

Dywidenda z akcji zwykłych za 2015 rok, wypłacona dnia 30 września 2016 roku oraz 30 listopada 2016, wyniosła 15 849 300 złotych (za 2014 rok, wypłacona dnia 31 sierpnia 2015 roku oraz 30 listopada 2015 roku: 11 485 000 złotych). Wartość dywidendy na jedną akcję zwykłą wypłaconej za rok 2015 wyniosła 0,69 złotych (za rok 2014: 0,5 złotych).

Na 31 grudnia 2016 roku kwota niepodzielonego wyniku finansowego wynosi 15 362 tysięcy złotych.

32. Kapitał podstawowy i kapitały zapasowe/ rezerwowe

32.1. Kapitał podstawowy

Kapitał akcyjny	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
TF Silesia Sp. z o.o.	1 746	1 746
Nationale-Nederlanden OFE	440	320
PKO TFI	395	395
Pozostali	2 013	2 133
Razem	4 594	4 594

32.1.1 Wartość nominalna udziałów/akcji

1 lipca 2014 roku nastąpił przydział akcji Torpol S.A. w ramach pierwszej oferty publicznej, w której dotychczasowy właściciel Polimex – Mostostal sprzedał wszystkie posiadane akcje. W ramach oferty publicznej inwestorom zostało zaoferowanych 15 570 000 akcji serii A, tj. wszystkie akcje należące dotychczas do Polimex – Mostostal S.A. oraz 7 400 000 prawa do akcji serii B. Akcje serii A oraz akcje serii B dają te same prawa. Cena nominalna oferowanego akcji i praw do akcji to 8 złotych. Pierwsze notowanie akcji i praw do akcji Torpol S.A. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. odbyło się 8 lipca 2014 roku.

W dniu 22 sierpnia 2014 roku Spółka powzięła informację z danych Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego o wydaniu przez Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowienia o rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego Spółki w związku z emisją 7 400 000 akcji serii B oraz wykreśleniu ówczesnego, jedynego akcjonariusza Polimex-Mostostal S.A. Po zarejestrowaniu podwyższenia kapitał zakładowy Spółki wynosi 4 594 tysięcy złotych i dzieli się na 15 570 000 akcji serii A oraz 7 400 000 akcji serii B (łącznie 22 970 000 akcji w pełni opłaconych) o wartości nominalnej 0,20 zł każda. Wszystkie wyemitowane akcje są akcjami zwykłymi, na okaziciela, dającymi prawo do 1 głosu. W roku 2016 i w roku 2015 nie było zmian w kapitale zakładowym Spółki.

Zgodnie ze statutem Spółki do kompetencji Walnego Zgromadzenia należy podejmowanie uchwał w sprawie podwyższenia lub obniżenia kapitału zakładowego.

32.1.2 Akcjonariusze o znaczącym udziale

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
TF Silesia Sp. z o.o.
udział w kapitale	38%	38%
udział w głosach	38%	38%
Nationale-Nederlanden OFE
udział w kapitale	9,58%	6,97%
udział w głosach	9,58%	6,97%
PKO TFI
udział w kapitale	8,59%	8,59%
udział w głosach	8,59%	8,59%

32.2. Pozostałe kapitały rezerwowe i zapasowe

	Pozostałe kapitały rezerwowe*	Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej	Pozostały kapitał zapasowy	Razem
Na dzień 1 stycznia 2016	117 305	54 617	4 301	176 223
Zwiększenie kapitału rezerwowego/zapasowego z tytułu podziału zysku	16 152	0	0	16 152
Na dzień 31 grudnia 2016	133 457	54 617	4 301	192 375
Na dzień 1 stycznia 2015	103 787	54 617	4 301	162 705
Zwiększenie kapitału rezerwowego/zapasowego z tytułu podziału zysku	13 518	0	0	13 518
Na dzień 31 grudnia 2015	117 305	54 617	4 301	176 223

*Pozycja składa się głównie z zysków z lat ubiegłych oraz niepodlegającego podziałowi kapitału z połączenia.

Pozostałe kapitały rezerwowe zgodnie ze Statutem Spółki Akcyjnej tworzone są na pokrycie szczególnych strat lub wydatków.

32.3. Dywidendy wypłacone. Niepodzielony wynik finansowy oraz ograniczenia w wypłacie dywidendy

Zgodnie z wymogami Kodeksu Spółek Handlowych od dnia przekształcenia w spółkę akcyjną, Spółka jest obowiązana utworzyć kapitał zapasowy na pokrycie straty. Do tej kategorii kapitału przeznacza się co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy wykazanego w jednostkowym sprawozdaniu Spółki, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału podstawowego Spółki. O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie. Jednakże części kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego można użyć jedynie na pokrycie straty wykazanej w jednostkowym sprawozdaniu finansowym Spółki i nie podlega ona podziałowi na inne cele.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego Spółka spełniła wymogi w zakresie wysokości kapitału zapasowego przewidziane w Kodeksie Spółek Handlowych.

Akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez Walne Zgromadzenie do wypłaty. Zysk rozdziela się w stosunku do liczby akcji. Jeżeli akcje nie są całkowicie pokryte, zysk rozdziela się w stosunku do dokonanych wpłat na akcje (art. 347 KSH). Zgodnie z § 20 ust. III Statutu Spółki, zysk pozostały po dokonaniu obowiązkowych odpisów przeznaczony jest w pierwszej kolejności na pokrycie straty za lata ubiegłe.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku istnieje ograniczenie dotyczące wypłaty dywidendy wynikające z umów finansowych z bankami: DNB Bank Polska S.A.(Spółka dołoży wszelkich starań aby akcjonariusze nie podejmowali decyzji o wypłacie dywidendy jeżeli podjęcie decyzji spowodowałoby naruszenie warunków umowy) Bank Zachodni WBK S.A., Bank Gospodarstwa Krajowego (ograniczenie dotyczy zakazu wypłacania dywidendy bez uprzedniej pisemnej zgody banku). Na dzień zatwierdzenia sprawozdania finansowego umowa z Bankiem Zachodnim WBK S.A. oraz BGK nie obowiązuje.

33. Informacja o emisji, wykupie i spłacie dłużnych i kapitałowych papierów wartościowych

W dniu 30 lipca 2015 roku Spółka podjęła uchwałę w sprawie emisji obligacji serii A.

W dniu 31 lipca 2015 roku zarząd Spółki, na podstawie zbudowanej książki popytu podjął uchwałę w sprawie przydziału 40 000 obligacji serii A o wartości nominalnej 1 tysiąc złotych i o łącznej wartości 40 milionów złotych.

W dniu 6 sierpnia 2015 roku (dzień emisji) obligacje serii A zostały wprowadzone do Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych i w związku z powyższym w tej dacie zostały zapisane na rachunkach inwestorów. Obligacje są obligacjami zwykłymi, niezabezpieczonymi, zdematerializowanymi, na okaziciela i zostały wyemitowane w trybie art. 33 pkt 2 ustawy o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 roku (Ustawa o obligacjach). Z tytułu obligacji przysługują wyłącznie świadczenia pieniężne. Wykup obligacji nastąpi w terminie 36 miesięcy od dnia ich przydziału. Spółka posiada prawo wcześniejszego wykupu obligacji na zasadach określonych w warunkach emisji obligacji. Oprocentowanie obligacji zostało ustalone na poziomie WIBOR 6M + 2% i będzie wypłacane w sześciomiesięcznych okresach odsetkowych z zastrzeżeniem, iż z uwagi na dostosowanie okresów odsetkowych do półrocznych okresów kalendarzowych pierwszy i ostatni okres odsetkowy zostały ustalone na okres inny niż sześciomiesięczny. Obligacje nie są zabezpieczone.

Spółka zobowiązała się do utrzymania poniższych wskaźników finansowych:

• wskaźnik zadłużenia netto rozumianego jako stosunek zadłużenia finansowego netto do EBITDA nie będzie większy niż 4.0x na koniec każdego okresu 12 miesięcy kończący się dnia 30 czerwca oraz 31 grudnia każdego roku,

• wskaźnik kapitałowy (rozumiany jako stosunek kapitału własnego do wartości aktywów ogółem) będzie na poziomi nie niższym niż 20% na koniec każdego okresu 12 miesięcy kończący się dnia 30 czerwca oraz 31 grudnia każdego roku.

W dniu 2 listopada 2015 roku Spółka powzięła informację o podjęciu uchwały przez spółkę BondSpot S.A. w sprawie wprowadzenia obligacji do alternatywnego systemu obrotu na Catalyst.

34. Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki

	Termin spłaty	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Krótkoterminowe
Kredyt w rachunku kredytowym (Credit Agricole Bank Polska S.A.)	21 grudnia 2017	10 419	0
Towarzystwo Finansowe SILESIA Sp. z o.o.	15 października 2017	17 059	0
Kredyt w rachunku kredytowym (DnB Bank Polska S.A.)	30 czerwca 2017	0	6 789
Odsetki		29	0
Razem		27 507	6 789

TORPOL S.A.
Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku
(w tysiącach złotych)

		Kwota i waluta	Zadłużenie z tytułu kredytu /	Zadłużenie z tytułu						Zabezpieczenie kredytu
Lp.	Bank kredytujący / pożyczkodawca	kredytu wg umowy (w tysiącach)	pożyczki - krótkotermino we (w tysiącach)	odsetek – waluta (w tysiącach)	Termin spłaty	Rodzaj kredytu	Oprocento wanie	Zastawy rejestrowe	Hipoteki	Cesje/Poręczenia / Weksle / Oświadczenia
1	Bank Handlowy w Warszawie S.A.	25 000 PLN	0 PLN	26 PLN	05 maja 2017	kredyt w rachunku bieżącym	WIBOR 1M + marża Banku	zastaw rejestrowy zgrzewarka szyn typu KCM-005Y1 na podwoziu dwudrogowym DAF 105 FX FKA wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej	brak	1) weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową
2	Bank Handlowy w Warszawie S.A.	10 000 PLN	0 PLN	0 PLN	07 lutego 2017	kredyt w rachunku kredytowym	WIBOR 3M + marża Banku	brak	brak	1)złożony wniosek o przelew wierzytelności z kontraktu do kwoty 10 mln złotych (cesja warunkowa po uzyskaniu zgody PKP PLK S.A., 2) oświadczenie o poddaniu się egzekucji w trybie art 777 par. 1 ust. 5 Kpc do kwoty 12 mln złotych
3	DnB Bank Polska S.A.	17 000 NOK	0 NOK	0 NOK	30 czerwca 2017	kredyt w rachunku kredytowym	OIBOR 1M + marża Banku	brak	brak	1) pełnomocnictwo do rachunków w Banku, 2) oświadczenie o ustanowieniu tytułów egzekucyjnych w trybie art. 777 par. 1 punkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego do kwoty 25,5 mln NOK Torpol S.A. oraz TORPOL NORGE AS, 3) Mortgage on receivables zgodnie z prawem norweskim (wierzytelnośc wynikająca z rachunku TORPOL NORGE NUF oraz rachunku TORPOL NORGE AS prowadzonych przez DnB ASA w Norwegii)
4	DnB Bank Polska S.A.	500 NOK	0 NOK	0 NOK	28 lutego 2018	kredyt w rachunku kredytowym	OIBOR 1M + marża Banku	brak	brak	1) pełnomocnictwo do rachunków w Banku, 2) oświadczenie o ustanowieniu tytułów egzekucyjnych w trybie art. 777 par. 1 punkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego do kwoty 750 tysięcy NOK Torpol S.A. oraz TORPOL NORGE AS, 3) Mortgage on receivables zgodnie z prawem norweskim (wierzytelność wynikająca z rachunku TORPOL NORGE NUF oraz rachunku TORPOL NORGE AS prowadzonych przez DnB ASA w Norwegii)

TORPOL S.A.
Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku
(w tysiącach złotych)

5	Bank PEKAO S.A.	3 000 PLN	0 PLN	0 PLN	31 lipca 2017	kredyt w rachunku bieżącym	WIBOR 1M + marża Banku	zastaw rejestrowy na transporterze materiałów sypkich MFS 40 wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej	brak	1) weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową, 2) pełnomocnictwo do rachunków w Banku, 3) oświadczenie o poddaniu się egzekucji na podstawie art 777 pat. 1 pkt 5 Kpc do kwoty 3,6 mln złotych
6	Towarzystwo Finansowe SILESIA sp. z o.o.	17 000 PLN	17 000 PLN	59 PLN	15 października 2017	pożyczka	WIBOR 1M + marża	zastaw rejestrowy na 5 transporterach materiałów sypkich typu MFS 40 wraz z cesją praw z polis ubezpieczeniowych	brak	1) przelew wierzytelności z kontraktu do kwoty 15 mln złotych, 2) oświadczenie o ustanowieniu tytułów egzekucyjnych w trybie art. 777 par. 1 punkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego do kwoty 25,5 mln złotych, 3) weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową
7	Credit Agricole Bank Polska S.A.	20 000 PLN	10 387 PLN	32 PLN	21 grudnia 2017	kredyt w rachunku kredytowym	WIBOR 1M + marża Banku	brak	brak	1) przelew wierzytelności z kontraktu do kwoty 8 mln złotych, 2) oświadczenie o ustanowieniu tytułów egzekucyjnych w trybie art. 777 par. 1 punkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego do kwoty 97,5 mln złotych (łącznie z sublimitem na gwarancje); 3) złożony wniosek o cesję wierzytelności z kontraktu do kwoty 7 mln złotych
8	Bank Ochrony Środowiska S.A.	6 500 PLN	0 PLN	3 PLN	27 grudnia 2017	kredyt w rachunku bieżącym	WIBOR 1M + marża Banku	zastaw rejestrowy na 3 transporterach materiałów sypkich typu MFS 40 wraz z cesją praw z polis ubezpieczeniowych (zgodnie z podpisanym aneksem do umowy zastawu docelowo 2 transportery)	brak	1) weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową, 2) pełnomocnictwo do rachunków w Banku 3) oświadczenie o ustanowieniu tytułów egzekucyjnych w trybie art. 777 par. 1 punkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego do kwoty 16,25 mln złotych
	Razem PLN	81 500 PLN	27 387 PLN	120 PLN
	Razem NOK	17 500 NOK	0 NOK	0 NOK
	kurs z dnia 31 grudnia 2016	0,4868
	Razem w PLN	90 019 PLN	27 387 PLN	120 PLN

35. Rezerwy

35.1. Zmiany stanu rezerw

	Rezerwy na naprawy gwarancyjne	Świadczenia po okresie zatrudnienia	Rezerwa na sprawę sporną*	Rezerwa na koszty kontraktów	Rezerwa na straty na kontraktach	Ogółem
Na dzień 1 stycznia 2016	2 061	799	9 511	10 546	1 362	24 279
Utworzone w ciągu roku
obrotowego	0	188	551	0	204	943
Wykorzystane	0	17	0	0	0	17
Rozwiązane	0	226	0	9 296	1 362	10 884
Na dzień 31 grudnia 2016	2 061	744	10 062	1 250	204	14 321
Krótkoterminowe na dzień
31 grudnia 2016	2 061	52	10 062	1 250	204	13 629
Długoterminowe na dzień
31 grudnia 2016	0	692	0	0	0	692
Razem	2 061	744	10 062	1 250	204	14 321
Na dzień 1 stycznia 2015	1 221	720	8 321	0	0	10 262
Utworzone w ciągu roku
obrotowego	840	142	1 190	10 546	1 362	14 080
Wykorzystane	0	63	0	0	0	63
Rozwiązane	0	0	0	0	0	0
Na dzień 31 grudnia 2015	2 061	799	9 511	10 546	1 362	24 279
Krótkoterminowe na dzień
31 grudnia 2015	2 061	33	9 511	10 546	1 362	23 513
Długoterminowe na dzień
31 grudnia 2015	0	766	0	0	0	766
Razem	2 061	799	9 511	10 546	1 362	24 279

* Rezerwa dotyczy sprawy spornej z podwykonawcą. Przewidywany czas wypływów trudno określić. Opis spraw sądowych – nota 37.1.

Spółka tworzy rezerwy metodą szczegółowej identyfikacji analizując ryzyko związane z poszczególnymi transakcjami.

Spółka tworzy rezerwę na koszty przewidywanych napraw gwarancyjnych w oparciu o poziom napraw gwarancyjnych odnotowanych w latach ubiegłych. Spółka na dzień 31 grudnia 2016 roku wykazała rezerwę na koszty przewidywanych napraw gwarancyjnych w kwocie 2 061 tysięcy złotych (2015 rok: 2 061 tysięcy złotych).

35.2. Inne rezerwy

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku Spółka nie utworzyła innych rezerw.

36. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania finansowe, pozostałe zobowiązania i rozliczenia międzyokresowe

36.1. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania finansowe oraz pozostałe zobowiązania

Zobowiązania długoterminowe

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Rezerwy	692	766
Zobowiązania finansowe:
Obligacje długoterminowe	40 000	40 000
Pozostałe zobowiązania finansowe	53 089	50 223
Zobowiązania z tytułu leasingu	47 125	26 191
Zobowiązania finansowe inne	0	13 893
Zobowiązania z tytułu kwot zatrzymanych	5 964	10 139
Razem	93 781	90 989

Zobowiązania krótkoterminowe

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Zobowiązania finansowe:
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	236 025	169 387
Wobec jednostek powiązanych	8 308	5 109
Wobec jednostek pozostałych	227 717	164 278
Kredyty i pożyczki	27 507	6 789
Pozostałe zobowiązania finansowe	38 198	28 143
Zobowiązania z tytułu leasingu	10 786	8 638
Zobowiązania z tyt. zakupu środków trwałych	3 924	0
Zobowiązania wobec pracowników z tytułu wynagrodzeń	3 106	2 606
Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń	734	2 869
Usługi niefakturowane	19 648	11 857
Zobowiązania finansowe inne	0	2 173
Zobowiązania niefinansowe:
Podatek dochodowy od osób prawnych	0	0
Rozliczenie kontraktów budowlanych i przychodów przyszłych okresów	30 373	96 102
Kontrakty budowlane	27 802	92 681
Rozliczenie międzyokresowe przychodów	2 571	3 421
Pozostałe zobowiązania niefinansowe	4 579	15 348
Podatek VAT	202	11 300
Podatek dochodowy od osób fizycznych	803	881
Pozostałe z tytułu podatków ceł i ubezpieczeń społecznych	2 792	3 037
Zaliczki otrzymane na dostawy	672	23
Inne zobowiązania	110	107
Rozliczenia międzyokresowe (nota 34.2)	5 080	10 986
Rezerwy (nota 35.1)	13 629	23 513
Razem	355 391	350 268

Zasady i warunki płatności powyższych zobowiązań:

• Transakcje z podmiotami powiązanymi są zawierane na warunkach rynkowych (typowe transakcje handlowe).

• Zobowiązania z tytułu dostaw i usług są oprocentowane i zazwyczaj rozliczane w terminach 30 dniowych.

• Zobowiązanie publicznoprawne są płacone zgodnie z terminami płatności regulowanymi przez polskie przepisy prawa. Zobowiązania w stosunku do pracowników są regulowane do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą koszty wynagrodzeń.

• Zobowiązania z tytułu odsetek są zazwyczaj rozliczane na podstawie zaakceptowanych not odsetkowych.

Zobowiązania z tytułu dostaw i usług o pozostałym od dnia bilansowego okresie spłaty:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Do jednego miesiąca	109 691	70 037
Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	62 583	69 362
Powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy	415	3 888
Powyżej 6 miesięcy do 1 roku	16 813	12 850
Powyżej 1 roku	311	50
Zobowiązania przeterminowane	46 212	13 200
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług ogółem	236 025	169 387

Zobowiązania z tytułu dostaw i usług wg długości okresu przeterminowania:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Przeterminowane do jednego miesiąca	27 679	12 486
Przeterminowane powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	16 565	621
Przeterminowane powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy	1 512	53
Przeterminowane powyżej 6 miesięcy do 1 roku	387	40
Przeterminowane powyżej 1 roku	69	0
Zobowiązania przeterminowane ogółem	46 212	13 200

36.2. Rozliczenia międzyokresowe w pasywach

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Rozliczenia międzyokresowe kosztów z tytułu:
Niewykorzystanych urlopów	2 823	2 825
Premii i nagród	492	2 326
Badania sprawozdania finansowego	125	64
Rozliczenia międzyokresowe bierne kosztów dot. podwykonawców	1 371	5 505
wykonawcówpodwykonawców Sprawy sporne	266	266
Pozostałe	3	0
Razem	5 080	10 986
- krótkoterminowe	5 080	10 986
- długoterminowe	0	0

37. Zobowiązania warunkowe

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Zobowiązania z tytułu gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych	449 942	395 783
Poręczenia	4 580	3 080
Umowy trójstronne	9 602	0
Inne zobowiązania warunkowe	629 ____	886 ____
Razem zobowiązania warunkowe	464 753 –	399 749 –

Zobowiązania warunkowe z tytułu udzielonych gwarancji i poręczeń to przede wszystkim gwarancje wystawione przez banki i firmy ubezpieczeniowe na rzecz kontrahentów Spółki na zabezpieczenie ich roszczeń w stosunku do Spółki z tytułu wykonywanych kontraktów budowlanych. Instytucjom finansowym przysługuje roszczenie zwrotne z tego tytułu wobec Spółki. Ewentualny przewidywany czas wypływów środków pieniężnych trudno określić. Zobowiązania warunkowe z tytułu umów trójstronnych to przede wszystkim zobowiązania solidarne za zobowiązania spółki zależnej wobec banku.

TORPOL S.A.
Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku
(w tysiącach złotych)

37.1. Sprawy sądowe Sprawy prowadzone przeciwko Spółce

L.p.	Opis przedmiotu sporu	Wartość przedmiotu sporu	Nazwa strony przeciwnej	Nazwa organu, przed którym toczy się postępowanie	Etap sprawy
1	O zapłatę	19 556 (wartość sporu przypadająca na Konsorcjum)	Systra S.A. oraz Systra Soteconi S.p.A.	Sąd Okręgowy w Poznaniu	Pozwem z dnia 24 października 2014 roku spółki Systra S.A. i Systra-Sotecni S.p.A. (dalej łącznie jako "Projektant") wniosły o zasądzenie solidarnie (ewentualnie na zasadzie in solidum, tj. z zastrzeżeniem, że zapłata przez któregokolwiek z członków Konsorcjum zwalnia pozostałych) od Konsorcjum na rzecz Systra S.A. kwoty 16 210 tysięcy zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz na rzecz Systra-Sotecni S.p.A. kwoty 3 346 tysięcy zł wraz z ustawowymi odsetkami. Projektant wywodzi swoje roszczenie z umowy podwykonawstwa na usługi projektowe zawartej z Konsorcjum w dniu 6 grudnia 2011 roku ("Umowa"). Umowa została zawarta w związku z realizacją projektu Łódź Fabryczna, którego generalnym wykonawcą jest Konsorcjum. W dniu 30 stycznia 2015 została złożona odpowiedz na pozew. Powód w dniu 19 marca 2015 złożył replikę na odpowiedz na pozew, natomiast Konsorcjum ponownie złożyło odpowiedz na replikę w dniu 19 maja 2015 roku. W dniu 28 kwietnia 2015 odbyła się rozprawa na której Sąd przesłuchał świadka. W dniach 8,9 i 11 września odbyły się rozprawy na których sąd przesłuchał pięciu świadków ze strony SYSTRA i dwóch świadków ze strony Konsorcjum. W terminie 1 i 3 grudnia 2015 roku zostali przesłuchani kolejni świadkowie. Kolejne rozprawy odbyły się 15marca (przesłuchano 2 świadków ze strony Konsorcjum) i 17 marca 2016 roku (przesłuchano 3 świadków ze strony Konsorcjum). W dniu 12 kwietnia 2016 roku Konsorcjum złożyło nowy wniosek dowodowy. W dniu 21 czerwca 2016 roku odbyła się rozprawa, na której zeznania złożyło 3 świadków ze strony Konsorcjum. W dniu 23 czerwca 2016 roku odbyła się rozprawa, na której przesłuchano 1 świadka ze strony Systra. W dniu 27 czerwca 2016 roku Konsorcjum złożyło pismo, w którym zastrzeżono możliwość złożenia wniosku o ponowne przesłuchanie świadka Systra S.A. W dniu 11 sierpnia 2016 roku Systra złożyła wniosek dowodowy. W dniu 11 października 2016 roku Konsorcjum złożyło nowy wniosek dowodowy.
					Pismem z dnia 16 listopada 2016 roku Konsorcjum wniosło o rozszerzenie powództwa wzajemnego o kwotę 12 440 219,29 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną przez Konsorcjum w związku z wadliwą dokumentacją projektową. Sąd wyłączył pismo zawierające rozszerzenie powództwa do odrębnego postępowania - obecnie prowadzone jest ono przed Sądem Okręgowym w Poznaniu. Na terminie rozprawy w dniu 18 listopada 2016 roku został przesłuchany świadek zgłoszony przez Konsorcjum oraz Torpol S.A. jako strona. Na terminie rozprawy w dniu 5 stycznia 2017 roku sąd oddalił wnioski dowodowe stron o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego wskazując, że w ocenie Sądu nie ma potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłego w sprawie. Obie strony postępowania złożyły zastrzeżenia do protokołu wskazując na naruszenie przepisów postępowania. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 roku sąd zasądził od Konsorcjum solidarnie odrębnie na rzecz Systra i Systra Sotecni kwoty odpowiednio 16 mln zł oraz 3,3 mln zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytuły realizacji umowy, oraz zasądził na rzecz Konsorcjum od Systra i Systra Sotecni kwotę 0,2 mln zł z tytułu kar umownych za nieterminowe przedkładanie raportów, Natomiast w sprawie z powództwa wzajemnego Konsorcjum przeciwko Systra i Sotecni obejmującego roszczenia Konsorcjum z tytułu nieobjętych potrąceniem kar umownych naliczonych na podstawie umowy, sąd oddalił powództwo wzajemne.

TORPOL S.A. Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku (w tysiącach złotych)

2	O zapłatę	6 939 (wartość sporu przypadająca na Konsorcjum)	Systra S.A.	Sąd Okręgowy w Poznaniu	Pozwem wzajemnym z dnia 25 września 2014 roku SYSTRA S.A wniosła o zasądzenie od Spółki i Astaldi S.p.A. solidarnie (ewentualnie na zasadzie in solidum) kwoty 6 639 tysięcy zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem wynagrodzenia za roboty dodatkowe w związku z realizacją Umowy. W dniu 30 stycznia 2015 została złożona odpowiedz na pozew. W dniu 2 marca 2015 SYSTRA S.A. złożyła w Sądzie replikę na odpowiedź na pozew wzajemny, natomiast 13 maja 2015 Konsorcjum złożyli w Sądzie odpowiedź na replikę. W dniu 20 maja 2015 miała miejsce rozprawa, kolejna odbyła się w dniu 22 września na której Sąd przesłuchał dwóch świadków zgłoszonych przez Wspólników spółki. Na terminach rozpraw w dniach 30 sierpnia 2016 roku
					i 14 grudnia 2016 roku zeznania złożyło 2 świadków ze strony Konsorcjum. Sąd wyznaczył nowy termin rozprawy na dzień 16 maja 2017 roku, na którym przesłuchanych zostanie kolejnych dwóch świadków ze strony Konsorcjum.

Sprawy prowadzone z wniosku Spółki

L.p.	Opis przedmiotu sporu	Wartość przedmiotu sporu	Nazwa strony przeciwnej	Nazwa organu, przed którym toczy się postępowanie	Etap sprawy
1	O zapłatę	33 028 (wartość sporu przypadająca na Konsorcjum)	Systra S.A. oraz Systra-Soteconi S.p.A.	Sąd Okręgowy w Poznaniu	W dnia 13 marca 2015 roku Spółka w imieniu konsorcjum realizującego kontrakt "Łódź Fabryczna" złożyła do sądu pozew przeciwko dwóm byłym kontrahentom Systra S.A. oraz Systra-Sotecni S.p.A. Złożony pozew obejmuje roszczenia konsorcjum realizującego kontrakt wobec byłych kontrahentów z tytułu nieobjętych potrąceniem kar umownych naliczonych na podstawie umowy realizowanej pomiędzy tymi podmiotami a konsorcjum w kwocie ok. 17 248 tysięcy zł, z czego ok. 8 600 tysięcy zł względem Systra S.A. (50%) oraz 8 600 tysięcy zł względem Systra-Sotecni S.p.A. (50%). W dniu 29 kwietnia 2015 Projektant złożył do sądu odpowiedź na pozew wzajemny. Replika na odpowiedź w przygotowaniu. . W dniu 7 września 2015 roku, została złożona do Sądu replika na odpowiedz na pozew wzajemny. W grudniu 2015 roku zasadnicze powództwo wzajemne przeciwko byłym kontrahentom zostało rozszerzone o dotychczasowe roszczenie ewentualne dochodzone w ramach tego samego pozwu obok roszczenia głównego. Obecnie łączna wartość żądania pozwu wzajemnego w tym postępowaniu wynosi 33 028 tysięcy zł. Kolejne rozprawy odbyły się 15 marca (przesłuchano 2 świadków ze strony Konsorcjum) i 17 marca 2016 roku (przesłuchano 3 świadków ze strony Konsorcjum). W dniu 12 kwietnia 2016 roku Konsorcjum złożyło nowy wniosek dowodowy. W dniu 21 czerwca 2016 roku odbyła się rozprawa, na której zeznania złożyło 3 świadków ze strony Konsorcjum. W dniu 23 czerwca 2016 roku odbyła się rozprawa, na której przesłuchano 1 świadka ze strony Systra. W dniu 27 czerwca 2016 roku Konsorcjum złożyło pismo, w którym zastrzeżono możliwość złożenia wniosku o ponowne przesłuchanie świadka Systra S.A. W dniu 11 sierpnia 2016 roku Systra złożyła wniosek dowodowy. W dniu 11 października 2016 roku Konsorcjum złożyło nowy wniosek dowodowy. Pismem z dnia 16 listopada 2016 roku Konsorcjum wniosło o rozszerzenie powództwa wzajemnego o kwotę 12 440 219,29 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną przez Konsorcjum w związku z wadliwą dokumentacją projektową. Sąd wyłączył pismo zawierające rozszerzenie powództwa do odrębnego postępowania - obecnie prowadzone jest ono przed Sądem Okręgowym w Poznaniu. Na terminie rozprawy w dniu 18 listopada 2016 roku został przesłuchany świadek zgłoszony przez Konsorcjum oraz Torpol S.A. jako strona. Na terminie rozprawy w dniu 5 stycznia 2017 roku. sąd oddalił wnioski dowodowe stron o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego wskazując, że w ocenie Sądu nie ma potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłego w sprawie. Obie strony postępowania złożyły zastrzeżenia do protokołu wskazując na naruszenie przepisów postępowania. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 roku sąd zasądził od Konsorcjum solidarnie odrębnie na rzecz Systra i Systra Sotecni kwoty odpowiednio 16 mln zł oraz 3,3 mln zł wraz z ustawowymi

TORPOL S.A. Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku (w tysiącach złotych)

					odsetkami z tytuły realizacji umowy, oraz zasądził na rzecz Konsorcjum od Systra i Systra Sotecni kwotę 0,2 mln zł z tytułu kar umownych za nieterminowe przedkładanie raportów, Natomiast w sprawie z powództwa wzajemnego Konsorcjum przeciwko Systra i Sotecni obejmującego roszczenia Konsorcjum z tytułu nieobjętych potrąceniem kar umownych naliczonych na podstawie umowy, sąd oddalił powództwo wzajemne.
2	O zapłatę	82 (wartość sporu przypadająca na Konsorcjum)	Systra S.A.	Sąd Okręgowy w Poznaniu	Pozwem z dnia 18 kwietnia 2014 roku Spółka i Astaldi S.p.A., działając jako wspólnicy spółki cywilnej o nazwie NLF Torpol Astaldi s.c., wniosły o zasądzenie od Systra S.A. z siedzibą w Paryżu, Francja, solidarnie na rzecz Spółki i Astaldi S.p.A. kwoty 82 tysięcy zł wraz z ustawowymi odsetkami. Kwota ta stanowi niezapłacony przez Systra S.A. czynsz z tytułu najmu kontenera na podstawie umowy najmu z dnia 1 stycznia 2013 roku oraz skapitalizowane odsetki do dnia złożenia pozwu. W dniu 28 maja 2014 roku Sąd Okręgowy w Łodzi wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. SYSTRA S.A. od nakazu zapłaty wniosła sprzeciw. W dniu 27 stycznia Wspólnicy spółki złożyli odpowiedź na sprzeciw SYSTRA S.A. W dniu 11 marca 2015 do Sądu wpłynęła replika na naszą odpowiedź, natomiast w dniu 13 maja 2015 została złożona odpowiedź na replikę. W dniu 20 maja 2015 miała miejsce rozprawa. Kolejna rozprawa jest zaplanowana na 22 września 2015.na której Sąd przesłuchał dwóch świadków zgłoszonych przez Wspólników spółki. Kolejna rozprawa została wyznaczona na dzień 24 lutego 2016 roku, jednak termin ten został odwołany, a kolejny wyznaczono na dzień 21 czerwca 2016 roku (planowane jest przesłuchanie 1 świadka). Rozprawa wyznaczona na 21 czerwca 2016 roku została odwołana z powodu choroby sędziego, nowe posiedzenie Sądu zostało wyznaczone na 30 sierpnia 2016 roku. Na terminach rozpraw w dniach 30 sierpnia 2016 roku i 14 grudnia 2016 roku zeznania złożyło 2 świadków ze strony Konsorcjum. Sąd wyznaczył nowy termin rozprawy na dzień 16 maja 2017 roku, przesłuchanych zostanie kolejnych dwóch świadków ze strony Konsorcjum.

Należności, których dotyczą wyżej opisane sprawy zostały w całości objęte odpisem aktualizującym wartość należności.

37.2. Rozliczenia podatkowe

Rozliczenia podatkowe oraz inne obszary działalności podlegające regulacjom (na przykład sprawy celne czy dewizowe) mogą być przedmiotem kontroli organów administracyjnych, które uprawnione są do nakładania wysokich kar i sankcji. Brak odniesienia do utrwalonych regulacji prawnych w Polsce powoduje występowanie w obowiązujących przepisach niejasności i niespójności. Często występujące różnice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych zarówno wewnątrz organów państwowych, jak i pomiędzy organami państwowymi i przedsiębiorstwami, powodują powstawanie obszarów niepewności i konfliktów. Zjawiska te powodują, że ryzyko podatkowe w Polsce jest znacząco wyższe niż istniejące zwykle w krajach o bardziej rozwiniętym systemie podatkowym.

Systemu podatkowy w Norwegii jest spójny i dokładnie uregulowany. Stopień stabilności systemu podatkowego jest określany jako wyższy w porównaniu z systemem podatkowym w Polsce.

Rozliczenia podatkowe w Polsce mogą być przedmiotem kontroli przez okres pięciu lat (w Norwegii przez okres 10 lat), począwszy od końca roku, w którym nastąpiła zapłata podatku. W wyniku przeprowadzanych kontroli dotychczasowe rozliczenia podatkowe Spółki mogą zostać powiększone o dodatkowe zobowiązania podatkowe.

Zarząd Spółki ocenił skutki podatkowe wyodrębnienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa i na tej podstawie rozpoznał aktywo z tytułu podatku odroczonego w wysokości 6 581 tysięcy złotych wg stanu na dzień 31 grudnia 2016 roku. Zarząd w dniu 22 marca 2012 otrzymał pozytywną interpretację podatkową Ministra Finansów w zakresie podatku VAT oraz w dniu 4 kwietnia 2012 roku otrzymał pozytywną interpretację podatkową Ministra Finansów w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, a także oszacował, że Spółka w przyszłych latach osiągnie wystarczające dochody, które umożliwią zrealizowanie tego aktywa.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku nie zidentyfikowano policzalnego ryzyka podatkowego.

38. Informacje o podmiotach powiązanych

Następująca tabela przedstawia łączne kwoty transakcji zawartych z podmiotami powiązanymi w roku 2016:

	Przychody netto ze sprzedaży usług i materiałów	Zakup usług	Udzielone pożyczki	Należności z tyt. dostaw i usług	Otrzymane pożyczki	Zobowiązania z tyt. dostaw i usług
I Podmioty o znaczącym wpływie na Spółkę:
Towarzystwo Finansowe Silesia Sp. z o.o.	-	142	-	-	17 056	-
II Jednostki zależne:
Torpol Norge A.S.	2 784	46 937	-	2 674	-	7 821
Torpol Oil&Gas Sp. z o.o.	109	-	910	105	-	-
Torpol d.o.o. za usluge	-	-	18	-		-
III Wspólne przedsięwzięcie:
Lineal Sp. z o.o.	4	1 088	-	4	-	487
IV Powiązania osobowe:
Wallet Małgorzata Sweklej*	-	97	-	-	-	-

Następująca tabela przedstawia łączne kwoty transakcji zawartych z podmiotami powiązanymi w roku 2015:

	Przychody netto ze sprzedaży usług	Zakup usług	Należności z tyt. dostaw i usług	Zobowiązania z tyt. dostaw i usług	Rozliczenia międzyokresowe w pasywach
I Jednostki zależne:
Torpol Norge A.S.	-	9 318	2 007	5 108	2 308
Torpol Oil&Gas Sp. z o.o.	28	-	34	-	-
II Wspólne przedsięwzięcie:
Lineal Sp. z o.o.	6	222	-	-	-
III Powiązania osobowe:
Wallet Małgorzata Sweklej*	-	580	-	-	-

* Rodzaj powiązania – członkowie bliskiej rodziny członka organu zarządzającego. Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego powiązanie nie występuje.

38.1. Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi

Transakcje z podmiotami powiązanymi są zawierane na warunkach rynkowych (typowe transakcje handlowe).

38.2. Pożyczka udzielona członkowi Zarządu

W okresie objętym niniejszym sprawozdaniem finansowym Spółka nie udzieliła pożyczek Członkom Zarządu.

38.3. Wynagrodzenie kadry kierowniczej Spółki

38.3.1 Wynagrodzenie wypłacone lub należne członkom Zarządu oraz członkom Rady Nadzorczej Spółki

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Zarząd	3 359	4 383
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia i narzuty)	2 739	4 383
Świadczenia po okresie zatrudnienia	0	0
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy	620	0
Rada Nadzorcza	468	509
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia i narzuty)	468	509
Świadczenia po okresie zatrudnienia	0	0
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy	0	0
Razem	3 827	4 892

Spółka jako kadrę kierowniczą traktuje Zarząd Spółki.

39. Informacje o wynagrodzeniu biegłego rewidenta lub podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych

Poniższa tabela przedstawia wynagrodzenie podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych wypłacone lub należne za okres zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku, dnia 31 grudnia 2015 roku w podziale na rodzaje usług:

Rodzaj usługi	Rok zakończony 31 grudnia 2016**	Rok zakończony 31 grudnia 2015*
Obowiązkowe badanie rocznego sprawozdania finansowego oraz przegląd sprawozdania finansowego półrocznego	127	202
Wydatki bieżące związane z badaniem sprawozdania finansowego	5	14
Usługi doradztwa	0	57
Razem	132	273

* Dotyczy spółki PricewaterhouseCoopers Sp. z o.o.

**Dotyczy spółki Ernst&Young Audyt Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k.

40. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym

Poza instrumentami pochodnymi, do głównych instrumentów finansowych, z których korzysta Spółka, należą obligacje, kredyty bankowe, umowy leasingu finansowego, środki pieniężne i lokaty krótkoterminowe. Głównym celem tych instrumentów finansowych jest pozyskanie środków finansowych na działalność Spółki. Spółka posiada też inne instrumenty finansowe, takie jak należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług, które powstają bezpośrednio w toku prowadzonej przez nią działalności.

Zasadą stosowaną przez Spółkę obecnie i przez cały okres objęty sprawozdaniem finansowym jest nieprowadzenie obrotu instrumentami finansowymi.

Główne rodzaje ryzyka wynikającego z instrumentów finansowych Spółki obejmują ryzyko stopy procentowej, ryzyko związane z płynnością, ryzyko walutowe oraz ryzyko kredytowe. Zarząd weryfikuje i uzgadnia zasady zarządzania każdym z tych rodzajów ryzyka – zasady te zostały w skrócie omówione poniżej. Spółka monitoruje również ryzyko cen rynkowych dotyczące wszystkich posiadanych przez nią instrumentów finansowych.

40.1. Ryzyko stopy procentowej

Narażenie Spółki na ryzyko wywołane zmianami stóp procentowych dotyczy przede wszystkim długoterminowych zobowiązań finansowych.

W celu zabezpieczenia się przed wahaniem stóp procentowych Spółka zawarła następujące transakcje:

Data zawarcia:	15 lipca 2016
Strona transakcji:	DNB Bank Polska S.A.
Instrument zabezpieczający:	opcja CAP na stopę procentową
Wartość nominalna:	10 mln NOK
Horyzont obowiązywania zabezpieczenia:	19 kwietnia 2017
Parametry zabezpieczenia:	stopa strike 1,50% (NOK IBOR 1M)
Dodatkowe warunki:	-

W roku 2016 nie wystąpiły transakcje objęte rachunkowością zabezpieczeń.

Ryzyko stopy procentowej – wrażliwość na zmiany.

Poniższa tabela przedstawia wrażliwość wyniku finansowego brutto na racjonalnie możliwe zmiany stóp procentowych przy założeniu niezmienności innych czynników (w związku z zobowiązaniami o zmiennej stopie procentowej).

		Zwiększenie/zmniejszenie
	Wartość narażona na ryzyko	+1%	-1%
Rok zakończony dnia 31 grudnia 2016
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	3 398	2 047	-2 047
Kredyty bankowe	455	-275	275
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego	961	-579	579
Obligacje długoterminowe	664	-400	400
Rok zakończony dnia 31 grudnia 2015
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	5 559	3 369	-3 369
Kredyty bankowe	113	-68	68
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego	578	-348	348
Obligacje długoterminowe	664	-400	400
Dla powyższych wyliczeń założono, że oraz zobowiązań z tytułu leasingu. Do wyliczenia wartości narażonej na ryzyko przyjęto, że WIBOR 1 m na dzień 31 grudnia 2016 roku 1,66% (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 1,66%).	ryzyko stopy procentowej	dotyczy głównie	kredytów bankowych

40.2. Ryzyko walutowe

Spółka narażona jest na ryzyko walutowe z tytułu zawieranych transakcji. Ryzyko takie powstaje w wyniku dokonywania przez jednostkę operacyjną sprzedaży lub zakupów w walutach innych niż jej waluta wyceny. W roku 2016 przychody denominowane w euro wyniosły w przeliczeniu na walutę sprawozdania 1 tysiąc złotych co stanowi nieco ponad 0% obrotu (w roku 2015 22 tysiące złotych co stanowiło nieco ponad 0%).

Przedstawicielstwo Spółki w Norwegii osiąga przychody z tytułu realizacji kontraktów w Norwegii w koronach norweskich (NOK). Ze względu na fakt, że koszty są ponoszone również w koronach norweskich Spółka ocenia ryzyko walutowe jako niematerialne.

Spółka stara się negocjować warunki zabezpieczających instrumentów pochodnych w taki sposób, by odpowiadały one warunkom zabezpieczanej pozycji i zapewniały dzięki temu maksymalną skuteczność zabezpieczenia. Poza tym Spółka podejmuje działania mające na celu minimalizowanie ryzyka walutowego poprzez podpisywanie umów z podwykonawcami, wyrażonych w walucie kontraktowej.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku Spółka ze względu na znikomy udział sprzedaży i zakupów w walucie obcej nie zabezpieczyła transakcji sprzedaży denominowanych w walutach obcych.

Poniższa tabela przedstawia wrażliwość wyniku finansowego brutto na racjonalnie możliwe wahania kursu euro przy założeniu niezmienności innych czynników.

	wartość bilansowa w	wartość bilansowa w PLN po kursie wyceny	wpływ na wynik finansowy brutto
	EUR	bilansowej	wzrost 4%	spadek 4%
Rok zakończony dnia 31 grudnia 2016
Środki pieniężne	0	0	0	0
Należności	32	142	6	-6
Zobowiązania	914	4 044	-162	162
Rok zakończony dnia 31 grudnia 2015
Środki pieniężne	2	9	0	0
Należności	39	166	7	-7
Zobowiązania	1 282	5 463	-219	219

40.3. Ryzyko kredytowe

Ryzyko kredytowe Spółki związane jest głównie z należnościami z tytułu dostaw i usług. Spółka zawiera transakcje przede wszystkim z jednostkami sektora publicznego – kontrahenci o wysokiej wiarygodności i weryfikowalnej zdolności kredytowej. Podstawowym odbiorcą usług są PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., a także jednostki samorządów terytorialnych. Dlatego też narażenie Spółki na ryzyko nieściągalnych należności jest nieznaczne. Służby finansowe monitorują na bieżąco stan należności ograniczając ryzyko nieściągalności.

Spółka współpracuje z instytucjami finansowymi o wysokiej wiarygodności. Wolne środki pieniężne Spółka lokuje w kilku bankach ograniczając tym samym ryzyko dotyczące środków płynnych. Informacje o jakości kredytowej banków Spółka czerpie z niezależnej agencji ratingowej.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku blisko 45% środków pieniężnych utrzymywana jest na rachunkach jednego z banków (na 31 grudnia 2015 około 55%).

Zasady (polityki) rachunkowości oraz dodatkowe noty objaśniające do sprawozdania finansowego załączone na stronach od 10 do 80 stanowią jego integralną część

Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe jest równa wartości bilansowej następujących instrumentów finansowych:

Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe (wartość księgowa)	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Środki pieniężne	152 251	336 942
Należności brutto	262 076	155 326

40.4. Ryzyko koncentracji

Spółka realizuje kontrakty głównie dla jednostek sektora publicznego. Około 87% przychodów ze sprzedaży usług zrealizowanych w 2016 roku (również 86% w roku 2015) pochodziło z tytułu prac realizowanych na rzecz PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Pozostała część sprzedaży dotyczyła robót wykonywanych na rzecz innych jednostek samorządowych. Tak duża koncentracja sprzedaży na rzecz jednego podmiotu powoduje ryzyko wystąpienia zatorów płatniczych w odniesieniu do kontraktów, które PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. finansuje ze środków własnych.

40.5. Ryzyko związane z płynnością

Spółka monitoruje ryzyko braku funduszy poprzez okresowe planowanie płynności. Spółka uwzględnia terminy wymagalności/ zapadalności zarówno inwestycji jak i aktywów finansowych (np. konta należności, pozostałych aktywów finansowych) oraz prognozowane przepływy pieniężne z działalności operacyjnej.

Celem Spółki jest utrzymanie równowagi pomiędzy ciągłością a elastycznością finansowania, poprzez korzystanie z rozmaitych źródeł finansowania, takich jak kredyty w rachunku bieżącym, kredyty bankowe, obligacje, umowy leasingu finansowego.

Tabela poniżej przedstawia zobowiązania finansowe Spółki na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku wg daty zapadalności na podstawie umownych niezdyskontowanych płatności.

31 grudnia 2016	Na żądanie	Poniżej 3 miesięcy	Od 3 do 12 miesięcy	Od 1 roku do 5 lat	Powyżej 5 lat	Razem
Oprocentowane kredyty i
pożyczki	0	0	27 507	0	0	27 507
Zobowiązania z tytułu leasingu	0	3 329	9 331	34 580	18 325	65 565
Długoterminowe zobowiązania z tytułu kwot zatrzymanych	0	0	0	4 501	1 907	6 408
Obligacje długoterminowe	0	0	0	40 000	0	40 000
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania	0	216 518	19 127	380	0	236 025

			(w tysiącach złotych)
Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych	0	3 924	0	0	0	3 924
Zobowiązania wobec pracowników z tytułu wynagrodzeń	0	3 106	0	0	0	3 106
Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń	0	734	0	0	0	734
Usługi niefakturowane	0	19 648	0	0	0	19 648
Inne zobowiązania	0	110	0	0	0	110
	0	247 369	55 965	79 461	20 232	403 027

TORPOL S.A.
Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

31 grudnia 2015	Na żądanie	Poniżej 3 miesięcy	Od 3 do 12 miesięcy	Od 1 roku do 5 lat	Powyżej 5 lat	Razem
Oprocentowane kredyty i pożyczki	0	0	6 789	0	0	6 789
Zobowiązania z tytułu leasingu	0	2 493	7 122	24 889	2 826	37 330
Długoterminowe zobowiązania z tytułu kwot zatrzymanych	0	0	0	7 135	3 106	10 241
Obligacje długoterminowe	0	0	0	40 000	0	40 000
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania	0	152 506	16 831	50	0	169 387
Zobowiązania finansowe inne	0	2 173	0	0	0	2 173
Zobowiązania wobec pracowników z tytułu wynagrodzeń	0	2 606	0	0	0	2 606
Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń	0	2 869	0	0	0	2 869
Usługi niefakturowane	0	11 857	0	0	0	11 857
Inne zobowiązania	0	107	0	0	0	107
	0	174 611	30 742	72 074	5 932	283 359

41. Instrumenty finansowe

41.1. Wartości godziwe poszczególnych klas instrumentów finansowych

Według oceny Spółki wartość godziwa środków pieniężnych, krótkoterminowych lokat, należności z tytułu dostaw i usług, kredytów w rachunku bieżącym oraz pozostałych zobowiązań krótkoterminowych nie odbiega od wartości bilansowych głównie ze względu na krótki termin zapadalności.

41.2. Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat w podziale na kategorie instrumentów finansowych

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2016

	Kategoria zgodnie z MSR 39	Przychody /(koszty) z tytułu odsetek i prowizji	Zyski /(straty) z tytułu różnic kursowych	Rozwiązanie / (utworzenie) odpisów aktualizujących	Dyskonto	Razem
Aktywa finansowe		2 846	707	-53	0	3 500
Aktywa finansowe	UdtW	0	394	0	0	394
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności	PiN	519	313	-53	0	779
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	PiN	2 327	0	0	0	2 327
Zobowiązania finansowe		-5 231	-368	0	144	-5 455
Kredyt w rachunku bieżącym		-1 353	0	0	0	-1 353
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania finansowe	PZFwgZK	-3 878	-368	0	144	-4 102
Razem		-2 385	339	-53	144	-1 955

Rok zakończony dnia 31 grudnia 2015

	Kategoria zgodnie z MSR 39	Przychody /(koszty) z tytułu odsetek i prowizji	Zyski /(straty) z tytułu różnic kursowych	Rozwiązanie / (utworzenie) odpisów aktualizujących	Dyskonto	Razem
Aktywa finansowe		1 884	90	-48	0	1 926
Aktywa finansowe	UdtW	0	0	0	0	0
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności	PiN	165	-28	-48	0	89
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	WwWGpWF	1 719	118	0	0	1 837
Zobowiązania finansowe		-4 654	-530	0	42	-5 142
Kredyt w rachunku bieżącym		-1 065	0	0	0	-1 065
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania finansowe	PZFwgZK	-3 589	-530	0	42	-4 077
Razem		-2 770	-440	-48	42	-3 216

41.3. Ryzyko stopy procentowej

W poniższej tabeli przedstawiona została wartość bilansowa instrumentów finansowych Spółki narażonych na ryzyko stopy procentowej, w podziale na poszczególne kategorie wiekowe.

31 grudnia 2016 - Oprocentowanie zmienne

	1rok	1–2 lat	2-3 lat	3-4 lat	4-5 lat	>5 lat	Ogółem
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	204 757	0	0	0	0	0	204 757
Obligacje długoterminowe	0	-40 000	0	0	0	0	-40 000
Kredyty w rachunku kredytowym i pożyczka	-27 507	0	0	0	0	0	-27 507
Leasing	-10 786	-9 865	-8 517	-6 484	-5 307	-16 952	-57 911
Razem	166 464	-49 865	-8 517	-6 484	-5 307	-16 952	79 339
31 grudnia 2015 - Oprocentowanie zmienne	1rok	1–2 lat	2-3 lat	3-4 lat	4-5 lat	>5 lat	Ogółem
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	336 942	0	0	0	0	0	336 942
Obligacje długoterminowe	0	0	-40 000	0	0	0	-40 000
Kredyty w rachunku
kredytowym	-6 789	0	0	0	0	0	-6 789
Leasing	-8 639	-7 922	-6 781	-5 408	-3 335	-2 744	-34 829
Razem	321 514	-7 922	-46 781	-5 408	-3 335	-2 744	255 324

Oprocentowanie instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu jest aktualizowane w okresach poniżej jednego roku. Odsetki od instrumentów finansowych o stałym oprocentowaniu są stałe przez cały okres do upływu terminu zapadalności/wymagalności tych instrumentów. Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku Spółka nie posiadała instrumentów finansowych o oprocentowaniu stałym. Pozostałe instrumenty finansowe Spółki, które nie zostały ujęte w powyższych tabelach, nie są oprocentowane i w związku z tym nie są narażone na ryzyko związane z wahaniami stóp procentowych.

42. Zarządzanie kapitałem

Głównym celem zarządzania kapitałem jest zapewnienie Spółce zdolności do kontynuowania działalności i realizowania przyjętej strategii z uwzględnieniem minimalizacji kosztu kapitału i maksymalizacji zwrotu dla akcjonariuszy. Zarządzanie kapitałem ma na celu również utrzymanie dobrego ratingu kredytowego i bezpiecznych wskaźników kapitałowych, które wspierałyby działalność operacyjną i zwiększały wartość dla jej akcjonariuszy.

Spółka dostosowuje strukturę finansową do swoich zamierzeń inwestycyjnych oraz uwzględnia warunki rynkowe. Strategia Spółki przewiduje stopniową zamianę długu krótkoterminowego na finansowanie długoterminowe oraz, że nowo pozyskiwane finansowanie kredytami będzie celowe dla potrzeb realizacji konkretnych umów o roboty budowlane i inwestycji. W celu zmniejszenia ryzyka uzależnienia możliwości finansowania od polityki kredytowej Banków oraz zmiany struktury finansowania Zarząd Spółki podjął decyzję o emisji trzyletnich obligacji.

Spółka bada na bieżąco wskaźniki zadłużenia. Strategia Spółki polega na spełnieniu kowenantów finansowych obowiązujących w umowach kredytowych i obligacji, w tym na osiągnięciu poziomu wskaźnika pokrycia majątku kapitałem własnym nie niższego niż 20% aktywów. Wskaźnik kapitalizacji rozumiany jako kapitał własny/aktywa ogółem wyniósł w 2016 roku 33% (w 2015 roku 34%). Zgodnie z obowiązującymi umowami z DnB Bank Polska S.A., Bankiem Handlowym w Warszawie S.A. oraz mBank S.A. Grupa Kapitałowa Torpol S.A. zobowiązała się osiągać wskaźnik rentowności brutto w wysokości co najmniej 2%. W 2016 roku osiągnięto wskaźnik rentowności brutto na poziomie 1,9%. Spółka zwróciła się do ww. banków z wnioskiem o odstąpienie od zapisów umowy w wyżej opisanym zakresie. Do dnia publikacji sprawozdania, zgoda została udzielona przez DnB Bank Polska S.A. Spółka oczekuje na zgody od pozostałych banków. Spółka nie przewiduje otrzymania odmowy od tych banków.

Wskaźniki zadłużenia na dzień 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku przedstawiały się następująco:

	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Obligacje długoterminowe	40 000	40 000
Pozostałe zobowiązania finansowe (długo i krótkoterminowe)	91 287	78 366
Oprocentowane kredyty i pożyczki	27 507	6 789
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	236 025	169 387
Rozliczenie kontraktów budowlanych	30 373	96 102
Pozostałe zobowiązania niefinansowe(długo i krótkoterminowe)	4 579	15 348
Minus środki pieniężne i ich ekwiwalenty*	-204 757	-336 942
Zadłużenie netto	225 014	69 050
Kapitał własny	223 307	222 823
Kapitał i zadłużenie netto	448 321	291 873
Wskaźnik dźwigni	0,51	0,24

* W nocie 14.1 zaprezentowano jaka część z powyższych środków pieniężnych przeznaczona jest wyłącznie na realizację danych kontraktów budowlanych

Zarząd uważa obecny poziom zadłużenia za bezpieczny i nie widzi zagrożeń dla jego terminowej obsługi.

43. Struktura zatrudnienia

Przeciętne zatrudnienie w Spółce w roku zakończonym dnia 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku kształtowało się następująco:

	Rok zakończony 31 grudnia 2016	Rok zakończony 31 grudnia 2015
Zarząd Spółki	3,97	3
Administracja	78,64	72,92
Dział sprzedaży	0	0
Pion produkcji	404,39	412 ,25
Pozostali	0	0
Razem	487	488 ,17

44. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym

Po dniu 31 grudnia 2016 roku miały miejsce następujące zdarzenia mogące mieć istotny wpływ na sytuację Spółki a pozostające bez wpływu na sprawozdanie za okres zakończony 31 grudnia 2016 roku:

Data	Instytucja	Rodzaj dokumentu	Wartość zdarzenia w tysiącach	Opis	Nr raportu bieżącego
23 stycznia 2017	PKP PLK S.A.	Oferta na wykonanie robót budowlanych na odcinku Leszno - Czempiń w ramach zadania "Przebudowa	395 000 PLN netto	Powzięcie informacji o złożeniu najkorzystniejszej oferty.	1/2017
11 marca 2017		układów torowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą na linii kolejowej E 59, odcinek Leszno - Czempiń"		Powzięcie informacji o wyborze oferty złożonej przez Spółkę w postępowaniu przetargowym.	8/2017

TORPOL S.A.
Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku
(w tysiącach złotych)

27 stycznia 2017	PKP PLK S.A.	Oferta na wykonanie robót budowlanych, których przedmiotem jest "Rewitalizacja linii kolejowej nr 210 na odcinku Szczecinek – Runowo Pomorskie".	121 000 PLN netto	Powzięcie informacji o złożeniu najkorzystniejszej oferty.	3/2017
03 lutego 2017	Sąd Okręgowy w Łodzi	Powzięcie informacji o nieprawomocnym wyrok z dnia 02 lutego 2017 roku.	19,3 mln PLN plus odsetki (od Konsorcjum) 0,2 mln PLN (na rzecz Konsorcjum)	W nawiązaniu do raportu bieżącego nr 43/2016 z dnia 17 listopada 2016 roku dot. Sporu pomiędzy Torpol S.A. (działającym jako lider Konsorcjum w skład, którego wchodzą Torpol S.A., Astaldi S.p.A., PUT Intercor Sp. z o.o. i PBDiM Sp. z o.o.) a byłymi kontrahentami Systra S.A. oraz Systra – Sotecni S.p.A. sąd zasądził od Konsorcjum solidarnie kwoty 19,3 mln złotych wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu realizacji umowy w ramach przedsięwzięcia inwestycyjnego "Nowa Łódź Fabryczna". Jednocześnie sąd zasądził na rzecz Konsorcjum kwotę 0,2 mln złotych tytułem kar umownych. Negatywne dla Konsorcjum rozstrzygnięcie sporu nie ma wpływu na wyniki finansowe oraz sytuację finansową Spółki.	4/2017
09 lutego 2017	PKP PLK S.A.	Oferta na wykonanie robót budowlanych w ramach projektu "Prace na linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa – Poznań – pozostałe roboty, odcinek Sochaczew – Swarzędz"	837 900 PLN netto	Powzięcie informacji o wyborze oferty złożonej przez Spółkę w postępowaniu przetargowym.	5/2017
23 lutego 2017	TU Ergo – Hestia S.A.	Aneks do Umowy o współpracy w zakresie udzielenia gwarancji ubezpieczeniowych w ramach przyznanego limitu gwarancyjnego		Zwiększenie wartości łącznej sumy gwarancyjnej z tytułu wszystkich gwarancji wystawionych w ramach Umowy z kwoty 240 mln złotych do 290 mln złotych.	6/2017
02 marca 2017	Euler Hermes Norge	Zawarcie Umowy wraz ze spółką zależną Torpol Norge AS z towarzystwem ubezpieczeniowym Euler Hermes Norge w zakresie udzielania gwarancji kontraktowych na rynku norweskim.		Przyznany limit w wysokości 2 mln euro (lub równowartości 18 mln koron norweskich).	7/2017