Apator S.A. — Interim / Quarterly Report 2016

Aug 29, 2016

Sprawozdanie Zarządu

z działalności grupy Apator w I półroczu 201 6roku

Spis treści

1. Informacje ogólne 2
1.1. Organizacja grupy Apator 2
1.2. Skład grupy Apator i jej segmenty biznesowe 2
1.3. Zmiany w organizacji grupy Apator w I półroczu 2016 r 4
2. Analiza tendencji rynkowych 4
2.1. Sytuacja makroekonomiczna w kraju w I półroczu 2016 r 4
2.2. Opis makroekonomicznych perspektyw rozwoju linii biznesowych, w których działalność prowadzi grupa Apator 5
3. Wyniki finansowe 13
3.1. Analiza przychodów 13
3.2. Analiza rachunku zysków i strat 15
3.3. Analiza sytuacji finansowej 17
4. Wykaz istotniejszych zdarzeń mających miejsce w I półroczu 2016 roku 19
5. Wskazanie czynników, które w ocenie Zarządu będą miały wpływ na przyszłe wyniki grupy Apator 19
6. Prognoza wyników finansowych grupy Apator 21
7. Ryzyka dotyczące działalności grupy Apator 22
8. Kredyty, pożyczki, poręczenie, gwarancje 26
8.1. Kredyty 26
8.2. Pożyczki 28
8.3. Poręczenie i gwarancje 29
9. Postępowania toczące się przed sądem, organem arbitrażowym lub administracji publicznej 30
10. Transakcje z jednostkami powiązanymi 30
11. Akcje, Akcjonariusze, organy zarządcze i nadzorcze podmiotu dominującego grupy Apator 30
11.1. Skład organów zarządczych i nadzorujących podmiotu dominującego 31
11.2. Stan posiadania i zmiany w strukturze znaczących akcjonariuszy 32
11.3. Stan posiadania i zmiany w strukturze własności akcji osób zarządzających i nadzorujących 32
11.4. Dywidenda 32
12. Zasady sporządzenia skonsolidowanego półrocznego sprawozdania finansowego i oświadczenia Zarządu 33
12.1. Zasady sporządzenia skonsolidowanego półrocznego sprawozdania finansowego 33
12.2. Oświadczenie Zarządu spółki Apator SA w zakresie sporządzenia sprawozdania finansowego i sprawozdania
Zarządu 33
12.3. Wskazanie biegłego rewidenta oraz oświadczenie Zarządu spółki Apator SA w zakresie wyboru biegłego
rewidenta 33
13. Podsumowanie 34
Podpisy 35

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

1. Informacje ogólne

1.1. Organizacja grupy Apator

Apator SA jest podmiotem dominującym grupy kapitałowej Apator, którą od wielu lat konsekwentnie i zgodnie ze strategią rozbudowuje poprzez akwizycje. Na dzień sprawozdawczy w skład grupy wchodzi 17 podmiotów.

Spółki grupy Apator skupiają swoją działalność w obrębie przemysłu elektromaszynowego, a ich działalność koncentruje się na produkcji i sprzedaży przyrządów pomiarowych, aparatury kontrolno-pomiarowej, rozdzielczej i sterowniczej, systemów informatycznych klasy SCADA oraz współpracujących z nimi urządzeń telemechaniki, zabezpieczeń oraz innych urządzeń sieciowych dla systemów rozproszonych, zapewniających możliwość zdalnego sterowania i nadzoru sieci elektroenergetycznej w pełnym zakresie napięć oraz urządzeń odczytujących i transmitujących dane.

1.2. Skład grupy Apator i jej segmenty biznesowe

Poniżej przedstawiono skład grupy Apator oraz jednostki stowarzyszone i współzależne na dzień 30 czerwca 2016 r.

Spółki grupy Apator działają w następujących segmentach oraz liniach biznesowych:

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Do grupy należą następujące jednostki zależne (bezpośrednio i pośrednio) objęte konsolidacją metodą pełną:
------------------------------------------------------------------------------------------------------------	--	--

Segment	Linia biznesowa	Firma	Siedziba	Udział w kapitale	Powiązanie z Apator SA
	Opomiarowanie energii elektrycznej	FAP Pafal SA	Świdnica	100%	Spółka zależna od Apator SA
		Apator Powogaz SA	Poznań	100%	Spółka zależna od Apator SA
		Apator Metra s. r. o.	Sumperk (Czechy)	100%	Zależna pośrednio od Apator SA przez Apator Powogaz SA Udział pośredni poprzez Apator Powogaz SA
		Apator Miitors ApS	Horsens (Dania)	100%	Zależna pośrednio od Apator SA przez Apator Powogaz SA Udział pośredni przez Apator Powogaz SA
	Opomiarowanie wody i ciepła	iMeters sp. z o.o.	Gdańsk	100%	Zależna pośrednio od Apator SA przez Apator Powogaz SA Udział pośredni przez Apator Telemetria SA
Pomiarowy		TOV Apator Metroteks	Kijów (Ukraina)	61%	Zależna pośrednio od Apator SA przez Apator Powogaz SA Udział pośredni przez Apator Powogaz SA
		Apator Telemetria Sp. z o. o.	Słupsk	51,5%	Zależna pośrednio od Apator SA przez Apator Powogaz SA Udział pośredni poprzez Apator Powogaz SA
		Apator Metrix SA	Tczew	100%	Spółka zależna od Apator SA
	Opomiarowanie gazu	GWi Ltd.	Coventry (Wielka Brytania)	100%	Zależna pośrednio od Apator SA przez Apator Metrix SA Udział pośredni przez Apator Metrix SA
	Opomiarowanie energii elektrycznej i gazu	Apator GmbH	Berlin (Niemcy)	100%	Spółka zależna od Apator SA
	ICT	Apator Rector Sp. z o. o.	Zielona Góra	100%	Spółka zależna od Apator SA
Automatyzacji pracy sieci	Systemy sterowania i nadzoru	Apator Elkomtech SA	Łódź	100%	Spółka zależna od Apator SA
	Linia łączeniowa	Apator GmbH	Berlin (Niemcy)	100%	Spółka zależna od Apator SA
Non-core	Linia górnicza	Apator Mining Sp. z o. o.	Katowice	100%	Spółka zależna od Apator SA
	Linia sterownicza	Apator Control Sp. z o. o.	Toruń	100%	Spółka zależna od Apator SA

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

oraz następujące jednostki współkontrolowane wyceniane z zastosowaniem metody praw własności:

Segment	Linia biznesowa	Firma	Siedziba	Udział w kapitale	Powiązanie z Apator SA
Pomiarowy	Opomiarowanie wody i ciepła	ZAO Teplovodomer	Mytishi (Rosja)	50%	Współkontrolowana pośrednio przez Apator SA poprzez Apator Powogaz SA Udział pośredni poprzez Apator Powogaz SA
	Opomiarowanie gazu	INDA d.o.o.	Lublana (Słowenia)	35%	Współkontrolowana pośrednio przez Apator SA poprzez Apator Metrix SA

1.3. Zmiany w organizacji grupy Apator w I półroczu 2016 r.

W dniu 29 marca 2016 roku zlikwidowana została spółka współkontrolowana OOO Apator Electro z siedzibą w Moskwie (wniosek o likwidację złożono w dniu 24 grudnia 2015 roku).

Ponadto nie nastąpiły zmiany w strukturze jednostki gospodarczej, w tym w wyniku połączenia jednostek gospodarczych, przejęcia lub sprzedaży jednostek grupy kapitałowej emitenta, inwestycji długoterminowych, podziału, restrukturyzacji i zaniechania działalności. Nie zmieniła się również wysokość zaangażowania kapitałowego w poszczególnych spółkach.

Natomiast w ramach nowego sposobu zarządzania grupą kapitałową została wprowadzona unia personalna - Członek Zarządu Apator SA – Pan Piotr Dobrowolski jest jednocześnie Prezesem spółki Apator Elkomtech SA i liderem całego segmentu automatyzacji pracy sieci.

2. Analiza tendencji rynkowych

2.1. Sytuacja makroekonomiczna w kraju w I półroczu 2016 r.

Otoczenie gospodarcze, w jakim działa spółka Apator SA, stanowi istotny czynnik, który wpływa na jej działalność. W I półroczu 2016 r. w większości obszarów gospodarki kontynuowane były tendencje wzrostowe. PKB niewyrównany sezonowo (w cenach stałych średniorocznych roku poprzedniego) wzrósł realnie o 3,1% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, jednakże dynamika wzrostu gospodarki spowolniła i obecnie kształtuje się poniżej oczekiwań w wyniku:

• obniżenia nakładów inwestycyjnych, który uwidocznił się m.in. w spadku produkcji budowlanej (o 11,9 % r/r),
• sytuacji polityczno-gospodarczej w strefie euro (m.in. Brexit).

Wzrost gospodarczy generowany był przede wszystkim przez krajowy popyt konsumpcyjny (wzrost o ok. 3,5% r/r), na który pozytywny wpływ ma dobra koniunktura na rynku pracy (spadek bezrobocia, wzrost wynagrodzeń) i utrzymująca się deflacja. Zgodnie z szacunkami NBP w 2016 r. prognozowany wzrost dynamiki PKB ma wynieść 3,2% a rosnący udział konsumpcji prywatnej powinien przynajmniej częściowo zrekompensować malejący wpływ inwestycji na wzrost PKB.

Dane GUS potwierdziły poprawę warunków w sektorze przemysłowym. Produkcja sprzedana przemysłu w I półroczu 2016 r. była o 4,4% wyższa niż przed rokiem przy jednoczesnym spadku cen produkcji sprzedanej przemysłu o 1,1% r/r.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

2.2. Opis makroekonomicznych perspektyw rozwoju linii biznesowych, w których działalność prowadzi grupa Apator

Segment pomiarowy - linia opomiarowania energii elektrycznej:

Według danych GUS w I półroczu 2016 roku, w porównaniu do I półrocza roku 2015, odnotowano wzrost produkcji liczników energii elektrycznej. Główną determinantą wzrostu była w dalszym ciągu wymiana komunalnych liczników energii z powodu upływającego okresu legalizacji.

W przypadku rynku smart meteringu w Polsce miały miejsce jedynie pojedyncze zlecenia głównie związane z dążeniem do efektywniejszego gospodarowania zużyciem energii. Apator SA zrealizował między innymi system odczytu dla około 4 tys. liczników smart pracujących w systemie MoniTorus dla sieci rozproszonych placówek handlowych (Żabka). Segment monitorowania zużycia energii z użyciem nowoczesnych modeli biznesowych SaaS jest perspektywiczny.

W segmencie dystrybutorów energii (OSD) realizowane były dostawy liczników dla PGE Dystrybucja (przetarg na dostawę 50 tys. liczników wygrany przez ADD).

W Polsce brakuje zatwierdzonego oficjalnego harmonogramu wdrożeń systemów i liczników inteligentnych, co z kolei zakłóca priorytety R&D i budzi dodatkową niepewność wśród potencjalnych dostawców. Projekt rządowej strategii rozwoju zakłada wprowadzenie inteligentnych liczników do 2020 roku w rozdziale dotyczącym redukcji CO2. W I półroczu 2016 r. innowacyjne firmy sektora dystrybucji kontynuowały rozpoczęte programy wdrożeniowe. Należy zaznaczyć, że Urząd Regulacji Energetyki zawiesił stanowisko dotyczące finansowania infrastruktury AMI, zaś na stronie internetowej ogłoszono niepełną specyfikację techniczną dotyczącą wdrożenia systemu inteligentnego opomiarowania. W maju 2016 roku na stronach internetowych KIGEiT (Krajowa Izba Gospodarcza Elektroniki i Telekomunikacji) ogłoszone zostały wymagania techniczne, jakie powinny spełniać inteligentne liczniki energii elektrycznej w Polsce, które zostały wypracowane w procesie konsultacji branżowych. Wymagania te uwzględniają zarówno potrzeby rynku (Operatorów Systemów Dystrybucyjnych i odbiorców energii) jak i sugestie branży przemysłowej związanej ze smart gridem, idącej w kierunku zastosowania najnowocześniejszych dostępnych otwartych technologii i zaoferowania wyrobu bezpiecznego w sensie użytkowania jak i zarządzania informacją pomiarową. Wymagania techniczne dla smart meterów w Polsce zostały opracowane przez członków Sekcji Inteligentne Sieci Energetyczne przy KIGEiT. Wymagania te w bardzo dużym stopniu uwzględniają dorobek Warsztatów Rynku Energii, których efektem były doprecyzowane i uszczegółowione stanowiska URE w sprawie AMI oraz uwzględniające funkcjonalności mające wpływ na nieskrępowany dostęp odbiorców energii do danych pomiarowych, które dotyczą ich zużycia (lub zużycia i generacji). Izba zaproponowała by tą branżową szczegółową propozycję "specyfikacji dla liczników smart" wykorzystać do dalszych prac legislacyjnych dotyczących wdrożenia Infrastruktury AMI. Uzyskanie międzybranżowego konsensusu dotyczącego technicznych aspektów przyszłego standardu dla AMI w Polsce trzeba uznać za kolejny istotny krok ku zwiększaniu efektywności gospodarowania energią, implementacji założeń Inteligentnych Sieci Energetycznych i wypełnienia wymagań ustawy efektywnościowej 2006/32/WE i załącznika I.2 do dyrektywy w sprawie energii elektrycznej 2009/72/WE zobowiązujących także Polskę do wdrożenia 80% liczników inteligentnych do 2020 roku.

Smart Metering w Europie jest sukcesywnie wdrażany, ale doświadcza obecnie opóźnień związanych głównie z brakiem standaryzacji technicznej i ostrożnym podejściem utilities do nowych, ale zamkniętych dla wąskiej grupy dostawców technologii (vendor lock). Prawdopodobnie cele związane z dyrektywą efektywnościową (80% liczników smart do 2020 r.) nie zostaną w niektórych krajach EU zrealizowane w pełni. Ale według prognoz na lata 2016–2019 szacowany jest ogólny wzrost liczby zamówień na europejskim rynku liczników smart w wysokorozwiniętych krajach UE.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Apator SA aktywnie uczestniczy w wielu konsultacjach dotyczących perspektyw rozwoju idei smart grid i smart metering w Polsce, jak również obserwuje działania podejmowane na szczeblu europejskim. Organizacjami działającymi na rzecz wsparcia procesów badawczych i rozwojowych dotyczących wdrożeń sieci smart grids w Polsce są: Konsorcjum Smart Power Grids Polska oraz Sekcja Inteligentne Sieci Energetyczne przy Krajowej Izbie Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji. Ministerstwo Gospodarki przyjęło dokument "Lista projektów strategicznych dla infrastruktury energetycznej" w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020, w którym uwzględniono również projekty wdrożeniowe liczników smart i inwestycje w inteligentną energetykę.

Apator SA jest członkiem następujących międzynarodowych organizacji:

• ESMIG (European Smart Metering Industry Group),
• OSGP Alliance,
• G3-PLC Alliance,
• PRIME Alliance.

Segment pomiarowy - linia opomiarowania gazu:

Zgodnie z danymi GUS produkcja sprzedana gazomierzy w I półroczu 2016 roku spadła o około 13% w stosunku do analogicznego okresu 2015 roku. Dla linii opomiarowania gazu rynek polski, na którym grupa Apator posiada ugruntowaną pozycję, jest ważnym rynkiem zbytu. Po konsolidacji spółek dystrybucyjnych, zamiast sześciu dużych przetargów, odbywają się centralne przetargi. Apator Metrix jest znaczącym graczem w tym segmencie rynku skutecznie konkurując w przetargach.

Rynek gazomierzy od roku 2006 znajduje się w fazie transformacji. Stopniowo odchodzi się od tradycyjnych gazomierzy mechanicznych na rzecz inteligentnego opomiarowania gazu ze zdalnym odczytem włącznie. W krajach Unii Europejskiej coraz bardziej daje się zaobserwować rosnące zainteresowanie gazomierzami inteligentnymi. Pierwszym rynkiem w Europie, w którym regulator narzucił zastosowanie gazomierzy inteligentnych zamiast tradycyjnych była Holandia. W kolejnych latach do tego trendu dołączyły Francja i Wielka Brytania. Pojawienie się gazomierzy inteligentnych spowodowało spadek popytu na gazomierze tradycyjne. Najsilniej trend ten był widoczny we Włoszech, który spowodował wojnę cenową i znaczący spadek cen. W pozostałych krajach trwają badania i prace nad regulacjami prawnymi umożliwiającymi zastosowanie gazomierzy inteligentnych. Obecnie prym wiodą gazomierze miechowe wyposażone w liczydła elektroniczne, ale coraz silniej zauważalny jest trend wdrażania gazomierzy statycznych.

W ostatnim okresie pojawiły się pierwsze duże przetargi łączone na inteligentne gazomierze i liczniki energii elektrycznej. Grupa Apator prowadziła zintensyfikowane prace przy udziale i realizacji tych przetargów, czego pozytywnym efektem będą prowadzone przez Apator Metrix oraz GWi dostawy gazomierzy inteligentnych na rynek holenderski w latach 2016 – 2020. Dostawy odbywać się będą w ramach umów podpisanych z Landis+Gyr AG oraz Flonidan A/S w wyniku przetargu ogłoszonego przez Liander NV. Ponadto, Apator Metrix, przy współpracy z partnerami, od dwóch lat dostarcza znaczne ilości gazomierzy inteligentnych na rynek brytyjski.

Również na rynku krajowym coraz częściej pojawiają się projekty wdrożenia inteligentnego pomiaru gazu, na tą chwilę są to pojedyncze, nieduże zamówienia, co wynika z ciągłej restrukturyzacji i zmian w branży.

Segment pomiarowy - linia opomiarowania wody i ciepła:

W Polsce około 40% instalowanych nowych wodomierzy to urządzenia inteligentne (smart), wyposażone w moduł komunikacyjny do zdalnego odczytu. Zgodnie z danymi GUS produkcja sprzedana wodomierzy w Polsce w I półroczu 2016 roku spadła o około 32% w stosunku do tego samego okresu 2015 roku. Tak duży spadek popytu na polskim

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

rynku związany jest częściowo z gorszą sytuacją w budownictwie. Spółka Apator Powogaz, w wyniku działań marketingowych i dywersyfikacji oferty zwiększyła udział w polskim rynku.

W poprzednich latach istotnym rynkiem dla linii opomiarowania wody i ciepła była Rosja, jednak zamówienia z tego kraju znacząco spadły, ze względu na sytuację polityczną, która wpływa na finanse (m.in. na kurs rubla), powoduje zamrożenie inwestycji budowlanych oraz silną presję cenową. Spadek sprzedaży do Rosji jest rekompensowany sprzedażą na inne rynki, szczególnie w Europie Zachodniej. Poza Europą zwiększony popyt jest spodziewany ze strony krajów afrykańskich, które mają coraz szerszy dostęp do programów pomocowych między innymi z UE i Banku Światowego przeznaczonych na poszerzenie dostępu do wody pitnej.

Rynek na usługi opomiarowania wody w Europie i na świecie rośnie, potrzebne są jednak coraz to dokładniejsze metody pomiaru, co pozytywnie rokuje wodomierzom ultradźwiękowym. W pierwszych miesiącach 2016 r. spółka Apator Powogaz kontynuowała działania zmierzające do uzupełnienia portfela produktowego zarówno w zakresie nowych technologii ultradźwiękowych jak i technologii komunikacyjnych. Przejęcie w II kwartale 2015 r. duńskiej firmy Miitors ApS. pozwoli na uruchomienie produkcji własnych wodomierzy i przetworników ultradźwiękowych już w IV kwartale 2016 roku. Statyczna technologia ultradźwiękowa umożliwi wejście na wysokorozwinięte rynki, a także pozwoli zwiększyć udział rynkowy wśród najbardziej wymagających klientów, do których należą przedsiębiorstwa wodociągowe, przedsiębiorstwa dystrybucji ciepła oraz przemysł. Statyczne technologie pomiarowe takie, jak ultradźwiękowy pomiar przepływu są dokładniejsze, przyrządy pomiarowe na nich oparte są trwalsze i mniej podatne na uszkodzenia (brak części ruchomych), są łatwiejsze i tańsze w utrzymaniu i łatwiej zintegrować je z modułami komunikacyjnymi w celu budowy zautomatyzowanych sieci dostaw wody i ciepła.

W wyniku kontynuacji realizacji strategii działania w linii opomiarowania wody i ciepła w okresie I półrocza 2016 roku kontynuowano działania integracji pozyskanej firmy technologicznej Fellows s.c. posiadającej m.in. indukcyjne moduły radiowe, zaawansowane systemy odczytu GSM oraz technologię komunikacyjną "mesh", a następnie firmę iMeters sp. z o.o., która również posiada technologię meshową. Nowoczesne technologie radiowe udostępniające kanał komunikacyjny dla tzw. internetu rzeczy (M2M), otwierają możliwości zdalnego odczytu, monitoringu i diagnostyki całych instalacji i systemów dostarczających wszystkie media (woda, ciepło, prąd, gaz).

W sektorze wodociągowym rozważa się wprowadzenie nowego regulatora rynku (podobnego do URE w energetyce i gazie), który regulowałby między innymi ceny wody dla odbiorców końcowych. Branża nieufnie patrzy na propozycję powołania tej nowej instytucji.

Sektor ciepłowniczy zarówno w Polsce, jak i w Europie charakteryzuje się niską dynamiką wzrostu 0-2% rocznie (w niektórych latach ujemną) i bazuje głównie na wymianach legalizacyjnych urządzeń. Na rynek usług opomiarowania ciepła pozytywnie wpływa wzrost świadomości wśród użytkowników, jak również zmiany legislacyjne np. ostatnio wprowadzone nowe obowiązkowe opomiarowanie ciepła we Francji, a w poprzednim roku w Czechach.

W związku z likwidacją niskich emisji w miastach (emisji komunikacyjnej, emisji pyłów i szkodliwych gazów pochodzących z lokalnych kotłowni węglowych i domowych pieców grzewczych) perspektywy dla rozwoju tego sektora polepszają się. Większe miasta w Polsce jak Warszawa, Łódź czy Katowice prowadzą inwestycje w "inteligentne sieci ciepłownicze" (np. Warszawa zakończyła program wymiany węzłów ciepłowniczych), co generuje dodatkowy popyt na technologie "inteligentne", w tym ciepłomierze z komunikacją. Ważną dźwignią wzrostu dla ciepłownictwa i segmentu ciepłomierzy stają się obecnie programy ograniczania niskiej emisji w dużych miastach, ponieważ w ich wyniku część odbiorców dysponujących piecami węglowymi przyłącza się do sieci ciepłowniczej (np. Kraków, Włocławek, Nowy Targ).

Zauważyć można, iż firmy dystrybucji energii elektrycznej zaczęły przejmować zakłady ciepłownicze dywersyfikując działalność dystrybucyjną na inne media energetyczne. W ostatnich miesiącach dyskutowano w Komisji Europejskiej

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

na temat możliwości uruchomienia dużych programów zwiększających efektywność energetyczną opierających się na nowych inwestycjach w infrastrukturę centralnych dystrybucyjnych sieci miejskich ciepła i chłodu, które w wielu krajach Europy Zachodniej (oprócz Niemiec i Skandynawii) są słabo rozwinięte. Polska przymierza się także do pełnej implementacji Transpozycji Dyrektywy o Efektywności Energetycznej, w której wspierane jest pojęcie indywidualnego opomiarowania i rozliczania kosztów zużycia ciepła. Komisja Europejska szacuje oszczędności z tytułu indywidualnego opomiarowania i rozliczania (np. podzielniki kosztów zużycia ciepła) na 15 do 30%. Segment opomiarowania i rozliczania kosztów ciepła w Polsce odbudowywał w I półroczu 2016 marże po okresie zintensyfikowanej wojny cenowej w latach poprzednich. Stwarza to dobry klimat dla wzrostu sprzedaży zarówno ciepłomierzy, jak i podzielników kosztów w dłuższym terminie.

Segment automatyzacji pracy sieci – linia ICT:

Pojęcie ICT w energetyce jest szerokie i obejmuje różnego rodzaju aplikacje od zarządzania biznesem energetycznym do aplikacji związanych z techniczną kontrolą operacji sieciowych. Polskie firmy energetyczne inwestują nie tylko w obszarach związanych z tradycyjnymi aplikacjami, takimi jak billing czy ERP, ale także w obszarach obrotu, dystrybucji, zarządzania majątkiem sieciowym.

W grupie Apator linia ICT obejmuje usługi paszportyzacji oraz systemy informatyczne do zarządzania majątkiem sieciowym (ZMS). Obszar ten stanowi działalność spółki Apator Rector. Aplikacje i usługi związane z zarządzaniem majątkiem sieciowym i paszportyzacją zostały wdrożone u części Operatorów Sieci Dystrybucyjnych. Przychody w tym segmencie w kolejnych latach oprócz pozyskiwania nowych zamówień w dużym stopniu związane będą również z aktualizacją danych i unowocześnieniem wdrożonych już systemów do klasy DMS oraz usługami utrzymania i serwisu. Niestety ze względu na reorganizacje i liczne zmiany na szczeblu zarządczym w zarządach kilku polskich Operatorów Sieci Dystrybucyjnych oraz związane z nimi ograniczenia budżetów (zwłaszcza w obszarach IT) w I półroczu 2016 roku odkładano kluczowe decyzje związane z realizacją kontraktów inwentaryzacji majątku przez Apator Rector, których negatywny wpływ na działalność spółki opisano w pkt 5 i 7 niniejszego sprawozdania. W I półroczu 2016 roku w Polsce znacząco spadła ilość kontraktów IT związanych z sektorem zamówień publicznych. Do podstawowych przyczyn tego stanu zalicza się problemy z uruchomieniem nowej puli unijnych funduszy na informatyzację i cyfryzację między innymi z powodu niedostosowania się Polski do nowych regulacji unijnych dotyczących przetargów publicznych. Negatywnym czynnikiem w obliczu mniejszej liczby przetargów jest także postępująca erozja cenowa.

Usługi związane z systemem nadzoru, akwizycji i sterowania sieci (SCADA) skupione są w linii sterowania i nadzoru. W grupie Apator trwają prace nad integracją systemów ZMS i SCADA.

W 2015 roku ogłoszono konsultacje techniczne i przetargi w branży ICT dla energetyki dotyczące tematyki: HES (Head End System), aplikacji rejestrującej źródła odnawialne, aplikacji porządkującej wymianę danych dotyczących rynku detalicznego energii w standardzie EbIX (PTPiREE) oraz przetarg na dostawę internetowej platformy aukcyjnej umożliwiającej przeprowadzanie aukcji na sprzedaż energii elektrycznej wytwarzanej w instalacjach OZE (URE).

W I połowie 2016 roku rozstrzygnięty został jeden przetarg na implementację Systemu Informacji o Sieci przez ENEA..

Najbardziej innowacyjni Operatorzy Sieci Dystrybucyjnych ogłosili oficjalne plany rozwoju "inteligentnych technologii sieciowych" obejmujące rozwój różnych funkcjonalności, m. in. realizowanych przez produkty grupy Apator, takie jak:

• automatyczna lokalizacja zwarć i przywracanie zasilania (FDIR),
• zarządzanie włączeniami prądu (OMS),
• zdalne sterowanie aparaturą łączeniową,

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

• zarządzanie przepływem mocy w sieci, oparte na rzeczywistej topologii sieci (NMS), powiązane z kojarzeniem tych informacji z danymi dotyczącymi majątku sieciowego (AMS) i danymi lokalizacji geograficznej (GIS),
• kompleksowe usługi dla prosumentów.

Kontynuowano bezpośrednie inwestycje w segmentach Smart Home i Smart Grids (np. Energa - Inteligentny Toruń, Inteligentna Gdynia, Tauron - Smart City Wrocław, Tauron Foltowoltaika). Ministerstwo Energii ogłosiło plan budowania klastrów energetycznych będących jednym z narzędzi realizacji polityki energetycznej i efektywnego gospodarowania energią.

Segment automatyzacji pracy sieci – linia sterowania i nadzoru:

W ciągu najbliższych pięciu lat wydatki na infrastrukturę energetyczną największych operatorów sieci dystrybucyjnych wraz z PSE zostały zaplanowane na wysokim poziomie - 42 mld zł. Ministerstwo Gospodarki przyjęło dokument Lista Projektów Strategicznych (Project pipeline) dla infrastruktury energetycznej, który uwzględnia dofinansowanie tych projektów ze środków UE.

W pierwszym półroczu 2016 roku nastąpił wyraźny spadek zamówień w sektorze publicznym (oceniany nawet na około 17%), który przełożył się na spadek nowych zamówień w branży energetycznej (mniej nowych przetargów). Spadek ten wiązany jest z okresem przejściowym wynikającym z wymiany kluczowej kadry menedżerskiej oraz kadry na stanowiskach operacyjnych i technicznych w spółkach Skarbu Państwa i przejściowym "paraliżem decyzyjnym". Spadek ilości nowych ogłoszeń w sektorze publicznym jest związany z ograniczeniem budżetu OSD, zwłaszcza w obszarach IT, który może być także związany z wyjątkowo napiętym tegorocznym budżetem wydatków rządowych. Dystrybutorzy energii muszą także uwzględnić ostrożniejsze gospodarowanie środkami na inwestycje sieciowe w związku z restrukturyzacją górnictwa.

Pojawiły się pierwsze polskie przetargi na układy magazynowania energii rozmieszczone na stacjach Sn/Nn (Energa, RWE). Firma Solaris, Irizar, VDL i Volvo podpisały porozumienie z dostawcami na opracowanie otwartej standardowej infrastruktury ładowania autobusów elektrycznych z celem notyfikacji i wprowadzenia otwartej platformy do Europejskich Instytucji Standaryzacyjnych ISO/IEC. Zgodnie z zamierzeniami polskich władz około 10 000 polskich autobusów może być wkrótce zamienionych na pojazdy elektryczne ograniczając znacząco emisję CO2 i pyłów w transporcie. Stwarza to szansę wykreowania popytu na stacje i infrastrukturę ładowania i wspiera rozwój automatyzacji pracy sieci.

Centralizacja systemów nadzoru i sterowania, które obecnie są rozproszone w rejonach dystrybucji, jest jednym z ważniejszych zadań postawionych przed firmami energetycznymi i stwarza perspektywy rozwoju dla tej linii.

Silny impuls rozwoju rynku, w kilku następnych latach, da także zmiana modelu rozliczania uzasadnionych kosztów inwestycji sieciowych, której wprowadzenie przewidziane jest przez Urząd Regulacji Energetyki już w 2016 roku. Nowa metoda rozliczania części tzw. przychodu regulowanego przedsiębiorstw sieciowych będzie bazowała na bezpośredniej ocenie wskaźników jakościowych dostarczanej energii elektrycznej dla końcowych odbiorców. Wskaźniki te nie były do tej pory szczegółowo monitorowane. Zaistniała więc potrzeba zainstalowania odpowiednich urządzeń technicznych (liczniki energii w stacjach zasilających, rejestratory jakości energii i systemy klasy HES/MDM oraz SCADA do pozyskiwania i analizy danych pomiarowych). Oferta grupy Apator jest obecnie dopasowywana do zaspokojenia zapotrzebowania tego nowo tworzącego się rynku urządzeń i systemów dla inteligentnych sieci elektroenergetycznych. Projekty prowadzone w segmencie automatyzacji sieci obejmują przede wszystkim:

przygotowanie do wdrożenia standardu wymagań bezpieczeństwa teleinformatycznego dla obiektów stacji elektroenergetycznych (zgodnie z wymaganiami klienta),

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

• wdrożenia systemu obejmującego centralny moduł zarządzania awariami pilotażowy projekt łączący funkcjonalność zarządzania majątkiem sieciowym z systemem nadzoru SCADA poszerzonym aż do poziomu niskich napięć (pilotaż Smart Grid),
• rozwój i wdrożenie najnowszej wersji systemu WindEx (CIM),
• budowę synergii i interfejsów technicznych pomiędzy systemami zarządzania majątkiem sieciowym (Apator Rector) i systemami zdalnego nadzoru SCADA (Apator Elkomtech),
• nowe wdrożenia aplikacji do zautomatyzowanego zarządzania awariami oraz aplikacji cyfrowych ułatwiających pracę ekip naprawczych w terenie i dyspozytorów ruchu (wpływ na skrócenie czasu przerw w dostawach energii).

W planach grupy Apator jest także rozwój systemów, aplikacji i urządzeń zgodnych z potrzebami polskich dystrybutorów energii elektrycznej w tym, między innymi:

• aplikacji do prognozowania, grafikowania, bilansowania energii, pozwalających na prognozowanie zapotrzebowania na energię, ułatwiające planowanie wytwarzania energii przez wytwórców i w dalszej kolejności prosumentów, kontrola realizacji dostaw energii, a także rozwój technologii automatycznego samodzielnego przywracania zasilania po awarii (w pewnym możliwym do realizacji zakresie); zastosowanie otwartych interfejsów i protokołów do systemów innych producentów,
• rozwój aplikacji mobilnych dla ekip technicznych energetyki ułatwiających i przyśpieszających usuwanie awarii (w tym wykorzystujących nawigację GPS do lokalizacji zasobów sieciowych, dostęp do map sieci przez Google Maps, zastosowanie tabletów przez ekipy terenowe z uwzględnieniem bezpieczeństwa danych),
• zaprojektowanie i przygotowanie systemu SCADA kolejnej generacji współpracującej z systemami klasy DMS.

Integracja olbrzymiej liczby danych pochodzących z systemów inteligentnego opomiarowania z informacjami o sieci i kliencie stanowi ogromny potencjał do rozwoju systemów analitycznych w energetyce. Budowa interfejsów pomiędzy SCADA, MDM, AMS i innymi systemami biznesowymi OSD (integracja systemów technicznych z biznesowymi – IT/OT) stwarza duży impuls rozwojowy.

Przyjęta w I połowie 2016 roku ustawa dotycząca Odnawialnych Źródeł Energii nie daje wyraźnego impulsu do rozwoju energetyki prosumenckiej, wspierany jednak będzie rozwój lokalnych klastrów energetycznych, w dużej części autonomicznych energetycznie obszarów obejmujących wiele miejscowości. Technologie stosowane do budowania infrastruktury takich klastrów są w sferze zainteresowań Grupy Apator i są dostępne w ofercie (np. systemy MicroSCADA lub systemy zdalnego opomiarowania i zarządzania energią). Dlatego Grupa Apator podjęła rozmowy mające na celu przystąpienie do jednego z pierwszych takich klastrów – Klaster Zielone Podhale którego aktywność w sferze technicznej integrowana jest przez znamienitą szkołę wyższą - AGH. Pomimo mało sprzyjającej sytuacji w Polsce powstało już około 4 tys. mikroinstalacji prosumenckich. Rosnąca liczba instalacji OZE wymagać będzie inwestycji w zwiększenie elastyczności pracy sieci. Systemy sterowania i nadzoru klasy SCADA oraz inteligentne elektroniczne urządzenia z nimi współpracujące staną się niezbędne do zapanowania nad coraz liczniejszymi, niestabilnie pracującymi źródłami energii odnawialnej. Co więcej, pełna kontrola nad przepływem energii będzie musiała być uzyskana nie tylko na poziomie najwyższych i wysokich napięć, ale także w miejscach, w których będą przyłączane nowe, niestabilnie pracujące źródła energii odnawialnej OZE, czyli na poziomach średnich i niskich napięć. Inteligentne urządzenia elektroniczne (IED) i zabezpieczenia cyfrowe współpracujące z systemami zdalnego sterowania i nadzoru sieci elektroenergetycznej (SCADA), których producentem jest między innymi Apator Elkomtech, staną się koniecznym, standardowym narzędziem technicznym umożliwiającym niezakłóconą pracę sieci.

Segment automatyzacji pracy sieci - linia łączeniowa:

Na kształtowanie się wielkości sprzedaży aparatury łączeniowej znaczący wpływ ma stan branży budowlanej, a w szczególności liczba wydanych pozwoleń na budowę. Popyt na rozłączniki i łączniki, które stosowane są w przyłączach

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

elektrycznych, podstacjach oraz rozdzielniach kreowany jest w znacznym stopniu przez liczbę oddawanych do użytku budynków i mieszkań oraz popyt zgłaszany przez firmy elektroinstalacyjne.

Liczba wydanych pozwoleń na budowę w I półroczu 2016 r. wzrosła o około 13,6% r/r, co oznacza niestety zmniejszenie dynamiki względem 2015 roku. Liczba oddanych mieszkań wzrosła o 16% względem ubiegłego roku jednak produkcja budowlano montażowa w I półroczu 2016 r. wyraźnie spadła o 11,9% r/r. Spadki zamówień w I półroczu 2016 roku zanotowały natomiast firmy elektroinstalacyjne. Sumaryczne przychody sektora pozostawały na poziomie ubiegłego roku.

Kluczową grupę odbiorców dla linii aparatury łączeniowej stanowią przedsiębiorstwa elektromontażowe i elektroinstalacyjne, prowadzące działalność integratorską w zakresie budowy sieci oraz złożonych urządzeń elektroenergetycznych takich jak podstacje czy rozdzielnice. Zasadniczą rolę w kształtowaniu wyników tego sektora mają inwestycje infrastrukturalne takie, jak nowe i modernizowane obiekty przemysłowe, budynki użyteczności publicznej, stadiony, osiedla mieszkaniowe, główne punkty zasilania (GPZ), nowe i modernizowane sieci elektroenergetyczne, budynki biurowe, obiekty targowe, hotele. Do największych firm działających na rynku integratorów (firmy elektroinstalacyjne i elektrobudowy) zaliczane są duże giełdowe przedsiębiorstwa, z którymi Apator SA współpracuje od wielu lat (np. ZPUE, Elektromontaże i inne).

Kolejną znaczącą grupą nabywców aparatury łączeniowej są duże hurtownie elektryczne, m.in. sieć hurtowni Elektro Omega, zrzeszająca ponad 30 członków (osobnych hurtowni do tej pory niezrzeszonych).

Coraz częstszą praktyką rynkową jest również konsolidacja zakupów dokonywanych przez hurtownie, która polega na tworzeniu grup zakupowych współpracujących ze sobą w zakresie wspólnego prowadzenia negocjacji z dostawcami towarów i usług (Grupa TAK powołana przez Kaczmarek Electric, TIM oraz A-T). Europejska grupa hurtowni Rexel wycofała się z polskiego rynku odsprzedając sieć hurtowni Elektroskandia grupie Wurth. Po przejęciu przez Grupę Wurth spółki Elektroskandia w I połowie 2016 roku trwały prace nad integracją sieci hurtowej Fega i Elektroskandia (konsolidacyjne).

W linii aparatury łączeniowej Apator SA dokonał istotnego postępu w zakresie rozwoju nowych aparatów listwowych i kasetowych (rozłączniki) wyposażając je w moduły do zdalnej komunikacji oraz integrując dane dotyczące kontroli stanu tych aparatów z systemem nadzoru oferowanym przez Apator Elkomtech SA. Rozpoczęła się promocja nowej rozdzielnicy inteligentnej stacji Sn/nn, która jest kolejnym krokiem w kierunku zwiększenia stopnia obserwowalności sieci i jej automatyzacji. Ten nowy produkt opatrzony marką "4Grid view", w sposób synergiczny wykorzystuje ofertę pomiarową, łączeniową oraz ICT grupy Apator w celu zaoferowania sektorowi energetycznemu wartości dodanej, która związana jest z uelastycznieniem zarządzania siecią i informatyzacją zasobów sieciowych oraz wsparciem dla niezawodności pracy sieci i polepszeniem jakości dostaw energii (np. zmniejszeniem współczynników SAIDI i SAIFI).

Działalność niezaliczana do podstawowej (pozostała) - linia aparatury górniczej:

Największym problemem, z jakim zmaga się polskie górnictwo, jest rosnący import taniego węgla ze wschodu i spadająca efektywność wydobycia: spadające ceny na rynkach światowych oraz rosnące koszty wydobycia w państwowych podmiotach sektora. Spadek przychodów przełożył się na słaby wynik finansowy branży i brak płynności finansowej kopalń, który rzutował na malejące zamówienia maszyn górniczych.

Na początku 2015 roku podpisano porozumienie rządowe dotyczące restrukturyzacji kopalń, które zakłada w przyszłości między innymi konsolidację kopalń z sektorem dystrybucji energii elektrycznej i wzrost siły rynkowej sektora energetycznego względem dostawców technologii i urządzeń dla górnictwa. W kwietniu 2016 roku powołano Polską Grupę Górniczą. Inwestorzy (Banki i Energetyka) dokapitalizują nową firmę obejmującą 11 kopalń kwotą ponad 3,4 mld zł. Spodziewana jest poprawa sytuacji w sektorze górniczym. Wzrosły ryzyka związane z ewentualnym

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

mniejszym zaangażowaniem kapitałowym energetyki przeznaczonym na inwestycje w 2016 roku. Pomimo koniecznej restrukturyzacji górnictwa Rząd zapewnia, że kopalnie nie będą zamykane a niezbędne inwestycje będą kontynuowane.

W I półroczu 2016 roku odnotowano 7% spadek sprzedaży w sektorze górnictwa i wydobycia. Powołanie PGG ma w założeniach pomóc w rozwijaniu sektora węglowego i utrzymaniu miejsc wydobycia oraz miejsc pracy. Trzeba jednak podkreślić, że gospodarka światowa powoli "odchodzi od węgla" promując mniej szkodliwe dla środowiska technologie OZE, co może ograniczyć ewentualne możliwości eksportowe polskich kopalń, a także firm dostarczających produkty na rzecz sektora.

Działalność niezaliczana do podstawowej (pozostała) - linia aparatury sterowniczej:

Linia obejmuje automatykę przemysłową (napędy i aplikacje) oraz aparaturę rozdzielczą dla przemysłu. Rynek w Polsce w tym obszarze charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem i bardzo wysoką konkurencją. Sytuacja w obszarach inwestycyjnych przemysłu w istotny sposób oddziałuje na wyniki spółki, szczególnie, że działalność spółki opiera się w dużej mierze na przemyśle ciężkim obejmującym wykonywanie prac modernizacyjnych dla branży górniczej i w hutnictwie. W związku z tym, ze względu na trudną sytuację w tych branżach i zastoju na rynku wydobywczym planowane modernizacje i inwestycje przesuwane są na kolejne okresy.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

3. Wyniki finansowe

3.1. Analiza przychodów

W I półroczu 2016 r. grupa Apator uzyskała wysoki wzrost przychodów (o 15,3%), przy czym:

• poziom sprzedaży krajowej nie uległ zmianie,
• poziom eksportu istotnie wzrósł (o 34,7%).

W odniesieniu do struktury sprzedaży największy przyrost uzyskano w segmencie pomiarowym (o 20%), a jego udział w sprzedaży ogółem wzrósł z 75% do 78%. Wpływ na to miały bardzo dobre wyniki sprzedażowe w linii opomiarowania gazu (eksport) oraz w linii opomiarowania energii elektrycznej (kraj i eksport).

Poniższa tabela przedstawia strukturę sprzedaży grupy Apator według segmentów z podziałem na kraj i eksport:

	Wykonanie	Wykonanie
	I półrocze	I półrocze	Zmiana r/r	Dynamika
Wyszczególnienie	2016 r.	2015 r.
	(tys. zł)	(tys. zł)	(tys. zł)	(%)
Przychody ze sprzedaży ogółem	420 321	364 508	55 813	115,3%
kraj	203 400	203 440	-40	100,0%
eksport	216 921	161 068	55 853	134,7%
udział eksportu ogółem w przychodach ogółem	51,6%	44,2%
Segment pomiarowy	328 046	273 451	54 595	120,0%
kraj	128 290	126 554	1 736	101,4%
eksport	199 757	146 897	52 860	136,0%
udział eksportu pomiarowej w przychodach ogółem	47,5%	40,3%
Segment automatyzacji pracy sieci	69 889	65 272	4 617	107,1%
kraj	53 051	52 157	894	101,7%
eksport	16 838	13 115	3 723	128,4%
udział eksportu automatyzacji pracy sieci w przychodach ogółem	4,0%	3,6%
Segment non-core	22 386	25 785	-3 399	86,8%
kraj	22 060	24 729	-2 669	89,2%
eksport	326	1 056	-730	30,9%
udział eksportu pozostałej sprzedaży w przychodach ogółem	0,1%	0,3%

Na osiągnięte przychody ze sprzedaży na rynkach zagranicznych wpływ miał dynamiczny wzrost eksportu w segmencie pomiarowym, który wynikał z:

• wysokiej dynamiki sprzedaży w Wielkiej Brytanii sprzedaż gazomierzy do Secure UK oraz realizacja zamówień na naprawy i ponowną legalizację gazomierzy przez GWi,
• wysokiej sprzedaży do pozostałych krajów Unii Europejskiej (Niemcy, Czechy, Hiszpania), która skompensowała spadek sprzedaży do Rosji,
• realizacji wyższych dostaw liczników indukcyjnych do Maroka,
• pozytywnego wpływu kształtowania się kursu EUR (9 mln zł), w którym głównie denominowany jest eksport.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

W wyniku osiągniętej wysokiej dynamiki sprzedaży zagranicznej, udział eksportu w przychodach wzrósł z 44,2% do 51,6%. Struktura geograficzna sprzedaży przedstawia się następująco:

*) GK Apator prowadzi sprzedaż liczników gazu do firmy indyjskiej z przeznaczeniem na rynek brytyjski

Poziom sprzedaży krajowej ukształtował się na porównywalnym poziomie r/r, pomimo intensywnego wzrostu sprzedaży w linii opomiarowania energii elektrycznej i linii łączeniowej, który jednocześnie skompensował spadki sprzedaży krajowej w liniach opomiarowania gazu, ICT oraz non-core.

Ze względu na sezonowość sprzedaży, skonsolidowane przychody ze sprzedaży kształtują się na najwyższym poziomie w trzecim i czwartym kwartale.

Przychody raportowane w latach	I kwartał	II kwartał	III kwartał	IV kwartał
2013 r.	167 441	173 470	162 690	179 399
2014 r.	153 890	181 875	181 715	207 514
2015 r.	180 909	183 599	191 584	212 418
2016 r.	197 778	222 543	-	-
2013 r.	24,5%	25,4%	23,8%	26,3%
2014 r.	21,2%	25,1%	25,1%	28,6%
2015 r.	23,5%	23,9%	24,9%	27,6%
2016 r.	23,3%*	26,2%*	-	-

*) udział liczony do prognozy roku.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

3.2. Analiza rachunku zysków i strat

Sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów

	I półrocze	I półrocze
Wyszczególnienie	2016 r.	2015r.	Zmiana	Dynamika
Przychody ze sprzedaży	420 321	364 508	55 813	115,3%
Koszt własny sprzedaży	311 875	262 583	49 292	118,8%
Zysk brutto ze sprzedaży	108 446	101 925	6 521	106,4%
Koszty sprzedaży	18 224	17 813	411	102,3%
Koszty ogólnego zarządu	50 058	48 637	1 421	102,9%
Zysk ze sprzedaży	40 164	35 475	4 689	113,2%
Wynik na pozostałej działalności operacyjnej	-1 507	-194	-1 313	776,8%
Udział w zyskach jednostek objętych konsolidacją metodą praw własności	575	1 223	-648	47,0%
Zysk z działalności operacyjnej	39 232	36 504	2 728	107,5%
EBITDA	56 560	51 159	5 401	110,6%
Wynik na działalności finansowej	-3 268	587	-3 855	-556,7%
Zysk przed opodatkowaniem	35 964	37 091	-1 127	97,0%
Bieżący podatek dochodowy	-8 705	-6 988	-1 717	124,6%
Odroczony podatek dochodowy	1 130	-568	1 698	-198,9%
Zysk netto	28 389	29 535	-1 146	96,1%
Wskaźniki rentowności:
Marża zysku brutto ze sprzedaży	25,8%	28,0%
Marża zysku ze sprzedaży	9,6%	9,7%
Marża EBITDA	13,5%	14,0%
Marża zysku netto	6,8%	8,1%

Grupa Apator w I półroczu 2016 r. osiągnęła wzrost masy zysku brutto na sprzedaży o 6% w efekcie istotnego przyrostu poziomu sprzedaży. Jednak spadek marży brutto na sprzedaży wynika ze wzrostu udziału kosztów TKW w sprzedaży z 72% do 74%. Wpływ na marżę miały przede wszystkim następujące czynniki:

• strata brutto na sprzedaży w wysokości 5,7 mln zł w Apator Rector wynikająca z wyższych kosztów realizacji opóźnionych kontraktów długoterminowych,
• presja cenowa, szczególnie widoczna w obszarze liczników gazu sprzedawanych na terenie kraju (jeden centralny przetarg po połączeniu spółek dystrybucyjnych powodujący spadek cen i wzrost konkurencji),
• poziom kursu USD wpływający na wysokość kosztów materiałowych (ujemny wpływ 2,9 mln zł zakupy elektroniki denominowane są w USD),
• spadek marży w non-core (linia sterownicza i górnicza).

Jednocześnie w wyniku utrzymania kosztów sprzedaży i ogólnego zarządu na porównywalnym poziomie r/r nastąpił zdecydowany przyrost masy zysku ze sprzedaży o 13% i utrzymanie poziomu marży zysku na sprzedaży.

Na wyższy poziom zysku EBITDA r/r, poza wyżej wymienionymi czynnikami, wpłynął wzrost amortyzacji (o 18% r/r). Z drugiej strony EBITDA była pod ujemnym wpływem:

• wzrostu pozostałych kosztów operacyjnych przede wszystkim z powodu wzrostu poziomu rezerw,
• niższych zysków rosyjskiej spółki stowarzyszonej Teplovodomer, objętej konsolidacją metodą praw własności, ze względu na sytuację w Rosji.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Pomimo wzrostu zysków z działalności operacyjnej poziom zysku netto uległ zmniejszeniu o 4%. Wpływ na to miał ujemny wynik na działalności finansowej w kwocie 3,3 mln zł, wobec zysku 0,6 mln zł w analogicznym okresie roku poprzedniego. W I półroczu 2015 r. w ramach działalności finansowej wypracowano wysoki zysk z tytułu transakcji walutowych w kwocie 4,3 mln zł, natomiast w I półroczu 2016 r. poniesiona została strata 0,4 mln zł.

Reasumując, do głównych czynników wpływających pozytywnie na wyniki finansowe zaliczyć należy:

• istotny wzrost przychodów ze sprzedaży na rynkach zagranicznych (o 34,7%), uzyskany poprzez ilościowy wzrost eksportu (głównie gazomierze) oraz sprzyjający poziom kursu EUR, w którym denominowany jest eksport grupy Apator. Udział eksportu w przychodach ogółem wzrósł do 51,6% (wzrost o 7,4 p.p.),
• utrzymanie wysokiej sprzedaży krajowej (linia opomiarowania energii elektrycznej i łączeniowa),
• efekty wdrożonych w 2015 roku działań mających na celu ograniczenie negatywnego wpływu aprecjacji USD na koszty wytworzenia produktów (szczególnie koszty materiałowe).

Do głównych czynników wpływających ujemnie na wyniki finansowe zaliczyć należy:

• kontynuacja problemów operacyjnych w realizacji długoterminowych projektów informatycznych przez Apator Rector i związana z nimi poniesiona strata netto w kwocie 7,2 mln (opóźnienia w fakturowaniu i realizacji kontraktów długoterminowych z powodu braku odbioru prac przez klienta i kolejnych przesunięć terminów realizacji),
• utrzymywanie się wysokiego kursu waluty USD, co wpłynęło na utratę zysku netto w wysokości 2,5 mln zł z uwagi na wyższe koszty zakupu materiałów elektronicznych,
• słabe wyniki segmentu non-core (linie górnicza i sterownicza).

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

2016 Sprawozdanie Zarządu z działalności grupy Apator w I półroczu 2016 roku

Analiza wyników za IIQ2016 w odniesieniu do IIQ2015 potwierdza trend wzrostowy i istotną poprawę wyników finansowych na wszystkich poziomach:

Wyszczególnienie	IIQ 2016	IIQ 2015	Zmiana	Dynamika
Przychody ze sprzedaży	222 543	183 599	38 944	121,2%
Koszt własny sprzedaży	165 646	133 098	32 548	124,5%
Zysk brutto ze sprzedaży	56 897	50 501	6 396	112,7%
Koszty sprzedaży	10 057	9 548	509	105,3%
Koszty ogólnego zarządu	25 221	25 144	77	100,3%
Zysk ze sprzedaży	21 619	15 809	5 810	136,8%
Wynik na pozostałej działalności operacyjnej	-1 469	-603	-866	243,6%
Udział w zyskach jednostek objętych konsolidacją metodą praw własności	336	580	-244	57,9%
Zysk z działalności operacyjnej	20 486	15 786	4 700	129,8%
EBITDA	29 054	23 338	5 716	124,5%
Wynik na działalności finansowej	-1 944	747	-2 691	-260,2%
Zysk przed opodatkowaniem	18 542	16 533	2 009	112,2%
Bieżący podatek dochodowy	-4 417	-3305	-1112	133,6%
Odroczony podatek dochodowy	515	-374	889	-137,7%
Zysk netto	14 640	12 854	1 786	113,9%
Wskaźniki rentowności:
Marża zysku brutto ze sprzedaży	25,6%	27,5%
Marża zysku ze sprzedaży	9,7%	8,6%
Marża EBITDA	13,1%	12,7%
Marża zysku netto	6,6%	7,0%

3.3. Analiza sytuacji finansowej

W zakresie przepływów pieniężnych na dzień 30 czerwca 2016 roku stan środków grupy Apator wzrósł o 8 293 tys. zł do 50 677 tys. zł w stosunku do początku 2016 roku. Wpływ na poziom przepływów pieniężnych miały:

• niskie przepływy z działalności operacyjnej wynikające z wysokiego zaangażowania środków w kapitał obrotowy (konwersja EBITDA na gotówkę 22%),
• spłata kolejnej raty za wykup udziałów GWi (0,9 mln GBP) oraz wydatki inwestycyjne (19 mln zł),
• dodatnie saldo z tytułu zaciągniętych i spłacanych kredytów i pożyczek (24 mln zł).

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Przedstawione przepływy pieniężne potwierdzają bezpieczną sytuację finansową grupy, która zapewnia terminową spłatę zobowiązań, pozwala na prowadzenie działalności inwestycyjnej jak również dzielenie się zyskiem z akcjonariuszami w postaci dywidendy.

W poniższej tabeli przedstawiono stan i ocenę zadłużenia grupy Apator na koniec I półrocza 2016 r. w odniesieniu do analogicznego okresu roku poprzedniego.

	I półrocze	I półrocze
Pozostałe podstawowe wskaźniki	2016 r.	2015 r.	Formuła
Wskaźnik bieżącej płynności	1,37	1,68	Aktywa obrotowe/Zobowiązania krótkoterminowe
Wskaźnik płynności szybkiej	0,89	1,03	(Aktywa obrotowe - Zapasy)/Zobowiązania krótkoterminowe
Dług netto (tys. zł)	167 494	143 727	Kredyty i pożyczki– środki pieniężne i ekwiwalenty – udzielone pożyczki
Dług netto/LTM EBITDA	1,45	1,19	(Kredyty i pożyczki– środki pieniężne i ekwiwalenty – udzielone pożyczki)/LTM EBITDA
Capex (tys. zł)	22 396	28 222	Rzeczowe i niematerialne wydatki inwestycyjne
Kapitał obrotowy (tys. zł)	204 363	188 226	(Aktywa bieżące – środki pieniężne) – (Zobowiązania krótkoterminowe – krótkoterminowe kredyty i pożyczki)

Wysokość kapitału obrotowego netto r/r wzrosła o 12,4% i związana jest ze wzrostem zapasów w linii woda i ciepło (przejęcie aktywów ze spółki Fellows w wyniku jej inkorporacji) oraz wzrostem należności w linii opomiarowania gazu uzasadnionej wzrostem sprzedaży. W rezultacie efektywność skonsolidowanego kapitału obrotowego netto liczona jako czas generacji przychodów ze sprzedaży wynosi 88 dni i jest krótsza o 2 dni w stosunku do I półrocza 2015 r.

Wysokość długo netto również wzrosła o 16,6% i wynikała głównie z budowy kapitału obrotowego w liniach woda i ciepło oraz gaz i konwersji zadłużenia wewnątrzgrupowego na zewnętrzne w Apator Rector.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

4. Wykaz istotniejszych zdarzeń mających miejsce w I półroczu 2016 roku

• 1. W dniu 29 stycznia 2016 r. spółka Apator Metrix SA zawarła ze spółką Flonidan A/S umowę o szacowanej łącznej wartości 28 mln EUR (tj. ok. 125 mln PLN). Przedmiotem umowy jest dostawa gazomierzy na rynek holenderski w latach 2016-2020. Umowa została zawarta w wyniku przetargu ogłoszonego przez Liander NV, w ramach którego Flonidan A/S został zakwalifikowany jako jeden z dostawców.
• 1. W dniu 29 stycznia 2016 r. spółka Apator SA zawarła z Tauron Dystrybucja SA umowę na dostawy liczników jednofazowych o wartości 11,6 mln zł.
• 1. W dniu 1 lutego 2016 r. spółka Apator SA zawarła umowy z ośmioma Oddziałami PGE. Przedmiotem umów jest dostawa jednofazowych i trójfazowych liczników energii elektrycznej o wartości 31,7 mln zł w 2016 r. z opcją dostaw na 2017 r. o wartości 39,8 mln zł. Decyzja w zakresie skorzystania z prawa opcji zostanie podjęta przez PGE w listopadzie br.
• 1. W dniu 1 czerwca 2016 r. spółka Apator SA zawarła umowę z PKP Energetyka SA. Przedmiotem umowy jest dostawa urządzeń oraz wdrożenie systemu inteligentnego opomiarowania AMI w terminie do końca 2016 roku. Wartość umowy wynosi 25,4 mln zł i może zostać podwyższona do 39,6 mln zł w przypadku zwiększenia zakresu wykonywanych prac.
• 1. W dniu 22 czerwca 2016 r. zawarta została Umowa Wieloproduktowa pomiędzy ING Bank Śląski SA a spółkami grupy Apator (Apator SA, Apator Powogaz SA, Apator Metrix SA, FAP Pafal SA, Apator Elkomtech SA, Apator Control Sp. z o.o., Apator Mining Sp. z o.o., Apator Rector Sp. z o.o., Apator Telemetria Sp. z o.o.). Przedmiotem Umowy jest udzielenie spółkom grupy Apator odnawialnego limitu kredytowego parasolowego do kwoty 120 mln zł przeznaczonego na bieżące finansowanie działalności podmiotów grupy.
• 1. W dniu 22 czerwca 2016 r. Zarząd Apator SA odtajnił informację poufną dotyczącą zamiaru ogłoszenia przez inwestora wezwania do zapisywania się na sprzedaż wszystkich akcji Apator SA. Odtajnienie informacji nastąpiło w wyniku uzyskania od inwestora informacji o odstąpieniu od zamiaru ogłoszenia wezwania, z uwagi na fakt, iż zaproponowana cena nie została zaakceptowana przez akcjonariuszy spółki reprezentujących istotny mniejszościowy pakiet w łącznej ilości praw głosu na walnym zgromadzeniu spółki. W konsekwencji skutkowało to również zakończeniem negocjacji inwestora ze spółką.

5. Wskazanie czynników, które w ocenie Zarządu będą miały wpływ na przyszłe wyniki grupy Apator

Na sytuację i wyniki finansowe grupy Apator w perspektywie najbliższych okresów wpływ będą miały następujące czynniki:

• Wszystkie linie biznesowe:
• sytuacja makroekonomiczna,
• kształtowanie się kursów walut USD (koszty zakupu materiałów elektronicznych) i EUR (przychody ze sprzedaży eksportowej),
• efekty realizowanej polityki zabezpieczenia kursów walut,
• Segment automatyzacji pracy sieci linia ICT:
• sytuacja w koncernach energetycznych:
  • spowolnienie procesów decyzyjnych spowodowane zmianami kadrowymi, którego efektem są opóźnienia lub zaniechanie realizacji zadań,
  • zmiany w priorytetach inwestycyjnych szczególnie w zakresie systemów IT,

sytuacja spółki Apator Rector:

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

• wyniki negocjacji warunków zamknięcia i rozliczenia kontraktów długoterminowych dla Energa Operator i Tauron Dystrybucja z nowymi zarządami Klientów,
• wysokie ryzyko ponoszenia dalszych strat w 2016 r. w wyniku opóźnień w realizacji kontraktów (strata netto po I półroczu br. 7,2 mln zł)
• uruchomienie kolejnego etapu restrukturyzacji spółki w momencie zakończenia kontraktów długoterminowych (planowana głęboka redukcja kosztów) i przygotowanie spółki do połączenia z Apator Elkomtech (obecna linia sterowania i nadzoru),
• Segment automatyzacji pracy sieci linia sterowania i nadzoru:
• duża sezonowość sprzedaży przypadająca na ostatni kwartał roku,
• zmiany kadrowe na stanowiskach decyzyjnych w koncernach energetycznych skutkujące wstrzymaniem lub ograniczaniem budżetów i opóźnieniem projektów rozwojowych,
• erozja cenowa w wyniku zwiększonej rywalizacji w obliczu mniejszej liczby przetargów na rynku,
• inicjatywy produktowe: prace nad nowym projektem rozwojowo-wdrożeniowym (system klasy ADMS),
• Segment automatyzacji pracy sieci linia łączeniowa:
• perspektywy kontynuacji wysokiej sprzedaży przy dobrej rentowności,
• inicjatywy produktowe: przygotowanie do wdrożenia zmodernizowanej oferty rozłączników,
• Segment pomiarowy linia energii elektrycznej:
• wypełniony portfel zamówień w zakresie liczników energii elektrycznej (Energa Operator, PGE, Tauron Dystrybucja, RWE Stoen, PKP Energetyka) oraz w zakresie liczników indukcyjnych (Maroko, Belgia, Austria),
• inicjatywy produktowe: szanse wprowadzania do sprzedaży zmodernizowanego kosztowo wykonania komunalnego licznika elektronicznego,
• optymalizacja kosztowa: wdrażanie inicjatyw zmierzających do poprawy efektywności operacyjnej Apator SA oraz FAP Pafal SA,
• Segment pomiarowy linia woda i ciepło:
• spadek sprzedaży do Rosji kompensowany coraz wyższą sprzedażą do krajów Unii Europejskiej,
• rozpoczęcie sprzedaży wodomierzy ultradźwiękowych do wody zimnej od 4Q 2016 r.,
• możliwości sprzedażowe na rynku afrykańskim (wygrany przetarg w Etiopii na kwotę 14,1 mln zł),
• inicjatywy produktowe: dalsze intensywne prace nad opracowaniem kolejnych rodzin wyrobów ultradźwiękowych (Apator Powogaz – Apator Miitors), rozwój systemów telemetrycznych GSM (Apator Telemetria),
• Segment pomiarowy linia opomiarowania gazu:
• utrzymanie tempa ekspansji eksportowej poprzez silny backlog i kontynuowanie istotnych dostaw do partnera Secure (rynek indyjski i brytyjski),
• przesunięcia w realizacji dużych przetargów na rynek holenderski we współpracy z Landis+Gyr (szacowana wartość umowy 8 mln EUR) oraz z Flonidanem (szacowana wartość umowy 28 mln EUR) na 3Q 2016 r.,
• inicjatywy produktowe: prace nad własnymi rozwiązaniami gazomierzy typu smart,
• inicjatywy kosztowe i produkcyjne: automatyzacja procesów produkcyjnych i zwiększenie skalowalności produkcji,

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza:		złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

2016 Sprawozdanie Zarządu z działalności grupy Apator w I półroczu 2016 roku

• Segment non-core linia sterownicza i górnicza:
• sytuacja spółki Apator Control:
  • realizacja niewielkich zamówień ze względu na zakłócenia rytmu kontraktacji po realizacji dużego kontraktu dla ArcellorMittal i wysoką konkurencję w branży,
  • przesunięcia w realizacji inwestycji modernizacyjnych dla przemysłu ciężkiego, w tym górnictwa i hutnictwa,
• sytuacja spółki Apator Mining:
  • trudna sytuacja w branży górniczej,
• Pozostałe czynniki:
• planowane na przełomie 2016/2017 zmiany w procesie produkcji w Apator SA ukierunkowane na zwiększenie mocy produkcyjnych i skalowalności produkcji, wzrost wydajności, obniżanie kosztów oraz wdrożenie programu rozwoju dostawców (dywersyfikacja źródeł, stały monitoring pod kątem cen i jakości),
• wdrażanie efektywniejszego modelu zarządzania grupą Apator w kierunku zintegrowanego systemu zarządzania obszarami biznesowymi z centralnymi funkcjami wsparcia, co pozwoli na uzyskanie dodatkowych efektów synergii, optymalizację kosztów i uwolnienie zbędnych rezerw,
• plany ograniczenia liczby podmiotów poprzez połączenia, w tym plan połączenia spółek Apator Rector i Apator Elkomtech (po zakończeniu kontraktów realizowanych przez Apator Rector),
• rozwój przez akwizycje stała penetracja rynków europejskich w celu poszukiwania możliwości akwizycyjnych.

6. Prognoza wyników finansowych grupy Apator

W dniu 28 stycznia 2016 r. raportem bieżącym nr 6/2016 opublikowana została prognoza wyników finansowych na 2016 rok oparta na następujących założeniach:

• cel przychodów ze sprzedaży na poziomie 850 mln zł zakładający wzrost organiczny, nie uwzględnia ewentualnych akwizycji oraz bierze pod uwagę łączną wartość podpisanych umów na dzień sporządzenia prognozy,
• cel wyniku netto na poziomie 80 mln zł zakładający odwrócenie straty netto w spółce Apator Rector sp. z o.o. oraz realizację marży wyniku netto na poziomie 9,4% tj. poziomie zbliżonym do rentowności zrealizowanej w 2015 roku po eliminacji strat poniesionych przez Apator Rector sp. z o.o.,
• kurs EUR przyjęty na średnim poziomie w wysokości 4,15 zł,
• kurs USD przyjęty na średnim poziomie w wysokości 3,95 zł,
• kurs GBP przyjęty na średnim poziomie w wysokości 5,95 zł.

Zaawansowanie realizacji prognozy po I półroczu 2016 rok przedstawia się następująco:

Wyszczególnienie	Prognoza na 2016 r.	Realizacja prognozy po I półroczu 2016 r.	Zaawansowanie realizacji prognozy
Skonsolidowane przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów	850 000	420 321	49,4%
Skonsolidowany zysk netto	80 000	28 389	35,5%

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Stanowisko Zarządu Apator SA odnośnie możliwości realizacji prognozy:

Zarząd Apator SA, biorąc pod uwagę dynamikę wzrostu sprzedaży w I półroczu br., jak również dobre perspektywy kontynuacji tego trendu, podtrzymuje prognozę w zakresie uzyskania skonsolidowanych przychodów na poziomie 850 mln zł. W odniesieniu do prognozy zysku netto Zarząd Apator SA informuje, że istnieje ryzyko, iż cel na poziomie 80 mln zł (+/-10%) może nie zostać zrealizowany, z uwagi na sytuację spółki Apator Rector.

Grupa Apator w okresie I półrocza br., osiągnęła dobre wyniki. Po wyłączeniu ujemnego wpływu spółki Apator Rector rentowność netto wynosi 9% i jest zgodna z poziomem założonym w prognozie.

Spółka Apator Rector poniosła w I półroczu 2016 r. stratę netto w kwocie 7,2 mln zł i istnieje ryzyko jej dalszego pogłębiania. Poziom tej straty uzależniony jest od wyników negocjacji warunków zakończenia kontraktów długoterminowych (przy czym istnieje również szansa na zakończenie prac w 2016 roku).

Biorąc powyższe pod uwagę Zarząd Apator SA na dzień publikacji niniejszego sprawozdania nie dokonuje zmiany prognozy. Ostateczną decyzję w tej sprawie podejmie najpóźniej w dniu publikacji raportu za III kwartał br., na podstawie wynegocjowanych warunków zamknięcia i rozliczenia kontraktów długoterminowych, wypracowanych wyników za III kwartał br. i zrealizowanych szans oraz perspektyw na ostatni kwartał.

7. Ryzyka dotyczące działalności grupy Apator

I) Ryzyka strategiczne:

1) Ryzyka dotyczące założonych celów strategicznych

Ryzyka związane z osiągnięciem celów strategicznych zostały zidentyfikowane w następujących liniach biznesowych:

• linia ICT istotne problemy w realizacji kontraktów długoterminowych przez Apator Rector wynikające z:
• czynników leżących po stronie spółki:
  • brak odpowiednich zasobów do równoległej realizacji dwóch dużych, skomplikowanych projektów informatycznych - Systemu Informacji o Dystrybucji (SID) dla Energa Operator i Zarządzania Majątkiem Sieciowym (ZMS) dla Tauron Dystrybucja,
  • problemy w zarządzaniu projektami,
• czynników leżących po stronie klientów:
  • zmiany polityczne skutkujące zmianami kadrowymi w koncernach energetycznych i spowolnieniem procesów decyzyjnych,
  • brak odbioru prac, zmiany zakresu prac,
  • wstrzymanie fakturowania.

Opóźnienia w realizacji kontraktów powodują:

• ponoszenie dodatkowych kosztów, co skutkuje stratą netto po I półroczu br. w kwocie 7,2 mln zł i ryzykiem pogłębiania tej straty w szacowanym przedziale 0,5 – 0,8 mln zł miesięcznie do czasu zamknięcia kontraktów,
• problemy z płynnością finansową z uwagi na brak fakturowania i wysokie zadłużenie spółki (33 mln zł na koniec I półrocza br.),
• ograniczoną zdolność do przyjmowania nowych zleceń.

Aby przeciwdziałać powyższej sytuacji negocjowane są warunki zamknięcia kontraktów z nowymi zarządami klientów m. in.:

odblokowanie prac, ich wycena i rozliczenie,

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

• zmiana zasad odbioru zadań i ich fakturowania,
• ustalenie poziomu kar i ich rozliczenie nowymi pracami.

Po zakończeniu kontraktów przeprowadzona zostanie restrukturyzacja spółki Apator Rector, której celem będzie dostosowanie bazy kosztów do przyszłej zmniejszonej skali działalności, zachowanie kluczowych kompetencji oraz praw do produktu. Po rozwiązaniu problemów spółka będzie mogła oferować obecne produkty (systemy ZMS) w dużych przetargach, przy korzystaniu ze wsparcia firm podwykonawczych, a jej obydwa obszary biznesowe tj. paszportyzacja majątku sieciowego i aplikacje informatyczne będą rentowne. Ponadto planowane jest połączenie ze spółką Apator Elkomtech z uwagi na synergie produktowe (system klasy ADMS).

• segment automatyzacji pracy sieci (linie: ICT oraz sterowania i nadzoru) opóźnienie integracji produktowej w zakresie smart grid spowodowane problemami w realizacji kontraktów długoterminowych przez Apator Rector. Po zamknięciu i rozliczeniu tych kontraktów planowane jest połączenie ze spółką Apator Elkomtech. Równolegle prowadzone będą prace rozwojowe nad opracowaniem jednego, zintegrowanego i komplementarnego systemu rozwiązań IT dla energetyki zawodowej (system klasy ADMS).
• linia opomiarowania prądu:
• utrzymywanie się niskiego poziomu cen w wyniku bardzo konkurencyjnego rynku, presji cenowej w przetargach oraz dużej siły zakupowej operatorów systemów dystrybucyjnych (centralizacja zakupów, uzupełnienie przetargów systemem aukcyjnym, alokacja kontraktów 1-2 letnich u jednego dostawcy),
• opóźnienia we wdrożeniu technologii związanych ze smart meteringiem na rynku polskim, brak jednolitych standardów, duże bariery wejścia na rynki zagraniczne,
• zanik popytu w horyzoncie kilku kolejnych lat na liczniki indukcyjne, dostarczane przez Pafal, z uwagi na starzejącą się technologię.

2) Ryzyko nieosiągnięcia zakładanych potencjalnych korzyści z tytułu synergii w ramach zrealizowanych akwizycji

Grupa Apator zgodnie z przyjętą strategią działalności poszukuje szans akwizycyjnych, które zapewnią pozyskanie kluczowych kompetencji, wzmocnienie pozycji na wybranych rynkach i rozwój grupy Apator. Ryzyko związane jest z niewystarczającą lub niepełną integracją przejmowanych podmiotów bądź barierą związaną z kulturą organizacyjną przejmowanego podmiotu skutkujące niewykorzystaniem potencjału wynikającego z przejęcia lub braku możliwości zrealizowania korzyści z tytułu synergii i wspólnych celów strategicznych.

3) Ryzyko utraty wartości przejętych aktywów

Wartość firmy jest wykazywana jako składnik aktywów i przynajmniej raz w roku poddawana jest testowi na utratę wartości. Wartość firmy jednostek zależnych na dzień 30.06.2016 r. wynosi 123,5 mln zł, w tym:

• Apator Rector 43,1 mln zł,
• Apator Elkomtech 34,4 mln zł,
• Apator Miitors 19,3 mln zł,
• Apator Powogaz 17,9 mln zł,
• pozostałe spółki 8,8 mln zł.

Ryzyko związane jest z ewentualnym zmniejszeniem potencjału do generowania gotówki przez jednostki zależne/jednostki generujące gotówkę (CGU) w przedziale czasu określonym perspektywą biznes planu.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

II) Ryzyka operacyjne

1) Ryzyko koncentracji klientów

Ryzyko związane jest z koncentracją klientów grupy Apator, którą stanowi sektor energetyki zawodowej. Istotny udział w przychodach grupy Apator stanowi sprzedaż do polskich koncernów energetycznych. W związku z powyższym ryzyko dotyczy w szczególności zakończenia współpracy pomiędzy Apator Rector a spółkami z energetyki zawodowej w ramach realizowanych kontraktów długoterminowych, która może wpłynąć na sprzedaż produktów i usług pozostałych spółek z grupy Apator dla tej grupy klientów.

2) Ryzyko związane z realizacją długoterminowych umów

Ryzyko dotyczy realizacji istotnych, długoletnich umów z klientami zagranicznymi, szczególnie w ramach przetargów zagranicznych (np. umowy z Flonidanem, Landis+Gyr). Ryzyko wiąże się z niedotrzymaniem standardów jakościowych produktów oraz terminów dostaw, które w konsekwencji mogą doprowadzić do nałożenia wysokich kar umownych oraz utraty dobrego wizerunku.

3) Ryzyka gospodarcze

Ryzyko związane jest z dużym udziałem eksportu grupy Apator i dotyczy sytuacji gospodarczej panującej na głównych rynkach eksportowych. Do istotnych zagrożeń wpływających na działalność grupy Apator zaliczyć można ogólnoświatowe zawirowania gospodarcze i napięcia polityczne. Znaczący wpływ na strukturę sprzedaży grupy Apator na rynkach zagranicznych ma kształtowanie się sytuacji gospodarczej i politycznej w Rosji, która spowodowała znaczny spadek przychodów z rynku rosyjskiego w ostatnich latach. Spółki grupy Apator obecnie koncentrują się na umacnianiu pozycji rynkowej w obszarze EMEA, w którym odnotowane były istotne wzrosty sprzedaży.

Ponadto, przejściowo wpływ ma również sytuacja w Polsce związana ze zmianą władz w spółkach pozostających pod kontrolą Skarbu Państwa. Spowodowało to przejściowe spowolnienie w realizacji programów inwestycyjnych lub częściową zmianę ich kierunków, natomiast zmiany kadrowe powodują spowolnienie procesów decyzyjnych.

4) Ryzyko poziomu jakości

Grupa Apator wdraża w szerokim zakresie nowe produkty (np. liczniki smart, wodomierze ultradźwiękowe), nowe technologie komunikacyjne oraz istotnie modernizuje dotychczasowe wyroby. Wiąże się to z ryzykiem ewentualnych wad jakościowych.

5) Ryzyko komodytyzacji rozwiązań i technologii

Ryzyko związane jest z szerokim upowszechnieniem nowych rozwiązań i technologii oraz dynamicznym postępem technologicznym, które prowadzą do presji na obniżanie cen produktów i usług.

6) Ryzyka regulacyjne, ryzyka braku standardów technicznych dla nowoczesnych technologii (smart metering, automatyzacja sieci)

Ryzyko dotyczy możliwości zmian regulacji prawnych w otoczeniu grupy kapitałowej lub sytuacji, w których istnieją niejasne regulacje lub ich brak. Ryzyko związane jest również z brakiem standardów i specyfikacji technicznych dla nowoczesnych technologii, częstej zmiany tych wymagań podczas realizacji rozpoczętych kontraktów, które prowadzą do ograniczenia elastyczności i szybkości reagowania biznesu i wprowadzania dodatkowych odpowiedzialności na zarządzających. Ze względu na to, że proces oczekiwania na zatwierdzenia nowych wymagań/specyfikacji, prekwalifikacji lub certyfikacji w segmentach "Smart Metering" i "Smart Grids" może być długi, co może skutkować opóźnieniami we wprowadzeniu produktów na rynek albo opóźnieniami realizacji harmonogramu w przypadku zawartych już długoterminowych kontraktów.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza:		złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Grupa ogranicza powyższe ryzyko angażując się we współpracę z polskimi i europejskimi organizacjami branżowymi (np. PTPiREE, KIGEiT, KSPG, ESMIG, G3-PLC Alliance, PRIME Alliance, OSGP Alliance), które mają realny wpływ na kreowanie, zatwierdzanie standardów technicznych i kształt regulacji branżowych.

7) Ryzyko utraty kluczowych pracowników

Sektor zaawansowanych technologii, w którym działa grupa Apator opera się na kompetencjach i wiedzy jej kluczowych pracowników, przede wszystkim w działach R&D oraz kluczowej kadry zarządzającej.

W celu minimalizacji ryzyka realizowany jest program projektów HR, obecnie dla linii biznesowych dedykowanych do obsługi energetyki zawodowej.

III) Ryzyka finansowe

1. Ryzyka walutowe

Ryzyko związane jest z niestabilnością rynku finansowego i dużą zmiennością kursów walut, a także związane z różnicami kursowymi przy transakcjach importowych i eksportowych wynikających ze zmiany kursu w momencie realizacji transakcji i jej rozliczenia.

Grupa Apator osiąga istotne przychody na rynkach zagranicznych, jak również importuje materiały i komponenty, w związku z powyższym jej wyniki uzależnione są od kształtowania się kursów walutowych.

Tendencja w zakresie kształtowania się kursu PLN/USD w I półroczu 2016 r. wpływała na ponoszone koszty surowców i materiałów, których ceny utrzymywały się na wysokim poziomie. Średni kurs PLN/USD w I półroczu 2016 roku wyniósł 3,91; podczas gdy średni kurs USD/PLN w analogicznym okresie roku poprzedniego wyniósł 3,71.

W zakresie kształtowania się waluty EUR w stosunku do PLN w okresie I półrocza 2016 roku notowano korzystną tendencję umacniania się waluty euro, która wpływała na wzrost wpływów z eksportu. Kurs euro na przestrzeni pierwszych sześciu miesięcy 2016 roku ukształtował się na poziomie 4,37 i był znacznie wyższy niż kurs średni w pierwszym półroczu roku 2015 wynoszący 4,14.

W celu minimalizacji ryzyka walutowego, grupa Apator prowadzi politykę zabezpieczeń w zakresie kursu EUR oraz waluty USD. Na dzień 30 czerwca 2016 roku:

• stan kontraktów terminowych zabezpieczających walutę EUR wynosił 44.965 tys. EUR z terminami realizacji w latach 2016 – 2018 po średnim kursie 4,36 zł,
• stan transakcji zabezpieczających walutę USD wynosił 6.740 tys. USD z terminami realizacji w latach 2016 2017 po średnim kursie 3,89 zł.

2. Ryzyko związane z płynnością finansową

Ryzyko zarządzane jest poprzez bieżącą i okresową analizę spływu należności, jak i terminowe regulowanie zobowiązań, utrzymanie odpowiednich poziomów kowenantów określonych w umowach kredytowych.

Grupa Apator posiada prawidłową płynność finansową. Grupa Apator w 2016 roku wdrożyła kredyt wieloproduktowy (parasolowy), który pozwala na elastyczne zarządzanie płynnością poszczególnych spółek grupy.

3. Ryzyko podatkowe

Przepisy dotyczące podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych, fizycznych, czy składek na ubezpieczenia społeczne podlegają zmianom oraz zmienia się ich interpretacja przez organy skarbowe. Skutkiem czego niejednokrotnie brak jest odniesienia do utrwalonych regulacji bądź precedensów prawnych lub zmienia się podejście organów skarbowych do transakcji podatkowych. Obowiązujące przepisy zawierają również niejasności, które powodują różnice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych zarówno między organami państwowymi, jak i między organami państwowymi i przedsiębiorstwami. Rozliczenia podatkowe oraz inne (na

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

przykład celne czy dewizowe) mogą być przedmiotem kontroli organów, które uprawnione są do nakładania istotnych kar, a ustalone w wyniku kontroli dodatkowe kwoty zobowiązań muszą zostać wpłacone wraz z odsetkami. Zjawiska te powodują, że ryzyko podatkowe w Polsce jest wyższe niż istniejące zwykle w krajach o bardziej rozwiniętym systemie podatkowym.

Dostarczanie zaawansowanych technologicznie wyrobów dla najbardziej wymagających klientów w Polsce i za granicą RP, jest aktualnie istotnym czynnikiem rozwoju biznesu w grupie, przynoszącym stabilne zyski, niemniej z uwagi na osiągniętą skalę i tempo rozwoju, a także na fakt, że złożoność przedmiotu realizacji umów na dostawy produktów wymaga niejednokrotnie udziału w międzynarodowych konsorcjach, automatycznie zwiększa związane z prowadzeniem działalności międzynarodowej ryzyka finansowe. Jednym z elementów tych ryzyk są ryzyka podatkowe związane z przepływem towarów pomiędzy firmami współpracującymi w ramach realizacji umów i pochodzącymi z różnych krajów i towarzyszącymi tym transakcjom interpretacjami podatkowymi.

Rozliczenia podatkowe mogą zostać poddane kontroli przez okres pięciu lat. W efekcie kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym mogą ulec zmianie w późniejszym terminie po ostatecznym ustaleniu ich wysokości przez organa skarbowe. Grupa Apator stoi na stanowisku, że utworzono odpowiednie rezerwy w odniesieniu do prawdopodobnych i możliwych do kwantyfikacji ryzyk zobowiązań.

IV) Inne kategorie ryzyka:

Ryzyko organizacji grupy Apator i zarządzania korporacyjnego

Ryzyko związane jest z funkcjonowaniem w grupie Apator 17 spółek, co może powodować nieefektywną współpracę pomiędzy spółkami w zakresie procesów zarządczych, sprawozdawczości oraz zarządzania informacją. Może to mieć ujemny wpływ na działalność grupy poprzez niepełną realizację celów strategicznych lub wydłużony proces ich realizacji.

Powyższe ryzyko mitygowane jest w ramach kontroli biznesowej poprzez nadzór właścicielski, ustanowione prawo wewnętrzne w formie wytycznych korporacyjnych, działalność komitetów powołanych w ramach grupy Apator, kontroling oraz działania CFO.

Obecnie planowana jest zmiana modelu zarządzania i organizacji grupy kapitałowej ze struktury holdingowej na zintegrowany system zarządzania obszarami biznesowymi z centralnymi funkcjami wsparcia, co pozwoli na uzyskanie dodatkowych efektów synergii, optymalizację kosztów i uwolnienie zbędnych rezerw w grupie.

8. Kredyty, pożyczki, poręczenie, gwarancje

8.1. Kredyty

W I półroczu 2016 r. grupa Apator wdrożyła finansowanie parasolowe, które oprócz umożliwienia elastycznego zarządzania płynnością w grupie, pozwoliło na ujednolicenie warunków cenowych dla grupy Apator. W związku z powyższym w dniu 22 czerwca 2016 r. zawarto umowę wieloproduktową z ING Bank Śląski z siedzibą w Katowicach, do której przystąpiły następujące spółki: Apator SA, Apator Telemetria Sp. z o.o., Apator Powogaz SA, FAP Pafal SA, Apator Metrix SA, Apator Rector Sp. z o.o., Apator Elkomtech SA, Apator Control Sp. z o.o., Apator Mining Sp. z o.o. W ramach umowy spółki grupy Apator mają przyznany odnawialny limit kredytowy do kwoty 120 mln zł, przeznaczony na bieżące finansowanie działalności oraz limity na gwarancje i akredytywy.

Umowa wieloproduktowa przewiduje dwuletni okres finansowania i została zawarta do dnia 22 czerwca 2018 r. Oprocentowanie limitu oparte jest o stawkę WIBOR 1M powiększoną o marżę banku. W ramach umowy ustalono następujące zabezpieczenia:

zastawy rejestrowe na zapasach spółek grupy Apator o łącznej wartości 80,04 mln zł,

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

2016 Sprawozdanie Zarządu z działalności grupy Apator w I półroczu 2016 roku

• zastawy rejestrowe na środkach trwałych spółek grupy Apator o łącznej wartości brutto 30,5 mln zł,
• zastawy rejestrowe na wierzytelności z tytułu rachunków bankowych prowadzonych w ING Banku Śląskim SA,
• hipoteka łączna umowna na nieruchomościach spółek grupy Apator: FAP Pafal SA w Świdnicy i Apator Mining Sp. z o.o. w Katowicach o łącznej wartości 10,1 mln zł, wpis do najwyższej sumy zabezpieczenia w kwocie 26 mln zł,
• cesja z praw polisy ubezpieczeniowej powyższych zabezpieczeń,
• oświadczenie spółek grupy Apator o poddaniu się egzekucji do kwoty 180 mln zł do dnia 22.06.2024 r.

Zobowiązania wynikające z przyznanego limitu obciążają spółki grupy Apator solidarnie, maksymalnie do kwoty limitu tj. 120 mln zł.

Ponadto na dzień 30 czerwca 2016 r. stan istotnych umów kredytowych zaciągniętych w poprzednich okresach jest następujący:

• 1) spółka Apator SA posiada kredyt długoterminowy zawarty z Bankiem Handlowym w Warszawie w dniu 19 marca 2014 r. Na mocy zawartej umowy oraz aneksu podpisanego w dniu 9 kwietnia 2014 r. Bank udzielił spółce Apator SA, kredytu w wysokości 98,4 mln zł, przeznaczonego na sfinansowanie nabycia 100% akcji Apator Elkomtech SA. Kredyt został udzielony na okres 5 lat i spłacany jest w dziewięciu półrocznych ratach kapitałowych:
• pierwsza rata spłacona została w dniu 31 grudnia 2014 r. w wysokości 10 mln zł,
• raty od drugiej do ósmej płatne na koniec czerwca i grudnia w wysokości 11,3 mln zł,
• dziewiąta rata płatna w dniu 31 grudnia 2018 roku w wysokości 9,7 mln zł.

Na dzień 30 czerwca 2016 r. do spłaty kredytu pozostało 54,7 mln zł. Naliczanie odsetek i ich płatność następuje w okresach kwartalnych.

W ramach umowy o kredyt długoterminowy obowiązują następujące zabezpieczenia:

• zastaw rejestrowy do najwyższej sumy ubezpieczenia w wysokości 60 mln zł ustanowiony na 1,8 mln akcji własnych Apator SA będących w posiadaniu spółki zależnej Apator Mining sp. z o.o.,
• zastaw rejestrowy na 100% akcji Apator Elkomtech SA,
• zastaw rejestrowy na środkach trwałych wraz z cesją praw z umowy ubezpieczenia,
• hipoteka do kwoty 40 mln zł na nieruchomości Apator SA położonej w Ostaszewie z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej.

W zakresie zobowiązań wynikających z umowy o kredyt długoterminowy zostały złożone przez Apator SA oświadczenia o poddaniu się egzekucji, w tym najwyższe do kwoty 118,1 mln zł.

• 2) spółka Apator Metrix SA posiada kredyt długoterminowy (inwestycyjny) zaciągnięty w Banku Millenium SA w wysokości 15 mln zł. Kredyt udzielony jest na okres do 31.12.2020 r. Oprocentowanie kredytu ustalone zostało według zmiennej stopy procentowej równej stawce WIBOR dla depozytów 3-miesięcznych powiększonej o marżę banku. Spłatę kredytu zabezpiecza hipoteka kaucyjna do kwoty 23,3 mln zł na nieruchomości spółki położonej w Tczewie oraz przewłaszczenie środków trwałych o łącznej wartości min. 2,4 mln zł. Na dzień 30 czerwca 2016 r. stan udzielonego kredytu wynosi 9,5 mln zł.
• 3) spółka Apator Powogaz SA posiada kredyt refinansowy zaciągnięty w ING Banku Śląskim w kwocie 800 tys. EUR. Kredyt udzielony został na okres do 29.12.2017 r. Oprocentowanie kredytu ustalone zostało w oparciu o zmienną stopę procentową EURIBOR powiększona o marżę banku w stosunku rocznym. Zabezpieczeniem kredytu jest hipoteka umowna w kwocie 960 tys. EUR oraz cesja praw z polisy ubezpieczeniowej i pełnomocnictwo do dysponowania środkami na rachunkach spółki prowadzonych przez bank ING. Na dzień 30 czerwca 2016 r. stan udzielonego kredytu wynosi 2 mln zł (425 tys. EUR).

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

4) spółka Apator Powogaz SA posiada kredyt długoterminowy zaciągnięty w ING Banku Śląskim w kwocie 24 mln zł. Kredyt został udzielony do dnia 30.11.2022 r. i spłacany jest w miesięcznych ratach, począwszy od 31.12.2015 r. Oprocentowanie kredytu ustalane jest według zmiennej stopy procentowej równej WIBOR 1M powiększonej o marżę Banku, której wysokość uzależniona będzie od wskaźnika dług netto/EBITDA oraz prowizję. Zabezpieczeniem kredytu jest hipoteka w kwocie 33 mln zł na nieruchomości spółki położonej w Poznaniu wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej oraz pełnomocnictwo do dysponowania środkami na rachunkach spółki prowadzonych przez bank ING, a także oświadczenie o poddaniu się egzekucji do kwoty 96 mln zł. Na dzień 30 czerwca 2016 r. stan udzielonego kredytu wynosi 22 mln zł.

8.2. Pożyczki

Stan udzielonych i otrzymanych pożyczek spółek grupy Apator przedstawia się następująco:

1) Spółka Apator Metrix SA posiada należność z tytułu udzielonych pożyczek swojemu podmiotowi zależnemu spółce GWi Ltd.:

Tytułem	Kwota pożyczki	Data udzielenia pożyczki	Stan na 30.06.2016 r.	Waluta	Stopa procentowa
pożyczka udzielona na bieżącą działalność spółki	1 600 000	05.09.2012 r.	1 212 000	GBP	3 p.p powyżej stopy bazowej Barclays Bank PLC
pożyczka udzielona na bieżącą działalność spółki	75 000	03.10.2012 r.	75 000	GBP	3 p.p powyżej stopy bazowej Barclays Bank PLC
pożyczka udzielona na bieżącą działalność spółki	50 000	17.07.2013 r.	50 000	GBP	3 p.p powyżej stopy bazowej Barclays Bank PLC
pożyczka udzielona na bieżącą działalność spółki	50 000	20.08.2013 r.	50 000	GBP	3 p.p powyżej stopy bazowej Barclays Bank PLC
pożyczka udzielona na bieżącą działalność spółki	100 000	04.11.2013 r.	100 000	GBP	3 p.p powyżej stopy bazowej Barclays Bank PLC
Suma	1 875 000		1 487 000	GBP

Na dzień 30.06.2016 r. pożyczka udzielona GWI wynosiła łącznie 1.487 tys. GBP (tj. 7.681,99 tys. zł wg kursu kupna banku dominującego z dnia 30 czerwca 2016 r. równego (1 GBP = 5,1661 zł). Na dzień 30.06.2016 r. zostały uregulowane wszystkie odsetki.

2) Spółka Apator Powogaz SA posiada należność z tytułu udzielonych pożyczek swojemu podmiotowi zależnemu spółce Apator Miitors ApS:

Tytułem	Kwota pożyczki	Data udzielenia pożyczki	Stan na 30.06.2016 (łącznie z odsetkami	Waluta	Termin wymagalności	Stopa procentowa
pożyczka udzielona na finansowanie spłaty obligacji	949 648	31.03.2015 r.	400 783,64	EUR	31.03.2018 r.	2%
pożyczka udzielona na bieżącą działalność spółki	200 000	21.04.2015 r.	204 766,62	EUR	30.04.2018 r.	2%
pożyczka udzielona na bieżącą działalność spółki	250 000	15.06.2015 r.	255 222,26	EUR	30.06.2018 r.	2%
Suma	1 399 648		860 772,52	EUR

Na dzień 30.06.2016 r. pożyczka udzielona Apator Miitors wynosiła łącznie 861 tys. EUR (tj. 3,8 mln zł wg średniego kursu NBP z dnia 30 czerwca 2016 r. równego 1 EUR = 4,4255 zł). Odsetki regulowane są na koniec każdego roku kalendarzowego.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

• 3) Spółka GWi posiada pożyczkę w wysokości 1,7 mln GBP (tj. 9,6 mln PLN) zaciągniętą w BI Group PLC. Do dnia 30.11.2015 r. spółka spłaciła pierwszą część pożyczki w wysokości 0,1 mln GBP, spłata kolejnych części będzie następować ze środków obrotowych GWi według następującego harmonogramu:
• nie później niż do 30 listopada 2016 roku: 0,1 mln GBP,
• nie później niż do 30 listopada 2017 roku: 0,6 mln GBP,
• nie później niż do 30 listopada 2018 roku: 0,9 mln GBP.
• 4) Spółka Apator SA:
• pożyczka w wysokości 9 mln zł dla Apator Rector sp. z o.o., oprocentowana według zmiennej stopy procentowej określonej jako suma stopy WIBOR 1M oraz marży wysokości 0,9% w stosunku rocznym. Odsetki naliczane były w okresach jednomiesięcznych.

W dniu 30.06.2016 r. pożyczka została w całości spłacona.

pożyczka w wysokości 2 mln zł dla Apator Metrix SA, oprocentowana według zmiennej stopy procentowej określonej jako suma stopy WIBOR 1M oraz marży wysokości 0,9% w stosunku rocznym. Odsetki naliczane były w okresach jednomiesięcznych.

Pożyczka została spłacona w dwóch transzach po 1 mln zł każda w dniach 25 kwietnia i 14 czerwca 2016 r.

pożyczka w wysokości 3 mln zł od Apator Elkomtech SA, udzielona na okres do 31.03.2016 r., przy stopie procentowej równej sumie stopy WIBOR 3M oraz marży wysokości 1,3% w stosunku rocznym.

Pożyczka została spłacona w dniu 14 marca 2016 r.

8.3. Poręczenie i gwarancje

Stan udzielonych poręczeń kredytów, pożyczek i gwarancji jest następujący:

• 1) Spółka Apator SA:
• gwarancja dla National Industry Group Ltd. na kwotę 4,5 mln GBP (tj. 24,7 mln zł), zabezpieczająca spłatę przez Apator Metrix SA odroczonej w czasie płatności za udziały GWi. Gwarancja została udzielona do 2020 roku. Prowizja z tytułu udzielenia gwarancji wynosi 0,8% w stosunku rocznym.
• poręczenie do kwoty 23 mln zł dla spółki zależnej Apator Rector sp. z o.o., dotyczące spłaty kredytów w łącznej wysokości 23 mln zł zaciągniętych w Banku Millennium. Prowizja z tytułu udzielenia poręczenia wynosiła 0,8% w stosunku rocznym za każdy rozpoczęty kwartał poręczenia.

Poręczenie zostało zwolnione po okresie sprawozdawczym z dniem 28 lipca 2016 r. po spłacie przez Apator Rector sp. z o.o. kredytów w Banku Millennium. Spłata kredytów wynikała z przystąpienia spółki do Umowy Wieloproduktowej w ING Bank Śląski SA opisanej w pkt 7.1 ust. 1) niniejszego sprawozdania.

• gwarancja należytego wykonania umowy obowiązującej do dnia 30.10.2017 r. na kwotę 0,9 mln zł przez podmiot zależny Apator Rector sp. z o.o. dla RWE Group Business Services Polska sp. z o.o. udzielona poprzez bank Raiffeisen Bank SA. Prowizja z tytułu powyższej gwarancji jest równa wysokości poniesionych na rzecz banku kosztów powiększonych o 5% od kwoty udzielonej gwarancji.
• gwarancja płatnicza na kwotę 400 tys. zł, wystawiona przez Exatel S.A. w dniu 23 kwietnia 2015 roku. W dniu 14 marca 2016 zawarty został aneks zmieniający termin ważności gwarancji do dnia 22 kwietnia 2017 r. W dniu 27 kwietnia 2016 r. zawarty został aneks obniżający kwotę gwarancji do wysokości 100 tys. zł.
• 2) Spółka zależna Apator Powogaz SA:
• poręczenie kredytu zaciągniętego w ING Bank Śląski SA dla spółki zależnej Apator Telemetria sp. z o.o. do kwoty 3,5 mln zł na okres do 30.11.2022 roku.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

3) Spółka zależna Apator Metrix SA:

• gwarancja dla spółki zależnej George Wilson Industries Ltd (GWi) do maksymalnej kwoty 6,7 mln GBP, tj. 35,4 mln zł, na okres 3 lat tj. do 01.09.2017 roku z opcją przedłużenia na kolejne 4 lata. Gwarancja stanowi zabezpieczenie współpracy pomiędzy GWi a National Grid Gas Plc w ramach napraw, remontów i dostaw gazomierzy oraz regulatorów,
• gwarancja dla BI Group PLC dotycząca spłaty pożyczki zaciągniętej przez GWi w kwocie 1,7 mln GBP tj. 9,6 mln zł na okres do 30.11.2018 roku.

9. Postępowania toczące się przed sądem, organem arbitrażowym lub administracji publicznej

Prowadzone postępowania (w tym dwa lub więcej postępowań) dotyczące zobowiązań lub wierzytelności spółki Apator SA lub jednostek od niej zależnych, toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej dotyczące emitenta i spółek zależnych nie stanowią 10% kapitałów własnych emitenta.

10. Transakcje z jednostkami powiązanymi

W okresie I półrocza 2016 r. spółka Apator SA lub inna jednostka od niej zależna nie zawierały transakcji z podmiotami powiązanymi, które byłyby zawarte na innych warunkach niż rynkowe. Szersze informacje dotyczące transakcji z jednostkami powiązanymi znajdują się w pkt 6.16 półrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

11.Akcje, Akcjonariusze, organy zarządcze i nadzorcze podmiotu dominującego grupy Apator

Akcje spółki Apator SA notowane są na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie SA od 24 kwietnia 1997 r. Obrót akcjami odbywa się w systemie notowań ciągłych. Spółka zaklasyfikowana jest do sektora przemysłu elektromaszynowego.

Akcje spółki wchodzą w skład indeksów:

• mWIG40,
• RESPECT Index.

Struktura kapitału zakładowego:

Akcje i głosy	Liczba akcji	Struktura akcji (%)	Liczba głosów	Struktura głosów (%)
Akcje imienne	7 530 581	22,7%	30 122 324	54,2%
Akcje na okaziciela	25 576 447	77,3%	25 576 447	45,8%
Ogółem akcje	33 107 028	100,0%	55 698 771	100,0%

W wyniku konwersji 30 030 akcji imiennych na akcje zwykłe na okaziciela, przeprowadzonej w dniu 29 stycznia 2016 r., obniżeniu uległa ogólna liczba głosów z 55 788 861 do 55 698 771.

Każda akcja na okaziciela daje prawo do jednego głosu, natomiast akcje imienne są akcjami uprzywilejowanymi w ten sposób, że jedna akcja daje prawo do czterech głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

11.1. Skład organów zarządczych i nadzorujących podmiotu dominującego

Rada Nadzorcza

Skład Rady Nadzorczej Apator SA w I półroczu 2016 oraz na dzień 30 czerwca 2016 r. kształtował się następująco:

• Janusz Niedźwiecki Przewodniczący RN,
• Mariusz Lewicki Z-ca Przewodniczącego RN,
• Janusz Marzygliński Członek RN,
• Danuta Guzowska Członek RN,
• Kazimierz Piotrowski Członek RN,
• Marcin Murawski niezależny Członek RN.

Skład osobowy nie zmienił się na dzień publikacji niniejszego sprawozdania.

Obecna pięcioletnia kadencja Rady Nadzorczej upływa w dniu odbycia Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia w 2020 roku.

Zarząd

W I półroczu 2016 roku nastąpiły następujące zmiany w składzie Zarządu Apator SA:

• 1) w dniu 18 lutego 2016 r., Rada Nadzorcza Apator SA podjęła decyzję o powołaniu z dniem 22 lutego 2016 r. Piotra Dobrowolskiego do pełnienia funkcji Członka Zarządu,
• 2) w związku z zakończeniem kadencji Zarządu w dniu 13 czerwca 2016 r., Rada Nadzorcza Apator SA powołała na kolejną kadencję Zarząd w składzie:
• Andrzeja Szostaka Prezesa Zarządu,
• Piotra Nowaka Członka Zarządu,
• Piotra Dobrowolskiego Członka Zarządu.

Wobec powyższego na dzień 30 czerwca br. oraz na dzień publikacji niniejszego raportu Zarząd Apator SA działa w niezmienionym trzyosobowym składzie powołanym w dniu 13 czerwca 2016 roku.

Poniżej zaprezentowano obszary kompetencyjne poszczególnych Członków Zarządu Apator SA.

	Prezes Zarządu Dyrektor Generalny	Członek Zarządu Dyrektor Zarządzający Biznesem Automatyzacji Pracy Sieci (APS)		Członek Zarządu Dyrektor ds. Finansowych
    	Strategia grupy Apator Zarządzanie grupą Apator Obszar IR/PR/HR Pośrednio zarządzanie linią opomiarowania energii elektrycznej Nadzór nad obszarem operacyjnym Apator SA	 Strategia segmentu APS  Zarządzanie segmentem APS, w tym pośrednio linią łączeniową i ICT	      	Strategia finansów grupy Apator Obszar finansów Apator SA księgowość kontroling dział skarbu Strategia IT grupy Apator Pośrednio zarządzanie obszarem IT Apator SA

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

11.2. Stan posiadania i zmiany w strukturze znaczących akcjonariuszy

Wskazanie akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% ogólnej liczby głosów:

	Stan na 10 maja 2016 r.			Stan na 29 sierpnia 2016 r.			Zmiana stanu
Wyszczególnienie	akcje	głosy	akcje (%)	głosy (%)	akcje	głosy	akcje (%)	głosy (%)	zakup	sprzedaż
Apator Mining	3 600 000	3 600 000	10,87%	6,46%	3 600 000	3 600 000	10,87%	6,46%	-	-
Mariusz Lewicki	2 054 000	5 548 007	6,20%	9,96%	2 077 200	5 639 328	6,27%	10,13%	23 200	-
Tadeusz Sosgórnik	1 900 503	4 879 809	5,74%	8,76%	1 900 503	4 879 809	5,74%	8,76%	-	-
Danuta Guzowska	1 520 279	4 382 921	4,59%	7,87%	1 520 279	4 382 921	4,59%	7,87%	-	-
Zbigniew Jaworski	1 354 610	3 637 154	4,09%	6,53%	1 366 895	3 649 439	4,13%	6,55%	12 285	-
Janusz Marzygliński	1 034 704	3 488 980	3,13%	6,26%	1 034 704	3 488 980	3,13%	6,26%	-	-
Podsumowanie	11 464 096	25 536 871	34,63%	45,85%	11 499 581	25 640 477	34,73%	46,03%	35 485	-

11.3. Stan posiadania i zmiany w strukturze własności akcji osób zarządzających i nadzorujących

Osoby zarządzające:

	Stan na 10 maja 2016 r.			Stan na 29 sierpnia 2016 r.				Zmiana stanu
Wyszczególnienie	akcje	głosy	akcje (%)	głosy (%)	akcje	głosy	akcje (%)	głosy (%)	zakup	sprzedaż
Jerzy Kuś	200	200	0,0%	0,0%	200	200	0,0%	0,0%	-	-
Krzysztof Malec	99	396	0,0%	0,0%	99	396	0,0%	0,0%	-	-
Podsumowanie	299	596	0,0%	0,0%	299	596	0,0%	0,0%	0	0

Osoby nadzorujące:

	Stan na 10 maja 2016 r.			Stan na 29 sierpnia 2016 r.				Zmiana stanu
Wyszczególnienie	akcje	głosy	akcje (%)	głosy (%)	Akcje	Głosy	akcje (%)	głosy (%)	zakup	sprzedaż
Mariusz Lewicki	2 054 000	5 548 007	6,20%	9,96%	2 077 200	5 639 328	6,27%	10,13%	23 200	-
Danuta Guzowska	1 520 279	4 382 921	4,59%	7,87%	1 520 279	4 382 921	4,59%	7,87%	-	-
Janusz Marzygliński	1 034 704	3 488 980	3,13%	6,26%	1 034 704	3 488 980	3,13%	6,26%	-	-
Kazimierz Piotrowski	597 147	2 147 853	1,80%	3,86%	597 147	2 147 853	1,80%	3,86%	-	-
Janusz Niedźwiecki	422 707	1 690 828	1,28%	3,04%	400 000	1 600 000	1,21%	2,87%	-	22 707
Podsumowanie	5 628 837	17 258 589	17,00%	30,99%	5 629 330	17 259 082	17,00%	30,98%	23 200	22 707

11.4. Dywidenda

W dniu 13 czerwca 2016 r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zdecydowało o wypłacie dywidendy z zysku za 2015 rok w łącznej wysokości 33.107.028,00 zł, czyli 1,00 zł brutto na jedną akcję. Do wypłaty dywidendy uprawnione były wszystkie akcje, tj. 33.107.028 sztuk.

Zaliczka na poczet dywidendy z zysku za 2015 r. w łącznej wysokości 9.932.108,40 zł, czyli 0,30 zł brutto na akcję została wypłacona w dniu 18 grudnia 2015 r., akcjonariuszom którzy posiadali akcje w dniu 11 grudnia 2015 roku.

Pozostała część dywidendy w łącznej wysokości 23.174.919,60 zł, czyli 0,70 zł brutto na akcję, została wypłacona w dniu 4 lipca 2016 roku. Prawo do tej części dywidendy uzyskali akcjonariusze posiadający akcje spółki Apator SA w dniu 20 czerwca 2016 roku.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016 Waluta sprawozdawcza: złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

12. Zasady sporządzenia skonsolidowanego półrocznego sprawozdania finansowego i oświadczenia Zarządu

12.1. Zasady sporządzenia skonsolidowanego półrocznego sprawozdania finansowego

Zasady sporządzania skonsolidowanego półrocznego sprawozdania finansowego zostały opisane w punkcie 2 skonsolidowanego półrocznego sprawozdania finansowego grupy Apator za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2016 r.

12.2. Oświadczenie Zarządu spółki Apator SA w zakresie sporządzenia sprawozdania finansowego i sprawozdania Zarządu

Zarząd Apator SA w składzie:

• Andrzej Szostak Prezes Zarządu,
• Piotr Nowak Członek Zarządu,
• Piotr Dobrowolski Członek Zarządu.

oświadcza, że zgodnie z najlepszą wiedzą Zarządu, skonsolidowane sprawozdanie finansowe za I półrocze 2016 r. grupy Apator i dane porównywalne sporządzone zostały zgodnie z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości MSR 34 "Śródroczna sprawozdawczość finansowa". Grupa Apator stosuje przepisy ustawy o rachunkowości oraz przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie, w zakresie nieuregulowanym przez MSR/MSSF.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe odzwierciedla w sposób prawdziwy, rzetelny i jasny sytuację majątkową i finansową grupy Apator oraz jej wynik finansowy. Szczegółowe zasady sporządzenia tego sprawozdania zawarte zostały w notach objaśniających do skróconego półrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Sprawozdanie Zarządu z działalności grupy Apator zawiera prawdziwy obraz rozwoju, osiągnięć oraz sytuacji grupy, w tym opis podstawowych ryzyk i zagrożeń.

12.3. Wskazanie biegłego rewidenta oraz oświadczenie Zarządu spółki Apator SA w zakresie wyboru biegłego rewidenta

Przegląd skonsolidowanego śródrocznego sprawozdania finansowego dokonane zostało przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych – firmę KPMG Audyt Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w Warszawie.

Zarząd Apator SA w składzie:

• Andrzej Szostak Prezes Zarządu,
• Piotr Nowak Członek Zarządu,
• Piotr Dobrowolski Członek Zarządu.

oświadcza, że podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych, firma KPMG Audyt Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k., która dokonała przeglądu półrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego została wybrana zgodnie z przepisami prawa. Wyboru podmiotu do badania i przeglądu sprawozdań dokonała Rada Nadzorcza Apator SA w dniu 12 grudnia 2013 r. zgodnie z § 20 Statutu Spółki Apator SA tj. w sposób zapewniający jego niezależność przy realizacji powierzonych mu zadań. Wybór podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami zawodowymi. Rada Nadzorcza

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Apator SA dokonała wyboru firmy KPMG Audyt Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. do przeglądu i badania jednostkowych

i skonsolidowanych sprawozdań finansowych za lata 2014 – 2016.

Firma KPMG Audyt Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. – wpisana do rejestru podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych pod numerem KIBR 3546, a także członkowie jej Zarządu oraz biegli rewidenci wykonujący czynności rewizji finansowej na rzecz Apator SA i jednostek z nią powiązanych, spełniają warunki bezstronności i niezależności określone w art. 56 ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz nadzorze publicznym.

13. Podsumowanie

Zarząd Apator SA stwierdza, że wskazane w skonsolidowanym raporcie półrocznym czynniki i zdarzenia wyczerpują wszystkie istotne informacje dla oceny sytuacji grupy Apator, w tym sytuacji kadrowej, majątkowej, finansowej, wyniku finansowego i ich zmian oraz oceny możliwości realizacji zobowiązań przez spółkę.

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)

Podpisy

26 sierpnia 2016 r.

Andrzej Szostak

Prezes Zarządu, Dyrektor Generalny

26 sierpnia 2016 r.

Piotr Nowak

Członek Zarządu, Dyrektor ds. Finansowych

26 sierpnia 2016 r.

Piotr Dobrowolski

Członek Zarządu, Dyrektor Zarządzający Biznesem Automatyzacji Pracy Sieci

Nazwa jednostki:	Grupa Apator
Okres objęty sprawozdaniem finansowym:	01.01.2016 – 30.06.2016	Waluta sprawozdawcza:	złoty polski (PLN)
Poziom zaokrągleń:	wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej)