Grupa Kapitałowa TARCZYŃSKI S.A.

Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016

zgodne z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską za rok obrotowy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

Ujeździec Mały, 9 marca 2017

	SKONSOLIDOWANY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ORAZ POZOSTAŁYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW 4
	SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ 6
	SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 8
	SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM 10
	NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPORZĄDZONEGO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2015 ROKU 12
1.	Informacje ogólne 12
2.	Opis Grupy Kapitałowej TARCZYŃSKI S.A. 12
3.	Skład Zarządu i Rady Nadzorczej jednostki dominującej 12
4.	Zatwierdzenie sprawozdania finansowego 13
5.	Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego 13
	5.1. Oświadczenie o zgodności 13
	5.2. Nowe standardy i interpretacje 13
6.	Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych 16
7.	Informacje dotyczące segmentów działalności 17
8.	Stosowane istotne zasady rachunkowości 17
	8.1. Kontynuacja działalności 17

9.	8.2. Podstawa sporządzenia 17 Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach 31
	9.1. Profesjonalny osąd 31
	9.2. Niepewność szacunków 32
10.	Zmiana szacunków 32
11.	Korekta błędów poprzednich okresów 32
12.	Przychody i koszty 34
	12.1. Działalność zaniechana 34
	12.2. Przychody ze sprzedaży 34
	12.3. Informacje o wiodących klientach 34
	12.4. Przychody finansowe 34
	12.5. Koszty finansowe 35
	12.6. Pozostałe przychody operacyjne 35
	12.7. Pozostałe koszty operacyjne 36
	12.8. Koszty według rodzaju 36
	12.9. Koszty świadczeń pracowniczych 37
13.	Podatek dochodowy dotyczący działalności kontynuowanej 37
	13.1. Podatek dochodowy ujęty w zyskach/stratach okresu 37 13.2. Efektywna stawka podatku 38
	13.3. Podatek dochodowy odniesiony bezpośrednio w kapitał własny 38
	13.4. Podatek dochodowy odniesiony w pozostałe całkowite dochody 38
	13.5. Bieżące aktywa i zobowiązania podatkowe 38
	13.6. Saldo podatku odroczonego 39
	13.7. Zmiana stanu aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego 40
	13.8. Nieujęte aktywa z tytułu podatku odroczonego 40
14.	Rzeczowe aktywa trwałe 41
	14.1. Aktywa oddane w zastaw jako zabezpieczenia 43
15.	Aktywa trwałe zaklasyfikowane, jako przeznaczone do sprzedaży 43
16.	Wartości niematerialne i prawne 44
	16.1. Istotne aktywa niematerialne 46
17.	Zapasy 46
18.	Należności z tytułu dostaw i usług 46
19.	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 47
20.	Pozostałe aktywa 47
	20.1. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 47 20.2. Pożyczki i należności własne 48
21.	Leasing 48
	21.1. Zobowiązania z tytułu leasingu operacyjnego – Grupa jako leasingobiorca 48
	21.2. Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego- Grupa jako leasingobiorca 49
22.	Pozostałe zobowiązania 50
	22.1. Pozostałe zobowiązania krótkoterminowe 50
	22.2. Rozliczenia międzyokresowe przychodów 51
23.	Świadczenia na rzecz pracowników 51
	23.1. Program określonych świadczeń 51
24.	Kapitał podstawowy i pozostałe kapitały 53
	24.1. Kapitał podstawowy 53
	24.2. Nadwyżka z emisji akcji 54
	24.3. Kapitał rezerwowy 54
	24.3.1 Kapitał rezerwowy o charakterze ogólnym 55
	24.3.2 Kapitał rezerwowy na zabezpieczenia 55
24.4.	Zyski zatrzymane oraz ograniczenia w wypłacie dywidendy 55
24.5.	Zysk na akcję – zwykły i rozwodniony 55
24.6.	Dywidendy wypłacone i zaproponowane do wypłaty 56
25.	Rezerwy 56
26.	Zobowiązania inwestycyjne 56
27.	Zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe 56

29.	Informacje o podmiotach powiązanych 57
29.1.	Jednostka dominująca całej Grupy 57
29.2.	Podmioty o znaczącym wpływie na Grupę 57
29.3.	Jednostki współkontrolowane 57
29.4.	Wspólne przedsięwzięcie, w którym Spółka jest wspólnikiem 57
29.5.	Pożyczki udzielone członkom Zarządu 58
29.6.	Inne transakcje z udziałem członków Zarządu 58
29.7.	Wynagrodzenie kadry kierowniczej 58
29.8.	Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi 59
29.9.	Nierozliczone salda zobowiązań/należności wynikające z transakcji z podmiotami powiązanymi 59
	29.10. Transakcje z podmiotami powiązanymi 59
30.	Instrumenty finansowe 60
30.1.	Wartość bilansowa i wartość godziwa klas instrumentów finansowych 60
30.2.	Analiza poziomów wartości godziwej 61
30.3.	Charakterystyka instrumentów pochodnych 61
30.4.	Rachunkowość zabezpieczeń 62
30.5.	Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w podziale na kategorie instrumentów finansowych 63
30.6.	Opis istotnych pozycji w ramach poszczególnych kategorii instrumentów finansowych 65
	30.6.1 Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu 65
	30.6.1.1 Kredyty i pożyczki 65
	30.6.2 Naruszenie postanowień umowy kredytowej 71
	30.6.3 Zabezpieczenie spłaty zobowiązań 71
31.	Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym 71
31.1.	Ryzyko stopy procentowej 72
31.2.	Ryzyko walutowe 74
31.3.	Ryzyko kredytowe 76
	31.3.1 Należności z tytułu dostaw i usług 76
	31.3.2 Lokaty, depozyty, środki pieniężne i ich ekwiwalenty 76
	31.3.3 Odpisy aktualizujące i wiekowanie należności z tytułu dostaw i usług 76
31.4.	Ryzyko związane z płynnością 77
31.5.	Ryzyko rynkowe – analiza wrażliwości 79
	31.5.1 Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe 79
	31.5.2 Analiza wrażliwości na ryzyko stopy procentowej 80
31.6.	Zarządzanie kapitałem 82
32.	Struktura zatrudnienia 82
33.	Wynagrodzenie biegłego rewidenta lub podmiotu uprawnionego 82

SKONSOLIDOWANY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ORAZ POZOSTAŁYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016

	Nr Noty	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Działalność kontynuowana
Przychody ze sprzedaży	12.2	648 159 637,16	541 950 549,95
Koszt własny sprzedaży		(524 574 507,33)	(420 967 447,99)
Zysk brutto ze sprzedaży		123 585 129,83	120 983 101,96
Koszty sprzedaży		(85 524 285,34)	(79 137 220,16)
Koszty zarządu		(18 263 886,14)	(14 876 444,83)
Pozostałe przychody operacyjne	12.6	2 558 818,27	6 124 846,22
Pozostałe koszty operacyjne	12.7	(2 659 869,38)	(884 054,09)
Zysk operacyjny		19 695 907,24	32 210 229,09
Przychody finansowe	12.4	504 625,24	535 563,34
Koszty finansowe	12.5	(7 613 375,05)	(7 725 451,92)
Zysk przed opodatkowaniem		12 587 157,43	25 020 340,51
Podatek dochodowy	13	(2 721 218,81)	(4 996 228,41)
Działalność zaniechana
Zysk (strata) netto z działalności zaniechanej		0,00	0,00
Zysk netto z działalności kontynuowanej		9 865 938,62	20 024 112,10
Zysk netto za rok obrotowy		9 865 938,62	20 024 112,10

Pozostałe całkowite dochody
Pozycje które mogą być przeniesione do wyniku
Zmiana wartości instrumentów zabezpieczających		(802 830,45)	(258 650,44)

Podatek dochodowy dotyczący innych całkowitych dochodów		152 537,79	49 143,61
Pozycje które mogą być przeniesione do wyniku razem		(650 292,66)	(209 506,83)

Pozycje które nie zostaną przeniesione do wyniku
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych	23.1	79 906,00	-
Podatek dochodowy dotyczący innych całkowitych dochodów		(15 182,14)	-

Pozycje które mogą być przeniesione do wyniku razem			-
Pozostałe całkowite dochody netto razem		-585 568,80	-209 506,83
Całkowite dochody za rok obrotowy razem		9 280 369,82	19 814 605,27

Zysk netto za rok obrotowy	24.5
Przynależny akcjonariuszom jednostki dominującej		9 865 938,62	20 024 112,10
Całkowite dochody za rok obrotowy	24.5
Przynależne akcjonariuszom jednostki dominującej		9 280 369,82	19 814 605,27
Średnioważona liczba akcji*		11 346 936,00	11 346 936,00
Zysk na jedną akcję (w złotych)	24.5
Podstawowy z zysku za rok obrotowy przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej		0,87	1,76
Podstawowy z zysku z działalności kontynuowanej przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej		0,87	1,76

GRUPA KAPITAŁOWA TARCZYŃSKI S.A. skonsolidowane sprawozdanie finansowe za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

Rozwodniony z zysku za rok obrotowy przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej	0,87	1,76
Rozwodniony z zysku z działalności kontynuowanej przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej	0,87	1,76

* liczba akcji przyjęta do wyliczenia podstawowego i rozwodnionego zysku na jedna akcje została ustalona zgodnie z MSR 33 tj., jako średnioważona liczba akcji zwykłych występujących w danym okresie. Liczba akcji zwykłych na dzień 31 grudnia 2015 11.346.936

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2016 ROKU

NR	SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ	Nr Noty	Stan na 31.12.2016	Stan na 31.12.2015
	AKTYWA
I	Aktywa trwałe
I.1	Rzeczowe aktywa trwałe	14	293 175 650,08	280 352 934,78
I.2	Pozostałe wartości niematerialne	16	10 723 483,08	9 060 163,90
I.3	Aktywa dostępne do sprzedaży	20.1	80 000,00	80 000,00
I.4	Należności inne		0,00	0,00
I.5	Aktywa z tytułu podatku odroczonego	13.6	3 663 390,43	4 669 948,88
	Aktywa trwałe razem		307 642 523,59	294 163 047,56
II	Aktywa obrotowe
II.1	Zapasy	17	45 422 966,43	33 495 992,19
II.2	Należności z tytułu dostaw i usług	18	92 389 177,27	68 135 707,89
II.3	Pożyczki i należności własne	20.2	0,00	0,00
II.4	Bieżące aktywa podatkowe	13.5	1 781 874,00	1 020 009,00
II.5	Pozostałe aktywa	20	9 235 778,94	8 085 898,04
II.6	Pozostałe aktywa finansowe	20	2 168 813,68	1 200 000,00
II.7	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	19	17 996 946,49	10 359 492,38
II.8	Aktywa klasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży	15	0,00	0,00
	Aktywa obrotowe razem		168 995 556,81	122 297 099,50
	AKTYWA RAZEM		476 638 080,40	416 460 147,06

GRUPA KAPITAŁOWA TARCZYŃSKI S.A. skonsolidowane sprawozdanie finansowe za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

NR	SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ	Nr Noty	Stan na 31.12.2016	Stan na 31.12.2015
	PASYWA
I	Kapitał własny
I.1	Wyemitowany kapitał akcyjny	24.1	11 346 936,00	11 346 936,00
I.2	Nadwyżka ze sprzedaży akcji	24.2	37 524 777,68	37 524 777,68
I.3	Kapitał z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczających	24.3.2	-380 775,34	-1 031 068,02
I.4	Kapitał rezerwowy	24.3	82 699 262,14	73 804 353,26
I.5	Zyski zatrzymane	24.4	15 176 747,55	21 581 226,21
I.6	Wielkości ujęte bezpośrednio w kapitale, związane ze zmianami założeń aktuarialnych		55 246,86	-9 477,00
I.7	Róznice kursowe z przeliczeń konsolidacyjnych		571,85	771,42
	Kapitał własny razem		146 422 766,74	143 217 519,55
	Kapitały przypadające akcjonariuszom jednostki dominującej		146 422 766,74	143 217 519,55
	Kapitały przypadające udziałom niesprawującym kontroli		0,00	0,00
II	Zobowiązania długoterminowe
II.1	Długoterminowe pożyczki i kredyty bankowe	30.6	82 944 727,60	90 043 694,32
II.2	Pozostałe zobowiązania finansowe		0,00	0,00
II.3	Zobowiązania z tytułu świadczeń emerytalnych	23	469 382,00	418 849,00
II.4	Rezerwa na podatek odroczony	13.5	10 250 574,72	9 256 609,45
II.5	Rezerwy długoterminowe	25	0,00	0,00
II.6	Przychody przyszłych okresów	22.2	23 315 504,39	24 945 892,04
II.7	Zobowiązania z tytułu leasingu	21	24 889 777,54	26 155 663,75
	Zobowiązania długoterminowe razem		141 869 966,25	150 820 708,56
III	Zobowiązania krótkoterminowe
III.1	Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	30.5	82 373 837,25	55 786 063,32
III.2	Krótkoterminowe pożyczki i kredyty bankowe	30.5	23 894 310,60	16 770 774,46
III.3	Pozostałe zobowiązania finansowe	32.3	26 599 334,01	15 822 850,06
III.4	Bieżące zobowiązania podatkowe	13.4	39 680,00	14 526,00
III.5	Rezerwy krótkoterminowe		7 717 217,88	1 023 531,38
III.6	Przychody przyszłych okresów	22.2	1 630 863,79	1 630 863,79
III.7	Zobowiązania z tytułu leasingu	21	12 461 361,76	11 385 135,52
III.8	Pozostałe zobowiązania	22	12 390 373,47	11 805 347,63
III.9	Zobowiązania z tytułu faktoringu dostawców		21 238 368,65	8 182 826,79
	Zobowiązania krótkoterminowe razem		188 345 347,41	122 421 918,95
	PASYWA RAZEM		476 638 080,40	416 460 147,06

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016

I. Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej I.01 Zysk brutto za rok obrotowy 12 587 157,43 25 020 340,51 I.02 Korekty: 1 012,96 I.03 Amortyzacja 25 812 182,19 22 469 675,67 I.04 (Dodatnie) / ujemne różnice kursowe netto (10 841,46) 44 124,50 I.05 Koszty finansowe ujęte w rachunku zysków i strat 6 691 938,31 6 125 861,42 I.06 Zysk/(strata) ze sprzedaży lub zbycia składników rzeczowych aktywów trwałych (105 367,68) (714 889,71) Zysk / (strata) z aktualizacji wyceny nieruchomości inwestycyjnych ujęta w I.07 0,00 0,00 rachunku zysków i strat I.08 Zysk / (strata) ze zbycia udziałów 0,00 0,00









I.09 Zmiany w kapitale obrotowym:
I.10 (Zwiększenie) / zmniejszenie stanu zapasów (11 815 974,24) 3 499 027,39
(Zwiększenie) / zmniejszenie salda należności z tytułu dostaw i usług oraz I.11 (24 795 918,38) (5 417 076,88) pozostałych należności
Zwiększenie / (zmniejszenie) salda zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz I.12 34 760 939,83 (27 144 174,81) pozostałych zobowiązań
I.13 Zwiększenie / (zmniejszenie) rezerw 0,00 0,00
I.14 Zwiększenie przychodów przyszłych okresów (1 630 387,65) 8 854 945,49
I.15 Podatek zapłacony (2 620 609,00 (4 919 917,00)
I.16 Inne korekty 620 003,93 (2 796 563,11)
Środki pieniężne wygenerowane na działalności operacyjnej 39 483 123,29 25 021 353,47
II. Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej
II.01 Płatności z tytułu nabycia aktywów finansowych 0,00 0,00
II.02 Wpływy ze sprzedaży aktywów finansowych 0,00 0,00
II.03 Otrzymane odsetki 0,00 0,00
II.04 Pozostałe wpływy 0,00 0,00
II.05 Dywidendy otrzymane 583,00 0,00
II.06 Płatności za rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne (26 425 601,19) (25 311 680,60)
Wpływy z tytułu zbycia składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości II.07 243 546,99 1 086 929,15 niematerialnych i prawnych
II.08 Udzielenie pożyczek (950 000,00) (1 200 000,00)
II.09 Płatności za nieruchomości inwestycyjne 0,00 0,00
II.10 Wpływy ze sprzedaży nieruchomości inwestycyjnych 0,00 0,00
II.11 Pozostałe wydatki 11 988,36 11 988,36
Środki pieniężne wygenerowane na działalności inwestycyjnej (27 119 482,84) (25 412 763,09)
III. Przepływy pieniężne z działalności finansowej
III.01 Wpływy z tytułu emisji akcji kapitałowych 0,00 0,00
III.02 Płatności z tytułu kosztów emisji/umorzenia akcji 0,00 0,00
III.03 Wpływy z pożyczek 18 936 159,77 43 470 969,88
III.04 Wpływy z dotacji 0,00 10 834 793,75
III.05 Spłata pożyczek (19 728 345,12) (32 735 902,20)
III.06 Spłata zobowiązań z tytułu leasingu (13 655 955,81) (10 685 210,11)
III.07 Dywidendy wypłacone na rzecz właścicieli (7 375 508,40) 0,00
III.08 Odsetki zapłacone (6 692 521,31) (6 125 861,42)
III.09 Inne wpływy finansowe - faktoring należności 23 779 143,07 (2 273 498,08) Środki pieniężne wygenerowane na działalności finansowej (4 737 027,80) 2 485 291,82

IV.	Zwiększenie/(zmniejszenie) netto środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	7 626 612,65	2 093 882,20
V.	Wpływ zmian kursów walut na saldo środków pieniężnych w walutach obcych	10 841,46	(44 124,50)
VI.	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku obrotowego	10 359 492,38	8 309 734,68
VII.	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku obrotowego	17 986 105,03	10 403 616,88

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

	Kap itał dst po aw ow y	Nad żka mis j i ak cj i wy z e żej ich rtoś ci pow y wa ina lne j nom	Poz ost ały ka itał p rez erw ow y	Ka itał p rez erw ow y zab iec ia na ezp zen	Wie lko ści uję te bez śre dni ka ital po o w p e, iąz ian i zw ane ze zm am zał żeń ak rial h tua o nyc	Zys ki z atrz ym ane	Ró żni kur ce sow e z elic zeń prz kon sol ida jny ch cy	Kap itał łas ne y w ółe og m
Sta a 1 sty ia 2 016 n n czn	11 346 93 6, 00	37 524 77 7, 68	73 804 35 3, 26	( 02) 1 0 31 068 ,	( 00) 9 4 77,	21 581 22 6, 21	771 42 ,	143 21 7 5 19, 55
								0, 00
Nad żka daż kcj i wy ze sp rze y a	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Em isja ak cj i	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Kos isj i ak cj i zty em	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Prz eka ie w ku kap itał zan ypr aco wa neg o z ys na rez erw owy	0, 00	0, 00	8 8 94 908 88 ,	0, 00	0, 00	( 8 8 94 908 88) ,	0, 00	0, 00
Wy łata dy wid end p y	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	( 7 3 75 508 40) ,	0, 00	( 7 3 75 508 40) ,
Inn ałko wite do cho dy ółe e c og m	0, 00	0, 00	0, 00	650 29 2, 68	64 723 86 ,	0, 00	0, 00	715 01 6, 54
Zys k ro ku bie żąc ego	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	9 8 65 938 62 ,	0, 00	9 8 65 938 62 ,
Róż nice ku licz eń kon sol ida jny ch rso we z p rze cy	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	( 199 57) ,	571 85 ,
Sta a 3 1 g 20 16 rud nia n n	11 346 93 6, 00	37 524 68 77 7,	82 699 26 2, 14	( 380 34) 77 5,	246 86 55 ,	15 176 74 56 7,	571 85 ,	146 42 2 7 66, 75

	Kap itał dst po aw ow y	żka Nad mis j i ak cj i wy z e żej ich rtoś ci pow y wa ina lne j nom	Poz ały ka itał ost p rez erw ow y	Ka itał p rez erw ow y zab iec ia na ezp zen	Wie lko ści uję te bez śre dni ka ital po o w p e, iąz ian i ane ze zm am zw żeń zał ak tua rial h o nyc	Zys ki z atrz ym ane	żni Ró kur ce sow e z elic zeń prz kon sol ida jny ch cy	Kap itał łas y w ne ółe og m
Sta a 1 sty ia 2 015 n n czn	11 346 93 6, 00	37 524 77 7, 68	63 685 12 4, 37	( 1 2 40 574 85) ,	( 9 4 77, 00)	11 791 18 2, 89	0, 00	123 09 7 9 69, 09
Nad żka daż kcj i wy ze sp rze y a	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Em isja ak cj i	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Kos zty isj i ak cj i em	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Prz eka ie w ku kap itał zan ypr aco wa neg o z ys na rez erw owy	0, 00	0, 00	10 119 22 8, 89	0, 00	0, 00	( 10 119 22 8, 89)	0, 00	0, 00
Wy łata dy wid end p y	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Inn ałko wite do cho dy ółe e c og m	0, 00	0, 00	0, 00	209 50 6, 83	0, 00	0, 00	0, 00	209 50 6, 83
Zys k ro ku bie żąc ego	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	20 024 11 2, 10	0, 00	20 024 11 2, 10
Uję cie iku lat ubi łyc h k olid nej wyn eg ons owa po raz ierw Ta nsk i De uts chla nd Gm bH p szy rczy	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	( 114 83 9, 89)	0, 00	( 114 83 9, 89)
Róż nice ku licz eń kon sol ida jny ch rso we z p rze cy	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	771 42 ,	771 42 ,
Sta a 3 1 g 20 15 rud nia n n	11 346 93 6, 00	37 524 68 77 7,	73 804 35 3, 26	( 1 0 31 068 02) ,	( 9 4 00) 77,	21 581 22 6, 21	771 42 ,	143 21 19, 7 5 55

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku

NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPORZĄDZONEGO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2016 ROKU

1. Informacje ogólne

Grupa Kapitałowa Tarczyński S.A. ("Grupa", "Grupa Kapitałowa", "Grupa Tarczyński") składa się ze Spółki Tarczyński S.A. ("jednostka dominująca", "spółka dominująca", "Spółka") i jej Spółek zależnych: Tarczyński Marketing Sp. z o.o. i Tarczynski Deutschland GmbH ("Spółki zależne"). Tarczyński S.A. - Spółka dominująca prowadzi działalność w formie spółki akcyjnej, zawiązanej aktem notarialnym w dniu 8 grudnia 2004, przed notariuszem Beatą Baranowską – Seweryn we Wrocławiu (Rep. Nr A 10056/2004), w wyniku przekształcenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę akcyjną. Do dnia 9 listopada 2005 roku Spółka działała pod nazwą Zakład Przetwórstwa Mięsnego Tarczyński S.A.

Jednostka dominująca jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy, dla Wrocławia Fabrycznej, IX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000225318.

Jednostce dominującej nadano numer statystyczny REGON 932003793.

Siedzibą jednostki dominującej oraz głównym miejscem prowadzenia działalności jest Ujeździec Mały 80, 55-100 Trzebnica.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku oraz zawiera dane porównawcze za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku.

Czas trwania jednostki dominującej oraz jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej jest nieoznaczony.

Podstawowym przedmiotem działalności Tarczyński S.A. jest produkcja i przetwórstwo mięsne. Przedmiotem działalności Spółki zależnej Tarczyński Marketing Sp. z o.o. jest obsługa jednostki dominującej w zakresie marketingu oraz promocji. Przedmiotem działalności Spółki Tarczynski Deutschland GmbH jest dystrybucja produktów Tarczyński S.A. na terenie Niemiec i Austrii.

2. Opis Grupy Kapitałowej TARCZYŃSKI S.A.

Grupa Kapitałowa Tarczyński S.A. składa się ze Spółki Tarczyński S.A. i jej Spółek zależnych: Tarczyński Marketing Sp. z o.o., w której Tarczyński S.A. posiada 100% udziałów, oraz Tarczynski Deutschland GmbH, w której Tarczyński S.A. posiada 100% udziałów. Jednostka dominująca sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Tarczyński. Tarczynski Deutschland GmbH oraz Spółka Tarczyński Marketing Sp. z o.o. konsolidowane są metodą pełną.

3. Skład Zarządu i Rady Nadzorczej jednostki dominującej

Skład Zarządu na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiał się następująco:

−	Jacek Tarczyński	–	Prezes Zarządu,
−	Marek Piątkowski	–	Wiceprezes Zarządu,

− Radosław Chmurak – Wiceprezes Zarządu,

W dniu 3 października 2016 roku, uchwałą Rady Nadzorczej został powołany na Członka Zarządu Pan Marek Piątkowski o czym Zarząd poinformował w raporcie bieżącym nr 13/2016 z dnia 3 października 2016 roku.

W dniu 28 października 2016 roku, Pan Krzysztof Wachowski złożył rezygnację z pełnienia funkcji Członka Zarządu Tarczyński S.A. o czym Zarząd poinformował w raporcie bieżącym nr 15/2016 z dnia 28 października 2016 roku. Rezygnacja weszła w życie z dniem 31 października 2016 roku. W okresie od 31 grudnia 2016 roku do dnia 9 marca 2017 roku nie wystąpiły zmiany w składzie Zarządu.

W skład Rady Nadzorczej na dzień 31 grudnia 2016 roku wchodziły następujące osoby:

− Edmund Bienkiewicz – Przewodniczący Rady Nadzorczej, − Elżbieta Tarczyńska – Wiceprzewodnicząca Rady Nadzorczej, − Krzysztof Wachowski – Członek Rady Nadzorczej, − Andrzej Pisula – Członek Rady Nadzorczej; − Piotr Łyskawa – Członek Rady Nadzorczej.

W dniu 4 listopada 2016 roku uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy przyjęto, złożoną 3 listopada 2016 roku, rezygnację z pełnienia funkcji Członka Rady Nadzorczej Pana Marka Piątkowskiego. W tym samym dniu uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy został powołany na Członka Rady Nadzorczej Pan Krzysztof Wachowski o czym Zarząd poinformował w raporcie bieżącym nr 15/2016

z dnia 3 października 2016 roku.

Od 31 grudnia 2016 roku do dnia 9 marca 2017 roku nie wystąpiły zmiany w składzie Rady Nadzorczej

4. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd w dniu 9 marca 2017 roku.

5. Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego

5.1. Oświadczenie o zgodności

Niniejsze zbadane Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy ("Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe") zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowym Standardami Sprawozdawczości Finansowej ("MSSF") oraz związanymi z nimi interpretacjami ogłoszonymi w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej.

5.2. Nowe standardy i interpretacje

Standardy i interpretacje zastosowane po raz pierwszy w roku 2016

Następujące nowe lub zmienione standardy oraz interpretacje wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości lub Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej obowiązują od 1 stycznia 2016 roku:

Zmiany w MSSF 11 Ujmowanie nabycia udziałów we wspólnych działaniach
Zmiany w MSR 16 i MSR 38 Wyjaśnienia w zakresie akceptowanych metod ujmowania umorzenia i amortyzacji
Zmiany w MSR 16 i MSR 41 Rolnictwo: Rośliny Produkcyjne
Zmiany w MSR 27: Metoda praw własności w jednostkowych sprawozdaniach finansowych
Zmiany w MSSF 10, MSSF 12 i MSR 28: Jednostki inwestycyjne: zastosowanie wyjątku z konsolidacji
Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2012-2014)
Zmiany w MSR 1: Inicjatywa w sprawie ujawnień

Ich zastosowanie nie miało wpływu na wyniki działalności i sytuację finansową Grupy, a skutkowało jedynie zmianami stosowanych zasad rachunkowości lub ewentualnie rozszerzeniem zakresu niezbędnych ujawnień czy też zmianą używanej terminologii.

Główne konsekwencje zastosowania nowych regulacji:

• Zmiany w MSSF 11 Ujmowanie nabycia udziałów we wspólnych działaniach

Zmiany w MSSF 11 zostały opublikowane w dniu 6 maja 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Celem zmian jest przedstawienie szczegółowych wytycznych wyjaśniających sposób ujęcia transakcji nabycia udziałów we wspólnych działaniach, które stanowią przedsięwzięcie. Zmiany wymagają, aby stosować zasady identyczne do tych, które stosowane są w przypadku połączeń jednostek.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 16 i MSR 38 Wyjaśnienia w zakresie akceptowanych metod ujmowania umorzenia i amortyzacji

Zmiany w MSSF 16 Rzeczowe aktywa trwałe i MSR 38 Wartości niematerialne zostały opublikowane w dniu 12 maja 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Zmiana stanowi dodatkowe wyjaśnienia w stosunku do dozwolonych do stosowania metod amortyzacji. Celem zmian jest wskazanie, że metoda naliczania umorzenia rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych oparta na przychodach nie jest właściwa, jednak w przypadku wartości niematerialnych metoda ta może być zastosowana w określonych okolicznościach.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 16 i MSR 41 Rolnictwo: Rośliny Produkcyjne

Zmiany w MSSF 16 i 41 zostały opublikowane w dniu 30 czerwca 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Zmiana ta wskazuje, że rośliny produkcyjne powinny być ujmowane w taki sam sposób jak rzeczowe aktywa trwałe w zakresie MSR 16. W związku z powyższym rośliny produkcyjne należy rozpatrywać poprzez pryzmat MSR 16, zamiast MSR 41. Produkty rolne wytwarzane przez rośliny produkcyjne nadal podlegają pod zakres MSR 41.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 27: Metoda praw własności w jednostkowych sprawozdaniach finansowych

Zmiany w MSR 27 zostały opublikowane w dniu 12 sierpnia 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Zmiany przywracają w MSSF opcję ujmowania w jednostkowych sprawozdaniach finansowych inwestycji w jednostki zależne, wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone za pomocą metody praw własności. W przypadku wyboru tej metody należy ją stosować dla każdej inwestycji w ramach danej kategorii.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSSF 10, MSSF 12 i MSR 28: Jednostki inwestycyjne: zastosowanie wyjątku z konsolidacji

Zmiany w MSSF 10, MSSF 12 i MSR 28 zostały opublikowane w dniu 18 grudnia 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Ich celem jest doprecyzowanie wymogów w zakresie rachunkowości jednostek inwestycyjnych.

Grupa zastosowała te zmiany z dniem ustalonym przez Unię Europejską jako data wejścia w życie tego standardu – tj. 1 stycznia 2016 roku.

Zastosowanie zmienionych standardów nie ma wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2012-2014)

W dniu 25 września 2014 r. w wyniku dokonanego przeglądu MSSF wprowadzono drobne poprawki do następujących 4 standardów:

MSSF 5 Aktywa przeznaczone do sprzedaży i działalność zaniechana, w zakresie przeklasyfikowania aktywów lub grupy do zbycia z "przeznaczonych do sprzedaży" do "posiadanych w celu przekazania właścicielom" i odwrotnie,
MSSF 7 Instrumenty finansowe: ujawnienia, m.in. w zakresie zastosowania zmian do MSSF 7 odnośnie kompensowania aktywów i zobowiązań finansowych do śródrocznych skróconych sprawozdań finansowych,
MSR 19 Świadczenia pracownicze, w zakresie waluty "obligacji korporacyjnych wysokiej jakości" wykorzystywanych do ustalenia stopy dyskonta,
MSR 34 Śródroczna sprawozdawczość finansowa, w zakresie doprecyzowania, w jaki sposób wskazać, że ujawnienia wymagane przez par. 16A MSR 34 zostały zamieszczone w innym miejscu raportu śródrocznego.

Mają one zastosowanie przeważnie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 r. lub później. Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionych standardów nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy, z wyjątkiem poprawki do MSR 34, która może skutkować dodatkowymi ujawnieniami w śródrocznych sprawozdaniach finansowych Grupy.

• Zmiany w MSR 1: Inicjatywa w sprawie ujawnień

W dniu 18 grudnia 2014 roku w ramach dużej inicjatywy mającej na celu poprawę prezentacji i ujawnień w raportach finansowych opublikowano zmiany do MSR 1. Zmiany te mają służyć dalszemu zachęcaniu jednostek do stosowania profesjonalnego osądu w określaniu jakie informacje ujawnić w ich sprawozdaniach finansowych. Przykładowo, zmiany doprecyzowują, że istotność dotyczy całości sprawozdań finansowych oraz, że zawarcie nieistotnych informacji może zredukować użyteczność ujawnień stricte finansowych. Ponadto, zmiany doprecyzowują, że jednostki powinny stosować profesjonalny osąd przy określaniu w jakim miejscu i w jakiej kolejności prezentować informacje przy ujawnianiu informacji finansowych.

Opublikowanym zmianom towarzyszą też zmiany w MSR 7 Sprawozdanie z przepływów pieniężnych, który zwiększa wymogi ujawnień odnośnie przepływów z działalności finansowej oraz środków pieniężnych i ich ekwiwalentów jednostki (szczegóły poniżej).

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

Standardy nieobowiązujące (Nowe standardy i interpretacje)

W niniejszym sprawozdaniu finansowym Grupa nie zdecydowała o wcześniejszym zastosowaniu opublikowanych standardów lub interpretacji przed ich datą wejścia w życie.

Następujące standardy i interpretacje zostały wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości lub Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej, a nie weszły jeszcze w życie na dzień bilansowy:

• MSSF 9 Instrumenty finansowe

Nowy standard został opublikowany w dniu 24 lipca 2014 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później. Celem standardu jest uporządkowanie klasyfikacji aktywów finansowych oraz wprowadzenie jednolitych zasad podejścia do oceny utraty wartości dotyczących wszystkich instrumentów finansowych. Standard wprowadza również nowy model rachunkowości zabezpieczeń w celu ujednolicenia zasad ujmowania w sprawozdaniach finansowych informacji o zarządzaniu ryzykiem.

Grupa zastosuje nowy standard od 1 stycznia 2018 roku.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania nowego standardu. Grupa rozpoczęła analizę skutków wdrożenia nowego standardu.

• MSSF 14 Regulatory Deferral Accounts

Nowy standard został opublikowany w dniu 30 stycznia 2014 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Nowy standard ma charakter przejściowy w związku z toczącymi się pracami RMSR nad uregulowaniem sposobu rozliczania operacji w warunkach regulacji cen. Standard wprowadza zasady ujmowania aktywów i zobowiązań powstałych w związku z transakcjami o cenach regulowanych w przypadku gdy jednostka podejmie decyzję o przejściu na MSSF.

Grupa zastosuje nowy standard nie wcześniej niż z dniem ustalonym przez Unię Europejską jako data wejścia w życie tego standardu. Ze względu na przejściowy charakter standardu Komisja Europejska postanowiła nie rozpoczynać formalnej procedury zatwierdzenia standardu i poczekać na docelowy standard.

Zastosowanie nowego standardu nie będzie miało wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• MSSF 15 Przychody z umów z klientami

Nowy ujednolicony standard został opublikowany w dniu 28 maja 2014 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku (pierwotnie 2017 roku) lub później i dozwolone jest jego wcześniejsze zastosowanie. Standard ustanawia jednolite ramy ujmowania przychodów i zawiera zasady, które zastąpią większość szczegółowych wytycznych w zakresie ujmowania przychodów istniejących obecnie w MSSF, w szczególności, w MSR 18 Przychody, MSR 11 Umowy o usługę budowlaną oraz związanych z nimi interpretacjach. W dniu 11 września 2015 roku Rada Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości opublikowała projekt zmian w przyjętym standardzie odraczający o rok datę wejścia w życie tego standardu.

• MSSF 16 Leasing

Nowy standard został opublikowany w dniu 13 stycznia 2016 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później i dozwolone jest jego wcześniejsze zastosowanie (ale pod warunkiem równoczesnego zastosowania MSSF 15). Standard zastępuje dotychczasowe regulacje dotyczące leasingu (m.in. MSR 17) i diametralnie zmienia podejście do umów leasingowych o różnym charakterze, nakazując leasingobiorcą wykazywanie w bilansach aktywów i zobowiązań z tytułu zawartych umów leasingowych, niezależnie od ich rodzaju.

• Zmiany w MSSF 10 i MSR 28: Sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem

Zmiany w MSSF 10 i MSR 28 zostały opublikowane w dniu 11 września 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później (termin wejścia w życie obecnie został odroczony bez wskazania daty początkowej). Zmiany doprecyzowują rachunkowość transakcji, w których jednostka dominująca traci kontrolę nad jednostką zależną, która nie stanowi "biznesu" zgodnie z definicją określoną w MSSF 3 "Połączenia jednostek", w drodze sprzedaży wszystkich lub części udziałów w tej jednostce zależnej do jednostki stowarzyszonej lub wspólnego przedsięwzięcia ujmowanego metodą praw własności.

Grupa zastosuje zmiany w standardach nie wcześniej niż z dniem ustalonym przez Unię Europejską jako data wejścia w życie tego standardu. Aktualnie Komisja Europejska postanowiła odroczyć formalną procedurę zatwierdzenia standardu.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania zmienionych standardów.

• Zmiany w MSR 12: Ujmowanie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu niezrealizowanych strat.

Zmiany w MSR 12 zostały opublikowane w dniu 19 stycznia 2016 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub później. Ich celem jest doprecyzowanie wymogów w zakresie ujmowania aktywów z tytułu podatku odroczonego dotyczących dłużnych instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 7: Inicjatywa w sprawie ujawnień

Zmiany w MSR 7 zostały opublikowane w dniu 29 stycznia 2016 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub później. Celem zmian było zwiększenie zakresu informacji przekazywanej odbiorcom sprawozdania finansowego w zakresie działalności finansowej jednostki poprzez dodatkowe ujawniania zmian wartości bilansowej zobowiązań związanych z finansowaniem działalności jednostki.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy, poza zmianą zakresu ujawnień prezentowanych w sprawozdaniu finansowym.

• Doprecyzowanie zapisów MSSF 15: Przychody z umów z klientami

Doprecyzowanie zapisów MSSF 15 zostało opublikowane w dniu 12 kwietnia 2016 roku i ma ono zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później (zgodnie z datą rozpoczęcia obowiązywania całego standardu). Celem zmian w standardzie było wyjaśnienie wątpliwości pojawiających się w trakcie analiz przedwdrożeniowych odnośnie: identyfikacji zobowiązania do spełnienia świadczenia (performance obligation), wytycznych stosowania standardu w kwestii identyfikacji zleceniodawcy/agenta oraz przychodów z licencji dotyczących własności intelektualnej, czy wreszcie okresu przejściowego przy pierwszym zastosowaniu nowego standardu.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSSF 2: Klasyfikacja i wycena transakcji płatności na bazie akcji

Zmiany w MSSF 2 zostały opublikowane w dniu 20 czerwca 2016 roku i mają one zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później.

Celem zmian w standardzie było doprecyzowanie sposobu ujmowania niektórych rodzajów transakcji płatności na bazie akcji.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSSF 4: Zastosowanie MSSF 9 "Instrumenty finansowe" w MSSF 4 "Umowy ubezpieczeniowe" opublikowane w dniu 12 września 2016 roku.

Mają one zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2014-2016)

W dniu 8 grudnia 2016 roku w wyniku dokonanego przeglądu MSSF wprowadzono drobne poprawki do następujących 3 standardów:

MSSF 1 Śródroczna sprawozdawczość finansowa, w zakresie usunięcia kilku zwolnień przewidzianych w tym standardzie, które nie mają już zastosowania,
MSSF 12 Ujawnianie informacji na temat udziałów w innych jednostkach, w zakresie doprecyzowania wymogów odnośnie ujawnień informacji na temat udziałów niezależnie od tego czy są one traktowane jako przeznaczone do sprzedaży, przekazania w formie dywidendy i działalność zaniechana, czy też nie ,
MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach, w zakresie momentu, w którym jednostki o charakterze inwestycyjnym (np. venture capital) mogą zdecydować o wyborze sposobu wyceny udziałów w jednostkach stowarzyszonych lub wspólnych przedsięwzięciach w wartości godziwej, a nie metodą praw własności.

Mają one zastosowanie przeważnie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 r. (niektóre już dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 r.) lub później.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionych standardów nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• KIMSF 22 Transakcje w walucie obcej a wynagrodzenie zaliczkowe

Nowa interpretacja została opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później. Celem interpretacji jest wskazanie w jaki sposób określić datę transakcji dla celów ustalenia właściwego kursu (do przeliczeń) transakcji zawartej w walucie obcej w sytuacji, gdy jednostka płaci lub otrzymuje zaliczkę w walucie obcej.

Grupa zastosuje nową interpretację od 1 stycznia 2018 roku.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania nowej interpretacji. Grupa rozpoczęła analizę skutków wdrożenia nowej interpretacji.

• Zmiana w MSR 40 Przeniesienie nieruchomości inwestycyjnych

Zmiana w MSR 40 została opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później. Jej celem jest doprecyzowanie, że przeniesienie nieruchomości z lub do nieruchomości inwestycyjnych może nastąpić wtedy, i tylko wtedy, gdy nastąpiła zamiana sposobu użytkowania nieruchomości.

Grupa zastosuje zmieniony standard od 1 stycznia 2018 roku.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

MSSF w kształcie zatwierdzonym przez UE nie różnią się obecnie w znaczący sposób od regulacji przyjętych przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR), z wyjątkiem poniższych standardów, interpretacji oraz zmian do nich, które na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego do publikacji nie zostały jeszcze przyjęte do stosowania przez UE:

MSSF 14 Regulatory Deferral Accounts opublikowany w dniu 30 stycznia 2014 roku,
MSSF 16 Leasing opublikowany w dniu 13 stycznia 2016 roku,
Zmiany w MSSF 10 i MSR 28: Sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem opublikowane w dniu 11 września 2014 roku,
Zmiany w MSR 12: Ujmowanie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu niezrealizowanych strat opublikowane w dniu 19 stycznia 2016 roku,
Zmiany w MSR 7: Inicjatywa w sprawie ujawnień opublikowane w dniu 29 stycznia 2016 roku,
Doprecyzowanie zapisów MSSF 15: Przychody z umów z klientami opublikowane w dniu 12 kwietnia 2016 roku,
Zmiany w MSSF 2: Klasyfikacja i wycena transakcji płatności na bazie akcji opublikowane w dniu 20 czerwca 2016 roku,
Zmiany w MSSF 4: Zastosowanie MSSF 9 "Instrumenty finansowe" w MSSF 4 "Umowy ubezpieczeniowe" opublikowane w dniu 12 września 2016 roku,
Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2014-2016) opublikowane w dniu 8 grudniu 2016 roku,
KIMSF 22 Transakcje w walucie obcej a wynagrodzenie zaliczkowe, opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku,
Zmiana w MSR 40 Przeniesienie nieruchomości inwestycyjnych, opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku.

6. Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych

Walutą pomiaru jednostki dominującej i spółki Tarczyński Marketing Sp. z o.o. uwzględnionych w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym jest złoty polski wraz z groszami (PLN), o ile przy wybranych informacjach nie podano inaczej. Walutą pomiaru spółki Tarczynski Deutschland GmbH jest euro (EUR) wraz z centami przeliczone na potrzeby niniejszego sprawozdania wg. kursów podanych w nocie 8.2. Walutą sprawozdawczą niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski wraz z groszami (PLN), o ile przy wybranych informacjach nie podano inaczej.

7. Informacje dotyczące segmentów działalności

Działalność Grupy na terenie Polski nie wykazuje istotnego regionalnego zróżnicowania. W związku z powyższym Grupa nie wykazuje danych finansowych dotyczących segmentów operacyjnych.

Również ze względu na fakt, że działalność Grupy Kapitałowej z punktu widzenia rodzaju sprzedawanych produktów i towarów jest jednolita, w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym nie wykazuje się danych finansowych dotyczących segmentów operacyjnych ze względu na rodzaj sprzedawanych produktów lub towarów.

8. Stosowane istotne zasady rachunkowości

8.1. Kontynuacja działalności

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej zostało sporządzone przy założeniu kontynuacji działalności przez Grupę Kapitałową w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie istnieją żadne okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuacji działalności gospodarczej przez Grupę.

8.2. Podstawa sporządzenia

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z koncepcją kosztu historycznego, z wyjątkiem niektórych instrumentów finansowych, które są wyceniane według wartości godziwej na koniec każdego okresu sprawozdawczego zgodnie z określoną poniżej polityką rachunkowości.

Koszt historyczny ustalany jest co do zasady na bazie wartości godziwej dokonanej zapłaty za dobra lub usługi.

Za wartość godziwą uznaje się cenę, którą można uzyskać przy sprzedaży składnika aktywów lub zapłacona w celu przeniesienia zobowiązania w zwyczajowej transakcji w głównym (lub najkorzystniejszym) rynku w dniu wyceny i na obecnych warunkach rynkowych, niezależnie od tego, czy cena jest bezpośrednio obserwowalna czy oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny. W wycenie do wartości godziwej składnika aktywów lub zobowiązania, Grupa bierze pod uwagę właściwości danego składnika aktywów lub zobowiązań, jeżeli uczestnicy rynku podejmują te cechy pod uwagę przy wycenie aktywów lub zobowiązań na dzień wyceny. Wartość godziwą dla celów wyceny i / lub ujawniania informacji w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy ustala się na w/w podstawie, z wyjątkiem transakcji płatności w formie akcji, które są objęte zakresem MSSF 2, transakcji leasingowych, które są objęte zakresem MSR 17 jak i wycen, które mają pewne podobieństwa do wartości godziwej, ale nie są wartościami godziwymi, takie jak cena sprzedaży netto zgodnie z MSR 2 czy wartość użytkowa zgodnie z MSR 36.

Ponadto, dla celów sprawozdawczości finansowej, wyceny w wartości godziwej są skategoryzowane według trzech poziomów w zależności od stopnia, w jakim dane wsadowe do pomiarów wartości godziwej są obserwowalne i od znaczenia danych wsadowych do wyceny w wartości godziwej jako całości. Poziomy te kształtują się w następujący sposób:

• Poziom 1: danymi wsadowymi są ceny notowane (nieskorygowane) z aktywnych rynków dla identycznych aktywów lub zobowiązań, do których jednostka ma dostęp w dniu wyceny.

• Poziom 2: danymi wsadowymi są dane inne niż ceny notowane zaliczane do Poziomu 1, które są obserwowalne dla składnika aktywów lub zobowiązań, bezpośrednio lub pośrednio.

• Poziom 3: danymi wsadowymi są nieobserwowalne dane do wyceny składnika aktywów lub zobowiązań.

Skonsolidowany rachunek zysków i strat, jako element skonsolidowanego sprawozdania z całkowitych dochodów, został sporządzony w wariancie kalkulacyjnym.

Tarczyński S.A., jako podmiot dominujący, sporządza sprawozdanie skonsolidowane dla całej Grupy Kapitałowej. Jest ono przechowywane w siedzibie podmiotu dominującego oraz podlega publikacji na stronie internetowej www.grupatarczynski.pl.

Sprawozdanie jednostek zależnych objętych konsolidacją, sporządzane jest za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie jednostki dominującej.

Polskie spółki Grupy prowadzą swoje księgi rachunkowe zgodnie z zasadami (polityką) rachunkowości określonymi przez ustawę z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości ("Ustawa") z późniejszymi zmianami i wydanymi na jej podstawie przepisami ("polskie standardy rachunkowości"). Spółka Tarczynski Deutschland prowadzi swoje księgi rachunkowe zgodnie z regulacjami niemieckimi.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera korekty niezawarte w księgach rachunkowych jednostek Grupy, wprowadzone w celu doprowadzenia sprawozdań finansowych tych jednostek do zgodności z MSSF.

Z posiadanych przez Spółkę i Grupę informacji nie wynika, aby istniał jakikolwiek akcjonariusz Spółki, który byłby zobowiązany do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania, w skład którego weszłaby Grupa Kapitałowa Tarczyński.

Najważniejsze zasady rachunkowości stosowane przez Grupę przedstawione zostały poniżej.

Inwestycje w jednostki zależne

Przez jednostki zależne rozumie się jednostki kontrolowane przez jednostkę dominującą (co obejmuje także jednostki specjalnego przeznaczenia). Uznaje się, że kontrola występuje wówczas, gdy jednostka dominująca ma możliwość wpływania na politykę finansową i operacyjną podległej jednostki w celu osiągnięcia korzyści z jej działalności.

Wyniki finansowe jednostek zależnych nabytych lub sprzedanych w ciągu roku ujmuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym od/do momentu ich efektywnego nabycia lub zbycia.

W stosownych przypadkach w sprawozdaniach finansowych jednostek zależnych dokonuje się korekt mających na celu ujednolicenie zasad rachunkowości stosowanych przez daną jednostkę z zasadami stosowanymi przez pozostałe jednostki Grupy.

Wszelkie transakcje, salda, przychody i koszty zachodzące między podmiotami powiązanymi objętymi konsolidacją podlegają pełnej eliminacji konsolidacyjnej.

Udziały niesprawujące kontroli prezentowane są odrębnie od kapitału własnego Grupy. Udziały niesprawujące kontroli mogą być początkowo wyceniane albo w wartości godziwej albo w proporcji do udziału w wartości godziwej nabywanych aktywów netto. Wybór jednej z w/w metod jest dostępny dla każdego połączenia jednostek gospodarczych. W okresach kolejnych wartość udziałów niesprawujących kontroli obejmuje wartość rozpoznaną początkowo, skorygowaną o zmiany wartości kapitału jednostki w proporcji do posiadanych udziałów. Całkowity dochód jest alokowany do udziałów niesprawujących kontroli, nawet wtedy, gdy powoduje powstanie ujemnej wartości tych udziałów.

Zmiany w udziale w jednostce zależnej niepowodujące utraty kontroli ujmowane są jako transakcje kapitałowe. Wartości księgowe udziału Grupy jak i udziały niesprawujące kontroli są odpowiednio modyfikowane w celu odzwierciedlenia zmian w strukturze udziału. Różnica pomiędzy wartością o jaką modyfikowana jest wartość udziałów mniejszości oraz wartością godziwą płatności otrzymanej lub przekazanej ujmowana jest bezpośrednio w kapitale własnym Grupy.

W sytuacji utraty kontroli nad jednostką zależną, zysk lub strata na zbyciu jest ustalana jako różnica pomiędzy: (i) łączną wartością godziwą otrzymanej zapłaty i wartością godziwą udziałów jednostki pozostających w Grupie oraz (ii) wartością księgową aktywów (łącznie z wartością firmy), zobowiązań i udziałów niesprawujących kontroli. Kwoty ujęte w stosunku do zbywanej jednostki, w innych składnikach całkowitego dochodu podlegają reklasyfikacji do rachunku zysków i strat. Wartość godziwa udziałów w jednostkach pozostających w Grupie po zbyciu, uznawana jest za początkową wartość godziwą dla celów późniejszego ich ujmowania zgodnie z MSR 39, lub początkowy koszt udziałów w jednostkach stowarzyszonych lub wspólnych przedsięwzięciach.

Przeliczanie pozycji wyrażonych w walutach obcych

Transakcje wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane na moment początkowego ujęcia na złote polskie przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu zawarcia transakcji. Na dzień bilansowy:

− pozycje pieniężne są przeliczane przy zastosowaniu kursu zamknięcia (za kurs zamknięcia przyjmuje się kurs średni ustalony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski na ten dzień),
− pozycje niepieniężne wyceniane według kosztu historycznego w walucie obcej przelicza się przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia pierwotnej transakcji (kurs banku, z którego korzysta jednostka),
− pozycje niepieniężne wyceniane w wartości godziwej w walucie obcej przelicza się przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia ustalenia wartości godziwej.

Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są odpowiednio w pozycji przychodów (kosztów) finansowych lub, w przypadkach określonych zasadami (polityką) rachunkowości, kapitalizowane w wartości aktywów. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według kosztu historycznego wyrażonego w walucie obcej są wykazywane po kursie historycznym z dnia transakcji. Różnice kursowe powstałe na pozycjach niepieniężnych, takich jak instrumenty kapitałowe wyceniane w wartości godziwej przez zysk lub stratę, ujmuje się jako element zmian wartości godziwej.

Następujące kursy zostały przyjęte dla potrzeb wyceny bilansowej:

Waluta	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
EUR	4,4240	4,2615
USD	4,1793	3,9011
GBP	5,1445	5,7862

Informacja o segmentach działalności

Grupa prowadzi swoją działalność w przeważającej części na terenie kraju. Zaprezentowane w nocie 12.2 przychody ze sprzedaży produktów w obrocie eksportowym stanowią 13% ogólnej kwoty przychodów netto ze sprzedaży produktów.

Działalność spółek Grupy na terenie Polski nie wykazuje istotnego regionalnego zróżnicowania w zakresie ryzyka i poziomu zwrotu z poniesionych nakładów inwestycyjnych. W związku z powyższym Grupa nie wykazuje danych finansowych dotyczących segmentów operacyjnych.

Ujęcie przychodów

Przychody ze sprzedaży ujmowane są w wartości godziwej zapłaty otrzymanej lub należnej, po pomniejszeniu o przewidywane rabaty, zwroty klientów i podobne pomniejszenia, w tym podatek od towarów i usług VAT oraz inne podatki związane ze sprzedażą. Do przychodów zalicza się kwoty należne za sprzedane wyroby gotowe, towary, materiały oraz pozostałe usługi dotyczące działalności podstawowej ustalone w oparciu o cenę netto, po skorygowaniu o udzielone rabaty i upusty oraz o podatek akcyzowy. Przy ujmowaniu przychodów obowiązują również kryteria przedstawione poniżej.

Sprzedaż produktów i towarów

Przychody ze sprzedaży produktów i towarów ujmowane są po spełnieniu wszystkich następujących warunków:

− przeniesienia z Grupy na nabywcę znaczącego ryzyka i korzyści wynikających z prawa własności towarów,
− Grupa przestaje być trwale zaangażowana w zarządzanie sprzedawanymi dobrami w stopniu w jakim zazwyczaj funkcję taką realizuje się wobec dóbr do których ma się prawo własności ani też nie sprawuje się nad nimi efektywnej kontroli,
− możliwości dokonania wiarygodnej wyceny kwoty przychodów,
− wystąpienia prawdopodobieństwa, że jednostka otrzyma korzyści ekonomiczne związane z transakcją,
− możliwości wiarygodnej wyceny kosztów poniesionych lub przewidywanych w związku z transakcją.

Przychody z tytułu wynajmu

Przychody z tytułu wynajmu ujmowane są metodą liniową przez okres wynajmu w stosunku do otwartych umów.

Dotacje rządowe

Dotacji nie ujmuje się do chwili uzyskania uzasadnionej pewności, że Grupa spełni konieczne warunki i otrzyma takie dotacje.

Korzyści wynikające z otrzymania pożyczki rządowej poniżej oprocentowania rynkowego, traktowane są jako dotacje i mierzone są jako różnica pomiędzy wartością otrzymanej pożyczki i wartością godziwą pożyczki ustaloną z zastosowaniem odpowiedniej rynkowej stopy procentowej.

Dotacje których zasadniczym warunkiem jest nabycie lub wytworzenie przez Grupę aktywów trwałych, ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji rozliczeń międzyokresowych i odnosi w zyski/straty okresu systematycznie przez przewidywany okres użytkowania ekonomicznego tych aktywów.

Pozostałe dotacje ujmowane są systematycznie w przychodach, w okresie niezbędnym do skompensowania kosztów, które te dotacje miały w zamierzeniu kompensować. Dotacje należne jako rekompensata kosztów lub strat już poniesionych lub jako forma bezpośredniego wsparcia finansowego dla Grupy bez ponoszenia przyszłych kosztów ujmowane są w zysku/stracie okresu, w którym są należne.

Zasady właściwe dla rozliczenia dotacji do aktywów trwałych stosuje się także w przypadku transakcji nieodpłatnego otrzymania aktywów trwałych.

Ujęcie kosztów

Koszt własny sprzedaży

Do kosztu własnego sprzedaży zalicza się:

− koszt wytworzenia produktów poniesiony w danym okresie sprawozdawczym, skorygowany o zmianę stanu produktów (wyrobów gotowych, półproduktów oraz produkcji w toku) oraz skorygowany o koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby,
− wartość sprzedanych towarów i materiałów wg cen nabycia;

Koszty wytworzenia, które można bezpośrednio przyporządkować przychodom osiągniętym przez jednostki, wpływają na wynik finansowy jednostek za ten okres sprawozdawczy, w którym przychody te wystąpiły. Koszty wytworzenia, które można jedynie w sposób pośredni przyporządkować przychodom lub innym korzyściom osiąganym przez jednostki, wpływają na wynik finansowy jednostek w części, w której dotyczą danego okresu sprawozdawczego, zapewniając ich współmierność do przychodów lub innych korzyści ekonomicznych z uwzględnieniem zasad wyceny środków trwałych oraz zapasów.

Pozostałe przychody i koszty operacyjne

Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zaliczane są w szczególności pozycje związane:

− ze zbyciem rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych,
− z utworzeniem i rozwiązaniem rezerw, z wyjątkiem rezerw związanych z operacjami finansowymi lub odnoszonymi w koszty operacyjne,
− z przekazaniem lub otrzymaniem nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny aktywów, w tym także środków pieniężnych,
− utworzeniem i rozwiązaniem odpisów aktualizujących wartość należności,
− z odszkodowaniami, karami i grzywnami oraz innymi kosztami niezwiązanymi ze zwykłą działalnością.

Przychody i koszty finansowe

Przychody i koszty finansowe obejmują w szczególności przychody i koszty dotyczące:

− zbycia aktywów finansowych,
− aktualizacji wartości instrumentów finansowych, z wyłączeniem aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, których skutki przeszacowania odnoszone są na kapitał z aktualizacji wyceny,
− przychodów z tytułu udziału w zyskach innych jednostek,
− odsetek,
− zmian w wysokości rezerwy wynikających z faktu przybliżania się terminu poniesienia kosztu (efekt odwracania dyskonta),
− różnic kursowych będących wynikiem operacji wykonywanych w ciągu okresu sprawozdawczego oraz wycen bilansowych aktywów i zobowiązań na koniec okresu sprawozdawczego, z wyjątkiem różnic kursowych ujętych w wartości początkowej środka trwałego, w stopniu w jakim są uznawane za korektę kosztów odsetek,
− pozostałych pozycji związanych z działalnością finansową.

Jednostki kompensują przychody i koszty z tytułu różnic kursowych, jeżeli wynikają one z podobnych transakcji. Jeżeli różnice kursowe są istotne, a nie wynikają z podobnych transakcji, to jednostka analizuje, czy prezentować je oddzielnie.

Przychody i koszty z tytułu odsetek są ujmowane sukcesywnie w miarę ich narastania z uwzględnieniem metody efektywnej stopy procentowej w stosunku do wartości bilansowej netto danego instrumentu finansowego przy uwzględnieniu zasady istotności.

Dywidendy są ujmowane w momencie ustalenia praw akcjonariuszy lub udziałowców do ich otrzymania.

Koszty finansowania zewnętrznego

Koszty finansowania zewnętrznego bezpośrednio związanego z nabyciem lub wytworzeniem składników majątku wymagających dłuższego czasu w celu doprowadzenia ich do użytkowania, zalicza się do kosztów wytworzenia takich aktywów aż do momentu, w którym aktywa te są zasadniczo gotowe do zamierzonego użytkowania lub sprzedaży.

Przychody z inwestycji uzyskane w wyniku krótkoterminowego inwestowania pozyskanych środków zewnętrznych przeznaczonych bezpośrednio na finansowanie nabycia lub wytworzenia składników majątku, pomniejszają wartość kosztów finansowania zewnętrznego podlegających kapitalizacji.

Wszelkie pozostałe koszty finansowania zewnętrznego są odnoszone bezpośrednio w rachunek zysków i strat w okresie, w którym zostały poniesione.

Koszty świadczeń pracowniczych

Świadczenia po okresie zatrudnienia w formie programów określonych świadczeń (odprawy emerytalne) oraz inne długoterminowe świadczenia (renty inwalidzkie itp.) ustalane są przy użyciu metody prognozowanych uprawnień jednostkowych, z wyceną aktuarialną przeprowadzaną na każdy dzień bilansowy. Zyski i straty aktuarialne ujmowane są w całości w pozostałych całkowitych dochodach. Koszty przeszłego zatrudnienia rozpoznawane są natychmiast i odnoszone w zysk/stratę okresu.

Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych ujmowane są jako koszt, chyba że stanowią koszt wytworzenia składników aktywów.

Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy ujmuje się jako zobowiązanie i koszt, gdy Grupa jest zdecydowana w możliwy do udowodnienia sposób:

− rozwiązać stosunek pracy z pracownikiem lub grupą pracowników przed osiągnięciem przez nich wieku emerytalnego,
− zapewnić świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy w następstwie złożonej przez siebie propozycji zachęcającej ich do dobrowolnego rozwiązania stosunku pracy.

Opodatkowanie

Podatek dochodowy jednostki obejmuje podatek bieżący do zapłaty oraz podatek odroczony.

Podatek bieżący

Bieżące obciążenie podatkowe jest obliczane na podstawie wyniku podatkowego (podstawy opodatkowania) danego roku obrotowego. Zysk (strata) podatkowa różni się od księgowego zysku (straty) netto w związku z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu i kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz pozycji kosztów i przychodów, które nigdy nie będą podlegały opodatkowaniu. Obciążenia podatkowe są wyliczane w oparciu o stawki podatkowe obowiązujące w danym roku obrotowym.

Podatek odroczony

Podatek odroczony jest wyliczany metodą bilansową, jako podatek podlegający zapłaceniu lub zwrotowi w przyszłości w oparciu o różnice pomiędzy wartościami bilansowymi aktywów i pasywów, a odpowiadającymi im wartościami podatkowymi wykorzystywanymi do wyliczenia podstawy opodatkowania.

Rezerwa na podatek odroczony jest tworzona od wszystkich dodatnich różnic przejściowych podlegających opodatkowaniu, natomiast składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego jest rozpoznawany do wysokości w jakiej jest prawdopodobne, że będzie można pomniejszyć przyszłe zyski podatkowe o rozpoznane ujemne różnice przejściowe oraz straty podatkowe bądź ulgi podatkowe jakie Grupa może wykorzystać. Pozycja aktywów lub rezerwy na podatek odroczony nie powstaje, jeśli różnica przejściowa powstaje z tytułu pierwotnego ujęcia wartości firmy lub z tytułu pierwotnego ujęcia innego składnika aktywów lub zobowiązania w transakcji, która nie ma wpływu ani na wynik podatkowy ani na wynik księgowy.

Wartość składników aktywów z tytułu podatku odroczonego podlega analizie na każdy dzień bilansowy, a w przypadku gdy spodziewane przyszłe zyski podatkowe nie będą wystarczające dla realizacji składnika aktywów lub jego części, następuje jego odpis.

Podatek odroczony jest wyliczany przy użyciu stawek podatkowych, które będą obowiązywać w momencie, gdy pozycja aktywów zostanie zrealizowana lub zobowiązanie stanie się wymagalne. W sprawozdaniu z sytuacji finansowej podatek dochodowy wykazywany jest po dokonaniu kompensaty w zakresie w jakim wynika ze zobowiązania jakie płatne jest do tego samego urzędu podatkowego.

Podatek bieżący i odroczony za bieżący okres obrachunkowy

Podatek bieżący i odroczony wykazuje się w kosztach lub przychodach w zysku/stracie okresu, z wyjątkiem przypadku, gdy dotyczy on pozycji uznających lub obciążających bezpośrednio kapitał własny, bo wtedy także podatek jest odnoszony bezpośrednio w kapitał własny (inne całkowite dochody w sprawozdaniu z całkowitych dochodów), lub gdy wynika on z początkowego rozliczenia połączenia jednostek gospodarczych. W przypadku połączenia jednostek gospodarczych konsekwencje podatkowe uwzględnia się przy obliczaniu wartości firmy lub określaniu wartości udziału jednostki przejmującej w wartości godziwej netto dających się zidentyfikować aktywów, zobowiązań i zobowiązań warunkowych jednostki przejmowanej przewyższających koszt przejęcia.

Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe obejmują środki trwałe i nakłady na środki trwałe w budowie, które jednostka zamierza wykorzystywać w swojej działalności oraz na potrzeby administracyjne w okresie dłuższym niż 1 rok, które w przyszłości spowodują wpływ korzyści ekonomicznych do jednostki. Nakłady na środki trwałe obejmują poniesione nakłady inwestycyjne jak również poniesione wydatki na przyszłe dostawy maszyn, urządzeń i usług związanych z wytworzeniem środków trwałych (przekazane zaliczki). Środki trwałe obejmują istotne specjalistyczne części zamienne które funkcjonują jako element środka trwałego.

Środki trwałe oraz środki trwałe w budowie ujmowane są pierwotnie w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Jako odrębne pozycje środków trwałych ujmowane są także istotne komponenty.

Jako składnik rzeczowych aktywów trwałych Grupa ujmuje grunty.

Środki trwałe w budowie powstające dla celów produkcyjnych lub administracyjnych prezentowane są w sprawozdaniu z sytuacji finansowej po koszcie wytworzenia pomniejszonym o ujęte odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt wytworzenia obejmuje opłaty oraz, dla odpowiednich aktywów, koszty finansowania zewnętrznego skapitalizowane zgodnie z zasadami rachunkowości Grupy. Amortyzacja dotycząca tych aktywów trwałych rozpoczyna się w momencie rozpoczęcia ich użytkowania, zgodnie z zasadami dotyczącymi aktywów trwałych Grupy.

Amortyzacja środków trwałych w tym komponentów odbywa się według stawek odzwierciedlających przewidywany okres ich użytkowania. Szacunki okresu użytkowania rewidowane są corocznie. Dla celów amortyzacji środków trwałych stosowana jest metoda amortyzacji liniowej. Okresy użytkowania dla poszczególnych składników środków trwałych są następujące:

Budynki i budowle	od 22 do 40 lat
Maszyny i urządzenia	od 3 do 33 lat
Środki transportu	od 5 do10 lat
Pozostałe środki trwałe	od 5 do 20 lat

Metoda amortyzacji, stawka amortyzacyjna oraz wartość rezydualna środków trwałych podlegają weryfikacji co najmniej na koniec każdego roku finansowego. Wszelkie zmiany wynikające z przeprowadzonej weryfikacji ujmuje się jako zmianę szacunków. Odpis amortyzacyjny ujmuje się w zysku lub stracie w ciężar tej kategorii kosztów, która odpowiada funkcji danego składnika aktywów trwałych.

Dana pozycja rzeczowych aktywów trwałych może zostać usunięta ze sprawozdania z sytuacji finansowej po dokonaniu jej zbycia lub w przypadku, gdy nie są spodziewane żadne ekonomiczne korzyści wynikające z dalszego użytkowania takiego składnika aktywów.

Środki trwałe oraz środki trwałe w budowie poddawane są testowi na utratę wartości jeśli istnieją przesłanki wskazujące na występowanie utraty wartości, przy czym dla środków trwałych w budowie w okresie ich realizacji ewentualna utrata wartości określana jest na każdy dzień bilansowy. Skutki utraty wartości środków trwałych oraz środków trwałych w budowie odnoszone są w koszty działalności podstawowej.

Aktywa utrzymywane na podstawie umowy leasingu finansowego amortyzuje się przez okres ich przewidywanego użytkowania ekonomicznego na takich samych zasadach jak aktywa własne, nie dłużej jednak niż okres trwania leasingu.

Środki trwałe oraz środki trwałe w budowie spełniające kryteria zakwalifikowania ich jako przeznaczone do sprzedaży, lub ujęte w grupie do zbycia wycenia się zgodnie z zasadami zawartymi w punkcie Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia.

Zyski lub straty wynikłe ze sprzedaży / likwidacji lub zaprzestania użytkowania pozycji rzeczowych aktywów trwałych określa się jako różnicę między przychodami ze sprzedaży a wartością bilansową tych pozycji i ujmuje się je w rachunku zysków i strat.

Leasing

Leasing klasyfikuje się jako leasing finansowy, gdy w ramach zawartej umowy zasadniczo całe potencjalne korzyści oraz ryzyko wynikające z posiadania przedmiotu leasingu przenoszone jest na leasingobiorcę. Wszelkie pozostałe rodzaje leasingu traktowane są jako leasing operacyjny.

Grupa jako leasingobiorca

Aktywa użytkowane na podstawie umowy leasingu finansowego traktuje się jak aktywa Grupy i wycenia w wartości godziwej w momencie ich nabycia, nie wyższej jednak niż wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych. Powstające z tego tytułu zobowiązanie wobec leasingodawcy jest prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji pozostałych zobowiązań.

Płatności leasingowe dzielone są na część odsetkową i zmniejszenie zobowiązania z tytułu leasingu. Część stanowiąca koszt finansowania jest przypisywana do poszczególnych okresów w czasie trwania umowy leasingu przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.

Koszty finansowe odnosi się bezpośrednio w wynik finansowy, chyba że można je bezpośrednio przyporządkować do odpowiednich aktywów – wówczas są one kapitalizowane zgodnie z zasadami rachunkowości Grupy dotyczącymi kosztów obsługi zadłużenia, przedstawionymi w punkcie koszty finansowania zewnętrznego. Płatności warunkowe z tytułu leasingu ujmuje się w kosztach w okresie ich ponoszenia.

Płatności z tytułu leasingu operacyjnego odnosi się w wynik finansowy metodą liniową przez okres trwania leasingu, z wyjątkiem przypadków, kiedy inna, systematyczna podstawa rozliczenia jest bardziej reprezentatywna dla wzorca czasowego rządzącego konsumpcją korzyści ekonomicznych wypływających z leasingu danego składnika aktywów. Płatności warunkowe z tytułu leasingu operacyjnego ujmuje się w kosztach w okresie ich ponoszenia.

Wartości niematerialne

Do wartości niematerialnych Grupa zalicza możliwe do zidentyfikowania niepieniężne składniki aktywów, nieposiadające postaci fizycznej, takie jak:

− nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby własne, w szczególności:
− autorskie lub pokrewne prawa majątkowe, koncesje, licencje (w tym dotyczące programów komputerowych),
− prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych, programy komputerowe,
− know-how, tzn. wartość stanowiącą równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej,
− koszty prac rozwojowych,
− wartość firmy z wyłączeniem wartości firmy wytworzonej przez jednostkę we własnym zakresie,
− inne wartości niematerialne rozpoznane na nabyciu w ramach połączenia jednostek gospodarczych.

Do wartości niematerialnych i prawnych zalicza się także:

− obce wartości niematerialne przyjęte w odpłatne używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, jeżeli umowa kwalifikowana jest do leasingu finansowego zgodnie z MSR 17 Leasing,
− prawa majątkowe oddane innym jednostkom w używanie na podstawie umów najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, jeżeli umowa zaliczana jest do leasingu operacyjnego zgodnie z MSR 17 Leasing.

Na dzień początkowego ujęcia składnik wartości niematerialnych wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia w przypadku prac rozwojowych. Po ujęciu początkowym, wartości niematerialne są wykazywane w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.

Nakłady poniesione na wartości niematerialne wytworzone we własnym zakresie, z wyjątkiem aktywowanych nakładów poniesionych na prace rozwojowe, nie są aktywowane i są ujmowane w kosztach okresu, w którym zostały poniesione.

Grupa ocenia, czy okres użytkowania składnika wartości niematerialnych jest określony czy nieokreślony oraz, jeśli jest określony, oszacowuje długość tego okresu lub wielkość produkcji lub inną miarę będącą podstawą do określenia okresu użytkowania.

Wartości niematerialne o ograniczonym okresie użytkowania są amortyzowane przez szacowany okres użytkowania oraz poddawane testom na utratę wartości każdorazowo, gdy istnieją przesłanki wskazujące na utratę ich wartości.

Okres i metoda amortyzacji wartości niematerialnych o ograniczonym okresie użytkowania są weryfikowane przynajmniej na koniec każdego roku bilansowego. Zmiany w oczekiwanym okresie użytkowania lub oczekiwanym sposobie konsumowania korzyści ekonomicznych pochodzących z danego składnika aktywów są ujmowane prospektywnie poprzez zmianę odpowiednio okresu lub metody amortyzacji, i traktowane jak zmiany wartości szacunkowych.

Odpis amortyzacyjny składników wartości niematerialnych o ograniczonym okresie użytkowania ujmuje się w zysku lub stracie w ciężar tej kategorii, która odpowiada funkcji danego składnika wartości niematerialnych.

Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania oraz te, które nie są użytkowane, są corocznie poddawane testowi na utratę wartości.

Nakłady poniesione na prace rozwojowe wykonane w ramach danego przedsięwzięcia są przenoszone na kolejny okres, jeżeli można uznać, że zostaną one w przyszłości odzyskane.

Z wyjątkiem kosztów prac rozwojowych wszystkie wartości niematerialne wytworzone przez Grupę nie podlegają aktywowaniu i ujmowane są w zysku lub stracie okresu, w którym dotyczące ich koszty zostały poniesione.

Wartość niematerialną powstałą w wyniku prac rozwojowych ujmuje się wtedy i tylko wtedy, gdy można udowodnić:

− możliwość, z technicznego punktu widzenia, ukończenia składnika wartości niematerialnych tak, aby nadawał się do użytkowania lub sprzedaży,
− zamiar ukończenia składnika wartości niematerialnych oraz jego użytkowania lub sprzedaży,
− zdolność do użytkowania lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych,
− sposób, w jaki składnik wartości niematerialnych będzie wytwarzał prawdopodobne przyszłe korzyści ekonomiczne,
− dostępność stosownych środków technicznych, finansowych i innych, które mają służyć ukończeniu prac rozwojowych oraz użytkowaniu lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych,
− możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować temu składnikowi wartości niematerialnych.

Do prac rozwojowych zalicza się:

− opracowanie receptur do produkcji wyrobów mięsnych (przed ich wdrożeniem do produkcji),
− projektowanie narzędzi, przyrządów, form i matryc z wykorzystaniem nowej technologii,
− projektowanie, wykonanie i testowanie wybranych rozwiązań w zakresie nowych i udoskonalonych materiałów, urządzeń, produktów.

Do pozycji wartości niematerialnych Grupa zalicza także wydatki poniesione na nabycie prawa wieczystego użytkowania gruntu. Wieczyste użytkowanie gruntu traktowane jest jako leasing operacyjny, w związku z czym nie ujmuje się jego przedmiotu jako aktywów Grupy. Jednakże wydatki na nabycie takich praw na rynku wtórnym (od innych podmiotów) oraz wydatki związane z nadaniem takich praw przez właściwe urzędy państwowe, ujmowane są jako wartości niematerialne i amortyzowane w okresie umownym w jakim Grupa może te prawa wykorzystywać.

Amortyzacja wartości niematerialnych odbywa się według stawek odzwierciedlających przewidywany okres ich użytkowania. Szacunki okresu użytkowania weryfikowane są corocznie. Grupa nie posiada wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania. Dla celów amortyzacji wartości niematerialnych o określonym okresie użytkowania stosowana jest metoda amortyzacji liniowej. Okresy użytkowania dla poszczególnych składników wartości niematerialnych są następujące:

Licencje na oprogramowanie	3 lata
Znaki towarowe	5 lat.

Wartości niematerialne poddawane są testowi na utratę wartości jeśli istnieją przesłanki wskazujące na występowanie utraty wartości, przy czym dla wartości niematerialnych w okresie ich realizacji ewentualna utrata wartości określana jest na każdy dzień bilansowy. Skutki utraty wartości, wartości niematerialnych jak również ich amortyzacji odnoszone są w koszty działalności podstawowej.

Wartości niematerialne utrzymywane na podstawie umowy leasingu finansowego amortyzuje się przez okres ich przewidywanego użytkowania ekonomicznego na takich samych zasadach jak aktywa własne, nie dłużej jednak niż okres trwania leasingu.

Wartości niematerialne spełniające kryteria zakwalifikowania ich jako przeznaczone do sprzedaży, lub ujęte w grupie do zbycia wycenia się zgodnie z zasadami zawartymi w punkcie Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia.

Zyski lub straty wynikłe ze sprzedaży / likwidacji lub zaprzestania użytkowania pozycji wartości niematerialnych określa się jako różnicę między przychodami ze sprzedaży a wartością bilansową tych pozycji i ujmuje się je w zysku/stracie okresu.

Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oprócz wartości firmy

Na każdy dzień bilansowy Grupa dokonuje przeglądu wartości bilansowych posiadanego majątku trwałego i wartości niematerialnych w celu stwierdzenia, czy nie występują przesłanki wskazujące na utratę ich wartości. Jeżeli stwierdzono istnienie takich przesłanek, szacowana jest wartość odzyskiwalna danego składnika aktywów, w celu ustalenia potencjalnego odpisu z tego tytułu. W sytuacji, gdy składnik aktywów nie generuje przepływów pieniężnych, które są w znacznym stopniu niezależne od przepływów generowanych przez inne aktywa, analizę przeprowadza się dla grupy aktywów generujących przepływy pieniężne, do której należy dany składnik aktywów. Jeśli możliwe jest wskazanie wiarygodnej i jednolitej podstawy alokacji, składniki majątku trwałego Grupy alokowane są do poszczególnych jednostek generujących przepływy pieniężne lub do najmniejszych grup jednostek generujących takie przepływy, dla których można wyznaczyć wiarygodne i jednolite podstawy alokacji.

Wartość odzyskiwalna ustalana jest jako wyższa spośród dwóch wartości: wartość godziwa pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa. Ta ostatnia wartość odpowiada wartości bieżącej szacunku przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy użyciu stopy dyskonta przed opodatkowaniem uwzględniającej aktualną rynkową wartość pieniądza w czasie oraz ryzyko specyficzne dla danego składnika aktywów.

Jeżeli wartość odzyskiwalna jest niższa od wartości bilansowej składnika aktywów (lub jednostki generującej przepływy pieniężne), wartość bilansową tego składnika lub jednostki pomniejsza się do wartości odzyskiwalnej. Stratę z tytułu utraty wartości ujmuje się niezwłocznie jako koszt okresu, w którym wystąpiła.

Jeśli strata z tytułu utraty wartości ulega następnie odwróceniu, wartość netto składnika aktywów (lub jednostki generującej przepływy pieniężne) zwiększana jest do nowej oszacowanej wartości odzyskiwalnej, nieprzekraczającej jednak wartości bilansowej tego składnika aktywów jaka byłaby ustalona, gdyby w poprzednich latach nie ujęto straty z tytułu utraty wartości składnika aktywów jednostki generującej przepływy pieniężne. Odwrócenie straty z tytułu utraty wartości ujmuje się w niezwłocznie w zysku/stracie okresu.

Likwidacja rzeczowych składników aktywów trwałych

Zyski lub straty wynikłe ze sprzedaży / likwidacji lub zaprzestania użytkowania pozycji rzeczowych aktywów trwałych określa się, jako różnicę między przychodami ze sprzedaży a wartością bilansową tych pozycji i ujmuje się je w zysku/stracie okresu.

Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia

Aktywa trwałe i grupy do zbycia klasyfikuje się jako przeznaczone do sprzedaży, jeśli ich wartość bilansowa zostanie odzyskana raczej w wyniku transakcji sprzedaży niż w wyniku ich dalszego użytkowania. Warunek ten uznaje się za spełniony wyłącznie wówczas, gdy wystąpienie transakcji sprzedaży jest bardzo prawdopodobne, a składnik aktywów (lub grupa do zbycia) jest dostępny do natychmiastowej sprzedaży w swoim obecnym stanie. Klasyfikacja składnika aktywów jako przeznaczonego do zbycia zakłada zamiar kierownictwa spółki do dokonania transakcji sprzedaży w ciągu roku od momentu zmiany klasyfikacji.

Aktywa trwałe (i grupy do zbycia) sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży wycenia się po niższej spośród dwóch wartości: pierwotnej wartości bilansowej lub wartości godziwej, pomniejszonej o koszty związane ze sprzedażą.

W sprawozdaniu z sytuacji finansowej aktywa przeznaczone do zbycia (lub grupa do zbycia) prezentowane są w osobnej pozycji aktywów obrotowych. Jeżeli z grupą do zbycia związane są zobowiązania jakie będą przekazane w transakcji sprzedaży łącznie z grupą do zbycia, zobowiązania te prezentowane są jako osobna pozycja zobowiązań krótkoterminowych.

Zapasy

Zapasy są aktywami, przeznaczonymi do sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej, będące w trakcie produkcji przeznaczonej na sprzedaż oraz mające postać materiałów lub surowców zużywanych w procesie produkcyjnym lub w trakcie świadczenia usług. Zapasy obejmują materiały, towary, produkty gotowe oraz produkcję w toku.

Materiały i towary wycenia się pierwotnie w cenach nabycia. Na dzień bilansowy wycena materiałów i towarów odbywa się z zachowaniem zasady ostrożnej wyceny, tzn. kategorie te wyceniane są według ceny nabycia lub ceny sprzedaży możliwej do uzyskania w zależności od tego która z nich jest niższa.

Produkty gotowe oraz produkty w toku wycenia się pierwotnie na poziomie rzeczywistego kosztu wytworzenia. Na dzień bilansowy wycena produktów gotowych i produkcji w toku odbywa się z zachowaniem zasad ostrożnej wyceny.

Zapasy towarów, materiałów i produktów gotowych obejmowane są odpisem aktualizującym według indywidualnej oceny ceny możliwej do uzyskania na dzień bilansowy.

Rozchód zapasów odbywa się według metody FIFO. Odpisy aktualizujące dotyczące zapasów, wynikające z ostrożnej wyceny oraz odpisy aktualizujące dla pozycji zalegających, jak i ich odwrócenia, odnoszone są w koszty wytworzenia produktów.

Pozostałe aktywa niefinansowe

Pozostałe należności obejmują w szczególności zaliczki przekazane z tytułu przyszłych zakupów zapasów i usług. Jako aktywa niepieniężne zaliczki nie podlegają dyskontowaniu.

Instrumenty finansowe

Inne niż pochodne instrumenty finansowe obejmują inwestycje kapitałowe, dłużne papiery wartościowe, należności z tytułu dostaw i usług i pozostałe należności, środki pieniężne i ich ekwiwalenty, kredyty i pożyczki oraz zobowiązania z tytułu dostaw i usług i pozostałe zobowiązania, oraz pochodne instrumenty finansowe.

Aktywa finansowe w Spółce obejmują aktywa dostępne do sprzedaży (udziały i akcje), pożyczki udzielone i należności własne oraz środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych.

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży (DDS) to niepochodne aktywa finansowe sklasyfikowane jako dostępne do sprzedaży lub niezaliczone do: (a) pożyczek i należności, (b) UTW, (c) WGPW. Zmiany wartości bilansowej pieniężnych aktywów finansowych DDS związane ze zmianami kursów wymiany walut, dochód odsetkowy obliczony metodą efektywnej stopy procentowej oraz dywidendy z inwestycji kapitałowych DDS ujmuje się w wynik. Inne zmiany wartości bilansowych aktywów finansowych DDS ujmuje się w pozostałych całkowitych dochodach i kumuluje w pozycji kapitału z przeszacowania. W chwili zbycia inwestycji lub stwierdzenia jej utraty wartości skumulowany zysk lub strata uprzednio wykazywane w kapitale z przeszacowania inwestycji przenosi się na wynik. Wartość godziwą pieniężnych aktywów finansowych DDS denominowanych w walutach obcych określa się w tej walucie i przelicza po kursie spot obowiązującym na koniec okresu sprawozdawczego. Dodatnie lub ujemne różnice kursowe ujmowane w wynik określa się na podstawie kosztu zamortyzowanego składnika aktywów pieniężnych. Inne dodatnie i ujemne różnice kursowe ujmuje się w pozostałych całkowitych dochodach. Inwestycje kapitałowe DDS nienotowane na aktywnym rynku, których wartości godziwej nie da się wiarygodnie wycenić oraz instrumenty pochodne powiązane z nimi i rozliczane w formie przekazania takich nienotowanych inwestycji kapitałowych, wycenia się po koszcie pomniejszonym o utratę wartości na koniec każdego okresu sprawozdawczego.

Zobowiązania finansowe obejmują zaciągnięte kredyty i pożyczki, inne rodzaje finansowania, kredyty na rachunkach bieżących, zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, zabezpieczające instrumenty pochodne, zobowiązania handlowe, zobowiązania wobec dostawców środków trwałych.

Aktywa i zobowiązania finansowe są ujmowane i wyceniane zgodnie z MSR 39 "Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena".

Zarząd klasyfikuje aktywa lub zobowiązania finansowe do odpowiedniej kategorii w momencie ich początkowego ujęcia.

Ujmowanie i wycena aktywów finansowych

W momencie początkowego ujęcia, aktywa finansowe są wyceniane w wartości godziwej powiększonej – w przypadku inwestycji, które nie są wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat – o koszty transakcji bezpośrednio do nich przyporządkowane.

a. Pożyczki udzielone i należności własne

Pożyczki udzielone i należności własne są aktywami finansowymi niebędącymi instrumentami pochodnymi, z ustalonymi lub możliwymi do określenia płatnościami, które nie są kwotowane na aktywnym rynku. Obejmują one należności handlowe, pozostałe pożyczki i należności. Po początkowym ich ujęciu w wartości godziwej, powiększonej o bezpośrednie koszty transakcji, są one wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy użyciu efektywnej stopy procentowej. Należności krótkoterminowe o nieokreślonym oprocentowaniu wyceniane są w kwocie pierwotnie zafakturowanej, o ile zastosowanie dyskonta nie wpłynie w istotny sposób na uzyskany wynik.

Przepływy pieniężne z tytułu pożyczek udzielonych i należności własnych o zmiennym oprocentowaniu są okresowo poddawane wycenie, w celu uwzględnienia ewentualnych zmian w rynkowych stopach procentowych.

Na każdy dzień bilansowy Spółka ocenia, czy istnieją jakiekolwiek obiektywne przesłanki wskazujące na to, iż wartość pożyczek udzielonych lub należności własnych uległa obniżeniu. W przypadku wystąpienia takich przesłanek, ustalana jest wartość odzyskiwalna składnika aktywów. Jeżeli jest ona mniejsza niż wartość księgowa składnika aktywów, wówczas odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest ujmowany w zysku/stracie okresu.

Należności handlowe, które są jednorodne i charakteryzują się podobnym ryzykiem kredytowym, są testowane na utratę wartości łącznie. Szacując przewidywane ryzyko kredytowe Spółka korzysta z danych historycznych w celu określenia zmniejszenia szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych z grupy aktywów, które mogą wystąpić po początkowym ujęciu tych aktywów w bilansie.

Obliczając wartość odzyskiwalną należności, które indywidualnie są znaczące i niejednorodne Spółka bierze pod uwagę znaczące trudności finansowe dłużnika lub prawdopodobieństwo upadłości albo reorganizacji finansowej dłużnika.

W przypadku utraty wartości, wartość bilansowa pożyczek udzielonych i należności własnych jest zmniejszana przy wykorzystaniu oddzielnego konta odpisów aktualizujących. Nieodzyskiwalne należności, na które był utworzony odpis aktualizujący, są spisywane poprzez wykorzystanie konta odpisów aktualizujących.

W przypadku gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku z upływem czasu jest ujmowane jako przychody finansowe.

b. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych są utrzymywane głównie w celu zaspokojenia krótkoterminowego zapotrzebowania Spółki na środki pieniężne, a nie dla celów inwestycyjnych lub innych.

Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują środki pieniężne na rachunkach bankowych, środki pieniężne w kasie oraz płynne instrumenty, które mogą zostać w sposób natychmiastowy zamienione na środki pieniężne w znanej kwocie i które są przedmiotem nieznacznych zmian wartości.

Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w rachunku przepływów pieniężnych składa się z określonych powyżej środków pieniężnych i ich ekwiwalentów.

Ujmowanie i wycena zobowiązań finansowych

a. Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

Zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek oraz inne zobowiązania finansowe są początkowo ujmowane w wartości godziwej, a następnie są wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu są prezentowane w bilansie w pozycjach "Zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek (długo i krótkoterminowe) i "Zobowiązania z tytułu dostaw i usług".

Koszty transakcji, bezpośrednio związane z nabyciem lub emisją zobowiązania finansowego, pomniejszają wartość bilansową tego zobowiązania, ponieważ w momencie początkowego ujęcia składnik zobowiązań ujmuje się w wartości godziwej kwot zapłaconych lub otrzymanych w zamian za zobowiązanie. Następnie koszty te są amortyzowane przez okres trwania zobowiązania, przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej.

Efektywna stopa procentowa jest stopą, która dyskontuje oszacowany strumień przyszłych płatności pieniężnych dokonywanych przez oczekiwany okres do upływu terminu wymagalności instrumentu finansowego, a w uzasadnionych przypadkach do momentu następnej korekty oprocentowania, do wartości bilansowej netto zobowiązania finansowego. Wyliczenie obejmuje wszystkie opłaty i koszty płacone lub otrzymywane przez strony umowy.

Ujmowanie i wycena instrumentów pochodnych

Spółka używa pochodnych instrumentów finansowych do zabezpieczenia ryzyka kursowego i ryzyka zmiany stóp procentowych. Wbudowane instrumenty pochodne są wydzielane z umowy zasadniczej i wykazywane oddzielnie, jeśli cechy ekonomiczne i ryzyka umowy zasadniczej i wbudowanego instrumentu pochodnego nie są blisko powiązane.

Instrumenty pochodne są wykazywane w bilansie i wyceniane w wartości godziwej. Instrumenty pochodne wykorzystywane przez Spółkę nie są przedmiotem aktywnego rynku i ich wartość godziwa jest obliczana przy zastosowaniu standardowych modeli wyceny. Wartość godziwa jest obliczana na podstawie bieżącej wartości netto przyszłych przepływów pieniężnych związanych z tymi instrumentami finansowymi, kwotowanych rynkowych terminowych stóp procentowych, kwotowanych rynkowych terminowych kursów wymiany walut lub jeżeli kwotowane rynkowe terminowe kursy wymiany walut nie są dostępne, na podstawie kursów terminowych obliczanych w oparciu o bieżące kursy walutowe z wykorzystaniem metody parytetu stóp procentowych.

Z wyjątkiem zysków i strat na zabezpieczających instrumentach pochodnych (patrz poniżej), zyski i straty powstałe z tytułu zmian wartości godziwej instrumentów finansowych klasyfikowanych jako aktywa lub zobowiązania wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat są ujmowane bezpośrednio w zysku/stracie okresu. Składnik odsetek powstający z wyceny instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu jest prezentowany jako koszt odsetkowy w ramach kosztów finansowych. Składnik różnic kursowych powstały z wyceny instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu, stanowiących zabezpieczenie ekonomiczne transakcji handlowych lub finansowych, jest prezentowany odpowiednio jako zysk / (strata) z tytułu różnic kursowych w ramach pozostałych przychodów / kosztów operacyjnych lub jako koszty finansowe, w zależności od treści danej transakcji. Składnik różnic kursowych powstały z wyceny pozostałych instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu jest prezentowany jako zysk / (strata) z tytułu różnic kursowych w ramach kosztów finansowych.

Spółka traktuje instrument pochodny jako pojedynczy element księgowy i prezentuje go jako krótkoterminowy lub długoterminowy w zależności od daty ostatnich przepływów pieniężnych, które mogą nastąpić w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w okresie powyżej 12 miesięcy od dnia bilansowego.

a. Instrumenty zabezpieczające

Instrumenty pochodne mogą zostać zakwalifikowane jako instrumenty zabezpieczające wartość godziwą lub instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne.

Zabezpieczanie wartości godziwej

Zabezpieczenie wartości godziwej jest zabezpieczeniem przed zagrożeniem zmianami w wartości godziwej ujętego aktywa, zobowiązania lub wyodrębnionej jego części, które przypisać można do konkretnego rodzaju ryzyka – szczególnie ryzyka stopy procentowej lub ryzyka walutowego i które może wpłynąć na wykazywany zysk lub stratę netto,

Zabezpieczanie przepływów pieniężnych

Zabezpieczenie przepływów pieniężnych jest zabezpieczeniem przed zagrożeniem zmiennością przepływów pieniężnych, które można przypisać do konkretnego rodzaju ryzyka związanego z ujętym aktywem, zobowiązaniem lub wysoce prawdopodobną prognozowaną transakcją (taką jak przyszły zakup lub sprzedaż) oraz które może wpłynąć na wykazywany zysk lub stratę netto.

Rachunkowość zabezpieczeń

Powiązania zabezpieczające podlegają rachunkowości zabezpieczeń jeśli:

− w momencie ustanowienia transakcji zabezpieczającej formalnie wyznaczono oraz udokumentowano powiązanie zabezpieczające,
− w momencie ustanowienia transakcji zabezpieczającej oraz w okresach następnych oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce efektywne w kompensowaniu zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych wynikających z zabezpieczanego ryzyka w okresie stosowania zabezpieczenia (tj. rzeczywista efektywność transakcji zabezpieczającej jest w przedziale 80-125 procent),
− w przypadku zabezpieczeń przepływów pieniężnych, planowana transakcja będąca przedmiotem zabezpieczenia, musi być wysoce prawdopodobna oraz musi podlegać zagrożeniu zmianami przepływów pieniężnych, które w rezultacie mogą wpływać na rachunek zysków i strat,
− efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić, tj. wartość godziwa lub przepływy pieniężne związane z pozycją zabezpieczaną wynikające z zabezpieczanego ryzyka oraz wartość godziwa instrumentu zabezpieczającego, mogą być wiarygodnie wycenione,
− zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenie zostało ustanowione.

Skutki zastosowania rachunkowości zabezpieczeń

Skutki zastosowania rachunkowości zabezpieczeń są następujące:

− dla zabezpieczeń wartości godziwej ujętego aktywa lub zobowiązania, zmiana wartości godziwej zabezpieczonej części aktywa lub zobowiązania, wynikająca z zabezpieczanego ryzyka, koryguje wartość bilansową tego aktywa lub zobowiązania. Zysk lub stratę z tytułu zmiany wartości godziwej pozycji zabezpieczanej ujmuje się w rachunku zysków i strat bieżącego okresu. Zysk lub strata ta podlega kompensacie z efektywną częścią zysku lub straty z tytułu przeszacowania instrumentu zabezpieczającego do wartości godziwej. Jeśli nieujęte uprawdopodobnione przyszłe zobowiązanie jest wyznaczone jako pozycja zabezpieczana, następujące kumulowane zmiany wartości godziwej uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania wynikające z zabezpieczanego ryzyka ujmuje się jako składnik aktywów lub zobowiązanie, a powstające zyski lub straty ujmuje się w rachunku wyników. Początkowa wartość bilansowa składnika aktywów lub zobowiązania powstałego w wyniku wypełnienia przez jednostkę uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, jest korygowana o skumulowane zmiany wartości godziwej uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania wynikające z zabezpieczanego ryzyka, które były ujęte w bilansie. Korekta wartości bilansowej zabezpieczanego instrumentu podlega amortyzacji, a dokonane odpisy ujmuje się w rachunku wyników. Amortyzacja rozpoczyna się od najwcześniejszej możliwej daty a nie od momentu, kiedy pozycja zabezpieczana przestała być korygowana o zmianę wartości godziwej, wynikającą z zabezpieczanego ryzyka. Korektę rozlicza się za pomocą efektywnej stopy procentowej przeliczonej na dzień rozpoczęcia amortyzacji,
− dla zabezpieczeń przepływów pieniężnych, część zysku lub straty na instrumencie zabezpieczającym, którą uznano za efektywne zabezpieczenie, ujmowana jest bezpośrednio w innych całkowitych dochodach, natomiast część zysku lub straty uznana za nieefektywne zabezpieczenie jest ujmowana w rachunku zysków i strat. Kwoty, które zostały ujęte bezpośrednio w innych całkowitych dochodach, są ujmowane w rachunku zysków i strat w tym samym okresie albo w okresach, w których zabezpieczone transakcje wpływają na rachunek zysków i strat. W momencie, kiedy zabezpieczana transakcja skutkuje ujęciem niefinansowego składnika aktywów lub zobowiązań, zyski i straty odroczone uprzednio w innych całkowitych dochodach uwzględnia się w wartości początkowej danego składnika aktywów lub zobowiązań.

W przypadku, gdy instrument zabezpieczający lub powiązanie zabezpieczające ulega wygaśnięciu lub rozwiązaniu, lecz oczekuje się zrealizowania transakcji zabezpieczanej, skumulowane zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym odnoszone bezpośrednio na kapitał własny przez okres, w którym zabezpieczenie było efektywne, ujmuje się dalej w odrębnej pozycji w kapitale własnym, aż do momentu zajścia planowanej transakcji. Gdy realizacja transakcji zabezpieczanej nie jest prawdopodobna, skumulowany zysk lub strata wykazywane dotychczas w kapitale własnym odnoszone są bezpośrednio do rachunku zysków lub strat danego okresu.

Wyłączanie z bilansu aktywów i zobowiązań finansowych

a. Aktywa finansowe

Składnik aktywów finansowych (albo część składnika aktywów finansowych lub grupy podobnych aktywów finansowych) jest wyłączany z bilansu wówczas, gdy:

− prawa do uzyskiwania przepływów pieniężnych z tytułu tego składnika aktywów wygasły,
− Spółka zachowała prawo do uzyskiwania przepływów pieniężnych z tytułu tego składnika aktywów, ale jednocześnie zaciągnęła zobowiązanie do ich wypłaty w całości i bez znaczącej zwłoki na rzecz strony trzeciej,
− Spółka przeniosła swoje prawa do uzyskiwania przepływów pieniężnych z tytułu składnika aktywów na inny podmiot i albo (a) przeniosła na ten podmiot zasadniczo całe ryzyko i wszystkie pożytki wynikające z posiadania tego aktywa, albo (b) ani nie przeniosła na inny podmiot, ani nie zatrzymała przy sobie zasadniczo całego ryzyka oraz wszystkich pożytków wynikających z posiadania aktywa, ale przekazała innemu podmiotowi kontrolę nad tym aktywem.

b. Zobowiązania finansowe

Zobowiązanie finansowe jest wyłączane z bilansu w momencie wypełnienia, umorzenia lub wygaśnięcia związanego z nim obowiązku.

W sytuacji, gdy zobowiązanie finansowe zostało zastąpione innym zobowiązaniem wobec tego samego wierzyciela zaciągniętym na znacząco odmiennych warunkach lub gdy warunki zobowiązania finansowego zostały znacząco zmienione, zastąpienie lub zmiana ujmowane jest jako wygaśnięcie pierwotnego zobowiązania finansowego i ujęcie nowego zobowiązania finansowego, zaś różnica między wartością bilansową starego i nowego zobowiązania odnoszona jest na rachunek zysków i strat.

Kapitał podstawowy

Kapitał podstawowy w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wykazuje się w wysokości określonej w statucie i wpisanej w rejestrze sądowym jednostki dominującej. Zadeklarowane, lecz niewniesione wkłady kapitałowe ujmuje się jako należne wkłady na poczet kapitału – jako wielkość ujemną. Akcje własne ujmuje się jako odrębną kategorię kapitału własnego ze znakiem ujemnym.

Zysk netto na jedną akcję

Zysk netto na akcję dla każdego okresu jest obliczony poprzez podzielenie zysku netto Grupy oraz zysku netto przypadającego akcjonariuszom jednostki dominującej za dany okres przez średnią ważoną liczbę akcji w danym okresie sprawozdawczym.

Zysk rozwodniony przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres przypadającego na zwykłych akcjonariuszy Spółki dominującej (po potrąceniu odsetek od umarzalnych akcji uprzywilejowanych zamiennych na akcje zwykłe) przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu (skorygowaną o wpływ opcji rozwadniających oraz rozwadniających umarzalnych akcji uprzywilejowanych zamiennych na akcje zwykłe).

Rezerwy

Grupa tworzy rezerwy wówczas, gdy ciąży na niej istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu korzyści ekonomicznych oraz można dokonać wiarygodnego oszacowania kwoty tego zobowiązania. Jeżeli Grupa spodziewa się, że koszty objęte rezerwą zostaną zwrócone, na przykład na mocy umowy ubezpieczenia, wówczas zwrot ten jest ujmowany jako odrębny składnik aktywów, ale tylko wtedy, gdy jest rzeczą praktycznie pewną, że zwrot ten rzeczywiście nastąpi. Koszty dotyczące danej rezerwy są wykazane w zysku lub stracie po pomniejszeniu o wszelkie zwroty.

Utworzone rezerwy zalicza się odpowiednio do kosztów operacyjnych, pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych, zależnie od okoliczności, z którymi przyszłe zobowiązania się wiążą.

Jeżeli skutek zmiany wartości pieniądza w czasie jest istotny, kwota rezerwy odpowiada bieżącej wartości nakładów, które, jak się oczekuje, będą niezbędne do wypełnienia tego obowiązku. Stopę dyskontową ustala się przed opodatkowaniem, czyli odzwierciedla ona bieżącą ocenę rynku odnośnie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko związane konkretnie z danym składnikiem zobowiązań. Stopy dyskontowej nie obciąża ryzyko, o które skorygowano szacunki przyszłych przepływów pieniężnych. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie rezerwy w związku z upływem czasu jest ujmowane jako koszty finansowe.

W szczególności Grupa utworzyła następujące tytuły rezerw:

Rezerwy na świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia

Zgodnie z zakładowymi systemami wynagradzania pracownicy spółek Grupy mają prawo do następujących świadczeń:

− odpraw emerytalno-rentowych wypłacanych jednorazowo, w momencie przejścia na emeryturę/rentę,
− odpraw pośmiertnych.

Wartość bieżąca tych zobowiązań na każdy dzień bilansowy jest obliczana przez niezależnego aktuariusza (przed rokiem 2010 Spółka nie korzystała z wyliczeń powyższych rezerw przez niezależnego aktuariusza). Naliczone zobowiązania są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do dnia bilansowego. Informacje demograficzne oraz informacje o rotacji zatrudnienia oparte są o dane historyczne. Stopę dyskontową otrzymuje się na podstawie rynkowej stopy zwrotu z obligacji Skarbu Państwa na dzień bilansowy. Zobowiązanie z tytułu odpraw emerytalnych ujmowane jest proporcjonalnie do przewidywanego okresu świadczenia pracy przez danego pracownika.

Czynności procesowe

Rezerwa na roszczenia przeciwko Spółce (czynności procesowe) jest tworzona, gdy w związku z toczącym się sporem sądowym lub pozasądowym istnieje prawdopodobieństwo powstania zobowiązania na skutek niekorzystnego dla Spółki rozstrzygnięcia sądu lub innego właściwego organu. Przy tworzeniu rezerwy uwzględnia się zarówno przyszłe zobowiązanie, łącznie z ewentualnymi odsetkami, jak i koszty prowadzenia procesu.

Pozostałe zobowiązania niefinansowe

Pozostałe zobowiązania niefinansowe obejmują w szczególności zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług, inne zobowiązania o charakterze publicznoprawnym (z wyjątkiem zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych ujmowanego w odrębnej pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej), nadwyżkę zobowiązań nad aktywami ZFŚS oraz zobowiązania z tytułu otrzymanych zaliczek, które będą rozliczone poprzez dostawę towarów, usług lub środków trwałych. Pozostałe zobowiązania niefinansowe ujmowane są w kwocie wymagającej zapłaty.

Rozliczenia międzyokresowe przychodów

Jako rozliczenia międzyokresowe przychodów ujmowane są w szczególności otrzymane dotacje na wytworzenie lub nabycie składników majątku trwałego. Ujmowanie przychodów z tych tytułów następuje równolegle do amortyzacji powiązanych z nimi składników majątkowych. W pozycji rozliczenie międzyokresowe przychodów wykazywane są również programy lojalnościowe funkcjonujące w Spółce.

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych z późniejszymi zmianami stanowi, że Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych ("Fundusz") tworzą pracodawcy zatrudniający powyżej 20 pracowników na pełne etaty. Jednostki wchodzące w skład Grupy skompensowały aktywa Funduszu ze swoimi zobowiązaniami wobec Funduszu, ponieważ aktywa te nie stanowią oddzielnych aktywów Grupy. Grupy tworzą taki fundusz i dokonują okresowych odpisów. Celem Funduszu jest subsydiowanie działalności socjalnej Grupy, pożyczek udzielonych jej pracownikom oraz pozostałych kosztów socjalnych.

Zobowiązania i należności warunkowe

Przez zobowiązania warunkowe rozumie się obowiązek wykonania świadczenia, którego powstanie jest uzależnione od zaistnienia określonych zdarzeń. Zobowiązania warunkowe, których prawdopodobieństwo nie jest wyższe niż 50%, nie są wykazywane w bilansie, jednakże ujawnia się informację o zobowiązaniu warunkowym, chyba, że prawdopodobieństwo wypływu środków uosabiających straty ekonomiczne jest znikome. W przypadku oceny prawdopodobieństwa na powyżej 50%, zobowiązanie zostaje ujęte w pasywach bilansu.

Należności warunkowe nie są wykazywane w bilansie, jednakże ujawnia się informację o należności warunkowej, jeżeli wpływ środków uosabiających korzyści ekonomiczne jest prawdopodobny.

Rachunek przepływów pieniężnych

Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany jest metodą pośrednią.

9. Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach

W procesie stosowania polityki rachunkowości wobec zagadnień podanych poniżej największe znaczenie, oprócz szacunków księgowych, miał profesjonalny osąd kierownictwa, który wpływa na wielkości wykazywane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, w tym w dodatkowych notach objaśniających. Założenia tych szacunków opierają się na najlepszej wiedzy Zarządu odnośnie bieżących i przyszłych działań i zdarzeń w poszczególnych obszarach.

Szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącej weryfikacji. Zmiana szacunków księgowych jest ujęta w okresie, w którym dokonano zmiany szacunku lub w okresach bieżącym i przyszłych, jeżeli dokonana zmiana szacunku dotyczy zarówno okresu bieżącego, jak i okresów przyszłych.

Poniżej omówiono podstawowe założenia dotyczące przyszłości i inne kluczowe źródła niepewności występujące na dzień bilansowy, z którymi związane jest istotne ryzyko znaczącej korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w następnym roku finansowym.

9.1. Profesjonalny osąd

Zastosowanie stopy dyskonta w celu wyliczenia wartości bilansowej zobowiązań z tytułu określonych świadczeń Grupy

Rezerwy na świadczenia pracownicze (rezerwa na odprawy emerytalne, rentowe, pośmiertne) zostały oszacowane na podstawie metod aktuarialnych przez niezależnego aktuariusza. Przyjęte w tym celu założenia zostały przedstawione w nocie 23. Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń Grupy są dyskontowane według stawki określonej przez odniesienie do warunków rynkowych obligacji skarbowych na koniec okresu sprawozdawczego.

Składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego

Aktywa z tytułu podatku odroczonego są wyceniane przy zastosowaniu stawek podatkowych, które będą stosowane na moment przewidywanego zrealizowania składnika aktywów, przyjmując za podstawę przepisy podatkowe, które obowiązywały na dzień bilansowy. Grupa rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego, bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione.

9.2. Niepewność szacunków

Poniżej przedstawiono podstawowe założenia dotyczące przyszłości oraz inne podstawy szacunku niepewności na dzień bilansowy, mające znaczący wpływ na ryzyko istotnych korekt wartości bilansowej aktywów i zobowiązań w następnym roku obrotowym.

Możliwość odzyskania aktywów niematerialnych wytwarzanych we własnym zakresie

W ciągu roku zarząd zweryfikował możliwość odzyskania aktywów niematerialnych wytworzonych w zakresie własnym w toku rozwoju działalności Grupy.

Zarząd jest przekonany, że wartość bilansowa składnika aktywów zostanie w pełni odzyskana, nawet w przypadku zmniejszenia zysków. Sytuacja jest ściśle monitorowana, a w przyszłości dokona się korekt, jeśli sytuacja na rynku da podstawy do stwierdzenia, że korekty takie są konieczne.

Okresy ekonomicznego użytkowania rzeczowych aktywów trwałych

Wysokość stawek oraz odpisów amortyzacyjnych jest ustalana na podstawie przewidywanego okresu ekonomicznego użytkowania danego składnika rzeczowych aktywów trwałych lub wartości niematerialnych oraz szacunków dotyczących wartości rezydualnej środków trwałych. Grupa corocznie dokonuje weryfikacji przyjętych okresów ekonomicznej użyteczności na podstawie bieżących szacunków. W przypadku, gdy okres korzystania ze składnika aktywów wynika z tytułów umownych okres użytkowania odpowiada okresowi wynikającemu z tych tytułów umownych. W sytuacji, gdy szacowany okres użytkowania jest krótszy niż okres wynikający z tytułów umownych przyjmuje się szacowany okres użytkowania.

Wartość godziwa instrumentów finansowych

Wartość godziwą instrumentów finansowych, dla których nie istnieje aktywny rynek, wycenia się, wykorzystując odpowiednie techniki wyceny. Przy wyborze odpowiednich metod i założeń Grupa kieruje się profesjonalnym osądem.

Zarząd dokonuje osądu wybierając odpowiednią metodę wyceny instrumentów finansowych nienotowanych na aktywnym rynku. Stosuje się metody wyceny stosowane powszechnie przez praktyków rynkowych. W przypadku finansowych instrumentów pochodnych, założenia opiera się o notowane stopy rynkowe skorygowane o określone cechy instrumentu. Pozostałe instrumenty finansowe wycenia się przy użyciu zdyskontowanych przepływów pieniężnych w oparciu o założenia potwierdzone, na ile to możliwe, dającymi się zaobserwować cenami czy stopami rynkowymi. Szczegóły dotyczące zastosowanych założeń i wyników analizy wrażliwości tych założeń przedstawiono w nocie 32.

Odpisy aktualizujące wartość należności oraz zapasów

Na dzień bilansowy Grupa ocenia, czy istnieją obiektywne dowody utraty wartości składnika należności, grupy należności oraz zapasów. Jeżeli wartość możliwa do odzyskania składnika aktywów jest niższa od jego wartości bilansowej, dana jednostka dokonuje odpisu aktualizującego do poziomu bieżącej wartości planowanych przepływów pieniężnych.

Subiektywna ocena

W przypadku, gdy dana transakcja nie jest uregulowana w żadnym standardzie bądź interpretacji, Zarząd, kierując się subiektywną oceną, określa i stosuje polityki rachunkowości, które zapewnią, iż Sprawozdanie Finansowe będzie zawierać właściwe i wiarygodne informacje oraz będzie:

− prawidłowo, jasno i rzetelnie przestawiać sytuację majątkową i finansową Spółki, wyniki jej działalności i przepływy pieniężne,
− odzwierciedlać treść ekonomiczną transakcji,
− obiektywne,
− sporządzone zgodnie z zasadą ostrożnej wyceny,
− kompletne we wszystkich istotnych aspektach.

Utrata rzeczowych wartości aktywów

Grupa ocenia na każdy dzień bilansowy, czy istnieją przesłanki utraty wartości aktywów niefinansowych. Oszacowanie wartości użytkowej polega na ustaleniu przyszłych przepływów pieniężnych generowanych przez ośrodek wypracowujący środki pieniężne i wymaga ustalenia stopy dyskontowej do zastosowania w celu obliczenia bieżącej wartości tych przepływów.

10. Zmiana szacunków

W okresie 12 miesięcy 2016 roku nie nastąpiły istotne zmiany w zakresie zagadnień, wobec których zastosowanie miał profesjonalny osąd kierownictwa.

W okresie 12 miesięcy 2016 roku nie nastąpiły istotne zmiany w zakresie pozycji, które obarczone są istotną niepewnością zmiany szacunków w okresie najbliższych 12 miesięcy.

11. Korekta błędów poprzednich okresów

W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2016 roku, jak i w okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2015 roku nie wystąpiły zdarzenia, które powodowałyby, że Spółka musiałaby ująć w sprawozdaniu finansowym korekty błędu podstawowego.

12. Przychody i koszty

12.1. Działalność zaniechana

W ciągu 12 miesięcy zakończonych 31 grudnia 2016 roku, jak i w ciągu 12 miesięcy zakończonych 31 grudnia 2015 roku w Grupie nie wystąpiła działalność zaniechana.

12.2. Przychody ze sprzedaży

Analiza przychodów ze sprzedaży Grupy za bieżący oraz poprzedni rok dla działalności kontynuowanej przedstawia się następująco:

Działalność kontynuowana	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Przychody ze sprzedaży wyrobów	640 916 508,72	534 949 077,52
Przychody ze sprzedaży towarów	7 243 128,44	7 001 472,43
RAZEM	648 159 637,16	541 950 549,95

Podział przychodów ze sprzedaży na sprzedaż krajową i eksportową przedstawiono w poniższej tabeli:

Działalność kontynuowana	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Sprzedaż krajowa	563 312 350,36	490 572 507,61
Sprzedaż eksportowa	84 847 286,80	51 378 042,34
RAZEM	648 159 637,16	541 950 549,95

Działalność Grupy na terenie Polski nie wykazuje istotnego regionalnego zróżnicowania. W związku z powyższym Grupa nie wykazuje danych finansowych dotyczących segmentów operacyjnych.

12.3. Informacje o wiodących klientach

W przychodach z tytułu sprzedaży wyrobów uwzględniono przychody ze sprzedaży w wysokości ok. 153,4 mln zł (w 2015 roku 148,5 mln zł) z tytułu sprzedaży do największego klienta Grupy. Żaden inny pojedynczy klient nie odpowiadał za więcej niż 10% przychodów ze sprzedaży zarówno w 2016 jak i w 2015 roku.

12.4. Przychody finansowe

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Przychody z tytułu instrumentów finansowych, w tym:
Przychody odsetkowe	32 732,66	5 941,19
Otrzymane odsetki od należności z tytułu dostaw i usług	22 207,66	3 719,14
Różnice kursowe	0,00	37 416,62
Zysk ze zbycia inwestycji	0,00	0,00
Inne	449 684,92	488 486,39
Razem przychody finansowe	504 625,24	535 563,34

Do przychodów finansowych klasyfikowane są przychody z tytułu otrzymanych dywidend, odsetki od działalności lokacyjnej i inwestycyjnej w różnego rodzaju formy instrumentów finansowych. Do działalności finansowej zaliczane są także zyski z tytułu różnic kursowych.

12.5. Koszty finansowe

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Koszty z tytułu instrumentów finansowych, w tym:	(6 711 041,10)	(6 928 866,76)
Koszty odsetkowe - kredyty bankowe	(3 435 397,85)	(3 763 520,59)
Koszty odsetkowe - zobowiązania z tytułu leasingu oraz faktoringu	(2 378 843,58)	(2 655 029,66)
Rozliczenie instrumentów zabezpieczających	0,00	0,00
Różnice kursowe	(432 507,61)	0,00
Prowizje od kredytów bankowych	(464 292,06)	(510 316,51)
Strata ze zbycia inwestycji
Minus: kwoty ujęte w kosztach aktywów spełniających warunki kapitalizacji	0,00	0,00
Pozostałe koszty finansowe:	(902 333,95)	(796 585,16)
Koszty faktoringu	(888 886,66)	(744 671,47)
Odsetki od zobowiązań	(13 046,01)	(224,36)
Inne koszty finansowe	(401,28)	(51 689,33)
Razem koszty finansowe	(7 613 375,05)	(7 725 451,92)

Do kosztów finansowych klasyfikowane są koszty z tytułu wykorzystywania zewnętrznych źródeł finansowania, odsetki płatne z tytułu umów leasingu finansowego jakich Grupa jest stroną oraz inne koszty finansowe. Do działalności finansowej zaliczane są także straty z tytułu różnic kursowych.

12.6. Pozostałe przychody operacyjne

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Zysk ze zbycia aktywów:	105 367,68	19 911,02
Zysk ze sprzedaży majątku trwałego	105 367,68	19 911,02
Rozwiązane rezerwy:	0,00	0,00
Spory sądowe	0,00	0,00
Odwrócenie odpisów aktualizujących należności Rozwiązanie rezerw	82 948,70 186 023,76	177 638,37 -75 674,59
Dotacje	1 432 899,36	1 345 759,58
Pozostałe przychody operacyjne:	751 578,77	4 657 211,84
Przychody z tytułu najmu	341 030,57	416 044,10
Odszkodowania od ubezpieczycieli	0,00	0,00
Rozliczenie leasingu zwrotnego	198 003,04	198 003,04
Refundacja	82 356,55	99 166,80
Pozostałe	130 188,61	3 945 348,70
Razem pozostałe przychody operacyjne	2 558 818,27	6 124 846,22

Do pozostałych przychodów operacyjnych klasyfikowane są przychody i zyski niezwiązane w sposób bezpośredni z działalnością operacyjną Grupy. Do tej kategorii zaliczane są otrzymane dotacje, zyski z tytułu sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych, otrzymane odszkodowania związane ze zwrotem kosztów sądowych, nadpłaconych zobowiązań podatkowych, za wyjątkiem podatku dochodowego od osób prawnych oraz otrzymane odszkodowania z tytułu strat w majątku Grupy, który objęty był ubezpieczeniem.

Do pozostałych przychodów operacyjnych zaliczane są także odwrócenia odpisów aktualizujących wartość należności.

12.7. Pozostałe koszty operacyjne

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Straty ze zbycia aktywów:	0,00	0,00
Strata z likwidacji majątku trwałego	0,00	0,00
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość należności handlowych	0,00	0,00
Pozostałe koszty operacyjne:	(2 659 869,38)	(884 054,09)
Wypłacone odszkodowania	0,00	0,00
Naprawy powypadkowe	0,00	0,00
Darowizny	(232 573,07)	(377 378,55)
Kary, składki cechowe	(75 330,67)	(52 545,90)
Odpisane należności nieściągalne	(86 472,43)	(179 940,63)
Odsetki od zobowiązań	0,00	0,00
Vat od należności nieściągalnych	0,00	0,00
Rezerwy bilansowe	0,00	0,00
Wartość zlikwidowanych zapasów	0,00	0,00
Pozostałe	(2 265 493,21)	(274 189,01)
Razem pozostałe koszty operacyjne	(2 659 869,38)	(884 054,09)

Do pozostałych kosztów operacyjnych zaliczane są koszty i straty niezwiązane w sposób bezpośredni z działalnością operacyjną Grupy. Kategoria ta obejmuje straty na sprzedaży składników rzeczowego majątku trwałego, przekazane darowizny tak w formie rzeczowej jak i pieniężnej na rzecz innych jednostek, w tym jednostek pożytku publicznego.

Do pozostałych kosztów operacyjnych zaliczane są także koszty odpisów aktualizujących wartość należności.

12.8. Koszty według rodzaju

Koszty według rodzaju	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015

Amortyzacja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych	(25 812 182,19)	(22 469 675,67)
Zużycie materiałów i energii	(415 243 222,42)	(331 183 161,77)
Usługi obce	(111 942 335,45)	(92 323 713,50)
Koszty świadczeń pracowniczych	(73 691 884,39)	(66 045 003,17)
Podatki i opłaty	(2 264 653,58)	(1 827 911,22)
Odpis aktualizujący zapasy	0,00	0,00
Pozostałe koszty	(3 848 733,36)	(3 575 552,08)
Razem koszty według rodzaju	(632 803 011,39)	(517 425 017,42)
Zmiana stanu zapasów i rozliczeń międzyokresowych	4 166 851,68	1 122 978,10
Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby	6 917 120,99	7 729 612,69
Koszty sprzedaży	85 524 285,34	79 137 220,16
Koszty ogólnego zarządu	18 263 886,14	14 876 444,83
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	(6 643 640,09)	(6 408 686,36)
Koszt własny sprzedaży	(524 574 507,33)	(420 967 447,99)

12.9. Koszty świadczeń pracowniczych

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015

Wynagrodzenia	(60 949 629,92)	(54 524 656,21)
Koszty ubezpieczeń społecznych	(11 830 391,72)	(9 531 359,62)
Utworzenie/rozwiązanie rezerwy na niewykorzystane urlopy	444 328,25	(685 385,34)
Utworzenie/rozwiązanie rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne - programy określonych świadczeń	(50 533,00)	0,00
Utworzenie/rozwiązanie rezerwy na pozostałe świadczenia pracownicze	0	0
Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych	(1 305 658,00)	(1 303 602,00)
Pozostałe świadczenia pracownicze	0	0
Koszty świadczeń pracowniczych	(73 691 884,39)	(66 045 003,17)
Pozycje ujęte w koszcie własnym sprzedaży	(55 637 372,71)	(49 084 589,85)
Pozycje ujęte w kosztach sprzedaży i ogólnego zarządu	(18 054 511,68)	(16 960 413,32)
Zmiana stanu produktów	0	0
Pozycje ujęte w koszcie wytworzenia świadczeń na potrzeby własne jednostki	0	0

13. Podatek dochodowy dotyczący działalności kontynuowanej

13.1. Podatek dochodowy ujęty w zyskach/stratach okresu

Główne składniki obciążenia podatkowego za rok zakończony 31 grudnia 2016 oraz za rok zakończony 31 grudnia 2015 przedstawiają się następująco:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Bieżący podatek dochodowy:	(1 716 743,55)	(3 017 696,00)
Bieżące obciążenie podatkowe	(1 716 743,55)	(3 017 696,00)
Korekty wykazane w bieżącym roku w odniesieniu do podatku z lat ubiegłych	0,00	0,00
Odroczony podatek dochodowy:	(1 004 475,26)	(1 978 532,41)
Odroczony podatek dochodowy związany z powstaniem i odwróceniem różnic przejściowych	(1 004 475,26)	(1 978 532,41)
Podatek odroczony przeniesiony z kapitału własnego
Koszt/(dochód) podatkowy ogółem ujęty w roku bieżącym w działalności kontynuowanej	(2 721 218,81)	(4 996 228,41)

Bieżące obciążenie podatkowe jest obliczane na podstawie obowiązujących przepisów podatkowych. Zastosowanie tych przepisów różnicuje zysk (stratę) podatkową od księgowego zysku (straty) brutto w związku z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu i kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz pozycji kosztów i przychodów, które nigdy nie będą podlegały opodatkowaniu. Obciążenia podatkowe są wyliczane w oparciu o stawki podatkowe obowiązujące w danym roku obrotowym.

W zakresie podatku dochodowego Grupa podlega przepisom ogólnym. Grupa nie stanowi podatkowej grupy kapitałowej, jak również nie prowadzi działalności w Specjalnej Strefie Ekonomicznej, co różnicowałoby zasady określania obciążeń podatkowych w stosunku do przepisów ogólnych w tym zakresie. Rok podatkowy jak i bilansowy pokrywają się z rokiem kalendarzowym.

13.2. Efektywna stawka podatku

Różnice pomiędzy nominalną a efektywną stawką podatkową przedstawiają się następująco:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Zysk brutto przed opodatkowaniem z działalności kontynuowanej	12 587 157,43	25 020 340,51
Zysk brutto przed opodatkowaniem	12 587 157,43	25 020 340,51
Podatek według ustawowej stawki podatkowej	(2 391 560,00)	(4 753 865,00)
Korekty wykazane w bieżącym roku w odniesieniu do podatku z lat ubiegłych	0,00	0,00
Korekta konsolidacyjna, różnica między wartością podatkową a bilansową znaku towarowego	0,00	0,00
Efekt podatkowy kosztów/przychodów trwale niepodatkowych	(329 658,81)	(242 363,41)
Koszt podatku dochodowego ujęty w rachunku zysków i strat	(2 721 218,81)	(4 996 228,41)
Efektywna stawka podatku	22%	20%

13.3. Podatek dochodowy odniesiony bezpośrednio w kapitał własny

Na dzień 31 grudnia 2016 roku, jak i na dzień 31 grudnia 2015 roku nie wystąpił podatek bieżący oraz odroczony, który dotyczył pozycji, które zmniejszyły lub zwiększyły bezpośrednio kapitał własny.

13.4. Podatek dochodowy odniesiony w pozostałe całkowite dochody

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku	Wartość przed podatkiem	Podatek	Wartość po podatku
Dotyczący instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne	(802 830,45)	152 537,79	(650 292,66)
Dotyczący zmianami założeń aktuarialnych w zakresie świadczeń
pracowniczych	79 906,00	(15 182,14)	64 723,86
Razem	(722 924,45)	137 355,65	(585 568,80)


Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku	Wartość przed podatkiem	Podatek	Wartość po podatku
Dotyczący instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne	(258 650,44)	49 143,61	(209 506,83)
Dotyczący zmianami założeń aktuarialnych w zakresie świadczeń pracowniczych	0,00	0,00	0,00

13.5. Bieżące aktywa i zobowiązania podatkowe

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Bieżące aktywa podatkowe	1 781 874,00	1 020 009,00
Należny zwrot podatku	1 781 874,00	1 020 009,00
Bieżące zobowiązania podatkowe	39 680,00	14 526,00
Podatek dochodowy do zapłaty	39 680,00	14 526,00

13.6. Saldo podatku odroczonego

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Odpisy aktualizujący należności netto	536 664,99	179 457,81
Rezerwy na urlopy	110 048,59	194 470,96
Rezerwa na odprawy emerytalne	89 182,58	79 581,31
Koszty marketingowe	774 248,78	730 204,38
Rezerwy operacyjne	525 186,38	334 100,09
Rezerwy Gazetki	56 787,65	75 580,47
Niezrealizowane różnice kursowe - wycena należności	3 290,13	4 391,86
Niezrealizowane różnice kursowe - wycena zobowiązań	15 730,21	0,00
Niezrealizowane różnice kursowe - rachunki walutowe	0,00	1 115,52
ST/ leasing zwrotny	54 423,27	91 946,04
Wynagrodzenia i ZUS	383 657,21	380 277,82
Strata podatkowa	0,00	131 835,00
Inne korekty konsolidacyjne	(2 543,46)	(2 543,46)
Rezerwa na odsetki bankowe	33 368,76	2 763,78
Korekta konsolidacyjna, różnica między wartością podatkową a bilansową znaku towarowego	974 269,65	1 893 805,05
Wycena transakcji forward	7 004,35	17 968,98
ZFŚS odpis	1,85	144 344,85
Przeterminowane zobowiązania	9 177,21	168 792,96
Wycena instrumentów zabezpieczających	92 892,27	241 855,46
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego - RAZEM	3 663 390,43	4 669 948,88

Rezerwa z tytułu podatku odroczonego	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015

Od różnicy pomiędzy wartością podatkową a bilansową środków trwałych - leasingowe	4 105 169,91	2 781 099,08
Różnica wart.pod.a bil.środków trw.-różnica w stawkach amortyzacyjnych	4 424 004,53	4 726 102,56
Niezrealizowane różnice kursowe - wycena należności	8 420,74	379,09
Niezrealizowane różnice kursowe - wycena zobowiązań	0,00	14 054,79
Niezrealizowane różnice kursowe - wycena środków pieniężnych	1 897,82	953,47
Odsetki naliczone od należności	2 522,59	0,00
Spisane jednorazowo wyposażenie	1 178 351,46	1 099 873,57
Nieotrzymane premie od dostawców	454 433,07	342 680,56
Pozostałe	72 200,00	291 466,33
Wycena instrumentów zabezpieczających	3 574,59	0,00
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego - RAZEM	10 250 574,72	9 256 609,45

13.7. Zmiana stanu aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego

Zmiana w stanie aktywa z tytułu podatku odroczonego	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Bilans otwarcia na dzień 1 stycznia	4 669 948,88	5 441 638,08
Zwiększenia	651 653,72	426 285,41
w korespondencji z wynikiem finansowym	651 653,72	377 141,81
w korespondencji z kapitałami	0,00	49 143,59
Zmniejszenia	(1 658 212,17)	(1 197 974,61)
w korespondencji z wynikiem finansowym	(1 509 248,98)	(1 197 974,61)
w korespondencji z kapitałami	(148 963,19)	0,00
Bilans zamknięcia na dzień 31 grudnia	3 663 390,43	4 669 948,88

Zmiana w stanie rezerwy z tytułu podatku odroczonego	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Bilans otwarcia na dzień 1 stycznia	9 256 609,45	8 000 622,63
Zwiększenia	1 529 384,42	1 255 986,83
w korespondencji z wynikiem finansowym	1 525 809,83	1 255 986,83
w korespondencji z kapitałami	3 574,59	0,00
Zmniejszenia	(535 419,14)	0,00
w korespondencji z wynikiem finansowym	(535 419,14)	0,00
w korespondencji z kapitałami	0,00	0,00
Bilans zamknięcia na dzień 31 grudnia	10 250 574,72	9 256 609,45

13.8. Nieujęte aktywa z tytułu podatku odroczonego

Grupa ujęła aktywa z tytułu podatku odroczonego od wszystkich różnic przejściowych zarówno na dzień 31 grudnia 2016 roku jak i na dzień 31 grudnia 2015 roku.

14.Rzeczowe aktywa trwałe

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

	Gru nty	Bu dyn ki, lok ale i inż obi ekt ieri i y yn lą dow ej i w odn ej	Urz dze nia ą tec hni czn e i m asz yny	Śro dki tra ort nsp u	Inn e ś rod ki trw ałe	Śro dki trw ałe raz em	Śro dki trw ałe w bud ie ow	Rze ak tyw czo we a trw ałe raz em
Ś Ć B WA RT O RU TTO
Bila ia otw ns arc	3 2 82 071 32 ,	147 32 2 0 78, 60	203 51 4 5 69, 85	7 0 32 784 19 ,	20 879 45 2, 48	382 03 0 9 56, 44	18 658 97 94 5,	400 68 9 9 32, 38
Zw ię ksz eni a	1 5 44, 00	5 3 11 629 19 ,	19 194 96 4, 93	383 10 3, 05	5 4 49 821 08 ,	30 341 06 2, 25	12 064 87 4, 91	42 405 93 7, 16
akt ual izac ja w yce ny	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
jęc ie z e ś rod ków trw ały ch w b udo wie prz y	0, 00	4 8 37 973 07 ,	1 4 24 224 35 ,	0, 00	11 813 14 ,	6 2 74 010 56 ,	0, 00	6 2 74 010 56 ,
zak śro dkó łyc h w t up rwa	1 5 44, 00	473 65 6, 12	4 6 56 802 15 ,	244 77 6, 27	509 07 9, 73	5 8 85 858 27 ,	0, 00	5 8 85 858 27 ,
nak ład a ś rod ki tr łe w bu dow ie y n wa	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	8 1 01 736 27 ,	8 1 01 736 27 ,
śro dkó iesz nia ach w t łyc h prz em cze w ram gru p rwa	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
inn lea sing e -	0, 00	0, 00	13 113 93 8, 43	138 32 6, 78	4 9 28 928 21 ,	18 181 19 3, 42	3 9 63 138 64 ,	22 144 33 2, 06
Zm nie jsz eni a	0, 00	0, 00	( 38 072 85) ,	( 989 73 8, 23)	( 41 180 00) ,	( 1 0 68 991 08) ,	( 6 2 88 354 51) ,	( 7 3 57 345 59) ,
akt ual izac ja w yce ny	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
zed aż spr	0, 00	0, 00	( 38 072 85) ,	( 989 73 8, 23)	( 41 180 00) ,	( 1 0 68 991 08) ,	0, 00	( 1 0 68 991 08) ,
likw ida cja	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
nie odp łatn kaz ani e p rze e	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
eka ie n a ś rod ki tr łe prz zan wa	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	( 6 2 88 354 51) ,	( 6 2 88 354 51) ,
eka ie n ktyw do zed aży prz zan a a a p rze zna czo ne spr	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Bila kni ia ns zam ęc	3 2 83 615 32 ,	152 63 3 7 07, 79	222 67 1 4 61, 93	6 4 26 149 01 ,	26 288 09 3, 56	411 30 3 0 27, 61	24 435 49 6, 34	435 73 8 5 23, 95
SK UM UL OW AN A A MO RTY ZA CJA ( UM OR ZE NIE )
Bila otw ia ns arc	0, 00	( 18 428 46 3, 55)	( 87 525 76 4, 93)	( 3 9 21 141 90) ,	( 10 461 62 7, 22)	( 120 33 6 9 97, 60)	0, 00	( 120 33 6 9 97, 60)
Zw ię ksz eni a	0, 00	( 4 4 44 093 41) ,	( 12 891 50 8, 26)	( 739 09 3, 47)	( 5 0 81 992 90) ,	( 23 156 68 8, 04)	0, 00	( 23 156 68 8, 04)
ja z kre orty am zac a o s	0, 00	( 4 4 44 093 41) ,	( 12 891 50 8, 26)	( 739 09 3, 47)	( 859 74 0, 68)	( 18 934 43 82) 5,	0, 00	( 18 934 43 82) 5,
odp isy akt ual izuj ące	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
inn orty ja z akła du Trz ebn ica e - am zac	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	( 4 2 22 252 22) ,	( 4 2 22 252 22) ,	0, 00	( 4 2 22 252 22) ,
Zm nie jsz eni a	0, 00	0, 00	35 846 72 ,	892 39 1, 30	2 5 73, 75	930 81 1, 77	0, 00	930 81 1, 77
zed aż spr	0, 00	0, 00	35 846 72 ,	892 39 1, 30	2 5 73, 75	930 81 1, 77	0, 00	930 81 1, 77
likw ida cja	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
nie odp łatn kaz ani e p rze e	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
eka ie n ktyw do zed aży prz zan a a a p rze zna czo ne spr	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Bila kni ia ns zam ęc	0, 00	( 22 872 55 6, 96)	( 100 38 1 4 26, 47)	( 3 7 67 844 07) ,	( 15 541 04 6, 37)	( 142 56 2 8 73, 87)	0, 00	( 142 56 2 8 73, 87)
Ś Ć N WA RT O ETT O N A P OC ZĄ TE K O KR ES U	3 2 82 071 32 ,	128 89 3 6 15, 05	115 98 8 8 04, 92	3 1 11 642 29 ,	10 417 82 5, 26	261 69 3 9 58, 84	18 658 97 5, 94	280 35 2 9 34, 78
Ś Ć N WA RT O ETT O N A K ON IEC OK RE SU	3 2 83 615 32 ,	129 76 1 1 50, 83	122 29 0 0 35, 46	2 6 58 304 94 ,	10 747 04 19 7,	268 74 0 1 53, 74	24 435 49 6, 34	293 17 5 6 50, 08

Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

	Gru nty	Bu dyn ki, lok ale i inż obi ekt ieri i y yn lą dow ej i w odn ej	Urz dze nia ą tec hni czn e i m asz yny	Śro dki tra ort nsp u	e ś Inn rod ki ałe trw	Śro dki trw ałe raz em	Śro dki trw ałe w bud ie ow	Rze ak tyw czo we a ałe trw raz em
Ś Ć B O TTO WA RT RU
Bila otw ia ns arc	3 2 82 071 32 ,	79 467 90 4, 45	178 97 5 4 20, 07	5 6 77 086 08 ,	13 990 32 7, 23	281 39 2 8 09, 15	78 881 81 2, 53	360 27 4 6 21, 68
Zw ię ksz eni a	0, 00	67 854 17 4, 15	25 588 89 9, 78	2 0 50 676 80 ,	6 8 89 125 25 ,	102 38 2 8 75, 98	23 094 92 2, 16	125 47 7 7 98, 14
akt ual izac ja w yce ny	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
jęc ie z e ś rod ków ały ch w b udo wie trw prz y	0, 00	67 445 44 8, 41	14 614 36 99 5,	0, 00	1 2 944 35 57 ,	83 317 8, 75 75	0, 00	83 317 8, 75 75
zak śro dkó w t łyc h up rwa	0, 00	408 72 5, 74	3 9 46 455 30 ,	64 144 02 ,	570 56 0, 79	4 9 89 885 85 ,	0, 00	4 9 89 885 85 ,
nak ład a ś rod ki tr łe w bu dow ie y n wa	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	22 061 42 7, 55	22 061 42 7, 55
iesz nia ach śro dkó w t łyc h prz em cze w ram gru p rwa		0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
inn lea sing e -	0, 00	0, 00	7 0 28 078 49 ,	1 9 86 532 78 ,	5 0 60 620 11 ,	14 075 23 1, 38	1 0 33 494 61 ,	15 108 72 5, 99
Zm nie jsz eni a	0, 00	0, 00	( 1 0 49 750 00) ,	( 694 97 8, 69)	0, 00	( 1 7 44 728 69) ,	( 83 317 8, 75) 75	( 85 062 48 44) 7,
akt ual izac ja w yce ny	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
zed aż spr	0, 00	0, 00	( 00) 1 0 49 750 ,	( 69) 694 97 8,	0, 00	( 69) 1 7 44 728 ,	0, 00	( 69) 1 7 44 728 ,
likw ida cja	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
nie odp łatn kaz ani e p rze e	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
eka ie n a ś rod ki tr łe prz zan wa	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	( 83 317 8, 75) 75	( 83 317 8, 75) 75
eka ie n ktyw do zed aży prz zan a a a p rze zna czo ne spr	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Bila kni ia ns zam ęc	3 2 82 071 32 ,	147 32 2 0 78, 60	203 51 4 5 69, 85	7 0 32 784 19 ,	20 879 45 2, 48	382 03 0 9 56, 44	18 658 97 5, 94	400 68 9 9 32, 38
SK UM UL OW AN A A MO RTY ZA CJA ( UM OR ZE NIE )
Bila otw ia ns arc	0, 00	( 14 382 54 7, 62)	( 76 010 06 0, 30)	( 3 8 53 896 86) ,	( 6 5 09 343 12) ,	( 100 75 5 8 47, 90)	0, 00	( 100 75 5 8 47, 90)
Zw ię ksz eni a	0, 00	( 4 0 45 915 93) ,	( 11 568 19 2, 15)	( 692 46 8, 08)	( 3 9 52 284 10) ,	( 20 258 86 0, 26)	0, 00	( 20 258 86 0, 26)
orty ja z kre am zac a o s	0, 00	( 4 0 45 915 93) ,	( 11 568 19 2, 15)	( 692 46 8, 08)	( 647 88 3, 53)	( 16 954 45 9, 69)	0, 00	( 16 954 45 9, 69)
odp isy akt ual izuj ące	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00		0, 00	0, 00	0, 00
inn orty ja z akła du e - am zac	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	( 3 3 04 400 57) ,	( 3 3 04 400 57) ,	0, 00	( 3 3 04 400 57) ,
Zm nie jsz eni a	0, 00	0, 00	52 487 52 ,	625 22 3, 04	0, 00	677 71 0, 56	0, 00	677 71 0, 56
zed aż spr	0, 00	0, 00	52 487 52 ,	625 22 3, 04	0, 00	677 71 0, 56	0, 00	677 71 0, 56
likw ida cja	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
nie odp łatn kaz ani e p rze e	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
eka ie n ktyw do zed aży prz zan a a a p rze zna czo ne spr	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Bila kni ia ns zam ęc	0, 00	( 18 428 46 3, 55)	( 87 525 76 4, 93)	( 3 9 21 141 90) ,	( 10 461 62 22) 7,	( 120 33 6 9 97, 60)	0, 00	( 120 33 6 9 97, 60)
Ś Ć N O O N OC K O ES WA RT ETT A P ZĄ TE KR U	3 2 82 071 32 ,	65 085 35 6, 83	102 96 5 3 59, 77	1 8 23 189 22 ,	7 4 80 984 11 ,	180 63 6 9 61, 25	78 881 81 2, 53	259 51 8 7 73, 78
Ś Ć N O O N ON IEC OK SU WA RT ETT A K RE	3 2 82 071 32 ,	128 89 3 6 15, 05	115 98 8 8 04, 92	3 1 11 642 29 ,	10 417 82 5, 26	261 69 3 9 58, 84	18 658 97 5, 94	280 35 2 9 34, 78

Wykazywane w bilansie środki trwałe w budowie na dzień 31 grudnia 2016 roku w łącznej kwocie 24,4 mln zł (na dzień 31 grudnia 2015 roku w łącznej kwocie 18,7 mln zł) dotyczą przede wszystkim rozbudowy zakładu produkcyjnego.

W okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2016 roku, jak i w okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2015 roku Grupa nie dokonywała odpisów aktualizujących rzeczowe aktywa trwale.

14.1. Aktywa oddane w zastaw jako zabezpieczenia

Następujące aktywa (podano wartość bilansową), należące do Grupy, stanowią zabezpieczenie spłaty kredytów:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Nieruchomości	133 044 766,15	132 280 686,37
Urządzenia techniczne i maszyny	30 884 026,23	37 537 836,93
Zapasy	16 671 568,85	11 800 430,28
Należności z tytułu dostaw i usług	45 000 000,00	45 000 000,00
RAZEM wartość aktywów stanowiących zabezpieczenie zobowiązań	225 600 361,23	226 618 953,58

Ponadto zobowiązania Grupy wynikające z leasingu finansowego (patrz Nota 21) zostały zabezpieczone tytułem własności leasingodawcy do aktywów wynajmowanych w ramach leasingu (maszyny i urządzenia produkcyjne) o wartość bilansowej 56,3 mln zł (w 2015 52,1 mln zł).

Grupa nie posiada żadnych zobowiązań umownych, których przedmiotem jest nabycie rzeczowych aktywów trwałych, a które nie byłyby ujęte w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

15. Aktywa trwałe zaklasyfikowane, jako przeznaczone do sprzedaży

Na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa nie posiada aktywów które spełniałyby definicję aktywów przeznaczonych do sprzedaży.

16. Wartości niematerialne i prawne

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

		Prawo wieczystego użytkowania gruntu	Koncesje i patenty	Wytworzone we własnym zakresie	Inne	Razem wartości niematerialne i prawne

WARTOŚĆ BRUTTO
Bilans otwarcia		105 000,00	11 150 405,92	6 346 863,94	1 973 256,00	19 575 525,86
Zwiększenia		0,00	3 193 198,55	2 223 708,01	0,00	5 416 906,56
	nabycie	0,00	3 193 198,55	0,00	0,00	3 193 198,55
	wytworzenie	0,00	0,00	2 223 708,01	0,00	2 223 708,01
	przemieszczenia w ramach grup środków trwałych	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Zmniejszenia		0,00	(1 097 338,98)	0,00	0,00	(1 097 338,98)
	sprzedaż	0,00		0,00	0,00	0,00
	inne	0,00	(1 097 338,98)	0,00	0,00	(1 097 338,98)
	przemieszczenia w ramach grup środków trwałych	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Bilans zamknięcia		105 000,00	13 246 265,49	8 570 571,95	1 973 256,00	23 895 093,44
	SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia		0,00	(4 947 064,56)	(3 595 041,40)	(1 973 256,00)	(10 515 361,96)
Zwiększenia		0,00	(1 000 982,69)	(1 655 265,71)	0,00	(2 656 248,40)
	amortyzacja za okres	0,00	(1 000 982,69)	(1 655 265,71)	0,00	(2 656 248,40)
	inne	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Zmniejszenia		0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
	sprzedaż	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
	inne	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Bilans zamknięcia		0,00	(5 948 047,25)	(5 250 307,11)	(1 973 256,00)	(13 171 610,36)
	WARTOŚĆ NETTO NA POCZĄTEK OKRESU	105 000,00	6 203 341,36	2 751 822,54	0,00	9 060 163,90
	WARTOŚĆ NETTO NA KONIEC OKRESU	105 000,00	7 298 218,24	3 320 264,84	0,00	10 723 483,08

Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

		Prawo wieczystego użytkowania gruntu	Koncesje i patenty	Wytworzone we własnym zakresie	Inne	Razem wartości niematerialne i prawne

WARTOŚĆ BRUTTO
Bilans otwarcia		105 000,00	8 826 550,67	4 537 470,81	1 973 256,00	15 442 277,48
Zwiększenia		0,00	3 447 146,23	1 809 393,13	0,00	5 256 539,36
	nabycie	0,00	3 447 146,23	0,00	0,00	3 447 146,23
	wytworzenie	0,00	0,00	1 809 393,13	0,00	1 809 393,13
	przemieszczenia w ramach grup środków trwałych	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Zmniejszenia		0,00	(1 123 290,98)	0,00	0,00	(1 123 290,98)
	sprzedaż	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
	inne	0,00	(1 123 290,98)	0,00	0,00	(1 123 290,98)
	przemieszczenia w ramach grup środków trwałych	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Bilans zamknięcia		105 000,00	11 150 405,92	6 346 863,94	1 973 256,00	19 575 525,86
	SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia		0,00	(4 139 435,03)	(2 200 987,16)	(1 952 136,00)	(8 292 558,19)
Zwiększenia		0,00	(807 629,53)	(1 394 054,24)	(21 120,00)	(2 222 803,77)
	amortyzacja za okres	0,00	(807 629,53)	(1 394 054,24)	(21 120,00)	(2 222 803,77)
	inne	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Zmniejszenia		0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
	sprzedaż	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
	inne	0,00	0,00	0,00	0,00	0,00
Bilans zamknięcia		0,00	(4 947 064,56)	(3 595 041,40)	(1 973 256,00)	(10 515 361,96)
	WARTOŚĆ NETTO NA POCZĄTEK OKRESU	105 000,00	4 687 115,64	2 336 483,65	21 120,00	7 149 719,29
	WARTOŚĆ NETTO NA KONIEC OKRESU	105 000,00	6 203 341,36	2 751 822,54	0,00	9 060 163,90

Grupa nie posiada zobowiązań umownych do nabycia w przyszłości wartości niematerialnych i prawnych.

Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych jest wykazywana odpowiednio w kosztach wytworzenia, sprzedaży oraz kosztach zarządu.

16.1. Istotne aktywa niematerialne

Wartości niematerialne i prawne wytworzone we własnym zakresie stanowią dla Grupy prace rozwojowe – opracowane we własnym zakresie receptury wyrobów. Wartości niematerialne i prawne wytworzone we własnym zakresie amortyzowane są przez okres 3 lat.

17. Zapasy

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Koszt historyczny
Materiały	29 101 197,66	21 467 299,34
Produkty gotowe	15 967 281,96	11 800 430,28
Towary	354 486,81	228 262,57
Razem	45 422 966,43	33 495 992,19
Odpisy aktualizujące wartość
Materiały	0,00	0,00
Produkty gotowe	0,00	0,00
Towary	0,00	0,00
Razem	0,00	0,00
Wartość możliwa do odzyskania
Materiały	29 101 197,66	21 467 299,34
Produkty gotowe	15 967 281,96	11 800 430,28
Towary	354 486,81	228 262,57
Razem	45 422 966,43	33 495 992,19
Zmiana stanu odpisów aktualizujących zapasy
Bilans otwarcia	0,00	0,00
Utworzenie odpisów aktualizujących	0,00	0,00
Wykorzystanie odpisów aktualizujących	0,00	0,00
Rozwiązanie odpisów aktualizujących	0,00	0,00
Bilans zamknięcia	0,00	0,00

Zapasy wyrobów gotowych, towarów stanowią zabezpieczenie kredytów krótko i długoterminowych (patrz nota 14.1).

Koszty zapasów ujęte w kosztach bieżącego okresu wyniosły 525,0 mln zł.

Grupa nie posiada zapasów, spodziewanych do realizacji później niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.

W okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2016 roku, jak i w okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2015 roku, Grupa nie dokonywała odpisów aktualizujących wartość zapasów, ze względu na brak przesłanek do dokonania takich odpisów.

18. Należności z tytułu dostaw i usług

Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi przedstawione są w nocie 31. Odpisy aktualizujące i wiekowanie należności przedstawiono w nocie 31.3.3.

Należności z tytułu dostaw i usług nie są oprocentowane. Średni termin spłaty należności z tytułu sprzedaży wyrobów oraz towarów wynosi 30 dni.

Grupa utworzyła odpis aktualizujący w pełni pokrywające należności przeterminowane powyżej 360 dni, ponieważ z doświadczeń historycznych wynika, iż takie należności są w zasadzie nieściągalne. Na należności nieuregulowane od 180 do 365 dni tworzy się odpis aktualizujący w oparciu o szacunkowe kwoty nieściągalnych należności z tytułu sprzedaży wyrobów oraz towarów, na podstawie doświadczenia z przeszłości oraz analizy sytuacji finansowej poszczególnych kontrahentów.

Grupa posiada odpowiednią politykę w zakresie dokonywania sprzedaży tylko zweryfikowanym klientom. Dzięki temu, zdaniem kierownictwa, nie istnieje dodatkowe ryzyko kredytowe, ponad poziom określony odpisem aktualizującym nieściągalne należności właściwy dla należności handlowych Grupy.

Nie istnieją należności przeterminowane nieobjęte odpisami, które byłyby uznane za nieściągalne.

Maksymalną ekspozycję Spółki na ryzyko kredytowe odzwierciedla wartość bilansowa należności z tytułu dostaw i usług.

W ocenie Spółki w odniesieniu do należności handlowych nie występuje koncentracja ryzyka kredytowego z uwagi na zróżnicowaną bazę odbiorców. Wykazane salda należności obejmują 22,4 mln zł. (17,7 w 2015 roku) należności od Spółki A, największego odbiorcy Grupy (patrz Nota 12). Nie ma innych klientów, których należności przekroczyłyby 10% ogólnej wartości należności z tytułu dostaw i usług.

Należności z tytułu dostaw i usług od wybranych klientów krajowych stanowią zabezpieczenie w Bank Zachodni WBK S.A. i mBank S.A. i objęte są cesją wierzytelności na rzecz banku. Dodatkowo cesja wierzytelności została ustanowiona w ramach zabezpieczenia umów faktoringu zawartych z BZ WBK Faktor Sp. z o.o..

19. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne w banku są oprocentowane według zmiennych stóp procentowych, których wysokość zależy od stopy oprocentowania jednodniowych lokat bankowych.

Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazywane w rachunku przepływów pieniężnych składało się z następujących pozycji:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Środki pieniężne w banku i w kasie	13 996 946,49	8 359 492,38
Lokaty krótkoterminowe do 3 miesięcy	4 000 000,00	2 000 000,00
Razem saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazywane w bilansie	17 996 946,49	10 359 492,38
Różnice kursowe	(10 841,46)	44 124,50
Razem saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazywane w rachunku przepływów pieniężnych	17 986 105,03	10 403 616,88

Nadwyżki środków pieniężnych Grupy inwestowane są w krótkoterminowe płynne instrumenty finansowe – głównie depozyty bankowe. Okresy inwestycji zależą od bieżącego zapotrzebowania Grupy na środki pieniężne. Lokaty krótkoterminowe zakładane są na okresy od jednego dnia do 3 miesięcy. Instrumenty te przynoszą oprocentowanie, którego wysokość zależy od bieżących stóp rynku pieniężnego oraz długości inwestycji. W saldzie środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych na dzień 31 grudnia 2016 roku zawarte są środki pieniężne denominowane w walutach obcych w kwocie 2 790 tys. zł., a w roku 2015 w kwocie 3.220 tys. zł..

Maksymalną ekspozycję Grupy na ryzyko kredytowe na dzień zakończenia okresu sprawozdawczego odzwierciedla wartość bilansowa środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych. Grupa lokuje środki pieniężne i ich ekwiwalenty na rachunkach prowadzonych przez wiodące instytucje finansowe.

20. Pozostałe aktywa

20.1. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Udziały w spółkach	80 000,00	80 000,00
RAZEM	80 000,00	80 000,00

Na dzień 31 grudnia 2016 roku Udziały i akcje obejmowały udziały w spółce Dolnośląskie Centrum Hurtu Rolno Spożywczego Sp. z o.o. Procent posiadanych udziałów w kapitale podstawowym wynosi 0,06% oraz udziały w ALMA S.A. w wartości 0,00 zł. Na dzień 31 grudnia 2015 roku obejmowały tylko udziały w spółce Dolnośląskie Centrum Hurtu Rolno Spożywczego Sp. z o.o. stanowiące udział 0,06% w kapitale podstawowym. Na dzień 31 grudnia 2016 roku jak i na 31 grudnia 2015 roku nie wystąpiła utrata wartości posiadanych udziałów. Udziały są wykazywane w bilansie według kosztu historycznego.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Należności z tytułu naliczonego VAT	6 723 795,23	6 160 690,29
Materiały w drodze oraz przedpłaty na wykonanie usług	260 500,00	171 000,00
Opłacone z góry ubezpieczenia majątkowe	137 066,54	105 093,47
Opłacone z góry prenumeraty i czynsze	151 033,31	145 386,44
Pozostałe należności	365 910,82	1 151 306,76
Pozostałe koszty rozliczane w czasie	1 597 473,04	352 421,08
RAZEM	9 235 778,94	8 085 898,04

20.2. Pozostałe krótkoterminowe aktywa niefinansowe

20.3. Pożyczki i należności własne

Na dzień 31 grudnia 2016 roku pożyczki kształtowały się następująco

Nazwa pożyczkobiorcy	Kwota umowna	Wartość należności na dzień 31.12.2016 roku	Część krótkoterminowa	Warunki oprocentowania na dzień bilansowy	Zabezpieczenie spłaty
Jacek Tarczyński	1 200 000,00	1 075 000,00	1 075 000,00	3% w skali roku	weksel in blanco
Elżbieta Tarczyńska	1 200 000,00	1 075 000,00	1 075 000,00	3% w skali roku	weksel in blanco
RAZEM	2 400 000,00	2 150 000,00	2 150 000,00

21. Leasing

21.1. Zobowiązania z tytułu leasingu operacyjnego – Grupa jako leasingobiorca

Grupa użytkuje na podstawie umów leasingu operacyjnego środki transportu - samochody. Roczne koszty poniesione w związku z umowami leasingu operacyjnego wyniosły odpowiednio: w roku 2016: 2 670 tys. zł., w roku 2015: 2 116 tys. złotych.

Zgodnie z zawartymi umowami przedmiot leasingu przez cały okres trwania umowy pozostaje w używaniu Spółki. W zamian za uzyskane prawa do używania przedmiotu leasingu Spółka obowiązana jest do wniesienia opłat leasingowych w wysokościach i terminach określonych w umowach leasingu. Okres trwania umów leasingowych zawartych przez Spółkę wynosi 36 miesięcy. Umowy leasingu są zabezpieczone wekslami in blanco.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów leasingu operacyjnego przedstawiają się następująco:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
w okresie 1 roku	1 313 162,27	1 948 476,63
w okresie od 1 do 5 lat	996 871,54	1 034 051,32
Powyżej 5 lat	0,00	0,00
RAZEM	2 310 033,81	2 982 527,95

21.2. Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego- Grupa jako leasingobiorca

Umowy leasingu finansowego w większości dotyczą urządzeń i maszyn produkcyjnych i zawierane są na okres 5 lat. Na zakończenie umowy Grupa ma możliwość wykupienia urządzeń po wartości nominalnej. Zobowiązania Grupy w ramach leasingu finansowego są zabezpieczone wekslami in blanco.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku przyszłe minimalne opłaty leasingowe z tytułu umów leasingu finansowego oraz wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych netto przedstawiają się następująco:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Opłaty minimalne:
W okresie 1 roku	13 858 981,56	20 676 145,02
W okresie od 1 do 5 lat	23 661 011,52	27 189 483,34
Powyżej 5 lat	147 794,00	140 630,06
Minimalne opłaty leasingowe ogółem	37 667 787,08	48 006 258,42
Wartość bieżąca opłat:
W okresie 1 roku	12 461 361,76	11 385 135,52
W okresie od 1 do 5 lat	24 743 802,46	26 017 715,98
Powyżej 5 lat	145 975,08	137 947,77
Wartość bieżąca opłat ogółem	37 351 139,30	37 540 799,27
Koszty finansowe	316 647,78	10 465 459,15

W okresie od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku oraz od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 roku istotne warunkowe opłaty leasingowe ujęte jako koszt danego okresu sprawozdawczego nie wystąpiły.

W okresach objętych niniejszym sprawozdaniem finansowym nie wystąpiły przypadki niewywiązywania się z płatności lub naruszenia warunków umów dotyczących leasingu finansowego.

Oprocentowanie wszystkich zobowiązań z tytułu leasingu finansowego jest zmienne. Dla istotnych umów leasingu finansowego Grupa zawiera umowy zabezpieczające przed istotnymi wahaniami stóp procentowych poprzez zawarcie umów zabezpieczających przyszłe przepływy pieniężne (umowy IRS) – opisano w nocie 30.

22. Pozostałe zobowiązania

22.1. Pozostałe zobowiązania krótkoterminowe

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i innych, w tym:	165 329,00	152 853,00
Podatek VAT	165 329,00	152 853,00
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	5 253 201,81	8 524 945,67
Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń społecznych	138 011,04	3 547 552,72
Podatek dochodowy od osób fizycznych	996 062,00	890 330,00
PFRON	0,00	0,00
Rozrachunki z pracownikami z tytułu wynagrodzeń	3 539 925,64	3 063 531,57
Rozliczenia z tytułu niewykorzystanych urlopów	579 203,13	1 023 531,38
Nagrody dla Zarządu	0,00	0,00
Pozostałe zobowiązania niefinansowe, w tym:	6 971 842,66	3 127 548,96
Zobowiązania z tytułu środków trwałych	3 390 733,60	2 399 494,26
Rozrachunki pracownicze do przekazania innym podmiotom	156 446,17	162 166,68
Rozliczenie bonów towarowych	39 908,00	63 952,00
Nadwyżka zobowiązań nad aktywami ZFŚS	9,76	478 321,85
Pozostałe	3 384 745,13	23 614,17
RAZEM	12 390 373,47	11 805 347,63

Spółka ujmuje rezerwy na świadczenia pracownicze w postaci rezerwy na roczne urlopy. Rezerwa ta obejmuje narosłe prawa do urlopów.

22.2. Rozliczenia międzyokresowe przychodów

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Rozliczenia międzyokresowe przychodów
Dotacje otrzymane	24 659 929,93	26 092 829,29
Programy lojalnościowe	0,00	0,00
Leasing zwrotny	286 438,25	483 926,54
Razem, w tym:	24 946 368,18	26 576 755,83
długoterminowe	23 315 504,39	24 945 892,04
krótkoterminowe	1 630 863,79	1 630 863,79

W 2004 roku Grupa otrzymała 3 717 tys. złotych bezzwrotnej pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z funduszy Unii Europejskiej i z funduszy krajowych – Program SAPARD w ramach osi: "Poprawa efektywności sektora rolno – spożywczego", działanie: "Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych". Środki finansowe zostały przeznaczone na zakup maszyn i urządzeń oraz specjalistycznych środków transportu.

W 2007 roku Grupa otrzymała 20 000 tys. złotych bezzwrotnej pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006". Środki finansowe zostały przeznaczone na budowę i wyposażenie zakładu przetwórstwa mięsnego celem przeniesienia produkcji z dotychczasowego zakładu produkcyjnego do nowego obiektu, przy jednoczesnej poprawie warunków sanitarnohigienicznych i weterynaryjnych produkcji.

W 2010 roku Grupa otrzymała 681 tys. złotych bezzwrotnej pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach programu "Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego". Środki finansowe zostały przeznaczone na zakup maszyn i urządzeń produkcyjnych.

W 2012 roku Grupa otrzymała 652 tys. złotych bezzwrotnej pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach "Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich". Środki finansowe zostały przeznaczone na zakup maszyn i urządzeń produkcyjnych.

W 2014 roku Grupa otrzymała pierwszą transzę bezzwrotnej pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach "Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w kwocie: 3 304 608,50 zł.. Środki zostały przeznaczone na rozbudowę zakładu produkcyjnego w Ujeźdźcu Małym.

W 2015 roku Grupa otrzymała końcową transzę bezzwrotnej pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach "Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w kwocie: 10.834.793,75 zł.. Środki zostały przeznaczone na rozbudowę zakładu produkcyjnego w Ujeźdźcu Małym.

23. Świadczenia na rzecz pracowników

23.1. Program określonych świadczeń

Na podstawie wyceny dokonanej metodami aktuarialnymi Grupa ujmuje rezerwy na przyszłe świadczenia pracownicze, takie jak: odprawy emerytalne, rentowe i pośmiertne. Jednostki Grupy wypłacają pracownikom przechodzącym na emerytury kwoty odpraw emerytalnych w wysokości określonej przez Kodeks pracy.

Wycenę aktuarialną wartości bieżącej zobowiązania z tytułu określonych świadczeń przeprowadziła firma "Halley Aktuariusze", pod przewodnictwem Aktuariusza Pawła Kawy, nr licencji zawodowej 189/09. Wyceny dokonano według stanu na dzień 31 grudnia 2016 roku. Wartość bieżąca zobowiązań z tytułu określonych świadczeń i związanych z nimi kosztów bieżącego i przeszłego zatrudnienia wyceniono metodą prognozowanych uprawnień jednostkowych.

Grupa ustala rezerwy na przyszłe świadczenia pracownicze w wysokości oszacowanej metodami aktuarialnymi, z uwzględnieniem stopy dyskonta, definiowanej na podstawie rynkowych stóp zwrotu z obligacji skarbowych. Podziału rezerw na długo- i krótkoterminowe Grupa dokonuje na podstawie szacunków dotyczących rozkładu wypłat w czasie przygotowanego przy pomocy technik aktuarialnych. Główne założenia przyjęte przez aktuariusza na dzień bilansowy do wyliczenia kwoty zobowiązania są następujące:

	Wycena na dzień	Wycena na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Stopy dyskonta	3,59%	2,50%
Oczekiwane tempo wzrostu wynagrodzeń	1,00%	1,00%
Założona stopa rotacji	12%	12%
Prawdopodobieństwo przejścia na rentę	0,1%	0,25%

Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów określonych świadczeń wyniosły:

	Okres zakończony	Okres zakończony
	31.12.2016	31.12.2015

Koszty świadczeń:
Koszty bieżącego zatrudnienia	139 049	0
Koszty przeszłego zatrudnienia i (zysk)/strata z rozliczenia	85 187	0
Koszty odsetkowy netto	19 404	0
Wypłacone świadczenia
Składniki kosztów programu określonych świadczeń ujęte w wyniku finansowym	243 640	0

Przeszacowanie zobowiązania netto z tytułu określonych
świadczeń:
Zwrot z aktywów programu (bez kwot ujętych w kosztach
odsetkowych netto)
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń	(59 985)	0
demograficznych Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń
finansowych	(54 081)	0
Aktuarialne zyski i straty wynikające z korekt
doświadczalnych	34 160	0
Korekty o ograniczenia nałożone na aktywa programu
określonych świadczeń

Składniki kosztów programu świadczeń ujęte w pozostałych całkowitych dochodach	(79 906)	0

Razem	163 734	0

Koszt bieżącego zatrudnienia i koszty odsetkowe netto za dany rok uwzględniono w kosztach świadczeń pracowniczych w wyniku finansowym.

Kwota ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej, wynikająca ze zobowiązania Grupy dotyczącego programu określonych świadczeń:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015

Wartość bieżąca zobowiązania z tytułu finansowanych określonych świadczeń	469 382	418 849
Wartość godziwa aktywów programu	0	0
Status finansowania	469 382	418 849
Ograniczenia dotyczące ujętych aktywów	0	0
Zobowiązanie netto wynikające z programu określonych świadczeń	469 382	418 849

Zmiany wartości bieżącej zobowiązania z tytułu określonych świadczeń w bieżącym roku:

	Okres zakończony	Okres zakończony
	31.12.2016	31.12.2015

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń, BO	418 849	418 849
Koszt bieżących świadczeń	139 049	0
Koszt odsetkowy	19 404	0
(Zyski) /straty z przeszacowania:		0
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń demograficznych	34 160	0
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych	(54 081)	0
Aktuarialne zyski i straty wynikające z korekt doświadczalnych	(59 985)	0
Koszt przeszłego zatrudnienia, w tym (straty) /zyski z tytułu ograniczeń	85 187	0
Zobowiązania wygasłe na dzień rozliczone	0	0
Różnice kursowe z programów zagranicznych	0	0
Świadczenia wypłacone	(113 201)	0
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń, BZ	469 382	418 849

Znaczące założenia aktuarialne przyjęte przy obliczaniu zobowiązania z tytułu określonych świadczeń obejmują stopę dyskonta, prognozowany wzrost wynagrodzeń i śmiertelność.

Ze względu na nieistotność wartości świadczeń z tytułu odpraw emerytalnych i podobnych nie przeprowadzono analizy wrażliwości zmian odpowiednich założeń występujących na koniec okresu sprawozdawczego, przy pozostałych założeniach niezmienionych, jak również nie przedstawiono duracji aktuarialnej oraz nie prezentowano profilu przewidywanych przepływów pieniężnych w najbliższych latach w podziale na odpowiednie świadczenia.

24. Kapitał podstawowy i pozostałe kapitały

24.1. Kapitał podstawowy

	Ilość akcji	Udział w kapitale podstawowym	Ilość głosów	Udział w ogólnej liczbie głosów na WZA
EJT Investment S.a.r.l	4.346.936,00	38,3%	7.346.936,00	51,2%
AVIVA OFE	1.491.783,00	13,1%	1.491.7830,00	10,4%
Nationale-Nederlanden OFE (dawniej ING OFE)	1.000.000,00	8,8%	1.000.000,00	7,0%
Elżbieta Tarczyńska	500.000,00	4,4%	500.000,00	3,5%
Jacek Tarczyński	500.000,00	4,4%	500.000,00	3,5%
Pozostali	3.508.217,00	30,9%	3.508.217,00	24,4%
Razem	11.346.936,00	100%	14.346.936,00	100%

Na dzień 31 grudnia 2016 roku kapitał akcyjny (podstawowy) podmiotu dominującego (Grupy) wynosi 11.346.936,00. zł i jest podzielony na 11.346.936 akcji o wartości nominalnej 1 złoty każda.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku kapitał akcyjny (podstawowy) podmiotu dominującego (Grupy) wynosił 11.346.936,00. zł i był podzielony na 11.346.936 akcji o wartości nominalnej 1 złoty każda.

Wszystkie akcje zostały w pełni opłacone.

Dane o wartości poszczególnych emisji przedstawiono w tabeli poniżej.

Seria akcji	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015	Sposób pokrycia
Seria A	3.000.000,00	3.000.000,00	aport
Seria B	1.346.936,00	1.346.936,00	aport
Seria C	2.000.000,00	2.000.000,00	wkład pieniężny
Seria F	5.000.000,00	5.000.000,00	wkład pieniężny
Razem	11.346.936,00	11.346.936,00
Wartość nominalna akcji	11.346.936,00	11.346.936,00

W dniu 5 czerwca 2013 roku Spółka zakończyła publiczną subskrypcję 5.000.000 (pięć milionów) akcji zwykłych na okaziciela serii F o wartości nominalnej 1 zł i wartości emisyjnej 9 zł. W wyniku subskrypcji Spółka pozyskała 45.000.000 zł. Koszty emisji wyniosły 2.475.222,32 zł. Dnia 8 lipca 2013 roku na konto bankowe jednostki dominującej wpłynęły środki z emisji akcji serii F.

Dnia 13 czerwca 2013 roku prawa do akcji serii F oraz 1.346.936 akcji serii B i 2.000.000 akcji serii C zostało dopuszczonych do publicznego obrotu. Z dniem 8 lipca 2013 roku 1.346.936 akcji serii B, 2.000.000 akcji serii C oraz 5.000.000 akcji serii F zostało wprowadzonych do obrotu giełdowego na rynku podstawowym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

Akcje notowane są w systemie notowań ciągłych pod nazwą skróconą TARCZYNSKI i oznaczeniu TAR.

24.1.1 Prawa akcjonariuszy

Akcje serii A uprzywilejowane są, co do głosu w ten sposób, że na jedną akcję przypadają dwa głosy. Akcje wszystkich serii są jednakowo uprzywilejowane, co do dywidendy oraz zwrotu z kapitału.

24.2. Nadwyżka z emisji akcji

W dniu 5 czerwca 2013 roku Spółka dokonała publicznej emisji 5.000.000 (pięć milionów) akcji zwykłych na okaziciela serii F o wartości nominalnej 1 zł i wartości emisyjnej 9 zł. W wyniku emisji Spółka pozyskała 45.000.000 zł. Koszty emisji wyniosły 2.475.222,32 zł. Nadwyżka ponad wartość nominalną emisji (40.000.000 zł), skorygowana o koszty emisji zwiększyła kapitał z tytułu nadwyżki z emisji akcji.

24.3. Kapitał rezerwowy

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Kapitał rezerwowy o charakterze ogólnym	81 791 507,26	72 896 598,38
Kapitał rezerwowy tworzony zgodnie z KSH (8%)	907 754,88	907 754,88
Z emisji akcji powyżej wartości nominalnej	37 524 777,68	37 524 777,68
Rachunkowość zabezpieczeń	(380 775,34)	(1 031 068,02)
Zmiany założeń aktuarialnych	55 246,86	(9 477,00)
Razem	119 898 511,34	110 288 585,92

24.3.1 Kapitał rezerwowy o charakterze ogólnym

Kapitał rezerwowy o charakterze ogólnym tworzony jest przez jednostkę dominującą z wypracowanych zysków.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Bilans otwarcia	72 896 598,38	62 777 369,49
Zmiany:
Przekazanie wypracowanego zysku	8 894 908,88	10 119 228,89
Bilans zamknięcia	81 791 507,26	72 896 598,38

Zmiany dotyczące kapitału rezerwowego o charakterze ogólnym związane były z przeznaczeniem zysku za rok obrotowy 2015 w kwocie 8 894 908,88 zł na kapitał rezerwowy.

24.3.2 Kapitał rezerwowy na zabezpieczenia

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Bilans otwarcia	(1 031 068,02)	(1 240 574,85)
Ujęty zysk/(strata) na instrumentach zabezpieczających przepływy pieniężne - swapy stóp procentowych	526 737,07	169 700,53
Podatek dochodowy dotyczący ujętych zysków i strat	123 555,61	39 806,30
Przeniesienia do rachunku zysków i strat:
Swapy stóp procentowych
Podatek dochodowy dotyczący przeniesień do rachunku zysków i strat
Bilans zamknięcia	(380 775,34)	(1 031 068,02)

Kapitał z aktualizacji wyceny zwiększył się w okresie 12 miesięcy 2016 roku o 650 292,68 zł w związku z odniesieniem wyceny instrumentów zabezpieczających na kapitał własny.

Rezerwa na zabezpieczenie przepływów pieniężnych stanowi skumulowaną część zysków i strat wynikających ze zmiany wartości godziwej instrumentów zabezpieczających, które Grupa utrzymuje, jako zabezpieczenie przepływów pieniężnych. Skumulowane zyski lub straty wynikające ze zmian wartości godziwej instrumentów zabezpieczających ujmowanych i kumulowanych w pozycji rezerwy na zabezpieczania przepływów pieniężnych przenosi się na wynik tylko w przypadku, gdy zabezpieczana transakcja ma wpływ na ten wynik lub jako korektę podstawy niefinansowej pozycji zabezpieczanej zgodnie z odpowiednimi zasadami rachunkowości.

Środki z kapitału z aktualizacji wyceny nie są dostępne do podziału. Ograniczenia nie dotyczą jednak kwot przekazywanych na zysk zatrzymany.

24.4. Zyski zatrzymane oraz ograniczenia w wypłacie dywidendy

Skonsolidowany zysk Grupy Kapitałowej nie podlega podziałowi, a jedynie zatwierdzeniu.

Statutowe sprawozdania finansowe wszystkich spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Tarczyński S.A. są przygotowywane zgodnie z polskimi standardami rachunkowości oraz regulacjami niemieckimi. Dywidenda może być wypłacona w oparciu o wynik finansowy ustalony w jednostkowym rocznym sprawozdaniu finansowym przygotowanym dla celów statutowych.

Jak zadeklarowano w dokumencie informacyjnym dla subskrypcji akcji serii F, za lata obrotowe 2013-2014, a w szczególności w okresie realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie zakładu produkcyjnego w Ujeźdźcu Małym, Zarząd Jednostki Dominującej będzie wnioskował o nie wypłacaniu akcjonariuszom dywidendy i przekazanie całego wypracowanego zysku na zwiększenie kapitałów Spółki.

Obecnie w Spółce nie ma żadnych formalnych ograniczeń w wypłacie dywidendy.

Zgodnie z art. 396 par. 1 Kodeksu Spółek Handlowych, któremu podlega jednostka dominują Grupy na pokrycie straty należy utworzyć kapitał zapasowy, co do którego przelewa się co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału akcyjnego. Ta część kapitału akcyjnego (zysków zatrzymanych) nie jest dostępna do dystrybucji na rzecz Akcjonariuszy i na dzień 31 grudnia 2016 wynosi 907.754,88 zł (na 31 grudnia 2015 roku wynosiła 907.754,88 zł).

24.5. Zysk na akcję – zwykły i rozwodniony

Zysk podstawowy przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres przypadającego na zwykłych akcjonariuszy Spółki dominującej przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu.

Poniżej przedstawione zostały dane dotyczące zysku oraz akcji, które posłużyły do wyliczenia podstawowego zysku na jedną akcję (zwykłego i rozwodnionego) oraz wyniki tych wyliczeń za lata zakończone 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Zysk netto z działalności kontynuowanej przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej	9 865 938,62	20 024 112,10
Zysk netto z działalności zaniechanej przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej	0,00	0,00
Zysk netto	9 865 938,62	20 024 112,10
Zysk netto przypadający na zwykłych akcjonariuszy, zastosowany do obliczenia rozwodnionego zysku na jedną akcję	9 865 938,62	20 024 112,10
Średnio ważona liczba akcji zwykłych zastosowana do obliczenia podstawowego zysku na jedną akcję	11 346 936	11 346 936
Średnio ważona liczba akcji zwykłych zastosowana do obliczenia rozwodnionego zysku na jedną akcję	11 346 936	11 346 936
Zysk na jedną akcję (w złotych):
Podstawowy z zysku za rok obrotowy przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej	0,87	1,76
Podstawowy z zysku z działalności kontynuowanej przypadającego akcjonariuszom jednostki dominującej	0,87	1,76
Rozwodniony z zysku za rok obrotowy przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej	0,87	1,76
Rozwodniony z zysku z działalności kontynuowanej przypadającego akcjonariuszom jednostki dominującej	0,87	1,76

Średnio ważona liczba akcji użyta do wyliczenia zysku rozwodnionego na akcję jest taka sama jak średnioważona liczba akcji służąca do wyliczenia zwykłego wskaźnika.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku nie występowały akcje, które mogą potencjalnie rozwodnić podstawowy zysk na akcję w przyszłości.

24.6. Dywidendy wypłacone i zaproponowane do wypłaty

Do dnia sporządzenia Sprawozdania Walne Zgromadzenie Jednostki Dominującej nie podjęło uchwały w sprawie podziału wyniku za 2016 rok.

25. Rezerwy

Na dzień 31 grudnia 2016 oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku nie wystąpiły istotne tytuły zdarzeń przeszłych, które skutkowałyby koniecznością utworzenia rezerw.

26. Zobowiązania inwestycyjne

Zobowiązania inwestycyjne w Grupie na dzień 31 grudnia 2016 roku wynosiły 3 391 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2015 roku wynosiły 2 898 tys. zł), z tego największą pozycję stanowiły zobowiązania inwestycyjne związane rozbudową zakładu i parku maszynowego w Ujeźdźcu Małym.

27. Zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe

W roku 2013 jednostka dominująca zawarła umowę poręczenia z Donchauem Polska Sp. z o.o. Poręczenie dotyczy zobowiązań wynikających z kredytu kupieckiego przyznanego Spółce Tarella Sp. z o.o. – jednostka powiązana osobowo z Jednostką Dominującą do kwoty 40.000 zł.

Spółki Grupy nie udzielały żadnych poręczeń innym podmiotom.

Dodatkowo, umowy leasingu operacyjnego zabezpieczone są wekslami własnym in blanco, które mogą być wystawione do kwoty aktualnego zobowiązania Spółki (łącznie z odsetkami).

Dnia 23 października 2013 roku Tarczyński S.A. złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ("ARiMR") wniosek o płatność w związku z realizacją pierwszego etapu rozbudowy zakładu, zgodnie z umową dotacji na częściowe finansowanie wydatków inwestycyjnych na "Rozbudowę zakładu w Ujeźdźcu Małym". Wnioskowana kwota pomocy wyniosła 3.504.059,50 zł. Płatność została objęta gwarancją bankową na rzecz ARiMR udzieloną przez Powszechną Kasą Oszczędności Bank Polski SA (dalej także "PKO BP SA") na podstawie zawartej 22 października 2013 roku pomiędzy Spółką a PKO BP SA umowy o udzielenie gwarancji bankowej zapłaty. Na zabezpieczenie gwarancji została ustanowiona hipoteka umowna na rzecz PKO BP SA do kwoty 5.280.000,00 zł na stanowiącej własność Tarczyński S.A. nieruchomości położonej w Ujeźdźcu Małym, o czym Spółka poinformowała raportem bieżącym nr 23/2013. Ponadto zabezpieczenie gwarancji stanowią: weksel własny in blanco, umowne prawo potrącenia wierzytelności z tyt. transakcji kredytowej z wierzytelnością posiadacza rachunku wobec PKO BP SA, cesja praw z polisy ubezpieczeniowej oraz przelew środków na rachunek PKO BP SA w wysokości 360.000,00 zł.

W dniu 26 sierpnia 2014 roku pomiędzy PKO BP SA a Tarczyński SA został zawarty aneks, w wyniku którego zmianie uległ termin ważności gwarancji, tj. do dnia 30 czerwca 2015 roku. Dodatkowo w celu zabezpieczenia gwarancji ustanowiono zastaw rejestrowy na środkach trwałych o wartości 3.561.358 zł oraz przelew wierzytelności pieniężnej z umowy ubezpieczenia przedmiotów w/w zastawu rejestrowego. W dniu 18 czerwca 2015 roku w/w gwarancja została wydłużona do dnia 31 grudnia 2015 roku.

Przyznane przez ARiMR środki z tytułu zakończenia pierwszego etapu rozbudowy w wysokości 3 304 608,50 zł wpłynęły do Spółki 3 października 2014 roku. Druga transza w kwocie 10.834.793,75 zł wpłynęła 28 sierpnia 2015 roku. W związku z powyższym gwarancja bankowa zapłaty na rzecz ARiMR wygasła.

W dniu 7 sierpnia 2015 roku wygasła gwarancja bankowej zapłaty do kwoty 2,0 mln zł, udzielona w dniu 31 marca 2014 roku przez Powszechną Kasę Oszczędności Bank Polski S. A. z siedzibą w Warszawie na zlecenie Tarczyński S.A. na rzecz PKO BP Faktoring S.A. z siedzibą w Warszawie. Powyższa gwarancja dotyczyła umowy faktoringowej nr 425/03/2014 z dnia 26 marca 2014 roku, na stałe świadczenie przez PKO BP Faktoring S.A. na rzecz dostawców Tarczyński S.A. usług finansowych, polegających na nabywaniu, administrowaniu i rozliczaniu wierzytelności wobec Tarczyński S.A. z tyt. sprzedaży dokonywanej przez jego dostawców. Gwarancja wygasła w związku z rozwiązaniem w/w umowy faktoringowej

28. Rozliczenia podatkowe

Rozliczenia podatkowe oraz inne obszary działalności podlegające regulacjom (na przykład sprawy celne czy dewizowe) mogą być przedmiotem kontroli organów administracyjnych, które uprawnione są do nakładania wysokich kar i sankcji. Brak odniesienia do utrwalonych regulacji prawnych w Polsce powoduje występowanie w obowiązujących przepisach niejasności i niespójności. Często występujące różnice w opiniach co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych zarówno wewnątrz organów państwowych, jak i pomiędzy organami państwowymi i przedsiębiorstwami, powodują powstawanie obszarów niepewności i konfliktów. Zjawiska te powodują, że ryzyko podatkowe w Polsce jest znacząco wyższe niż istniejące zwykle w krajach o bardziej rozwiniętym systemie podatkowym.

Rozliczenia podatkowe mogą być przedmiotem kontroli przez okres pięciu lat, począwszy od końca roku, w którym nastąpiła zapłata podatku. W wyniku przeprowadzanych kontroli dotychczasowe rozliczenia podatkowe Grupy mogą zostać powiększone o dodatkowe zobowiązania podatkowe.

Zdaniem Grupy na dzień 31 grudnia 2016 roku nie występują kwestie podatkowe, na które należałoby utworzyć rezerwy na rozpoznane i policzalne ryzyko podatkowe.

Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego w spółkach Grupy Kapitałowej nie toczą się żadne postępowania dotyczące rozliczeń publicznoprawnych.

29. Informacje o podmiotach powiązanych

29.1. Jednostka dominująca całej Grupy

Jednostka bezpośrednio dominująca i ostatecznie kontrolująca Grupę to Tarczyński S.A.

29.2. Podmioty o znaczącym wpływie na Grupę

Podmiotem dominującym całej Grupy Kapitałowej TARCZYŃSKI S.A. są Państwo Elżbieta i Jacek Tarczyńscy.

29.3. Jednostki współkontrolowane

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku Grupa nie posiada jednostek współkontrolowanych.

29.4. Wspólne przedsięwzięcie, w którym Spółka jest wspólnikiem

W latach sprawozdawczych 2016 oraz 2015 jednostka Dominująca, jak i jej Jednostki Zależne nie były zaangażowane w żadne wspólne przedsięwzięcia.

29.5. Pożyczki udzielone członkom Zarządu

W dniu 8 grudnia 2015 roku Spółka udzieliła Prezesowi Zarządu pożyczę w kwocie 600 tys. złotych z terminem spłaty przypadającym na 30 czerwca 2016 roku. Aneksem z dnia 30 czerwca 2016 roku przesunięto termin spłaty pożyczki na dzień 30 czerwca 2017 roku.

W dniu 15 listopada 2016 roku Spółka udzieliła Prezesowi Zarządu pożyczkę w kwocie 600 tys. złotych z terminem spłaty przypadającym na 15 listopada 2017 roku. Do dnia 31 grudnia 2016 roku wypłacono transzę w wysokości 475 tys. złotych.

29.6. Inne transakcje z udziałem członków Zarządu

W latach 2015 – 2016 członkowie Zarządu nie świadczyli usług dla Grupy.

29.7. Wynagrodzenie kadry kierowniczej

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Jednostka dominująca
Zarząd jednostki	2 157 593,29	2 038 216,50
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (płace i narzuty)	411 950,29	397 216,50
Świadczenia po okresie zatrudnienia	0,00	0,00
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy	0,00	0,00
Inne - pełnienie funkcji	1 745 643,00	1 641 000,00
Rada Nadzorcza jednostki	428 776,43	384 015,10
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (płace i narzuty)	263 288,43	216 015,10
Świadczenia po okresie zatrudnienia	0,00	0,00
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy	0,00	0,00
Inne - pełnienie funkcji	165 488,00	168 000,00
RAZEM	2 586 369,72	2 422 231,60
Jednostki zależne
Zarząd jednostki	90 000,00	24 000,00
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (płace i narzuty)	0,00	0,00
Świadczenia po okresie zatrudnienia	0,00	0,00
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy	0,00	0,00
Inne - pełnienie funkcji	90 000,00	24 000,00

Rada Nadzorcza jednostki	0,00	0,00
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (płace i narzuty)	0,00	0,00
Świadczenia po okresie zatrudnienia	0,00	0,00
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy	0,00	0,00
Inne - pełnienie funkcji	0,00	0,00

29.8. Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi

Transakcje z jednostkami powiązanymi są dokonywane w oparciu o ceny rynkowe dostarczanych towarów, produktów lub usług oparte o koszt ich wytworzenia.

Transakcje między Grupą a jej jednostkami zależnymi będącymi stronami powiązanymi Spółki zostały wyeliminowane w trakcie konsolidacji i nie wykazano ich w niniejszej nocie. Szczegółowe informacje o transakcjach między Grupą a pozostałymi stronami powiązanymi przedstawiono poniżej.

29.9. Nierozliczone salda zobowiązań/należności wynikające z transakcji z podmiotami powiązanymi

W okresie obrachunkowym nie ujęto kosztów z tytułu należności wątpliwych i zagrożonych wynikających z transakcji ze stronami powiązanymi.

Kwoty nieuregulowanych płatności nie są zabezpieczone i zostaną rozliczone w środkach pieniężnych. Ich saldo na koniec poszczególnych okresów zaprezentowano w poniższych tabelach.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Powiązanie przez osobę lub bliskiego członka tej osoby
Agro-Jet Sp. z o.o.	270 818,70	163 465,62
Tarella	32 120,70	32 120,70
Fundacja Tarczyńskich	0,00	0,00
RAZEM	302 939,40	195 586,32
Transakcje z osobami sprawującymi kontrolę lub współkontrolę
Jacek Tarczyński	1 075 000,00	600 000,00
Elzbieta Tarczyńska	1 075 000,00	600 000,00
RAZEM	2 150 000,00	1 200 000,00

29.10. Transakcje z podmiotami powiązanymi

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Koszty
Powiązanie przez osobę lub bliskiego członka tej osoby
Agro-Jet Sp. z o.o.	676 099,22	481 656,22
Tarella	610 554,88	426 644,93
Fundacja Tarczyńskich	0,00	0,00
RAZEM	1 286 654,10	908 301,15
Transakcje z osobami sprawującymi kontrolę lub współkontrolę
Jacek Tarczyński	0,00	0,00
Elzbieta Tarczyńska	248 238,88	229 800,00
RAZEM	248 238,88	229 800,00
Sprzedaż
Powiązanie przez osobę lub bliskiego członka tej osoby
Agro-Jet Sp. z o.o.	279 356,74	301 050,26
Tarella	480,00	480,00
Fundacja Tarczyńskich	0,00	3 104,00
RAZEM	279 836,74	304 634,26
Transakcje z osobami sprawującymi kontrolę lub współkontrolę
Jacek Tarczyński	0,00	0,00
Elzbieta Tarczyńska	0,00	0,00
RAZEM	0,00	0,00

30. Instrumenty finansowe

30.1. Wartość bilansowa i wartość godziwa klas instrumentów finansowych

Kategorie i klasy aktywów finansowych	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży	80 000,00	80 000,00
Udziały i akcje	80 000,00	80 000,00
Pożyczki i należności	94 539 177,27	69 335 707,89
Należności z tytułu dostaw i usług	92 389 177,27	68 135 707,89
Pożyczki	2 150 000,00	1 200 000,00
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	17 996 946,49	10 359 492,38
Razem aktywa finansowe	112 616 123,76	79 775 200,27

Kategorie i klasy zobowiązań finansowych	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	36 865,00	94 573,60
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	189 212 875,45	162 600 532,10
Kredyty i pożyczki	106 839 038,20	106 814 468,78
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	82 373 837,25	55 786 063,32
Zobowiązania z tytułu gwarancji, faktoringu i wyłączone z zakresu MSR 39	84 644 612,66	52 010 323,72
Zobowiązania z tytułu leasingu	37 351 139,30	29 357 972,48
Zobowiązania z tytułu faktoringu	47 293 473,36	22 652 351,24
Instrumenty pochodne zabezpieczające	470 093,01	1 272 923,46
Razem zobowiązania finansowe	274 364 446,12	215 978 352,88

Wartość godziwa instrumentów finansowych, jakie Grupa Kapitałowa posiadała na dzień 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku, nie odbiegała istotnie od wartości prezentowanej w sprawozdaniach finansowych za poszczególne lata z następujących powodów:

− w odniesieniu do instrumentów krótkoterminowych ewentualny efekt dyskonta nie jest istotny;
− instrumenty te dotyczą transakcji zawieranych na warunkach rynkowych;
− w odniesieniu do udziałów i akcji niebędących przedmiotem obrotu na aktywnych rynkach, ich wartość bilansowa została ustalona z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości tam, gdzie było to konieczne i stanowi przybliżenie wartości godziwej.

Wartość godziwa kredytów, pożyczek i zobowiązań z tytułu leasingu finansowego równa jest wartości przyszłych przepływów zdyskontowanych bieżącą rynkową stopą procentową.

30.2. Analiza poziomów wartości godziwej

Poniższe tabele przedstawiają analizę zobowiązań finansowych Spółki, które po początkowym ujęciu wyceniane są w wartości godziwej, pogrupowanych w Poziomy 1-3 w zależności od stopnia obserwowalności danych źródłowych wykorzystywanych do wyceny wartości godziwej.

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

	Poziom 2	RAZEM
Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej poprzez wynik finansowy	(36 865,00)	(36 865,00)
instrumenty pochodne	(36 865,00)	(36 865,00)
Zabezpieczające instrumenty pochodne	(470 093,01)	(470 093,01)
RAZEM	(506 958,01)	(506 958,01)

Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

	Poziom 2	RAZEM
Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej poprzez wynik finansowy	(94 573,60)	(94 573,60)
instrumenty pochodne	(94 573,60)	(94 573,60)
Zabezpieczające instrumenty pochodne	(1 272 923,46)	(1 272 923,46)
RAZEM	(1 367 497,06)	(1 367 497,06)

W latach zakończonych 31 grudnia 2016 roku oraz 31 grudnia 2015 roku nie wystąpiły przesunięcia pomiędzy Poziomem 1 i Poziomem 2 hierarchii pomiaru wartości godziwej oraz nie nastąpiły przesunięcia z/do Poziomu 3.

30.3. Charakterystyka instrumentów pochodnych

Na dzień 31 grudnia 2016 i 2015 roku większość portfela instrumentów pochodnych Grupy stanowiły instrumenty finansowe, dla których nie istnieje aktywny rynek tj. transakcje swap zabezpieczające ryzyko stopy procentowej oraz ryzyko walutowe. W celu wyceny tych instrumentów Grupa stosuje standardowe techniki wyceny, w których podstawą do kalkulacji czynników dyskontowych są obowiązujące na dzień wyceny rynkowe krzywe zerokuponowe. Wartość godziwa jest obliczana na podstawie bieżącej wartości netto przyszłych przepływów pieniężnych związanych z tymi instrumentami finansowymi, kwotowanych rynkowych terminowych stóp procentowych, kwotowanych rynkowych terminowych kursów wymiany walut lub jeżeli kwotowane rynkowe terminowe kursy wymiany walut nie są dostępne, na podstawie kursów terminowych obliczanych w oparciu o bieżące kursy walutowe z wykorzystaniem metody parytetu stóp procentowych.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Instrumenty pochodne zabezpieczające przepływy pieniężne	(470 093,01)	(1 272 923,46)
Transakcja typu IRS	(470 093,01)	(1 272 923,46)
Instrumenty przeznaczone do obrotu	(36 865,00)	(94 573,60)
Transakcja typu Forward 2015	(36 865,00)	(94 573,60)
Razem instrumenty pochodne	(506 958,01)	(1 367 497,06)
w tym długoterminowe w tym krótkoterminowe	(506 958,01)	(1 367 497,06)

W roku 2016 nie było konieczności ujmowania w rachunku zysków i strat kwot z tytułu nieefektywności zabezpieczeń.

Wszystkie podmioty, z którymi Grupa zawiera transakcje pochodne, działają w sektorze finansowym. Są to polskie banki posiadające wysoki rating finansowy, a także dysponujące odpowiednią wysokością kapitału własnego oraz silną i ustabilizowaną pozycją rynkową.

Grupa zabezpiecza za pomocą pochodnych instrumentów finansowych głównie ryzyko walutowe związane z zakupami surowców w walutach obcych oraz ryzyko zmiany stóp procentowych związane z posiadanym zadłużeniem z tytułu kredytów oraz umów leasingu finansowego.

Ryzyko kursu walutowego związane z zakupami surowców w EUR zabezpieczane jest walutowymi kontraktami terminowymi (forward).

30.4. Rachunkowość zabezpieczeń

Grupa zawiera liczne transakcje terminowe w celu zabezpieczania się przed ryzykiem walutowym oraz ryzykiem stopy procentowej. Instrumenty pochodne używane przez Grupę to swapy procentowe oraz walutowe kontrakty forward.

Pewne instrumenty pochodne używane przez Grupę są klasyfikowane jako zabezpieczenie przepływów pieniężnych. Grupa stosuje zasady rachunkowości zabezpieczeń zgodnie z MSR 39. Zabezpieczenie przepływów pieniężnych pozwala wyeliminować zmienność w przyszłych przepływach pieniężnych wynikającą z danego ryzyka, która mogłaby wpływać na rachunek zysków i strat.

Zgodnie z polityką Grupy, instrumenty pochodne używane są wyłącznie jako narzędzie do zabezpieczania przed ryzykiem finansowym i nie są wykorzystywane do celów spekulacyjnych. Niemniej jednak niektóre transakcje terminowe zawarte przez Grupę są klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, ponieważ nie spełniają wszystkich wymagań rachunkowości zabezpieczeń zgodnie z MSR 39 i zasady rachunkowości zabezpieczeń nie są stosowane w ich przypadku. Instrumenty pochodne klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu są traktowane przez Grupę jako zabezpieczenie operacyjne, ponieważ ekonomicznie zabezpieczają Grupę przed ryzykiem walutowym.

Szczegółowe informacje o instrumentach pochodnych wykorzystywanych przez Grupę, wraz z opisem powiązań zabezpieczających, znajdują się w Nocie 31.

30.5.Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w podziale na kategorie instrumentów finansowych

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

	Po życ zki i żno ści nal e	Śro dki ien ię żne i p ich ek wiw ale nty	Zob iąz ani ow a z ty tułu do sta w i usł ug	Zob iąz ani ow a fina ian nso we cen e w wy rtoś ci g odz iwe j pr wa zez nik fin wy ans ow y	Zob iąz ani ow a fina nso we ian wy cen e w g ort zam yzo wa neg o kos ztu	Zob iąz ani ow a z ty tułu ncj i, gw ara lea sin fak tor ing gu, u i wy łąc zon e z zak u M SR 39 res	Ins tru nty me hod poc ne zab iec zaj ezp ące	Raz em
Prz hod /ko szty z t tułu od set ek yc y y	22 207 66 ,	32 729 99 ,	( 13 157 73) ,		( 3 0 56 331 11) ,	( 2 5 91 133 02) ,	( 676 59 7, 22)	( 6 3 04 489 09) ,
Róż nice ku aliz rso we zre owa ne		69 092 14 ,	( 356 37 07) 5,					( 287 28 2, 93)
Róż nice ku nie aliz rso we zre owa ne	( 27 003 22) ,	( 9 9 88, 55)	82 790 58 ,					45 798 81 ,
Od isy akt ual izuj p ące	( 2 1 29 046 49) ,							( 2 1 29 046 49) ,
Utw eni dp isów ak tua lizu jąc h orz e o yc								0, 00
Zys k/st rata zb ia in styc j i ze yc we								0, 00
Wy a d ści dziw ej arto cen o w go				( 269 07 7, 00)				( 269 07 7, 00)
Zys k/s trat etto a n	( 2 1 33 842 05) ,	91 833 58 ,	( 286 74 2, 22)	( 269 07 7, 00)	( 3 0 56 331 11) ,	( 2 5 91 133 02) ,	( 676 59 7, 22)	( 8 9 44 096 70) ,

Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

	życ Po zki i nal żno ści e	Śro żne dki ien ię i p ich ek wiw ale nty	Zob iąz ani ow a z ty tułu do sta w i usł ug	Zob iąz ani ow a fina ian nso we wy cen e w rtoś ci g odz iwe j pr wa zez nik fin wy ans ow y	Zob iąz ani ow a fina nso we ian wy cen e w g ort zam yzo wa neg o kos ztu	Zob iąz ani ow a z ty tułu ncj i, gw ara fak lea sin tor ing gu, u i wy łąc zon e z zak u M SR 39 res	Ins tru nty me hod poc ne zab iec zaj ezp ące	Raz em
Dyw ide ndy i u dzia ły w ska ch zy								0, 00
Prz hod /ko szty z t tułu od set ek yc y y	3 7 19, 14	5 9 36, 87	( 51 689 33) ,		( 3 4 85 362 55) ,	( 2 6 40 498 87) ,	( 758 50 3, 03)	( 6 9 26 397 77) ,
Róż nice ku aliz rso we zre owa ne		( 26 078 64) ,	( 90 104 98) ,					( 116 18 3, 62)
Róż nice ku nie aliz rso we zre owa ne	( 45 633 98) ,	( 44 124 50) ,	265 50 2, 85					175 74 4, 37
Od isy akt ual izuj p ące	230 79 0, 91							230 79 0, 91
Utw eni dp isów ak tua lizu jąc h orz e o yc								0, 00
Zys k/st rata zb ia in styc j i ze yc we								0, 00
Wy a d arto ści dziw ej cen o w go				( 239 97 3, 70)				( 239 97 3, 70)
Zys k/s trat etto a n	188 87 6, 07	( 64 266 27) ,	123 70 8, 54	( 239 97 3, 70)	( 3 4 85 362 55) ,	( 2 6 40 498 87) ,	( 758 50 3, 03)	( 6 8 76 019 81) ,

30.6.Opis istotnych pozycji w ramach poszczególnych kategorii instrumentów finansowych
30.6.1Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu
30.6.1.1Kredyty i pożyczki

Zaciągnięte kredyty i pożyczki według stanu na 31 grudnia 2016 roku

Lp.	Ro dza j kre dy tu/p życ zki o	Naz wa ban ku/ życ zko daw po cy	Kw ota um ow na	ć zob Wa rtoś iąza nia ow na dzi eń 31. 12. 201 6 ro ku	ść kró Czę tko min ter ow a	ść dłu Czę min ter go ow a	śni Ter min ia um wy ga ęc ow y	ki opr Wa run nia nto oce wa na dzi eń bila nso wy	Zab iec ie s łaty ezp zen p
									hip ote ka um ow na na nie hom ośc i ruc hip ote ka kau jna cy na ośc nie hom i ruc
	Kre dy t in styc jny we y								ele ierz teln ośc i z u prz mo w w y wy ube iecz eni ieru cho ści od zp a n mo zda ń lo h rze sow yc
1.		PK O B P S A		62 000 00 0	8 9 45 000	4 0 20 000	4 9 25 000	201 9-0 2-2 8	WI BO R 1 M + rża ma	łno cnic two do hun ków pe mo rac ban kow h yc
										dep ach unk t na ozy rez erw owy m r u obs ług i za dłu żen ia
									ośw iad nie o d obr lnym cze owo dda niu się zek ucj i po eg
									łno cnic do ob cią ia two żan pe mo hun ków rac
2.	Kre dy t In styc jny we y	Ban k Z ach odn i W BK SA	25 000 00 0	6 5 43 400	3 7 56 000	2 7 87 400	201 8-0 9-3 0	WI BO R 1 M + rża ma	hip ote ka um ow na
									kse l wł in b lan we asn y co
3.	Kre dy t in styc jny we y	PK O B P S A	10 800 00 0	4 1 40 000	1 0 80 000	3 0 60 000	202 0-1 0-0 4	WI BO R 3 M + rża ma	kse l wł in b lan we asn y co eni trąc um ow ne pra wo po a wie teln ośc i PK O B P S A z rzy hun ku ban kow rac ego
									hip ote ka um ow na
									ośc ele ierz teln i p ien ię żne j z prz w w y ub iecz eni um owy ezp a nie hom ośc i ruc
4.	Kre dy t in styc jny we y	SA Ban k Z ach odn i W BK	8 0 00 000	2 6 64 252	1 7 77 800	886 45 2	201 8-0 6-3 0	BO WI R 1 M + rża ma	łno cnic two do ob ciąz ani pe mo a hun ków rac
									hip ka łącz ote um ow na na

									ele ierz teln ośc i z t tułu prz w w y y ub iecz eni a b udy nkó w i um owy ezp bud li na nie hom ośc i ow ruc
									kse l wł in b lan we asn y co
5.	Kre dy t in styc jny we y	mB ank SA	1 4 00 000	529 31 6	262 80 0	266 51 6	201 8-1 2-1 0	WI BO R 1 M + rża ma	taw rej est ch i zas row y n a m asz yna dze nia ch urz ą
									ja z ube iecz eni ces pra w u mo wy zp a
									kse l wł in b lan we asn y co
6.	Kre dy t in styc jny we y	PK O B P S A	26 195 39 2	12 338 05 3	3 0 22 545	9 3 15 508	202 4-0 8-2 5	WI BO R 1 M + rża ma	eni trąc um ow ne pra wo po a wie teln ośc i PK O B P S A z rzy hun ku ban kow rac ego
									hip ote ka um ow na
									ośc ele ierz teln i p ien ię żne j z prz w w y ub iecz eni um owy ezp a nie hom ośc i ruc
									kse l wł in b lan we asn y co
									trąc eni um ow ne pra wo po a wie teln ośc i PK O B P S A z rzy hun ku ban kow rac ego
									hip ka kau jna ote cy um ow na
									hip ka ote um ow na
7.	Kre dy form ie li mit u k red t w tow y ego wie loce low ego	PK O B P S A	30 000 00 0	28 305 32 0	3 3 05 320	25 000 00 0	201 8-0 8-2 5	WI BO R 1 M + rża ma	ja p olis ces raw z p y ube iecz eni j n ieru cho ści zp owe mo
									taw rej est a ś rod kac h zas row y n trw ały ch, h i ma szy nac dze nia ch urz ą
									ele ierz teln ośc i p ien ię j z żne prz w w y ub iecz eni um owy ezp a edm iotó jes ast trow prz w z aw u re ego
									hip ka łącz ote um ow na na
8.	Kre dy t O bro tow y	Ban k Z ach odn i W BK SA	25 300 00 0	19 276 20 0	3 6 14 280	15 661 92 0	201 8-0 4-3 0	WI BO R 1 M + rża ma	ele ierz teln ośc i z t tułu prz w w y y ub iecz eni a b udy nkó w i um owy ezp bud li na nie hom ośc i ow ruc
									ele ierz teln ośc i z prz w w y kon trak tów ha ndl ch owy
9.	Kre dy t ob roto wy	mB ank SA	11 000 00 0	9 6 36 350	1 0 90 920	8 5 45 430	201 8-0 7-1 5	WI BO R 1 M + rża ma	taw rej est h zas row y n a z apa sac

GRUPA KAPITAŁOWA TARCZYŃSKI S.A.

skonsolidowane sprawozdanie finansowe

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

									kse l wł in b lan we asn y co
									rej h taw est zas row y n a z apa sac
1 0.	kre dy hun ku bie t w żąc rac ym	mB ank SA	4 0 00 000	3 1 57 997	0	3 1 57 997	201 8-0 7-1 2	WI BO R 1 M + rża ma	ja g lob aln ces a
									kse l wł in b lan we asn co y
1 1.	Kre dy t ob roto wy	Mill eni SA um	5 0 00 000	3 8 96 000	1 6 56 000	2 2 40 000	201 9-0 4-2 6	WI BO R 1 M + rża ma	kse l wł in b lan we asn co y
									hip ote ka um ow na
							ele ierz teln ośc i z t tułu prz w w y y nkó ub iecz eni a b udy w i um owy ezp bud li na nie hom ośc i ow ruc
1 2.	Kre dy t in styc jny we y	O B P S PK A	10 000 00 0	7 0 00 000	0	7 0 00 000	202 3-1 0-1 9	BO R 1 WI M + rża ma	kse l wł in b lan we asn y co
									trąc eni um ow ne pra wo po a wie teln ośc i z r ach unk ów rzy ban kow h p adz ch w P KO yc row ony SA BP
	Raz em			106 43 1 8 88	23 585 66 5	82 846 22 3
11.	Pro wiz ja r ozl icza efe ktyw sto tow na ną pą pro cen ą			407 14 9	308 64 5	98 504
	Raz rtoś ć b ilan a k red tów em wa sow y			106 83 9 0 37	23 894 31 0	82 944 72 7

Zaciągnięte kredyty i pożyczki według stanu na 31 grudnia 2015 roku

Lp.	tu/p życ Ro dza j kre dy zki o	Naz wa ku/ życ ban zko daw po cy	Kw ota um ow na	Wa rtoś ć z obo wią ia zan eń dzi 5 rok 31. 12. 201 na u	ść kró Czę tko ter min ow a	ść dłu Czę ter min go ow a	Ter min ia um śni wy ga ęc ow y	ki opr Wa run nto nia oce wa na dzi eń bila nso wy	Zab iec ie s łaty ezp zen p
									hip ote ka um ow na na nie hom ośc i ruc hip ote ka kau jna cy na nie hom ośc i ruc
								ele ierz prz w w y ube iecz eni zp a n zda ń lo rze sow yc 8 WI BO R 1 M + rża ma łno cnic two pe mo ban kow h yc	ośc teln i z u mo wy ieru cho ści od mo h
1.	Kre dy t in styc jny we y	PK O B P S A	62 000 00 0	12 965 00 0	4 0 20 000	8 9 45 000	201 9-0 2-2		do hun ków rac
									dep t na ach unk ozy rez erw owy m r u obs ług i za dłu ia żen
									ośw iad nie o d obr lnym cze owo dda niu się zek ucj i po eg
									łno cnic two do ob cią żan ia pe mo hun ków rac
2.	Kre dy t In jny styc we y	Ban k Z ach odn i W BK SA			25 000 00 0	10 299 40 0	3 7 56 000	6 5 43 400	201 8-0 9-3 0	WI BO R 1 M + rża ma	hip ote ka um ow na kse l wł in b lan we asn co
									y kse l wł in b lan we asn y co
3.	Kre dy t in styc jny we y	PK O B P S A	10 800 00 0	5 2 20 000	1 0 80 000	4 1 40 000	202 0-1 0-0 4	WI BO R 3 M + rża ma	trąc eni um ow ne pra wo po a wie teln ośc i PK O B P S A z rzy hun ku ban kow rac ego
									hip ka ote um ow na
									ele ierz teln ośc i p ien ię żne j z prz w w y ub iecz eni um owy ezp a nie hom ośc i ruc
4.	Kre dy t in styc jny we y	Ban k Z ach odn i W BK SA	8 0 00 000	4 4 42 052	1 7 77 800	2 6 64 252	201 8-0 6-3 0	WI BO R 1 M + rża ma	łno cnic two do ob cią ia żan pe mo hun ków rac
									hip ote ka łącz um ow na na

									ele ierz teln ośc i z t tułu prz w w y y ub iecz eni a b udy nkó w i um owy ezp ośc bud li na nie hom i ow ruc
									kse l wł in b lan we asn co y
5.	Kre dy t in styc jny we y	mB ank SA	1 4 00 000	792 11 6	262 80 0	529 31 6	201 8-1 2-1 0	WI BO R 1 M + rża ma	taw rej est ch i zas row y n a m asz yna dze nia ch urz ą
									ja z ube iecz eni ces pra w u mo wy zp a
									kse l wł in b lan we asn y co
6.	Kre dy t in styc jny we y	PK O B P S A	26 195 39 2	15 360 59 8	1 3 38 000	14 022 59 8	202 4-0 8-2 5	WI BO R 1 M + rża ma	eni trąc um ow ne pra wo po a wie teln ośc i PK O B P S A z rzy hun ku ban kow rac ego
									hip ka ote um ow na
									ele ierz teln ośc i p ien ię żne j z prz w w y ub iecz eni um owy ezp a nie hom ośc i ruc
									kse l wł in b lan we asn y co
									trąc eni um ow ne pra wo po a wie teln ośc i PK O B P S A z rzy hun ku ban kow rac ego
									hip ote ka kau jna cy um ow na
									hip ka ote um ow na
7.	Kre dy form ie li mit u k red t w tow y ego wie loce low ego	PK O B P S A	30 000 00 0	21 500 00 0	0	21 500 00 0	201 8-0 8-2 5	WI BO R 1 M + rża ma	ja p olis ces raw z p y ube iecz eni j n ieru cho ści zp owe mo
									taw rej est a ś rod kac h zas row y n trw ały ch, h i ma szy nac dze nia ch urz ą
									ele ierz teln ośc i p ien ię j z żne prz w w y ub iecz eni um owy ezp a iotó edm ast jes trow prz w z aw u re ego
									hip ka łącz ote um ow na na
8.	Kre dy t O bro tow y	Ban k Z ach odn i W BK SA	25 300 00 0	22 890 48 0	3 6 14 280	19 276 20 0	201 8-0 4-3 0	WI BO R 1 M + rża ma	ele ierz teln ośc i z t tułu prz w w y y ub iecz eni a b udy nkó w i um owy ezp bud li na nie hom ośc i ow ruc
									ele ierz teln ośc i z prz w w y kon trak tów ha ndl ch owy
9.	Kre dy t ob roto wy	mB ank SA	11 000 00 0	10 727 27 0	1 0 90 920	9 6 36 350	201 8-0 7-1 5	WI BO R 1 M + rża ma	taw rej est h zas row y n a z apa sac

GRUPA KAPITAŁOWA TARCZYŃSKI S.A.

skonsolidowane sprawozdanie finansowe

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

									kse l in bla we nco
									taw rej est h zas row y n a z apa sac
1 0.	kre dy t w hun ku bie żąc rac ym	mB ank SA	4 0 00 000	3 1 89 675	0	3 1 89 675	201 8-0 7-1 2	WI BO R 1 M + rża ma	ja g lob aln ces a
									kse l in bla we nco
	Raz em			107 38 6 5 92	16 939 80 0	90 446 79 2
11.	Pro wiz ja r ozl icza efe ktyw sto na ną pą	tow pro cen ą		( 572 49 8)	( 169 40 0)	( 403 09 7)
12.	Od set ki o d k red tu w ielo celo PK y we go	O B P S .A.		375	375
	Raz rtoś ć b ilan a k red tów em wa sow y			106 81 4 4 69	16 770 77 4	90 043 69 4

30.6.2 Naruszenie postanowień umowy kredytowej

Osiągnięte w okresie od 1 stycznia 2016 do 31 grudnia 2016 wyniki finansowe wskazują na nieznaczne niedotrzymanie części wskaźników zawartych w niektórych umowach kredytowych. Zgodnie z tymi umowami banki mają możliwość, po otrzymaniu i przeanalizowaniu takich informacji podniesienia marży kredytowej. W ocenie Zarządu, z uwagi na doświadczenia i długoletnią współpracę z tymi instytucjami finansowymi, prawdopodobieństwo realizacji zapisów umownych przez banki oraz ich potencjalny wpływ na wynik finansowy roku 2017 można uznać za niskie.

30.6.3 Zabezpieczenie spłaty zobowiązań

W celu zabezpieczenia spłaty zobowiązań Grupa stosuje wiele form zabezpieczeń. Do najpowszechniejszych należą hipoteki, zastawy rejestrowe, przewłaszczenia na innych rzeczowych aktywach trwałych, ale również na należnościach.

Wartość bilansową składników majątku stanowiących zabezpieczenie spłaty zobowiązań na poszczególne dni bilansowe przedstawia poniższa tabela.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Nieruchomości	133 044 766,15	132 280 686,37
Urządzenia techniczne i maszyny	30 884 026,23	37 537 836,93
Zapasy	16 671 568,85	11 800 430,28
Należności z tytułu dostaw i usług	45 000 000,00	45 000 000,00
RAZEM wartość aktywów stanowiących zabezpieczenie zobowiązań	225 600 361,23	226 618 953,58

31. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym

Spółki z Grupy Kapitałowej świadomie i w sposób odpowiedzialny zarządzają ryzykiem finansowym w oparciu o opracowane i przyjęte do stosowania polityki zarządzania ryzykiem finansowym. Całościowe i spójne z procesami biznesowymi zarządzanie ryzykiem pozwala na identyfikowanie i zarządzanie zależnościami pomiędzy ponoszonym ryzykiem a poziomem możliwego do osiągnięcia dochodu. Intencją zarządzających ryzykiem w spółkach Grupy nie jest całkowita eliminacja zagrożeń wynikających ze zmian zidentyfikowanych i monitorowanych czynników ryzyka, lecz to, by zagrożenia te nie przekraczały ustalonych i zatwierdzonych wcześniej bezpiecznych poziomów.

Podstawowym celem zarządzania ryzykiem finansowym jest takie nim zarządzanie, aby maksymalnie ograniczyć wrażliwość przepływów finansowych Grupy na zmieniające się czynniki ryzyka finansowego oraz minimalizacja kosztów finansowych i kosztów zabezpieczenia w ramach przeprowadzanych transakcji z wykorzystaniem instrumentów pochodnych.

Poza instrumentami pochodnymi, do głównych instrumentów finansowych, z których korzysta Grupa, należą kredyty bankowe i faktoring, umowy leasingu finansowego i umowy dzierżawy z opcją zakupu, środki pieniężne i lokaty. Głównym celem wykorzystania tych instrumentów finansowych jest pozyskanie środków finansowych na działalność jednostek z Grupy Kapitałowej. Grupa, ze względu na charakter swoich procesów biznesowych, posiada i wykorzystuje również inne instrumenty finansowe, takie jak należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług, które powstają bezpośrednio w toku prowadzonej przez nią działalności.

Grupa zawiera również transakcje z udziałem instrumentów pochodnych, przede wszystkim kontrakty na walutowe kontrakty terminowe typu forward. Celem tych transakcji jest ciągłe zarządzanie ryzykiem stopy procentowej oraz ryzykiem walutowym powstającym w toku działalności Grupy oraz wynikającym z używanych przez nią źródeł finansowania.

Zasadą stosowaną przez spółki z Grupy obecnie i przez cały okres objęty niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym jest nieprowadzenie obrotu instrumentami finansowymi.

Przyjęto, iż zarządzanie ryzykiem jest odpowiedzialnością każdego pracownika. Zarządy weryfikują, uzgadniają i zatwierdzają zasady zarządzania każdym z tych rodzajów ryzyka, pracownicy znają ryzyka występujące w ich obszarach działalności i czują się odpowiedzialni za zarządzanie ryzykiem. Spółki z Grupy monitorują również ryzyko cen rynkowych dotyczące wszystkich posiadanych przez nią instrumentów finansowych.

31.1. Ryzyko stopy procentowej

Grupa narażona jest na ryzyko zmian stóp procentowych w związku z pozyskiwaniem kapitałów oprocentowanych zmienną stopą procentową. Spółki Grupy są również narażone na materializację ryzyka związanego z utraconymi korzyściami w związku ze spadkiem stóp procentowych, w przypadku zadłużenia o stałym oprocentowaniu.

W poniższych tabelach przedstawione zostały wartości bilansowe instrumentów finansowych Grupy narażonych na ryzyko stopy procentowej, w podziale na poszczególne kategorie wiekowe.

Oprocentowanie stałe

	Ok res zak ońc zon y 31. 12. 201 6	Ok res zak ońc zon y 31. 12. 201 5
Poż ki i nal eżn ośc i ycz	2 1 50 000 00 ,	1 2 00 000 00 ,
RA ZE M	2 1 50 000 00 ,	1 2 00 000 00 ,

Oprocentowanie zmienne

Ro k z ako ńcz 31 udn ia 2 016 ku ony gr ro
fina Inst ent rum y nso we	< 1 rok	1-2 lat a	2-3 lat a	3-5 lat	<5l at	Og ółe m
a fi Zob iąz ani ow nan sow e
Kre dy ty i po życ zki udz ielo kac h ry nko h ne na wa run wyc	23 585 66 4, 64	60 023 71 8, 53	10 894 09 0, 24	6 5 70 417 27 ,	2 2 00 000 00 ,	103 27 3 8 90, 68
Kre dy ty w hun ku bie ud zie lon nka ch kow h żąc rac ym e n a w aru ryn yc	0, 00	3 1 57 996 89 ,	0, 00	0, 00	0, 00	3 1 57 996 89 ,
RA ZE M	23 585 66 4, 64	63 181 71 42 5,	10 894 09 0, 24	6 5 70 417 27 ,	2 2 00 000 00 ,	106 43 1 8 87, 57

ńcz Ro k z ako 31 udn ia 2 015 ku ony gr ro
Inst ent fina rum y nso we	< 1 rok	1-2 lat a	2-3 lat a	3-5 lat	<5l at	Og ółe m
Zob iąz ani a fi ow nan sow e
Kre dy i po zki udz ielo kac h ry nko h ty życ ne na wa run wyc	16 939 80 0, 00	38 036 45 86 7,	38 792 53 9, 33	9 0 25 859 33 ,	1 4 02 259 78 ,	104 19 6 9 16, 28
Kre dy ty w hun ku bie żąc ud zie lon nka ch kow h rac ym e n a w aru ryn yc	0, 00	3 1 89 675 44 ,	0, 00	0, 00	0, 00	3 1 89 675 44 ,
RA ZE M	16 939 80 0, 00	41 226 13 3, 30	38 792 53 9, 33	9 0 25 859 33 ,	1 4 02 259 78 ,	107 38 6 5 91, 72

Oprocentowanie instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu jest aktualizowane w okresach poniżej jednego roku. Pozostałe instrumenty finansowe Grupy, które nie zostały ujęte w powyższych tabelach, nie są oprocentowane i w związku z tym nie podlegają ryzyku stopy procentowej. W roku 2016 Spółka nie zawarła nowych umów zamiany stopy zmiennej na stałą (umowy IRS).

31.2.Ryzyko walutowe

Spółki z Grupy Kapitałowej narażone są na zmiany kursów walutowych EUR/PLN i GBP/PLN, przede wszystkim w związku z transakcjami związanymi z zakupem surowców od podmiotów zagranicznych. Polityka zabezpieczania Spółki przed ryzykiem walutowym, minimalizująca wpływ wahań kursów walutowych, jest ustalana okresowo. Akceptowalny poziom ekspozycji walutowej jest wynikiem analizy ryzyka dla otwartej pozycji w danej walucie przy uwzględnieniu oczekiwań rynków finansowych co do kształtowania się kursów walutowych w określonej perspektywie czasu.

W ramach obowiązującej polityki zabezpieczeń, Spółka zabezpiecza ryzyko walutowe wykorzystując walutowe kontrakty forward, które pozwalają zamienić kwotę kapitału denominowanego w walucie obcej na kwotę wyrażoną w złotych. W efekcie zastosowania kontraktów forward, zmienność kursów walutowych ma ograniczony wpływ na zyski/straty okresu.

Poniższe tabele prezentują ekspozycję Grupy na ryzyko walutowe w podziale na poszczególne klasy instrumentów finansowych w latach 2016–2015.

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

	Łąc zni art ość e w bila PLN nso wa w	EU R		GB P		US D
		alu cie w w	w P LN	alu cie w w	w P LN	alu cie w w	w P LN
Ak tyw a fi nan sow e
Na leżn ośc i z t tułu do sta w i usłu y g	92 389 17 7, 27	1 7 03 487 74 ,	7 5 10 982 39 ,	8 2 26, 49	34 746 00 ,	0, 00	0, 00
Śro dki ien ię żne i ic h e kwi len ty p wa	17 996 94 6, 49	630 56 3, 59	2 7 89 613 32 ,			0, 00	0, 00
Raz em	110 38 6 1 23, 76	2 3 34 051 33 ,	10 300 59 5, 71	8 2 26, 49	34 746 00 ,	0, 00	0, 00
a fi Zob iąz ani ow nan sow e
Zob iąza nia z ty tułu do sta w i usłu ow g	( 25) 82 373 83 7,	( 61) 5 7 67 826 ,	( 14) 23 399 16 5,	( 68) 1 8 16,	( 91) 9 3 45,	0, 00	0, 00
Raz em	( 82 373 83 7, 25)	( 5 7 67 826 61) ,	( 23 399 16 5, 14)	( 1 8 16, 68)	( 9 3 45, 91)	0, 00	0, 00
Poz ja w alu tow etto yc a n	28 012 28 6, 51	( 3 4 33 775 28) ,	( 13 098 56 9, 42)	6 4 09, 81	25 400 09 ,	0, 00	0, 00

Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

	ość Łąc zni art e w bila PLN nso wa w	EU R		GB P		US D
		alu cie w w	w P LN	alu cie w w	w P LN	alu cie w w	w P LN
Ak a fi tyw nan sow e
ośc Na leżn i z t tułu do sta w i usłu y g	68 135 70 89 7,	970 09 54 5,	4 1 35 977 90 ,	18 108 28 ,	104 8, 13 77	0, 00	0, 00
Śro dki ien ię żne i ic h e kwi len ty p wa	10 359 49 2, 38	755 72 1, 42	3 2 20 506 83 ,	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Raz em	78 495 20 0, 27	1 7 26 266 51 ,	7 3 56 484 73 ,	18 108 28 ,	104 77 8, 13	0, 00	0, 00
Zob iąz ani a fi ow nan sow e
Zob iąza nia tułu do w i usłu z ty sta ow g	( 786 06 3, 32) 55	( 2 7 15 409 20) ,	( 11 571 71 6, 31)	0, 00	0, 00		0, 00
Raz em	( 55 786 06 3, 32)	( 2 7 15 409 20) ,	( 11 571 71 6, 31)	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Poz ja w alu tow etto yc a n	22 709 13 6, 95	( 989 14 2, 69)	( 4 2 15 231 58) ,	18 108 28 ,	104 77 8, 13	0, 00	0, 00

31.3. Ryzyko kredytowe

Ryzyko kredytowe jest związane z potencjalnym zdarzeniem kredytowym, które może zmaterializować się w postaci następujących czynników: niewypłacalności kontrahenta, częściowej spłaty należności, istotnego opóźnienia w spłacie należności lub innego nieprzewidzianego odstępstwa od warunków kontraktowych.

Spółki Grupy zawierają transakcje wyłącznie z wiarygodnymi podmiotami o dobrej zdolności kredytowej.

Wszyscy klienci, którzy pragną korzystać z kredytów kupieckich, poddawani są procedurom weryfikacji. Ponadto, dzięki bieżącemu monitorowaniu stanów należności, narażenie Grupy na ryzyko nieściągalności należności jest nieznaczne.

W Grupie nie występują istotne koncentracje ryzyka kredytowego związane z działalnością podstawową.

W odniesieniu do aktywów finansowych ryzyko kredytowe Grupy powstaje w wyniku niemożności dokonania zapłaty przez drugą stronę umowy, a maksymalna ekspozycja na to ryzyko równa jest wartości bilansowej tych instrumentów.

31.3.1 Należności z tytułu dostaw i usług

Należności z tytułu dostaw i usług dotyczą głównie należności z tytułu sprzedaży wyrobów gotowych oraz towarów. Dzięki bieżącej kontroli należności handlowych nie istnieje dodatkowe ryzyko kredytowe, ponad poziom określony odpisem aktualizującym.

Grupa zarządza ryzykiem kredytowym wobec kontrahentów głównie poprzez stosowanie następujących mechanizmów oraz technik:

− ocenę standingu finansowego kontrahentów wraz z nadawaniem limitów kredytowych;
− wymaganie określonych zabezpieczeń kredytowych od klientów o słabym standingu finansowym;
− standaryzację zapisów umownych z zakresu ryzyka kredytowego i standaryzacja zabezpieczeń kredytowych;
− system bieżącego monitoringu płatności i system wczesnej windykacji;
− systematyczny pomiar ryzyka kredytowego wynikający z prowadzonej działalności handlowej;
− bieżące monitorowanie kondycji finansowej kontrahenta, współpraca z wywiadowniami gospodarczymi i firmami windykacyjnymi.

31.3.2 Lokaty, depozyty, środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Zarządzanie ryzykiem kredytowym związanym ze środkami pieniężnymi Grupa realizuje poprzez dywersyfikację banków, w których lokowane są nadwyżki środków pieniężnych. Wszystkie podmioty, z którymi Grupa zawiera transakcje depozytowe, działają w sektorze finansowym. Są to wyłącznie banki zarejestrowane w Polsce i w Niemczech, bądź działające w Polsce w formie oddziałów banków zagranicznych, posiadających rating na wysokim poziomie, a także dysponujące odpowiednim kapitałem własnym oraz silną i ustabilizowaną pozycją rynkową.

31.3.3 Odpisy aktualizujące i wiekowanie należności z tytułu dostaw i usług

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku odpisem aktualizującym objęte były należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności. Zmiana stanu odpisów aktualizujących w poszczególnych latach została zaprezentowana w poniższej tabeli.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Odpis aktualizujący na dzień 1 stycznia	(1 124 299,01)	(1 355 089,92)
Utworzenie odpisów aktualizacyjnych w ciężar kosztów operacyjnych	(2 129 046,49)	(260 927,78)
Rozwiązanie w uznanie pozostałych przychodów operacyjnych	155 006,81	491 718,69
Wykorzystanie odpisów aktualizujących
Odpis aktualizujący na dzień 31 grudnia	(3 098 338,69)	(1 124 299,01)
Wartość pozycji przed uwzględnieniem odpisu aktualizującego	95 487 515,96	69 260 006,90
Wartość pozycji netto (wartość bilansowa)	92 389 177,27	68 135 707,89

Ustalając utratę wartości aktywów, Grupa wzięła pod uwagę czynniki, które zostały opisane w nocie 9 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Grupa nie posiada istotnych pozycji, które na dzień bilansowy byłyby nieściągalne, lecz nieobjęte odpisem aktualizującym. Poniżej przedstawiono analizę wiekową należności z tytułu dostaw i usług, uwzględniającą odpisy z tytułu utraty wartości.

Wiekowanie należności z tytułu dostaw i usług według stanu na 31 grudnia 2016 roku przedstawiono poniżej.

	Nie	Przeterminowane
	przeterminowane	< 90 dni	90-180 dni	180-360 dni	>360 dni
Przed uwzględnieniem odpisu aktualizującego	74 923 562,75	16 933 172,30	2 373 660,85	117 562,74	1 139 557,32
Odpisy aktualizujące	0,00	(1 900 000,00)	0,00	(58 781,37)	(1 139 557,32)
Po uwzględnieniu odpisu aktualizującego	74 923 562,75	15 033 172,30	2 373 660,85	58 781,37	0,00

Wiekowanie należności z tytułu dostaw i usług według stanu na 31 grudnia 2015 roku

	Nie	Przeterminowane
	przeterminowane	< 90 dni	90-180 dni	180-360 dni	>360 dni
Przed uwzględnieniem odpisu aktualizującego	59 136 146,21	8 760 878,64	249 945,62	5 382,93	1 107 653,50
Odpisy aktualizujące	0,00	0,00	(13 954,04)	(2 691,47)	(1 107 653,50)
Po uwzględnieniu odpisu aktualizującego	59 136 146,21	8 760 878,64	235 991,58	2 691,46	0,00

31.4. Ryzyko związane z płynnością

Polityka zarządzania ryzykiem utraty płynności finansowej w Grupie, polega na zapewnieniu środków finansowych niezbędnych do wywiązywania się Spółki ze zobowiązań finansowych i inwestycyjnych przy wykorzystaniu najbardziej atrakcyjnych źródeł finansowania. Zarządzanie płynnością Spółki koncentruje się na szczegółowej analizie, planowaniu i podjęciu odpowiednich działań w obszarach: inwestycji w aktywa trwałe, kapitału pracującego, zadłużenia finansowego netto.

Grupa utrzymuje równowagę pomiędzy ciągłością a elastycznością finansowania, poprzez korzystanie z rozmaitych źródeł finansowania, takich jak kredyty w rachunku bieżącym, kredyty bankowe, umowy leasingu finansowego oraz umowy dzierżawy z opcją zakupu. Takie wykorzystanie źródeł finansowania pozwala na zarządzanie ryzykiem płynności i skutecznie minimalizuje jego negatywne skutki materializacji.

Poniżej przedstawiono analizę wymagalności i zapadalności instrumentów finansowych Grupy na dzień 31 grudnia 2016 i 31 grudnia 2015.

Instrumenty finansowe według stanu na 31 grudnia 2016 roku

	Raz em	<6 mie się cy	6-1 2 m ies ięc y	1-2 lat a	2-5 lat	>5 lat
Śro dki ien ię żne i ic h e kwi len ty p wa	17 996 94 6, 49	<1 rok	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Na leżn ośc i z t tułu do sta w i usłu arto ść n etto g- w y	92 389 17 7, 27	92 330 39 5, 90	58 781 37 ,	0, 00	0, 00	0, 00
Udz ielo zki życ ne po	2 1 50 000 00 ,	2 1 50 000 00 ,	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Kre dy ban kow e * ty	103 27 3 8 90, 68	11 792 83 2, 32	11 792 83 2, 32	60 023 71 8, 53	17 464 50 51 7,	2 2 00 000 00 ,
Zob iąza nia z ty tułu lea sing u fi ow nan sow ego	37 351 13 9, 30	6 2 30 680 88 ,	6 2 30 680 88 ,	12 371 90 1, 23	12 371 90 1, 23	145 97 5, 08
Kre dy ty ban kow hun ku bie żąc * e w rac ym	3 1 57 996 89 ,	0, 00	0, 00	3 1 57 996 89 ,	0, 00	0, 00
Zob iąza nia z ty tułu do sta obó t i u sług ow w r	82 373 83 7, 25	82 373 83 7, 25	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Raz ins tru nty fin em me ans ow e	338 69 2 9 87, 88	194 87 7 7 46, 35	18 082 29 4, 57	75 553 61 6, 65	29 836 40 8, 74	2 3 45 975 08 ,
Inst ent och odn do obr otu rum y p e p rze zna czo ne	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Zab iecz ają inst ent och odn ezp ce rum y p e	( 506 95 8, 01)	( 36 865 00) ,	0, 00	( 488 90 6, 69)	0, 00	18 813 68 ,
Raz ins tru nty cho dne em me po	( 506 95 8, 01)	( 36 865 00) ,	0, 00	( 488 90 6, 69)	0, 00	18 813 68 ,

Instrumenty finansowe według stanu na 31 grudnia 2015 roku

	Raz em	<6 mie się cy	6-1 2 m ies ięc y	1-2 lat a	2-5 lat	>5 lat
Śro dki ien ię żne i ic h e kwi len ty p wa	10 359 49 2, 38	< 1 rok	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Na leżn ośc i z t tułu do w i usłu ść n sta arto etto y g- w	68 135 70 89 7,	68 133 01 6, 43	2 6 91, 46	0, 00	0, 00	0, 00
Udz ielo życ zki ne po	1 2 00 000 00 ,	1 2 00 000 00 ,	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
e * Kre dy ty ban kow	104 19 6 9 16, 28	8 4 69 900 00 ,	8 4 69 900 00 ,	38 036 45 7, 86	47 818 39 8, 65	1 4 02 259 78 ,
Zob iąza nia z ty tułu lea sing u fi ow nan sow ego	( 37 540 79 9, 27)	( 5 6 92 567 76) ,	( 5 6 92 567 76) ,	( 13 077 83 1, 88)	( 13 077 83 1, 88)	0, 00
Kre dy ty ban kow hun ku bie * żąc e w rac ym	3 1 89 675 44 ,	0, 00	0, 00	3 1 89 675 44 ,	0, 00	0, 00
Zob iąza nia tułu do obó t i u sług z ty sta ow w r	786 06 3, 32 55	786 06 3, 32 55	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Raz ins fin tru nty em me ans ow e	205 32 7 0 56, 05	127 89 6 4 11, 99	2 7 80 023 70 ,	28 148 30 1, 42	34 740 56 6, 78	1 4 02 259 78 ,
Inst ent och odn do obr otu rum y p e p rze zna czo ne	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00	0, 00
Zab iecz ają inst ent och odn ezp ce rum y p e	( 1 3 67 497 06) ,	( 116 44 7, 64)	0, 00	( 1 1 43 968 93) ,	0, 00	( 107 08 0, 49)
Raz ins tru nty cho dne em me po	( 1 3 67 497 06) ,	( 116 44 7, 64)	0, 00	( 1 1 43 968 93) ,	0, 00	( 107 08 0, 49)

* wartość kredytów bankowych wykazana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej pomniejszona jest o koszty prowizji i odsetek

31.5. Ryzyko rynkowe – analiza wrażliwości

Grupa identyfikuje następujące główne rodzaje ryzyka rynkowego, na które jest narażona:

− ryzyko stopy procentowej,
− ryzyko walutowe.

Obecnie Grupa Kapitałowa narażona jest głównie na działanie czynników ryzyka zmian kursu walutowego EUR/PLN. Ponadto Grupa narażona jest na zmiany referencyjnych stóp procentowych dla waluty PLN.

Na potrzeby analizy wrażliwości na zmiany czynników ryzyka rynkowego Grupa Kapitałowa wykorzystuje metodę analizy scenariuszowej. Grupa wykorzystuje scenariusze eksperckie odzwierciedlające subiektywną ocenę Grupy odnośnie kształtowania się pojedynczych czynników ryzyka rynkowego w przyszłości.

Prezentowane w niniejszym punkcie analizy scenariuszowe mają na celu analizę wpływu zmian czynników ryzyka rynkowego na wyniki finansowe Grupy. Przedmiotem analizy zostały objęte wyłącznie te pozycje, które spełniają definicję instrumentów finansowych zgodnie z MSSF.

Potencjalne możliwe zmiany kursów walutowych są określone w horyzoncie do daty następnego sprawozdania finansowego i zostały obliczone na podstawie zmiany kursów o +/- 5%.

W analizie wrażliwości na ryzyko stopy procentowej Grupa stosuje równoległe przesunięcie krzywej stóp procentowych o potencjalną możliwą zmianę referencyjnych stóp procentowych w horyzoncie do daty następnego sprawozdania finansowego. Dla celów analizy wrażliwości na ryzyko zmian stóp procentowych wykorzystano średnie poziomy referencyjnych stóp procentowych w danym roku. Skala potencjalnych zmian stóp procentowych została określona na poziomie +/- 0,5 pp.

W przypadku analizy wrażliwości na zmiany stóp procentowych efekt zmian czynników ryzyka został odniesiony do wartości przychodów/kosztów odsetkowych dla instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz do wartości godziwej na datę bilansową instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu wycenianych do wartości godziwej.

Poniżej przedstawiono analizę wrażliwości dla każdego rodzaju ryzyka rynkowego, na które Grupa jest narażona na dzień bilansowy, pokazując, jaki wpływ na wynik finansowy brutto miałyby potencjalnie możliwe zmiany poszczególnych czynników ryzyka według klas aktywów i zobowiązań finansowych.

31.5.1 Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe

Do pomiaru ryzyka walutowego Grupa wykorzystuje analizę wrażliwości. W tabeli poniżej zaprezentowane zostały główne ekspozycje walutowe Grupy oraz potencjalne zyski/straty kursowe na tych ekspozycjach będące wynikiem hipotetycznej pięcioprocentowej aprecjacji/deprecjacji złotego względem innych walut, przy założeniu niezmienności innych czynników ryzyka. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych zostały wyłączone z analizy.

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

Kla ins tru ntó w f ina ch sy me nso wy	Wa rtoś ć	Wa rtoś ć	kur s E UR /PL N + 5%		kur s E UR /PL	N - 5%
	bila PLN nso wa w	żon nar a a n a ko ryz y	fin Wy nik ans ow y	Kap itał y	fin Wy nik ans ow y	Kap itał y
Na leżn ośc i z t tułu do sta w i usłu y g	92 389 17 7, 27	7 5 45 728 40 ,	377 28 6, 42	0, 00	( 377 28 6, 42)	0, 00
Zob iąza nia z ty tułu do sta w i usłu ow g	( 82 373 83 7, 25)	( 23 408 51 1, 05)	( 1 1 70 425 55) ,	0, 00	1 1 70 425 55 ,	0, 00
Raz em	10 015 34 0, 02	( 15 862 78 2, 65)	( 793 13 9, 13)	0, 00	793 13 9, 13	0, 00

Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

Kla ins tru ntó w f ina ch sy me nso wy	Wa rtoś ć	Wa rtoś ć	kur s E UR /PL N + 5%		kur s E UR /PL	N - 5%
	bila PLN nso wa w	żon nar a a n a ko ryz y	fin Wy nik ans ow y	Kap itał y	fin Wy nik ans ow y	Kap itał y
Na leżn ośc i z t tułu do sta w i usłu y g	68 135 70 7, 89	4 2 40 756 03 ,	212 03 7, 80	0, 00	( 212 03 7, 80)	0, 00
Zob iąza nia z ty tułu do sta w i usłu ow g	( 55 786 06 3, 32)	( 11 571 71 6, 31)	( 578 58 5, 82)	0, 00	578 58 5, 82	0, 00
Raz em	12 349 64 4, 56	( 7 3 30 960 28) ,	( 366 54 8, 01)	0, 00	366 54 8, 01	0, 00

31.5.2Analiza wrażliwości na ryzyko stopy procentowej

Grupa identyfikuje ekspozycję na ryzyko zmian stóp procentowych WIBOR. Polityka zabezpieczania Grupy przed ryzykiem stopy procentowej, ograniczająca wpływ niekorzystnych zmian stóp procentowych, jest ustalana okresowo. Preferowany podział pomiędzy zadłużeniem opartym na zmiennej stopie, a tym opartym na stałej stopie procentowej, jest wynikiem analizy wpływu potencjalnych zmian stóp procentowych na koszty finansowe. Grupa w roku 2016 zabezpieczała ryzyko stopy procentowej wykorzystując swapy procentowe. W rezultacie zastosowania zabezpieczeń, struktura zobowiązań zmienia się w kierunku struktury docelowej, jako że zobowiązania oparte na zmiennej/stałej stopie procentowej efektywnie zamieniane są na zobowiązania o stałej/zmiennej stopie procentowej.

Poniższe tabele przedstawiają wrażliwość wyniku finansowego brutto na racjonalne możliwe do zaistnienia zmiany stóp procentowych w horyzoncie do daty następnego sprawozdania finansowego, przy założeniu niezmienności innych czynników ryzyka (w związku ze zobowiązaniami o zmiennym oprocentowaniu).

Rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

Kla ins ntó w f ina ch tru sy me nso wy	Wa rtoś ć	Wa rtoś ć WI BO R + 0, 5 p p			WI BO R - 0, 5 p p
	bila PLN nso wa w	żon nar a a n a ko ryz y	Wy nik fin ans ow y	Kap itał y	Wy nik fin ans ow y	Kap itał y
Kre dy ty i po życ zki	( 106 83 9 0 38, 20)	( 106 83 9 0 38, 20)	( 534 13 3, 77)	0, 00	534 13 3, 77	0, 00
Zob iąza nia z ty tułu lea sing u fi ow nan sow ego	( 37 351 13 9, 30)	( 37 351 13 9, 30)	( 187 22 9, 85)	0, 00	187 22 9, 85	0, 00
Inst och odn abe iecz ają ent rum y p e z zp ce	( 470 09 3, 01)	( 470 09 3, 01)	0, 00	4 3 57, 54	0, 00	( 4 3 57, 54)
Raz em	( 144 66 0 2 70, 51)	( 144 66 0 2 70, 51)	( 721 36 3, 62)	4 3 54 57,	721 36 3, 62	( 4 3 54) 57,

Rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

ntó w f Kla ins tru ina ch sy me nso wy	Wa rtoś ć	Wa rtoś ć	BO WI R + 0, 5 p p		BO WI R - 0, 5 p p
	bila PLN nso wa w	żon nar a a n a ko ryz y	Wy nik fin ans ow y	Kap itał y	Wy nik fin ans ow y	Kap itał y
Kre dy i po zki ty życ	( 106 81 4 4 68, 78)	( 106 81 4 4 68, 78)	( 508 66 92) 5,	0, 00	508 66 92 5,	0, 00
u fi Zob iąza nia z ty tułu lea sing ow nan sow ego	( 27) 37 540 79 9,	( 27) 37 540 79 9,	( 43) 189 59 8,	0, 00	189 59 8, 43	0, 00
Inst ent och odn abe iecz ają rum y p e z zp ce	( 1 2 72 923 46) ,	( 1 2 72 923 46) ,	0, 00	7 0 11, 24	0, 00	( 7 0 11, 24)
Raz em	( 145 62 8 1 91, 51)	( 145 62 8 1 91, 51)	( 698 26 4, 35)	7 0 11, 24	698 26 4, 35	( 7 0 11, 24)

31.6. Zarządzanie kapitałem

Grupa zarządza kapitałem poprzez stosowanie zrównoważonej polityki finansowej, której celem jest dostarczanie odpowiednich środków finansowych na rozwój biznesowy przy jednoczesnym zabezpieczeniu właściwej struktury finansowania i płynności finansowej.

Polityka zarządzania kapitałem Grupy uwzględnia poniższe kluczowe elementy:

wyniki działalności w połączeniu z planami inwestycyjnymi i rozwojowymi,
harmonogram spłat długu,
rating kredytowy Grupy oraz warunki rynku finansowego,
zasady dystrybucji zysku akcjonariuszom Grupy.

W celu połączenia tych czynników, Grupa okresowo ustala ramy dla struktury finansowania. Aktualne cele Grupy w obszarze zarządzania kapitałem są następujące:

wskaźnik długu finansowego netto do EBITDA – okresie realizacji inwestycji – rozbudowy zakładu w Ujeźdźcu Małym na poziomie poniżej 4,0

W tabeli poniżej przedstawiono wskaźniki kapitałowe wyliczone na dzień 31 grudnia 2016 i 2015 roku oraz dane liczbowe, które posłużyły do ich kalkulacji.

Brak jest zewnętrznych wymagań w stosunku do kapitału Grupy.

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Oprocentowane kredyty i pożyczki	106 839 037,00	106 814 468,78
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego	37 351 139,30	37 540 799,27
Pozostałe zobowiązania finansowe	506 958,01	1 367 497,06
Zobowiązania z tytułu faktoringu	47 293 473,36	22 652 351,24
Minus środki pieniężne i ich ekwiwalenty	(20 146 946,49)	(10 359 492,38)
Zadłużenie netto	171 843 661,18	158 015 623,97
EBITDA	45 508 089,43	54 679 904,76
Wskaźnik zadłużenia netto/EBITDA	3,78	2,89

32. Struktura zatrudnienia

Przeciętne zatrudnienie w Grupie w okresach sprawozdawczych objętych niniejszym sprawozdaniem kształtowało się następująco:

	Okres zakończony 31.12.2016	Okres zakończony 31.12.2015
Pion produkcji	723	808
Pracownicy umysłowi	468	350
Uczniowie	20	18
Osoby korzystające z urlopów wychowawczych	44	31
Razem	1 255	1 207

33. Wynagrodzenie biegłego rewidenta lub podmiotu uprawnionego

Wynagrodzenie podmiotu uprawnionego do badania sprawozdania finansowego za badanie niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnego z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku wyniosło 42 tys. złotych, za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku 42 tys. złotych.

Podmiotem uprawnionym, badającym niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Tarczyński S.A. jest BDO sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Postępu 12.

34. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym

Do dnia 9 marca 2017 roku nie nastąpiły zdarzenia, które należałoby ująć w niniejszym sprawozdaniu.

Sprawozdanie finansowe przedstawił Zarząd Spółki Dominującej:

Jacek Tarczyński - Prezes Zarządu Marek Piątkowski - Wiceprezes Zarządu

Radosław Chmurak - Wiceprezes Zarządu

Podpis osoby sporządzającej:

Tomasz Dotkuś – Główny Księgowy

Sporządzono: Ujeździec Mały, dnia 9 marca 2017

AI assistant

Tarczynski S.A. — Annual Report 2016

5833_rns_2017-03-10_473c6b40-f810-43df-97e8-556c6976a00a.pdf

Grupa Kapitałowa TARCZYŃSKI S.A.

SKONSOLIDOWANY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ORAZ POZOSTAŁYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016

GRUPA KAPITAŁOWA TARCZYŃSKI S.A. skonsolidowane sprawozdanie finansowe za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

GRUPA KAPITAŁOWA TARCZYŃSKI S.A. skonsolidowane sprawozdanie finansowe za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku

NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPORZĄDZONEGO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2016 ROKU

1. Informacje ogólne

2. Opis Grupy Kapitałowej TARCZYŃSKI S.A.

3. Skład Zarządu i Rady Nadzorczej jednostki dominującej

z dnia 3 października 2016 roku.

4. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego

5. Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego

5.1. Oświadczenie o zgodności

5.2. Nowe standardy i interpretacje

Standardy i interpretacje zastosowane po raz pierwszy w roku 2016

Standardy nieobowiązujące (Nowe standardy i interpretacje)

6. Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych

7. Informacje dotyczące segmentów działalności

8. Stosowane istotne zasady rachunkowości

8.1. Kontynuacja działalności

8.2. Podstawa sporządzenia

Inwestycje w jednostki zależne

Przeliczanie pozycji wyrażonych w walutach obcych

Informacja o segmentach działalności

Ujęcie przychodów

Sprzedaż produktów i towarów

Przychody z tytułu wynajmu

Dotacje rządowe

Ujęcie kosztów

Koszt własny sprzedaży

Pozostałe przychody i koszty operacyjne

Przychody i koszty finansowe

Koszty finansowania zewnętrznego

Koszty świadczeń pracowniczych

Opodatkowanie

Podatek bieżący

Podatek odroczony

Podatek bieżący i odroczony za bieżący okres obrachunkowy

Rzeczowe aktywa trwałe

Leasing

Grupa jako leasingobiorca

Wartości niematerialne

Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oprócz wartości firmy

Likwidacja rzeczowych składników aktywów trwałych

Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia

Zapasy

Pozostałe aktywa niefinansowe

Instrumenty finansowe

Ujmowanie i wycena aktywów finansowych

a. Pożyczki udzielone i należności własne

b. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Ujmowanie i wycena zobowiązań finansowych

a. Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

Ujmowanie i wycena instrumentów pochodnych

a. Instrumenty zabezpieczające

Zabezpieczanie wartości godziwej

Zabezpieczanie przepływów pieniężnych

Rachunkowość zabezpieczeń

Skutki zastosowania rachunkowości zabezpieczeń

Wyłączanie z bilansu aktywów i zobowiązań finansowych

a. Aktywa finansowe

b. Zobowiązania finansowe

Kapitał podstawowy

Zysk netto na jedną akcję

Rezerwy

Rezerwy na świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia

Czynności procesowe

Pozostałe zobowiązania niefinansowe

Rozliczenia międzyokresowe przychodów

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

Zobowiązania i należności warunkowe

Rachunek przepływów pieniężnych

Tarczynski S.A. Annual Report 2016