Fortefabryki Mebli Forte S.A. — Interim / Quarterly Report 2016

Mar 20, 2017

0 Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego

sprawozdania finansowego

		Wybrane dane finansowe 4
		Skonsolidowany rachunek zysków i strat5
		Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów 6
		Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej (Bilans)7
		Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych8
		Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitałach własnych9
		Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitałach własnych 10
		zasady (polityki) rachunkowości oraz dodatkowe noty objaśniające 11
1.		Informacje ogólne 11
2. 3.		Skład Grupy 11 Zatwierdzenie sprawozdania finansowego 13
4.		Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach 13
	4.1.	Profesjonalny osąd 13
	4.2.	Klasyfikacja umów leasingowych 13
	4.3.	Stawki amortyzacyjne 14
	4.4.	Niepewność szacunków 14
	4.5.	Utrata wartości aktywów 14
	4.6.	Wartość godziwa instrumentów finansowych 14
	4.7.	Wycena rezerw 14
	4.8.	Składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego 14
5.		Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego 14
	5.1	Oświadczenie o zgodności 14
	5.2	Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych 14
6.		Zmiany stosowanych zasad rachunkowości oraz korekty błędu 15
7.		Zmiany w istniejących standardach oraz nowe regulacje nie obowiązujące dla okresów
		rozpoczynających się od 1 stycznia 2016 roku 16
8.		Istotne zasady rachunkowości 19
	8.1	Zasady konsolidacji 19
	8.2	Przychody 19
	8.3	Zysk netto na akcję 20
	8.4	Leasing 20
	8.5	Przeliczanie pozycji wyrażonych w walucie obcej 20
	8.6	Koszty finansowania zewnętrznego 20
	8.7	Odprawy emerytalne 21
	8.8	Płatności w formie akcji własnych 21
	8.9	Podatki 21
	8.10	Rzeczowe aktywa trwałe 22
	8.11	Nieruchomości inwestycyjne 23
	8.12	Wartości niematerialne 23
	8.13	Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych 24
	8.14	Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży 25
	8.15	Zapasy 25
	8.16	Aktywa finansowe 25
	8.17	Utrata wartości aktywów finansowych 26

	8.18	Wbudowane instrumenty pochodne 27
	8.19	Pochodne instrumenty finansowe 27
	8.20	Rachunkowość zabezpieczeń 28
	8.21	Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 28
	8.22	Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych 28
	8.23	Oprocentowane kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne 29
	8.24	Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 29
	8.25	Rezerwy 29
9.		Informacje dotyczące segmentów działalności 30
		10. Sezonowość działalności 30
		11. Przychody i koszty 30
	11.1	Przychody ze sprzedaży i struktura geograficzna 30
	11.2	Pozostałe przychody operacyjne 31
	11.3	Pozostałe koszty operacyjne 31
	11.4	Przychody finansowe 31
	11.5	Koszty finansowe 31
	11.6	Koszty według rodzajów 32
	11.7	Koszty amortyzacji ujęte w rachunku zysków i strat 32
	11.8	Koszty świadczeń pracowniczych 32
		12. Podatek dochodowy 32
	12.1	Obciążenie podatkowe 32
	12.2	Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej 33
	12.3	Odroczony podatek dochodowy 33
		13. Majątek socjalny oraz zobowiązania ZFŚS 34
		14. Zysk przypadający na jedną akcję 34
		15. Dywidendy wypłacone i zaproponowane do wypłaty 35
		16. Leasing 35
	16.1	Zobowiązania z tytułu umów leasingu finansowego i umów dzierżawy z opcją zakupu35
	16.2	Zobowiązania z tytułu leasingu operacyjnego – Grupa jako leasingobiorca 36
	16.3	Należności z tytułu leasingu operacyjnego – Grupa jako leasingodawca 36
		17. Świadczenia pracownicze 36
	17.1	Programy akcji pracowniczych 36
	17.2	Świadczenia emerytalne oraz inne świadczenia po okresie zatrudnienia 36
		18. Rzeczowe aktywa trwałe 38
		19. Nieruchomości inwestycyjne 40
		20. Wartości niematerialne 41
		21. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży 42
		22. Długoterminowe aktywa finansowe 43
		23. Zapasy 45
		24. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 45 25. Należności z tytułu pochodnych instrumentów finansowych 47
		26. Rozliczenia międzyokresowe czynne 47
		27. Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe 47
		28. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 47
		29. Kapitał podstawowy i kapitały zapasowe/rezerwowe 48
	29.1	Kapitał podstawowy 48

29.2	Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 48
29.3	Pozostałe kapitały 48
29.4	Zyski zatrzymane 49
29.5	Udziały mniejszości 49
29.6	Sprawozdawczość finansowa w warunkach hiperinflacji 50
	30. Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki 50
	31. Rezerwy oraz rozliczenia międzyokresowe 54
31.1	Zmiany stanu rezerw 54
31.2	Rozliczenia międzyokresowe 55
	32. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania (krótkoterminowe) 55
	33. Zobowiązania warunkowe 56
	34. Sprawy sądowe 58
	35. Instrumenty finansowe 59
35.1	Wartość bilansowa 59
35.2	Wartość godziwa 61
35.3	Hierarchia wartości godziwej 61
35.4	Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat dotyczących instrumentów finansowych ujęte w rachunku zysków i strat 63
	36. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym 65
36.1	Ryzyko stopy procentowej 65
36.2	Ryzyko walutowe 66
36.3	Ryzyko kredytowe 69
36.4	Ryzyko związane z płynnością 69
	37. Zarządzanie kapitałem 70
	38. Informacje o podmiotach powiązanych 70
38.1	Jednostka Dominująca całej Grupy 72
38.2	Podmiot o znaczącym wpływie na Grupę: 72
38.3	Wspólne przedsięwzięcie, w którym Jednostka Dominująca jest wspólnikiem 72
38.4	Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi 72
38.5	Transakcje z udziałem Zarządu, kluczowego kierownictwa lub członków ich najbliższych rodzin 72
38.6	Wynagrodzenie wyższej kadry kierowniczej Grupy 74
38.7	Udziały wyższej kadry kierowniczej w programie akcji pracowniczych 74
	39. Struktura zatrudnienia 75
	40. Zdarzenia następujące po bilansowym zakończeniu okresu sprawozdawczego 75

WYBRANE DANE FINANSOWE

	w tys. PLN		w tys. EUR
Dane dotyczące skonsolidowanego sprawozdania finansowego	31.12.2016	31.12.2015	31.12.2016	31.12.2015
Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów, materiałów i usług	1 090 294	954 275	249 170	228 034
Zysk (strata) z działalności operacyjnej	144 370	98 159	32 994	23 456
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	139 222	98 842	31 817	23 619
Zysk (strata) okresu przypadające akcjonariuszom Jednostki Dominującej	110 398	84 405	25 230	20 169
Całkowite dochody netto za okres	97 839	85 306	22 360	20 385
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej	190 622	78 164	43 564	18 678
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	(399 492)	(66 970)	(91 298)	(16 003)
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej	249 112	(11 895)	56 931	(2 842)
Zwiększenie/ zmniejszenie netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	40 242	(701)	9 197	(168)
Liczba akcji (w szt.)	23 901 084	23 901 084	23 901 084	23 901 084
Zysk (strata) na jedną akcję zwykłą przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominujacej (w zł/ EUR)	4,62	3,55	1,06	0,85
	31.12.2016	31.12.2015	31.12.2016	31.12.2015
Suma aktywów	1 173 986	738 350	265 368	173 261
Zobowiązania razem	621 590	259 892	140 504	60 986
Zobowiązania długoterminowe	399 245	41 095	90 245	9 643
Zobowiązania krótkoterminowe	222 345	218 797	50 259	51 343
Kapitał własny (przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej)	549 190	474 796	124 139	111 415
Kapitał zakładowy	23 901	23 901	5 403	5 609
Wartość księgowa na jedną akcję (w zł /EUR)	22,98	19,87	5,19	4,66

		Za okres sprawozdawczy zakończony
		31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Działalność kontynuowana	Nota
Przychody ze sprzedaży towarów, produktów i materiałów	11.1	1 083 421	947 694
Przychody ze sprzedaży usług	11.1	6 873	6 581
Przychody ze sprzedaży		1 090 294	954 275
Koszt własny sprzedanych towarów, produktów i materiałów		(661 990)	(605 389)
Koszt własny sprzedanych usług		(1 448)	(2 876)
Koszt własny sprzedaży	11.6	(663 438)	(608 265)
Zysk (strata) brutto ze sprzedaży		426 856	346 010
Pozostałe przychody operacyjne	11.2	3 559	6 505
Koszty sprzedaży		(225 684)	(200 267)
Koszty ogólnego zarządu		(51 262)	(36 864)
Pozostałe koszty operacyjne	11.3	(9 099)	(17 225)
Zysk (strata) z działalności operacyjnej		144 370	98 159
Przychody finansowe	11.4	806	1 317
Koszty finansowe	11.5	(6 067)	(2 889)
Zysk (strata) z pochodnych instrumentów finansowych	36.2	113	2 255
Zysk (strata) przed opodatkowaniem		139 222	98 842
Podatek dochodowy	12	(28 837)	(14 469)
Zysk (strata) okresu z działalności kontynuowanej		110 385	84 373
Działalność zaniechana Zysk (strata) okresu z działalności zaniechanej		- -	- -
Zysk (strata) okresu		110 385	84 373
Przypadający: Akcjonariuszom Jednostki Dominującej		110 398	84 405
Udziałowcom niekontrolującym		(13)	(32)
Zysk (strata) na jedną akcję przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej w trakcie okresu ( w zł):
– podstawowy		4,62	3,55
– rozwodniony		4,62	3,55

SKONSOLIDOWANY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

			Za okres sprawozdawczy zakończony
	Nota	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Zysk (strata) okresu		110 385	84 373
Inne całkowite dochody netto, w tym:		(12 546)	933
Pozycje, które w przyszłości nie zostaną zreklasyfikowane do rachunku zysków i strat		1 291	192
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych	17.2	280	237
Podatek odroczony dotyczący świadczeń pracowniczych		(53)	(45)
Program motywacyjny	38.5	1 064	-
Pozycje, które w przyszłości mogą zostać zreklasyfikowane do rachunku zysków i strat		(13 837)	741
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych		86	71
Rachunkowość zabezpieczeń	36.2	(17 189)	821
Podatek dochodowy dotyczący innych całkowitych dochodów	36.2	3 266	(151)
Całkowite dochody za okres		97 839	85 306
Przypadający: Akcjonariuszom Jednostki Dominującej		97 852	85 388
Udziałowcom niekontrolującym		(13)	(32)

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

	Nota	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
AKTYWA
Aktywa trwałe		609 243	347 977
Rzeczowe aktywa trwałe	18	361 969	259 403
Wartości niematerialne	20	16 267	16 409
Aktywa finansowe	22	158 061	505
Aktywa z tytułu podatku odroczonego	12.3	-	-
Nieruchomości inwestycyjne	19	72 946	71 660
Aktywa obrotowe		564 743	390 373
Zapasy	23	143 746	139 022
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe
należności	24	320 635	187 333
Należności z tytułu pochodnych instrumentów	25
finansowych	36.2	-	5 673
Należności z tytułu podatku dochodowego	24	91	274
Rozliczenia międzyokresowe	26	3 231	2 946
Aktywa finansowe	27	1 162	93
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	28	95 878	55 032
SUMA AKTYWÓW		1 173 986	738 350
PASYWA
Kapitał własny ogółem		552 396	478 458
Kapitał własny (przypisany akcjonariuszom
Jednostki Dominującej), w tym:		549 190	474 796
Kapitał podstawowy	29.1	23 901	23 901
Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości
nominalnej	29.2	113 214	113 214
Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej		797	711
Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny instrumentów	29.3
zabezpieczających		(9 328)	4 595
Pozostałe kapitały z aktualizacji wyceny		17 654	17 654
Program motywacyjny		2 354	1 290
Pozostałe kapitały rezerwowe	29.3	249 079	195 044
Zyski zatrzymane	29.4
		151 519	118 387
Kapitały przypadające udziałowcom niekontrolującym	29.5	3 206	3 662
Zobowiązania długoterminowe		399 245	41 095
Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki	30	391 263	29 325
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	12.3	2 743	7 062
Rezerwa na świadczenia po okresie zatrudnienia	17.2	3 395	3 440
Pozostałe rezerwy	31.1	-	-
Rozliczenia międzyokresowe	31.2	13	37
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu	16.1	842	1 231
Pozostałe zobowiązania długoterminowe		989	-
Zobowiązania krótkoterminowe		222 345	218 797
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe
zobowiązania	32	114 130	74 053
Bieżąca część oprocentowanych kredytów bankowych i
pożyczek	30	27 066	105 109
Zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego	32	10 176	3 777
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe	31	58 380	34 859
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu	16.1	1 076	999
Zobowiązania z tytułu pochodnych instrumentów	25	11 517	-
finansowych	36.2
Zobowiązania razem		621 590	259 892
SUMA PASYWÓW		1 173 986	738 350

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ (BILANS)

	Za okres sprawozdawczy zakończony
	31 grudnia 2016	31 grudnia 2015
Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk/(strata) okresu	110 398	84 405
Korekty o pozycje:	80 224	(6 241)
(Zyski)/straty udziałowców niekontrolujących	13	(32)
Amortyzacja	22 699	19 688
(Zyski)/straty z tytułu różnic kursowych	6 842	1 091
Odsetki i dywidendy netto	2 782	693
(Zysk)/strata na działalności inwestycyjnej	157	(92)
Zmiana wyceny pochodnych instrumentów finansowych	3 267	(151)
Zmiana stanu należności Zmiana stanu zapasów	2 879 (4 724)	(43 294) 9 991
Zmiana stanu zobowiązań z wyjątkiem kredytów i pożyczek	19 321	12 994
Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych	23 206	7 049
Zmiana stanu rezerw	(4 364)	(5 408)
Podatek dochodowy zapłacony	(23 684)	(29 122)
Podatek bieżący w rachunku zysków i strat	30 266	19 956
Różnice kursowe z przeliczenia	86	105
Rezerwa na świadczenia emerytalne	533	307
Wycena programu motywacyjnego
	1 064	-
Inne korekty	(99)	(16)
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej	190 622	78 164
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Sprzedaż rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych	465	1 296
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych	(241 102)	(68 475)
Inwestycje w nieruchomości	(536)	(97)
Sprzedaż aktywów finansowych	-	-
Nabycie aktywów finansowych	(157 517)	(5)
Dywidendy otrzymane	260	363
Odsetki otrzymane	-	-
Spłata udzielonych pożyczek	-	-
Udzielone pożyczki	(1 075)	(52)
Pozostałe wpływy inwestycyjne	13	-
Pozostałe wydatki inwestycyjne	-	-
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	(399 492)	(66 970)
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wpływy z tytułu zaciągnięcia pożyczek/kredytów	338 417	53 409
Spłata pożyczek/kredytów	(62 209)	(16 639)
Spłata zobowiązań z tytułu leasingu	(312)	(1 718)
Dywidendy wypłacone akcjonariuszom Jednostki Dominującej	(23 901)	(47 502)
Dywidendy wypłacone udziałowcom niekontrolującym	-	-
Odsetki zapłacone	(2 875)	(1 163)
Pozostałe wpływy finansowe	1	1 718
Pozostałe wydatki finansowe	(9)	-
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	249 112	(11 895)
Zwiększenie (zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych	40 242	(701)
i ich ekwiwalentów
Różnice kursowe netto (z przeliczenia BO)	604	10
Środki pieniężne na początek okresu	55 032	55 743
Środki pieniężne na koniec okresu, w tym:	95 878	55 032
o ograniczonej możliwości dysponowania	3 803	-

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITAŁACH WŁASNYCH

za rok zakończony 31 grudnia 2016 roku

	Przypisane akcjonariuszom Jednostki Dominującej
	Kapitał podstawowy	Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej	Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny	Program motywacyjny	Zyski zatrzymane/ (straty) niepokryte	Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczających	Pozostałe kapitały rezerwowe	Razem	Kapitały udziałowców niekontrolujących	Kapitał własny ogółem
Na dzień 1 stycznia 2016 roku	23 901	113 214	711	17 654	1 290	118 387	4 595	195 044	474 796	3 662	478 458
Zmiany polityki rachunkowości	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Korekty błędów	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Na dzień 1 stycznia 2016 roku po korektach	23 901	113 214	711	17 654	1 290	118 387	4 595	195 044	474 796	3 662	478 458
Podwyższenie kapitału w związku z realizacją Programu motywacyjnego	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Wypłata dywidendy za 2015 rok	-	-	-	-	-	(23 901)	-	-	(23 901)	-	(23 901)
Przeniesienie na kapitał rezerwowy	-	-	-	-	-	(54 035)	-	54 035	-	-	-
Przeszacowanie nieruchomości	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Włączenie jednostki do konsolidacji	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Podwyższenie kapitału w spółce zależnej transakcja z udziałowcami niekontrolującymi	-	-	-	-	-	443	-	-	443	(443)	-
Program motywacyjny	-	-	-	-	1 064	-	-	-	1 064	-	1 064
Rezerwy na świadczenia pracownicze					-	227	-	-	227	-	227
Wynik bieżący	-	-	-	-	-	110 398	-	-	110 398	(13)	110 385
Rachunkowość zabezpieczeń	-	-	-	-	-	-	(13 923)	-	(13 923)	-	(13 923)
Różnice kursowe	-	-	86	-	-	-	-	-	86	-	86
Całkowite dochody za okres	-	-	86	-	1 064	110 625	(13 923)	-	97 852	(13)	97 839
Na dzień 31 grudnia 2016 roku	23 901	113 214	797	17 654	2 354	151 519	(9 328)	249 079	549 190	3 206	552 396

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITAŁACH WŁASNYCH

za rok zakończony 31 grudnia 2015 roku

					Przypisane akcjonariuszom Jednostki Dominującej
	Kapitał podstawowy	Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej	Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny	Program motywacyjny	Zyski zatrzymane/ (straty) niepokryte	Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczających	Pozostałe kapitały rezerwowe	Razem	Kapitały udziałowców niekontrolujących	Kapitał własny ogółem
Na dzień 1 stycznia 2015 roku	23 751	111 646	640	-	1 290	108 526	3 925	167 812	417 590	3 694	421 284
Zmiany polityki rachunkowości	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Korekty błędów	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Na dzień 1 stycznia 2015 roku po korektach	23 751	111 646	640	-	1 290	108 526	3 925	167 812	417 590	3 694	421 284
Podwyższenie kapitału w związku z realizacją Programu motywacyjnego	150	1 568	-	-	-	-	-	-	1 718	-	1 718
Wypłata dywidendy za 2014 rok	-	-	-	-	-	(47 502)	-	-	(47 502)	-	(47 502)
Przeniesienie na kapitał rezerwowy	-	-	-	-	-	(27 232)	-	27 232	-	-	-
Przeszacowanie nieruchomości	-	-	-	17 654	-	-	-	-	17 654	-	17 654
Włączenie jednostki do konsolidacji	-	-	-	-	-	(2)	-	-	(2)	-	(2)
Rezerwy na świadczenia pracownicze	-	-	-	-	-	192	-	-	192	-	192
Wynik bieżący	-	-	-	-		84 405	-	-	84 405	(32)	84 373
Rachunkowość zabezpieczeń	-	-	-	-	-	-	670	-	670	-	670
Różnice kursowe	-	-	71	-	-		-	-	71	-	71
Całkowite dochody za okres	-	-	71	-	-	84 597	670	-	85 338	(32)	85 306
Na dzień 31 grudnia 2015 roku	23 901	113 214	711	17 654	1 290	118 387	4 595	195 044	474 796	3 662	478 458

ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI ORAZ DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE

1. Informacje ogólne

Grupa Kapitałowa Fabryki Mebli FORTE ("Grupa") składa się z Fabryk Mebli FORTE S.A. i jej spółek zależnych (patrz Nota 2). Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku oraz zawiera dane porównawcze za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku.

Fabryki Mebli FORTE S.A. ("Jednostka Dominująca", "Spółka") została utworzona Aktem Notarialnym z dnia 25 listopada 1993 roku. Siedziba Spółki dominującej mieści się w Ostrowi Mazowieckiej, ul. Biała 1.

Jednostka Dominująca jest wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (dawniej XXI Wydział Gospodarczy), pod numerem KRS 21840.

Jednostce Dominującej nadano numer statystyczny REGON: 550398784.

Czas trwania Jednostki Dominującej oraz jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej jest nieoznaczony.

Podstawowym przedmiotem działania Jednostki Dominującej jest:

• produkcja mebli,
• świadczenie usług w zakresie marketingu, promocji, organizacji wystaw, konferencji,
• prowadzenie działalności handlowej w kraju oraz za granicą.

2. Skład Grupy

W skład Grupy Fabryki Mebli FORTE wchodzą następujące konsolidowane spółki zależne:

Jednostki zależne (konsolidacja metodą	Siedziba	Zakres działalności	Procentowy udział Grupy w kapitale
pełną):			31.12.2016	31.12.2015
MV Forte GmbH	Erkelenz (Niemcy)	Przedstawicielstwo handlowe	100%	100%
Forte Möbel AG	Baar (Szwajcaria)	Przedstawicielstwo handlowe	99%	99%
Kwadrat Sp. z o.o.	Bydgoszcz	Obsługa nieruchomości i wynajem	81%	77,01%
*Galeria Kwadrat Sp. z o.o.	Bydgoszcz	Zarządzanie nieruchomościami	81%	77,01%
TM Handel Sp. z o.o. SKA	Ostrów Mazowiecka	Kupno, sprzedaż i zarządzanie nieruchomościami, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności i zarządzania	100%	100%
**Fort Investment Sp. z o. o.	Ostrów Mazowiecka	Kupno, sprzedaż i zarządzanie nieruchomościami, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności i zarządzania	100%	100%
TANNE Sp. z o.o.	Warszawa	Działalność wytwórcza	100%	100%
DYSTRI-FORTE Sp. z o. o.	Warszawa	Magazynowanie i przechowywanie towarów	100%	100%
ANTWERP Sp. z o.o. spółka jawna****	Wrocław	Dzierżawa własności intelektualnej, zarządzanie nieruchomościami	-	100%
TERCEIRA Sp. z o.o.***	Warszawa	Dzierżawa własności intelektualnej, wynajem i zarządzanie nieruchomościami	100%	100%

* spółka pośrednio powiązana - 100% zależna od Kwadrat Sp. z o.o.

** spółka pośrednio powiązana - 100% zależna od TM Handel Sp. z o.o.

*** spółka pośrednio powiązana - 100% zależna od ANTWERP Sp. z o.o. spółka jawna, z dniem 26.07.2016 roku bezpośrednio powiązana

**** spółka z dniem 29.07.2016 roku została zlikwidowana wykreślona z rejestru przedsiębiorców.

Grupa posiada jednostki zależne, wyspecyfikowane w nocie 22, wyłączone z konsolidacji bazując na nieistotnym wpływie ich danych finansowych na sprawozdanie skonsolidowane.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na 31 grudnia 2015 roku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany przez Jednostkę Dominującą w podmiotach zależnych jest równy udziałowi Jednostki Dominującej w kapitałach tych jednostek.

Opis zmian dokonanych w składzie Grupy w ciągu okresu sprawozdawczego

W dniu 19 stycznia 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o przekształceniu spółki Antwerp Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo- Akcyjna w Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka jawna. Rejestracja zmiany formy prawnej nastąpiła w dniu 01 marca 2016. W dniu 31 maja 2016 roku Zgromadzenie Wspólników Antwerp Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka jawna podjęło decyzję w przedmiocie rozwiązania Spółki bez prowadzenia likwidacji i dokonania podziału jej majątku pomiędzy wspólników. W związku z powyższym, Fabryki Mebli "FORTE" S.A. w dniu 31 maja 2016 r. zawarła z Antwerp umowę przeniesienia na FORTE wszystkich 1 100 udziałów w kapitale zakładowym spółki pod firmą Terceira Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie o wartości nominalnej 50 zł. każdy i łącznej wartości nominalnej 55 tys. zł., które stanowią 100% kapitału zakładowego Terceira Sp. z o.o. . Na dzień 31 maja 2016 r. wartość udziałów wynosiła łącznie 207.605 tys. zł. W dniu 26 lipca 2016 roku Antwerp Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo- Akcyjna została wykreślona z rejestru przedsiębiorców.

W dniu 22 stycznia 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki Kwadrat Sp. z o.o. z kwoty 4 763 tys. zł. do 5 763 tys. zł. poprzez utworzenie 1000 nowych udziałów o wartości nominalnej po 1 000 zł każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 1 000 tys. zł. 100% nowo utworzonych udziałów objęły Fabryki Mebli "FORTE" S.A. Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego nastąpiła w dniu 17 marca 2016. Po zmianie procentowy udział Spółki w kapitałach Kwadrat sp. z o.o. wzrósł z 77,01 % do 81%.

W dniu 5 lutego 2016 roku Zarząd Spółki powziął informację o zakończeniu z dniem 5 lutego 2016 r. postępowania upadłościowego spółki zależnej FORTE MOBILA S.R.L. z siedzibą w Bacau (Rumunia).

W dniu 5 lutego 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki DYSTRI-FORTE Sp. z o.o. z kwoty 5 tys. zł. do 55 tys. zł. poprzez utworzenie 100 nowych udziałów o wartości nominalnej po 500 zł każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 3 995 tys. zł. Nadwyżka wartości wkładu pieniężnego ponad wartość nominalną objętych udziałów została przekazana na kapitał zapasowy Spółki. 100% udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym DYSTRI-FORTE Sp. z o.o. objęły Fabryki Mebli "FORTE" S.A. Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego nastąpiła w dniu 29 lutego 2016.

W dniu 5 lutego 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki TANNE Sp. z o.o. z kwoty 5 tys. zł. do 55 tys. zł. poprzez utworzenie 100 nowych udziałów o wartości nominalnej po 500 zł każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 3 495 tys. zł. Nadwyżka wartości wkładu pieniężnego ponad wartość nominalną objętych udziałów została przekazana na kapitał zapasowy Spółki. 100% udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym TANNE Sp. z o.o. objęły Fabryki Mebli "FORTE" S.A.

W dniu 15 lutego 2016 roku Sąd Rejonowy dla M.ST Warszawy , XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego spółki TERCEIRA Sp. z o.o. z 5 tys. zł do 55 tys. zł. 100% udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym TERCEIRA Sp. z o.o. objęła ANTWERP Sp. z o.o. -XXXIV-S.K.A w zamian za wkład pieniężny w kwocie 207 600 tys. zł. Nadwyżka wartości wkładu pieniężnego nad wartość nominalną objętych udziałów została przekazana na kapitał zapasowy spółki.

W dniu 15 marca 2016 roku Fabryki Mebli FORTE SA powołały wspólnie z firmą AM&HP Sp. z o.o. spółkę zależną FORESTIVO Sp. z o.o. z siedzibą w Suwałkach, której głównym przedmiotem działalności ma być zapewnianie surowca do produkcji płyt wiórowych. Kapitał zakładowy spółki wynosi 200 tys. zł. i dzieli się na 1000 udziałów o wartości nominalnej 200 zł każdy. Fabryki Mebli "Forte" S.A. posiadają 50 % udział w nowo utworzonej Spółce. Zarejestrowanie w KRS nastąpiło w dniu 15.06.2016 roku.

W dniu 5 maja 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki TANNE sp. z o.o. z kwoty 55 tys. zł. do 60 tys. zł. poprzez utworzenie 10 nowych udziałów o wartości nominalnej po 500 zł każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 12 000 tys. zł. Nadwyżka wartości wkładu pieniężnego ponad wartość nominalną objętych udziałów została przekazana na kapitał zapasowy Spółki. 100% udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym TANNE Sp. z o.o. objęły Fabryki Mebli "FORTE" S.A.

W dniu 10 maja 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki Galeria Kwadrat Sp. z o.o. z kwoty 17 305 tys. zł. do 17 310 tys. zł. poprzez utworzenie 100 nowych udziałów o wartości nominalnej po 50 zł każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 1 000 tys. zł. 100% nowo utworzonych udziałów objęła Spółka Kwadrat Sp. z o.o.. Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego nastąpiła w dniu 22 lipca 2016 roku.

W dniu 13 czerwca 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki TANNE Sp. z o.o. z kwoty 60 tys. zł. do 100 tys. zł. poprzez utworzenie 80 nowych udziałów o wartości nominalnej po 500 zł każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 54 505 tys. zł. Nadwyżka wartości wkładu pieniężnego ponad wartość nominalną objętych udziałów została przekazana na kapitał zapasowy Spółki. 100% udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym TANNE Sp. z o.o. objęły Fabryki Mebli "FORTE" S.A.

W dniu 8 września 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki TANNE Sp. z o.o. z kwoty 100 tys. zł. do 120 tys. zł. poprzez utworzenie 40 nowych udziałów o wartości nominalnej po 500 zł każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 20 000 tys. zł. Nadwyżka wartości wkładu pieniężnego ponad wartość nominalną objętych udziałów została przekazana na kapitał zapasowy Spółki. 100% udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym TANNE Sp. z o.o. objęły Fabryki Mebli "FORTE" S.A. Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego nastąpiła w dniu 10 listopada 2016 roku.

W dniu 21 października 2016 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki Forte Iberia S.l.u. Hiszpania z kwoty 15 tys. EUR do 65 tys. EUR poprzez utworzenie 50 tys. nowych udziałów o wartości nominalnej po 1 EUR każdy w zamian za wkład pieniężny w kwocie 50 tys. EUR. Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego nastąpiła w dniu 3 listopada 2016 roku.

Skład Zarządu Jednostki Dominującej

Skład Zarządu Jednostki Dominującej na dzień 31 grudnia 2016 roku:

• Maciej Formanowicz Prezes Zarządu
• Mariusz Jacek Gazda Członek Zarządu
• Gert Coopmann Członek Zarządu
• Klaus Dieter Dahlem Członek Zarządu
• Maria Małgorzata Florczuk Członek Zarządu

Zmiany w składzie Zarządu Spółki

W okresie sprawozdawczym nie nastąpiły zmiany w składzie Zarządu Jednostki Dominującej.

3. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd w dniu 20 marca 2017 roku.

4. Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach

4.1. Profesjonalny osąd

W procesie stosowania zasad (polityki) rachunkowości wobec zagadnień podanych poniżej, największe znaczenie, oprócz szacunków księgowych, miał profesjonalny osąd kierownictwa.

4.2. Klasyfikacja umów leasingowych

Grupa dokonuje klasyfikacji leasingu jako operacyjnego lub finansowego w oparciu o ocenę, w jakim zakresie ryzyko i pożytki z tytułu posiadania przedmiotu leasingu przypadają w udziale leasingodawcy, a w jakim leasingobiorcy. Ocena ta opiera się na treści ekonomicznej każdej transakcji.

4.3. Stawki amortyzacyjne

Wysokość stawek amortyzacyjnych ustalana jest na podstawie przewidywanego okresu ekonomicznej użyteczności składników rzeczowego majątku trwałego oraz wartości niematerialnych. Grupa corocznie dokonuje weryfikacji przyjętych okresów ekonomicznej użyteczności na podstawie bieżących szacunków.

4.4. Niepewność szacunków

Poniżej omówiono podstawowe założenia dotyczące przyszłości i inne kluczowe źródła niepewności występujące na dzień bilansowy, z którymi związane jest istotne ryzyko znaczącej korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w następnym roku finansowym.

4.5. Utrata wartości aktywów

Grupa przeprowadziła analizę utraty wartości zapasów. Skutki przeprowadzonej wyceny zapasów zaprezentowano w nocie 23. do skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

4.6. Wartość godziwa instrumentów finansowych

Wartość godziwą instrumentów finansowych, dla których nie istnieje aktywny rynek wycenia się wykorzystując odpowiednie techniki wyceny. Przy wyborze odpowiednich metod i założeń Grupa kieruje się profesjonalnym osądem. Sposób ustalenia wartości godziwej poszczególnych instrumentów finansowych został przedstawiony w nocie 36.2.

4.7. Wycena rezerw

Rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych zostały oszacowane za pomocą metod aktuarialnych. Przyjęte w tym celu założenia zostały przedstawione w nocie 17.2.

4.8. Składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego

Grupa rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione.

5. Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadą kosztu historycznego, z wyjątkiem pochodnych instrumentów finansowych i nieruchomości inwestycyjnych, które są wyceniane według wartości godziwej.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest przedstawione w złotych ("PLN"), a wszystkie wartości, o ile nie wskazano inaczej, podane są w pełnych tysiącach PLN.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności przez Grupę w okresie co najmniej 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia przez nią dotychczasowej działalności.

Sprawozdanie to będzie dostępne na stronie internetowej Jednostki Dominującej pod adresem www.forte.com.pl w terminie zgodnym z raportem bieżącym dotyczącym terminów przekazania raportu rocznego i skonsolidowanego raportu rocznego za 2016 rok.

5.1 Oświadczenie o zgodności

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej ("MSSF") zatwierdzonymi przez UE.

Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania do publikacji, biorąc pod uwagę toczący się w UE proces wprowadzania standardów MSSF oraz prowadzoną przez Grupę działalność, w zakresie stosowanych przez Grupę zasad rachunkowości nie ma różnicy między standardami MSSF, które weszły w życie, a standardami MSSF zatwierdzonymi przez Unię Europejską.

MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości ("RMSR") oraz Komisję ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej ("KIMSF").

5.2 Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych

Walutą pomiaru Jednostki Dominującej i innych spółek uwzględnionych w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym oraz walutą sprawozdawczą niniejszych skonsolidowanych sprawozdań finansowych jest złoty polski.

Walutą funkcjonalną zagranicznych jednostek zależnych są następujące waluty:

• Möbelvertrieb Forte GmbH EUR
• Forte Möbel AG CHF

6. Zmiany stosowanych zasad rachunkowości oraz korekty błędu

Zasady (polityka) rachunkowości zastosowane do sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok 2016 są spójne z tymi, które zastosowano przy sporządzeniu rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za 2015 rok, z wyjątkiem zmian opisanych poniżej.

Zastosowano takie same zasady dla okresu bieżącego i porównywalnego.

Następujące nowe lub zmienione standardy oraz interpretacje wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości lub Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej obowiązują od 1 stycznia 2016 roku:

• Zmiany w MSSF 11 Ujmowanie nabycia udziałów we wspólnych działaniach
• Zmiany w MSR 16 i MSR 38 Wyjaśnienia w zakresie akceptowanych metod ujmowania umorzenia i amortyzacji
• Zmiany w MSR 16 i MSR 41 Rolnictwo: Rośliny Produkcyjne
• Zmiany w MSR 27: Metoda praw własności w jednostkowych sprawozdaniach finansowych
• Zmiany w MSSF 10, MSSF 12 i MSR 28: Jednostki inwestycyjne: zastosowanie wyjątku z konsolidacji
• Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2012-2014)
• Zmiany w MSR 1: Inicjatywa w sprawie ujawnień

Ich zastosowanie nie miało wpływu na wyniki działalności i sytuację finansową Grupy, a skutkowało jedynie zmianami stosowanych zasad rachunkowości lub ewentualnie rozszerzeniem zakresu niezbędnych ujawnień czy też zmianą używanej terminologii.

Główne konsekwencje zastosowania nowych regulacji:

• Zmiany w MSSF 11 Ujmowanie nabycia udziałów we wspólnych działaniach

Zmiany w MSSF 11 zostały opublikowane w dniu 6 maja 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Celem zmian jest przedstawienie szczegółowych wytycznych wyjaśniających sposób ujęcia transakcji nabycia udziałów we wspólnych działaniach, które stanowią przedsięwzięcie. Zmiany wymagają, aby stosować zasady identyczne do tych, które stosowane są w przypadku połączeń jednostek.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 16 i MSR 38 Wyjaśnienia w zakresie akceptowanych metod ujmowania umorzenia i amortyzacji

Zmiany w MSSF 16 Rzeczowe aktywa trwałe i MSR 38 Wartości niematerialne zostały opublikowane w dniu 12 maja 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Zmiana stanowi dodatkowe wyjaśnienia w stosunku do dozwolonych do stosowania metod amortyzacji. Celem zmian jest wskazanie, że metoda naliczania umorzenia rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych oparta na przychodach nie jest właściwa, jednak w przypadku wartości niematerialnych metoda ta może być zastosowana w określonych okolicznościach.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 16 i MSR 41 Rolnictwo: Rośliny Produkcyjne

Zmiany w MSSF 16 i 41 zostały opublikowane w dniu 30 czerwca 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Zmiana ta wskazuje, że rośliny produkcyjne powinny być ujmowane w taki sam sposób jak rzeczowe aktywa trwałe w zakresie MSR 16. W związku z powyższym rośliny produkcyjne należy rozpatrywać poprzez pryzmat MSR 16, zamiast MSR 41. Produkty rolne wytwarzane przez rośliny produkcyjne nadal podlegają pod zakres MSR 41.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 27: Metoda praw własności w jednostkowych sprawozdaniach finansowych

Zmiany w MSR 27 zostały opublikowane w dniu 12 sierpnia 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Zmiany przywracają w MSSF opcję ujmowania w jednostkowych sprawozdaniach finansowych inwestycji w jednostki zależne, wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone za pomocą metody praw własności. W przypadku wyboru tej metody należy ją stosować dla każdej inwestycji w ramach danej kategorii.

Zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSSF 10, MSSF 12 i MSR 28: Jednostki inwestycyjne: zastosowanie wyjątku z konsolidacji

¹⁵ Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Zmiany w MSSF 10, MSSF 12 i MSR 28 zostały opublikowane w dniu 18 grudnia 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Ich celem jest doprecyzowanie wymogów w zakresie rachunkowości jednostek inwestycyjnych.

Grupa zastosowała te zmiany z dniem ustalonym przez Unię Europejską jako data wejścia w życie tego standardu – tj. 1 stycznia 2016 roku.

Zastosowanie zmienionych standardów nie ma wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2012-2014)

W dniu 25 września 2014 r. w wyniku dokonanego przeglądu MSSF wprowadzono drobne poprawki do następujących 4 standardów:

• MSSF 5 Aktywa przeznaczone do sprzedaży i działalność zaniechana, w zakresie przeklasyfikowania aktywów lub grupy do zbycia z "przeznaczonych do sprzedaży" do "posiadanych w celu przekazania właścicielom" i odwrotnie,

• MSSF 7 Instrumenty finansowe: ujawnienia, m.in. w zakresie zastosowania zmian do MSSF 7 odnośnie kompensowania aktywów i zobowiązań finansowych do śródrocznych skróconych sprawozdań finansowych,

• MSR 19 Świadczenia pracownicze, w zakresie waluty "obligacji korporacyjnych wysokiej jakości" wykorzystywanych do ustalenia stopy dyskonta,

• MSR 34 Śródroczna sprawozdawczość finansowa, w zakresie doprecyzowania, w jaki sposób wskazać, że ujawnienia wymagane przez par. 16A MSR 34 zostały zamieszczone w innym miejscu raportu śródrocznego.

Mają one zastosowanie przeważnie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 r. lub później. Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionych standardów nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy, z wyjątkiem poprawki do MSR 34, która może skutkować dodatkowymi ujawnieniami w śródrocznych sprawozdaniach finansowych Grupy.

• Zmiany w MSR 1: Inicjatywa w sprawie ujawnień

W dniu 18 grudnia 2014 roku w ramach dużej inicjatywy mającej na celu poprawę prezentacji i ujawnień w raportach finansowych opublikowano zmiany do MSR 1. Zmiany te mają służyć dalszemu zachęcaniu jednostek do stosowania profesjonalnego osądu w określaniu jakie informacje ujawnić w ich sprawozdaniach finansowych. Przykładowo, zmiany doprecyzowują, że istotność dotyczy całości sprawozdań finansowych oraz, że zawarcie nieistotnych informacji może zredukować użyteczność ujawnień stricte finansowych. Ponadto, zmiany doprecyzowują, że jednostki powinny stosować profesjonalny osąd przy określaniu w jakim miejscu i w jakiej kolejności prezentować informacje przy ujawnianiu informacji finansowych.

Opublikowanym zmianom towarzyszą też zmiany w MSR 7 Sprawozdanie z przepływów pieniężnych, który zwiększa wymogi ujawnień odnośnie przepływów z działalności finansowej oraz środków pieniężnych i ich ekwiwalentów jednostki (szczegóły poniżej).

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

Grupa nie dokonała korekty prezentacyjnej danych porównywalnych.

7. Zmiany w istniejących standardach oraz nowe regulacje nie obowiązujące dla okresów rozpoczynających się od 1 stycznia 2016 roku.

W niniejszym sprawozdaniu finansowym Grupa nie zdecydowała o wcześniejszym zastosowaniu opublikowanych standardów lub interpretacji przed ich datą wejścia w życie.

Następujące standardy i interpretacje zostały wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości lub Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej, a nie weszły jeszcze w życie na dzień bilansowy:

• MSSF 9 Instrumenty finansowe

Nowy standard został opublikowany w dniu 24 lipca 2014 roku i roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później. Celem standardu jest uporządkowanie klasyfikacji aktywów finansowych oraz wprowadzenie jednolitych zasad podejścia do oceny utraty wartości dotyczących wszystkich instrumentów finansowych. Standard wprowadza również nowy model rachunkowości zabezpieczeń w celu ujednolicenia zasad ujmowania w sprawozdaniach finansowych informacji o zarządzaniu ryzykiem.

Grupa zastosuje nowy standard od 1 stycznia 2018 roku.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania nowego standardu. Grupa rozpoczęła analizę skutków wdrożenia nowego standardu.

• MSSF 14 Regulatory Deferral Accounts

Nowy standard został opublikowany w dniu 30 stycznia 2014 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później. Nowy standard ma charakter przejściowy w związku z toczącymi się pracami RMSR nad uregulowaniem sposobu rozliczania operacji w warunkach regulacji cen. Standard. Standard wprowadza zasady ujmowania

aktywów i zobowiązań powstałych w związku z transakcjami o cenach regulowanych w przypadku gdy jednostka podejmie decyzję o przejściu na MSSF.

Grupa zastosuje nowy standard nie wcześniej niż z dniem ustalonym przez Unię Europejską jako data wejścia w życie tego standardu. Ze względu na przejściowy charakter standardu Komisja Europejska postanowiła nie rozpoczynać formalnej procedury zatwierdzenia standardu i poczekać na docelowy standard.

Zastosowanie nowego standardu nie będzie miało wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• MSSF 15 Przychody z umów z klientami

Nowy ujednolicony standard został opublikowany w dniu 28 maja 2014 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku (pierwotnie 2017 roku) lub później i dozwolone jest jego wcześniejsze zastosowanie. Standard ustanawia jednolite ramy ujmowania przychodów i zawiera zasady, które zastąpią większość szczegółowych wytycznych w zakresie ujmowania przychodów istniejących obecnie w MSSF, w szczególności, w MSR 18 Przychody, MSR 11 Umowy o usługę budowlaną oraz związanych z nimi interpretacjach. W dniu 11 września 2015 roku Rada Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości opublikowała projekt zmian w przyjętym standardzie odraczający o rok datę wejścia w życie tego standardu.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania nowego standardu. Grupa rozpoczęła analizę skutków wdrożenia nowego standardu.

• MSSF 16 Leasing

Nowy standard został opublikowany w dniu 13 stycznia 2016 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później i dozwolone jest jego wcześniejsze zastosowanie (ale pod warunkiem równoczesnego zastosowania MSSF 15). Standard zastępuje dotychczasowe regulacje dotyczące leasingu (m.in. MSR 17) i diametralnie zmienia podejście do umów leasingowych o różnym charakterze, nakazując leasingobiorcą wykazywanie w bilansach aktywów i zobowiązań z tytułu zawartych umów leasingowych, niezależnie od ich rodzaju.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania nowego standardu. Grupa rozpoczęła analizę skutków wdrożenia nowego standardu.

• Zmiany w MSSF 10 i MSR 28: Sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem

Zmiany w MSSF 10 i MSR 28 zostały opublikowane w dniu 11 września 2014 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2016 roku lub później (termin wejścia w życie obecnie został odroczony bez wskazania daty początkowej). Zmiany doprecyzowują rachunkowość transakcji, w których jednostka dominująca traci kontrolę nad jednostką zależną, która nie stanowi "biznesu" zgodnie z definicją określoną w MSSF 3 "Połączenia jednostek", w drodze sprzedaży wszystkich lub części udziałów w tej jednostce zależnej do jednostki stowarzyszonej lub wspólnego przedsięwzięcia ujmowanego metodą praw własności.

Grupa zastosuje zmiany w standardach nie wcześniej niż z dniem ustalonym przez Unię Europejską jako data wejścia w życie tego standardu. Aktualnie Komisja Europejska postanowiła odroczyć formalną procedurę zatwierdzenia standardu.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania zmienionych standardów.

• Zmiany w MSR 12: Ujmowanie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu niezrealizowanych strat.

Zmiany w MSR 12 zostały opublikowane w dniu 19 stycznia 2016 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub później. Ich celem jest doprecyzowanie wymogów w zakresie ujmowania aktywów z tytułu podatku odroczonego dotyczących dłużnych instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSR 7: Inicjatywa w sprawie ujawnień

Zmiany w MSR 7 zostały opublikowane w dniu 29 stycznia 2016 roku i mają zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub później. Celem zmian było zwiększenie zakresu informacji przekazywanej odbiorcom sprawozdania finansowego w zakresie działalności finansowej jednostki poprzez dodatkowe ujawniania zmian wartości bilansowej zobowiązań związanych z finansowaniem działalności jednostki.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy, poza zmianą zakresu ujawnień prezentowanych w sprawozdaniu finansowym.

• Doprecyzowanie zapisów MSSF 15: Przychody z umów z klientami

Doprecyzowanie zapisów MSSF 15 zostało opublikowane w dniu 12 kwietnia 2016 roku i ma ono zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później (zgodnie z datą rozpoczęcia obowiązywania całego standardu). Celem zmian w standardzie było wyjaśnienie wątpliwości pojawiających się

w trakcie analiz przedwdrożeniowych odnośnie: identyfikacji zobowiązania do spełnienia świadczenia (performance obligation), wytycznych stosowania standardu w kwestii identyfikacji zleceniodawcy/agenta oraz przychodów z licencji dotyczących własności intelektualnej, czy wreszcie okresy przejściowego przy pierwszym zastosowaniu nowego standardu.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

¹⁷ Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

• Zmiany w MSSF 2: Klasyfikacja i wycena transakcji płatności na bazie akcji

Zmiany w MSSF 2 zostały opublikowane w dniu 20 czerwca 2016 roku i mają one zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później.

Celem zmian w standardzie było doprecyzowanie sposobu ujmowania niektórych rodzajów transakcji płatności na bazie akcji.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany w MSSF 4: Zastosowanie MSSF 9 "Instrumenty finansowe" w MSSF 4 "Umowy ubezpieczeniowe" opublikowane w dniu 12 września 2016 roku.

Mają one zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2014-2016)

W dniu 8 grudnia 2016 roku w wyniku dokonanego przeglądu MSSF wprowadzono drobne poprawki do następujących 3 standardów:

• MSSF 1 Śródroczna sprawozdawczość finansowa, w zakresie usunięcia kilku zwolnień przewidzianych w tym standardzie, które nie mają już zastosowania,

• MSSF 12 Ujawnianie informacji na temat udziałów w innych jednostkach, w zakresie doprecyzowania wymogów odnośnie ujawnień informacji na temat udziałów niezależnie od tego czy są one traktowane jako przeznaczone do sprzedaży, przekazania w formie dywidendy i działalność zaniechana, czy też nie ,

• MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach, w zakresie momentu, w którym jednostki o charakterze inwestycyjnym (np. venture capital) mogą zdecydować o wyborze sposobu wyceny udziałów w jednostkach stowarzyszonych lub wspólnych przedsięwzięciach w wartości godziwej, a nie metodą praw własności.

Mają one zastosowanie przeważnie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 r. (niektóre już dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 r.) lub później.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionych standardów nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

• KIMSF 22 Transakcje w walucie obcej a wynagrodzenie zaliczkowe

Nowa interpretacja została opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później. Celem interpretacji jest wskazanie w jaki sposób określić datę transakcji dla celów ustalenia właściwego kursu (do przeliczeń) transakcji zawartej w walucie obcej w sytuacji, gdy jednostka płaci lub otrzymuje zaliczkę w walucie obcej.

Grupa zastosuje nową interpretację od 1 stycznia 2018 roku.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie wpływu zastosowania nowej interpretacji. Grupa rozpoczęła analizę skutków wdrożenia nowej interpretacji.

• Zmiana w MSR 40 Przeniesienie nieruchomości inwestycyjnych

Zmiana w MSR 40 została opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku i ma zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później. Jej celem jest doprecyzowanie, że przeniesienie nieruchomości z lub do nieruchomości inwestycyjnych może nastąpić wtedy, i tylko wtedy, gdy nastąpiła zamiana sposobu użytkowania nieruchomości.

Grupa zastosuje zmieniony standard od 1 stycznia 2018 roku.

Grupa ocenia, że zastosowanie zmienionego standardu nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

MSSF w kształcie zatwierdzonym przez UE nie różnią się obecnie w znaczący sposób od regulacji przyjętych przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR), z wyjątkiem poniższych standardów, interpretacji oraz zmian do nich, które na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego do publikacji nie zostały jeszcze przyjęte do stosowania przez UE:

• MSSF 14 Regulatory Deferral Accounts opublikowany w dniu 30 stycznia 2014 roku,
• MSSF 16 Leasing opublikowany w dniu 13 stycznia 2016 roku,
• Zmiany w MSSF 10 i MSR 28: Sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem opublikowane w dniu 11 września 2014 roku,
• Zmiany w MSR 12: Ujmowanie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu niezrealizowanych strat opublikowane w dniu 19 stycznia 2016 roku,
• Zmiany w MSR 7: Inicjatywa w sprawie ujawnień opublikowane w dniu 29 stycznia 2016 roku,
• Doprecyzowanie zapisów MSSF 15: Przychody z umów z klientami opublikowane w dniu 12 kwietnia 2016 roku,
• Zmiany w MSSF 2: Klasyfikacja i wycena transakcji płatności na bazie akcji opublikowane w dniu 20 czerwca 2016 roku,
• Zmiany w MSSF 4: Zastosowanie MSSF 9 "Instrumenty finansowe" w MSSF 4 "Umowy ubezpieczeniowe" opublikowane w dniu 12 września 2016 roku,

• 18 Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

• Zmiany do różnych standardów wynikające z corocznego przeglądu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Annual Improvements 2014-2016) opublikowane w dniu 8 grudniu 2016 roku,

• KIMSF 22 Transakcje w walucie obcej a wynagrodzenie zaliczkowe, opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku,
• • Zmiana w MSR 40 Przeniesienie nieruchomości inwestycyjnych, opublikowana w dniu 8 grudnia 2016 roku.

8. Istotne zasady rachunkowości

8.1 Zasady konsolidacji

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje sprawozdanie finansowe Fabryk Mebli FORTE S.A. oraz sprawozdania finansowe jej jednostek zależnych sporządzone za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku. Sprawozdania finansowe jednostek zależnych, po uwzględnieniu korekt doprowadzających do zgodności z MSSF, sporządzane są za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie Jednostki Dominującej, przy wykorzystaniu spójnych zasad rachunkowości, w oparciu o jednolite zasady rachunkowości zastosowane dla transakcji i zdarzeń gospodarczych o podobnym charakterze. W celu eliminacji jakichkolwiek rozbieżności w stosowanych zasadach rachunkowości wprowadza się korekty.

Wszystkie znaczące salda i transakcje pomiędzy jednostkami Grupy, w tym niezrealizowane zyski wynikające z transakcji w ramach Grupy, zostały w całości wyeliminowane. Niezrealizowane straty są eliminowane, chyba, że dowodzą wystąpienia utraty wartości.

Jednostki zależne podlegają konsolidacji w okresie od dnia objęcia nad nimi kontroli przez Grupę, a przestają być konsolidowane od dnia ustania kontroli. Sprawowanie kontroli przez Jednostkę Dominującą ma miejsce wtedy, gdy posiada ona bezpośrednio lub pośrednio, poprzez swoje jednostki zależne, więcej niż połowę liczby głosów w danej spółce, chyba, że możliwe jest do udowodnienia, że taka własność nie stanowi o sprawowaniu kontroli. Sprawowanie kontroli ma miejsce również wtedy, gdy Jednostka Dominująca ma możliwość kierowania polityką finansową i operacyjną danej jednostki.

8.2 Przychody

Przychody są ujmowane w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, że Grupa uzyska korzyści ekonomiczne związane z daną transakcją oraz gdy kwotę przychodów można wycenić w wiarygodny sposób. Przychody są rozpoznawane po pomniejszeniu o podatek od towarów i usług (VAT) oraz rabaty. Przy ujmowaniu przychodów obowiązują również kryteria przedstawione poniżej.

Sprzedaż towarów i produktów

Przychody są ujmowane, jeżeli znaczące ryzyko i korzyści wynikające z prawa własności do towarów i produktów zostały przekazane nabywcy oraz gdy kwotę przychodów można wycenić w wiarygodny sposób.

Odsetki

Przychody z tytułu odsetek są ujmowane sukcesywnie w miarę ich narastania (z uwzględnieniem metody efektywnej stopy procentowej, stanowiącej stopę dyskontującą przyszłe wpływy gotówkowe przez szacowany okres użytkowania instrumentów finansowych) w stosunku do wartości bilansowej netto danego składnika aktywów finansowych.

Dywidendy

Dywidendy są ujmowane w momencie ustalenia praw akcjonariuszy lub udziałowców do ich otrzymania.

Przychody z tytułu wynajmu (leasingu operacyjnego)

Przychody z tytułu wynajmu nieruchomości inwestycyjnych ujmowane są metodą liniową przez okres wynajmu w stosunku do otwartych umów.

Dotacje rządowe

Jeżeli istnieje uzasadniona pewność, że dotacja zostanie uzyskana oraz spełnione zostaną wszystkie związane z nią warunki, wówczas dotacje rządowe są ujmowane według ich wartości godziwej.

Jeżeli dotacja dotyczy danej pozycji kosztowej, wówczas jest ona ujmowana jako przychód w sposób współmierny do kosztów, które dotacja ta ma w zamierzeniu kompensować. Jeżeli dotacja dotyczy składnika aktywów, wówczas jej wartość godziwa jest ujmowana na koncie przychodów przyszłych okresów, a następnie stopniowo, drogą równych odpisów rocznych, odpisywana do rachunku zysków i strat przez szacowany okres użytkowania związanego z nią składnika aktywów.

8.3 Zysk netto na akcję

Zysk netto na akcję dla każdego okresu jest obliczony poprzez podzielenie zysku netto za dany okres przez średnią ważoną liczbę akcji jednostki dominującej w danym okresie sprawozdawczym.

8.4 Leasing

Grupa jako leasingobiorca

Umowy leasingu finansowego, które przenoszą na Grupę zasadniczo całe ryzyko i korzyści wynikające z posiadania przedmiotu leasingu, są ujmowane w bilansie na dzień rozpoczęcia leasingu według niższej z następujących dwóch wartości: wartości godziwej środka trwałego stanowiącego przedmiot leasingu lub wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych. Opłaty leasingowe są rozdzielane pomiędzy koszty finansowe i zmniejszenie salda zobowiązania z tytułu leasingu, w sposób umożliwiający uzyskanie stałej stopy odsetek od pozostałego do spłaty zobowiązania. Koszty finansowe są ujmowane bezpośrednio w ciężar rachunku zysków i strat.

Środki trwałe użytkowane na mocy umów leasingu finansowego są amortyzowane przez szacowany okres użytkowania środka trwałego. Przy braku wystarczającej pewności, że leasingobiorca uzyska tytuł własności przed końcem okresu leasingu, dany składnik aktywów amortyzuje się przez krótszy z dwóch okresów: okres leasingu lub szacowany okres użytkowania.

Umowy leasingowe, zgodnie, z którymi leasingodawca zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie pożytki wynikające z posiadania przedmiotu leasingu, zaliczane są do umów leasingu operacyjnego. Opłaty leasingowe z tytułu leasingu operacyjnego oraz późniejsze raty leasingowe ujmowane są jako koszty w rachunku zysków i strat metodą liniową przez okres trwania leasingu.

Grupa jako leasingodawca

Umowy leasingowe, zgodnie, z którymi leasingodawca zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie pożytki wynikające z posiadania przedmiotu leasingu, zaliczane są do umów leasingu operacyjnego. Grupa jako leasingodawca zawiera umowy na wynajem lokali w nieruchomościach inwestycyjnych. Wpłaty z tytułu takich umów ujmowane są na bieżąco w przychodach w rachunku zysków i strat.

8.5 Przeliczanie pozycji wyrażonych w walucie obcej

Transakcje wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane na złote polskie przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu zawarcia transakcji.

Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane na złote polskie przy zastosowaniu odpowiednio obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są odpowiednio w pozycji przychodów kosztów finansowych lub, w przypadkach określonych zasadami (polityką) rachunkowości, kapitalizowane w wartości aktywów. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według kosztu historycznego wyrażonego w walucie obcej są wykazywane po kursie historycznym z dnia transakcji. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej są przeliczane po kursie z dnia dokonania wyceny do wartości godziwej.

Sprawozdania finansowe jednostek zagranicznych przeliczane są na walutę polską w następujący sposób:

• odpowiednie pozycje bilansowe po średnim kursie, ustalonym przez Narodowy Bank Polski na dzień bilansowy;

• Möbelvertrieb Forte GmbH EUR 4,4240

• Forte Möbel AG CHF 4,1173

• odpowiednie pozycje rachunku zysków i strat po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną średnich kursów ustalonych przez Narodowy Bank Polski na dzień kończący każdy miesiąc.

• Möbelvertrieb Forte GmbH EUR 4,3757

• Forte Möbel AG CHF 4,0133

Różnice kursowe powstałe z przeliczenia na walutę prezentacji ujmowane są bezpośrednio w kapitale własnym jako odrębny składnik. W momencie zbycia podmiotu zagranicznego, zakumulowane odroczone różnice kursowe ujęte w kapitale własnym, dotyczące danego podmiotu zagranicznego, są ujmowane w rachunku zysków i strat.

8.6 Koszty finansowania zewnętrznego

Koszty finansowania zewnętrznego, które można bezpośrednio przyporządkować nabyciu, budowie lub wytworzeniu środków trwałych są kapitalizowane jako część kosztu wytworzenia takiego środka. Na koszty finansowania zewnętrznego składają się odsetki oraz zyski lub straty z tytułu różnic kursowych do wysokości odpowiadającej korekcie kosztu odsetek. Pozostałe koszty finansowe ujmowane są jako koszt okresu.

8.7 Odprawy emerytalne

Zgodnie z zakładowymi systemami wynagradzania pracownicy Grupy mają prawo do odpraw emerytalnych. Odprawy emerytalne są wypłacane jednorazowo, w momencie przejścia na emeryturę. Wysokość odpraw emerytalnych zależy od stażu pracy oraz średniego wynagrodzenia pracownika. Grupa tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych w celu przyporządkowania kosztów do okresów, których dotyczą.

Według MSR 19 odprawy emerytalne są programami określonych świadczeń po okresie zatrudnienia. Wartość bieżąca tych zobowiązań na każdy dzień bilansowy jest obliczona przez niezależnego aktuariusza. Naliczone zobowiązania są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i stopy wzrostu płac. Informacje demograficzne oraz informacje o rotacji zatrudnienia oparte są o dane historyczne.

Koszty świadczeń są podzielone na następujące składniki:

koszty bieżącego zatrudnienia (zmiana rezerw wynikająca z narastania zobowiązań w ciągu okresu wynikającego z przyrastania stażów pracy oraz wieku pracowników)

koszty odsetkowe (przyrost zobowiązań związany ze stopą procentową; jest produktem wartości zobowiązań z początku roku i stopy procentowej użytej do dyskonta)

przyjętych do wyliczeń parametrów i założeń

Grupa prezentuje dwa pierwsze składniki kosztów określonych świadczeń w wynik finansowy.

Przeszacowania ujęte w pozostałych całkowitych dochodach zostają natychmiast odzwierciedlone w zyskach zatrzymanych i nie będą podlegać przeniesieniu do rachunku zysków i strat.

8.8 Płatności w formie akcji własnych

Transakcje rozliczane w instrumentach kapitałowych

Koszt transakcji rozliczanych z pracownikami w instrumentach kapitałowych jest wyceniany przez odniesienie do wartości godziwej na dzień przyznania praw. Wartość godziwa ustalana jest przez niezależnego rzeczoznawcę w oparciu o model Blacka - Scholesa. Przy wycenie transakcji rozliczanych w instrumentach kapitałowych uwzględnia się wyłącznie czynniki rynkowe.

Koszt transakcji rozliczanych w instrumentach kapitałowych jest ujmowany wraz z odpowiadającym mu wzrostem wartości kapitału własnego w okresie, w którym spełnione zostały warunki dotyczące efektywności/wyników, kończącym się w dniu, w którym określeni pracownicy zdobędą pełne uprawnienia do świadczeń ("dzień nabycia praw"). Skumulowany koszt ujęty z tytułu transakcji rozliczanych w instrumentach kapitałowych na każdy dzień bilansowy do dnia nabycia praw odzwierciedla stopień upływu okresu nabywania praw oraz liczbę nagród, do których prawa – w opinii Zarządu jednostki dominującej na ten dzień, opartej na możliwie najlepszych szacunkach liczby instrumentów kapitałowych – zostaną ostatecznie nabyte.

Żadne koszty nie są ujmowane z tytułu nagród, do których prawa nie zostaną ostatecznie nabyte, z wyjątkiem nagród, w przypadku których nabycie praw zależy od warunków rynkowych, które są traktowane jako nabyte bez względu na fakt spełnienia uwarunkowań rynkowych, pod warunkiem spełnienia wszystkich innych warunków dotyczących efektywności.

W przypadku modyfikacji warunków przyznawania nagród rozliczanych w instrumentach kapitałowych, w ramach spełnienia wymogu minimum ujmuje się koszty, jak w przypadku gdyby warunki te nie uległy zmianie. Ponadto, ujmowane są koszty z tytułu każdego wzrostu wartości transakcji w wyniku modyfikacji, wycenione na dzień zmiany.

W przypadku anulowania nagrody rozliczanej w instrumentach kapitałowych, jest ona traktowana w taki sposób, jakby prawa do niej zostały nabyte w dniu anulowania, a wszelkie jeszcze nieujęte koszty z tytułu nagrody są niezwłocznie ujmowane. Jednakże w przypadku zastąpienia anulowanej nagrody nową nagrodą – określoną jako nagroda zastępcza w dniu jej przyznania, nagroda anulowana i nowa nagroda są traktowane tak, jakby stanowiły modyfikację pierwotnej nagrody, tj. w sposób opisany w paragrafie powyżej. W bieżącym okresie sprawozdawczym oraz w okresie porównywalnym nie rozliczano transakcji w instrumentach kapitałowych.

Rozwadniający wpływ wyemitowanych opcji jest uwzględniany przy ustalaniu wielkości zysku przypadającego na jedną akcję jako dodatkowe rozwodnienie akcji.

8.9 Podatki

Podatek bieżący

Zobowiązania i należności z tytułu bieżącego podatku za okres bieżący i okresy poprzednie wycenia się w wysokości kwot przewidywanej zapłaty na rzecz organów podatkowych (podlegających zwrotowi od organów podatkowych) z zastosowaniem stawek podatkowych i przepisów podatkowych, które prawnie lub faktycznie już obowiązywały na dzień bilansowy.

Podatek odroczony

Na potrzeby sprawozdawczości finansowej, podatek odroczony jest obliczany metodą zobowiązań bilansowych w stosunku do różnic przejściowych występujących na dzień bilansowy między wartością podatkową aktywów i pasywów a ich wartością bilansową wykazaną w sprawozdaniu finansowym.

Rezerwa na podatek odroczony ujmowana jest w odniesieniu do wszystkich dodatnich różnic przejściowych:

• z wyjątkiem sytuacji, gdy rezerwa na podatek odroczony powstaje w wyniku początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek gospodarczych i w chwili jej zawierania nie mającej wpływu ani na wynik finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz
• w przypadku dodatnich różnic przejściowych wynikających z inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach – z wyjątkiem sytuacji, gdy terminy odwracania się różnic przejściowych podlegają kontroli inwestora i gdy prawdopodobne jest, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnice przejściowe nie ulegną odwróceniu.

Aktywa z tytułu podatku odroczonego ujmowane są w odniesieniu do wszystkich ujemnych różnic przejściowych, jak również niewykorzystanych ulg podatkowych i niewykorzystanych strat podatkowych przeniesionych na następne lata, w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, że zostanie osiągnięty dochód do opodatkowania, który pozwoli wykorzystać ww. różnice, aktywa i straty:

• z wyjątkiem sytuacji, gdy aktywa z tytułu odroczonego podatku dotyczące ujemnych różnic przejściowych powstają w wyniku początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek gospodarczych i w chwili jej zawierania nie mają wpływu ani na wynik finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz
• w przypadku ujemnych różnic przejściowych z tytułu inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych oraz udziałów we wspólnych przedsięwzięciach, składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku jest ujmowany w bilansie jedynie w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, iż w dającej się przewidzieć przyszłości ww. różnice przejściowe ulegną odwróceniu i osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który pozwoli na potrącenie ujemnych różnic przejściowych.

Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku jest weryfikowana na każdy dzień bilansowy i ulega stosownemu obniżeniu o tyle, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Nieujęty składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego podlega ponownej ocenie na każdy dzień bilansowy i jest ujmowany do wysokości odzwierciedlającej prawdopodobieństwo osiągnięcia w przyszłości dochodów do opodatkowania, które pozwolą na odzyskanie tego składnika aktywów.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz rezerwy na podatek odroczony wyceniane są z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą obowiązywać w okresie, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa rozwiązana, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na dzień bilansowy lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne na dzień bilansowy.

Podatek dochodowy dotyczący pozycji ujmowanych bezpośrednio w kapitale własnym jest ujmowany w kapitale własnym, a nie w rachunku zysków i strat.

Grupa kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.

Podatek od towarów i usług

Przychody, koszty, aktywa i zobowiązania są ujmowane po pomniejszeniu o wartość podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:

• gdy podatek od towarów i usług zapłacony przy zakupie aktywów lub usług nie jest możliwy do odzyskania od organów podatkowych; wtedy jest on ujmowany odpowiednio jako część ceny nabycia składnika aktywów lub jako część pozycji kosztowej oraz
• należności i zobowiązań, które są wykazywane z uwzględnieniem kwoty podatku od towarów i usług.

Kwota netto podatku od towarów i usług możliwa do odzyskania lub należna do zapłaty na rzecz organów podatkowych jest ujęta w bilansie jako część należności lub zobowiązań.

8.10 Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według ceny nabycia/kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Wartość początkowa środków trwałych obejmuje ich cenę nabycia powiększoną o wszystkie koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. W skład kosztu wchodzi również koszt wymiany części składowych maszyn i urządzeń w momencie poniesienia, jeśli spełnione

są kryteria rozpoznania. Koszty poniesione po dacie oddania środka trwałego do używania, takie jak koszty konserwacji i napraw, obciążają rachunek zysków i strat w momencie ich poniesienia.

Środki trwałe w momencie ich nabycia zostają podzielone na części składowe będące pozycjami o istotnej wartości, do których można przyporządkować odrębny okres ekonomicznej użyteczności. Częścią składową są również koszty generalnych remontów. Grupa kwalifikuje do środków trwałych nadane w drodze decyzji administracyjnej prawo wieczystego użytkowania gruntów, które traktowane jest na równi z gruntem nabytym uznając, iż spełnia ono definicję aktywów.

Amortyzacja jest naliczana metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego składnika aktywów, wynoszący:

Typ	Rok 2016	Rok 2015
Budynki i budowle	25 – 50 lat	25 – 50 lat
Maszyny i urządzenia techniczne	5 – 50 lat	5 – 50 lat
Urządzenia biurowe	3 – 10 lat	3 – 10 lat
Środki transportu	5 – 10 lat	5 – 10 lat
Komputery	3 – 5 lat	3 – 5 lat
Inwestycje w obcych środkach trwałych	5 – 10 lat	5 – 10 lat

Wartość końcową, okres użytkowania oraz metodę amortyzacji składników aktywów weryfikuje się corocznie i w razie konieczności – koryguje z efektem od początku właśnie zakończonego roku obrotowego.

Dana pozycja rzeczowych aktywów trwałych może zostać usunięta z bilansu po dokonaniu jej zbycia lub w przypadku, gdy nie są spodziewane żadne ekonomiczne korzyści wynikające z dalszego użytkowania takiego składnika aktywów. Wszelkie zyski lub straty wynikające z usunięcia danego składnika aktywów z bilansu (obliczone jako różnica pomiędzy ewentualnymi wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danej pozycji) są ujmowane w rachunku zysków i strat w okresie, w którym dokonano takiego usunięcia.

Inwestycje rozpoczęte dotyczą środków trwałych będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonych o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania środka trwałego do używania.

8.11 Nieruchomości inwestycyjne

Początkowe ujęcie nieruchomości inwestycyjnych następuje według ceny nabycia z uwzględnieniem kosztów transakcji. Wartość bilansowa składnika aktywów obejmuje koszt wymiany części składowej nieruchomości inwestycyjnej w chwili jego poniesienia, o ile spełnione są kryteria ujmowania, i nie obejmuje kosztów bieżącego utrzymania tych nieruchomości.

Po początkowym ujęciu nieruchomości inwestycyjne są wykazywane według wartości godziwej. Zyski lub straty wynikające ze zmian wartości godziwej nieruchomości inwestycyjnych są ujmowane w rachunku zysków i strat w tym okresie, w którym powstały.

Nieruchomości inwestycyjne są usuwane z bilansu w przypadku ich zbycia lub w przypadku stałego wycofania danej nieruchomości inwestycyjnej z użytkowania, gdy nie są spodziewane żadne przyszłe korzyści z jej sprzedaży. Wszelkie zyski lub straty wynikające z usunięcia nieruchomości inwestycyjnej z bilansu są ujmowane w rachunku zysków i strat w tym okresie, w którym dokonano takiego usunięcia.

Przeniesienia aktywów do nieruchomości inwestycyjnych dokonuje się tylko wówczas, gdy następuje zmiana sposobu ich użytkowania potwierdzona przez zakończenie użytkowania składnika aktywów przez właściciela, zawarcie umowy leasingu operacyjnego lub zakończenie budowy/ wytworzenia nieruchomości inwestycyjnej. Jeżeli składnik aktywów wykorzystywany przez właściciela - Grupę staje się nieruchomością inwestycyjną, Grupa stosuje zasady opisane w części Rzeczowe aktywa trwałe aż do dnia zmiany sposobu użytkowania tej nieruchomości.

W przypadku przeniesienia nieruchomości inwestycyjnej do aktywów wykorzystywanych przez właściciela lub do zapasów, domniemany koszt takiego składnika aktywów, który zostanie przyjęty dla celów jego ujęcia w innej kategorii jest równy wartości godziwej nieruchomości ustalonej na dzień zmiany jej sposobu użytkowania.

8.12 Wartości niematerialne

Wartości niematerialne nabyte w oddzielnej transakcji lub wytworzone (jeżeli spełniają kryteria rozpoznania dla kosztów prac badawczych i rozwojowych) wycenia się przy początkowym ujęciu odpowiednio w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Cena nabycia wartości niematerialnych nabytych w transakcji połączenia jednostek gospodarczych jest równa ich wartości godziwej na dzień połączenia. Po ujęciu początkowym, wartości niematerialne są wykazywane w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Nakłady poniesione na wartości niematerialne

wytworzone we własnym zakresie, z wyjątkiem aktywowanych nakładów poniesionych na prace rozwojowe, nie są aktywowane i są ujmowane w kosztach okresu, w którym zostały poniesione.

Grupa ustala, czy okres użytkowania wartości niematerialnych jest ograniczony czy nieokreślony. Wartości niematerialne o ograniczonym okresie użytkowania są amortyzowane przez okres użytkowania oraz poddawane testom na utratę wartości każdorazowo, gdy istnieją przesłanki wskazujące na utratę ich wartości. Okres i metoda amortyzacji wartości niematerialnych o ograniczonym okresie użytkowania są weryfikowane przynajmniej na koniec każdego roku obrotowego. Zmiany w oczekiwanym okresie użytkowania lub oczekiwanym sposobie konsumowania korzyści ekonomicznych pochodzących z danego składnika aktywów są ujmowane poprzez zmianę odpowiednio okresu lub metody amortyzacji, i traktowane jak zmiany wartości szacunkowych. Odpis amortyzacyjny składników wartości niematerialnych o ograniczonym okresie użytkowania ujmuje się w rachunku zysków i strat w ciężar tej kategorii, która odpowiada funkcji danego składnika wartości niematerialnych.

Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania oraz te, które nie są użytkowane, są corocznie poddawane weryfikacji pod kątem ewentualnej utraty wartości, w odniesieniu do poszczególnych aktywów lub na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne.

Okresy użytkowania są poddawane corocznej weryfikacji, a w razie potrzeby, korygowane z efektem od początku właśnie zakończonego roku obrotowego.

Koszty prac badawczych i rozwojowych

Koszty prac badawczych są odpisywane do rachunku zysków i strat w momencie poniesienia. Nakłady poniesione na prace rozwojowe wykonane w ramach danego przedsięwzięcia są przenoszone na kolejny okres, jeżeli można uznać, że zostaną one w przyszłości odzyskane. Po początkowym ujęciu nakładów na prace rozwojowe, stosuje się model kosztu historycznego wymagający, aby składniki aktywów były ujmowane według cen nabycia/kosztów wytworzenia pomniejszonych o skumulowaną amortyzację i skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Wszelkie nakłady przeniesione na kolejny okres są amortyzowane przez przewidywany okres uzyskiwania przychodów ze sprzedaży z danego przedsięwzięcia.

Koszty prac rozwojowych są poddawane ocenie pod kątem ewentualnej utraty wartości corocznie – jeśli składnik aktywów nie został jeszcze oddany do użytkowania, lub częściej – gdy w ciągu okresu sprawozdawczego pojawi się przesłanka utraty wartości wskazująca na to, że ich wartość bilansowa może nie być możliwa do odzyskania.

Podsumowanie zasad stosowanych w odniesieniu do wartości niematerialnych Grupy przedstawia się następująco:

	Patenty i licencje	Oprogramowanie komputerowe	Inne
Okresy użytkowania	Dla patentów i licencji użytkowanych na podstawie umowy zawartej na czas określony, przyjmuje się ten okres uwzględniając dodatkowy okres, na który użytkowanie może być przedłużone.	5 lat	5 lat
Wykorzystana metoda amortyzacji	Amortyzowane przez okres umowy - metodą liniową.	Metodą liniową	Metodą liniową
Wewnętrznie wytworzone lub nabyte	Nabyte	Nabyte	Nabyte
Weryfikacja pod kątem utraty wartości	Coroczna ocena czy wystąpiły przesłanki świadczące o wystąpieniu utraty wartości.	Coroczna ocena czy wystąpiły przesłanki świadczące o wystąpieniu utraty wartości.	Coroczna ocena czy wystąpiły przesłanki świadczące o wystąpieniu utraty wartości.

Zyski lub straty wynikające z usunięcia wartości niematerialnych z bilansu są wyceniane według różnicy pomiędzy wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danego składnika aktywów i są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie ich usunięcia z bilansu.

8.13 Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych

Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy istnieją jakiekolwiek przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości któregoś ze składników niefinansowych aktywów trwałych. W razie stwierdzenia, że przesłanki takie zachodzą, lub w razie konieczności przeprowadzenia corocznego testu sprawdzającego, czy nastąpiła utrata wartości, Grupa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego dany składnik aktywów należy.

Wartość odzyskiwalna składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne odpowiada wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży tego składnika aktywów lub odpowiednio ośrodka wypracowującego środki pieniężne, lub jego wartości użytkowej, zależnie od tego, która z nich jest wyższa. Wartość tę ustala się dla poszczególnych aktywów, chyba że dany składnik aktywów nie generuje samodzielnie wpływów pieniężnych, które w większości są niezależne od tych, które są generowane przez inne aktywa lub grupy aktywów. Jeśli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego wartość odzyskiwalna, ma miejsce utrata wartości i dokonuje się wówczas odpisu do ustalonej wartości odzyskiwalnej. Przy szacowaniu wartości użytkowej prognozowane przepływy pieniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej przed uwzględnieniem skutków opodatkowania, która odzwierciedla bieżące rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla danego składnika aktywów. Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości składników majątkowych używanych w działalności kontynuowanej ujmuje się w pozostałych kosztach operacyjnych.

Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy występują przesłanki wskazujące na to, że odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości, który był ujęty w okresach poprzednich w odniesieniu do danego składnika aktywów jest zbędny, lub czy powinien zostać zmniejszony. Jeżeli takie przesłanki występują, Grupa szacuje wartość odzyskiwalną tego składnika aktywów. Poprzednio ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości ulega odwróceniu wtedy i tylko wtedy, gdy od czasu ujęcia ostatniego odpisu aktualizującego nastąpiła zmiana wartości szacunkowych stosowanych do ustalenia wartości odzyskiwalnej danego składnika aktywów. W takim przypadku, podwyższa się wartość bilansową składnika aktywów do wysokości jego wartości odzyskiwalnej. Podwyższona kwota nie może przekroczyć wartości bilansowej składnika aktywów, jaka zostałaby ustalona (po odjęciu umorzenia), gdyby w ubiegłych latach w ogóle nie ujęto odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w odniesieniu do tego składnika aktywów. Odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości składnika aktywów ujmuje się niezwłocznie jako przychód w rachunku zysków i strat. Po odwróceniu odpisu aktualizującego, w kolejnych okresach odpis amortyzacyjny dotyczący danego składnika jest korygowany w sposób, który pozwala w ciągu pozostałego okresu użytkowania tego składnika aktywów dokonywać systematycznego odpisania jego zweryfikowanej wartości bilansowej pomniejszonej o wartość końcową.

8.14 Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży

Aktywa trwałe i grupy do zbycia klasyfikuje się jako przeznaczone do sprzedaży, jeśli ich wartość bilansowa zostanie odzyskana raczej w wyniku transakcji sprzedaży niż w wyniku ich dalszego użytkowania. Warunek ten uznaje się za spełniony wyłącznie wówczas, gdy wystąpienie transakcji sprzedaży jest bardzo prawdopodobne, a składnik aktywów (lub grupa do zbycia) jest dostępny do natychmiastowej sprzedaży w swoim obecnym stanie. Klasyfikacja składnika aktywów jako przeznaczonego do zbycia zakłada zamiar kierownictwa Grupy do dokonania transakcji sprzedaży w ciągu roku od momentu zmiany klasyfikacji.

Aktywa trwałe (i grupy do zbycia) sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży wycenia się po niższej spośród dwóch wartości: pierwotnej wartości bilansowej lub wartości godziwej, pomniejszonej o koszty związane ze sprzedażą.

W sprawozdaniu z sytuacji finansowej aktywa przeznaczone do zbycia (lub grupa do zbycia) prezentowana jest w osobnej pozycji aktywów. Jeżeli z grupą do zbycia związane są zobowiązania jakie będą przekazane w transakcji sprzedaży łącznie z grupą do zbycia, zobowiązania te prezentowane są jako osobna pozycja zobowiązań.

8.15 Zapasy

Zapasy są wyceniane według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia/kosztu wytworzenia i możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto.

Koszty poniesione na doprowadzenie każdego składnika zapasów do jego aktualnego miejsca i stanu – zarówno w odniesieniu do bieżącego, jak i poprzedniego roku – są ujmowane w następujący sposób:

Materiały	– w cenie nabycia ustalonej metodą średniej ważonej;
Produkty gotowe i produkty w toku	– koszt bezpośrednich materiałów i robocizny oraz odpowiedni narzut pośrednich kosztów produkcji ustalony przy założeniu normalnego wykorzystania mocy produkcyjnych, z wyłączeniem kosztów finansowania zewnętrznego;
Towary	– w cenie nabycia ustalonej metodą średniej ważonej.

Ceną sprzedaży netto możliwą do uzyskania jest szacowana cena sprzedaży dokonywana w toku zwykłej działalności gospodarczej, pomniejszona o koszty wykończenia i szacowane koszty niezbędne do doprowadzenia sprzedaży do skutku.

8.16 Aktywa finansowe

Aktywa finansowe dzielone są na następujące kategorie:

• Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności,
• Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy,
• Pożyczki udzielone i należności,
• Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży.
• 25 Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności

Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności są to inwestycje o określonych lub możliwych do określenia płatnościach oraz ustalonym terminie wymagalności, które Grupa zamierza i ma możliwość utrzymać w posiadaniu do tego czasu. Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności wyceniane są według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej. Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności kwalifikowane są jako aktywa długoterminowe, jeżeli ich zapadalność przekracza 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy

Aktywa finansowe nabyte w celu generowania zysku dzięki krótkoterminowym wahaniom ceny są klasyfikowane jako aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy. Instrumenty pochodne są również klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, chyba że są to instrumenty wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające w ramach rachunkowości zabezpieczeń. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są wyceniane w wartości godziwej uwzględniając ich wartość rynkową na dzień bilansowy bez uwzględnienia kosztów transakcji sprzedaży. Zmiany wartości tych instrumentów finansowych ujmowane są w rachunku zysków i strat jako pozostałe przychody lub koszty operacyjne. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy zaliczane są do aktywów obrotowych.

Jeżeli kontrakt zawiera jeden lub więcej wbudowanych instrumentów pochodnych, cały kontrakt może zostać zakwalifikowany do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy. Nie dotyczy to przypadków, gdy wbudowany instrument pochodny nie wpływa istotnie na przepływy pieniężne z kontraktu lub wydzielenie wbudowanych instrumentów pochodnych jest wyraźnie zakazane. Aktywa finansowe mogą być przy pierwotnym ujęciu zakwalifikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, jeżeli poniższe kryteria są spełnione: (i) taka kwalifikacja eliminuje lub znacząco obniża niespójność traktowania, gdy zarówno wycena jak i zasady rozpoznawania strat lub zysków podlegają innym regulacjom; lub (ii) aktywa są częścią grupy aktywów finansowych, które są zarządzane i oceniane w oparciu o wartość godziwą, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem; lub (iii) aktywa finansowe zawierają wbudowane instrumenty pochodne, które powinny być oddzielnie ujmowane.

Pożyczki udzielone i należności

Pożyczki udzielone i należności to niezaliczane do instrumentów pochodnych aktywa finansowe o ustalonych lub możliwych do ustalenia płatnościach, nienotowane na aktywnym rynku. Zalicza się je do aktywów obrotowych, o ile termin ich wymagalności nie przekracza 12 miesięcy od dnia bilansowego. Pożyczki udzielone i należności o terminie wymagalności przekraczającym 12 miesięcy od dnia bilansowego zalicza się do aktywów trwałych. Są one wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej.

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Wszystkie pozostałe aktywa finansowe są aktywami finansowymi dostępnymi do sprzedaży. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są ujmowane według wartości godziwej, bez potrącania kosztów transakcji sprzedaży, z uwzględnieniem wartości rynkowej na dzień bilansowy. W przypadku braku notowań giełdowych na aktywnym rynku i braku możliwości wiarygodnego określenia ich wartości godziwej metodami alternatywnymi, aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wyceniane są w cenie nabycia skorygowanej o odpis z tytułu utraty wartości. Dodatnią i ujemną różnicę pomiędzy wartością godziwą aktywów dostępnych do sprzedaży (jeśli istnieje cena rynkowa ustalona na aktywnym rynku albo których wartość godziwa może być ustalona w inny wiarygodny sposób), a ich ceną nabycia, po pomniejszeniu o podatek odroczony, odnosi się na kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny. Spadek wartości aktywów dostępnych do sprzedaży spowodowany utratą wartości odnosi się do rachunku zysków i strat jako koszt finansowy.

Nabycie i sprzedaż aktywów finansowych rozpoznawane są na dzień dokonania transakcji. W momencie początkowego ujęcia składnik aktywów finansowych wycenia się w wartości godziwej, powiększonej, w przypadku składnika aktywów niekwalifikowanego jako wyceniony w wartości godziwej przez wynik finansowy, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia.

Składnik aktywów finansowych zostaje usunięty z bilansu, gdy Grupa traci kontrolę nad prawami umownymi składającymi się na dany instrument finansowy; zazwyczaj ma to miejsce w przypadku sprzedaży instrumentu lub gdy wszystkie przepływy środków pieniężnych przypisane danemu instrumentowi przechodzą na niezależną stronę trzecią.

8.17 Utrata wartości aktywów finansowych

Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych.

Aktywa ujmowane według zamortyzowanego kosztu

Jeżeli istnieją obiektywne przesłanki na to, że została poniesiona strata z tytułu utraty wartości pożyczek udzielonych i należności wycenianych według zamortyzowanego kosztu, to kwota odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości równa się różnicy pomiędzy wartością bilansową składnika aktywów finansowych a wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat z tytułu nieściągnięcia należności, które nie zostały jeszcze poniesione), zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej efektywnej stopy procentowej (tj. stopy procentowej ustalonej przy

początkowym ujęciu). Wartość bilansową składnika aktywów obniża się bezpośrednio lub poprzez rezerwę. Kwotę straty ujmuje się w rachunku zysków i strat.

Grupa ocenia najpierw, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości poszczególnych składników aktywów finansowych, które indywidualnie są znaczące, a także przesłanki utraty wartości aktywów finansowych, które indywidualnie nie są znaczące. Jeżeli z przeprowadzonej analizy wynika, że nie istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości indywidualnie ocenianego składnika aktywów finansowych, niezależnie od tego, czy jest on znaczący, czy też nie, to Grupa włącza ten składnik do grupy aktywów finansowych o podobnej charakterystyce ryzyka kredytowego i łącznie ocenia pod kątem utraty wartości. Aktywa, które indywidualnie są oceniane pod kątem utraty wartości i dla których ujęto odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości lub uznano, że dotychczasowy odpis nie ulegnie zmianie, nie są brane pod uwagę przy łącznej ocenie grupy aktywów pod kątem utraty wartości.

Jeżeli w następnym okresie odpis z tytułu utraty wartości zmniejszył się, a zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem następującym po ujęciu odpisu, to uprzednio ujęty odpis odwraca się. Późniejsze odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości ujmuje się w rachunku zysków i strat w zakresie, w jakim na dzień odwrócenia wartość bilansowa składnika aktywów nie przewyższa jego zamortyzowanego kosztu.

Aktywa finansowe wykazywane według kosztu

Jeżeli występują obiektywne przesłanki, że nastąpiła utrata wartości nienotowanego instrumentu kapitałowego, który nie jest wykazywany według wartości godziwej, gdyż jego wartości godziwej nie można wiarygodnie ustalić, albo instrumentu pochodnego, który jest powiązany i musi zostać rozliczony poprzez dostawę takiego nienotowanego instrumentu kapitałowego, to kwotę odpisu z tytułu utraty wartości ustala się jako różnicę pomiędzy wartością bilansową składnika aktywów finansowych oraz wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy zastosowaniu bieżącej rynkowej stopy zwrotu dla podobnych aktywów finansowych.

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Jeżeli występują obiektywne przesłanki, że nastąpiła utrata wartości składnika aktywów finansowych dostępnego do sprzedaży, to kwota stanowiąca różnicę pomiędzy ceną nabycia tego składnika aktywów (pomniejszona o wszelkie spłaty kapitału i – w przypadku aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej – amortyzację) i jego bieżącą wartością godziwą, pomniejszoną o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości tego składnika uprzednio ujęte w rachunku zysków i strat, zostaje wyksięgowana z kapitału własnego i przeniesiona do rachunku zysków i strat. Nie można ujmować w rachunku zysków i strat odwrócenia odpisu z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych kwalifikowanych jako dostępne do sprzedaży, chyba że w następnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego dostępnego do sprzedaży wzrośnie, a wzrost ten może być obiektywnie łączony ze zdarzeniem następującym po ujęciu odpisu z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat, to kwotę odwracanego odpisu ujmuje się w rachunku zysków i strat.

8.18 Wbudowane instrumenty pochodne

Wbudowane instrumenty pochodne są oddzielane od umów i traktowane jak instrumenty pochodne, jeżeli spełnione są następujące warunki:

• charakter ekonomiczny i ryzyko wbudowanego instrumentu nie są ściśle związane z ekonomicznym charakterem i ryzykiem umowy, w którą dany instrument jest wbudowany;
• samodzielny instrument z identycznymi warunkami realizacji jak instrument wbudowany spełniałby definicję instrumentu pochodnego;
• instrument hybrydowy (złożony) nie jest wykazywany w wartości godziwej, a zmiany jego wartości godziwej nie są odnoszone do rachunku zysków i strat.

Wbudowane instrumenty pochodne są wykazywane w podobny sposób jak samodzielne instrumenty pochodne, które nie są uznane za instrumenty zabezpieczające.

Zakres, w którym zgodnie z MSR 39 cechy ekonomiczne i ryzyko właściwe dla wbudowanego instrumentu pochodnego w walucie obcej są ściśle powiązane z cechami ekonomicznymi i ryzykiem właściwym dla umowy zasadniczej (głównego kontraktu) obejmuje również sytuacje, gdy waluta umowy zasadniczej jest walutą zwyczajową dla kontraktów zakupu lub sprzedaży pozycji niefinansowych na rynku dla danej transakcji.

Oceny, czy dany wbudowany instrument pochodny podlega wydzieleniu Grupa dokonuje na moment jego początkowego ujęcia.

8.19 Pochodne instrumenty finansowe

Instrumenty pochodne, z których korzysta Grupa w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem związanym ze zmianami kursów wymiany walut, to kontrakty walutowe typu forward oraz zerokosztowe strategie opcyjne. Tego rodzaju pochodne instrumenty finansowe na dzień bilansowy wyceniane są do wartości godziwej. Zysk lub stratę ujmuje się wówczas w rachunku zysków i strat, chyba, że dany instrument pochodny został wyznaczony jako instrument zabezpieczający w rachunkowości zabezpieczeń. W takim przypadku moment wykazania zysku lub straty zależy od charakteru powiązania zabezpieczającego.

Instrumenty pochodne prezentuje się jako aktywa, gdy ich wartość per saldo jest dodatnia, i jako zobowiązania – gdy ich wartość per saldo jest ujemna.

8.20 Rachunkowość zabezpieczeń

Jednostka Dominująca Grupy stosuje metodę rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, która polega na zabezpieczeniu planowanych przychodów ze sprzedaży, z którymi wiąże się ryzyko walutowe wpływające na rachunek zysków i strat i których prawdopodobieństwo wystąpienia jest wysoce prawdopodobne.

Głównym celem rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych jest zabezpieczenie przychodów operacyjnych przed zmianami kursu walutowego między datą powstania ekspozycji walutowej i transakcji zabezpieczającej, a datą realizacji ekspozycji i transakcji zabezpieczającej.

Jednostka Dominująca Grupy stosuje do zabezpieczenia przyszłych transakcji walutowych:

a/ kontrakty forward,

b/ symetryczne strategie opcyjne.

Instrumenty zabezpieczające są co do zasady utrzymywane do daty zapadalności. W wyjątkowych sytuacjach, jeżeli zajdzie uzasadniona potrzeba, Spółka może podjąć decyzję o rolowaniu instrumentu zabezpieczającego.

Zmiany wartości godziwej instrumentów zabezpieczających zalicza się, się do kapitałów własnych Grupy w pozycji kapitał z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczających. W momencie realizacji zabezpieczanego przychodu ze sprzedaży zmiany wartości godziwej instrumentów zabezpieczających ujmowane są w bieżącym wyniku finansowym w pozycji przychody ze sprzedaży - dla części efektywnej oraz zyski (straty) z pochodnych instrumentów finansowych – dla części nieefektywnej.

Jednostka Dominująca w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznacza i dokumentuje powiązanie zabezpieczające, jak również cel zarządzania ryzykiem oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia.

Nie rzadziej niż na dzień rozpoczęcia zabezpieczenia oraz na dzień kończący rok obrotowy, dokonuje się oceny efektywności prospektywnej porównując skumulowaną zmianę wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego do skumulowanej zmiany wartości przyszłych przepływów.

Na koniec każdego miesiąca dokonuje się pomiaru efektywności zabezpieczania - efektywność retrospektywna- porównując skumulowaną zmianę wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego do skumulowanej zmiany wartości przyszłych przepływów pieniężnych oszacowaną na podstawie danych dotyczących rynku walutowego z dnia wyceny.

Efektywność uznaje się za wysoką o ile mieści się w przedziale 80% - 125%.

Jednostka Dominująca zaprzestaje stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń, jeżeli instrument zabezpieczający wygasa, zostaje sprzedany, rozwiązany, zrealizowany lub gdy nie spełnia kryteriów rachunkowości zabezpieczeń oraz gdy jednostka unieważni powiązanie zabezpieczające. Wówczas skumulowane zyski lub straty z tytułu instrumentu zabezpieczającego ujęte w kapitałach pozostają w nich do momentu zajścia planowanej transakcji. Jeżeli transakcja nie będzie realizowana, skumulowany wynik netto ujęty w kapitałach przenoszony jest niezwłocznie do rachunku zysków i strat.

8.21 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności

Należności z tytułu dostaw i usług, których termin zapadalności wynosi zazwyczaj od 1 do 3 miesięcy, są ujmowane i wykazywane według kwot pierwotnie zafakturowanych, z uwzględnieniem odpisu na wątpliwe należności. Odpis na należności oszacowywany jest wtedy, gdy ściągnięcie pełnej kwoty należności przestało być prawdopodobne. Należności nieściągalne są spisywane do rachunku zysków i strat w momencie stwierdzenia ich nieściągalności.

W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku z upływem czasu jest ujmowane jako przychody finansowe.

Pozostałe należności obejmują w szczególności zaliczki przekazane z tytułu przyszłych zakupów rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych oraz zapasów. Zaliczki są prezentowane zgodnie z charakterem aktywów, do jakich się odnoszą – odpowiednio jako aktywa trwałe lub obrotowe. Jako aktywa niepieniężne zaliczki nie podlegają dyskontowaniu.

8.22 Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w bilansie obejmują środki pieniężne w banku i w kasie oraz lokaty krótkoterminowe o pierwotnym okresie zapadalności nie przekraczającym trzech miesięcy.

Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w skonsolidowanym rachunku przepływów pieniężnych składa się z określonych powyżej środków pieniężnych i ich ekwiwalentów.

8.23 Oprocentowane kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne

W momencie początkowego ujęcia, wszystkie kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne są ujmowane według ceny nabycia odpowiadającej wartości godziwej otrzymanych środków pieniężnych, pomniejszonej o koszty związane z uzyskaniem kredytu lub pożyczki.

Po początkowym ujęciu oprocentowane kredyty, pożyczki i papiery dłużne są następnie wyceniane według zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.

Przy ustalaniu zamortyzowanego kosztu uwzględnia się koszty związane z uzyskaniem kredytu lub pożyczki oraz dyskonta lub premie uzyskane w związku ze zobowiązaniem.

Zyski i straty są ujmowane w rachunku zysków i strat z chwilą usunięcia zobowiązania z bilansu, a także w wyniku naliczania kosztu metodą efektywnej stopy procentowej.

8.24 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania

Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług wykazywane są w kwocie wymagającej zapłaty.

Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy obejmują zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu oraz zobowiązania finansowe pierwotnie zakwalifikowane do kategorii wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy. Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, jeżeli zostały nabyte dla celów sprzedaży w niedalekiej przyszłości. Instrumenty pochodne, włączając wydzielone instrumenty wbudowane, są również klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, chyba że są wyznaczone do rachunkowości zabezpieczeń. Zobowiązania finansowe mogą być przy pierwotnym ujęciu zakwalifikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, jeżeli poniższe kryteria są spełnione:

• (i) taka kwalifikacja eliminuje lub znacząco obniża niespójność traktowania, gdy zarówno wycena jak i zasady rozpoznawania strat lub zysków podlegają innym regulacjom; lub
• (ii) zobowiązania są częścią grupy zobowiązań finansowych, które są zarządzane i oceniane w oparciu o wartość godziwą, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem; lub
• (iii) zobowiązania finansowe zawierają wbudowane instrumenty pochodne, które powinny być oddzielnie ujmowane.

Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są wyceniane w wartości godziwej, uwzględniając ich wartość rynkową na dzień bilansowy bez uwzględnienia kosztów transakcji. Zmiany w wartości godziwej tych instrumentów są ujmowane w rachunku zysków i strat jako pozostałe koszty lub przychody operacyjne.

Zobowiązania finansowe, niebędące instrumentami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez wynik finansowy, są wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej.

Grupa wyłącza ze swojego bilansu zobowiązanie finansowe, gdy zobowiązanie wygasło – to znaczy, kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł. Zastąpienie dotychczasowego instrumentu dłużnego przez instrument o zasadniczo różnych warunkach dokonywane pomiędzy tymi samymi podmiotami Grupa ujmuje jako wygaśniecie pierwotnego zobowiązania finansowego i ujęcie nowego zobowiązania finansowego. Podobnie znaczące modyfikacje warunków umowy dotyczącej istniejącego zobowiązania finansowego Grupa ujmuje jako wygaśniecie pierwotnego i ujęcie nowego zobowiązania finansowego. Powstające z tytułu zamiany różnice odnośnych wartości bilansowych wykazuje się w rachunku zysków i strat.

Pozostałe zobowiązania niefinansowe obejmują w szczególności zobowiązania wobec urzędu skarbowego z tytułu podatku od towarów i usług oraz zobowiązania z tytułu otrzymanych zaliczek, które będą rozliczone poprzez dostawę towarów, usług lub środków trwałych. Pozostałe zobowiązania niefinansowe ujmowane są w kwocie wymagającej zapłaty.

8.25 Rezerwy

Rezerwy tworzone są wówczas, gdy na Grupie ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych, i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu korzyści ekonomicznych oraz można dokonać wiarygodnego oszacowania kwoty tego zobowiązania. Jeżeli Grupa spodziewa się, że koszty objęte rezerwą zostaną zwrócone, na przykład na mocy umowy ubezpieczenia, wówczas zwrot ten jest ujmowany jako odrębny składnik aktywów, ale tylko wtedy, gdy jest rzeczą praktycznie pewną, że zwrot ten rzeczywiście nastąpi. Koszty dotyczące danej rezerwy są wykazane w rachunku zysków i strat po pomniejszeniu o wszelkie zwroty.

W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie rezerwy w związku z upływem czasu jest ujmowane jako koszty finansowe.

9. Informacje dotyczące segmentów działalności

Od 1 stycznia 2009 obowiązuje nowy MSSF 8 "Segmenty operacyjne". Zgodnie z wymogami niniejszego standardu, należy identyfikować segmenty operacyjne w oparciu o wewnętrzne raporty dotyczące tych elementów Grupy, które są regularnie weryfikowane przez osoby decydujące o przydzieleniu zasobów do danego segmentu i oceniające jego wyniki finansowe.

Wewnętrzne analizy i raporty dla potrzeb zarządczych Jednostki Dominującej w Grupie bazują na geograficznych kierunkach sprzedaży. Zasadniczo do każdego kierunku sprzedaży jest przypisana osoba, która bezpośrednio odpowiada za realizację planów sprzedaży oraz wyniki finansowe.

W związku z tym, iż dla kierunków sprzedaży nie ma możliwości uzyskania oddzielnych informacji finansowych, które podlegałyby obowiązkowi ujawnienia, Zarząd Jednostki Dominującej podjął decyzję o nie wydzielaniu segmentów operacyjnych w rozumieniu MSSF 8.

10. Sezonowość działalności

W przychodach ze sprzedaży Grupy w skali roku obserwowana jest sezonowość.

Poniżej zaprezentowano wartość przychodów ze sprzedaży osiągnięte na przestrzeni ostatnich dwóch lat:

	Przychody ze sprzedaży produktów, materiałów, towarów i usług	Przychody ze sprzedaży udział %
I kwartał 2016	300 145	27,53%
II kwartał 2016	240 338	22,04%
III kwartał 2016	244 991	22,47%
IV kwartał 2016	304 820	27,96%
Razem 2016	1 090 294
I kwartał 2015	255 770	26,80%
II kwartał 2015	190 922	20,01%
III kwartał 2015	224 158	23,49%
IV kwartał 2015	283 425	29,70%
Razem 2015	954 275

11. Przychody i koszty

11.1 Przychody ze sprzedaży i struktura geograficzna

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Przychody ze sprzedaży	31.12.2016	31.12.2015
Przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów:	1 083 421	947 694
- produkty	1 062 838	930 313
- towary	9 023	9 858
- materiały	11 560	7 523
Przychody ze sprzedaży usług:	6 873	6 581
Przychody netto ze sprzedaży, ogółem	1 090 294	954 275
Struktura geograficzna :
- kraj	167 296	158 970
- eksport	922 998	795 305
Przychody netto ze sprzedaży, ogółem	1 090 294	954 275
- w tym od jednostek powiązanych	4 163	4 424

Informacje o wiodących klientach

Największymi odbiorcami wyrobów Grupy jest Grupa Steinhoff International z siedzibą we Francji oraz Roller GmbH z siedzibą w Niemczech. Udziały obrotów z Roller GmbH oraz z Grupą Steinhoff przekroczyły 10 % w przychodach ze sprzedaży Emitenta. Brak jest formalnych powiązań odbiorców z Grupą.

11.2 Pozostałe przychody operacyjne

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Pozostałe przychody operacyjne	31.12.2016	31.12.2015
Rozwiązanie odpisów aktualizujących	79	255
Zysk na sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych	145	-
Aktualizacja wyceny nieruchomości inwestycyjnych	-	1 422
Dotacje	28	117
Darowizny i odszkodowania	2 647	4 274
Pozostałe	660	437
Pozostałe przychody operacyjne, ogółem	3 559	6 505

11.3 Pozostałe koszty operacyjne

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Pozostałe koszty operacyjne	31.12.2016	31.12.2015
Utworzenie odpisów aktualizujących	2 586	113
Likwidacja oraz odpisy z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów
trwałych	133	190
Złomowanie zapasów	4 092	5 944
Darowizny	740	321
Kary i odszkodowania	298	4 352
Koszty związane z usuwaniem szkód	-	2 231
Strata ze zbycia rzeczowych aktywów trwałych	200	1 141
Koszty świadczeń pracowniczych	533	307
Niedobory inwentaryzacyjne	235	2 233
Pozostałe	282	393
Pozostałe koszty operacyjne, ogółem	9 099	17 225

W okresie sprawozdawczym zakończonym 31.12.2016 roku Grupa utworzyła odpis aktualizujący należności w wysokości 1 053 tysiące zł. oraz odpis aktualizujący wartość zapasów części zamiennych w kwocie 1 533 tysiące zł. Decyzja o utworzeniu odpisu na części zamienne spowodowana jest permanentną wymianą we wszystkich fabrykach Jednostki Dominującej parku maszynowego na bardziej nowoczesny, co powoduje, iż niektóre części mogą tracić swoją przydatność.

11.4 Przychody finansowe

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Przychody finansowe	31.12.2016	31.12.2015
Dywidendy od jednostek powiązanych nie objętych konsolidacją	260	363
Odsetki	546	947
Pozostałe	-	7
Przychody finansowe, ogółem	806	1 317

11.5 Koszty finansowe

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Koszty finansowe	31.12.2016	31.12.2015
Odsetki od kredytów i leasingu	1 755	1 116
Prowizje od kredytów	1 126	72
Różnice kursowe od aktywów i zobowiązań finansowych	3 157	1 673
Pozostałe	29	28
Koszty finansowe, ogółem	6 067	2 889

11.6 Koszty według rodzajów

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Koszty według rodzajów	31.12.2016	31.12.2015
Amortyzacja	22 699	19 688
Zużycie materiałów i energii	497 815	459 201
Usługi obce	200 099	177 264
Podatki i opłaty	9 380	8 206
Wynagrodzenia	148 797	130 050
Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia	36 226	29 724
Pozostałe koszty rodzajowe	9 194	9 090
	924 210	833 223
Zmiana stanu zapasów produktów i rozliczeń międzyokresowych	2 738	3 761
Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki	(3 417)	(4 671)
Koszty sprzedaży	(225 684)	(200 267)
Koszty ogólnego zarządu	(51 262)	(36 864)
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów i usług	646 585	595 182
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	16 853	13 083
Koszt własny sprzedaży	663 438	608 265

11.7 Koszty amortyzacji ujęte w rachunku zysków i strat

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Koszty amortyzacji w rachunku zysków i strat	31.12.2016	31.12.2015
Koszty amortyzacji ujęte w:
Koszcie własnym sprzedaży	16 333	15 197
Kosztach sprzedaży	4 525	2 405
Kosztach ogólnego zarządu	1 841	2 086
Koszt amortyzacji, ogółem	22 699	19 688

11.8 Koszty świadczeń pracowniczych

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Koszty świadczeń pracowniczych	31.12.2016	31.12.2015
Koszty świadczeń pracowniczych ujęte w:
Koszcie własnym sprzedaży	112 598	96 951
Kosztach sprzedaży	39 810	33 258
Kosztach ogólnego zarządu	32 615	29 565
Koszty świadczeń pracowniczych, ogółem	185 023	159 774

12. Podatek dochodowy

12.1 Obciążenie podatkowe

Główne składniki obciążenia podatkowego za rok zakończony 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku przedstawiają się następująco:

	Za okres sprawozdawczy zakończony
Podatek dochodowy	31.12.2016	31.12.2015
Bieżący podatek dochodowy
Bieżące obciążenie z tytułu podatku dochodowego	30 578	19 962
Korekty dotyczące bieżącego podatku dochodowego z lat ubiegłych	(312)	(6)
Odroczony podatek dochodowy
Związany z powstaniem i odwróceniem się różnic przejściowych	(1 429)	(5 487)
Obciążenie podatkowe wykazane w skonsolidowanym	28 837	14 469
rachunku zysków i strat

12.2 Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej

Uzgodnienie podatku dochodowego od wyniku finansowego brutto przed opodatkowaniem według ustawowej stawki podatkowej, z podatkiem dochodowym liczonym według efektywnej stawki podatkowej Grupy za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku przedstawia się następująco:

		Za okres sprawozdawczy zakończony
Efektywna stawka podatkowa	31.12.2016	31.12.2015
Zysk /(strata) brutto przed opodatkowaniem	139 222	98 842
Podatek według ustawowej stawki podatkowej obowiązującej w Polsce,
wynoszącej 19% (2015: 19%)	26 452	18 780
Korekty dotyczące bieżącego podatku dochodowego z lat ubiegłych	(312)	(6)
Różnice przejściowe z lat ubiegłych	-	(5 599)
Koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów	852	524
Przychody niebędące podstawą do opodatkowania	(382)	(360)
Efekt różnic w stawkach podatkowych jednostek zależnych
prowadzących działalność w innym systemie podatkowym	1 262	981
Nieujęte straty podatkowe	447	65
Pozostałe	518	84
Podatek według efektywnej stawki podatkowej wynoszącej 20,71 %
(2015: 14,64%)	28 837	14 469
Podatek dochodowy (obciążenie) wykazany w skonsolidowanym
rachunku zysków i strat	28 837	14 469
Podatek dochodowy przypisany działalności zaniechanej	-	-
	28 837	14 469

Efektywna stawka podatkowa jednostki zależnej, prowadzącej działalność w innym systemie podatkowym wynosi: MV Forte GmbH (Niemcy) – 30,5%, Forte Möbel AG – 5,67%

12.3 Odroczony podatek dochodowy

Odroczony podatek dochodowy wynika z następujących pozycji:

		bilans	Skonsolidowany	Skonsolidowany rachunek zysków i strat
Odroczony podatek dochodowy		Stan na dzień		Za okres sprawozdawczy zakończony
Pozycja bilansu	Tytuł różnicy przejściowej	31.12.2016	31.12.2015	31.12.2016	31.12.2015
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego
Rzeczowe aktywa trwałe	Przeszacowanie środków trwałych	19 349	14 123	5 243	(3 936)
Rzeczowe aktywa trwałe	Ulga inwestycyjna	84	135	(51)	(47)
Rzeczowe aktywa trwałe	Odpis aktualizujący środki trwałe	-	(1)	1	-
Należności/Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	Różnice kursowe	(1 281)	(730)	(551)	(536)
Rozliczenia międzyokresowe	Rozliczenia międzyokresowe	(5 236)	(3 012)	(2 224)	(103)
Aktywa finansowe	Odpis aktualizujący udziały	(76)	(81)	5	(3)
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności	Aktualizacja wartości należności	(291)	(430)	139	93
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności	Odszkodowania	-	248	(248)	248
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności; Aktywa finansowe	Odsetki naliczone	49	5	44	1
Zapasy	Aktualizacja wartości zapasów	(1 663)	(519)	(1 081)	57
Zapasy, Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności	Przychody na warunkach Incoterms DDP i DAP	(1 061)	(837)	(305)	23
Rozliczenia międzyokresowe	Rezerwa na koszty transportu	196	129	67	4

Grupa Kapitałowa Fabryki Mebli "FORTE" S.A.				2016
Rezerwa na świadczenia po okresie zatrudnienia	Rezerwy na odprawy emerytalne	(282)	(180)	(102)	(58)
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe	Rezerwa na bonusy	(5 228)	(2 828)	(2 400)	(1 138)
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania	Wynagrodzenia i narzuty na wynagrodzenia	(802)	(765)	(37)	(101)
Należności z tytułu pochodnych instrumentów finansowych	Krótkoterminowe inwestycje finansowe	-	-	-	-
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania	Zobowiązania przeterminowane powyżej 30 dni	-	(65)	65	(1)
	Straty możliwe do odliczenia	(448)	-	(448)
	Pozostałe	2 043	1 267	454	10
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego od rachunkowości zabezpieczeń		(2 188)	1 078	-	-
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego od świadczeń emerytalno
rentowych		(422)	(475)	-	-
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego ogółem		2 743	7 062	(1 429)	(5 487)

Podatek odroczony w wysokości (422) tys. zł. dotyczący świadczeń pracowniczych i (2 188) tys. zł dotyczący rachunkowości zabezpieczeń, został odniesiony bezpośrednio na kapitały.

13. Majątek socjalny oraz zobowiązania ZFŚS

Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych z późniejszymi zmianami stanowi, że Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych tworzą pracodawcy zatrudniający powyżej 20 pracowników na pełne etaty. Grupa tworzy taki fundusz i dokonuje okresowych odpisów w wysokości odpisu podstawowego. Celem Funduszu jest subsydiowanie działalności socjalnej Grupy, pożyczek udzielonych jej pracownikom oraz pozostałych kosztów socjalnych.

Grupa skompensowała aktywa Funduszu ze swoimi zobowiązaniami wobec Funduszu, ponieważ aktywa te nie stanowią oddzielnych aktywów Grupy. W związku z powyższym, należności netto na dzień 31 grudnia 2016 roku wynoszą 384 tys. zł. (na dzień 31 grudnia 2015 roku: należności netto w wysokości 34 tys. zł.).

Tabele poniżej przedstawiają analitykę aktywów, zobowiązań oraz kosztów Funduszu.

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Środki trwałe wniesione do Funduszu, razem		-
Pożyczki udzielone pracownikom	1 661	1 729
Środki pieniężne	1 659	1 525
Zobowiązania z tytułu Funduszu	(2 936)	(3 220)
Saldo po skompensowaniu	384	34
Odpisy na Fundusz w okresie obrotowym	4 084	3 294

14. Zysk przypadający na jedną akcję

Zysk podstawowy przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres, przypadającego na zwykłych akcjonariuszy Jednostki Dominującej, przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu.

Zysk rozwodniony przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres, przypadającego na zwykłych akcjonariuszy, przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu (skorygowaną o wpływ opcji rozwadniających oraz rozwadniających umarzalnych akcji uprzywilejowanych zamiennych na akcje zwykłe).

Poniżej przedstawione zostały dane dotyczące zysku oraz akcji, które posłużyły do wyliczenia podstawowego i rozwodnionego zysku na jedną akcję:

	Za okres sprawozdawczy zakończony
	31.12.2016	31.12.2015
Zysk (strata) netto z działalności kontynuowanej	110 385	84 373
Strata na działalności zaniechanej	-	-
Zysk (strata) netto	110 385	84 373
Zysk (strata) netto przypadający na zwykłych akcjonariuszy,
zastosowany do obliczenia rozwodnionego zysku na jedną akcję	110 385	84 373

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Średnia ważona liczba wyemitowanych akcji zwykłych zastosowana do obliczenia podstawowego zysku na jedną akcję	23 901 084	23 781 084
Wpływ rozwodnienia:
Obligacje zamienne na akcje Skorygowana średnia ważona liczba akcji zwykłych zastosowana do	-	-
obliczenia rozwodnionego zysku na jedną akcję	23 901 084	23 781 084

Zysk (strata) na jedną akcję przypadający Akcjonariuszom Spółki na koniec okresu (w złotych)	31.12.2016	31.12.2015
– podstawowy	4,62	3,55
– rozwodniony	4,62	3,55

W okresie między dniem bilansowym a dniem sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie wystąpiły żadne inne transakcje dotyczące akcji zwykłych lub potencjalnych akcji zwykłych.

15. Dywidendy wypłacone i zaproponowane do wypłaty

Na moment publikacji niniejszego sprawozdania, Zarząd Jednostki Dominującej nie przedstawił jeszcze szczegółów dotyczących stanowiska Zarządu w sprawie ewentualnej wypłaty dywidendy za rok 2016.

Uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia z dnia 17 maja 2016 roku została podjęta decyzja o podziale zysku netto Spółki Dominującej za rok obrotowy 2015 w wysokości 77 936 tysięcy zł. z przeznaczeniem kwoty 23 901 tysięcy zł. na wypłatę dywidendy oraz kwoty 54 035 tysięcy zł. na kapitał rezerwowy. Wysokość dywidendy przypadającej na jedną akcję wyniosła 1 zł. Dzień prawa do dywidendy ustalono na 25 maja 2016 roku. Dywidenda została wypłacona w dniu 13 czerwca 2016 roku.

16. Leasing

16.1 Zobowiązania z tytułu umów leasingu finansowego i umów dzierżawy z opcją zakupu

Grupa jako leasingobiorca na dzień 31 grudnia 2016 roku posiada umowy leasingu finansowego maszyn, urządzeń oraz środków transportu z opcją zakupu. Zabezpieczeniem przedmiotu leasingu są weksle in blanco.

Okresy, na jakie zostały zawarte umowy leasingu wynoszą: 60 miesięcy dla maszyn i urządzeń oraz 25 miesięcy dla środków transportu oraz 50 miesięcy dla serwerów.

Wartość resztową ustalono w przedziale od 0,05% do 0,17% wartości początkowej przedmiotów leasingu dla maszyn i urządzeń, ok. 14% w przypadku budynków oraz 1% dla środków transportu oraz serwerów.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku przyszłe minimalne opłaty leasingowe przedstawiają się następująco:

	Opłaty minimalne
	31.12.2016	31.12.2015
W okresie 1 roku	1 135	1 071
W okresie od 1 do 2 lat	632	1 265
W okresie od 2 do 5 lat	236	9
Powyżej 5 lat	-	-
Minimalne opłaty leasingowe, ogółem	2 003	2 345
Minus koszty finansowe	(85)	(115)

Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych	1 918	2 230
Krótkoterminowe	1 076	999
Długoterminowe	842	1 231

16.2 Zobowiązania z tytułu leasingu operacyjnego – Grupa jako leasingobiorca

Grupa zawarła w roku sprawozdawczym zakończonym 31 grudnia 2016 roku umowy leasingu operacyjnego środków transportu. Okres trwania umów wynosi 24 lub 36 miesięcy, wartość resztową skalkulowano na 30-35 % wartości początkowej przedmiotów leasingu.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów leasingu operacyjnego przedstawiają się następująco:

	31.12.2016	31.12.2015
W okresie 1 roku	218	326
W okresie od 1 do 5 lat	94	200
Powyżej 5 lat	-	-
Przyszłe minimalne opłaty leasingowe, ogółem	312	526

16.3 Należności z tytułu leasingu operacyjnego – Grupa jako leasingodawca

Grupa zawarła w roku sprawozdawczym zakończonym 31 grudnia 2016 roku umowy leasingu operacyjnego dotyczące najmu lokali handlowych w obiekcie we Wrocławiu przy ul. Brücknera 25-43, w Przemyślu przy ul. Bakończyckiej oraz w Bydgoszczy przy ul. Poznańskiej.

Większość umów zawartych jest na czas nieokreślony z 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia.

Najdłuższa umowa na czas określony zawarta została do 01.01.2027 roku.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku przyszłe należności z tytułu minimalnych opłat leasingowych wynikających z umów nieodwoływalnego leasingu operacyjnego przedstawiają się następująco:

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
W okresie 1 roku	3 506	1 517
W okresie od 1 do 5 lat	2 712	2 031
Powyżej 5 lat	1 478	-
Przyszłe należności z tytułu minimalnych opłat leasingowych, ogółem	7 696	3 548

17. Świadczenia pracownicze

17.1 Programy akcji pracowniczych

Szczegółowy opis programu motywacyjnego znajduje się w nocie 38.5.

17.2 Świadczenia emerytalne oraz inne świadczenia po okresie zatrudnienia

Jednostki Grupy wypłacają pracownikom przechodzącym na emerytury kwoty odpraw emerytalnych w wysokości określonej przez Kodeks pracy. W związku z tym Grupa na podstawie wyceny dokonanej przez profesjonalną firmę aktuarialną tworzy rezerwę na wartość bieżącą zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych. Kwotę tej rezerwy oraz uzgodnienie przedstawiające zmiany stanu w ciągu okresu obrotowego przedstawiono w poniższej tabeli:

Główne założenia przyjęte przez aktuariusza na dzień bilansowy do wyliczenia kwoty zobowiązania są następujące:

	Na dzień
	31.12.2016 31.12.2015
Stopa dyskontowa (%)	3,5%	2,9%
Przewidywany wskaźnik inflacji (%)	2,5%	2,5%
Wskaźnik rotacji pracowników (%)	11,2-14,2%	11,9-14,8%
Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeń (%)	3,5%	3,5%

	Zmiana stanu
Rezerwa na świadczenia emerytalne i rentowe	2016	2015
Stan na 1 stycznia	3 562	3 491
Różnice kursowe z przeliczenia	4	1
Koszty odsetkowe	100	78
Koszty bieżącego zatrudnienia	389	361
Koszty przeszłego zatrudnienia i ograniczenia programu świadczeń	137	-
Wypłacone świadczenia	(96)	(132)
Aktuarialny zysk/(strata) ze zmian założeń demograficznych	-	(7)
Aktuarialny zysk/(strata) ze zmian założeń ekonomicznych	(177)	(211)
Aktuarialny zysk/(strata) z różnic pomiędzy założeniami a realizacją	(102)	(19)
Zyski/straty z rozliczenia programu świadczeń	-	-
Stan na 31 grudnia	3 817	3 562
W tym:
długoterminowa	3 395	3 440
krótkoterminowa	422	122

Krótkoterminowa rezerwa na świadczenia emerytalne i rentowe została ujęta w pozycji zobowiązania krótkoterminowe / rezerwy i rozliczenia międzyokresowe.

Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach:

	2016	2015
Koszty świadczeń:
Koszty bieżącego zatrudnienia	(389)	(361)
Koszt odsetkowy	(100)	(78)
Koszty przyszłego zatrudnienia	(137)	-
Składniki kosztów programu ujęte w wyniku finansowym:	(626)	(439)
Aktuarialny zysk/(strata) ze zmian założeń demograficznych	-	7
Aktuarialny zysk/(strata) ze zmian założeń ekonomicznych	177	211
Aktuarialny zysk/(strata) z różnic pomiędzy założeniami a realizacją	103	19
Bieżące składniki kosztów programu ujęte w kapitałach własnych	280	237
Odroczony podatek dotyczący świadczeń	(53)	(45)
Łączna kwota kosztów programu ujęta w kapitałach	(92)	(372)
Razem koszty roku:	(346)	(202)

Zgodnie z MSR 19 poniżej zaprezentowano wrażliwość zobowiązań na zmiany stopy dyskontowej i stopy wzrostu wynagrodzeń. Przyjęto wzrost i spadek stóp o 0,5%:

Założenia % zmiana		Wpływ na rezerwę na świadczenia emerytalne i rentowe
Stopa dyskontowa (%)	0,5%	(137)
	(0,5%)	146
Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeń (%)	0,5%	147
	(0,5%)	(138)

³⁷ Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

18. Rzeczowe aktywa trwałe

	Na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Grunty	21 510	14 986
Budynki i budowle	111 742	84 204
Urządzenia techniczne i maszyny	125 904	112 631
Środki transportu	7 851	7 573
Pozostałe środki trwałe	7 954	4 845
Środki trwałe w budowie	87 008	35 164
Rzeczowe aktywa trwałe, ogółem	361 969	259 403

	Grunty	Budynki	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Pozostałe	Środki trwałe w	Ogółem
		i budowle				budowie
Wartość netto na dzień 1 stycznia
2016 roku	14 986	84 204	112 631	7 573	4 845	35 164	259 403
Zwiększenia stanu	7 391	31 196	28 590	2 348	4 366	116 130	190 021
W tym leasing finansowy	-	-	-	843	-	-	843
Przeklasyfikowane z wartości
niematerialnych do środków trwałych	-	-	-	-	-	-	-
Inne zmniejszenia , w tym:	(923)	(108)	(556)	(925)	(102)	(64 297)	(66 911)
sprzedaż	(752)		(161)	(706)	(4)	(211)	(1 894)
likwidacja	(171)	(108)	(395)	(219)	(98)	(60)	(1 051)
aport	-	-	-	-	-	-	-
Eliminacja umorzenia wskutek zbycia
składników majątku	3	45	475	646	98	-	1 267
Odpis aktualizujący z tytułu utraty
wartości	-	-	-	-	-	(60)	(60)
Odwrócenie odpisu aktualizującego z
tytułu utraty wartości odniesionego w
rachunek zysków i strat	-	-	3	-	-	60	63
Odpis amortyzacyjny za okres	-	(3 595)	(15 239)	(1 813)	(1 254)	-	(21 901)
Korekta z tytułu różnic kursowych	53	-	-	22	1	11	87
Wartość netto na dzień 31 grudnia
2016 roku	21 510	111 742	125 904	7 851	7 954	87 008	361 969
Na dzień 1 stycznia 2016 roku
Wartość brutto	14 986	107 793	228 201	17 450	8 014	35 164	411 608
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu	-	(23 589)	(115 570)	(9 877)	(3 169)	-	(152 205)
utraty wartości
Wartość netto	14 986	84 204	112 631	7 573	4 845	35 164	259 403
Na dzień 31 grudnia 2016 roku
Wartość brutto	21 507	138 881	256 235	18 895	12 279	87 008	534 805
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu
utraty wartości	3	(27 139)	(130 331)	(11 044)	(4 325)	-	(172 836)
Wartość netto	21 510	111 742	125 904	7 851	7 954	87 008	361 969

	Grunty	Budynki i budowle	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Pozostałe	Środki trwałe w budowie	Ogółem
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2015 roku	12 772	79 213	96 362	7 185	3 851	17 626	217 009
Zwiększenia stanu	3 499	11 193	32 621	2 078	1 503	62 609	113 503
W tym leasing finansowy	-	-	-	134	-	-	134
Przeklasyfikowane z wartości niematerialnych do środków trwałych	-	-	-	-	-	-	-

						(60 369)
-	-	(3 918)	(17)	-	-	(3 935)
-	(357)	(1 787)	(611)	(74)	-	(2 829)
(1 285)	(7 249)	-	-	-	-	(8 534)
-	4 284	3 354	596	18	-	8 252
-	-	(1 100)	-	-	-	(1 100)
						1 100
-	(2 880)	(14 001)	(1 652)	(453)	-	(18 986)
-	-	-	(6)	-	-	(6)
14 986	84 204	112 631	7 573	4 845	35 164	259 403
						358 464
						(141 455)
12 772	79 213	96 362	7 185	3 851	17 626	217 009
						411 608
						(152 205)
14 986	84 204	112 631	7 573	4 845	35 164	259 403
	(1 285) - 12 772 - 14 986 -	(7 606) - 104 206 (24 993) 107 793 (23 589)	(5 705) 1 100 201 285 (104 923) 228 201 (115 570)	(628) - 15 995 (8 810) 17 450 (9 877)	(74) - 6 580 (2 729) 8 014 (3 169)	(45 071) - 17 626 - 35 164 -

Rzeczowe aktywa trwałe ogółem pozostające w dyspozycji Grupy na dzień 31 grudnia 2016 roku osiągnęły wartość 361 969 tys. zł. (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 259 403 tys. zł.). Składały się na nie wyżej wykazane kwoty.

Aktywa oddane w zastaw jako zabezpieczenie

Wartość bilansowa środków trwałych użytkowanych na dzień 31 grudnia 2016 roku przez Grupę na mocy umów leasingu finansowego oraz umów dzierżawy z opcją wykupu wynosi 3 145 tys. zł., z czego 553 tys. zł. dotyczy leasingu maszyn i urządzeń, 2 543 tys. zł. leasingu środków transportu oraz 49 tys. zł. leasingu pozostałych środków trwałych (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 3 194 tys. zł.).

Grunty i budynki o wartości bilansowej 102 743 tys. zł. (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 79 215 tys. zł.) objęte są hipotekami ustanowionymi w celu zabezpieczenia kredytów bankowych Grupy (nota 30 - oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki).

Dodatkowo maszyny i urządzenia o wartości bilansowej 168 278 tys. zł. objęte są zastawem rejestrowym (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 46 749 tys. zł.).

W okresie sprawozdawczym zakończonym dnia 31 grudnia 2016 roku skapitalizowane koszty finansowania zewnętrznego wynosiły 2 740 tys. zł. (na dzień 31 grudnia 2015 roku: nie wystąpiły).

Kupno i sprzedaż

W okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2016 roku Grupa dokonała zakupu środków trwałych o wartości 125 837 tys. zł. (w okresie porównawczym zakończonym 31 grudnia 2015: 68 300 tys. zł.) oraz sprzedała środki trwałe o wartości netto: 464 tys. zł. (w okresie porównawczym zakończonym 31 grudnia 2015: 2 287 tys. zł.).

Do najistotniejszych inwestycji Grupy w ciągu 2016 roku zaliczyć można: nakłady poniesione przez TANNE Sp. z o.o. na inwestycję związaną z budową fabryki płyty w Suwałkach w kwocie 74 285 tysięcy zł, zakup przez Jednostkę Dominującą piły Schelling wraz ze stacją rozładunku, linii produkcyjnych IMA z załadunkiem, linii do pakowania Ligmatech, wiertarek BST oraz nakłady na modernizację salonu meblowego w Ostrowi Mazowieckiej.

Grupa w związku z budową fabryki płyty przez TANNE Sp. z o.o. dokonała w okresie sprawozdawczym przedpłat na zakup środków trwałych w wysokości 136 129 tys. zł. wykazanych w bilansie w pozycji "Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności".

Zobowiązania inwestycyjne

Na dzień 31 grudnia 2016 roku zobowiązania inwestycyjne Grupy wynoszą 23 148 tys. zł. Kwota ta dotyczy głównie nakładów na środki trwałe w budowie oraz zakupu maszyn i urządzeń. Część zobowiązań inwestycyjnych w wysokości 989 tys. zł Grupa

prezentuje w bilansie w pozycji "Pozostałe zobowiązania długoterminowe". Są to kaucje gwarancyjne, stanowiące zabezpieczenie należytego wykonania prac związanych z budową fabryki płyty. Na dzień 31 grudnia 2015 roku zobowiązania inwestycyjne wynosiły 1 584 tys. zł.

Odpisy z tytułu utraty wartości

Odpisy aktualizujące wartość środków trwałych	2016
Odpis aktualizujący na dzień 1 stycznia	3
Utworzenie	60
Rozwiązanie	(63)
Odpis aktualizujący na dzień 31 grudnia	-

19. Nieruchomości inwestycyjne

Grupa zalicza do nieruchomości inwestycyjnych nieruchomości, których nie wykorzystuje na własne potrzeby prowadzonej działalności produkcyjnej i są one przez Grupę traktowane jako źródło przychodów z czynszów najmów długoterminowych.

Na dzień bilansowy w skład nieruchomości inwestycyjnych Grupy wchodzą: centra handlowe we Wrocławiu oraz w Bydgoszczy, kompleks hal magazynowych we Wrocławiu, nieruchomość w Przemyślu, lokal w Krakowie oraz grunty zlokalizowane w Suwałkach przy ulicy Północnej.

	Zmiana wartości godziwej
	2016	2015
Bilans otwarcia na początek okresu sprawozdawczego	71 660	48 068
Zwiększenia stanu :	1 286	23 592
- nakłady na modernizację	301	97
- przeklasyfikowanie z rzeczowych aktywów trwałych	-	4 420
- zakup gruntów inwestycyjnych	985	-
- przeszacowanie do wartości godziwej	-	19 075
Bilans zamknięcia na koniec okresu sprawozdawczego	72 946	71 660

	Za okres sprawozdawczy zakończony
	31.12.2016	31.12.2015
Przychody z tytułu czynszu z nieruchomości inwestycyjnej	3 920	2 399
Koszty z tytułu napraw i konserwacji w tym:	240	116
koszty, które przynosiły przychody czynszowe w okresie	144	113
koszty, które nie przynosiły przychodów czynszowych w okresie	96	3

Grupa nie posiada zobowiązań umownych dotyczących zakupu, budowy lub zagospodarowania nieruchomości inwestycyjnej, a także napraw, konserwacji i ulepszeń. Grupa planuje w najbliższym czasie dalszą modernizację nieruchomości w Bydgoszczy oraz rozpoczęcie modernizacji nieruchomości we Wrocławiu. Na nieruchomościach o wartości 54 337 tys. zł ustanowiono hipotekę jako zabezpieczenie zaciągniętego przez Grupę kredytu inwestycyjnego.

Hierarchia wartości godziwej

Wartość godziwa nieruchomości inwestycyjnych na dzień 31 grudnia 2016 roku została potwierdzona przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego poprzez wydanie stosowanych oświadczeń. Wydane oświadczenia potwierdzają, że wartość ustalona w operatach szacunkowych sporządzonych na dzień 29 czerwca 2015 roku zachowuje swoją aktualność również na dzień 31 grudnia 2016 roku.

Hierarchia wartości godziwej na dzień 31 grudnia 2016 roku kształtowała się następująco:

	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3	Wartość godziwa na dzień 31.12.2016
Nieruchomość we Wrocławiu	-	-	31 279	31 279
Nieruchomość w Bydgoszczy	-	-	18 609	18 609
Nieruchomość w Przemyślu	-	-	15 730	15 730
Nieruchomość w Krakowie	-	-	6 343	6 343
Grunty w Suwałkach	-	-	985	985
				72 946

20. Wartości niematerialne

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Patenty i licencje	306	464
Pozostałe wartości niematerialne	15 299	15 285
Zakończone prace rozwojowe	662	660
Inwestycje rozpoczęte	-	-
Razem	16 267	16 409

	Patenty	Pozostałe	Zakończone	Ogółem
	i licencje		prace
			rozwojowe
Wartość netto na 1 stycznia 2016 roku	464	15 285	660	16 409
Zwiększenia stanu	-	21	680	701
Zmniejszenie stanu	-	-	(989)	(989)
Odpis amortyzacyjny za okres	(158)	(7)	(633)	(798)
Przeklasyfikowanie wartości niematerialnych	-	-	-	-
Eliminacja umorzenia wskutek zbycia / likwidacji	-	-	944	944
Eliminacja umorzenia wskutek przeklasyfikowania
Wartość netto na dzień 31 grudnia 2016 roku	306	15 299	662	16 267
Na dzień 1 stycznia 2016 roku
Wartość brutto	5 722	16 113	1 987	23 872
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości	(5 308)	(828)	(1 327)	(7 463)
Wartość netto	464	15 285	660	16 409
Na dzień 31 grudnia 2016 roku
Wartość brutto	5 772	16 134	1 678	23 584
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości	(5 466)	(835)	(1 016)	(7 317)
Wartość netto	306	15 299	662	16 267

	Patenty i licencje	Pozostałe	Zakończone prace rozwojowe	Ogółem
Wartość netto na 1 stycznia 2015 roku	447	15 279	840	16 566
Zwiększenia stanu	203	-	330	533
Zmniejszenie stanu	-	(457)	-	(457)
Odpis amortyzacyjny za okres	(186)	(6)	(510)	(702)
Przeklasyfikowanie wartości niematerialnych	-	-	-	-
Eliminacja umorzenia wskutek zbycia	-	469	-	469
Eliminacja umorzenia wskutek przeklasyfikowania	-	-	-	-
Wartość netto na dzień 31 grudnia 2015 roku	464	15 285	660	16 409
Na dzień 1 stycznia 2015 roku
Wartość brutto	5 569	16 570	1 657	23 796

	Grupa Kapitałowa Fabryki Mebli "FORTE" S.A.	2016
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości Wartość netto		(5 122) 447	(1 291) 15 279	(817) 840	(7 230) 16 566
Na dzień 31 grudnia 2015 roku
Wartość brutto		5 722	16 113	1 987	23 872
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości		(5 308)	(828)	(1 327)	(7 463)
Wartość netto		464	15 285	660	16 409

Wartości niematerialne pozostające w dyspozycji Grupy na dzień 31 grudnia 2016 roku osiągnęły wartość 16 267 tys. zł. (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 16 409 tys. zł.). Składały się na nie wyżej wykazane kwoty. Wartości niematerialne zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży na dzień 31 grudnia 2016 nie wystąpiły (na dzień 31 grudnia 2015 roku: nie wystąpiły).

Nakłady na prace badawcze i rozwojowe

Grupa w okresie sprawozdawczym zakończonym 31 grudnia 2016 roku poniosła 1 461 tys. zł. nakładów na prace badawczo – rozwojowe, ujętych w kosztach ogólnych rachunku zysków i strat (w roku 2015: 1 418 tys. zł.).

Opis zabezpieczeń ustanowionych na wartościach niematerialnych:

W dniu 16 grudnia 2016 roku TERCEIRA Sp. z o.o. zaciągnęła w ING Bank Śląski S.A. kredyt na nabycie certyfikatów inwestycyjnych SEZAM XX Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych w wysokości 145 500 tys. zł. W związku z zaciągniętym kredytem, na prawie ochronnym do znaku słowno – graficznego "FORTE" ustanowiono zastaw rejestrowy do najwyższej sumy zabezpieczenia 174.600 tys. zł.

Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania

Jedynym składnikiem wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania jest znak towarowy. Grupa nie była w stanie określić okresu użytkowania znaku, ponieważ nie istnieją żadne przewidywalne ograniczenia okresu, w jakim Grupa spodziewa się czerpać korzyści ekonomiczne ze sprzedaży pod znakiem FORTE.

Utrata wartości

W związku z nieokreślonym okresem użytkowania znaku, Grupa dokonała testu na utratę jego wartości.

Metoda wyceny

Wartość użytkowa znaku została oszacowana metodą zwolnienia z opłat licencyjnych. W metodzie tej wartość określana jest na podstawie zdyskontowanych przyszłych strumieni opłat licencyjnych z uwzględnieniem umów licencyjnych zawartych na zasadach rynkowych dla porównywalnych marek.

Założenia do wyceny

Stawka opłat licencyjnych – 2% Koszt kapitału własnego – 9,13% Stopa dyskonta – 11,44% - 11,87% w okresie projekcji Stopa podatku dochodowego – 19%

Okres projekcji finansowych - od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2021 roku plus szacunek wartości rezydualnej.

Dla prognozy przychodów ze sprzedaży pod marką Forte za rok 2017, czyli okres objęty najbardziej aktualnym budżetem, przyjęto 12% wzrost przychodów.

Wynik oszacowania wartości znaku, zgodnie z przyjętymi założeniami, nie wykazał utraty jego wartości, z uwzględnieniem wrażliwości względem trzech kluczowych założeń wejściowych: stawki opłaty licencyjnej, stopy dyskonta oraz stopy wzrostu po 31 grudnia 2021 roku.

21. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży

Na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa nie posiadała aktywów trwałych zaklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży.

22. Długoterminowe aktywa finansowe

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Długoterminowe aktywa finansowe
Akcje/ Udziały w spółkach zależnych nie notowanych na giełdzie nie objętych konsolidacją	651	334
Certyfikaty inwestycyjne	157 200	-
Akcje i udziały pozostałe	3	3
Inne	-	-
Pozostałe długoterminowe aktywa finansowe
Należności długoterminowe	58	65
Pożyczki udzielone podmiotom powiązanym	88	42
Inne	61	61
	158 061	505

Akcje i udziały w podmiotach zależnych wyłączonych z konsolidacji wyceniane są według kosztu historycznego po pomniejszeniu o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Dane finansowe uzyskane ze spółek zależnych, których udziały nie zostały objęte odpisami aktualizującymi, nie wskazują na wystąpienie utraty wartości udziałów, dlatego też nie przeprowadzano testów na utratę wartości udziałów w spółkach zależnych.

Nazwa Spółki	Charakter powiązania	Data objęcia kontroli/znacząceg o wpływu	Wartość akcji/udziałów wg ceny nabycia	Korekty aktualizujące wartość	Wartość bilansowa udziałów/akcji
Forte Baldai UAB	Spółka zależna	16.04.1999	164	-	164
Forte SK S.r.o.	Spółka zależna	13.12.2002	96	-	96
Forte Furniture Ltd.	Spółka zależna	10.08.2005	6	-	6
Forte Iberia S.l.u.	Spółka zależna	15.09.2005	279	-	279
Forte Mobilier Sarl	Spółka zależna	17.11.2005	399	(399)	-
TM Handel Sp. z o.o.	Spółka zależna	12.05.2008	-	-	-
ANTWERP Sp. z o.o.	Spółka zależna	03.09.2015	5	-	5
FORESTIVO Sp. z o.o.	Spółka współzależna	15.03.2016	101	-	101
RAZEM			1 050	(399)	651

Udziały/akcje w jednostkach zależnych nie objętych konsolidacją na dzień 31 grudnia 2016 roku:

Udziały/akcje w jednostkach zależnych nie objętych konsolidacją na dzień 31 grudnia 2015 roku:

Nazwa Spółki	Charakter powiązania	Data objęcia kontroli/znacząceg o wpływu	Wartość akcji/udziałów wg ceny nabycia	Korekty aktualizujące wartość	Wartość bilansowa udziałów/akcji
Forte Baldai UAB	Spółka zależna	16.04.1999	164	-	164
Forte SK S.r.o.	Spółka zależna	13.12.2002	96	-	96
Forte Furniture Ltd.	Spółka zależna	10.08.2005	6	-	6
Forte Iberia S.l.u.	Spółka zależna	15.09.2005	63	-	63
Forte Mobilier Sarl	Spółka zależna	17.11.2005	399	399	-
Forte Mobila S.r.l.	Spółka zależna	12.09.2008	12	12	-
TM Handel Sp. z o.o.	Spółka zależna	12.05.2008	-	-	-
ANTWERP Sp. z o.o.	Spółka zależna	03.09.2015	5	-	5
RAZEM			745	411	334

Udziały Grupy w pozostałych jednostkach przedstawiają się następująco:

31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku

Nazwa Spółki	Siedziba	Przedmiot działalności	Wartość bilansowa udziałów
Meblopol Sp. z o.o.	Poznań	Handel	3
RAZEM			3

Udział procentowy aktywów, przychodów i wyniku spółek zależnych wyłączonych z konsolidacji na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiał się następująco:

Nazwa Spółki	Charakter powiązania	W sumie aktywów	W przychodach	W wyniku bieżącym
Forte Baldai UAB	Spółka zależna	0,02%	0,02%	0,03%
Forte SK S.r.o.	Spółka zależna	0,04%	0,10%	0,26%
Forte Furniture Ltd.	Spółka zależna	0,02%	0,06%	0,04%
Forte Iberia S.l.u.	Spółka zależna	0,03%	0,03%	0,05%
Forte Mobilier Sarl	Spółka zależna	0,00%	0,00%	-0,04%
TM Handel Sp. z o.o.	Spółka zależna	0,11%	0,38%	-0,01%
ANTWERP Sp. z o.o.	Spółka zależna	0,00%	0,00%	-0,01%
FORESTIVO Sp. z o.o.	Spółka współzależna	0,01%	0,00%	0,01%

Udział procentowy aktywów, przychodów i wyniku spółek zależnych wyłączonych z konsolidacji na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiał się następująco:

Nazwa Spółki	Charakter powiązania	W sumie aktywów	W przychodach	W wyniku bieżącym
Forte Baldai UAB	Spółka zależna	0,05%	0,04%	0,08%
Forte SK S.r.o.	Spółka zależna	0,07%	0,24%	0,47%
Forte Furniture Ltd.	Spółka zależna	0,06%	0,13%	-0,05%
Forte Iberia S.l.u.	Spółka zależna	0,02%	0,21%	-0,05%
Forte Mobilier Sarl	Spółka zależna	0,01%	0,00%	-0,06%
Forte Mobila S.r.l.	Spółka zależna	0,00%	0,00%	-0,10%
TM Handel Sp. z o.o.	Spółka zależna	0,32%	1,45%	0,29%
ANTWERP Sp. z o.o.	Spółka zależna	0,00%	0,00%	-0,01%

Udział procentowy oznacza udział aktywów, przychodów i wyniku spółek zależnych wyłączonych z konsolidacji w odpowiadających im pozycjach sprawozdania skonsolidowanego przed włączeniami.

Opis zabezpieczeń ustanowionych na długoterminowych aktywach finansowych:

Posiadane przez Grupę certyfikaty inwestycyjne o wartości bilansowej 157 200 tys. zł. zostały objęte zastawem finansowym na rzecz ING Bank Śląski S.A. do najwyższej sumy zabezpieczenia 174.600 tys. zł. i stanowią zabezpieczenie spłaty kredytu zaciągniętego przez Grupę na nabycie tychże certyfikatów.

23. Zapasy

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Materiały (według ceny nabycia)	56 314	47 164
Produkcja w toku (według kosztu wytworzenia)	22 101	24 433
Produkty gotowe:
Według ceny nabycia/kosztu wytworzenia	66 832	65 091
Według wartości netto możliwej do uzyskania	63 672	64 467
Towary	1 659	2 958
Zapasy ogółem, według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia
(kosztu wytworzenia) oraz wartości netto możliwej do uzyskania	143 746	139 022

Na zapasach wyrobów gotowych, produkcji w toku, towarach i materiałach zostały ustanowione zabezpieczenia kredytów o wartości 35 847 tysięcy zł. (w 2015 roku: 31 139 tys. zł.).

Zmiany odpisu aktualizującego wartość zapasów były następujące:

	Zmiana stanu
	2016	2015
Odpis aktualizujący na dzień 1 stycznia	2 733	3 034
Zwiększenie	6 021	-
Zmniejszenie	-	(301)
Odpis aktualizujący na dzień 31 grudnia	8 754	2 733

Wyliczenia odpisu aktualizującego zapasy ujętego w księgach Grupy dokonano na podstawie przeglądów, analiz składów wszystkich grup materiałowych, a także doświadczenia z zagospodarowania materiałów słabo rotujących.

Pozycje asortymentowe zalegające na zapasie Grupy zostały poddane wszechstronnym analizom. Dokonano wytypowania zamienników, prac projektowych w zakresie zmian technologicznych oraz skompletowania z posiadanych półwyrobów gotowych mebli. W przypadku indeksów, dla których w ocenie Grupy, uzyskanie pełnej wartości może budzić wątpliwości, określono jaki procent wartości jest możliwy do odzyskania w ramach prowadzonych prac. Zarząd Jednostki Dominującej zdecydował, aby zapasy towarów, wyrobów gotowych i półwyrobów zalegające na magazynach powyżej roku objąć 100% odpisem z tytułu utraty ich wartości.

W ten sposób oszacowano ,iż na moment bilansowy wartość odpisu aktualizującego wartość zapasów powinna wynosić 8 754 tys. zł. (w 2015 roku: 2 733 tys. zł.).

Odpis aktualizujący wartość zapasów został ujęty w rachunku zysków i strat w pozycji kosztu własnego sprzedaży (kwota 4 484 tys. zł) oraz pozostałych kosztów operacyjnych (kwota 1 537 tys. zł).

24. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Należności z tytułu dostaw i usług od jednostek powiązanych	267	367
Należności z tytułu dostaw i usług od pozostałych jednostek	154 096	146 408
Pozostałe należności od jednostek powiązanych	-	-
Pozostałe należności budżetowe	26 454	37 528
Pozostałe należności od osób trzecich	139 818	3 030
Należności ogółem (netto)	320 635	187 333
Odpis aktualizujący należności	1 960	2 694
Należności brutto	322 595	190 027
Należności z tytułu podatku dochodowego	91	274

Grupa w związku z budową fabryki płyty przez TANNE Sp. z o.o. dokonała w okresie sprawozdawczym przedpłat na zakup środków trwałych w wysokości 136 129 tys. zł. wykazanych w pozycji "Pozostałe należności od osób trzecich".

	Należności z tytułu dostaw i usług (brutto) o pozostałym od dnia bilansowego okresie spłaty:

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
a) do 1 miesiąca	98 703	91 138
b) powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	29 922	24 831
c) powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy	60	97
d) powyżej 6 miesięcy do 1 roku	293	176
e) powyżej 1 roku	-	57
f) należności przeterminowane	27 345	33 170
Należności z tytułu dostaw i usług, razem (brutto)	156 323	149 469
Odpis aktualizujący należności	(1 960)	(2 694)
Należności z tytułu dostaw i usług, razem (netto)	154 363	146 775

Należności z tytułu dostaw i usług przeterminowane (brutto) z podziałem na należności niespłacone w okresie:

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
a) do 1 miesiąca	21 044	24 099
b) powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	3 094	4 806
c) powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy	1 309	859
d) powyżej 6 miesięcy do 1 roku	403	756
e) powyżej 1 roku	1 495	2 650
Należności z tytułu dostaw i usług przeterminowane, razem (brutto)	27 345	33 170
Odpis aktualizujący należności	(1 704)	(2 694)
Należności z tytułu dostaw i usług przeterminowane, razem (netto)	25 641	30 480

Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi przedstawione są w nocie 38. dodatkowych not objaśniających.

Należności z tytułu dostaw i usług nie są oprocentowane i mają termin płatności od 1 do 3 miesięcy.

Grupa posiada odpowiednią politykę w zakresie dokonywania sprzedaży tylko zweryfikowanym klientom. Dzięki temu, zdaniem kierownictwa, nie istnieje dodatkowe ryzyko kredytowe, ponad poziom określony odpisem aktualizującym nieściągalne należności, właściwym dla należności handlowych Grupy.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku należności z tytułu dostaw i usług w kwocie 1 960 tys. zł. (na dzień 31 grudnia 2015 roku: 2 694 tys. zł.) zostały uznane za trudno ściągalne i w związku z tym objęte odpisem.

Odpis aktualizujący wartość należności został ujęty w rachunku zysków i strat w pozycji pozostałe koszty operacyjne.

Zmiany odpisu aktualizującego należności były następujące:

	Zmiana stanu
Odpisy aktualizujące należności	2016	2015
Odpis aktualizujący na dzień 1 stycznia	2 694	3 196
Różnice kursowe	21	19
Utworzenie	1 053	155
Wykorzystanie	(1 772)	(449)
Rozwiązanie	(36)	(227)
Odpis aktualizujący na dzień 31 grudnia	1 960	2 694

Poniżej przedstawiono analizę wiekową należności z tytułu dostaw i usług na dzień 31 grudnia 2016 roku i 31 grudnia 2015 roku:

	Razem	Nieprzeterminowane	Przeterminowane, lecz ściągalne
			< 30 dni	30 – 90 dni	90 – 180 dni	180-365 dni	>365 dni
31 grudnia 2016	154 363	128 722	21 044	3 094	1 309	194	-
31 grudnia 2015	146 775	116 240	24 073	4 739	775	756	192

25. Należności z tytułu pochodnych instrumentów finansowych

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Wartość godziwa instrumentów pochodnych (zerokosztowe strategie opcyjne)	-	5 673
	-	5 673

26. Rozliczenia międzyokresowe czynne

	Stan na dzień
Rozliczenia międzyokresowe czynne	31.12.2016	31.12.2015
Ubezpieczenia majątkowe i komunikacyjne	1 571	837
Targi	108	576
Prace badawcze i rozwojowe	910	1 217
Podróże służbowe	222	-
Pozostałe	420	316
Rozliczenia międzyokresowe czynne, razem	3 231	2 946

27. Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe

	Stan na dzień
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe	31.12.2016	31.12.2015
Udzielone pożyczki	1 030	10
Odsetki od udzielonych pożyczek	8	-
Pozostałe aktywa finansowe	124	83
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe, razem	1 162	93

Szczegóły dotyczące pożyczek udzielonych podmiotom powiązanym przedstawione są w punkcie 38 dodatkowych not objaśniających.

W dniu 23.06.2016 roku Jednostka Dominująca udzieliła pożyczki spółce Furnirex Sp. z o.o. na kwotę 1 000 tys. zł. Zgodnie z umową pożyczki ostatnie ciągnienie może nastąpić do dnia 31.03.2017 roku. Termin spłaty pożyczki został ustalony do dnia 31.12.2017 roku.

28. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

	Stan na dzień
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	31.12.2016	31.12.2015
Środki pieniężne w banku i w kasie	58 260	19 268
Inne środki pieniężne (lokaty overnight i lokaty poniżej 3 m-cy)	37 618	35 764
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty, razem	95 878	55 032

Środki pieniężne w banku są oprocentowane według zmiennych stóp procentowych, których wysokość zależy od stopy oprocentowania jednodniowych lokat bankowych. Lokaty krótkoterminowe są dokonywane na różne okresy, od jednego dnia do jednego miesiąca, w zależności od aktualnego zapotrzebowania Grupy na środki pieniężne i są oprocentowane według ustalonych dla nich stóp procentowych. Wartość godziwa środków pieniężnych i ich ekwiwalentów na dzień 31 grudnia 2016 roku wynosi 95 878 tys. zł. (31 grudnia 2015 roku: 55 032 tys. zł.).

Na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa posiada środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania w wysokości 3 803 tys. zł. (31 grudnia 2015: nie występowały). Środki te zostały zgromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym i na mocy umowy kredytowej zablokowane do momentu spłaty zobowiązania inwestycyjnego spółki zależnej TANNE Sp. z o.o. Ostateczny termin spłaty zobowiązania przypada na marzec 2018 roku.

29. Kapitał podstawowy i kapitały zapasowe/rezerwowe

29.1 Kapitał podstawowy

Stan na dzień
31.12.2016	31.12.2015
8 793 992	8 793 992
2 456 380	2 456 380
6 058 000	6 058 000
2 047 619	2 047 619
4 327 093	4 327 093
68 000	68 000
150 000	150 000
23 901 084	23 901 084

Wartość nominalna akcji

Wszystkie wyemitowane akcje posiadają wartość nominalną wynoszącą 1 złoty i zostały w pełni opłacone lub pokryte wkładem rzeczowym.

Prawa akcjonariuszy

Akcje wszystkich serii są jednakowo uprzywilejowane co do głosu oraz co do dywidendy i prawa zwrotu z kapitału.

Akcjonariusze o znaczącym udziale

Lista akcjonariuszy posiadających, co najmniej 5% ogólnej liczby akcji Jednostki Dominującej, na dzień 20 marca 2017 roku.

L.p.	Akcjonariusz	Liczba posiadanych akcji i głosów	% udział w kapitale zakładowym	% udział w ogólnej liczbie głosów
1.	MaForm SARL	7 763 889	32,48%	32,48%
2.	Aviva Otwarty Fundusz Emerytalny Aviva BZ WBK	2 300 000	9,62%	9,62%
3.	SKARBIEC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. *	2 149 448	8,99%	8,99%
4.	ING Otwarty Fundusz Emerytalny	1 200 000	5,02%	5,02%

* w tym Bentham Sp. z o. o. 2.050.000 akcji, 8,58% akcji w kapitale zakładowym i w ogólnej liczbie głosów

29.2 Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej

W okresie objętym raportem nie nastąpiła zmiana wysokości kapitału.

29.3 Pozostałe kapitały

Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny instrumentów finansowych

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Skumulowany wynik osiągnięty na instrumentach finansowych zabezpieczających przepływy pieniężne na początek okresu obrotowego	4 595	3 925
Kwota ujęta w kapitale własnym w okresie sprawozdawczym z tytułu transakcji zabezpieczających	(17 059)	5 088
Kwota przeniesiona do rachunku zysków i strat z tytułu:
nieefektywności zrealizowanych transakcji -	(113)	(2 255)
realizacji transakcji podlegających zabezpieczeniu -	(17)	(2 012)

	3 266	(151)
	(9 328)	4 595
Kapitał zapasowy tworzony ustawowo	Pozostałe kapitały rezerwowe	Razem
1 250	193 794	195 044
-	54 035	54 035
1 250	247 829	249 079
Kapitał zapasowy	Pozostałe kapitały	Razem
	Skumulowany wynik osiągnięty na instrumentach finansowych zabezpieczających przepływy pieniężne na koniec okresu obrotowego	-

Na dzień 1 stycznia 2015 roku	1 250	166 562	167 812
Odpis z zysku na inwestycje i finansowanie działalności
bieżącej Grupy	-	27 232	27 232
Na dzień 31 grudnia 2015 roku	1 250	193 794	195 044

Zgodnie z wymogami Kodeksu Spółek Handlowych, Jednostka Dominująca jest obowiązana utworzyć kapitał zapasowy na pokrycie straty. Do tej kategorii kapitału przelewa się co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy wykazanego w jednostkowym sprawozdaniu spółki dominującej, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału podstawowego jednostki dominującej. O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie; jednakże części kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego można użyć jedynie na pokrycie straty wykazanej w jednostkowym sprawozdaniu finansowym jednostki dominującej i nie podlega ona podziałowi na inne cele.

Na podstawie uchwał Walnego Zgromadzenia Jednostki Dominującej kapitał rezerwowy może być przeznaczony w szczególności na podwyższenie kapitału zakładowego lub dywidendę dla akcjonariuszy.

29.4 Zyski zatrzymane

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Zysk netto	110 398	84 405
Niepodzielony wynik finansowy	41 121	33 982
	151 519	118 387

Niepodzielony wynik finansowy pochodzi z wyceny majątku trwałego do wartości godziwych ustalonych na moment przejścia Grupy na MSSF pomniejszonego o podatek odroczony.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku nie istnieją inne ograniczenia dotyczące wypłaty dywidendy (31 grudnia 2015: nie wystąpiły)

29.5 Udziały mniejszości

	Zmiana stanu
	2016	2015
Na dzień 1 stycznia	3 662	3 694
Wypłata dywidendy akcjonariuszom niekontrolującym	-	-
Udział w wyniku jednostek zależnych	(13)	(32)
Podwyższenie kapitału w spółce zależnej transakcja z udziałowcami
niekontrolującymi	(443)	-
Na dzień 31 grudnia	3 206	3 662

29.6 Sprawozdawczość finansowa w warunkach hiperinflacji

MSR 29 "Sprawozdawczość finansowa w warunkach hiperinflacji" wymaga, by jednostki gospodarcze, które prowadziły działalności w warunkach hiperinflacji przeliczyły składniki kapitału własnego (z wyłączeniem zysków zatrzymanych oraz wszelkich nadwyżek z aktualizacji wyceny aktywów) stosując ogólny indeks cen począwszy od dat, w których kapitały te zostały wniesione lub powstały w inny sposób. Przyjmuje się, że w Polsce hiperinflacja występowała w latach 1989 – 1996.

Zdaniem Zarządu wątpliwości budzić może ujmowanie wspomnianej korekty jako niepokrytej straty z lat ubiegłych w sytuacji, gdy nie jest jasne, jakie skutki wywołuje korekta na gruncie KSH. W tej sytuacji zdaniem Zarządu ujęcie korekty hiperinflacyjnej bezpośrednio w kapitałach Grupy prezentowanych w bilansie mogłoby być mylące dla czytelników tego sprawozdania, z tego powodu biorąc pod uwagę zapisy MSR 1. 17 odpowiednie kwoty i sposób przeliczenia zostały ujęte jedynie w poniższej tabeli (w tys. zł.). Uwzględniając poniżej przedstawioną informację sprawozdanie finansowe rzetelnie przedstawia sytuacje majątkową i finansową oraz przepływy pieniężne Grupy i jest zgodne z MSSF.

Kapitał podstawowy w księgach na koniec 1996 roku	17 308
Kapitał podstawowy po uwzględnieniu wskaźników hiperinflacji	25 758
Efekt korekty hiperinflacyjnej na kapitale podstawowym	(8 450)
Kapitał zapasowy w księgach na koniec 1996 roku	50 273
Kapitał zapasowy po uwzględnieniu wskaźników hiperinflacji	60 277
Efekt korekty hiperinflacyjnej na kapitale zapasowym	(10 004)

Łączny efekt korekty hiperinflacyjnej na zyskach zatrzymanych (18 454)

30. Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki

Krótkoterminowe	Nominalna stopa procentowa %	Termin spłaty	31.12.2016	31.12.2015
mBank S.A. – kredyt inwestycyjny w wysokości 2 400 tys. EUR - część krótkoterminowa	1M EURIBOR	do 31.12.2018	2 654	2 557
mBank S.A. – kredyt obrotowy w wysokości 5 000 tys. EUR część krótkoterminowa	w zależności od waluty wykorzystania O/N WIBOR lub O/N EURIBOR lub O/N LIBOR	do 12.12.2019	-	5 065
PKO BP S.A. – kredyt inwestycyjny w wysokości 3 500 tys. EUR – część krótkoterminowa	1M EURIBOR	do 22.12.2018	4 075	3 140
PKO BP S.A.– kredyt obrotowy w wysokości 100 000 tys. zł. - część krótkoterminowa	w zależności od waluty wykorzystania 1M WIBOR lub 1M EURIBOR	do 09.06.2019	-	51 138
ING Bank Śląski S.A. – kredyt obrotowy w wysokości 100 000 tys. zł- część krótkoterminowa	w zależności od waluty wykorzystania 1M WIBOR lub 1M EURIBOR lub 1M LIBOR	do 30.06.2019	-	41 635
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny cz. A w wysokości 985 tys. EUR część krótkoterminowa	3M EURIBOR	do 29.09.2017	2 615	1 574

ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny cz. A1 w wysokości 1 265 tys. EUR część krótkoterminowa	3M EURIBOR	do 31.03.2020	133	-
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny cz. B w wysokości 4 250 tys. EUR część krótkoterminowa	3M EURIBOR	do 31.12.2021	2 089	-
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny B w wysokości 15 500 tys. zł	1M WIBOR	do 15.09.2017	15 500	-
Razem krótkoterminowe			27 066	105 109

Długoterminowe	Nominalna stopa procentowa %	Termin spłaty	31.12.2016	31.12.2015
PKO BP S.A.– kredyt obrotowy w wysokości 100 000 tys. zł. - część długoterminowa	w zależności od waluty wykorzystania 1M WIBOR lub 1M EURIBOR	do 09.06.2019	61 936	-
ING Bank Śląski S.A. – kredyt obrotowy w wysokości 100 000 tys. zł- część długoterminowa	w zależności od waluty wykorzystania 1M WIBOR lub 1M EURIBOR lub 1M LIBOR	do 30.06.2019	79 736	-
mBank S.A. – kredyt obrotowy w wysokości 5 000 tys. EUR- część długoterminowa	w zależności od waluty wykorzystania O/N WIBOR lub O/N EURIBOR lub O/N LIBOR	do 12.12.2019	5 533	-
PKO BP S.A. – kredyt inwestycyjny w wysokości 3 500 tys. EUR – część długoterminowa	1M EURIBOR	do 22.12.2018	2 447	6 180
mBank S.A. – kredyt inwestycyjny w wysokości 2 400 tys. EUR część długoterminowa	1M EURIBOR	do 31.12.2018	3 156	4 914
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny cz. A1 w wysokości 1 265 tys. EUR część krótkoterminowa	3M EURIBOR	do 31.03.2020	399	-
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny cz. B w wysokości 4 250 tys. EUR część długoterminowa	3M EURIBOR	do 31.12.2021	16 715	2 623
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny A w wysokości 130 000 tys. zł	1M WIBOR	do 16.12.2019	125 643	-

PKO BP S.A. i BGK – kredyt inwestycyjny 140 000 tys. EUR	3 M EURIBOR	do 17.10.2024	95 698	-
Razem długoterminowe			391 263	29 325

Zabezpieczenia kredytów	na dzień 31 grudnia 2016 roku
PKO BP S.A. – kredyt inwestycyjny w wysokości 3 500 tys. EUR.	1. Zastaw rejestrowy na zakupionym mieniu ruchomym o wartości nie niższej niż 5 130 tys. EUR 2. Cesja praw z polisy ubezpieczeniowej 3. Weksel in blanco wraz z deklarację wekslową
mBank S.A. – kredyt inwestycyjny w wysokości 2 400 tys. EUR.	1. Zastaw rejestrowy na zakupionym maszynach i urządzeniach do najwyższej sumy zabezpieczenia 3 600 tys. EUR 2. Cesja praw z polisy ubezpieczeniowej
PKO BP S.A. – kredyt obrotowy w wysokości 100 000 tys. zł.	1. Hipoteka umowna łączna kaucyjna do kwoty 120 000 tys. zł. na prawie użytkowania wieczystego zabudowanych nieruchomości oraz zlokalizowanych na tych nieruchomościach budynkach stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności położonych w Hajnówce przy ul. 3-go Maja oraz w Ostrowi Mazowieckiej przy ul. Białej
	2. Weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową
	3. Cesja praw z polisy ubezpieczeniowej
	4. Zastaw rejestrowy na zapasach rzeczy oznaczonych co do gatunku znajdujących się w Oddziale w Hajnówce o wartości 32 456 tys. zł.
ING Bank Śląski S.A. – kredyt obrotowy w	1. Zastaw rejestrowy na mieniu ruchomym w fabryce w Suwałkach i Ostrowi Mazowieckiej do najwyższej sumy 120 000 tys. zł
wysokości 100 000 tys. zł.	2. Hipoteka kaucyjna łączna do kwoty 54 000 tys. zł. ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz prawie własności budynków w fabryce w Suwałkach wraz z cesją praw z umowy ubezpieczenia
	3. Zastaw rejestrowy na zapasach w fabryce w Suwałkach i Ostrowi Mazowieckiej o minimalnej wartości 65 000 tys. zł , do najwyższej sumy 120 000 tys. zł. 4. Cesja praw z polisy ubezpieczeniowej
mBank S.A. – kredyt obrotowy w wysokości 5 000 tys. EUR.	1. Weksel in blanco wraz z deklarację wekslową 2. Zastaw rejestrowy na środkach trwałych do najwyższej sumy zabezpieczenia 6 000 tys. EUR
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny w łącznej wysokości 7 250 tys. EUR	1. Hipoteka łączna do kwoty 6 000 tys. EUR na prawie własności gruntu oraz budynków i lokali przy ul. Gen. W. Andersa w Białymstoku 2. Zastaw rejestrowy na wyposażeniu magazynu wysokiego składowania w Ostrowi Mazowieckiej 3. Cesja praw z polisy ubezpieczeniowej 4. Poręczenie udzielone przez Spółkę Dominującą.
ING Bank Śląski S.A. – kredyt inwestycyjny A i B o łącznej wartości 145 500 tys. zł	1. Hipoteka łączna do kwoty 174.600 tys. zł. na prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz prawie własności budynków i urządzeń stanowiących nieruchomości położone: we Wrocławiu przy ul. Brücknera, ul. Robotniczej; w Przemyślu przy ul. Bakończyckiej, na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu użytkowego położonym w Krakowie przy ul. Aleksandry. 2. Zastaw rejestrowy na prawie ochronnym na znakach towarowych słowno – graficznych zawierających oznaczenie "FORTE", do najwyższej sumy zabezpieczenia 174 600 tys. zł 3. Zastaw finansowy na certyfikatach inwestycyjnych do najwyższej sumy zabezpieczenia 174 600 tys. zł 4. Zastaw finansowy i rejestrowy na akcjach spółek nabytych przez spółkę lub spółki będące aktywami Funduszu, do najwyższej sumy zabezpieczenia 174 600 tys. zł 5. Cesja praw z wierzytelności z umowy licencyjnej na znaki towarowe słowno – graficzne zawierające oznaczenie "FORTE", zawartej pomiędzy TERCEIRA a FABRYKAMI MEBLI "FORTE" S.A.; 6. Cesja praw z wierzytelności z polisy ubezpieczeniowej obejmującej nieruchomości, na których ustanowiono hipoteki;

7. Weksel in blanco wraz z deklarację wekslową

PKO BP S.A. i BGK – kredyt inwestycyjny 140 000 tys. EUR

1. Poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 105.000 tys. EUR za zobowiązania TANNE Sp. z o.o. wobec PKO BP S.A., wynikające z umowy kredytowej,

2. 1. Poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 105.000 tys. EUR za zobowiązania TANNE Sp. z o.o. wobec BGK wynikające z umowy kredytowej,
3. 1. Poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 18.564 tys. EUR za zobowiązania TANNE Sp. z o.o. wobec PKO BP S.A. wynikające z Umowy Hedgingowej,
4. 1. Poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 21.750 tys. EUR za zobowiązania TANNE Sp. z o.o. wobec BGK wynikające z Umowy Hedgingowej,
5. 1. Umowa gwarancji podpisana przez Jednostkę Dominującą,
6. 1. Umowa podporządkowania wierzytelności przysługujących Jednostce Dominującej wobec TANNE Sp. z o.o. wierzytelnościom PKO BP i BGK wynikającym z Umowy Kredytu oraz Umów Hedgingowych,
7. 1. Ustanowienie przez Jednostkę Dominującą, jako zabezpieczenia wierzytelności Banków ograniczonych praw rzeczowych w postaci zastawów finansowych i zastawów rejestrowych na udziałach TANNE Sp. z o.o. posiadanych przez Jednostkę Dominującą,
8. 1. Złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji z całego majątku Spółki do kwoty 105.000 tys. EUR związanego z poręczeniem Umowy Kredytu,
9. 1. Złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji z całego majątku Spółki do kwoty 105.000 tys. EUR związanego z poręczeniem Umowy Kredytu,
10. 1. Złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji z całego majątku Spółki do kwoty 18.564 tys. EUR związanego z poręczeniem Umowy Hedgingowej,
11. 1. Złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji z całego majątku Spółki do kwoty 21.750 tys. EUR związanego z poręczeniem Umowy Hedgingowej,
12. 1. Złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji z udziałów zastawionych zastawem rejestrowym ustanowionym na rzecz PKO BP jako administratora zastawu (na zabezpieczenie wierzytelności wynikających z Umowy Kredytu), do kwoty 210.000 tys. EUR,
13. 1. Złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji z udziałów zastawionych zastawem rejestrowym ustanowionym na rzecz PKO BP jako administratora zastawu (na zabezpieczenie wierzytelności wynikających z Umów Hedgingowych), do kwoty 40.314 tys. EUR,
14. 1. Ustanowienie na rzecz PKO BP, jako administratora zastawu, zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw wchodzących w skład przedsiębiorstwa TANNE Sp. z o.o.,
15. 1. Zawarcie umowy zarządu nad przedsiębiorstwem TANNE Sp. z o.o lub umowy dzierżawy przedsiębiorstwa, w przypadku dochodzenia przez PKO BP, jako administratora zastawu, zaspokojenia z przedmiotu zastawu, z podmiotami wskazanymi przez PKO BP w sposób określony w umowie zastawniczej, jak również udzielenie pełnomocnictw zgodnie z umową zastawniczą,
16. 1. Ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych w postaci hipotek na przysługującym TANNE Sp. z o.o prawie własności nieruchomości położonej w Suwałkach, składającej się z działki gruntu o nr. 32812/6,
17. 1. Zawarcie i wykonanie umowy cesji praw z umów, na mocy której TANNE Sp. z o.o dokona na rzecz PKO BP, jako cesjonariusza i agenta ds. zabezpieczeń, przelewu przysługujących TANNE (obecnie lub w przyszłości) praw pieniężnych i roszczeń pieniężnych z tytułu dokumentów, których jest stroną lub beneficjentem,
18. 1. Ustanowienie przez TANNE Sp. z o.o ograniczonych praw rzeczowych w postaci zastawów finansowych i zastawów rejestrowych na prawach z rachunków bankowych otwartych i prowadzonych dla Spółki, jak również udzielenie pełnomocnictw do zarządzania i dokonywania rozporządzeń w odniesieniu do rachunków otwartych i prowadzonych dla Spółki,
19. 1. Zawarcie i wykonanie przez TANNE Sp. z o.o umowy podporządkowania wierzytelności przysługujących wierzycielom wobec Spółki wierzytelnościom Banków wynikającym z Umowy Kredytu oraz Umów Hedgingowych,
20. 1. Zawarcie i wykonanie przez TANNE Sp. z o.o umów bezpośrednich z PKO BP (działającym na rachunek Banków jako agent ds. zabezpieczeń) oraz kontrahentami Spółki,
21. 1. Złożenie przez TANNE Sp. z o.o na rzecz PKO BP i BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji co do zobowiązania pieniężnego Spółki wobec PKO BP wynikającego z Umowy Kredytu, o spłatę wszelkich należności PKO BP związanych z kredytem, do kwoty 105.000
22. 53 Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

tys. EUR,

• 1. Złożenie przez TANNE Sp. z o.o na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji co do zobowiązania pieniężnego Spółki wobec PKO BP wynikającego z Umowy Hedgingowej, do kwoty 18.564 tys. EUR,
• 1. Złożenie przez TANNE Sp. z o.o na rzecz BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji co do zobowiązania pieniężnego Spółki wobec BGK wynikającego z Umowy Hedgingowej, do kwoty 21.750.tys. EUR

Przy nominalnej stopie procentowej należy uwzględnić dodatkowo wynegocjowane marże bankowe, które odzwierciedlają ryzyko związane z finansowaniem Grupy.

Podział kredytów ze względu na rodzaj waluty (w przeliczeniu na zł, w tysiącach zł)

Waluta	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
PLN	141 143	-
EUR	253 853	117 667
USD	23 333	16 767
	418 329	134 434

W dniu 10.06.2016 roku Zarząd Jednostki Dominującej podpisał z Powszechną Kasą Oszczędności Bank Polski S.A. aneks do umowy kredytu w rachunku bieżącym z dnia 14.02.2000 r. Na mocy niniejszego aneksu została podwyższona maksymalna kwota kredytu do kwoty 100 000 tysięcy zł oraz został wydłużony okres kredytowania do 09.06.2019 roku. Opis zabezpieczeń kredytu zaprezentowany został w powyższej nocie.

W dniu 28.06.2016 roku DYSTRI-FORTE Sp. z o.o. podpisała z ING Bank Śląski SA aneks do umowy kredytu inwestycyjnego do łącznej wysokości 7 250 tys. EUR. Opis warunków i zabezpieczeń zaciągniętego kredytu znajduje się w tabeli powyżej. Aneksem zmieniono definicję daty końcowej kredytu i okresu jego dostępności.

W dniu 12.08.2016 roku Zarząd Jednostki Dominującej zawarł z ING Bank Śląski S.A. kolejną umowę uzupełniającą do umowy kredytowej z dnia 24.06.2003 r. Przedmiotem umowy uzupełniającej było podwyższenie kwoty kredytu do 100 000 tysięcy zł oraz wydłużenie okresu dostępności kredytu do 30.06.2019 roku.

W dniu 15.12.2016 roku Zarząd Jednostki Dominującej podpisał z mBank S.A. aneks do umowy kredytu w rachunku bieżącym z dnia 20.12.2013 r. Na mocy niniejszego aneksu została podwyższona maksymalna kwota kredytu do kwoty 5 000 tysięcy EUR oraz został wydłużony okres kredytowania do 12.12.2019 roku.

W dniu 17.10.2016 roku TANNE Sp. z o. o. podpisała z Powszechną Kasą Oszczędności Bank Polski S.A. i Bankiem Gospodarstwa Krajowego umowę kredytu w maksymalnej wysokości 140.000 tysięcy EUR z przeznaczeniem na pokrycie części kosztów budowy fabryki płyt wiórowych. Ostateczny termin spłaty kredytu ustalono do października 2024 r. Opis zabezpieczeń kredytu zaprezentowany został w powyższej nocie.

W dniu 16.12.2016 roku TERCEIRA Sp. z o. o. podpisała z ING Bankiem Śląskim S.A umowę, na mocy której ING udostępnił Spółce linię kredytową w maksymalnej wysokości 145.500 tys. zł. z przeznaczeniem na nabycie niepublicznych certyfikatów inwestycyjnych emitowanych w seriach przez SEZAM XX Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych zarządzany przez SKARBIEC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie. Ostateczny termin spłaty kredytu ustalono do grudnia 2019 r. Opis zabezpieczeń kredytu zaprezentowany został w powyższej nocie.

31. Rezerwy oraz rozliczenia międzyokresowe

31.1 Zmiany stanu rezerw

Rezerwa na świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia została opisana w nocie 17.2.

	Stan na dzień
Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe	31.12.2016	31.12.2015
Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe przychodów z tytułu: Dotacja do zakupionych środków trwałych	13	37
Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe	31.12.2016	31.12.2015
Rozliczenia międzyokresowe kosztów z tytułu:
Prowizje	3 331	2 380
Bonusy dla odbiorców	30 041	18 552
Premie	7 670	5 102
Urlopy	2 577	2 051
Koszty badania bilansu	46	158
Usługi obce	11 253	4 369
Pozostałe koszty	883	251
Rezerwy krótkoterminowe:
Krótkoterminowa rezerwa na świadczenia po okresie zatrudnienia	422	122
Naprawy gwarancyjne	2 133	1 850
Pozostałe rezerwy		-
Rozliczenia międzyokresowe przychodów z tytułu:
Dotacja do zakupionych środków trwałych	24	24
	58 380	34 859

31.2 Rozliczenia międzyokresowe

Grupa tworzy rezerwę na koszty przewidywanych napraw gwarancyjnych oraz zwroty produktów sprzedanych w ciągu ostatniego roku w oparciu o poziom napraw gwarancyjnych oraz zwrotów odnotowanych w latach ubiegłych. Założenia zastosowane do obliczenia rezerwy na naprawy gwarancyjne i zwroty oparte zostały na bieżących poziomach sprzedaży i aktualnych dostępnych informacjach na temat zwrotów i 1-rocznym okresie gwarancji i rękojmi na wszystkie sprzedane produkty.

Grupa na dzień bilansowy zakończony 31 grudnia 2016 roku utworzyła rezerwę na premię dla Zarządu Jednostki Dominującej w wysokości 7 670 tys. zł.

Kwota 30 041 tys. zł. jest rezerwą utworzoną przez Grupę na przyszłe bonusy, które są należne z tytułu zrealizowanej w roku 2016 sprzedaży, a których wypłata zostanie zrealizowana poprzez ich potrącenie od zapłat, które nastąpią po dniu bilansowym. Kwota 11 253 tys. zł. jest rezerwą utworzoną przez Grupę na koszty usług obcych, w szczególności: marketingowych, transportowych, ubezpieczenia należności oraz utylizacji.

32. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania (krótkoterminowe)

	Stan na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	70 166	53 720
Wobec jednostek powiązanych	411	339
Wobec jednostek pozostałych	69 168	53 063
Zaliczki otrzymane na dostawy	587	318
Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i
innych	6 558	5 556
Podatek VAT	606	427
Podatek dochodowy od osób fizycznych	1 284	1 075
Ubezpieczenia społeczne	4 041	3 676
Pozostałe	627	378

Pozostałe zobowiązania	37 406	14 777
Zobowiązania wobec pracowników z tytułu wynagrodzeń	13 200	11 951
Zobowiązania inwestycyjne	22 159	1 584
Inne zobowiązania	2 047	1 242
	114 130	74 053
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych	10 176	3 777
Zobowiązania razem	124 306	77 830

Zasady i warunki płatności powyższych zobowiązań finansowych

Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi przedstawione są w punkcie 38 dodatkowych not objaśniających. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług nie są oprocentowane i zazwyczaj rozliczane w terminach od 7 do 45 dni. Pozostałe zobowiązania nie są oprocentowane i rozliczane są z 1 miesięcznym terminem płatności.

Kwota wynikająca z różnicy pomiędzy zobowiązaniami a należnościami z tytułu podatków od towarów i usług jest płacona właściwym władzom podatkowym w okresach miesięcznych.

Zobowiązania z tytułu odsetek są zazwyczaj rozliczane w okresach wymagalności w ciągu całego roku obrotowego.

33. Zobowiązania warunkowe

• W dniu 27.03.2013 roku Jednostka Dominująca udzieliła czterech poręczeń kredytów zaciągniętych przez FURNIREX Sp. z o.o. z siedzibą w Hajnówce na sfinansowanie inwestycji technologicznej w łącznej wysokości 18 299 tys. zł. FURNIREX Sp. z o.o. złożyła Spółce Dominującej ofertę, zgodnie z którą zainwestowała środki otrzymane z kredytów technologicznych w nowoczesne inwestycje, które zostały zlokalizowane w wynajętej od Forte S.A. powierzchni produkcyjnej w Hajnówce. FURNIREX Sp. z o.o. z wykorzystaniem nowoczesnych technologii wykonuje usługi przerobu powierzonego materiału na rzecz FORTE i innych producentów mebli. Poręczenia udzielone zostały na rzecz BRE Banku S.A. (aktualnie mBank S.A.) z okresem ważności do 30.06.2018 roku. Saldo kredytów na dzień 31.12.2016 roku wynosi 1 464 tysięcy zł.
• W dniu 28.06.2016 roku Jednostka Dominująca udzieliła poręczenia i zobowiązała się wykonać wszelkie zobowiązania pieniężne spółki zależnej DYSTRI-FORTE Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Nowogrodzkiej 50 lok.515 wynikające z umowy kredytowej z dnia 14.12.2015 roku zawartej pomiędzy DYSTRI-FORTE Sp. z o.o. i ING Bank Śląski SA. Jednostka Dominująca zobowiązała się do zaspokojenia wszelkich zobowiązań Kredytobiorcy, obejmujących w szczególności całkowitą spłatę kwoty głównej kredytu, odsetek, prowizji, opłat i innych kosztów do kwoty 8 700 tysięcy EUR do dnia 29.10.2024 roku. Saldo kredytu na dzień 31.12.2016 roku wynosi 21 951 tysięcy zł.
• W okresie sprawozdawczym zakończonym 31.12.2016 roku Jednostka Dominująca udzieliła następujących zabezpieczeń zobowiązań inwestycyjnych spółki zależnej TANNE Sp. z o. o.:
• na rzecz SIEMPELKAMP Maschinen- und Anlagenbau GmbH z umowy na zaprojektowanie, dostawę, instalację oraz uruchomienie części linii produkcyjnej do produkcji płyt wiórowych. Łączna wartość netto umowy wynosi 23 650 tys. EUR. Termin zakończenia realizacji inwestycji przewidziano na lipiec 2018 roku. Saldo zobowiązań na koniec okresu sprawozdawczego wynosi 11 636 tys. EUR.
• na rzecz Büttner Energie und Trocknungstechnik GmbH z umowy na zaprojektowanie, dostawę, instalację oraz uruchomienie części linii produkcyjnej do produkcji płyt wiórowych. Łączna wartość netto umowy wynosi 15 000 tys. EUR. Termin zakończenia realizacji inwestycji przewidziano na marzec 2018 roku. Saldo zobowiązań na koniec okresu sprawozdawczego wynosi 7 380 tys. EUR
• na rzecz PAL SRL z umowy na zaprojektowanie, dostawę, instalację oraz uruchomienie części linii produkcyjnej do produkcji płyt wiórowych. Łączna wartość netto inwestycji wynosi 22 947 tys. EUR . Termin zakończenia realizacji inwestycji przewidziano na maj 2018 roku. Saldo zobowiązań na koniec okresu sprawozdawczego wynosi 13 768 tys. EUR
• na rzecz BUDIMEX S.A. z umowy na kompleksową realizację zadania inwestycyjnego w systemie generalnego wykonawstwa w postaci zaprojektowania i budowy budynku produkcyjno- magazynowego o powierzchni ok. 33 600 m2 w stanie całkowicie wykończonym. Łączna wartość netto umowy wynosi 28550 tys. zł. Termin zakończenia inwestycji przewidziano na luty 2017 roku. Termin wygaśnięcia zobowiązania przypada na 28.02.2017 roku. Saldo zobowiązań na koniec okresu sprawozdawczego wynosi 7 657 tys. zł.
• na rzecz EWK Umwelttechnik GmbH z umowy na kompleksową realizację zadania inwestycyjnego w postaci zaprojektowania i instalacji systemu oczyszczania powietrza. Łączna wartość netto umowy wynosi 4 700 tys. EUR. Termin wygaśnięcia zobowiązania przypada na 31.12.2019 roku. Saldo zobowiązań na koniec okresu sprawozdawczego wynosi 4 230 tys. EUR.

• 56 Zasady (polityki) rachunkowości oraz załączone noty objaśniające stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

• na rzecz Robert Burkle GmbH z umowy na kompleksową realizację zadania inwestycyjnego w postaci zaprojektowania i instalacji linii kaszerowania. Łączna wartość netto umowy wynosi 3 125 tys. EUR. Termin wygaśnięcia zobowiązania przypada na 31.12.2017 roku. Saldo zobowiązań na koniec okresu sprawozdawczego wynosi 2 187 tys. EUR.

• W okresie sprawozdawczym zakończonym 31.12.2016 roku ustanowione zostały następujące zabezpieczenia zobowiązań kredytowych spółki zależnej TANNE Sp. z o.o.:
• poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 105 000 tys. EUR za zobowiązania TANNE wobec PKO BP wynikające z Umowy Kredytu,
• poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 105 000 tys. EUR za zobowiązania TANNE wobec BGK wynikające z Umowy Kredytu,
• poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 18 564 tys. EUR za zobowiązania TANNE wobec PKO BP wynikające z Umowy Hedgingowej,
• poręcznie udzielone przez Jednostkę Dominującą do kwoty 21 750 tys. EUR za zobowiązania TANNE wobec BGK wynikające z Umowy Hedgingowej,
• Umowa gwarancji podpisana przez Jednostkę Dominującą,
• Umowa podporządkowania wierzytelności przysługujących Jednostce Dominującej wobec TANNE wierzytelnościom PKO BP i BGK wynikającym z Umowy Kredytu oraz Umów Hedgingowych,
• ustanowienie przez Jednostkę Dominującą, jako zabezpieczenia wierzytelności Banków ograniczonych praw rzeczowych w postaci zastawów finansowych i zastawów rejestrowych na udziałach TANNE posiadanych przez Jednostkę Dominującą,
• złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, z całego swojego majątku do kwoty 105 000 tys.EUR związanego z poręczeniem Umowy Kredytu,
• złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, z całego swojego majątku do kwoty 105 000 tys. EUR związanego z poręczeniem Umowy Kredytu,
• złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, z całego swojego majątku do kwoty 18 564 tys. EUR związanego z poręczeniem Umowy Hedgingowej,
• złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, z całego majątku Jednostki Dominującej do kwoty 21 750 tys. EUR związanego z poręczeniem Umowy Hedgingowej,
• złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 6) Kodeksu postępowania cywilnego, z udziałów zastawionych zastawem rejestrowym ustanowionym na rzecz PKO BP jako administratora zastawu (na zabezpieczenie wierzytelności wynikających z Umowy Kredytu), do kwoty 210 000 tys. EUR,
• złożenie przez Jednostkę Dominującą na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 6) Kodeksu postępowania cywilnego, z udziałów zastawionych zastawem rejestrowym ustanowionym na rzecz PKO BP jako administratora zastawu (na zabezpieczenie wierzytelności wynikających z Umów Hedgingowych), do kwoty 40 314 tys. EUR,
• ustanowienie na rzecz PKO BP, jako administratora zastawu, zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw wchodzących w skład przedsiębiorstwa TANNE,
• zawarcie umowy zarządu nad przedsiębiorstwem TANNE lub umowy dzierżawy przedsiębiorstwa TANNE, w przypadku dochodzenia przez PKO BP, jako administratora zastawu, zaspokojenia z przedmiotu zastawu, z podmiotami wskazanymi przez PKO BP w sposób określony w umowie zastawniczej, jak również udzielenie pełnomocnictw zgodnie z umową zastawniczą,
• ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych w postaci hipotek na przysługującym TANNE prawie własności nieruchomości położonej w Suwałkach, składającej się z działki gruntu o nr. 32812/6,
• zawarcie i wykonanie umowy cesji praw z umów, na mocy której TANNE dokona na rzecz PKO BP, jako cesjonariusza i agenta ds. zabezpieczeń, przelewu przysługujących TANNE (obecnie lub w przyszłości) praw pieniężnych i roszczeń pieniężnych z tytułu dokumentów, których jest stroną lub beneficjentem,

• ustanowienie przez TANNE ograniczonych praw rzeczowych w postaci zastawów finansowych i zastawów rejestrowych na prawach z rachunków bankowych otwartych i prowadzonych dla TANNE, jak również udzielenie pełnomocnictw do zarządzania i dokonywania rozporządzeń w odniesieniu do rachunków otwartych i prowadzonych dla TANNE,

• zawarcie i wykonanie przez TANNE umowy podporządkowania wierzytelności przysługujących wierzycielom wobec TANNE wierzytelnościom Banków wynikającym z Umowy Kredytu oraz Umów Hedgingowych,

• zawarcie i wykonanie przez TANNE umów bezpośrednich z PKO BP (działającym na rachunek Banków jako agent ds. zabezpieczeń) oraz kontrahentami TANNE,
• złożenie przez TANNE na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, co do zobowiązania pieniężnego TANNE wobec PKO BP wynikającego z Umowy Kredytu, o spłatę wszelkich należności PKO BP związanych z kredytem, do kwoty 105 000 tys. EUR,
• złożenie przez TANNE na rzecz BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, co do zobowiązania pieniężnego TANNE wobec BGK wynikającego z Umowy Kredytu, o spłatę wszelkich należności BGK związanych z kredytem, do kwoty 105 000 tys. EUR,
• złożenie przez TANNE na rzecz PKO BP oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, co do zobowiązania pieniężnego TANNE wobec PKO BP wynikającego z Umowy Hedgingowej, do kwoty 18 564 tys. EUR,
• złożenie przez TANNE na rzecz BGK oświadczenia o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego, co do zobowiązania pieniężnego TANNE wobec BGK wynikającego z Umowy Hedgingowej, do kwoty 21 750 tys. EUR.

34. Sprawy sądowe

Nie występują postępowania sądowe, których łączna wartość stanowiłaby co najmniej 10% kapitałów własnych Grupy.

35. Instrumenty finansowe

35.1 Wartość bilansowa

	Klasyfikacja instrumentów finansowych wg MSR 39 na dzień 31 grudnia 2016 roku
	Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności	Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży	Pożyczki i należności	Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Instrumenty zabezpieczające	Zobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSR 39	Ogółem
Aktywa finansowe trwałe:	-	-	157 203	88	-	-	-	-	157 291
Aktywa finansowe	-	-	157 203	88	-	-	-	-	157 291
Aktywa finansowe obrotowe:	-	-	124	391 097	-	-	-	-	391 221
Należności z tyt. dostaw i usług oraz pozostałe	-	-	-	294 181	-	-	-	-	294 181
Należności z tytułu instrumentów pochodnych	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	-	-	-	95 878	-	-	-	-	95 878
Pozostałe aktywa finansowe	-	-	124	1 038	-	-	-	-	1 162
Zobowiązania finansowe długoterminowe:	-	-	-	-	-	(391 263)	-	(842)	(392 105)
Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki	-	-	-	-	-	(391 263)	-	-	(391 263)
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu	-	-	-	-	-	-	-	(842)	(842)
Pozostałe zobowiązania finansowe	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Zobowiązania krótkoterminowe	-	-	-	-	-	(121 438)	(11 517)	(1 076)	(134 031)
Zobowiązania z tyt. dostaw i usług oraz pozostałe	-	-	-	-	-	(94 372)	-	-	(94 372)
Zobowiązania z tytułu instrumentów pochodnych	-	-	-	-	-	-	(11 517)	-	(11 517)
Bieżąca część kredytów bankowych i pożyczek	-	-	-	-	-	(27 066)	-	-	(27 066)
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu	-	-	-	-	-	-	-	(1 076)	(1 076)
	-	-	157 327	391 185	-	(512 701)	(11 517)	(1 918)	22 376

	Klasyfikacja instrumentów finansowych wg MSR 39 na dzień 31 grudnia 2015 roku
	Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności	Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży	Pożyczki i należności	Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Instrumenty zabezpieczające	Zobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSR 39	Ogółem
Aktywa finansowe trwałe:	-	-	3	43	-	-	-	-	46
Aktywa finansowe	-	-	3	43	-	-	-	-	46
Aktywa finansowe obrotowe:	-	-	83	204 847	-	-	5 673	-	210 603
Należności z tyt. dostaw i usług oraz pozostałe	-	-	-	149 805	-	-	-	-	149 805
Należności z tytułu instrumentów pochodnych	-	-	-	-	-	-	5 673	-	5 673
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	-	-	-	55 032	-	-	-	-	55 032
Pozostałe aktywa finansowe	-	-	83	10	-	-	-	-	93
Zobowiązania finansowe długoterminowe:	-	-	-	-	-	(29 325)	-	(1 231)	(30 556)
Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki	-	-	-	-	-	(29 325)	-	-	(29 325)
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu	-	-	-	-	-	-	-	(1 231)	(1 231)
Pozostałe zobowiązania finansowe	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Zobowiązania krótkoterminowe	-	-	-	-	-	(161 655)	-	(999)	(162 654)
Zobowiązania z tyt. dostaw i usług oraz pozostałe	-	-	-	-	-	(56 546)	-	-	(56 546)
Zobowiązania z tytułu instrumentów pochodnych	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Bieżąca część kredytów bankowych i pożyczek	-	-	-	-	-	(105 109)	-	-	(105 109)
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu	-	-	-	-	-	-	-	(999)	(999)
	-	-	86	204 890	-	(190 980)	5 673	(2 230)	17 439

35.2 Wartość godziwa

	Na dzień 31 grudnia 2016		Na dzień 31 grudnia 2015
	Wartość bilansowa	Wartość godziwa	Wartość bilansowa	Wartość godziwa
Aktywa finansowe trwałe	157 203	157 203	3	3
Należności z tytułu instrumentów pochodnych	-	-	5 673	5 673
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	95 878	95 878	55 032	55 032
Pozostałe obrotowe aktywa finansowe	1 162	1 162	93	93
Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki	(391 263)	(391 263)	(29 325)	(29 325)
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu długoterminowe	(842)	(842)	(1 231)	(1 231)
Pozostałe zobowiązania finansowe długoterminowe	-	-	-	-
Zobowiązania z tytułu instrumentów pochodnych	(11 517)	(11 517)	-	-
Bieżąca część kredytów bankowych i pożyczek	(27 066)	(27 066)	(105 109)	(105 109)
Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu krótkoterminowe	(1 076)	(1 076)	(999)	(999)

Grupa nie porównuje wartości bilansowych i wartości godziwych tych klas instrumentów finansowych, które mają charakter należności lub zobowiązań krótkoterminowych.

Akcje i udziały zaliczane do kategorii aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, dotyczą podmiotów nienotowanych, dla których brak jest możliwości wiarygodnego określenia ich wartości godziwej metodami alternatywnymi wyceniane są w cenie nabycia skorygowanej o odpis z tytułu utraty wartości

35.3 Hierarchia wartości godziwej

Poniższa nota prezentuje ujawnienia dotyczące wyłącznie instrumentów finansowych wycenianych w bilansie wg wartości godziwej.

		Na dzień 31 grudnia 2016	Na dzień 31 grudnia 2015
	Poziom 2	Poziom 3	Poziom 2	Poziom 3
Aktywa finansowe trwałe	-	3	-	3
Należności z tytułu instrumentów pochodnych	-	-	5 673	-
Zobowiązania z tytułu instrumentów pochodnych	(11 517)	-	-	-
	(11 517)	3	5 673	3

Metody ustalania wartości godziwej instrumentów finansowych.

Poziom I

W okresie sprawozdawczym zakończonym 31 grudnia 2016 roku Grupa nie posiadała instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej kwalifikowanych do poziomu I (na dzień 31 grudnia 2015: nie występowały).

Poziom II

Do poziomu II Grupa kwalifikuje należności lub zobowiązania z tytułu instrumentów pochodnych. Zmiany wartości godziwej instrumentów spełniających kryteria rachunkowości zabezpieczeń zalicza się, w części efektywnej do kapitałów własnych Grupy, a w części nieefektywnej do rachunku zysków i strat. W momencie realizacji zabezpieczanego przychodu ze sprzedaży zmiany wartości godziwej instrumentów zabezpieczających ujmowane są w bieżącym wyniku finansowym. Zmiany wartości godziwej instrumentów pochodnych, które nie spełniają kryteriów rachunkowości zabezpieczeń są odnoszone bezpośrednio w wynik finansowy roku obrotowego.

Wartość godziwa instrumentów pochodnych ustalana jest przy zastosowaniu modeli wyceny instrumentów finansowych przy zastosowaniu ogólnie dostępnych kursów walutowych (kurs EUR- 4,4240) i stóp procentowych (1M -12 M WIBID, 1M-12M EURIBOR). Wskaźniki zmienności kursów walut pozyskiwane są z serwisów Reuters lub Bloomberg.

Do wyceny opcji europejskich Spółka stosuje model Garmana – Kohlhagena. Kursy po jakich są zawierane opcje walutowe zaprezentowano w nocie nr 36.2 .

Poziom III

Do poziomu III zakwalifikowane są udziały posiadane w spółkach nienotowanych, dla których nie jest możliwe wiarygodne ustalenie ich wartości godziwej. Dla spółek tych nie istnieją aktywne rynki ani nie odnotowano porównywalnych transakcji na tego typu walorach. W sprawozdaniu z sytuacji finansowej udziały te wyceniane są według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu utraty wartości.

	Na dzień
	31.12.2016	31.12.2015
Stan na początek okresu	3	3
Odpisy aktualizujące	-	-
Sprzedaż	-	-
Stan na koniec okresu	3	3

W okresie sprawozdawczym nie miało miejsca przekwalifikowanie, ani przesunięcie instrumentów finansowych między poszczególnymi poziomami (w okresie porównawczym: nie występowało).

35.4 Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat dotyczących instrumentów finansowych ujęte w rachunku zysków i strat.

Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat (w tym przychody i koszty odsetkowe) na dzień 31 grudnia 2016 roku
	Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności	Aktywa/Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży	Pożyczki i należności	Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Instrumenty zabezpieczające	Zobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSR 39	Ogółem
Przychody/(koszty) z tytułu odsetek	-	-	-	546	(1 683)	-	(69)	(1 206)
Zyski/(straty) z tytułu różnic kursowych	-	-	-	6 934	(10 059)	-	(32)	(3 157)
(Utworzenie)/rozwiązanie odpisów aktualizujących	-	-	-	(576)	-	-	-	(576)
Dywidendy	-	-	11	-	-	-	-	11
Zyski/(straty) ze zbycia/realizacji instrumentów finansowych	-	-	-	-	-	-	-	-
Korekta sprzedaży z tytułu transakcji zabezpieczających	-	-	-	-	-	18	-	18
Zyski/(straty) z tytułu wyceny i realizacji instrumentów pochodnych	-	-	-	-	-	113	-	113
Ogółem zysk/(strata) netto	-	-	11	6 904	(11 742)	131	(101)	(4 797)

Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat (w tym przychody i koszty odsetkowe) na dzień 31 grudnia 2015 roku
	Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności	Aktywa/Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży	Pożyczki i należności	Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Instrumenty zabezpieczające	Zobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSR 39	Ogółem
Przychody/(koszty) z tytułu odsetek	-	-	-	947	(1 056)	-	(132)	(241)
Zyski/(straty) z tytułu różnic kursowych	-	-	-	(649)	(1 024)	-	-	(1 673)
(Utworzenie)/rozwiązanie odpisów aktualizujących	-	-	-	142	-	-	-	142
Dywidendy	-	-	26	-	-	-	-	26
Zyski/(straty) ze zbycia/realizacji instrumentów finansowych	-	-	-	-	-	-	-	-
Korekta sprzedaży z tytułu transakcji zabezpieczających	-	-	-	-	-	2 011	-	2 012
Zyski/(straty) z tytułu wyceny i realizacji instrumentów pochodnych	-	-	-	-	-	2 255	-	2 255
Ogółem zysk/(strata) netto	-	-	26	440	(2 080)	4 266	(132)	2 521

36. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym

Poza instrumentami pochodnymi, do głównych instrumentów finansowych, z których korzysta Grupa, należą kredyty bankowe, obligacje, środki pieniężne, bony skarbowe i lokaty krótkoterminowe. Głównym celem tych instrumentów finansowych jest pozyskanie środków finansowych na działalność Grupy. Grupa posiada też inne instrumenty finansowe, takie jak należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług, które powstają bezpośrednio w toku prowadzonej przez nią działalności. Grupa zawiera również transakcje z udziałem instrumentów pochodnych, przede wszystkim zerokosztowe strategie opcyjne. Celem tych transakcji jest zarządzanie ryzykiem stopy procentowej oraz ryzykiem walutowym powstającym w toku działalności Grupy. Zasadą stosowaną przez Grupę obecnie i przez cały okres objęty badaniem jest nieprowadzenie obrotu instrumentami

finansowymi. Główne rodzaje ryzyka wynikającego z instrumentów finansowych Grupy obejmują ryzyko stopy procentowej, ryzyko związane z płynnością, ryzyko walutowe oraz ryzyko kredytowe. Zarząd weryfikuje i uzgadnia zasady zarządzania każdym z tych rodzajów ryzyka – zasady te zostały w skrócie omówione poniżej. Grupa monitoruje również ryzyko cen rynkowych dotyczące wszystkich posiadanych przez nią instrumentów finansowych. Zasady rachunkowości Grupy dotyczące instrumentów pochodnych zostały omówione w nocie 8.19 i 8.20.

36.1 Ryzyko stopy procentowej

Narażenie Grupy na ryzyko wywołane zmianami stóp procentowych dotyczy przede wszystkim długoterminowych zobowiązań finansowych, które są oprocentowane według zmiennych stóp procentowych (WIBOR, EURIBOR, LIBOR) powiększonych o marżę. W celu analizy wrażliwości na zmiany stopy procentowej długoterminowych zobowiązań finansowych Grupy tj. kredytów oraz zobowiązań z tytułu leasingu finansowego, założono spadek ich oprocentowania w skali roku – dla EURIBOR o 0,01 pkt. % oraz spadek oprocentowania w skali roku dla WIBOR o 0,10 pkt. % oraz wzrost oprocentowania w skali roku dla LIBOR o 0,55 pkt % (2015: WIBOR- spadek o 0,20 pkt %; EURIBOR spadek o 0,05 pkt %, LIBOR- wzrost o 0,30 pkt %).

Grupa nie posiada instrumentów zabezpieczających przed ryzykiem stóp procentowych.

Ryzyko stopy procentowej – wrażliwość na zmiany

Poniższa tabela przedstawia wrażliwość wyniku finansowego brutto na racjonalnie możliwe zmiany stóp procentowych przy założeniu niezmienności innych czynników w związku z zobowiązaniami o zmiennej stopie procentowej. Nie przedstawiono wpływu na kapitał własny Grupy.

	Zwiększenie o punkty	Wpływ na wynik
	procentowe	finansowy brutto
Rok zakończony dnia 31.12.2016
PLN	-0,10%	(1)
EUR	-0,01%	(24)
USD	0,55%	128
Rok zakończony dnia 31.12.2015
PLN	-0,20%	(1)
EUR	-0,05%	(15)
USD	0,30%	-

Wartość bilansowa instrumentów finansowych Grupy narażonych na ryzyko stopy procentowej, w podziale na poszczególne kategorie wiekowe

31 grudnia 2016 - Oprocentowanie zmienne

	<1rok	1–2 lat	2-5 lat	>5 lat	Razem
Kredyty bankowe	27 066	42 959	247 790	100 514	418 329
Leasing finansowy	1 076	842	-	-	1 918

31 grudnia 2015 - Oprocentowanie zmienne

	<1rok	1–2 lat	2-5 lat	>5 lat	Razem
Kredyty bankowe	105 109	8 714	16 939	3 672	134 434
Leasing finansowy	999	1 231	-	-	2 230

Efektywna stopa procentowa dla kredytów zaciągniętych przez Grupę wynosiła na dzień 31 grudnia 2016 roku 1,5494% (2015: 0,8513 %).

Oprocentowanie instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu jest aktualizowane w okresach poniżej jednego roku. Odsetki od instrumentów finansowych o stałym oprocentowaniu są stałe przez cały okres do upływu terminu zapadalności/wymagalności tych instrumentów. Pozostałe instrumenty finansowe Grupy, które nie zostały ujęte w powyższych tabelach, nie są oprocentowane i w związku z tym nie podlegają ryzyku stopy procentowej.

36.2 Ryzyko walutowe

Grupa narażona jest na ryzyko walutowe z tytułu zawieranych transakcji sprzedaży. Ryzyko takie powstaje w wyniku dokonywania przez jednostkę operacyjną sprzedaży lub zakupów w walutach innych niż jej waluta wyceny. Około 85% zawartych przez Grupę transakcji sprzedaży wyrażonych jest w walutach innych niż waluta sprawozdawcza jednostki operacyjnej dokonującej sprzedaży.

Grupa stara się negocjować warunki zabezpieczających instrumentów pochodnych w taki sposób, by odpowiadały one warunkom zabezpieczanej pozycji i zapewniały dzięki temu maksymalną skuteczność zabezpieczenia.

Poniższa tabela przedstawia wrażliwość wyniku finansowego brutto w związku ze zmianą wartości godziwej aktywów i zobowiązań pieniężnych na racjonalnie możliwe wahania kursu EUR, GBP i USD (łącznie) przy założeniu niezmienności innych czynników.

Do analizy przyjęto założenia zmiany kursów walut w oparciu o publikowane prognozy rynkowe: dla danych na dzień 31 grudnia 2016 roku przyjęto wzrost waluty EUR o 1% i waluty USD o 5% (2015: wzrost EUR o 3% i USD o 10 %) oraz spadek waluty EUR o 5 % w ciągu roku (2015: spadek o 3%).

	Procentowa zmiana kursów	Wpływ na wynik finansowy brutto	Wpływ na kapitał własny
31 grudnia 2016
Należności handlowe	+1%/ +5%	1 380	-
Pożyczki udzielone	+1%	1	-
Środki pieniężne	+1%/ +5%	189	-
Instrumenty zabezpieczające	1%	-	(8 482)
Zobowiązania handlowe	+1%/ +5%	(335)	-
Kredyty bankowe	+1%/ +5%	(3 705)	-
Leasing finansowy	+1%	(24)	-
Razem wpływ wzrostu kursu		(2 494)	(8 482)
Należności handlowe	-5 %	(6 875)	-
Pożyczki udzielone	-5 %	(4)	-
Środki pieniężne	-5 %	(947)	-
Instrumenty zabezpieczające	-5 %	-	43 710
Zobowiązania handlowe	-5 %	1 675	-
Kredyty bankowe	-5 %	12 926	-
Leasing finansowy	-5 %	(365)	-
Razem wpływ spadku kursu		6 410	43 710

	Procentowa zmiana kursów	Wpływ na wynik finansowy brutto	Wpływ na kapitał własny
31 grudnia 2015
Należności handlowe	+3%/ +10%	3 820	-
Pożyczki udzielone	+3%/ +10%	1	-
Środki pieniężne	+3%/ +10%	264	-
Instrumenty zabezpieczające	+3%/ +10%	-	(2 333)
Zobowiązania handlowe	+3%/ +10%	(857)	-
Kredyty bankowe	+3%/ +10%	(4 872)	-
Leasing finansowy	+3%/ +10%	(30)	-
Razem wpływ wzrostu kursu		(1 674)	(2 333)
Należności handlowe	- 3 %	(3 742)	-
Pożyczki udzielone	- 3 %	(1)	-
Środki pieniężne	- 3 %	(262)	-

Instrumenty zabezpieczające	- 3 %	-	25 124
Zobowiązania handlowe	- 3 %	857	-
Kredyty bankowe	- 3 %	3 699	-
Leasing finansowy	- 3 %	(1 703)	-
Razem wpływ spadku kursu		(1 152)	25 124

Zabezpieczenie przed ryzykiem walutowym

Podstawową metodą zarządzania ryzykiem walutowym są strategie zabezpieczające wykorzystujące instrumenty pochodne. Grupa stosuje do zabezpieczenia przyszłych transakcji walutowych symetryczne strategie opcyjne.

Wpływ instrumentów pochodnych na sprawozdanie z sytuacji finansowej

Na dzień 31 grudnia 2016 roku wartość godziwa otwartych pozycji w instrumentach pochodnych wyniosła (11 517) tys. zł. i w całości została ujęta jako zobowiązanie z tytułu pochodnych instrumentów finansowych.

Wpływ instrumentów pochodnych na wynik finansowy i inne całkowite dochody

W okresie sprawozdawczym zakończonym 31 grudnia 2016 roku wynik na instrumentach pochodnych ukształtował się na poziomie 131 tysięcy zł. i dotyczył realizacji wygasających strategii opcyjnych objętych rachunkowością zabezpieczeń (stan na 31 grudnia 2015: 4 266 tys. zł.).

Wpływ instrumentów pochodnych na wynik okresu

	01.01.- 31.12.2016	01.01.- 31.12.2015
Wpływy na przychody ze sprzedaży	18	2 011
Wpływy na pozostałe przychody/koszty operacyjne, z tego:	113	2 255
- z tytułu realizacji instrumentów pochodnych w okresie - z tytułu wyceny instrumentów pochodnych w okresie	113 -	2 255 -
Wpływy z instrumentów pochodnych na wynik okresu, łącznie:	131	4 266

Rachunkowość zabezpieczeń

Opis ważniejszych zasad stosowanych odnośnie rachunkowości zabezpieczeń przedstawiony został w nocie 8.20. Zgodnie z nimi zmiany wartości godziwej instrumentów zabezpieczających zalicza się, w części efektywnej do kapitałów własnych Jednostki Dominującej, a w części nieefektywnej do rachunku zysków i strat. W momencie realizacji zabezpieczanego przychodu ze sprzedaży zmiany wartości godziwej instrumentów zabezpieczających ujmowane są w bieżącym wyniku finansowym.

Nie rzadziej, niż na dzień rozpoczęcia zabezpieczenia oraz na koniec każdego miesiąca dokonuje się oceny efektywności prospektywnej porównując skumulowaną zmianę wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego do skumulowanej zmiany wartości przyszłych przepływów.

Na koniec każdego miesiąca dokonuje się pomiaru efektywności zabezpieczania - efektywność retrospektywna- porównując skumulowaną zmianę wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego do skumulowanej zmiany wartości przyszłych przepływów pieniężnych oszacowaną na podstawie danych dotyczących rynku walutowego z dnia wyceny.

Kapitał z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczających

Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny instrumentów finansowych przedstawiono w punkcie 29.3 dodatkowych not objaśniających.

Wartość godziwa kontraktów walutowych

Na dzień 31 grudnia 2016 roku wartość godziwa kontraktów walutowych spełniających kryterium zaliczenia ich do rachunkowości zabezpieczeń wynosiła (11 517) tysięcy zł. i jako wartość efektywna w całości została ujęta w kapitale rezerwowym z aktualizacji wyceny oraz w zobowiązaniach z tytułu pochodnych instrumentów finansowych.

Poniższa tabela zawiera zbiorcze dane dotyczące wartości godziwych i terminy rozliczeń, a także zbiorcze informacje dotyczące kwoty (wielkości) będącej podstawą przyszłych płatności oraz ceny realizacji efektywnych kontraktów terminowych. Terminy rozliczeń są zbieżne z terminami, w których kwoty odniesione na kapitał z aktualizacji wyceny z tytułu tych transakcji zostaną odniesione do rachunku zysków i strat.

Waluta	Kwota w walucie	Typ transakcji	Data zawarcia	Data realizacji	Kurs terminowy	Nazwa Banku	Wartość godziwa
EUR	9 000	Opcja Put	06.2015	07-09.2017	4,2260	PKO BP S.A.	185
EUR	9 000	Opcja Call	06.2015	07-09.2017	4,5000	PKO BP S.A.	(957)
EUR	21 000	Opcja Put	07.2015	07-12.2017	4,2700	PKO BP S.A.	742
EUR	21 000	Opcja Call	07.2015	07-12.2017	4,5166	PKO BP S.A.	(2 476)
EUR	15 500	Opcja Put	08.2015	09.2017-06.2018	4,2800	PKO BP S.A.	774
EUR	15 500	Opcja Call	08.2015	09.2017-06.2018	4,6670	PKO BP S.A.	(1 561)
EUR	42 000	Opcja Put	10.2015	01.2017-09.2018	4,3000	PKO BP S.A.	2 232
EUR	42 000	Opcja Call	10.2015	01.2018-09.2018	4,6300	PKO BP S.A.	(4 890)
EUR	12 000	Opcja Put	11.2015	10.2018-11.2018	4,3000	PKO BP S.A.	880
EUR	12 000	Opcja Call	11.2015	10.2018-11.2018	4,7070	PKO BP S.A.	(1 857)
EUR	24 000	Opcja Put	04.2016	01-03.2019	4,3500-4,4000	PKO BP S.A.	2 407
EUR	24 000	Opcja Call	04.2016	01-03.2019	4,8500-4,9250	PKO BP S.A.	(2 960)
EUR	18 000	Opcja Put	08.2016	07-08.2019	4,3500-4,4000	PKO BP S.A.	2 708
EUR	18 000	Opcja Call	08.2016	07-08.2019	4,8500-4,9250	PKO BP S.A.	(3 656)
EUR	8 000	Opcja Put	10.2016	10.2019	4,4500	PKO BP S.A.	2 214
EUR	8 000	Opcja Call	10.2016	10.2019	4,8850	PKO BP S.A.	(2 658)
EUR	8 000	Opcja Put	11.2016	11.2019	4,5000	PKO BP S.A.	2 542
EUR	8 000	Opcja Call	11.2016	11.2019	5,1400	PKO BP S.A.	(1 662)
Razem						PKO BP S.A.	(7 993)
EUR	10 500	Opcja Put	12.2014	01-03.2017	4,3000	mBank S.A.	39
EUR	10 500	Opcja Call	12.2014	01-03.2017	4,6030-4,6770	mBank S.A.	(19)
EUR	18 500	Opcja Put	08.2015	09.2017-06.2018	4,2800	mBank S.A.	886
EUR	18 500	Opcja Call	08.2015	09.2017-06.2018	4,6400	mBank S.A.	(1 912)
EUR	25 500	Opcja Put	12.2015	08-11.2018	4,3500	mBank S.A.	1 989
EUR	25 500	Opcja Call	12.2015	08-11.2018	4,6700	mBank S.A.	( 3 230)
EUR	5 000	Opcja Put	05.2016	01-04.2019	4,4500	mBank S.A.	654
EUR	5 000	Opcja Call	05.2016	01-04.2019	4,9250	mBank S.A.	(577)
EUR	7 000	Opcja Put	10.2016	09.2019	4,4000	mBank S.A.	1 672
EUR	7 000	Opcja Call	10.2016	09.2019	4,9080	mBank S.A.	(2 158)
Razem						mBank S.A.	(2 656)
EUR	32 000	Opcja Put	06.2015	01-06.2017	4,2000	ING Bank Śląski S.A.	135
EUR	32 000	Opcja Call	06.2015	01-06.2017	4,4818	ING Bank Śląski S.A.	(1 799)

Razem ING Bank Śląski S.A.						(868)
EUR	22 000	Opcja Call	06.2016	05-06.2019	4,9300	ING Bank Śląski S.A.	(2 813)
EUR	22 000	Opcja Put	06.2016	05-06.2019	4,4500	ING Bank Śląski S.A.	2 943
EUR	10 000	Opcja Call	05.2016	04.2019	4,9600	ING Bank Śląski S.A.	(1 120)
EUR	10 000	Opcja Put	05.2016	04.2019	4,4500	ING Bank Śląski S.A.	1 322
EUR	15 000	Opcja Call	04.2016	01-03.2019	4,8950	ING Bank Śląski S.A.	(1 774)
EUR	15 000	Opcja Put	04.2016	01-03.2019	4,4000	ING Bank Śląski S.A.	1 663
EUR	37 000	Opcja Call	01.2016	10.2017-12.2018	4,7800	ING Bank Śląski S.A.	(3 763)
EUR	37 000	Opcja Put	01.2016	10.2017-12.2018	4,4500	ING Bank Śląski S.A.	4 338

Ryzyka związane z terminowymi kontraktami walutowymi to ryzyka stopy procentowej, kursu walutowego oraz niewypłacalności drugiej strony transakcji. Ryzyko kredytowe jest jednak ograniczone, gdyż drugą stroną transakcji są banki o wysokim standingu finansowym.

36.3 Ryzyko kredytowe

W Grupie funkcjonuje procedura przyznawania kontrahentowi limitu kredytu kupieckiego i określenie formy jego zabezpieczenia. Wszyscy klienci, którzy pragną korzystać z kredytów kupieckich, poddawani są procedurom wstępnej weryfikacji.

Większa część należności handlowych jest ubezpieczona, bądź zabezpieczona gwarancjami bankowymi z tytułu tzw. centralnego regulowania płatności. Dodatkowo należności kontrahentów są regularnie monitorowane przez służby handlowe i finansowe. W przypadku wystąpienia należności przeterminowanych zgodnie z obowiązującymi procedurami następuje wstrzymanie sprzedaży i uruchamiana jest windykacja należności.

W odniesieniu do innych aktywów finansowych Grupy, takich jak środki pieniężne i ich ekwiwalenty, aktywa finansowe dostępne do sprzedaży oraz niektóre instrumenty pochodne o dodatniej wartości godziwej, ryzyko kredytowe Grupy powstaje w wyniku niemożności dokonania zapłaty przez drugą stronę umowy.

W Grupie nie występują istotne koncentracje ryzyka kredytowego.

36.4 Ryzyko związane z płynnością

Grupa monitoruje ryzyko braku funduszy przy pomocy narzędzia okresowego planowania płynności. Narzędzie to uwzględnia terminy wymagalności/ zapadalności zarówno inwestycji jak i aktywów finansowych (np. konta należności, pozostałych aktywów finansowych) oraz prognozowane przepływy pieniężne z działalności operacyjnej.

Celem Grupy jest utrzymanie równowagi pomiędzy ciągłością a elastycznością finansowania, poprzez korzystanie z rozmaitych źródeł finansowania, takich jak kredyty w rachunku bieżącym, kredyty bankowe oraz umowy leasingu finansowego.

Tabela poniżej przedstawia zobowiązania finansowe Grupy na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 wg daty zapadalności na podstawie umownych niezdyskontowanych płatności.

31 grudnia 2016	<1rok	1–2 lat	2-5 lat	>5 lat	Razem
Kredyty bankowe Leasing finansowy	27 066 1 076	42 959 842	247 790 -	100 514 -	418 329 1 918
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania	114 130	-	-	-	114 130
	142 272	43 801	247 790	100 514	534 377

31 grudnia 2015	<1rok	1–2 lat	2-5 lat	>5 lat	Razem
Kredyty bankowe	105 109	8 714	16 939	3 672	134 434
Leasing finansowy	999	1 231	-	-	2 230
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania	74 053	-	-	-	74 053
	180 161	9 945	16 939	3 672	210 717

37. Zarządzanie kapitałem

Głównym celem zarządzania kapitałem Grupy jest utrzymanie dobrego ratingu kredytowego i bezpiecznych wskaźników kapitałowych, które wspierałyby działalność operacyjną Grupy i zwiększały wartość dla jej akcjonariuszy.

Grupa zarządza strukturą kapitałową i w wyniku zmian warunków ekonomicznych wprowadza do niej zmiany. W celu utrzymania lub skorygowania struktury kapitałowej, Grupa może zmienić wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy, zwrócić kapitał akcjonariuszom lub wyemitować nowe akcje. W okresie obrotowym zakończonym 31 grudnia 2015 roku i 31 grudnia 2014 roku nie wprowadzono żadnych zmian do celów, zasad i procesów obowiązujących w tym obszarze.

Grupa monitoruje stan kapitałów stosując wskaźnik dźwigni, który jest liczony jako stosunek zadłużenia netto do sumy kapitałów powiększonych o zadłużenie netto. Zasady Grupy stanowią, by wskaźnik ten mieścił się w przedziale 20% - 40%.

	31.12.2016	31.12.2015
Oprocentowane kredyty i pożyczki	418 329	134 434
Leasing finansowy	1 918	2 230
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania, rezerwy i rozliczenia międzyokresowe	201 343	123 228
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	(95 878)	(55 032)
Zadłużenie netto	525 712	204 860
Zamienne akcje uprzywilejowane	-	-
Kapitał podstawowy	23 901	23 901
Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej	113 214	113 214
Pozostałe kapitały rezerwowe	249 079	195 044
Kapitał z aktualizacji wyceny	(9 328)	4 595
Pozostałe kapitały z aktualizacji wyceny	17 654	17 654
Program motywacyjny	2 354	1 290
Zyski zatrzymane	151 519	118 387
Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	797	711
Kapitał udziałowców niekontrolujących	3 206	3 662
Kapitał razem	552 396	478 458
Kapitał i zadłużenie netto	1 078 108	683 318
Wskaźnik dźwigni	48,76%	29,98%

38. Informacje o podmiotach powiązanych

Następująca tabela przedstawia łączne kwoty transakcji zawartych z podmiotami powiązanymi:

Podmiot powiązany		Sprzedaż podmiotom powiązanym	Zakupy od podmiotów powiązanych	Należności od podmiotów powiązanych	Zobowiązania wobec podmiotów powiązanych
Forte Baldai UAB	31.12.2016	-	184	-	16
	31.12.2015	-	176	-	14
Forte SK S.r.o.	31.12.2016	9	1 154	-	97
	31.12.2015	-	1 105	-	93
Forte Furniture Ltd.	31.12.2016	-	731	-	-
	31.12.2015	-	623	-	-
Forte Iberia S.l.u	31.12.2016	9	1 314	-	111
	31.12.2015	5	1 004	24	-
Forte Mobilier S.a.r.l.	31.12.2016	-	-	-	-
	31.12.2015	-	-	-	-
Forte Mobila S.r.l.	31.12.2016	-	-	-	-
	31.12.2015	-	-	24	-
TM Handel Sp. z o.o.	31.12.2016	4 145	438	267	187
	31.12.2015	4 419	3 461	319	232
Razem	31.12.2016	4 163	3 821	267	411
	31.12.2015	4 424	6 369	367	339

Transakcje dotyczą sprzedaży produktów, towarów i usług oraz zakupów usług.

Saldo udzielonych pożyczek na dzień 31.12.2016 roku prezentuje poniższa tabela:

Podmiot powiązany	Wysokość pożyczki	Waluta pożyczki	Termin spłaty	Saldo pożyczki na dzień 31.12.2016	Wartość odsetek należnych na dzień 31.12.2016
Jednostki zależne:
Fort Mobilier S.a.r.l.	10	EUR	grudzień 2019	88	-
Antwerp Sp. z o.o.	30	PLN	czerwiec 2017	30	-
Razem:				118	-
W tym:
Część krótkoterminowa:
Antwerp Sp. z o.o.				30	-
Razem:				30	-
Część długoterminowa:
Fort Mobilier S.a.r.l.				88	-
Razem:				88	-

Powyższe pożyczki zostały udzielone na warunkach rynkowych (oprocentowanie zmienne oparte o WIBOR/ EURIBOR plus marża).

Podmiot powiązany Wysokość pożyczki Waluta pożyczki Termin spłaty Saldo pożyczki na dzień 31.12.2015 Wartość odsetek należnych na dzień 31.12.2015 Jednostki zależne: Fort Mobilier S.a.r.l. 10 EUR grudzień 2017 43 - Antwerp Sp. z o.o. 10 PLN lipiec 2016 10 - Razem: 53 - W tym: Część krótkoterminowa: Antwerp Sp. z o.o. 10 - Razem: 10 - Część długoterminowa: Fort Mobilier S.a.r.l. 43 43 - - Razem: 43 -

Saldo udzielonych pożyczek jednostkom zależnym niekonsolidowanym na dzień 31.12.2015 roku:

Powyższe pożyczki zostały udzielone na warunkach rynkowych (oprocentowanie zmienne oparte o WIBOR/ EURIBOR plus marża).

W okresie sprawozdawczym zakończonym 31 grudnia 2016 roku Jednostka Dominująca zawarła następujące umowy pożyczek ze spółkami powiązanymi:

• w dniu 29.02.2016 roku aneks do umowy pożyczki ze spółką zależną Antwerp Sp. z o.o., zgodnie z którym zwiększono kwotę pożyczki do 30 tysięcy zł. W dniu 30.12.2016 roku podpisano aneks do umowy pożyczki, zgodnie z którym przedłużono termin spłaty do 30.06.2017 roku;

• w dniu 05.12.2016 roku aneks do umowy pożyczki ze spółką zależną Forte Mobilier SARL, zgodnie z którym zwiększono kwotę pożyczki do 30 tysięcy EUR z datą ostatniego ciągnienia do 31.12.2017 roku. Spłata nastąpi w 8 ratach począwszy od 31.03.2018 roku;

38.1 Jednostka Dominująca całej Grupy

Jednostką dominującą Grupy Kapitałowej Fabryk Mebli FORTE jest spółka Fabryki Mebli FORTE S.A.

38.2 Podmiot o znaczącym wpływie na Grupę:

Informacja o podmiotach posiadających powyżej 5% udziałów w kapitale Jednostki Dominującej została przedstawiona w nocie 29.

38.3 Wspólne przedsięwzięcie, w którym Jednostka Dominująca jest wspólnikiem

Jednostka Dominująca Grupy nie prowadzi wspólnych przedsięwzięć.

38.4 Warunki transakcji z podmiotami powiązanymi

Wszelkie transakcje z podmiotami powiązanymi są przeprowadzane na warunkach stosowanych przez Grupę w relacjach z podmiotami niepowiązanymi.

38.5 Transakcje z udziałem Zarządu, kluczowego kierownictwa lub członków ich najbliższych rodzin.

Program motywacyjny dla Członków Zarządu Jednostki Dominującej i emisja warrantów subskrypcyjnych serii D, E i F z wyłączeniem prawa poboru warrantów subskrypcyjnych serii D, E i F

W dniu 10 czerwca 2014 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie FABRYK MEBLI "FORTE" S.A. ("Jednostki Dominującej" lub "Spółki"), zatwierdziło wprowadzenie programu motywacyjnego dla Członków Zarządu Spółki ("Program Motywacyjny"). Celem Programu Motywacyjnego jest dążenie do rozwoju Jednostki Dominującej i jej jednostek zależnych ("Grupa Kapitałowa") poprzez stworzenie mechanizmów motywacyjnych dla osób odpowiedzialnych za zarządzanie, odnoszących się do wyników

finansowych Grupy Kapitałowej i wzrostu wartości akcji Jednostki Dominującej. Program ten ma charakter programu rozliczanego poprzez emisję instrumentów kapitałowych w zamian za świadczone usługi – łącznie 356 220 imiennych Warrantów subskrypcyjnych Spółki w trzech seriach po cenie emisyjnej równej średniej arytmetycznej kursu akcji Jednostki Dominującej notowanych na GPW, obliczonej na podstawie notowań tych akcji w okresie

od dnia 28 kwietnia 2014 roku do dnia 10 czerwca 2014 roku. Cena emisyjna akcji Spółki serii H została ustalona uchwałą Rady Nadzorczej z dnia 27 października 2014 roku na kwotę 46,19. Każdy Warrant uprawnia do objęcia jednej akcji serii H za cenę emisyjną.

Zakres przyjętego programu motywacyjnego prezentuje poniższa tabela, zgodna z zatwierdzonym Regulaminem Programu Motywacyjnego.

	Seria D	Seria E	Seria F
Liczba Warrantów subskrypcyjnych	118 740	118 740	118 740
Okres nabywania uprawnień	10.06.2014 - 31.12.2014	01.01.2015 - 31.12.2015	01.01.2016 - 31.12.2016
Warunki uprawniające do nabycia Warrantów	1/niezgłoszenie przez biegłego rewidenta istotnych zastrzeżeń do skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014; 2/ wzrost o co najmniej 10% zysku netto na jedną akcję Spółki na dzień 31 grudnia 2014 w stosunku do stanu na koniec 2013 roku; 3/ wzrost o co najmniej 10% średniego kursu akcji Spółki na GPW., obliczonego na podstawie	1/ niezgłoszenie przez biegłego rewidenta istotnych zastrzeżeń do skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2015; 2/ wzrost o co najmniej 10% zysku netto na jedną akcję Spółki na dzień 31 grudnia 2015 w stosunku do stanu na koniec 2014 roku; 3/ wzrost o co najmniej 10% średniego kursu akcji Spółki na GPW., obliczonego na podstawie	1/ niezgłoszenie przez biegłego rewidenta istotnych zastrzeżeń do skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2016; 2/ wzrost o co najmniej 10% zysku netto na jedną akcję Spółki na dzień 31 grudnia 2016 w stosunku do stanu na koniec 2015 roku; 3/ wzrost o co najmniej 10% średniego kursu akcji Spółki na GPW., obliczonego na podstawie
	wszystkich notowań tych akcji w grudniu 2014 roku, w stosunku do średniego	wszystkich notowań tych akcji w grudniu 2015 roku, w stosunku do średniego	wszystkich notowań tych akcji w grudniu 2016 roku, w stosunku do średniego
	kursu akcji Spółki na GPW obliczonego na podstawie wszystkich notowań tych akcji w grudniu 2013 roku;	kursu akcji Spółki na GPW obliczonego na podstawie wszystkich notowań tych akcji w grudniu 2014 roku;	kursu akcji Spółki na GPW obliczonego na podstawie wszystkich notowań tych akcji w grudniu 2015 roku;

3/ pełnienie funkcji Członka Zarządu Spółki, przez co najmniej sześć miesięcy w danym okresie i pozostawanie nimi na koniec danego okresu oraz uzyskanie absolutorium z pełnienia funkcji Członka Zarządu Spółki w danym okresie.

Wzrost zysku netto na jedną akcję Spółki, stanowiący warunek zaoferowania Warrantów przypadających za dany okres, ustalany jest na podstawie skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej, zbadanego przez biegłego rewidenta i zatwierdzonego uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki.

Wykonanie praw z Warrantów może nastąpić nie wcześniej, niż po upływie roku od formalnej decyzji o ich objęciu i nie później, niż do dnia 30 listopada 2018 roku.

Serie programu motywacyjnego traktuje się jako odrębne programy w rozumieniu MSSF 2.

Wartość godziwa programu motywacyjnego

Wartość godziwą programu dla serii F określono na kwotę 1 064 tys. zł. i taka wartość zaksięgowano we wzroście kapitału własnego w pozycji program motywacyjny oraz w kosztach świadczeń pracowniczych.

Liczba i średnie ważone ceny wykonania warrantów są następujące:

	Seria	Liczba Warrantów	śr. ważona cena wykonania
Występujące na 01.01.2016, w tym:		237 480
	D	118 740	46,19
	F	118 740	46,19
Zmiana w ciągu okresu sprawozdawczego Wygasłe w 2016 roku	-	-	-

Występujące na 31.12.2016, w tym: 237 480 Możliwe do wykonania na 31.12.2016 D 118 740 46,19 F 118 740 46,19

38.6 Wynagrodzenie wyższej kadry kierowniczej Grupy

Wynagrodzenie wypłacone członkom Zarządu oraz członkom Rady Nadzorczej Spółki (Jednostki Dominującej) oraz Zarządom/Członkom Rad Nadzorczych jednostek powiązanych Grupy przedstawiało się następująco:

Wynagrodzenie wypłacone lub należne członkom Zarządu oraz członkom Rady Nadzorczej Grupy

	Okres 12 miesięcy zakończony
	31.12.2016	31.12.2015
Wynagrodzenie Zarządu, w tym:	13 748	11 800
w przedsiębiorstwie Emitenta	12 960	11 017
Maciej Formanowicz	5 416	4 348
Gert Coopmann	2 956	2 558
Klaus Dieter Dahlem	2 008	1 922
Maria Florczuk	1 152	729
Mariusz Gazda	1 428	1 022
Rafał Prendke
	-	438
z tytułu pełnienia funkcji we władzach jednostek zależnych	788	783
Maciej Formanowicz	547	537
Gert Coopmann	241	246

Rada Nadzorcza:	324	279
Zbigniew Sebastian	84	69
Władysław Frasyniuk	-	17
Stanisław Krauz	60	52
Tomasz Domagalski	60	52
Stefan Golonka	60	52
Jerzy Smardzewski	60	37

Szczegółowe zmiany w składzie osobowym Rady Nadzorczej zostały opisane w pkt 10 ładu korporacyjnego.

Wynagrodzenie wypłacone lub należne pozostałym członkom głównej kadry kierowniczej

Rok zakończony
31.12.2016	31.12.2015
10 086	7 297
-	-
79	25
-	-
-	-
10 165	7 322

38.7 Udziały wyższej kadry kierowniczej w programie akcji pracowniczych

W okresie sprawozdawczym programy akcji pracowniczych nie występowały.

39. Struktura zatrudnienia

Przeciętne zatrudnienie w Grupie w okresie styczeń – grudzień 2016 kształtowało się następująco:

	2016	2015
Zarząd Jednostki Dominującej	5	5
Zarządy jednostek powiązanych	11	6
Administracja	224	203
Dział sprzedaży	489	592
Pion produkcji	2 417	2 107
Pozostali	164	136
Razem	3 310	3 049

40. Zdarzenia następujące po bilansowym zakończeniu okresu sprawozdawczego

W dniu 02.01.2017 r. Jednostka Dominująca otrzymała od SKARBIEC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie zawiadomienie, działającym:

1) w imieniu własnym, jako podmiot zarządzający portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych,

2) w imieniu zarządzanego przez siebie funduszu SEZAM XX Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Aktywów Niepublicznych,

3) w imieniu zarządzanego przez siebie funduszu SKARBIEC Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z wydzielonymi Subfunduszami,

informację, iż w wyniku nabycia w dniu 28 grudnia 2016 r. przez BENTHAM Sp. z o.o. – spółkę portfelową funduszu SEZAM XX FIZ Aktywów Niepublicznych, akcji spółki FABRYK MEBLI FORTE S.A. udział Funduszy wraz ze Spółką Portfelową przekroczył 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu Emitenta. Na dzień 27 grudnia 2016 r. Fundusze posiadały łącznie 99 448 akcji Spółki, co stanowiło 0,42 % udziału w kapitale zakładowym Spółki. Akcje uprawniały do wykonywania 99 448 głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Spółki, co dawało 0,42 % udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce. Po nabyciu akcji przez Spółkę Portfelową na dzień 28 grudnia 2016 r., Fundusze wraz z Spółką Portfelową posiadają łącznie 2 149 448 akcji Spółki, co stanowi 8,99 % udziału w kapitale zakładowym Spółki. Akcje uprawniają do wykonywania 2 149 448 głosów z akcji na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Spółki, co daje 8,99 % udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce.

W dniu 18.01.2017 r. Jednostka Dominująca zawarła z Indian Furniture Products Limited z siedzibą w Chennai Indie, podmiotem należącym do Grupy Kapitałowej ADVENTZ, umowę joint venture, dotyczącą produkcji i sprzedaży mebli na rynku indyjskim. Elementem umowy joint venture jest utworzenie podmiotu o nazwie FORTE FURNITURE PRODUCTS INDIA PVT. LTD z siedzibą w Chennai, Indie, w którym każdy z udziałowców, tj. FORTE i IFPL, posiada po 50% udziałów. Wkład pieniężny wniesiony do kapitału zakładowego FFPI przez każdego z udziałowców wyniesie równowartość ok. 2 mln. EUR, a zasadniczym przedmiotem działalności FFPI będzie produkcja i sprzedaż mebli. Działalność FFPI oparta będzie o istniejący zakład produkcyjny i sieć sprzedaży w Indiach, będące dotychczas własnością IFPL oraz o dostarczane przez FORTE know-how wzornictwo, rozwój produktu i technologię produkcji. Planowane rozpoczęcie działalności operacyjnej FFPI przewidziane jest na kwiecień 2017 r.

W dniu 01.02.2017 roku Jednostka Dominująca powzięła informację od podmiotu zależnego TANNE Sp. z o.o., o potwierdzeniu przez Powszechną Kasę Oszczędności Bank Polski S.A. zawarcia transakcji zamiany zmiennej stopy procentowej na stałą, stanowiącej zabezpieczenie ryzyka stopy procentowej związanej z umową kredytu udzielonego TANNE w dniu 17 października 2016 r. Podstawowe warunki Transakcji IRS zawartej pomiędzy TANNE a PKO BP S.A.:

• kwota nominalna i waluta transakcji – 49.000 tys. EUR (35% kwoty nominalnej kredytu),

• stopa referencyjna: EURIBOR 3M,

• początek pierwszego okresu odsetkowego 20.09.2018 r.,
• pierwsza wymiana płatności odsetkowych 20.12.2018 r.,
• data zakończenia Transakcji IRS 14.10.2024 r.,
• amortyzacja i okresy odsetkowe zgodnie z uzgodnionym harmonogramem,
• baza odsetkowa dla obu nóg swapa (stałych i zmiennych płatności odsetkowych) Act/360.

Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych

Anna Wilczyńska

............................

Podpisy wszystkich Członków Zarządu:

Prezes Zarządu Maciej Formanowicz Członek Zarządu Gert Coopmann

Członek Zarządu Maria Florczuk

........................... ............................

Członek Zarządu Klaus Dieter Dahlem

............................ ...........................

Członek Zarządu Mariusz Gazda

............................

Ostrów Mazowiecka, dnia 20 marca 2017 roku