Erbud S.A. — Annual Report (ESEF) 2022

Mar 30, 2023

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z WYNIKU I POZOSTAŁYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z WYNIKU I POZOSTAŁYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
DZIAŁALNOŚĆ KONTYNUOWANA
Nota 4.2.-4.3. Przychody ze sprzedaży dóbr i usług	3 855 649
Nota 4.2., 4.4. Koszty sprzedanych dóbr i usług	3 633 500
Zysk brutto ze sprzedaży	222 149
Nota 4.4. Koszty sprzedaży	13 259
Nota 4.4. Koszty ogólnego zarządu	180 780
w tym wynagrodzenie w formie akcji	0
Nota 4.6. Pozostałe przychody operacyjne	11 508
Nota 4.6. Pozostałe koszty operacyjne	7 652
Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów z klientami	(11 108)
Nota 4.2. Zysk z działalności operacyjnej	20 858
Udział w zyskach/ (stratach) netto wycenianych metodą praw własności	(1 451)
Nota 4.7. Przychody finansowe	14 832
Nota 4.7. Koszty finansowe	35 855
Nota 4.2. Zysk/(strata) brutto	(1 616)
Nota 4.8. Podatek dochodowy	(12 610)
Zysk netto za okres obrotowy	10 994
Akcjonariuszom Jednostki Dominującej	8 291
Udziałowcom niekontrolującym	2 703

Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Skonsolidowana strata/ zysk netto	10 994
Różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań jednostek zagranicznych	1 174
Całkowite dochody (z uwzględnieniem efektu podatkowego) podlegające przeklasyfikowaniu do wyniku	1 174
Całkowite dochody za okres obrotowy	12 168
Przypadające:
Akcjonariuszom Jednostki Dominującej	9 456
Udziałowcom niekontrolującym	2 712

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

	31.12.2022	31.12.2021
AKTYWA	2 016 268	1 833 190
Nota 6.1. Nieruchomości inwestycyjne	33 909	0
Nota 6.2. Wartość firmy	41 588	41 240
Nota 6.1. Wartości niematerialne	13 546	9 907
Nota 6.1. Rzeczowe aktywa trwałe	195 867	167 932
Nota 6.11. Inwestycje ujmowane metodą praw własności	52 888	34 940
Nota 5.1. Aktywa finansowe	13 823	11 525
Nota 4.8. Aktywa z tytułu podatku odroczonego	82 358	49 496
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	8 576	14 432
Aktywa trwałe	442 555	329 472
Nota 6.4. Zapasy	160 239	67 446
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	23 455	15 189
Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa	431 013	302 138
Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług	651 583	594 647
Nota 6.5. Pozostałe należności	91 536	57 036
Nota 5.1. Aktywa finansowe	9 428	28 567
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	163 961	363 210
Nota 3.8. Środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT	35 338	50 745
Nota 3.8. Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania	0	10 855
Nota 6.6. Pozostałe aktywa	7 160	13 885
Aktywa obrotowe	1 573 713	1 503 718
PASYWA	2 016 268	1 833 190
Nota 3.1. Kapitał podstawowy	1 210	1 240
Kapitał zapasowy	254 769	207 074
Nota 3.1. Akcje własne	(20 000)	(70 000)
Kapitał rezerwowy	131 624	71 552
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych	6 645	5 480
Zyski zatrzymane	166 633	337 521
Kapitał własny akcjonariuszy Jednostki Dominującej	540 881	552 867
Kapitał udziałowców niekontrolujących	124 597	131 866
Kapitał własny	665 478	684 733
Nota 3.2.-3.5. Zadłużenie	189 407	155 160
Nota 6.7. Rezerwy	22 062	26 385
Nota 4.8. Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego	15 274	10 597
Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje	16 866	15 855
Zobowiązania długoterminowe	243 609	207 997
Nota 3.2.-3.5. Zadłużenie	123 168	58 735
Nota 6.7. Rezerwy	34 340	30 847
Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje	154 169	130 829
Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - pasywa	245 957	244 048
Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	443 402	363 131
Nota 6.9. Pozostałe zobowiązania	106 145	112 870
Zobowiązania krótkoterminowe	1 107 181	940 460

SKONSOLIDOWANE ZESTAWIENIE ZMIAN W KAPITALE

Skonsolidowane zestawienie zmian w kapitale

	Kapitał podstawowy	Akcje własne	Kapitał zapasowy	Kapitał rezerwowy	Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych	Zyski zatrzymane	Razem Kapitał udziałowców niekontrolujących	Kapitał własny
Stan na 1 stycznia 2021 r.	1 240	0	195 497	17 822	5 689	80 804	301 052	9 441
Wynik netto za okres	0	0	0	0	0	8 788	8 788	12 550
Całkowite dochody za okres obrotowy	0	0	0	0	(209)	0	(209)	(3)
Łączne całkowite dochody	0	0	0	0	(209)	8 788	8 579	12 547
Dywidenda	0	0	0	0	0	(500)	(500)	(3 253)
Przeniesienie wyniku netto z roku poprzedniego na zyski zatrzymane	0	0	2 308	25 000	0	(27 308)	0	0
Sprzedaż i emisja akcji w spółce zależnej	0	0	9 269	0	0	275 737	285 006	112 998
Programy akcji pracowniczych	0	0	0	28 343	0	0	28 343	0
Nabycie akcji własnych	0	(70 000)	0	0	0	0	(70 000)	0
Emisja akcji	0	0	0	387	0	0	387	133 520
Stan na 31 grudnia 2021 r.	1 240	(70 000)	207 074	71 552	5 480	337 521	552 867	131 866
Stan na 1 stycznia 2022 r.	1 240	(70 000)	207 074	71 552	5 480	337 521	552 867	131 866
Wynik netto za okres	0	0	0	0	0	8 291	8 291	2 703
Całkowite dochody za okres obrotowy	0	0	0	0	1 165	0	1 165	9
Łączne całkowite dochody	0	0	0	0	1 165	8 291	9 456	2 712
Dywidenda	0	0	0	0	0	(447)	(447)	0
Przeniesienie wyniku netto z roku poprzedniego	0	0	100 000	77 737	0	(177 737)	0	0
Rozliczenie wykupu akcji własnych przez Spółkę zależną w Grupie	0	0	0	0	0	28 610	28 610	(9 981)
Obniżenie kapitału podstawowego	(30)	70 000	(45 000)	(24 970)	0	0	0	0
Wykup i umorzenie udziałów w spółce zależnej	0	0	0	0	0	395	395	0
Nabycie akcji własnych	0	(20 000)	0	0	0	0	(20 000)	0
Nabycie akcji własnych przez Spółkę zależną w Grupie	0	0	0	0	0	(30 000)	(30 000)	0
Przeniesienie kapitału zgodnie z uchwałą	0	(7 305)	7 305	0	0	0	0	0
Stan na 31 grudnia 2022 r.	1 210	(20 000)	254 769	131 624	6 645	166 633	540 881	124 597

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Wynik brutto	(1 616)	85 395
Nota 4.2. Amortyzacja	33 128	27 649
Nota 4.7. Straty z tytułu różnic kursowych	(4 333)	(23)
Nota 4.7. Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy)	16 982	8 653
Nota 6.10. Pozostałe korekty niepieniężne	(7 011)	25 423
Nota 4.8. Zapłacony podatek dochodowy	(29 758)	(62 115)
Nota 6.10. Zmiana stanu kapitału obrotowego	(143 017)	(258 345)
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej	(135 625)	(173 363)
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ
Nota 5.1.2.
Wpływy z tytułu spłat udzielonych pożyczek	2 708	7 393
Wpływy pozostałe	30 890	20 910
Wydatki na nabycie rzeczowych aktywów trwałych	(54 202)	(88 063)
Wydatki z tytułu udzielonych pożyczek	(972)	(37 406)
Wydatki na nabycie udziałów w spółkach	(30 586)	(46 547)
Inne	(39)	0
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	( 52 201)	(143 713)

PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ
Nota 3.2. Wpływy z tytułu zaciągniętego zadłużenia - kredyty i pożyczki | 149 231 | 72 952 | Nota 3.4.
Nota 3.4. Wpływy z emisji obligacji | 0 | 75 000 |
Wpływy ze sprzedaży i emisji akcji spółki zależnej | 0 | 398 004 |
Wpływy pozostałe | 209 | 388 | Nota 3.2.
Wydatki z tytułu spłaty zadłużenia kredytowego - kapitał | (86 555) | (19 720) | Nota 3.2.
Wydatki z tytułu spłaty zadłużenia leasingowego - kapitał | (24 174) | (8 874) | Nota 3.2.
Wydatki z tytułu spłaty zadłużenia - odsetki | (18 593) | (4 791) |
Wypłata dywidend | (500) | (3 261) | Nota 3.1.
Nabycia akcji własnych | (30 977) | (70 000) | Nota 3.4.
Wykup dłużnych papierów wartościowych | 0 | (52 000) |
Wydatki pozostałe | (64) | 0 |
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej | (11 423) | 387 698 |

PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO | (199 249) | 70 622 |
Środki pieniężne na początek okresu | 363 210 | 292 588 |
Środki pieniężne na koniec okresu | 163 961 | 363 210 |

1. INFORMACJE OGÓLNE

1.1. WPROWADZENIE

1.2. PODSTAWA SPORZĄDZENIA

1.3. ZASTOSOWANE NOWE I ZMIENIONE STANDARDY I INTERPRETACJE

2. KONTRAKTY BUDOWLANE

2.1. PRZYCHODY I KOSZTY Z TYTUŁU KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH

2.2. NALEŻNOŚCI I ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH - KAUCJE

2.3. UZGODNIENIE KWOTY Z TYTUŁU NIEZAKOŃCZONYCH KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH

3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIEM

3.1. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM

3.2. ZADŁUŻENIE NETTO

3.3. ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU KREDYTÓW I POŻYCZEK

3.4. ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH OBLIGACJI

3.5. ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU LEASINGU

3.6. AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIA ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU ZADŁUŻENIA

3.7. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

3.8. ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY

4. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

4.1. ALTERNATYWNE MIERNIKI WYNIKÓW

4.2. SEGMENTY SPRAWOZDAWCZE

4.3. PRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY

4.4. KOSZT WŁASNY SPRZEDAŻY

4.5. KOSZTY ŚWIADCZEŃ PRACOWNICZYCH

4.6. POZOSTAŁE PRZYCHODY I KOSZTY OPERACYJNE

4.7. PRZYCHODY I KOSZTY FINANSOWE

4.8. OPODATKOWANIE

5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

5.1. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE

5.1.1. AKTYWA FINANSOWE

5.1.2. AKTYWA FINANSOWE – UDZIELONE POŻYCZKI

5.2. ZASADY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM FINANSOWYM

5.2.1. RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO WALUTOWE

5.2.2. RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO STÓP PROCENTOWYCH

5.2.3. RYZYKO KREDYTOWE

5.2.4. RYZYKO PŁYNNOŚCI

5.2.5. RYZYKO KLIMATYCZNE

6. NOTY POZOSTAŁE

6.1. RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

6.1.1. KWOTY ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH ZACIĄGNIĘTYCH W CELU NABYCIA RZECZOWYCH AKTYWÓW TRWAŁYCH

6.2. WARTOŚĆ FIRMY

6.3. UTRATA WARTOŚCI AKTYWÓW TRWAŁYCH

6.4. ZAPASY

6.5. NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU DOSTAW I USŁUG ORAZ NALEŻNOŚCI POZOSTAŁE

6.6. POZOSTAŁE AKTYWA

6.7. REZERWY

6.8. SPRAWY SPORNE

6.9. ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU DOSTAW I USŁUG ORAZ ZOBOWIĄZANIA POZOSTAŁE

6.10. WYJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

6.11. STRUKTURA GRUPY

6.12. TRANSAKCJE Z PODMIOTAMI POWIĄZANYMI

6.13. ZDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO

W Sprawozdaniu Finansowym można zauważyć ikony, które reprezentują następujące:
* Polityki rachunkowości
* Szacunki

1. INFORMACJE OGÓLNE

1.1. WPROWADZENIE

Podmiotem Dominującym Grupy Kapitałowej Erbud S.A. („Grupa”) jest spółka Erbud S.A. („Jednostka Dominująca”), mająca siedzibę w Polsce, w Warszawie, ul. Franciszka Klimczaka nr 1. Jednostka Dominująca została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym 29 listopada 2006 roku pod numerem KRS 0000268667 (Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy KRS). Jednostka Dominująca jest notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie od 2007 roku, wchodzi ‎ w skład indeksu spółek budowlanych WIG Budownictwo. Przedmiotem działalności Grupy są szeroko rozumiane usługi budowlano - montażowe wykonywane w systemie generalnego wykonawstwa w kraju i za granicą. Ponadto Erbud S.A. pełni w Grupie rolę centrum zarządzającego, doradczego i finansowego. Grupa działa na rynku polskim oraz na rynkach innych krajów Unii Europejskiej. Czas trwania Jednostki Dominującej i jednostek wchodzących w skład Grupy jest nieoznaczony.

Skład Zarządu Jednostki Dominującej na dzień 31.12.2022r. oraz na dzień podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego:
* Dariusz Grzeszczak – Prezes Zarządu
* Agnieszka Głowacka – Wiceprezes Zarządu
* Jacek Leczkowski – Wiceprezes Zarządu

Skład Rady Nadzorczej Jednostki Dominującej na dzień 31.12.2022r. oraz na dzień podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego:
* Gabriel Główka
* Albert Durr
* Michał Otto
* Janusz Reiter
* Michał Wosik
* Roland Bosch
* Beata Jarosz

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Erbud S.A. publikowane jest na stronie Giełdy Papierów Wartościowych w części Raporty Spółek ESPI/EBI. ‎
Szczegółową strukturę Grupy zamieszczono w nocie 6.12.
Powyższa grafika pokazuje udział Erbud S.A. ‎ w poszczególnych spółkach z GK Erbud S.A. na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego. ‎

1.2. PODSTAWA SPORZĄDZENIA

Stwierdzenie o zgodności z MSSF

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy na 31 grudnia 2022 r. sporządzone zostało zgodnie ‎ z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez Unię Europejską. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest przedstawione w złotych polskich („PLN”), a wszystkie wartości podane ‎ są w tysiącach. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone według zasady kosztu historycznego, z wyjątkiem pochodnych instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd w dniu 28 marca 2023 r.

Kontynuacja działalności

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Grupę.

Wpływ COVID-19

Do chwili obecnej Grupa nie odnotowała istotnego, negatywnego wpływu COVID-19 na bieżącą działalność. Realizowane kontrakty budowlane przebiegały zgodnie z założonymi harmonogramami, nie odnotowano również kar za opóźnienia w realizacji projektów. Dodatkowe koszty spowodowane zapewnieniem pracownikom niezbędnego bezpieczeństwa nie były istotne i nie wpłynęły istotnie na wyniki Grupy. Pandemia koronawirusa nie przełożyła się na pogorszenie płynności, a Grupa przez ten czas utrzymywała stabilne saldo środków pieniężnych, terminowo regulując swoje zobowiązania. Grupa nie odnotowała również zmian w odzyskiwalności należności, które były regulowane przez klientów na bieżąco, bez istotnych opóźnień.

Wpływ konfliktu w Ukrainie

Po inwazji Rosji na Ukrainę zarówno cały świat, jak i Polska, stanęły w obliczu kryzysu paliwowego oraz słabnących giełd i walut krajów ościennych. Ceny surowców i ich dostępność stały się dużo większym problemem w branży budowlanej niż zagrożenia związane z COVID-19. Zarząd na bieżąco monitoruje wpływ sytuacji polityczno-gospodarczej w Ukrainie i w Rosji oraz w Białorusi na działalność Grupy. Od ponad roku mamy do czynienia ze wzrostem cen materiałów budowlanych i robocizny na rynku polskim. Grupa na bieżąco uwzględnia ryzyko wzrostu cen materiałów i robocizny w przygotowywanych kalkulacjach. Zarząd podejmuje działania w celu zmniejszenia wpływu szoku cenowego spowodowanego konfliktem w Ukrainie, takie jak dywersyfikacja działalności pod kątem geograficznym jak i segmentowym, jednocześnie negocjując warunki kontraktów ze zleceniodawcami.

Wycena do wartości godziwej

W wycenie do wartości godziwej składnika aktywów lub zobowiązania Grupa bierze pod uwagę właściwości danego składnika aktywów lub zobowiązań, jeżeli uczestnicy rynku biorą te cechy pod uwagę przy wycenie aktywów lub zobowiązań na dzień wyceny. Grupa klasyfikuje zasady pomiaru wartości godziwej wykorzystując hierarchię wartości godziwej odzwierciedlającą wagę danych źródłowych wykorzystywanych do wyceny, zgodną z zapisami MSSF 13. Na poszczególne dni bilansowe Grupa nie posiada pozycji wycenianych do wartości godziwej lecz ujawnia wartość godziwą w odniesieniu do pozycji wycenianych według zamortyzowanego kosztu.

Przeliczanie pozycji w walutach obcych

Pozycje zawarte w sprawozdaniu finansowym wycenia się w walucie podstawowego środowiska gospodarczego, ‎ w którym jednostka prowadzi działalność („waluta funkcjonalna”). Walutą funkcjonalną spółek polskich w Grupie jest PLN, a spółek niemieckich EUR, zaś walutą prezentacji sprawozdań finansowych jest złoty polski (PLN). Transakcje w walutach obcych wykazuje się w księgach na moment początkowego ujęcia w wartości przeliczonej na złote według kursu średniego NBP z dnia transakcji. Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane na złote polskie przy zastosowaniu obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są odpowiednio w pozycji przychodów (kosztów) finansowych lub, w przypadkach określonych zasadami (polityką) rachunkowości, kapitalizowane w wartości aktywów. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według kosztu historycznego wyrażonego w walucie obcej są wykazywane po kursie historycznym z dnia transakcji. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej są przeliczane po kursie z dnia dokonania wyceny do wartości godziwej.

1.3.

```# ZASTOSOWANE NOWE I ZMIENIONE STANDARDY I INTERPRETACJE

W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zastosowano po raz pierwszy następujące nowe standardy oraz zmiany do obowiązujących standardów, które weszły w życie w 2022 r.:

a) Zmiany do MSSF 3 „Połączenia przedsięwzięć”
Opublikowane w maju 2020 r. zmiany do standardu mają na celu zaktualizowanie stosownych referencji do Założeń Koncepcyjnych w MSSF, nie wprowadzając zmian merytorycznych dla rachunkowości połączeń przedsięwzięć.

b) Zmiany do MSR 16 „Rzeczowe aktywa trwałe”
Zmiany do MSR 16 „Rzeczowe aktywa trwałe” regulują kwestię kosztów wytworzenia rzeczowych aktywów trwałych ‎ i kwot otrzymanych ze sprzedaży pozycji wytworzonych w trakcie ich testowania. Zmieniony standard wymaga, aby ująć przychody ze sprzedaży produkcji testowej i związane z nimi koszty w sprawozdaniu z zysków lub strat, eliminując możliwość korekty wartości wybudowanych środków trwałych o te kwoty.

c) Zmiany do MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe”
Zmiany do MSR 37 dostarczają wyjaśnień, które koszty należy uwzględnić przy ocenie, czy umowa będzie przynosiła straty i stanowi umowę rodzącą obciążenia.

d) Roczny program poprawek do MSSF 2018 - 2020
„Roczny program poprawek do MSSF 2018-2020” wprowadza zmiany do standardów: MSSF 1 „Zastosowanie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej po raz pierwszy”, MSSF 9 „Instrumenty finansowe”, MSR 41 „Rolnictwo” oraz do przykładów ilustrujących do MSSF 16 „Leasing”. Poprawki zawierają wyjaśnienia oraz doprecyzowują wytyczne standardów w zakresie ujmowania oraz wyceny.

Opublikowane standardy i interpretacje, które jeszcze nie obowiązują i nie zostały wcześniej zastosowane przez Grupę

W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa nie zdecydowała o wcześniejszym zastosowaniu następujących opublikowanych standardów, interpretacji lub poprawek do istniejących standardów przed ich datą wejścia w życie:

a) MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” oraz zmiany do MSSF 17
MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” został wydany przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości ‎ 18 maja 2017 r., natomiast zmiany do MSSF 17 opublikowano 25 czerwca 2020 r. Nowy standard obowiązuje dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 r. lub po tej dacie. MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe zastąpi obecnie obowiązujący MSSF 4, który zezwala na różnorodną praktykę w zakresie rozliczania umów ubezpieczeniowych. Nowy standard zasadniczo zmieni rachunkowość wszystkich podmiotów, które zajmują się umowami ubezpieczeniowymi i umowami inwestycyjnymi; niemniej jednak zakres standardu nie jest ograniczony jedynie do firm ubezpieczeniowych, a umowy zawierane przez podmioty inne niż firmy ubezpieczeniowe mogą także zawierać element spełniający definicję umowy ubezpieczeniowej (jak zdefiniowano ‎ w MSSF 17).
Powyższa zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na Grupę.

b) Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” oraz wytyczne Rady MSSF w zakresie ujawnień dotyczących polityk rachunkowości w praktyce
Zmiana do MSR 1 wprowadza wymóg ujawniania istotnych informacji dotyczących zasad rachunkowości, które zostały zdefiniowane w standardzie. Zmiana wyjaśnia, że informacje na temat polityk rachunkowości są istotne, jeżeli ‎ w przypadku ich braku, użytkownicy sprawozdania finansowego nie byliby w stanie zrozumieć innych istotnych informacji zawartych w sprawozdaniu finansowym. Ponadto, dokonano również zmian wytycznych Rady w zakresie stosowania koncepcji istotności w praktyce, aby zapewnić wytyczne dotyczące stosowania pojęcia istotności do ujawnień dotyczących zasad rachunkowości.
Zmiana obowiązuje począwszy od 1 stycznia 2023 r.
Zmiany nie będą miały istotnego wpływu na Grupę.

c) Zmiany do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów”
W 2021 r. Rada opublikowała zmianę do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych ‎ i korygowanie błędów” w zakresie definicji wartości szacunkowych. Zmiana do MSR 8 wyjaśnia, w jaki sposób jednostki powinny odróżniać zmiany zasad rachunkowości od zmian wartości szacunkowych.
Zmiana obowiązuje począwszy od 1 stycznia 2023 r.
Zmiany nie będą miały istotnego wpływu na Grupę.

d) Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy”
Zmiany do MSR 12 precyzują, w jaki sposób rozliczać podatek odroczony od transakcji takich jak leasing ‎ i zobowiązania z tytułu wycofania z eksploatacji. Przed zmianą do standardu istniały niejasności co do tego, czy ujęcie równych kwot aktywa i zobowiązania dla celów księgowych (np. początkowe ujęcie leasingu) pozostające bez wpływu na bieżące rozliczenia podatkowe powoduje konieczność ujęcia sald podatku odroczonego, czy też zastosowanie ma tzw. zwolnienie z początkowego ujęcia (ang. initial recognition exemption), które mówi, że nie ujmuje się sald podatku odroczonego, jeśli ujęcie składnika aktywów lub zobowiązań nie ma wpływu na wynik księgowy lub podatkowy na moment tego ujęcia. Zmieniony MSR 12 reguluje tę kwestię wymagając ujęcia podatku odroczonego w powyższej sytuacji poprzez wprowadzenie dodatkowego zapisu, że zwolnienie z początkowego ujęcia nie ma zastosowania, jeżeli jednostka jednocześnie rozpoznaje składnik aktywów i równoznaczny składnik zobowiązań i każdy z nich tworzy różnice przejściowe.
Zmiana obowiązuje dla sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się z dniem 1 stycznia 2023 r. lub po tej dacie.
Zmiany nie będą miały istotnego wpływu na Grupę.

e) Zmiana do MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe”
Zmiana dotyczy wymogów przejściowych w związku z zastosowaniem po raz pierwszy MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” oraz MSSF 9 „Instrumenty finansowe”. Celem zmiany jest zapewnienie użyteczności informacji finansowych dla inwestorów w okresie pierwszego zastosowania nowego standardu wprowadzając określone uproszczenia w odniesieniu do prezentacji danych porównawczych.
Zmiana dotyczy wyłącznie zastosowania nowego standardu MSSF 17 i nie ma wpływu na żadne inne wymogi zawarte w MSSF 17.
Zmiany nie będą miały istotnego wpływu na Grupę.

f) Zmiana do MSSF 16 „Leasing”
We wrześniu 2022 r. Rada zmieniła standard MSSF 16 „Leasing” uzupełniając wymogi dotyczące późniejszej wyceny zobowiązania leasingowego w przypadku transakcji sprzedaży i leasingu zwrotnego, w sytuacji, gdy spełnione są kryteria MSSF 15 i gdy transakcję należy ująć jako sprzedaż. Zmiana wymaga od sprzedawcy-leasingobiorcy późniejszej wyceny zobowiązań leasingowych wynikających ‎ z leasingu zwrotnego w taki sposób, aby nie ujmować zysku lub straty związanej z zachowanym prawem do użytkowania. Nowy wymóg ma szczególne znaczenie w przypadku, gdy leasing zwrotny obejmuje zmienne opłaty leasingowe, które nie zależą od indeksu lub stawki, gdyż opłaty te są wyłączone z „płatności leasingowych” w myśl MSSF 16. Zmieniony standard zawiera nowy przykład, który ilustruje zastosowanie nowego wymogu w tym zakresie.
Zmiana obowiązuje począwszy od 1 stycznia 2024 r.
Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską.

g) Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych”
W 2020 roku Rada opublikowała zmiany do MSR 1, które wyjaśniają kwestię prezentacji zobowiązań jako długo- i krótkoterminowych. W październiku 2022 r. Rada wydała kolejne poprawki do standardu MSR 1, które adresują kwestię klasyfikacji zobowiązań jako długo- i krótkoterminowe, w odniesieniu do których jednostka zobowiązana jest spełniać określone wymogi umowne tzw. kowenanty. Zmieniony standard MSR 1 stanowi, że zobowiązania są klasyfikowane jako krótko- lub długoterminowe w zależności od praw istniejących na koniec okresu sprawozdawczego. Na klasyfikację nie mają wpływu ani oczekiwania jednostki ani zdarzenia po dniu sprawozdawczym (na przykład rezygnacja z kowenantu lub jego naruszenie).
Opublikowane zmiany obowiązują dla sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się z dniem 1 stycznia 2024 r. lub po tej dacie.
Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zmiany te nie zostały jeszcze zatwierdzone przez Unię Europejską.

h) MSSF 14 „Regulacyjne rozliczenia międzyokresowe”
Standard ten pozwala jednostkom, które sporządzają sprawozdanie finansowe zgodnie z MSSF po raz pierwszy ‎ (z dniem 1 stycznia 2016 r. lub po tej dacie), do ujmowania kwot wynikających z działalności o regulowanych cenach, zgodnie z dotychczas stosowanymi zasadami rachunkowości. Dla poprawienia porównywalności z jednostkami które stosują już MSSF i nie wykazują takich kwot, zgodnie z opublikowanym MSSF 14 kwoty wynikające z działalności ‎ o regulowanych cenach, powinny podlegać prezentacji w odrębnej pozycji zarówno w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jak i w rachunku zysków i strat oraz sprawozdaniu z innych całkowitych dochodów.
Decyzją Unii Europejskiej MSSF 14 nie zostanie zatwierdzony.

i) Zmiany do MSSF 10 i MSR 28 dot. sprzedaży lub wniesienia aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostkami stowarzyszonymi lub wspólnymi przedsięwzięciami
Zmiany rozwiązują problem aktualnej niespójności pomiędzy MSSF 10 a MSR 28. Ujęcie księgowe zależy od tego, czy aktywa niepieniężne sprzedane lub wniesione do jednostki stowarzyszonej lub wspólnego przedsięwzięcia stanowią „biznes” (ang. business). W przypadku, gdy aktywa niepieniężne stanowią „biznes”, inwestor wykazuje pełny zysk lub stratę na transakcji. Jeżeli zaś aktywa nie spełniają definicji biznesu, inwestor ujmuje zysk lub stratę z tylko w zakresie części stanowiącej udziały innych inwestorów.
Zmiany zostały opublikowane 11 września 2014 r.
Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zatwierdzenie tej zmiany jest odroczone przez Unię Europejską.

1. Grupa podpisuje umowy w cenach stałych na realizację kontraktów budowlanych głównie w zakresie budowy mieszkań (w tym całych osiedli), hoteli, obiektów SPA, centrów handlowych, farm wiatrowych, elektrowni, hal produkcyjnych, autostrad.# PRZYCHODY I KOSZTY Z TYTUŁU WYKONYWANYCH KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH

Grupa rozpoznaje przychody i koszty z tytułu wykonywanych kontraktów budowlanych w czasie, w miarę postępu prac. Część spółek w Grupie stosuje metodę opartą na wynikach, która polega na ustalaniu przychodów i kosztów proporcjonalnie do stopnia realizacji kontraktu w oparciu o ocenę osiągniętych wyników i etapów prac. Inne spółki stosują metodę opartą na nakładach, która polega na ustalaniu przychodów proporcjonalnie do stopnia realizacji prac, wyliczając go na podstawie stosunku poniesionych kosztów do całkowitego budżetu kosztów dla danego kontraktu. Od uzyskanych w ten sposób wielkości Grupa odlicza przychody i koszty ujęte w poprzednich okresach, uzyskując przychody i koszty dotyczące bieżącego okresu. Zmiana szacunku stopnia zaawansowania prac traktowana jest jako zmiana szacunku i wpływa na kwotę przychodu ujętego w okresie, w którym dokonano zmiany.

Jeżeli stopień zaawansowania niezakończonej usługi (w tym budowlanej) lub przewidywany, całkowity koszt jej wykonania nie może być na dzień bilansowy ustalony w sposób wiarygodny, przychód jest ustalany w wysokości poniesionych w danym okresie kosztów, nie wyższych jednak od kosztów, których pokrycie w przyszłości przez zamawiającego jest oczekiwane. Wyniki wyceny (tj. ustalenia przychodów i kosztów metodą stopnia zaawansowania) ujmowane są jako „Wycena kontraktów budowlanych – aktywa (lub pasywa)”. Salda aktywów z tytułu kontraktów budowlanych, wynikające z nadwyżki przychodu rozpoznanego metodą opartą na wynikach nad przychodem zafakturowanym, są objęte odpisem z tytułu utraty wartości, obliczanym analogicznie jak dla należności handlowych nieprzeterminowanych. Wszystkie aktywa z tytułu kontraktów budowlanych znajdują się w Poziomie 2 modelu utraty wartości i stosuje się do ich wyliczenia uproszczone podejście na bazie matrycy (analogicznie jak dla należności handlowych). Z uwagi na sposób rozpoznawania sald z tytułu aktywów z tytułu kontraktów budowlanych, nie podlegają one wiekowaniu i są traktowane w całości jako bieżące, nieprzeterminowane.

Fakturowanie prac wykonywanych w ramach realizacji kontraktów budowlanych odbywa się zgodnie z harmonogramem określonym w umowie. Przychody zafakturowane Grupa ujmuje w linii „Należności z tytułu dostaw i usług” (Nota 6.5.). Kontrahenci w ramach kontraktów budowlanych zatrzymują część zapłat jako gwarancje dobrego wykonania umowy. Kwoty te ujmowane są jako „Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje” i podlegają zwrotowi najczęściej po zakończeniu projektu lub po zakończeniu okresu gwarancji.

Do realizacji prac związanych z realizacją kontraktów budowlanych Grupa angażuje podwykonawców. Zafakturowane koszty z tytułu ich zatrudnienia ujmuje jako „Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz zobowiązania pozostałe” (Nota 6.9.). Zatrzymane przez Grupę części zapłat wobec podwykonawców z tytułu gwarancji dobrego wykonania umowy Grupa ujmuje w pozycji „Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje”.

Podział przychodów na przychody rozpoznawane w czasie i w punkcie w czasie został zaprezentowany w Nocie 4.2. W związku z realizacją kontraktów budowlanych i różnicą w momencie ujmowania przychodów i kosztów na potrzeby księgowe i podatkowe, w sprawozdaniu z sytuacji finansowej ujmuje się aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego – patrz Nota 4.8.

KONTRAKTY BUDOWLANE

Grupa tworzy rezerwy na kontrakty z ujemną marżą w momencie zidentyfikowania przesłanek, że dany realizowany kontrakt budowlany zamknie się ze stratą. Rezerwy tworzone są w koszty danego okresu w pełnej wartości prognozowanej straty na danym kontrakcie i są wykazywane w bilansie w linii „Rezerwy”.

Grupa udziela swoim odbiorcom jedynie gwarancji podstawowych, które nie stanowią odrębnego zobowiązania do wykonania świadczenia. Okres objęty gwarancją różni się w zależności od realizowanego kontraktu oraz elementów składowych, których dotyczy gwarancja.

Do realizacji prac związanych z realizacją kontraktów budowlanych Grupa angażuje podwykonawców. W odniesieniu do prac wykonywanych przez podwykonawców Grupa działa jako główny wykonawca (ang. principal). Zafakturowane koszty z tytułu ich zatrudnienia ujmuje jako „Zobowiązania z tytułu dostaw i usług (nota 6,10.). Zatrzymane przez Grupę części zapłat wobec podwykonawców z tytułu gwarancji dobrego wykonania umowy Grupa ujmuje w pozycji „Zobowiązania wobec podwykonawców – kaucje”.

W przypadku niektórych kontraktów budowlanych realizowanych w ramach wspólnych porozumień umownych, w których Grupa jest liderem konsorcjum lub zlecenia, Grupa oceniła, iż występuje w charakterze pośrednika w odniesieniu do prac wykonanych przez drugiego wspólnika, a które Grupa jako lider fakturuje na rzecz zamawiającego. Grupa określa swoją rolę jako rolę pośrednika w danym zleceniu w przypadku, gdy identyfikuje konkretne dobra oraz usługi, które mają być dostarczone, nad którymi nie sprawuje kontroli przed przekazaniem ich klientowi. W przypadku, gdy Grupa pełni rolę pośrednika, rozpoznaje przychód w momencie wypełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia w umownej kwocie opłaty lub prowizji, będzie uprawniona w zamian za zlecenie dostarczenia konkretnych usług lub dóbr przez inny podmiot. Z uwagi na charakter zawieranych konsorcjów oraz zleceń, w których Grupa pełni rolę lidera, nie występują opisane powyżej opłaty i prowizje, stąd w Grupie nie powstaje przychód z tyt. prowizji za fakturowanie na rzecz klienta prac wykonanych przez drugiego konsorcjanta. Grupa jako przychód ujmuje wyłącznie kwoty wynagrodzenia należnego z tyt. wykonania na rzecz zamawiającego swojego zakresu prac zgodnie z polityką opisaną powyżej.

Termin płatności dla świadczonych przez Grupę kontraktów o usługi budowlane wynosi od 30 do 180 dni od dnia wystawienia faktury, a dla sprzedaży pozostałej wynosi zazwyczaj 30 dni od dnia wystawienia faktury. Zawierane kontrakty nie zawierają zatem istotnego elementu finansowania, za wyjątkiem kwot zafakturowanych z tytułu realizacji kontraktów budowlanych, które spłacane są w późniejszym okresie czasu, gdyż stanowią kaucje zatrzymane przez klienta. Kwoty zatrzymane z poszczególnych faktur stanowią maksymalnie do 10% wynagrodzenia z tyt. realizacji umowy i podlegają zwolnieniu w okresie maksymalnie do 5 lat po zakończeniu realizacji zlecenia. Przychódz realizacji kontraktów budowlanych w części, która jest zatrzymana jako kaucja ujmowany jest w kwocie zdyskontowanej.

Zastosowanie metody opartej na wynikach lub nakładach do ujmowania przychodów i kosztów z tytułu kontraktów budowlanych wymaga szacunku w odniesieniu do określenia stopnia realizacji prac na danym kontrakcie, tj. obmiaru wykonanych prac na dzień bilansowy (metoda oparta na wynikach) lub oszacowania całkowitego budżetu kosztów na danym kontrakcie (metoda oparta na nakładach).

Metoda oparta na wynikach:

Fizycznego obmiaru, służącego określaniu stopnia realizacji umowy, dokonują pracownicy budowy. Pomiar dokonywany jest odrębnie dla poszczególnych zakresów prac, tj. elementów lub etapów realizowanego kontraktu, według przypisanych im mierników (głównie m², kg i szt.). W Grupie funkcjonują stosowne procesy kontroli służące zapewnieniu, że kalkulacja realizacji wyników danego projektu odbywa się w oparciu o bieżące i wiarygodne szacunki dotyczące obmiaru, podlegające weryfikacji i akceptacji przez wyznaczone do tego procesu osoby. Wykonany przez pracowników budowy obmiar podlega weryfikacji przez dyrektora oddziału, któremu podlega budowa, a następnie dodatkowo przez komórkę audytu wewnętrznego Grupy.

Metoda oparta na nakładach:

Budżety kosztowe dla danych kontraktów są przygotowywane przez kadrę zarządzającą Grupy na etapie ofertowania i aktualizowane w ciągu roku finansowego lub w momencie zidentyfikowania przesłanek do rewizji budżetu kosztowego lub przychodowego. W przypadku zaistnienia zdarzeń pomiędzy oficjalnymi rewizjami budżetu, które w istotny sposób wpływają na wynik kontraktu, wartość całkowitych przychodów lub kosztów kontraktu aktualizowana jest na bieżąco, tj. zmiany zakresu kontraktu znajdują odzwierciedlenie w prowadzonym przez Grupę systemie wewnętrznym od razu po tym, jak zostaną wynegocjowane przez Grupę z klientem. Grupa prowadzi ewidencję realizowanych projektów – umów o kontrakty budowlane w systemie wewnętrznym, służącym do zarządzania projektami. Informacje dotyczące danego kontraktu, w tym stopnia jego realizacji, są wprowadzane do systemu przez kierownika kontraktu/budowy, a następnie zatwierdzane przez dyrektora oddziału, któremu podlega budowa. Budżety poszczególnych kontraktów podlegają w ciągu roku formalnemu procesowi aktualizacji w oparciu o bieżące informacje i są zatwierdzane przez Zarząd. W przypadku zaistnienia zdarzeń pomiędzy oficjalnymi rewizjami budżetu, które w istotny sposób wpływają na wynik kontraktu, wartość całkowitych przychodów lub kosztów kontraktu aktualizowana jest na bieżąco, tj. zmiany zakresu kontraktu znajdują odzwierciedlenie w prowadzonym przez Grupę systemie wewnętrznym od razu po tym, jak zostaną wynegocjowane przez Grupę z klientem.

2.1. PRZYCHODY I KOSZTY Z TYTUŁU KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH

Kwoty przychodów i kosztów z tytułu kontraktów budowlanych za okres i kumulatywnie ujęto w tabeli poniżej.

Opis	Okres	Kumulatywnie
Przychody z tytułu kontraktów budowlanych	25 959 246,15	51 960 340,23
Koszty z tytułu kontraktów budowlanych	25 111 155,51	49 772 932,78
Zysk (strata) brutto z tytułu kontraktów budowlanych	848 090,64	2 187 407,45
Koszty ogólnego zarządu i sprzedaży związane z kontraktami budowlanymi	360 554,50	734 800,26
Zysk (strata) operacyjny z tytułu kontraktów budowlanych	487 536,14	1 452 607,19
Koszty finansowe	11 589,36	26 073,77
Przychody finansowe	1 129,57	6 925,00
Zysk (strata) z działalności gospodarczej	476 976,35	1 433 458,42
Podatek dochodowy	89 062,65	269 080,89
Zysk (strata) netto z działalności gospodarczej	387 913,70	1 164 377,53

2.2. RECEIVABLES AND LIABILITIES ON CONSTRUCTION CONTRACTS – SECURITIES

Receivables on construction contracts – securities are held to collect contractual cash flows that are solely for payments of principal and interest (“SPPI”) and are measured at amortized cost, taking into account any impairment loss. At the time of initial recognition, these financial assets are recognized at face value, i.e. at the amounts originally invoiced, less any discount. The method of calculating the discount is indicated in Note 6.6. The value of due securities is adjusted by the Group for impairment losses recognized in accordance with the accounting principles indicated in Note 6.6. and presented in the “Impairment of financial assets” item in the income statement. Liabilities on securities are measured at the time of initial recognition at fair value (i.e. the amount of payments discounted at the current market interest rate for such liabilities) and the cost of subcontracting services is recognized at this amount. In subsequent periods, liabilities on securities are measured at amortized cost and interest costs are recognized in financial costs.

	Zwrot do 12 miesięcy	Zwrot pow. 12 miesięcy	Razem	Zwrot do 12 miesięcy	Zwrot pow. 12 miesięcy	Razem
Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje przed zdyskontowaniem	23 888	11 044	34 932	15 440	16 822	32 262
Odpis z tytułu utraty wartości	(433)	(2 468)	(2 901)	(251)	(2 390)	(2 641)
Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	23 455	8 576	32 031	15 189	14 432	29 621
Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje po uwzględnieniu dyskonta	154 169	16 866	171 035	130 829	15 855	146 684

2.3. RECONCILIATION OF AMOUNTS DUE TO UNCOMPLETED CONSTRUCTION CONTRACTS

	2022	2021
Przychody z tytułu niezakończonych umów o budowę narastająco	5 463 874	3 564 549
Kwoty zafakturowane do klientów narastająco (bez zaliczek)	5 261 616	3 484 845
Saldo rozliczeń z tytułu niezakończonych kontraktów budowlanych	202 258	79 704
w tym:
(1)Aktywa z tytułu wykonanych niezafakturowanych prac budowlanych brutto	307 488	199 795
Odpis z tytułu utraty wartości aktywów z tytułu kontraktów budowlanych	(2 843)	(1 327)
(1a)Aktywa z tytułu wykonanych niezafakturowanych prac budowlanych netto	304 645	198 468
(2)Zobowiązania z tytułu wymagalnych zafakturowanych i niewykonanych prac budowlanych - zobowiązania z tytułu kontraktów	102 387	118 764
Koszty z tytułu umów o budowę narastająco	3 450 360	1 737 487
Ujęte straty narastająco	-	274
Koszty zafakturowane od podwykonawców oraz koszty własne narastająco	3 500 604	1 765 803
Saldo rozliczeń z tytułu kontraktów budowlanych	50 244	28 316
w tym:
(3)Aktywa z tytułu zafakturowanych niewykonanych przez podwykonawców prac budowlanych	126 368	103 670
(4)Zobowiązania z tytułu wymagalnych niezafakturowanych przez podwykonawców prac budowlanych	76 124	75 354
Saldo rozliczeń z tytułu kontraktów budowlanych	252 502	108 020
w tym:
Wycena kontraktów budowlanych - aktywa - RAZEM	431 013	302 138
Wycena kontraktów budowlanych - rozliczenie sald (2)+(4)	178 511	194 118
Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - zaliczki otrzymane	67 446	49 930
Wycena kontraktów budowlanych - pasywa - RAZEM	245 957	244 048

For all dates that are the beginning of the periods indicated in the table above, the entire balances of contractual liabilities at the beginning of the period were recognized as revenue in the given period. Changes in the value of assets and liabilities from contract valuations result from the specificity of construction contract settlements and invoicing schedules for individual contracts.

3. CAPITAL AND DEBT MANAGEMENT

3.1. Stated capital includes ordinary shares and is presented at nominal value (in accordance with the Articles of Association of the Dominant Entity and the entry in the National Court Register). The surplus from the sale of shares above their nominal value is the amount equal to the excess of the issue prices of the shares of the Dominant Entity over their nominal value. It is recognized in the line “Share premium.” Other reserve capitals are created mainly from profits of previous years, including amounts mandatorily transferred to the reserve capital in accordance with the Commercial Companies Code. Reserve capitals are created from profits of previous years, intended for purposes indicated in the Articles of Association. Equity attributable to non-controlling interests is part of the equity of subsidiaries covered by full consolidation, which belongs to shareholders other than the entities in the Group.

CAPITAL MANAGEMENT

The Dominant Entity’s reserve capital is created in accordance with the provisions of the Commercial Companies Code and shareholder decisions. In accordance with the Commercial Companies Code, to cover losses, a reserve capital must be created, to which at least 8% of the profit for a given financial year is transferred, until this capital reaches at least one-third of the share capital. The reserve capital created in this way is not subject to distribution. The use of reserve and special capital is decided by the Annual General Meeting of Shareholders; however, part of the reserve capital can only be used to cover losses shown in the financial statements and is not subject to distribution for other purposes. The Group manages its capital structure and makes changes to it as economic conditions change. In order to maintain or adjust the capital structure, the Group may adjust dividend payments to shareholders or issue new shares accordingly. The Group’s main capital management objective is to maintain a good credit rating and safe capital ratios that would support the Group’s operating activities and increase value for its shareholders.

	2022	2021
(1) Zysk brutto przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej	(1 219)	35 170
(2) Kapitał własny	665 478	684 733
ROE [(1)/(2) * 100%]	-0.18%	5.14%

	2022	2021
(1) Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania	1 350 790	1 148 457
(2) Aktywa razem	2 016 268	1 833 190
Wskaźnik ogólnego zadłużenia [(1)/(2) * 100%]	66.99%	62.65%

	2022	2021
(1) Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania	1 350 790	1 148 457
(2) Kapitał własny	665 478	684 733
Wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych [(1)/(2)]	202.98%	167.72%

"Liabilities and provisions for liabilities" is the sum of all long-term and short-term liabilities shown in the statement of financial position. The level of the equity ratio achieved in all presented periods is within the range set by the Management Board as the target level for this ratio. The most important factor influencing the level and value of the above ratios is the Group’s net profit.

Stated capital

As of December 31, 2022, the stated capital consisted of 12,096,502 shares with a total value of PLN 1,209,650.20, and the structure of Shareholders holding more than 5% of the share capital and Management Board members or entities controlled by them was as follows:

Akcjonariusz	Liczba akcji	% udziału w kapitale zakładowym
Wolff & Müller Baubeteiligungen GmbH & Co. KG	3 592 950	29.70%
Wolff & Müller Holding GmbH & Co. KG	261 887	2.16%
Durr Holding GmbH	12 712	0.11%
DGI Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych kontrolowany przez Dariusza Grzeszczaka	1 321 553	10.93%
NATIONALE - NEDERLANDEN Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A (dawniej ING PTE )	1 200 000	9.92%
Allianz OFE, Allianz DFE, Drugi Allianz OFE	764 935	6.32%
Dariusz Grzeszczak	1 231 907	10.18%
PKO BP Bankowy Otwarty Fundusz Emerytalny	715 279	5.91%
Jacek Leczkowski	5 112	0.04%
Agnieszka Głowacka	3 938	0.03%
Albert Durr	13 642	0.11%
Roland Bosch	10 000	0.08%
ERBUD SA - akcje własne bez prawa głosu na WZA	166 666	1.38%
Pozostali Akcjonariusze	2 795 921	23.11%
Razem	12 096 502	100%

As of December 31, 2022, and on the date of publication of this report, ERBUD SA holds 166,666 own shares, which constitutes 1.38% of all shares in the Company. The shares mentioned above in the amount of 166,666 units have not yet been redeemed by the Company, therefore the share capital remains unchanged and amounts to PLN 1,209,650.20. The Company's Articles of Association do not grant the shareholders mentioned above any personal rights in relation to Erbud S.A., in particular, they do not grant the right to appoint members of the Management Board or Supervisory Board of the Company. The number of shares making up the authorized capital is equal to the number of issued shares. The nominal value of one share for all series is PLN 0.10. No shares have been reserved for issuance related to the execution of sale option agreements. All issued shares are ordinary, non-preferred shares. There are no restrictions on rights to shares or restrictions on the transferability of shares.# Zysk na akcję

Podstawowy zysk przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku/(straty) netto ‎ za okres sprawozdawczy, przypisanego zwykłym akcjonariuszom Spółki, przez średnią ważoną liczbę akcji zwykłych w danym okresie sprawozdawczym. Akcje własne skupione przez Spółkę celem umorzenia są wyłączane z kalkulacji średniej ważonej liczby akcji w prezentowanych okresach. Dla celów kalkulacji rozwodnionego zysku na akcję, zysk/(strata) netto za okres sprawozdawczy przypisana zwykłym akcjonariuszom oraz średnia ważona liczba akcji zwykłych w danym okresie sprawozdawczym korygowane są o efekt wszystkich rozwadniających potencjalnych akcji zwykłych. Rozwodniony zysk na jedną akcję jest równy podstawowemu zyskowi na jedną akcję, ponieważ w Spółce nie występują instrumenty rozwadniające. Podział (split) akcji dokonany zarówno w okresie sprawozdawczym jaki i po dniu bilansowym koryguje średnią ważoną liczbę akcji zwykłych dla celów wyliczenia podstawowego i rozwodnionego zysku na akcje we wszystkich prezentowanych okresach.

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Zysk netto przypadający na akcjonariuszy Jednostki Dominującej	8 291	21 338
Średnia ważona liczba akcji zwykłych (w szt.)	12 007 918	12 303 140
Podstawowy i rozwodniony zysk na jedną akcję (w zł.)	0,69	1,73

3.2. ZADŁUŻENIE NETTO

	2022	2021
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania (A)	163 961	374 065
Nota 3.3. Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	46 343	46 496
Nota 3.4. Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji	75 586	75 586
Nota 3.5. Zadłużenie z tytułu leasingu	67 478	33 078
Zadłużenie długoterminowe	189 407	155 160
Nota 3.3. Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	100 834	43 523
Nota 3.4. Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji	-	-
Nota 3.5. Zadłużenie z tytułu leasingu	22 334	15 212
Zadłużenie krótkoterminowe	123 168	58 735
Zadłużenie razem (B)	312 575	213 895
(Zadłużenie netto)/Środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania ((A)-(B))	(148 614)	160 170

Grupa definiuje jako saldo zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek oraz leasingu pomniejszone o środki pieniężne i ich ekwiwalenty (w tym środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania zaliczone do aktywów krótkoterminowych). W przypadku występowania nadwyżki środków pieniężnych i ich ekwiwalentów nad zadłużeniem, kwotę netto Grupa określa jako „środki pieniężne i ich ekwiwalenty netto”.

Zmiany zadłużenia w trakcie prezentowanych okresów sprawozdawczych były następujące:

Zadłużenie z tytułu:	Kredytów i pożyczek	Wyemitowanych obligacji	Leasingu	Razem zadłużenie
Zadłużenie na 1 stycznia 2021 r.	36 170	52 000	39 292	127 462
Zwiększenie z tytułu przejęcia	10	-	-	10
Wpływy z tytułu zaciągniętego zadłużenia - otrzymane finansowanie	72 952	75 000	1 353	149 305
Zawarcie umów leasingu	-	-	23 173	23 173
Naliczenie odsetek od zadłużenia	2 064	2 999	1 250	6 313
Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata kapitału	19 720	52 000	8 874	80 594
Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata odsetek	1 446	2 413	932	4 791
Różnice kursowe od zadłużenia w walutach obcych	(107)	-	(12)	(119)
Pozostałe zmiany niepieniężne	96	-	(6 960)	(6 864)
Zmiana zadłużenia w okresie	53 849	23 586	8 998	86 433
Zadłużenie na 31 grudnia 2021 r.	90 019	75 586	48 290	213 895
Wpływy z tytułu zaciągniętego zadłużenia - otrzymane finansowanie	149 231	-	-	149 231
Zawarcie umów leasingu	-	-	54 553	54 553
Naliczenie odsetek od zadłużenia	12 229	3 851	2 700	18 780
Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata kapitału	86 555	-	24 174	110 729
Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata odsetek	12 201	3 851	2 541	18 593
Różnice kursowe od zadłużenia w walutach obcych	997	-	20	1 017
Pozostałe zmiany niepieniężne	(6 543)	-	10 964	4 421
Zmiana zadłużenia w okresie	57 158	-	41 522	98 680
Zadłużenie na 31 grudnia 2022 r.	147 177	75 586	89 812	312 575

3.3. ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU KREDYTÓW I POŻYCZEK

Zobowiązania z tytułu zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek ujmuje się początkowo w wartości godziwej, pomniejszonej o koszty transakcyjne. Na każdy dzień bilansowy pozycje te są wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej.

	2022	2021
Długoterminowe
Kredyty bankowe	44 035	46 496
Pożyczki	2 308	-
	46 343	46 496
Krótkoterminowe
Kredyty w rachunku bieżącym	26 582	22 362
Kredyty bankowe	72 460	14 260
Pożyczki	1 792	6 901
	100 834	43 523
Razem zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	147 177	90 019

	31.12.2022 W walucie funkcjonalnej	31.12.2022 W walucie obcej EUR	31.12.2021 W walucie funkcjonalnej	31.12.2021 W walucie obcej EUR
Kredyty i pożyczki
Długoterminowe	46 343	-	46 496	-
Krótkoterminowe	100 834	-	37 144	6 379
Razem	147 177	-	83 640	6 379

Pożyczki i kredyty wykazane jako długoterminowe i krótkoterminowe oprocentowane są stopą WIBOR 3M + 1,35%-3,5%, 3M Euribor + 1,9-2,2%. ON WIBOR +2,2% oraz 10% w skali roku. Na podane dni bilansowe, wartość godziwa kredytów i pożyczek nie była istotnie różna od wyceny w koszcie zamortyzowanym. Wartość godziwa kredytów i pożyczek jest szacowana za pomocą modeli DCF w oparciu o przepływy pieniężne odzwierciedlające harmonogram spłat otrzymanych kredytów. Założono stopę dyskonta na poziomie WIBOR 1M na dany dzień powiększony o stały procent wyrażający premię za ryzyko. Kredyty i pożyczki długoterminowe wyceniane w koszcie zamortyzowanym są klasyfikowane do drugiego poziomu hierarchii wartości godziwej.

Na dzień bilansowy 31.12.2022 r. Grupa ERBUD posiada dostęp do bankowych i ubezpieczeniowych linii wielocelowych o łącznej wartości 1 930 565 tys. zł. (w tym limit wspólnie z Erbud S.A., Erbud Industry Sp.z o.o. oraz ONDE S.A. w Hestii w wysokości 265 000 tys.zł.), które mogą zostać wykorzystane głównie na kredyty lub gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe. Na dzień bilansowy 31.12.2022 r. Grupa ERBUD wykorzystała 143 077 tys. zł na zaciągnięcie kredytów oraz 988 136 tys. zł na wykorzystane gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe. Na dzień bilansowy 31.12.2021 r. Grupa ERBUD posiadała dostęp do bankowych i ubezpieczeniowych linii wielocelowych o łącznej wartości 1 708 251 tys. zł., które mogły zostać wykorzystane głównie na kredyty lub gwarancje bankowe ‎ i ubezpieczeniowe. Na dzień bilansowy 31.12.2021 r. Grupa ERBUD wykorzystała 69 621 tys. zł na zaciągnięcie kredytów oraz 820 273 tys. zł na wykorzystane gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe.

Kowenanty

Po dniu bilansowym zostały podpisane z bankami finansującymi aneksy do umów kredytowych, na mocy których zmieniony został sposób liczenia wskaźników finansowych (kowenantów). Wskaźnik rentowności liczony jest jako iloraz EBITDA (poprzednio EBIT) do Przychodów ze sprzedaży. Wartość graniczna wskaźnika pozostała bez zmian – minimum 1%. „Wskaźnik Skonsolidowanego Zadłużenia Finansowego Netto” oznacza iloraz wartości Skonsolidowanego Zadłużenia Finansowego Netto oraz wartości Skonsolidowanych Kapitałów Własnych

	Stan na dzień 31.12.2022	Stan na dzień 31.12.2021
0,19	-0,33
Skonsolidowane zadłużenie długo i krótkoterminowe	312 575	213 895
Środki pieniężne	199 299	424 810
Skorygowane kapitały własne o wartość firmy i wartości niematerialne i prawne	610 344	633 586

3.4. ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH OBLIGACJI

Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji ujmuje się początkowo w wartości godziwej pomniejszonej o koszty transakcyjne. Na każdy dzień bilansowy zobowiązanie to wyceniane jest według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. Na dzień bilansowy Grupa posiadała następujące zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji, w całości stanowiące zobowiązania o charakterze długoterminowym.

Data emisji	Rodzaj wyemitowanych obligacji	Waluta	Oprocentowanie	Termin wykupu	Cel pozyskania finansowania	Wartość nominalna emisji 31.12.2022	Wartość nominalna emisji 31.12.2021
23-09-2021	na okaziciela seria D, zdematerializowanych, niezabezpieczonych	funkcjonalna	WIBOR 6M + 2,6%	23-09-2025	sfinansowanie zwiększonego zapotrzebowania na kapitał obrotowy	75 586	75 586
Razem zobowiązanie z tytułu obligacji na 31.12.2022r.						75 586	75 586
w tym:

Pozycja Skonsolidowane zadłużenie długo i krótkoterminowe oznacza sumę zadłużenia z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu i wyemitowanych obligacji. Pozycja Środki pieniężne oznacza sumę środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku VAT oraz środków pieniężnych o ograniczonej możliwości dysponowania. Pozycja Skorygowane kapitały własne o wartość firmy i wartości niematerialne i prawne oznacza wartość kapitałów własnych pomniejszoną o wartość firmy oraz wartości niematerialne i prawne.

3.5. ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU LEASINGU

	2022	2021
Okres
Wartość nominalna minimalnych opłat
Do 1 roku Krótkoterminowe	24 574	16 502
Powyżej roku Długoterminowe	74 914	39 161
Wartość nominalna minimalnych opłat	99 488	55 663
Przyszłe koszty z tytułu leasingu	9 676	7 373
Wartość bieżąca minimalnych opłat	89 812	48 290
Do 1 roku Krótkoterminowe	21 748	15 212
Powyżej roku Długoterminowe	68 064	33 078

3.6. AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIA ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU ZADŁUŻENIA

Na 31 grudnia 2022 r. oraz na 31 grudnia 2021 r. zabezpieczenia zobowiązań z tytułu zadłużenia na rzeczowych aktywach trwałych zaprezentowano poniżej.

	2022	2021
Rzeczowe aktywa trwałe	85 183	36 601
Zapasy	1 280	-
Razem	86 463	36 601

Informacje dotyczące zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek zawarto w nocie 3.3.

3.7. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

	2022	2021	2022	2021
	Aktywa warunkowe		Zobowiązania warunkowe
Pozostałe jednostki
Gwarancje i poręczenia	181 775	222 716	979 650	956 762
Weksle	153 654	14 820	14 204
Sprawy sporne	12 117	1 152	48 681	48 523
W tym sprawa przeciwko MPL Modlin	-	-	34 381	34 381
Razem	194 045	224 522	1 043 151	1 019 489

Aktywa warunkowe obejmują otrzymane przez Grupę od podwykonawców gwarancje i poręczenia z tytułu gwarancji dobrego wykonania oraz rękojmi.Zobowiązania warunkowe Grupy natomiast dotyczą przede wszystkim zleceń udzielenia gwarancji przez Grupę ‎ oraz przez banki na rzecz kontrahentów Grupy na zabezpieczenie ich roszczeń z tytułu kontraktów budowlanych, głównie gwarancji dobrego wykonania.

3.8. ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY

Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują środki pieniężne w banku i kasie oraz lokaty krótkoterminowe o okresie zapadalności nie przekraczającym trzech miesięcy od dnia założenia.

Grupa posiada środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania. Do grupy tej zalicza przede wszystkim środki stanowiące zabezpieczenie gwarancji bankowych wystawionych w odniesieniu do realizowanych przez Grupę kontraktów budowlanych.

Grupa wykazuje środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania w sprawozdaniu z sytuacji finansowej ‎ w osobnej linii gdyż nie spełniają one definicji środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, ze względu na brak dostępności możliwości ich wykorzystania w krótkim okresie czasu na potrzeby Grupy.

Środki pieniężne utrzymywane na rachunkach bankowych VAT nie spełniają kryteriów prezentacji jako środki pieniężne i ich ekwiwalenty i są prezentowane w odrębnej linii w bilansie. Klasyfikacja przyjęta dla celów prezentacji w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jest zgodna z klasyfikacją tych środków w Sprawozdaniu z przepływów pieniężnych.

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz środki pieniężne na rachunkach VAT i na rachunkach bankowych spełniają test SPPI oraz test modelu biznesowego „utrzymywane w celu ściągnięcia”, w związku z tym wyceniane są według zamortyzowanego kosztu z uwzględnieniem odpisu z tytułu utraty wartości ustalonego zgodnie z modelem strat oczekiwanych.

	2022	2021
Środki pieniężne w kasie	60	121
Środki pieniężne na rachunkach bankowych	163901	352234
Środki pieniężne na rachunkach bankowych o ograniczonej możliwości dysponowania (zabezpieczenie gwarancji bankowych)	-	10855
Razem środki pieniężne i ich ekwiwalenty	163961	363210

Wartość odpisu z tytułu utraty wartości przez środki pieniężne jest nieistotna.

Środki pieniężne na rachunkach bankowych VAT na 31.12.2022 r. wyniosły 35 338 tys. zł. (na 31.12.2021 r. wyniosły 50 745 tys. zł.)

Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania na 31.12.2022 r. nie wystąpiły (na 31.12.2021 r. wyniosły 10 855 tys. zł).

4. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

4.1. ALTERNATYWNE MIERNIKI WYNIKÓW

Zarząd analizuje wyniki segmentów przy użyciu kluczowych wskaźników efektywności takich jak EBIT, skorygowany EBIT, marża EBIT, skorygowana marża EBIT oraz EBITDA i skorygowana EBITDA. Zarząd Grupy uznaje wyżej wymienione miary jako istotne dodatkowe mierniki wyników i dlatego prezentuje je w sprawozdaniu obok mierników zdefiniowanych przez MSSF.

Należy mieć na uwadze, że EBIT, marża EBIT i EBITDA nie są to wskaźniki zdefiniowane w MSSF oraz nie stanowią one mierników wystandaryzowanych, dlatego sposoby ich kalkulacji mogą różnić się między różnymi jednostkami na rynku. W związku z tym, wskaźniki te nie powinny być analizowane osobno lub jako substytuty dla miar zdefiniowanych przez MSSF.

EBITDA oraz EBIT to mierniki pokazujące wyniki osiągane przez Grupę po eliminacji wpływu podatku dochodowego, kosztów i przychodów finansowych oraz w przypadku EBITDA, amortyzacji.

EBITDA definiowana jest jako zysk po opodatkowaniu (wynik netto), powiększony o obciążenia z tytułu podatku dochodowego, koszty finansowe oraz amortyzację, a pomniejszony o przychody finansowe. Skorygowana EBITDA jest definiowana jako EBITDA po eliminacji zdarzeń o charakterze jednorazowym.

Grupa definiuje EBIT jako zysk po opodatkowaniu (wynik netto), powiększony o obciążenia z tytułu podatku dochodowego, koszty finansowe i pomniejszony o przychody finansowe. Skorygowany EBIT jest definiowany jako EBIT po eliminacji zdarzeń o charakterze jednorazowym.

Marża EBIT jest miernikiem pokazującym rentowność Grupy pomijającym wpływ podatku dochodowego oraz kosztów i przychodów finansowych. Grupa definiuje marżę EBIT jako EBIT dzielony przez przychody ze sprzedaży dóbr i usług.

Grupa definiuje EBIT skorygowany i EBITDA skorygowaną jako odpowiednio EBIT i EBITDA skorygowane o wpływ transakcji o charakterze jednorazowym (np. wynik na sprzedaży akcji jednostki zależnej).

	2022	2021
Strata/zysk netto za okres obrotowy	10994	21338
Podatek dochodowy	(12610)	64057
(Strata)/Zysk brutto	(1616)	85395
Udział w zyskach/ (stratach) netto jednostek podporządkowanych wycenianych metodą praw własności	(1451)	(156)
Koszty finansowe	35855	14080
Przychody finansowe	14832	8817
EBIT	20858	90814
Koszty o charakterze jednorazowym	-	39489
Skorygowany (Strata)/Zysk brutto	(1616)	124884
Skorygowany EBIT	20858	130303
Amortyzacja	33128	27649
EBITDA	53986	118463
Skorygowany EBITDA	53986	157952
Przychody ze sprzedaży dóbr i usług	3855649	3102095
Marża EBIT	1%	3%
Skorygowana marża EBIT	1%	4%

Na potrzeby analizy wyników, Zarząd posługuje się miarą skorygowany EBIT zdefiniowaną powyżej. W danych ‎ za 12 miesięcy 2021 r. takimi zdarzeniami było koszty z tytułu wynagrodzeń w formie akcji w kwocie 28.343 tys. zł będące kosztami niepieniężnymi, koszty poniesione w związku z przejęciem spółki IKR GmbH w kwocie 3.115 tys. zł. oraz zarachowane premie dla pracowników naliczone na skutek sprzedaży akcji ONDE w kwocie 8.031 tys. zł. .

4.2. SEGMENTY SPRAWOZDAWCZE

Grupa na podstawie raportowania zarządcego przedstawianego głównemu decydentowi operacyjnemu (tj. Zarządowi Jednostki Dominującej) zidentyfikowała dziesięć podstawowych segmentów sprawozdawczych:

• budownictwo kubaturowe w kraju,
• budownictwo kubaturowe za granicą,
• budownictwo drogowo – inżynieryjne,
• segment przemysłu w kraju,
• segment przemysłu za granicą,
• segment hydrotechniki,
• segment odnawialnych żródeł energii,
• budownictwo modułowe z drewna,
• segment odnawialnych żródeł energii – zagranica,
• segment pozostały.

Podział działalności na poszczególne segmenty został dokonany poprzez kwalifikację znaczenia działalności na rzecz segmentu. Taki podział odpowiada rozłożeniu zasadniczych ryzyk oraz zwrotów z poniesionych nakładów.

Dane finansowe przygotowywane dla celów sprawozdawczości zarządczej stanowiące podstawę danych na temat segmentów sprawozdawczych oparte są na tych samych zasadach rachunkowości, jakie stosuje się przy sporządzaniu jednostkowych sprawozdań finansowych Grupy.

Zarząd analizuje wyniki segmentów przy użyciu kluczowych wskaźników efektywności takich jak EBIT, marża EBIT ‎ oraz EBITDA oraz odpowiednio skorygowane o efekt zdarzeń o charakterze jednorazowym wyżej wymienione miary.

Wartości szacunkowe prezentowane w poprzednich okresach nie uległy istotnej zmianie względem historycznych informacji sporządzonych na dzień 31 grudnia 2021 r.

Grupa nie posiada kontrahentów, od których pochodzi więcej niż 10% ogółu przychodów.

Główne informacje dotyczące segmentów w okresach sprawozdawczych 01.2022 – 12.2022 oraz 01.2021 – 12.2021

Grupa prowadzi działalność w Polsce oraz za granicą (w Niemczech, Belgii, Norwegii, Francji, Szwecji, Austrii i Litwie). Przychody od klientów zewnętrznych oraz aktywa w żadnym z krajów poza Polską nie są istotne, stąd zostały zagregowane łącznie i wykazane jako „Zagranica”.

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
	Kraj (Polska)	Zagranica
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych, w tym:	3360333	495316
Przychody rozpoznawane w czasie	3193701	148173
Przychody rozpoznawane w punkcie w czasie	166632	347143
Aktywa trwałe inne niż instrumenty finansowe i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	366436	51781

Dane dotyczące przychodów i wyników oraz aktywów i zobowiązań poszczególnych segmentów sprawozdawczych przedstawiono w poniższej tabeli. Na potrzeby analizy danych finansowych w segmentach sprawozdawczych, Zarząd Grupy eliminuje wpływ zdarzeń jednorazowych opisanych w nocie 4.1.

	Budownictwo kubaturowe w kraju	Budownictwo kubaturowe za granicą	Budownictwo drogowo-inżynieryjne	Segment przemysłu w kraju	Segment przemysłu za granicą	Segment Hydrotechniki	Segment odnawialnych źródeł energii	Budownictwo modułowe z drewna	Segment Odnawialnych Źródeł Energii - Zagranica	Segment pozostały	Razem działalność kontynuowana
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych	1969307	127302	212820	280810	368014	18420	863223	262118	11843	3648	3855649
Przychody ze sprzedaży razem	1969307	127302	212820	280810	368014	18420	863223	262118	11843	3648	3855649
Wyniki segmentów oraz uzgodnienie do zysku brutto Grupy
Koszt własny sprzedaży	1893399	125891	201138	254689	325432	16981	804894	237107	10780	2558	3633500
Marża na sprzedaży	75908	1411	11682	26121	42582	1439	58329	25011	1063	1090	222149
Marża na sprzedaży %	4%	1%	5%	9%	12%	8%	7%	10%	9%	30%	6%
Wynik na pozostałej działalności operacyjnej	(58704)	(20600)	(6386)	(18329)	(32269)	(3663)	(42264)	(13155)	(477)	(5444)	(201291)
Wynik segmentu – EBIT	17204	(19189)	5296	7792	10313	(2224)	16065	(12930)	586	(2055)	20858
Marża EBIT	1%	-15%	2%	3%	3%	-12%	2%	-4935%	5%	-56%	1%
Udział w zyskach/ (stratach) netto wycenianych metodą praw własności	-680	-771									(1451)
Wynik na działalności finansowej (przychody finansowe minus koszty finansowe)											(21023)
Wynik brutto											(1616)
Podatek dochodowy											(12610)
Wynik netto											10994
Amortyzacja	9985	1839	1457	5188	5611	33	415	1665	-	3935	33128
Wynik segmentu – EBITDA	27189	(17350)	6753	12980	15924	(2191)	19480	(11265)	586	1880	53986
Aktywa i zobowiązania
Wycena kontraktów budowlanych - aktywa	184076	6023	44987	20447	23958	685150	837	-	-	-	431013
Aktywa pozostałe	1585										2016268
Aktywa Razem											2016268
Wycena kontraktów budowlanych - pasywa	169133	16490	20308	26273	807	10388		-	2558	-	245157

Grupa osiąga około 90% przychodów z tytułu realizacji kontraktów budowlanych. Szczegóły dotyczące ujmowania tej grupy przychodów opisano w nocie 2.1. Główne szacunki w zakresie przychodów dotyczą ujmowania przychodów z tytułu umów o kontrakty budowlane. Zostały one opisane w nocie 2.1. Poniższa tabela przedstawia informacje odnośnie zagregowanej kwoty cen transakcyjnych alokowanych do obowiązków świadczenia niewykonanych lub nie w pełni wykonanych na dzień bilansowy z tyt. realizacji kontraktów budowlanych.

	31.12.2022	31.12.2021
Łączna wartość otwartych kontraktów	7 483 010	6 374 817
Kumulatywna wartość przychodów z otwartych kontraktów rozpoznana do dnia sprawozdawczego	5 463 873	3 564 549
Wartość przychodów pozostająca do rozpoznania w kolejnych okresach z otwartych kontraktów	2 019 137	2 810 268
Długoterminowe (przychody do zrealizowania w okresie od roku do 3 lat od daty bilansowej)	455 696	1 069 354
Krótkoterminowe (przychody do zrealizowania w okresie poniżej roku od daty bilansowej)	1 563 441	1 740 914

Z uwagi na specyfikę realizowanych kontraktów długoterminowych, nie jest możliwe dokładne oszacowanie przedziałów czasowych, w jakich będą rozpoznawane przychody z rozpoczętych na dany dzień bilansowy kontraktów w horyzoncie dłuższym niż jeden rok. Przychody osiągane przez Grupę pochodzą z realizacji prac budowlanych na terenie Polski i Unii Europejskiej ‎ oraz sprzedaży pozostałej do lokalnych odbiorców. Dane liczbowe dotyczące przychodów przedstawiono w nocie 4.2 Segmenty sprawozdawcze. ‎

4.4. KOSZT WŁASNY SPRZEDAŻY

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Usługi obce	2 229 880	1 684 317
w tym usługi obce od podwykonawców	1 874 017	1 384 534
Zużycie materiałów i energii	1 088 826	782 165
Koszty świadczeń pracowniczych	480 003	437 080
W tym wynagrodzenia w formie akcji	-	28 343
Amortyzacja	33 128	27 649
Podatki i opłaty	15 123	11 353
Pozostałe koszty rodzajowe	23 496	31 825
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	3 255	2 978
Koszty według rodzaju razem	3 873 711	2 977 367
Zmiana stanu produktów, produkcji w toku i rozliczeń międzyokresowych kosztów dotycząca kontraktów budowlanych	(46 172)	28 162
Koszty sprzedaży (wielkość ujemna)	(13 259)	(10 830)
Koszty ogólnego zarządu (wielkość ujemna)	(180 780)	(185 919)
W tym wynagrodzenia w formie akcji	-	(28 343)
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów	3 633 500	2 808 780

4.5. KOSZTY ŚWIADCZEŃ PRACOWNICZYCH

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Wynagrodzenia	388 318	361 305
w tym wynagrodzenia w formie akcji	-	28 343
Koszty programów określonych świadczeń po okresie zatrudnienia	852	1 867
Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia na rzecz pracowników	90 833	73 908
Razem	480 003	437 080

4.6. POZOSTAŁE PRZYCHODY I KOSZTY OPERACYJNE

Pozostałe przychody operacyjne

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych	3 089	1 103
Kary, grzywny i odszkodowania	792	2 062
Przychody ze sprzedaży udziałów	-	1 086
Przychody z otrzymanych dotacji	24	1 653
Umorzone zobowiązania	1 319	1 748
Zwrot podatków i opłat	2 385	2 248
Rozwiązanie rezerw	1 140	1 802
Pozostałe	2 759	2 534
	11 508	14 236

Pozostałe koszty operacyjne

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Nota 6.8. Utworzone / rozwiązane rezerwy	12 105
Nota 6.9. Koszty postępowania sądowego	276	399
Darowizny	1 667	271
Kary, grzywny, odszkodowania	2 203	1 940
Pozostałe	3 494	2 086
	19 745	4 696

4.7. PRZYCHODY I KOSZTY FINANSOWE

Przychody finansowe

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Nota 5.1.2. Odsetki
Z tytułu udzielonych pożyczek	1 816	1 568
Od rozrachunków	6 322	4 890
Pozostałe	2 405	1 727
Różnice kursowe	2 496	46
Pozostałe	1 793	586
	14 832	8 817

Koszty finansowe

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Nota 5.1.2. Odsetki
Nota 3.4. Od wyemitowanych obligacji	3 851	2 413
Nota 3.3. Od kredytów i pożyczek	12 201	1 432
Nota 3.5. Od zobowiązań leasingowych	2 541	1 871
Pozostałe	2 819	3 528
Bankowa prowizja przygotowawcza dotycząca finansowania w rachunku bieżącym	2 874	2 629
Różnice kursowe	8 728	420
Pozostałe	2 841	1 787
	35 855	14 080

4.8. OPODATKOWANIE

Na obowiązkowe obciążenie wyniku finansowego składają się dwa elementy: bieżący podatek dochodowy oraz podatek odroczony. W związku z przejściowymi różnicami między wykazywaną w księgach rachunkowych wartością aktywów i zobowiązań, a ich wartością podatkową oraz stratą podatkową możliwą do odliczenia w przyszłości, Grupa stosując metodę bilansową, tworzy: zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego w odniesieniu do dodatnich różnic przejściowych i ustala aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego w odniesieniu do ujemnych różnic kursowych oraz straty podatkowej możliwej do odliczenia przy zastosowaniu zasady ostrożności. Zobowiązań oraz aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego nie ujmuje się w przypadku różnic przejściowych powstających na początkowym ujęciu składnika aktywów bądź zobowiązania w transakcji nie stanowiącej połączenia przedsięwzięć oraz w momencie przeprowadzania transakcji nie mających wpływu ani na wynik księgowy, ani podatkowy. Aktywa i zobowiązania z tytułu podatku odroczonego są kompensowane, jeżeli istnieje tytuł prawny uprawniający do skompensowania należności podatkowych i bieżących zobowiązań podatkowych oraz jeżeli odroczony podatek dotyczy podatku nałożonego przez tą samą władzę podatkową na tego samego podatnika. Oznacza to, iż aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego podlegają kompensacie w sprawozdaniach finansowych Grupy. Grupa rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku tylko w sytuacji, gdy prognozy przyszłych wyników finansowych wskazują na to, że zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na zrealizowanie aktywa w określonej przyszłości. Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku jest weryfikowana na każdy dzień bilansowy ‎ i ulega stosownemu obniżeniu o tyle, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku. Element osądu w zakresie odzyskiwalności aktywów z tytułu podatku odroczonego stanowią prognozowane przyszłe wyniki finansowe Grupy oraz ich wpływ na odzyskiwalność aktywów.Uzgodnienie efektywnej stawki podatku dochodowego przedstawia poniższa tabela:

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Wynik brutto przed opodatkowaniem	(1 616)	85 395
Podatek według ustawowej stawki podatkowej obowiązującej w Polsce - 19%	(307)	16 225
Dodatkowe obciążenie wynikające ze stawki przekraczającej 19% w Niemczech	8 427	5 855
Nadwyżka przychodów nieopodatkowanych nad kosztami niebędącymi kosztami uzyskania przychodów	(7 469)	-
Wynik na sprzedaży akcji spółki zależnej	3 539	35 379
Różnice trwałe - koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów	-	6 598
Wsparcie SSE	(16 800)	-
Podatek wykazany w wyniku finansowym	(12 610)	64 057
Podatek bieżący	22 723	65 634
Podatek odroczony	(35 333)	(1 577)
Efektywna stopa podatkowa	780,32%	75,01%

W 2022 r. tak wysoka kwota podatku odroczonego wynika głównie z rozpoznania aktywa na podatek odroczony z tytułu otrzymania decyzji o wsparciu przez MOD 21 Sp. z o.o. Kwota utworzonego aktywa z tego tytułu wynosi 16 800 tys. zł.

Poniższa tabela przedstawia zmiany aktywów i zobowiązań z tytułu podatku odroczonego w roku obrotowym:

	1 stycznia 2021	Wpływ na Wynik netto	Wpływ na Pozostałe całkowite dochody	31 grudnia 2021	Wpływ na Wynik netto	Wpływ na Pozostałe całkowite dochody	31 grudnia 2022
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Wycena kontraktów budowlanych - pasywa oraz podatkowa produkcja w toku	55 919	14 811	-	70 730	42 591	-	113 321
Rezerwy	11 351	333	-	11 684	1 192	-	12 876
Strata podatkowa	4 189	(1 050)	-	3 139	5 876	-	9 015
Wsparcie SSE	-	-	-	-	16 800	-	16 800
Naliczone wynagrodzenia i obciążenia	715	1 884	-	2 599	(1 627)	-	972
Odpisy aktualizujące wartość należności	6 237	(258)	-	5 979	5 804	-	11 783
Inne zobowiązania finansowe	2 349	1 214	-	3 563	(1 553)	-	2 010
Koszty następnych okresów	693	-	-	693	345	-	1 038
Pozostałe	2 700	(441)	(25)	2 234	3 836	87	6 157
Razem	84 153	16 493	(25)	100 621	73 264	87	173 972
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
Wycena kontraktów budowlanych - aktywa	31 419	14 732	-	46 151	32 296	-	78 447
Przeszacowanie aktywów do wartości godziwej	4 923	(1 099)	7 303	11 127	(214)	7 146	18 059
Koszty finansowe aktywowane	-	-	-	-	-	-	-
Wycena bilansowa oraz dyskonto zobowiązań	809	179	-	988	930	-	1 918
Naliczone odsetki od zadłużenia	292	462	-	754	807	-	1 561
Zarachowane przychody	579	(92)	-	487	(370)	-	117
Pozostałe	1 486	734	(5)	2 215	4 482	89	6 786
Razem	39 508	14 916	7 298	61 722	37 931	7 235	106 888
Kompensata aktywów i zobowiązań	38 375	51 125		91 614			97 632
Stan po kompensacie	46 911	60 093		97 632			97 632
Aktywa	45 778	49 496		82 358			82 358
Zobowiązania	1 133	10 597		15 274			15 274
Wpływ netto zmian w okresie	1 577	(7 323)		35 333	(7 148)

W roku zakończonym 31 grudnia 2022 r. oraz 31 grudnia 2021 r. nie wystąpiły ujemne pozycje różnic przejściowych, od których nie ujęto aktywa z tytułu podatku odroczonego.

W tabeli poniżej zawarto okresy realizacji aktywów i zobowiązań z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

	Aktywa	Zobowiązania	Aktywa	Zobowiązania
	2022	2022	2021	2021
Krótkoterminowe	115 081	80 518	70 885	42 940
Długoterminowe	58 891	26 370	29 736	18 782
Razem	173 972	106 888	100 621	61 722

5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

5.1. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE

Zgodnie z MSSF 9 Grupa klasyfikuje instrumenty finansowe do następujących kategorii:
* Aktywa wyceniane według zamortyzowanego kosztu;
* Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy;
* Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu;
* Instrumenty pochodne wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające w rachunkowości zabezpieczeń.

Z wyżej podanych kategorii, Grupa posiada tylko pozycje wyceniane według zamortyzowanego kosztu.

Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego stanowią przede wszystkim:
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje
Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług
Nota 6.5. Należności pozostałe
Nota 2.3. Aktywa z tytułu kontraktów budowlanych
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Nota 3.8. Środki pieniężne na rachunku VAT
Nota 3.8. Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
Nota 5.1. Inne aktywa finansowe (w tym udzielone pożyczki)

Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu obejmują głównie:
Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców – kaucje
Nota 2.3. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych
Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
Nota 6.9. Zobowiązania pozostałe

W tabeli poniżej przedstawiono wartość bilansową istotnych grup aktywów finansowych i zobowiązań finansowych w podziale na kategorie. Wartość bilansowa posiadanych przez Grupę aktywów finansowych i zobowiązań finansowych przedstawionych w poniższych tabelach nie różniła się istotnie od ich wartości godziwej we wszystkich prezentowanych okresach.

Kategorie instrumentów finansowych	Linia w sprawozdaniu z sytuacji finansowej	Aktywa wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	Zobowiązania leasingowe	Razem istotne kategorie
2022
	Nota 5.1.2 Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki	17 530	-	-	17 530
	Aktywa finansowe - pozostałe	756	-	-	756
	Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje	32 031	-	-	32 031
	Nota 6.6. Należności z tytułu dostaw i usług	651 583	-	-	651 583
	Nota 6.6. Pozostałe należności	91 536	-	-	91 536
	Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa	431 013	-	-	431 013
	Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	163 961	-	-	163 961
	Nota 3.8. Środki pieniężne na rachunkach VAT	35 338	-	-	35 338
	Nota 3.8. Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania	-	-	-	-
	Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje	-	171 035	-	171 035
	Nota 2.3. Zobowiązania wobec podwykonawców – wycena	-	245 957	-	245 957
	Nota 6.10. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	-	443 402	-	443 402
	Nota 6.10. Pozostałe zobowiązania	-	106 145	-	106 145
	Nota 3.2-3.5. Zadłużenie	-	222 763	89 812	312 575
Razem		1 423 748	1 189 302	89 812	2 702 862
2021
	Nota 5.1.2 Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki	38 852	-	-	38 852
	Aktywa finansowe - pozostałe	856	-	-	856
	Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje	29 621	-	-	29 621
	Nota 6.6. Należności z tytułu dostaw i usług	594 647	-	-	594 647
	Nota 6.6. Pozostałe należności	57 036	-	-	57 036
	Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa	302 138	-	-	302 138
	Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	363 210	-	-	363 210
	Nota 3.8. Środki pieniężne na rachunkach VAT	50 745	-	-	50 745
	Nota 3.8. Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania	10 855	-	-	10 855
	Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje	-	146 684	-	146 684
	Nota 2.3. Zobowiązania wobec podwykonawców – wycena	-	244 048	-	244 048
	Nota 6.10. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	-	363 131	-	363 131
	Nota 6.10. Pozostałe zobowiązania	-	112 870	-	112 870
	Nota 3.2-3.5. Zadłużenie	-	165 019	48 876	213 895
Razem		1 447 960	1 031 752	48 876	2 528 588

Kategorie instrumentów finansowych	Linia w sprawozdaniu z sytuacji finansowej	Aktywa wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	Zobowiązania leasingowe	Razem istotne kategorie
2022
	Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) – odsetki	10 543	(18 871)	(2 541)	(10 869)
	Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) - różnice kursowe	29	(6 261)	-	(6 232)
	Nota 4.2. Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów z klientami	(11 108)	-	-	(11 108)
Razem		(536)	(25 132)	(853)	(28 209)
2021
	Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) – odsetki	8 347	(9 024)	(382)	(1 059)
	Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) - różnice kursowe	56	(430)	-	(374)
	Nota 4.2. Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów z klientami	(15 187)	-	-	(15 187)
Razem		(6 784)	(9 454)	(382)	(16 620)

5.1.1. AKTYWA FINANSOWE

Grupa posiadała na 31 grudnia 2022 r. oraz na 31 grudnia 2021 r. następujące pozycje wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako aktywa finansowe:

	2022	2021
Nota 5.1.2. Udzielone pożyczki	17 530	38 852
Pozostałe	5 721	1 097
Razem	23 251	39 949
Długoterminowe	13 823	11 382
Krótkoterminowe	9 428	28 567

5.1.2. AKTYWA FINANSOWE – UDZIELONE POŻYCZKI

Pożyczkobiorca	Waluta pożyczki	Oprocentowanie	Termin spłaty	2022	2021
Goalscreen Holdings Limited	EUR	6,00%	02.12.2021	-	20 934
Goalscreen Holdings Limited	PLN	8,00%	02.12.2021	-	2 269
FARMA WIATROWA SZYBOWICE SP. Z O.O.	PLN	6,00%	29.04.2024	3 358	-
PfelgeQuartier Beteiligungs	EUR	4,00%	31.01.2022	3 849	3 995
FIRMA FRANKIEWICZ ENERGY	PLN	6,00%	29.04.2022	-	1 262
KWE	PLN	2,50%	01.01.2032	3 177	2 991
ELEKTROWNIA DEPVPL 22	PLN	0,00%	25.06.2025	-	1 200
AZURYT 6 INVESTMENTS	PLN	8,00%	19.10.2023	-	1 147
SOLAR SERBY	PLN	8,00%	19.10.2023	1 534	-
Pracownicy IVT	EUR	0-0,5%	31.12.2024	32	-
Pracownicy IVT	EUR	0-0,5%	31.12.2023	22	-
Sanssouci Karpacz Sp. z o.o.	PLN	10,00%	31.03.2023	5 404	4 948
JV PABC Sp. z o.o.	PLN	3 M Euribor + 2,2% - 3,5%	31.12.2022	154	92
Razem, w tym:				17 530	38 852
Długoterminowe				8 101	10 285
Krótkoterminowe				9 429	28 567

Pożyczki udzielone, dla których termin spłaty przypadał przed dniem bilansowym zostaną rozliczone w pierwszym półroczu 2023 r. w ramach planowanych wspólnych przedsięwzięć finansowych. Zarząd nie identyfikuje przesłanek do istotnego odpisu z tytułu utraty wartości pożyczki dla PflegeQuartier Beteiligungs, ponieważ pożyczkodawca regularnie dokonuje spłaty zaciągniętej pożyczki. Z udzielonymi pożyczkami wiąże się ryzyko kredytowe oraz ryzyko walutowe, które zostały opisane odpowiednio w Nocie 5.2. Udzielone pożyczki klasyfikowane są w Poziomie 1 modelu utraty wartości.# Udzielone pożyczki są zdaniem Grupy aktywami o wysokiej ocenie jakości kredytowej na potrzeby modelu ECL. Na podane dni bilansowe, wartość godziwa pożyczek nie była istotnie różna od wyceny w koszcie zamortyzowanym. Wartość godziwa pożyczek jest szacowana za pomocą modeli DCF w oparciu o przepływy pieniężne odzwierciedlające harmonogram spłat udzielonych pożyczek. Założono stopę dyskonta na poziomie WIBOR dla pożyczek w PLN ‎ oraz EURIBOR dla pożyczek w EUR na dany dzień powiększony o stały procent wyrażający premię za ryzyko. Pożyczki wyceniane w koszcie zamortyzowanym są klasyfikowane do drugiego poziomu hierarchii wartości godziwej. Pożyczki zaklasyfikowane są do Poziomu 1 modelu utraty wartości na wszystkie prezentowane dni bilansowe. Wszystkie udzielone pożyczki na poszczególne dni bilansowe uznane zostały za instrumenty o niskim ryzyku kredytowym, ‎ w związku z czym odpis na oczekiwane straty kredytowe ujęty w ciągu danego okresu ogranicza się do 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych. Oczekiwaną stratę kredytową wyliczono na podstawie prawdopodobieństwa niewypełnienia zobowiązania, profilu spłat uzgodnionego w umowie pożyczki i oceny odzysków z zabezpieczenia. ‎ Na poszczególne dni bilansowe wysokość odpisu z tyt. utraty wartości oraz jego zmiany w prezentowanych okresach były nieistotne kwotowo stąd Grupa nie prezentuje ruchów na odpisie. Zwiększenie salda pożyczek w wyniku udzielenia nowych pożyczek nie przyczyniło się istotnie do zmiany wysokości odpisu z tyt. utraty wartości.

5.2. ZASADY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM FINANSOWYM

Grupa w toku prowadzonej działalności narażona jest na następujące istotne rodzaje ryzyka finansowego: ryzyko rynkowe (w tym ryzyko walutowe, ryzyko stóp procentowych), ryzyko kredytowe oraz ryzyko płynności. Za ustalenie zasad zarządzania powyższymi ryzykami oraz ich weryfikację odpowiada Zarząd ERBUD SA.

5.2.1. RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO WALUTOWE

W ramach podstawowej działalności operacyjnej Grupa nie zawiera kontraktów budowlanych, które są denominowane ‎ w EUR. W odniesieniu do należności i zobowiązań wynikających z zawartych umów na zakupy materiałów, z tytułu których nastąpią płatności w EUR oraz w odniesieniu do udzielonych pożyczek denominowanych w EUR Grupa ustaliła, że ryzyko jest nieistotne.

2022

Ekspozycja na ryzyko walutowe (tys. PLN)

	Wpływ na sprawozdanie z wyniku w tys. PLN
	zmiana kursu +10%
Aktywa
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	4 741
Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług	12 486
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	611
Nota 5.1.2. Aktywa finansowe - udzielone pożyczki	390
Zobowiązania
Nota 3.3.-3.5. Zadłużenie	(4 803)
Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	(4 425)
Nota 2.2. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	(50)
Wpływ zmian kursów - aktywa i zobowiązania razem	8 950

	Wpływ na sprawozdanie z wyniku w tys. PLN
	zmiana kursu -10%
Aktywa
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	(4 741)
Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług	(12 486)
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	(611)
Nota 5.1.2. Aktywa finansowe - udzielone pożyczki	(390)
Zobowiązania
Nota 3.3.-3.5. Zadłużenie	4 803
Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	4 425
Nota 2.2. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	50
Wpływ zmian kursów - aktywa i zobowiązania razem	(8 950)

2021

Ekspozycja na ryzyko walutowe (tys. PLN)

	Wpływ na sprawozdanie z wyniku w tys. PLN
	zmiana kursu +10%
Aktywa
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	4 337
Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług	3 160
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	314
Nota 5.1.2. Aktywa finansowe - udzielone pożyczki	2 493
Zobowiązania
Nota 3.3.-3.5. Zadłużenie	(638)
Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	(1 064)
Nota 2.2. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	(2)
Wpływ zmian kursów - aktywa i zobowiązania razem	8 600

	Wpływ na sprawozdanie z wyniku w tys. PLN
	zmiana kursu -10%
Aktywa
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	(4 337)
Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług	(3 160)
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	(314)
Nota 5.1.2. Aktywa finansowe - udzielone pożyczki	(2 493)
Zobowiązania
Nota 3.3.-3.5. Zadłużenie	638
Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	1 064
Nota 2.2. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje	2
Wpływ zmian kursów - aktywa i zobowiązania razem	(8 600)

5.2.2. RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO STÓP PROCENTOWYCH

Ryzyko stóp procentowych występuje głównie w związku z korzystaniem przez Grupę z zadłużenia, tj. kredytów bankowych i pożyczek (nota 3.3.) oraz leasingu (nota 3.5.). Ponadto Grupa lokuje wolne środki pieniężne częściowo w inwestycje o zmiennej stopie procentowej (lokaty) ‎ oraz udziela pożyczek w oparciu o zmienną stopę procentową. Aktywa i zobowiązania oprocentowane według zmiennych stóp procentowych, narażają Grupę na ryzyko zmiany przepływów pieniężnych. Natomiast oprocentowane według stopy stałej (udzielane pożyczki – Nota 5.1.2.) naraża Grupę na ryzyko zmiany wartości godziwej, niemniej jednak ze względu na fakt, iż Grupa nie wycenia tych pozycji do wartości godziwej, wpływ ten nie jest odzwierciedlany w sprawozdaniu finansowym. Grupa monitoruje stopień narażenia na ryzyko stopy procentowej oraz dokonuje prognoz stóp procentowych. ‎ ‎ Analizę wrażliwości pozycji oprocentowanych zmienną stopą procentową na zmiany stopy procentowej zaprezentowano w poniższej tabeli.

2022

	Wartość bilansowa pozycji oprocentowana zmienną stopą procentową	Wpływ na sprawozdanie z wyniku	Wartość bilansowa pozycji oprocentowana zmienną stopą procentową	Wpływ na sprawozdanie z wyniku
	+250 pb	-250 pb	+250 pb	-250 pb
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	31 007	775	(775)	163 575
Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki	154	4	(4)	5 040
Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	139 268	(3 482)	3 482	66 960
Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji	75 000	(1 875)	1 875	75 586
Zadłużenie z tytułu leasingu	90 154	(2 258)	2 258	36 822
Wpływ razem		(6 836)	6 836	(270)

2021

	Wpływ na sprawozdanie z wyniku
	+250 pb
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	4 089
Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki	126
Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	(1 674)
Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji	(1 890)
Zadłużenie z tytułu leasingu	(921)
Wpływ razem	270

W tabeli poniżej zaprezentowano pozycje oprocentowane stałą stopą procentową.

	2022	2021
	Wartość bilansowa pozycji niepodlegająca ryzyku rynkowemu	Wartość bilansowa pozycji niepodlegająca ryzyku rynkowemu
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	132 954	210 490
Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki	17 376	33 812
Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	7 909	23 059
Zadłużenie z tytułu leasingu	243	11 468
Razem	158 482	278 829

*Środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania.

5.2.3. RYZYKO KREDYTOWE

Aktywami finansowymi Grupy, które są narażone na ryzyko kredytowe są głównie pozycje wymienione w tabeli poniżej.

	2022	2021
Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	163 961	374 065
Nota 5.1.2. Aktywa finansowe – udzielone pożyczki	17 530	38 852
Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług	651 583	594 647
Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje	32 031	29 621
Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa	434 771	302 138
Razem	1 299 876	1 339 323

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

ERBUD minimalizuje ryzyko kredytowe związane ze środkami pieniężnymi i ich ekwiwalentami poprzez dywersyfikację banków, z którymi zawierane są transakcje lokacyjne. Grupa współpracuje z instytucjami finansowymi o wysokiej wiarygodności, zgodnie z informacjami w tabeli poniżej. Na poszczególne dni sprawozdawcze występuje znaczna koncentracja ryzyka kredytowego – informacja o wielkości salda środków pieniężnych zgromadzonych w jednej instytucji finansowej przedstawiona jest poniżej. Podział salda środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wg ratingu kredytowego przedstawiono w tabeli poniżej. Rating AA-, A-, BBB+, BBB wg Euro Rating to poziom inwestycyjny. Rating BB jest poza poziomem inwestycyjnym, nie mniej jednak kwota środków pieniężnych stanowi 11% wszystkich środków pieniężnych Grupy.

Według agencji ratingowej Euro Rating

	2022	2021
Banki o ratingu A-	11,0%	19,0%
Banki o ratingu BBB+	4,0%	13,0%
Banki o ratingu BBB	68,0%	66,0%
Banki o ratingu BBB-	6,0%	0,0%
Banki o ratingu BB	11,0%	2,0%
Suma	100,0%	100,0%

Na 31 grudnia 2022 r. wartość aktywów pieniężnych i ich ekwiwalentów ulokowana w jednej instytucji finansowej stanowiła około 68% całego salda. Na 31 grudnia 2021 r. wartość aktywów pieniężnych i ich ekwiwalentów ulokowana w jednej instytucji finansowej stanowiła około 66% całego salda. Całe saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów na poszczególne dni bilansowe zaliczone jest do Stopnia 1 modelu utraty wartości (tj. salda, dla których ryzyko kredytowe nie wzrosło znacząco od początkowego ujęcia). Odpisy z tytułu utraty wartości środków pieniężnych i ekwiwalentów ustalono indywidualnie dla każdego salda dotyczącego danej instytucji finansowej. Do oceny ryzyka kredytowego użyto zewnętrzne ratingi banków oraz publicznie dostępne informacje dotyczące wskaźników niewypełnienia zobowiązania dla danego ratingu ustalone przez Euro Rating. Analiza wykazała, iż aktywa te mają niskie ryzyko kredytowe na dzień sprawozdawczy. Grupa skorzystała ‎ z uproszczenia dozwolonego przez standard i odpis z tytułu utraty wartości ustalono na podstawie 12-miesięcznych strat kredytowych. Kalkulacja odpisu wykazała nieistotną kwotę odpisu z tytułu utraty wartości.

Należności z tytułu dostaw i usług oraz aktywa z tytułu kontraktów budowlanych

W celu ochrony przed ryzykiem kredytowym wynikającym z należności związanych z realizacją kontraktów budowlanych (tj. należności z tytułu dostaw i usług, należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucji oraz z wyceny kontraktów budowlanych), w Grupie funkcjonuje polityka oceny i weryfikacji ryzyka kredytowego związanego ze wszystkimi kontraktami, zarówno na etapie przed ofertowym, jak i w trakcie realizacji. Każdy kontrahent przed podpisaniem umowy jest oceniany pod kątem możliwości wywiązania się ze zobowiązań finansowych. W przypadku negatywnej oceny zdolności płatniczych kontrahenta, przystąpienie do kontraktu jest uzależnione od ustanowienia adekwatnych zabezpieczeń finansowych lub majątkowych. Ponadto, w umowach z inwestorami zawierane są klauzule przewidujące prawo do wstrzymania realizacji robót, jeżeli występuje opóźnienie w przekazaniu należności za wykonane usługi. ‎ W miarę możliwości tworzy się również zapisy umowne warunkujące dokonywanie płatności podwykonawcom od wpływu środków od inwestora. W Grupie nie występuje koncentracja ryzyka kredytowego związana z należnościami z tytułu dostaw i usług ‎ oraz należnościami z tytułu kontraktów budowlanych – kaucji oraz z wyceny kontraktów budowlanych. Zmiany odpisu aktualizującego wartość należności zaprezentowano w Nocie 6.5.

5.2.4.# RYZYKO PŁYNNOŚCI

W celu ograniczenia ryzyka utraty płynności, Grupa utrzymuje odpowiednią ilość środków pieniężnych oraz zbywalnych papierów wartościowych, a także zawiera umowy o linie kredytowe, które służą jako dodatkowe zabezpieczenie płynności. Do finansowania zakupów inwestycyjnych Grupa wykorzystuje środki własne lub długoterminowe umowy leasingu finansowego, zapewniając odpowiednią trwałość struktury finansowania dla tego rodzaju aktywów. Grupa stosuje politykę ograniczającą zaangażowanie kredytowe wobec poszczególnych instytucji finansowych ‎ oraz emitentów papierów dłużnych, które są nabywane w ramach lokowania okresowych nadwyżek środków pieniężnych. Zarządzanie płynnością wspomagane jest obowiązującym systemem raportowania prognoz płynności przez Grupę. Tabela poniżej przedstawia zobowiązania finansowe Grupy na dzień 31 grudnia 2022 r. według daty zapadalności ‎ na podstawie umownych niezdyskontowanych płatności.

2022

	Poniżej 3 miesięcy	3-12 miesięcy	1-5 lat	Powyżej 5 lat	Razem przepływy niezdyskontowane	Wartości bilansowe
Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	38 431	62 403	50 537	-	151 371	143 830
Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji	-	586	75 000	-	75 586	75 000
Zadłużenie z tytułu leasingu	5 064	18 766	70 339	2 465	96 634	89 812
Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje	64	133	95 148	15 385	5 744	180 410
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	443	402	-	-	-	443 402
Razem	551 030	176 903	211 261	8 209	947 403	923 079

2021

	Poniżej 3 miesięcy	3-12 miesięcy	1-5 lat	Powyżej 5 lat	Razem przepływy niezdyskontowane	Wartości bilansowe
Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek	1 515	42 145	50 538	46 942	244 90	90 019
Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji	-	586	75 000	-	75 586	75 000
Zadłużenie z tytułu leasingu finansowego	3 601	14 880	31 942	5 240	55 663	48 290
Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje	8 636	124 664	12 303	5 115	150 718	146 684
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	361	356 817	958	-	-	363 131
Razem	375 108	183 092	170 741	10 401	739 342	723 124

5.2.5. RYZYKO KLIMATYCZNE

Grupa Erbud monitoruje wpływ ryzyk klimatycznych na działalność Grupy i na dzień dzisiejszy nie identyfikuje istotnego wpływu czynników klimatycznych na prowadzoną działalność. Grupa Erbud konsekwentnie realizuje strategię ESG, przestrzegając wymagań dotyczących aspektów środowiskowych, inwestując w rozwój projektów w branży OZE, a także budownictwa z drewna.

6. NOTY POZOSTAŁE

6.1. RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

Najistotniejsze pozycje rzeczowych aktywów trwałych stanowią grunty, budynki i budowle. Znaczącą pozycją są również środki trwałe w budowie. Poza tym Grupa posiada również urządzenia techniczne ‎i maszyny. Rzeczowe aktywa trwałe wycenia się w cenie nabycia/kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie ‎ oraz wszelkie odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Grupa w przypadku zidentyfikowania przesłanek do możliwości wystąpienia utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych przeprowadza test na utratę wartości w oparciu ‎ o oszacowanie wartości odzyskiwalnej danego aktywa trwałego. Wartość odzyskiwalna jest określana jako wyższa ‎ z dwóch: wartość, jaka jest możliwa do uzyskania przy sprzedaży danego aktywa trwałego pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa kalkulowana w oparciu o zdyskontowane przepływy pieniężne, które zostaną wypracowane przez dane aktywo trwałe lub zespół aktywów. W wartości początkowej rzeczowych aktywów trwałych Grupa ujmuje ich cenę nabycia powiększoną o wszystkie koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. Do wartości początkowej zalicza się również koszt części zamiennych maszyn i urządzeń w momencie poniesienia, jeśli spełnione są kryteria rozpoznania, tj. Spółka z Grupy ERBUD oczekuje, że części zamienne będą wykorzystywane przez okres dłuższy niż jeden rok i jest możliwe ich przypisanie do konkretnej pozycji rzeczowych aktywów trwałych. Koszty poniesione po dacie oddania środka trwałego do używania, takie jak koszty konserwacji i napraw, ujmowane są w wyniku finansowym w momencie poniesienia. Grupa corocznie dokonuje weryfikacji wartości końcowej, okresu użytkowania oraz metody amortyzacji składników rzeczowych aktywów trwałych. Weryfikacje przeprowadzone na 31 grudnia 2022 ‎oraz 31 grudnia 202 1 nie skutkowały zmianą pozostałych szacowanych okresów użytkowania, metod amortyzacji czy wartości końcowych środków trwałych.

Stawki amortyzacji wynoszą według poszczególnych klas środków trwałych (w tym również prawa do użytkowania aktywów należących do danej kategorii):
* Budynki i budowle – 2% - 4,5%
* Urządzenia techniczne i maszyny – 6% - 30%
* Środki transportu – 12,5% - 20%
* Pozostałe – 10% - 33%
* Grunty nie podlegają amortyzacji.

Prawa do użytkowania aktywów są amortyzowane przez okres odzwierciedlający czas, na jaki zawarto umowy. ‎ Dla posiadanych przez Grupę środków trwałych w leasingu, stawki amortyzacji są zbieżne ze stawkami amortyzacji dla własnych aktywów należących do tej samej kategorii, gdyż okres leasingu odpowiada okresowi ekonomicznej użyteczności danego aktywa (uwzględniając opcje przedłużenia) lub umowa zawiera opcję nabycia składnika aktywów i jest rozsądnie pewne iż Grupa z tej opcji skorzysta. Środki trwałe w budowie wycenia się w wysokości poniesionych kosztów bezpośrednio związanych z nabyciem ‎ lub wytworzeniem, w tym kosztów finansowania, pomniejszonych o odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe ‎ w budowie nie są amortyzowane do momentu zakończenia ich budowy.

Polityka rachunkowości dotycząca leasingu stosowana od 1 stycznia 2019 roku: Leasingi ujmowane są jako aktywa z tytułu prawa do użytkowania i zobowiązania do zapłaty za te prawa w dniu, w którym leasingowane aktywa dostępne są do użytkowania przez Grupę. Aktywa z tytułu prawa do użytkowania zaprezentowano w nocie 6.1. W dacie rozpoczęcia leasingu, zobowiązania leasingowe wyceniane są w kwocie równej bieżącej wartości następujących płatności leasingowych za prawo do użytkowania bazowego składnika aktywów w okresie leasingu:
* stałe płatności (w tym zasadniczo stałe płatności), pomniejszone o wszelkie należne zachęty leasingowe;
* zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki;
* kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej;
* cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że leasingobiorca skorzysta z tej opcji;
* kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, jeżeli w warunkach leasingu przewidziano, że leasingobiorca może skorzystać z opcji wypowiedzenia leasingu.

Opłaty leasingowe są dyskontowane przy użyciu stopy procentowej leasingu, jeśli stopę tę można z łatwością ustalić, lub krańcowej stopy oprocentowania długu leasingobiorcy. Każda opłata leasingowa jest alokowana pomiędzy zobowiązanie a koszt finansowy. Po początkowym ujęciu, zobowiązania leasingowe są wyceniane przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. Wartości bilansowe zobowiązań są aktualizowane w celu odzwierciedlenia zmiany w zakresie szacunku okresu leasingu, opcji wykupu, zmiany w opłatach leasingowych i gwarantowanej wartości końcowej oraz modyfikacji umowy leasingu. Okres leasingu to nieodwoływalny okres leasingu; okresy objęte opcją przedłużenia i wcześniejszego zakończenia leasingu są uwzględnione w okresie leasingu, jeśli istnieje rozsądna pewność, że leasing będzie przedłużony lub umowa zostanie wcześniej zakończona.

Na 31 grudnia 2022 r. Grupa posiadała następujące grupy rzeczowych aktywów trwałych z uwzględnieniem prawa do użytkowania aktywów:

Grupa rzeczowych aktywów trwałych	Wartość brutto	Umorzenie i odpisy aktualizujące	Wartość netto	Wartość brutto	Umorzenie i odpisy aktualizujące	Wartość netto
	2022	2022	2022	2021	2021	2021
Grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania gruntu)	23 203	1 377	21 826	28 928	1 189	27 739
w tym leasing	12 917	885	12 032	4 795	709	4 086
Budynki i budowle	119 013	44 853	74 160	97 639	46 551	51 088
w tym leasing	32 364	13 125	19 239	23 120	16 614	6 506
Urządzenia techniczne i maszyny	92 241	48 728	43 513	58 901	44 158	14 743
w tym leasing	34 048	6 718	27 330	11 471	5 087	6 384
Środki transportu	87 221	42 192	45 029	72 444	39 633	32 811
w tym leasing	49 618	14 800	34 818	35 602	12 703	22 899
Inne środki trwałe	24 125	16 496	7 629	18 909	11 897	7 012
w tym leasing	235	49	186	85	20	65
Środki trwałe w budowie	3 710	-	3 710	23 194	-	23 194
Pozostałe	-	-	-	11 354	9	11 345
Razem	349 513	153 646	195 867	311 369	143 437	167 932

Grupa zawarła umowy leasingu na okres od 3 do 5 lat. Umowy leasingu obejmują głównie środki transportu oraz najmy biur, magazynów i prawa wieczystego użytkowania gruntów. Umowy te zawierają w większości (za wyjątkiem prawa wieczystego użytkowania gruntów) opcję przedłużenia po zakończeniu okresu podstawowego. Dodatkowo zawarte umowy leasingu środków transportu dają Grupie prawo odkupienia przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy. Zadłużenie z tytułu leasingu opisano w Nocie 3.5.

	Grunty w tym prawo wieczystego użytkowania gruntu	Budynki i budowle	Urządzenia techniczne i maszyny	Środki transportu	Inne środki trwałe	Środki trwałe w budowie	Wartości niematerialne i prawne	Razem
Wartość netto na 1 stycznia 2021 r.	13 554	29 772	15 361	26 367	5 149	1 942	12 009	104 154
Zwiększenia:
Zakup	13 836	24 569	3 426	2 751	14 115	25 602	312	84 611
Leasing	-	-	1 331	13 894	-	-	-	15 225
Przyjęcie środków trwałych	566	4 066	959	1 232	1 121	-	36	7 980
Pozostałe, w tym korekty reklasyfikacyjne	-	1 113	19 151	(168)	(4 346)	(1 013)	(4 244)	(4 244)
Zmniejszenia:
Amortyzacja	215	8 409	6 288	9 473	1 844	-	1 420	27 649
Sprzedaż oraz likwidacja	-	-	69	2 107	11	-	8	2 195
Przemieszczenia wewnętrzne	-	-	-	-	-	8	(8)	-
Pozostałe	-	-	-	(7)	-	-	-	(7)
Różnice kursowe z przeliczenia	(2)	(23)	4	(11)	(5)	4	(17)	(50)
Wartość netto na 31 grudnia 2021 r.	27 739	51 088	14 743	32 811	18 357	23 194	9 907	177 839
Wartość netto na 1 stycznia 2022 r.

	GRUNTY	BUDYNKI I BUDOWLE	URZĄDZENIA TECHNICZNE I MASZYNY	ŚRODKI TRANSPORTU	POZOSTAŁE ŚRODKI TRWAŁE	RAZEM
Wartość netto na dzień 01.01.2021	4 276	12 072	7 201	17 246	82	40 877
Zwiększenie z tytułu przyjęcia w leasing	-	-	1 331	15 186	-	16 517
Zwiększenie z tytułu nakładów na rzeczowe aktywa trwałe w budowie oraz zaliczek na rzeczowe aktywa trwałe	-	-	-	(929)	-	(929)
Zmniejszenie wynikające z przekwalifikowania - z prawa do użytkowania aktywów w leasingu na rzeczowe aktywa trwałe	-	(10)	(179)	(2 085)	-	(2 274)
Amortyzacja	(190)	(5 556)	(1 937)	(5 823)	(17)	(13 523)
Zmniejszenie dotychczasowego umorzenia wynikające z przekwalifikowania - z prawa do użytkowania aktywów w leasingu na rzeczowe aktywa trwałe	-	-	(32)	(696)	-	(728)
Wartość netto na dzień 31.12.2021	4 086	6 506	6 384	22 899	65	39 940
Wartość netto na dzień 01.01.2022	4 086	6 506	6 384	22 899	65	39 940
Zwiększenie z tytułu przyjęcia w leasing	8 432	15 321	3 478	21 870	150	49 251
Zwiększenie z tytułu nakładów na rzeczowe aktywa trwałe w budowie oraz zaliczek na rzeczowe aktywa trwałe	-	-	19 592	-	-	19 592
Amortyzacja	(503)	(2 642)	(2 124)	(9 951)	(29)	(15 249)
Różnice kursowe z przeliczenia	17	55	-	(1)	-	71
Wartość netto na dzień 31.12.2022	12 032	19 240	27 330	34 817	186	93 605

Wartość netto	31.12.2022	31.12.2021
Grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania gruntu)	12 032	4 086
Budynki i budowle	19 239	6 506
Urządzenia techniczne i maszyny	27 330	6 384
Środki transportu	34 818	22 899
Inne środki trwałe	186	65
Wpływ razem	93 605	39 940

Największe zmiany w środkach trwałych dotyczą przeniesienia pozycji gruntów i budynków oraz budowli ze środków trwałych do nieruchomości inwestycyjnych. Wartość netto przeniesionych środków trwałych na dzień 31.12.2022r. wynosi 33 909 tys. zł.

Nieruchomości inwestycyjne stanowią nieruchomości, które traktowane są jako źródło przychodów z czynszów lub utrzymywane są w posiadaniu ze względu na przyrost ich wartości, względnie z uwagi na obie te korzyści i nie są wykorzystywane w działalności operacyjnej ani też nie są przeznaczone na sprzedaż w ramach zwykłej działalności. Nieruchomości inwestycyjne są początkowo ujmowane po cenie nabycia powiększonej o koszty transakcji. Po początkowym ujęciu wykazywane są według ceny nabycia (kosztów wytworzenia) pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Na skutek zaistnienia przyczyn powodujących trwałą utratę wartości w/w inwestycji dokonuje się odpowiedniego odpisu aktualizującego ich wartość. Odpis ten odnosi się w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych. W przypadku ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu z tytułu trwałej utraty wartości, równowartość całości lub odpowiedniej części uprzednio dokonanego odpisu aktualizującego zwiększa wartość inwestycji i podlega zaliczeniu do pozostałych przychodów operacyjnych.

Nieruchomości inwestycyjne

	2022	2021
Wartość netto na początek okresu	-	-
Przyjęcie wskutek zmiany przeznaczenia środków trwałych	33 909	-
Wartość netto na koniec okresu	33 909	-

Nieruchomości inwestycyjne są to budynki i budowle, które ERBUD SA wynajmuje dla MOD21 Sp. z o.o. na prowadzenie swojej działalnosci statutowej.

Amortyzacja

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Koszty ogólnego zarządu	15 627	13 119
Koszty wytworzenia sprzedanych produktów i usług	17 501	14 530
Razem	33 128	27 649

Prawo do użytkowania aktywów w leasingu, zobowiązania leasingowe

Przyjęto następujące uproszczenia dozwolone przez MSSF16:
* nie aktywuje się umów leasingowych w odniesieniu do aktywów niskocennych (poniżej 15 tys. zł),
* pomija się umowy, które ulegną rozwiązaniu w ciągu bieżącego roku.

Grupa nie zawierała w trakcie okresów, którego dotyczy sprawozdanie umów leasingu na okres krótszy niż 12 m-cy. Zawierane umowy leasingu nie posiadały elementu zmiennego wynagrodzenia dla leasingodawcy. Opłaty związane z wszystkimi leasingami krótkoterminowymi i leasingami niskocennych aktywów są ujmowane liniowo jako koszt w wyniku finansowym. Na moment pierwszego zastosowania standardu, dla wszystkich leasingów, za wyjątkiem leasingów krótkoterminowych i leasingów niskocennych aktywów, wcześniej sklasyfikowanych jako leasing operacyjny:

Dane dotyczące zastosowania MSSF 16 zaprezentowano w poniższych tabelach.

6.1.1. KWOTY ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH ZACIĄGNIĘTYCH W CELU NABYCIA RZECZOWYCH AKTYWÓW TRWAŁYCH

Na dzień 31 grudnia 2022 r. oraz na 31 grudnia 2021 r. Grupa nie posiadała umownych zobowiązań związanych z umowami zakupu aktywów trwałych oraz zawartych umów leasingu co do których okres leasingu jeszcze się nie rozpoczął i nie zostały wykazane w zobowiązaniach leasingowych w tym zakresie.

6.2. WARTOŚĆ FIRMY

Wartość firmy powstaje w wyniku rozliczenia nabycia przedsięwzięć metodą nabycia – szczegóły opisano poniżej. Zasady rachunkowości dotyczące utraty wartości firmy opisano w nocie 6.3.

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Wartość firmy na początek okresu	41 240	40 667
Zwiększenia	-	630
Różnice kursowe z przeliczenia	348	(57)
Wartość firmy na koniec okresu	41 588	41 240

W tym z tytułu nabycia:
* ONDE S.A. 18 274 18 274
* Erbud Holding GmbH 17 990 17 642
* Pozostałe 5 324 5 324

6.3. UTRATA WARTOŚCI AKTYWÓW TRWAŁYCH

Grupa przeprowadza testy na utratę wartości aktywów trwałych jeżeli zachodzą przesłanki utraty wartości oraz dodatkowo, co najmniej raz w roku, dla wartości firmy. Wartość odzyskiwaną ustala się na najniższym możliwym poziomie, tj. dla pojedynczego składnika aktywów lub na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do której dany składnik aktywów należy.

Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych

Na każdy dzień bilansowy ocenia się, czy istnieją obiektywne przesłanki wskazujące na możliwość wystąpienia utraty wartości składnika bądź grupy rzeczowych aktywów trwałych. Jeśli przesłanki takie istnieją, ustala się szacowaną możliwą do odzyskania wartość składnika (wartość odzyskiwalną) i dokonuje odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości, w kwocie równej różnicy między wartością możliwą do odzyskania i wartością bilansową. Wartość odzyskiwalna to wyższa z dwóch kwot: wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży ‎ i wartości użytkowej. Strata wynikająca z utraty wartości jest ujmowana w rachunku zysków i strat. Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia również czy występują przesłanki wskazujące na to, że ujęty w poprzednich okresach odpis aktualizujący z tytułu trwałej utraty wartości powinien być zmniejszony lub całkowicie odwrócony.

Utrata wartości firmy

Wartość firmy podlega testowi na utratę wartości przynajmniej raz w roku. Ewentualna utrata wartości rozpoznawana jest od razu jako pomniejszenie wartości firmy i odnoszona w rachunek wyników, dodatkowo nie podlega odwróceniu w kolejnych okresach sprawozdawczych. W celu przeprowadzenia testu pod kątem możliwej utraty wartości, wartość firmy alokowana jest do ośrodków wypracowujących środki pieniężne. W przypadku zbycia działalności wchodzącej w skład ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego została przypisana wartość firmy, odnoszącą się do zbytej działalności wartość firmy uwzględnia się w wartości bilansowej przy ustalaniu zysku lub straty z tytułu zbycia.

Wartość firmy przyporządkowuje się do ośrodków Grupy wypracowujących środki pieniężne. Dla wartości firmy powstałej przy nabyciu akcji ONDE S.A przez Erbud S.A. przyjmuje się, że ośrodkiem wypracowującym środki pieniężne jest Spółka ONDE S.A. W przypadku ONDE S.A. wartość odzyskiwalną ośrodka wypracowującego środki pieniężne ustala się na podstawie wyceny akcji ONDE SA na GPW w Warszawie. Dla wartości firmy powstałej przy nabyciu Grupy Erbud Holding przez Erbud S.A. przyjmuje się, że ośrodkiem wypracowującym środki pieniężne jest całość segmentu przemysłu za granicą dotycząca Grupy Erbud Holding. Wartość odzyskiwalną ośrodka wypracowującego środki pieniężne ustala się na podstawie wartości użytkowej ośrodka, oszacowanej na podstawie modelu zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Wyliczenia te wykorzystują projekcje przepływów pieniężnych w okresie trzyletnim. Przepływy pieniężne wykraczające poza okres trzyletni oszacowano na stałym poziomie. Stopa wzrostu nie przewyższa długoterminowej przeciętnej stopy wzrostu dla branży przemysłu zagranica, w której funkcjonuje ośrodek wypracowujący środki pieniężne. W wyliczeniach przyjęto przeciętną marżę brutto na poziomie 13,0%, natomiast wykorzystana stopa dyskontowa wyniosła 11,7%. Zarząd ustalił budżetowaną marżę brutto na podstawie wyników historycznych oraz swoich przewidywań co do rozwoju rynku. Średnie ważone przeciętne stopy wzrostu zgodne są z prognozami przedstawionymi w raportach branżowych. Zastosowana stopa dyskonta to stopa, odzwierciedlająca konkretne zagrożenia dotyczące poszczególnych segmentów. W roku 2022 oraz w 2021 przeprowadzono analizę i nie zidentyfikowano przesłanek do tworzenia odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości składnika bądź grupy rzeczowych aktywów. Test na utratę wartości przez wartość firmy, który został przeprowadzony na dzień 31 grudnia 2022 r., nie wykazał potrzeby dokonania odpisu z tytułu utraty wartości.

6.4.# ZAPASY

W ramach poszczególnych grup zapasów ujmowane są głównie następujące pozycje:

• Materiały: elementy składowane w miejscach magazynowania przeznaczone do wykorzystania w procesach produkcyjnych, zwłaszcza do zużycia w działalności budowlanej;
• Produkcja w toku;
• Produkty gotowe;
• Projekty OZE

Materiały wycenia się w cenie nabycia, a ich rozchód przy zastosowaniu metody „pierwsze weszło-pierwsze wyszło”. Produkcję w toku oraz wyroby gotowe wycenia się w wysokości kosztu bezpośrednich materiałów i robocizny, wraz z odpowiednim narzutem pośrednich kosztów produkcji ustalonym przy założeniu normalnego wykorzystania mocy produkcyjnych, z wyłączeniem kosztów finansowania zewnętrznego. Na dzień bilansowy zapasy są wyceniane według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia lub kosztu wytworzenia i ceny sprzedaży netto.

Do materiałów Grupa zalicza składowane na terenach budów składniki zapasów o ogólnym przeznaczeniu, niskim stopniu przetworzenia, które mogą w prosty sposób oraz bez ponoszenia istotnych kosztów zostać wykorzystane dla innych kontraktów lub sprzedane (w przypadku, gdy okażą się niepotrzebne do realizacji danego kontraktu). Składnikami zapasów nie są natomiast elementy składowane na terenach budów o przeznaczeniu specyficznym dla danej budowy lub przetworzone we własnym zakresie lub przez podwykonawcę, takie co do których nie jest pewne, iż w prosty sposób mogą zostać wykorzystane dla innych kontraktów lub sprzedane. Takie pozycje odnoszone są bezpośrednio w koszt kontraktu i włączane są w tym samym do wyceny kontraktu według stopnia zaawansowania (szczegóły opisano w nocie 2.1.).

Jako projekty OZE Grupa identyfikuje osobną kategorię produktów gotowych, którymi są rozwijane we własnym zakresie projekty farm wiatrowych i fotowoltaicznych. Projekty OZE wyceniane są według niższej z dwóch wartości – kosztu wytworzenia i możliwej ceny do uzyskania ze sprzedaży netto. Cena sprzedaży netto jest to szacowana cena sprzedaży oceniana przez Zarząd na podstawie danych rynkowych.

	2022	2021
Materiały	30 125	26 284
Produkcja w toku	233	54
Produkty gotowe	111 250
Towary	1 728	1 709
Projekty PV w toku	128 658	39 501
Wartość brutto zapasów	160 855	67 798
Odpisy aktualizujące wartość zapasów	616	352
Wartość netto zapasów	160 239	67 446

6.5. NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU DOSTAW I USŁUG ORAZ NALEŻNOŚCI POZOSTAŁE

Do należności z tytułu dostaw i usług oraz należności pozostałych Grupa ERBUD zalicza przede wszystkim należności z tytułu dostaw i usług od podmiotów niepowiązanych (głównie z tytułu wystawionych faktur wynikających z realizacji przez Grupę kontraktów budowlanych) oraz należności budżetowe, w tym należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz z tytułu podatku od towarów i usług

Należności z tytułu dostaw i usług, których termin zapadalności wynosi zazwyczaj od 30 do 180 dni, ujmowane są w wartości nominalnej, tj. według kwot pierwotnie zafakturowanych. Należności z tytułu dostaw i usług utrzymywane są w celu ściągnięcia oraz spełniają test SPPI w związku z tym na dzień bilansowy pozycje te wyceniane są według zamortyzowanego kosztu, z uwzględnieniem ewentualnego odpisu aktualizującego.

MSSF 9 wymaga oszacowania oczekiwanej straty dla aktywów finansowych, niezależnie od tego, czy wystąpiły, czy też nie, przesłanki na utratę wartości. W przypadku należności handlowych, Grupa stosuje podejście uproszczone i wycenia odpisy z tytułu utraty wartości w wysokości strat kredytowych oczekiwanych w całym okresie życia należności od momentu początkowego ujęcia należności.

Dla należności handlowych, które w oparciu o przeprowadzoną analizę portfelową zostały ocenione jako należności, które nie utraciły wartości, oszacowanie ewentualnych odpisów aktualizacyjnych jest oparte na wykorzystaniu matrycy odpisów, w której odpisy oblicza się dla należności handlowych zaliczonych do różnych przedziałów wiekowych (okresów przeterminowania), przy zastosowaniu współczynnika niewypełnienia zobowiązania. Współczynnik niewypełnienia zobowiązania ustala się w oparciu o dane historyczne (wyliczone na bazie ostatnich 5 lat) skorygowane o wpływ przyszłych czynników. W analogiczny sposób Grupa kalkuluje odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych dla należności z tytułu kaucji oraz aktywów z tytułu kontraktów budowlanych; salda w odniesieniu do których termin płatności nie upłynął zaliczane są do przedziału „nieprzeterminowane” w matrycy odpisów a odpis liczony jest przy uwzględnieniu współczynnika nieściągalności dla należności nieprzeterminowanych. Dla należności handlowych, dla których istnieją przesłanki do utraty wartości (np. należności sporne), utworzono specyficzne dodatkowe odpisy w zależności od indywidualnej oceny ich odzyskiwalności. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny (dotyczy należności z tytułu kaucji), wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowe brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku z upływem czasu jest ujmowane jako przychody finansowe.

	2022		2021
	Wartość brutto	Odpis	Wartość netto	Wartość brutto
Należności z tytułu dostaw i usług	699 549	47 966	651 583	640 580
Należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych	18 568	-	18 568	3 207
Pozostałe należności budżetowe	49 810	-	49 810	23 037
Pozostałe należności	24 368	1 210	23 158	32 002
Razem	792 295	49 176	743 119	698 826

Zmiany odpisu aktualizującego wartość należności z tytułu dostaw i usług zaprezentowano w tabeli poniżej.

	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022	Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2021
Odpisy aktualizujące na początek okresu	47 143	37 352
Utworzenie/(odwrócenie) odpisów indywidualnych	901	11 031
Utworzenie/(odwrócenie) odpisów wg matrycy odpisów	2 059	651
Wykorzystanie odpisów indywidualnych	(1 155)	(2 019)
Odwrócenie odpisów indywidualnych	-	(49)
Pozostałe	48	156
Różnice kursowe z przeliczenia	180	21
Odpisy aktualizujące na koniec okresu, w tym	49 176	47 143
Odpis wyliczony na bazie matrycy	11 105	9 046
Odpis indywidualny	38 071	38 097

	2022	2021
Należności nieprzeterminowane	399 182	466 892
Należności przeterminowane	252 401	127 755
Do 1 miesiąca	93 168	33 929
1-3 miesięcy	60 664	15 534
3-6 miesięcy	9 399	2 741
6 miesięcy - 1 rok	12 223	20 463
Powyżej 1 roku	76 947	55 088
Razem należności z tytułu dostaw i usług netto	651 583	594 647

Na należności sporne zostały utworzone odpisy aktualizujące w oparciu o oszacowane zdyskontowane przepływy pieniężne. Grupa narażona jest na ryzyko kredytowe oraz ryzyko walutowe wynikające z należności z tytułu dostaw i usług.

Nie występuje jednakże koncentracja ryzyka kredytowego dotyczącego należności z tytułu dostaw i usług, gdyż Grupa posiada dużą liczbę klientów krajowych. Wszystkie należności, za wyjątkiem tych objętych odpisem indywidualnym, są przez Grupę oceniane jako należności o najwyższym wewnętrznym ratingu kredytowym. Dla wszystkich należności za wyjątkiem tych objętych odpisem indywidualnym z tytułu utraty wartości, Grupa szacuje odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej 12-miesięcznym oczekiwanym stratom kredytowym.

6.6. POZOSTAŁE AKTYWA

Pozycja Ubezpieczenia to przedpłaty dokonywane przez Grupę z tytułu umów ubezpieczeń dotyczących przyszłych okresów sprawozdawczych. Ujmowane są one w ramach rachunku wyników stosownie do upływu czasu. W pozycji Przedpłaty Grupa ujmuje kwoty uiszczone na poczet zawartych umów przedwstępnych nabycia udziałów w Spółkach niespełniające definicji derywatów zgodnie z MSSF 9.

	2022	2021
Przedpłaty	-	6 738
Ubezpieczenia	3 726	6 767
Pozostałe	3 434	380
Razem	7 160	13 885

6.7. REZERWY

Rezerwy obejmują głównie rezerwy na naprawy gwarancyjne, rezerwy na świadczenia pracownicze i świadczenia po okresie zatrudnienia oraz rezerwy na sprawy sądowe i sporne.

Rezerwy na naprawy gwarancyjne

Rezerwy na koszty napraw gwarancyjnych wynikają z udzielania przez Spółkę gwarancji na świadczone usługi budowlane. Rezerwę tworzy się w wysokości ustalonej wskaźnikiem procentowym będącym ilorazem historycznie poniesionych kosztów na naprawy gwarancyjne oraz historycznie ujętych przychodów z tytułu realizacji kontraktów budowlanych. Koszty rezerwy na naprawy gwarancyjne ujmuje się w kosztach sprzedanych usług. W przypadku usług innych niż usługi budowlane, głównie usług serwisowych, rezerwy na koszty napraw gwarancyjnych tworzy się na podstawie danych historycznych oraz wiarygodnego szacunku kwoty obowiązku z tego tytułu. Założenia zastosowane do obliczenia rezerwy na naprawy gwarancyjne na 31 grudnia 2022 r. zostały oparte na ewidencji napraw gwarancyjnych w latach 2018-2022 i odpowiednio na 31 grudnia 2021 r. – 2018– 2021.

Rezerwa na świadczenia po okresie zatrudnienia

Do grupy tej zalicza się rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe, do wypłaty których Grupa zobowiązana jest zgodnie z przepisami prawa oraz regulaminem wynagradzania. Wysokość rezerwy ustalana jest w wartości bieżącej przy zastosowaniu technik aktuarialnych, wymagających przyjęcia pewnych założeń. Założenia niezbędne do wyceny obejmują wysokość stop dyskontowych, prognozowanych stóp zwrotu z aktywów oraz prognozowanych podwyżek wynagrodzeń. Ze względu na złożoność wyceny, przyjęte założenia, a także swój długoterminowy charakter, zobowiązania z tytułu wyżej wymienionych świadczeń są bardzo wrażliwe na zmiany założeń. Wszystkie powyższe założenia są weryfikowane oraz zaktualizowane na koniec każdego okresu sprawozdawczego.

Rezerwy na sprawy sądowe i sporne

Szczegółowej analizy potencjalnych ryzyk związanych z prowadzonymi sprawami sądowymi, podejmowania decyzji o konieczności ujęcia skutków tych postępowań w sprawozdaniu finansowym Grupy oraz wysokości rezerwy dokonują departamenty prawne oraz Zarząd.Rezerwy w podziale na grupy zaprezentowane zostały w poniższej tabeli:

Rezerwy na naprawy gwarancyjne	Rezerwy na świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia	Rezerwy na sprawy sądowe i odszkodowania	Inne	Razem
Stan na 01.01.2021	26 416	15 722	2 435	7 265
Zwiększenie	5 551	5 530	36	6 898
Rozwiązanie	950	6 863	916	5 220
Zwiększenie z tytułu przejęcia	-	4 355	-	154
Wykorzystanie	-	2 510	-	575
Różnice kursowe z przeliczenia	(11)	(54)	(7)	(24)
Stan na 31.12.2021	31 006	16 180	1 548	8 498
krótkoterminowe	21 326	101	1 396	8 024
długoterminowe	9 680	16 079	152	474
Stan na 01.01.2022	31 006	16 180	1 548	8 498
Zwiększenie	5 774	332	-	6 6112
Rozwiązanie	1 063	3 855	116	1 390
Zwiększenie z tytułu przejęcia	-	-	-	33
Wykorzystanie	-	161	-	759
Różnice kursowe z przeliczenia	48	305	-	16
Stan na 31.12.2022	35 765	12 801	1 432	6 404
krótkoterminowe	26 924	112	1 396	5 907
długoterminowe	8 841	12 689	36	496

6.8. SPRAWY SPORNE

Zarówno w sprawach gdzie ERBUD S.A. jest powodem (sprawy o należności) jak i w sprawach gdzie ERBUD S.A. jest pozwanym (sprawy o zobowiązania) stanowisko ERBUD S.A. oraz doradców prawnych ERBUD S.A. świadczy iż sprawy zostaną rozwiązane na korzyść ERBUD S.A.

Istotne postępowania, w których ERBUD S.A. jest powodem

Strona sporu

Pozwany: Bank Millennium S.A. ‎ w Warszawie
Data złożenia pozwu: ‎ 22 grudnia 2010 r.
Wartość przedmiotu sporu: 71.065.496 zł

W 2008 r. Bank Millennium S.A. doradził ERBUD S.A. zawarcie transakcji opcji walutowych na zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym w zakresie kontraktów denominowanych w euro, realizowanych przez ERBUD S.A. Produkt nie był optymalnie dopasowany do potrzeb ERBUD S.A. ‎

W czwartym kwartale 2008 r. w wyniku drastycznej przeceny złotego na parze PLN/EUR, Bank Millennium S.A. poinformował ERBUD o negatywnej wycenie posiadanej w tym czasie ekspozycji. Jednocześnie powstał spór co do treści transakcji opcji walutowych, przede wszystkim w zakresie wyłączania struktur opcyjnych. Szczegóły restrukturyzacji ERBUD przedstawił w RP 43/2008 w dniu 21 listopada 2008 r. oraz w sprawozdaniach finansowych za rok 2008.

ERBUD S.A. nigdy nie zgodziła się ze stanowiskiem Banku Millennium S.A. i w związku z powyższym wezwał dwukrotnie Bank do zapłaty kwoty 71 065 496 zł, na którą składają się kwoty pobrane przez Bank z rachunku bankowego ERBUD, utracone korzyści oraz koszty doradców prawnych i finansowych. W związku z powyższym, ERBUD S.A. zdecydował się na wytoczenie powództwa o zapłatę zmierzającego do wyrównania szkody. Cała strata związana z transakcjami opcyjnymi została rozliczona w roku poniesienia, tj. w roku 2008.

W latach 2016-2020 sprawa była rozpatrywana przez Sąd Okręgowy oraz Sąd Apelacyjny, a finalnie w 2018 roku Sąd Najwyższy wydał postanowienie w sprawie z powództwa ERBUD S.A. przeciwko Bankowi Millennium S.A., w którym uwzględnił zażalenie Banku Millennium S.A. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 28 września 2018 r. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 r. i przekazał sprawę temu sądowi do dalszego rozpoznania, wraz ‎ z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania zażaleniowego.

W dniu 3 czerwca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowił:
1) Z urzędu dopuścić dowód z opinii biegłego sadowego z zakresu finansów, ekonomii i bankowości.
2) Zlecić biegłemu sadowemu sporządzenie opinii na piśmie w trzech egzemplarzach w terminie do dwóch miesięcy.

W dniu 24 listopada 2021r, Sąd Apelacyjny w Warszawie uwzględnił w części apelację Spółki zasądzając od Banku na rzecz Spółki kwotę 51.383.600 PLN wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 8 grudnia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2015 roku i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia ‎ 1 stycznia 2016 do dnia zapłaty. Koszty procesu obciążają Spółkę w 29%, a Bank w 71%. Wyrok jest prawomocny.

Bank Millennium S.A. w dniu 2 grudnia 2021 r. złożył wniosek o wstrzymanie zapłaty na rzecz ERBUD S.A. kwoty 102.733.906,25 zł. Wstrzymanie nastąpi do czasu upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a w razie jej wniesienia, do czasu ukończenia postępowania kasacyjnego. Sąd Apelacyjny Warszawie Wydział VII Gospodarczy i Własności Intelektualnej przychylił się do wniosku Banku Millennium i wstrzymał zapłatę zasądzonej kwoty zgodnie z wnioskiem Banku Millennium. Decyzja sądu jest niezaskarżalna. Nie wstrzymuje to naliczania odsetek od należności głównej tj. od kwoty: 51.383.600 zł.

Pozwany: DSH – Dopravni Stavby, a.s., Brno w Czechach

Data złożenia pozwu: ‎ 14 lutego 2013 r.
Wartość przedmiotu sporu: 26.923.644,16 zł
Aktualny stan sprawy:
27 maja 2014 r. ERBUD S.A. rozszerzył powództwo ‎ o kwotę 22.925.604,52 zł tytułem zwrotu kosztów wykonawstwa zastępczego. Pozwany pismem ‎ z 27 kwietnia 2014 r., doręczonym 1 lipca 2014 r., wniósł pozew wzajemny na kwotę 5.651.633 zł. ‎

6 listopada 2015 r. odbyła się rozprawa. Strony zgodnie wnosiły o zniesienie rozprawy celem kontynuowania rozmów ugodowych. Rozmowy ugodowe zakończyły się bez rezultatu. Przesłuchani zostali wszyscy świadkowie wnioskowani przez Strony. Sąd na zgodny wniosek Stron wyznaczył 30 dniowy termin na sprecyzowanie tezy dowodowej dla biegłego oraz przedstawienie szczegółowych pytań do opinii. W dniu 17 sierpnia spółka CEMEX zgłosiła swoje przystąpienie do pozwu po stronie ERBUD S.A. w charakterze interwenienta ubocznego.

Na rozprawie w dniu 12.12.2018 r. sąd oddalił obie opozycje. Sąd wydał postanowienie o sporządzeniu opinii biegłego. Sąd doręczył opinię biegłego sądowego, która jest korzystna dla ERBUD S.A. W opinii biegły wskazał, że poniesione przez ERBUD S.A. koszty wykonawstwa zastępczego są zasadne. W ocenie biegłego DSH nienależycie wykonało umowę, a zastosowana przez DSH metoda naprawy była nieprawidłowa.

W dniu 07.10.2021 r. sąd ogłosił wyrok, w którym zasądził od DSH - Dopravni stavby a.s. z siedzibą w Brnie (Czechy) na rzecz ERBUD S.A kwotę 26.923.644,16 PLN, wraz z odsetkami oraz kosztami procesu. Pozwany wniósł apelację od wyroku 10 stycznia 2023r., Powód wniósł odpowiedź na apelację, w której kwestionuje zarzuty pozwanego.

Pozwany: Platinum Resort ‎ Sp. z o.o.

Data złożenia pozwu: ‎ 3 grudnia 2018
Wartość przedmiotu sporu: 16.301.236,97 zł.

Powództwo wzajemne:

Pozwany: ERBUD S.A.
Data złożenia pozwu: ‎ 27 kwietnia 2019 r.
Wartość przedmiotu sporu: 13.516.629,86 zł

ERBUD wniósł do Sądu Okręgowego w Szczecinie wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego w kwocie 5.455.851,09 zł, z tytułu naliczonej kary umownej za odstąpienie od umowy z 26 stycznia 2017 r. o roboty budowlane na realizację projektu pn. „Budowa kompleksu hotelowego czterogwiazdkowego składającego się z Trzech budynków hotelowych wraz z zagospodarowaniem terenu przy ul. Żeromskiego w Świnoujściu” poprzez obciążenie hipoteką przymusową łączną nieruchomości należących do Platinum Resort Sp. z o.o. Postanowieniem z 19 listopada 2018 r. Sąd udzielił zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej do ksiąg wieczystych w/w nieruchomości, jak również poprzez zajęcie rachunków bankowych Platinum Resort Sp. z o.o.

3 grudnia 2018 r. ERBUD wniósł pozew o zapłatę 16.301.236,97 zł wraz z odsetkami w postępowaniu upominawczym, tytułem wynagrodzenia oraz innych roszczeń związanych z realizacją ww. inwestycji, wraz z dodatkowym wnioskiem o zabezpieczenie roszczeń. Platinum Resort Sp. z o.o. wniosła zażalenie na postanowienie o zabezpieczeniu, na które pełnomocnicy ERBUD S.A. udzielili odpowiedzi. Do chwili obecnej Sąd Apelacyjny w Szczecinie nie rozpoznał zażalenia. Sąd Okręgowy udzielił zabezpieczenia roszczenia ERBUD S.A. na dalszą kwotę 3,5 mln zł, poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości. Sąd Apelacyjny prawomocnie oddalił zażalenie Pozwanego w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia.

Pozwany 27 kwietnia 2019 r. złożył odpowiedź na pozew wraz z pozwem wzajemnym, w którym to wnosi o zasądzenie od ERBUD kwoty 13 516 629,86 zł, na którą składa się kwota 5.455.851,09 zł tytułem rzekomej kary umownej naliczonej przez Pozwanego oraz kwota 8.060.778,77 zł tytułem zwrotu rzekomo nadpłaconego wynagrodzenia, pobranego przez ERBUD z tytułu realizacji umowy ‎ o roboty budowlane. Pełnomocnicy ERBUD wnieśli replikę na odpowiedź na pozew wraz z odpowiedzią na pozew wzajemny, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i wnosząc o oddalenie powództwa wzajemnego w całości.

2 lutego 2022 r. odbyły się oględziny spornej nieruchomości na potrzeby przygotowania opinii przez biegłego. Opinia biegłego została doręczone ERBUD S.A. w lipcu 2022 r. Treść opinii jest korzystna dla Spółki. Uwagi do treści opinii zostały złożone 25 sierpnia 2022 r.

Pozwany: Miasto Stołeczne Warszawa – Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta

Data złożenia pozwu: ‎ 2 sierpnia 2022 r.
Wartość przedmiotu sporu: 11.955.258,50 zł
Stan sprawy:
Powód (ERBUD S.A. wspólnie z STRABAG Sp. z o.o., STRABAG AG i ED ZUBLIN AG) dochodzi od Pozwanego zapłaty kwoty 11.955.258,50 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami postępowania. Strona powodowa wywodzi swoje roszczenia z obowiązku zapłaty przez Pozwanego za wykonanie robót budowlanych na budowie Szpitala Południowego w Warszawie. Pozwany nie kwestionuje zasadności zapłaty ww. kwoty, ubiega się o jej złożenie do depozytu sądowego. Wnioski Pozwanego o zezwolenie na złożenie ww. kwoty do depozytu sądowego zostały oddalone przez Sąd. Orzeczenia nie są prawomocne a Pozwany ich nie zaskarżył.

Pozwany: Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 2 PUM w Szczecinie

Data złożenia pozwu: ‎ 7 listopada 2022 r.
Wartość przedmiotu sporu: 14.435.306,59 zł

ERBUD S.A. domaga się od Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 2 PUM w Szczecinie zmiany umowy z czerwca 2021 r. na wykonanie zadania pn.# Budowa budynku A2 wraz z łącznikiem oraz wykonaniem zagospodarowania terenu w ramach przebudowy z rozbudową budynku ‎ A Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 2 PUM w Szczecinie” poprzez zwiększenie wynagrodzenia Wykonawcy o kwotę 14.435.306,59 zł (brutto) oraz zasądzenie tej kwoty. Pozew został złożony. Na chwilę obecną nic więcej nie dzieje się w sprawie. Pozwany: BEST Deweloper ‎ Sp. z o.o. Data złożenia pozwu 1: ‎ 19 października 2022 r. Wartość przedmiotu sporu: 5.928.173,34 zł Data złożenia pozwu 2: ‎ 06 luty 2023 r. Wartość przedmiotu sporu: 6.050.337,37 zł Stan sprawy: Powód dochodzi należności za roboty wykonane w ramach budowy budynków mieszkalnych wielorodzinnych przy ul. Chrzanowskiego w Szczecnie. Dochodzone pozwem kwoty objęte są fakturami VAT, przyjętymi i zaakceptowanymi przez Pozwanego. Dotyczą wykonanych przez Pozwanego i odebranych przez Powoda robót. W dniu 02 listopada 2022 r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Komornik Sądowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 06 grudnia 2022 r. zakończył postepowanie zabezpieczające, zabezpieczając kwotę objętą nakazem zapłaty wraz z odsetkami na dzień 06 grudnia 2022 r. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2023 r. Sąd skierował Strony do mediacji, a termin rozprawy wyznaczył na dzień 18 maja 2023 r., na który wezwał wszystkich świadków i strony. Strony prowadzą rozmowy mediacyjne. Łączna wartość pozostałych spraw spornych w których ERBUD S.A. jest powodem wynosi 22.369.064,20 PLN

Istotne postępowania, w których ERBUD S.A. jest pozwanym

| Strona sporu | Opis przedmiotu sporu # ZAPŁATA PRZEKAZANA W TRANSAKCJI NABYCIA PRZEDSIĘWZIĘĆ WYCENIA SIĘ W WARTOŚCI GODZIWEJ PRZEKAZANYCH PRZEZ GRUPĘ AKTYWÓW, ZOBOWIĄZAŃ ZACIĄGNIĘTYCH PRZEZ GRUPĘ WOBEC POPRZEDNICH WŁAŚCICIELI JEDNOSTKI PRZEJMOWANEJ ORAZ INSTRUMENTÓW KAPITAŁOWYCH WYEMITOWANYCH PRZEZ GRUPĘ W ZAMIAN ZA PRZEJĘCIE KONTROLI NAD JEDNOSTKĄ PRZEJMOWANĄ. KOSZTY ZWIĄZANE Z PRZEJĘCIEM UJMUJE SIĘ W WYNIKU FINANSOWYM W MOMENCIE ICH PONIESIENIA. NADWYŻKA CENY PRZEJĘCIA, WARTOŚCI GODZIWEJ UPUPRZEDNIO POSIADANYCH UDZIAŁÓW ORAZ UDZIAŁÓW NIEKONTROLUJĄCYCH NAD WARTOŚCIĄ GODZIWĄ PRZEJĘTYCH AKTYWÓW NETTO, Z UWZGLĘDNIENIEM WYJĄTKÓW WYMIENIONYCH W MSSF 3, STANOWI WARTOŚĆ FIRMY. W PRZYPADKU TRANSAKCJI NABYCIA AKTYWÓW NIE STANOWIĄCEJ NABYCIA PRZEDSIĘWZIĘCIA CENĘ NABYCIA ALOKUJE SIĘ ‎ DO POSZCZEGÓLNYCH NABYTYCH SKŁADNIKÓW AKTYWÓW NA BASIE ICH RELATYWNYCH WARTOŚCI GODZIWYCH. KOSZTY TRANSAKCYJNE PODLEGAJĄ UJĘCIU W WARTOŚCI POCZĄTKOWEJ NABYTYCH AKTYWÓW TRWAŁYCH. W TRANSAKCJI NABYCIA AKTYWÓW NIE POWSTAJE WARTOŚĆ FIRMY. INWESTYCJE W JEDNOSTKACH STOWARZYSZONYCH SĄ UJMOWANE W SKONSOLIDOWANYM SPRAWOZDANIU FINANSOWYM METODĄ PRAW WŁASNOŚCI. ZGODNIE Z METODĄ PRAW WŁASNOŚCI INWESTYCJĘ W JEDNOSTCE STOWARZYSONEJ UJMUJE SIĘ POCZĄTKOWO WEDŁUG KOSZTU, A NASTĘPNIE KORYGUJE W CELU UWZGLĘDNIENIA UDZIAŁU GRUPY W WYNIKU FINANSOWYM I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODACH JEDNOSTKI STOWARZYSONEJ. INWESTYCJĘ ‎ W JEDNOSTCE STOWARZYSONEJ UJMUJE SIĘ METODĄ PRAW WŁASNOŚCI OD DNIA, W KTÓRYM DANY PODMIOT UZYSKAŁ STATUS JEDNOSTKI STOWARZYSONEJ. PRZY OCENIE KONIECZNOŚCI UJĘCIA UTRATY WARTOŚCI INWESTYCJI GRUPY W JEDNOSTCE STOWARZYSONEJ STOSUE SIĘ WYMOGI MSR 28. W RAZIE POTRZEBY CAŁOŚĆ KWOTY BILANSOWEJ INWESTYCJI TESTUJE SIĘ NA UTRATĘ WARTOŚCI ZGODNIE Z MSR 36 „UTRATA WARTOŚCI AKTYWÓW”, JAKO POJEDYNCZY SKŁADNIK AKTYWÓW, PORÓWNUJĄC JEGO WARTOŚĆ ODZYSKIWALNĄ Z WARTOŚCIĄ BILANSOWĄ. UJĘTA UTRATA WARTOŚCI STANOWI CZĘŚĆ WARTOŚCI BILANSOWEJ INWESTYCJI. ODWRÓCENIE TEJ UTRATY WARTOŚCI UJMUJE SIĘ ZGODNIE ‎ Z MSR 36 W STOPNIU ODPOWIADAJĄCYM PÓŹNIEJSZEMU ZWIĘKSZENIU WARTOŚCI ODZYSKIWALNEJ INWESTYCJI.

UDZIAŁ JEDNOSTKI DOMINUJĄCEJ W KAPITALE (RÓWNY POSIADANYM PRAWOM GŁOSU)

Lp.	Nazwa jednostki	Siedziba	Zakres działalności	2022	2021
1	ONDE S.A.	Toruń	Budownictwo drogowe i odnawialne źródła energii	60,10%	60,70%
2	Erbud International Sp. z o.o.	Rzeszów	Usługi budowlane	100,00%	100,00%
3	Erbud Construction Sp. z o.o.	Toruń	Usługi budowlane	100,00%	100,00%
4	Erbud Industry Sp. z o.o.	Toruń	Usługi Inżynieryjne	100,00%	100,00%
5	MOD21 GmbH	Dusseldorf, Niemcy	Usługi budowlane	100,00%	100,00%
6	Erbud Shared Services Sp. z o.o.	Warszawa	Usługi wsparcia	100,00%	100,00%
7	Erbud Holding Deutschland GmbH	Dusseldorf, Niemcy	Usługi zarządzania	100,00%	100,00%
8	Hebud Sp. z o.o. w likwidacji	Mińsk, Białoruś	Usługi budowlane	100,00%	100,00%
9	Toruńska Sportowa w likwidacji Sp. z o.o.	Toruń	Usługi sportowe, rozrywkowe i rekreacyjne	39,00%	39,00%
10	JV WMER Matoc Poland Sp.z o.o	Warszawa	Usługi budowlane	50,00%	50,00%
11	JV PABC Sp. z o.o.	Warszawa	Usługi budowlane	100,00%	100,00%
12	MOD21 Sp.z o.o.	Ostaszewo	Budownictwo modułowe z drewna	100,00%	100,00%
13	Sanssouci Karpacz Sp. z o.o.	Warszawa	Usługi budowlane	43,00%	43,00%

UDZIAŁY JEDNOSTKI DOMINUJĄCEJ POŚREDNIEGO SZCZEBLA (ODPOWIADAJĄCY POSIADANYM PRAWOM GŁOSU)

Lp.	Nazwa jednostki	Siedziba	Zakres działalności	2022	2021
1	Erbud Industry Centrum Sp. z o.o.	Łódź	Usługi serwisowe w segmencie przemysłu	99,01%	99,01%
2	Erbud Industry Południe Sp. z o.o.	Będzin	Usługi serwisowe w segmencie przemysłu	99,29%	99,29%
3	PDI Dusseldorf Malmedyerstrasse Ost GmbH	Dusseldorf, Niemcy	Usługi budowlane	43,35%	43,35%
4	PDI Dusseldorf Malmedyerstrasse West GmbH	Dusseldorf, Niemcy	Usługi budowlane	43,35%	43,35%
5	IVT Beteiligungs GmbH	Dusseldorf, Niemcy	celowa	100,00%	100,00%
6	IVT Weiner + Reimann GmbH	Oberhausen, Niemcy	Usługi serwisowe w segmencie przemysłu	100,00%	100,00%
7	IVT Menzenbach GmbH	Oberhausen, Niemcy	Usługi serwisowe w segmencie przemysłu	100,00%	100,00%
8	PflegeQuatier Düren GmbH	Dusseldorf, Niemcy	Usługi budowlane	43,35%	43,35%
9	WTL20 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
10	WTL40 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
11	WTL80 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
12	WTL100 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
13	WTL120 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
14	WTL130 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
15	WTL140 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
16	WTL150 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
17	WTL160 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
18	WTL170 Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
19	IDE Projekt Sp. z o.o.	Toruń	Usługi projektowe	100,00%	100,00%
20	Satchwell Polska Toruń Sp. z o.o.	Toruń	Usługi serwisowe w segmencie przemysłu	100,00%	100,00%
21	Solar Serby Sp. z o.o.	Warszawa	odnawialne źródła energii	50,00%	50,00%
22	Cyranka Sp. z o.o.	Warszawa	odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
23	Elektrownia DEPVPL 22 sp. z o.o.	Toruń	odnawialne źródła energii	100,00%	50,00%
24	KWE Spółka z o.o.	Warszawa	odnawialne źródła energii	50,00%	50,00%
25	IKR GmbH	Bitterfeld - Wolfen	Usługi serwisowe w segmencie przemysłu	100,00%	100,00%
26	WTL50 Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
27	WTL210 Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
28	WTL270 Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
29	Park Słoneczny Ciechanów Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
30	Park Lewałd Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
31	FW Gumienice Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
32	Farma Wiatrowa Szybowice Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	50,00%	50,00%
33	DEVOZE Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	100,00%
34	Neo Solar Kazimierz Biskupi Sp. z o.o.	Warszawa	Odnawialne źródła energii	50,00%	0,00%
35	PV KADŁUBIA 2 Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	0,00%
36	PV SZCZEPANÓW Sp. z o.o.	Toruń	Odnawialne źródła energii	100,00%	0,00%
37	ONDE Beteiligungs GmbH	Niemcy, Dusseldorf	Rozwój działalności wykonawczej w OZE	100,00%	0,00%

UDZIAŁY SPÓŁEK WSPÓŁZALEŻNYCH KONSOLIDOWANE METODĄ PRAW WŁASNOŚCI I KLASYFIKOWANE JAKO DŁUGOTERMINOWE AKTYWA FINANSOWE:

Długoterminowe aktywa finansowe	31.12.2022	31.12.2021
Solar Serby Sp. z o.o.	14 687	14 687
KWE Sp. z o.o.	11 232	11 232
Elektrownia DE PVPL 22 Sp. z o.o.	-	3 400
Farma Wiatrowa Szybowice Sp. z o.o.	5 287	5 287
Tauron Serwis Sp. z o.o.	488	488
Sanssouci Karpacz Sp. z o.o.	2	2
Neo Solar Kazimerz Biskupi Sp. z o.o.	22 681	-
ONDE Beteiligungs GmbH	118	-
Udział w zyskach/stratach netto jednostek podporządkowanych wycenianych metodą praw własności	(1 607)	(156)
Razem	52 888	34 940

Dla istotnych inwestycji konsolidowanych metodą praw własności podstawowe dane finansowe za okres zakończony 31.12.2022 r. przedstawiono poniżej:

	Solar Serby Sp. z o.o.	KWE SP. Z O.O.	FARMA WIATROWA SZYBOWICE SP. Z O.O.	Solar Kazimierz Biskupi Sp. z o.o.	Sanssouci Karpacz Sp. z o.o.
Wybrane pozycje bilansowe:
AKTYWA, w tym:	3 098	4 071	3 612	11 315	49 811
Aktywa trwałe	1 588	3 572	1 118	4 802	-
Aktywa obrotowe	1 510	499	2 494	6 513	49 806
Środki pieniężne	-	2	1 89	2 335	-
PASYWA, w tym:	3 098	4 071	3 612	11 315	49 811
Zobowiązania długoterminowe, w tym:	2 929	3 435	3 977	8 562	-
Zobowiązania finansowe	2 929	3 435	3 977	8 562	-
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:	1 141	89	14	341	19 352
Zobowiązania finansowe	-	-	-	-	360
Skrócony rachunek wyników:
Zysk netto za okres obrotowy	(695)	(403)	(259)	(216)	(1 582)
Inne pozycje wynikowe:
Koszty finansowe	1	93	237	193	43

Okres obrachunkowy spółek współzależnych jest taki sam jak w jednostce dominującej. W spółkach tych nie występują żadne ograniczenia co do dysponowania środkami pieniężnymi w przypadku potencjalnych wypłat dywidend i spłat pożyczek.

W sprawozdaniu finansowym Grupa zaprezentowała nabycia jednostek obejmujących grupę aktywów niestanowiących przedsięwzięcia, nabycia udziałów w jednostkach współkontrolowanych i nabycie jednostki stanowiące przedsięwzięcie.

NABYCIE JEDNOSTEK OBEJMUJĄCYCH GRUPĘ AKTYWÓW NIESTANOWIĄCYCH PRZEDSIĘWZIĘCIA

Dnia 6 czerwca 2022 r. Spółka ONDE S.A. nabyła 100% udziałów w spółce celowej (PV Szczepanów Sp. z o.o.), będącej właścicielem projektu farmy fotowoltaicznej, od dwóch jednostek niepowiązanych. Kwota transakcji wyniosła 4.404 tys. zł cena transakcyjna podlega rozliczeniu w środkach pieniężnych. Koszty transakcyjne dotyczące tej transakcji były nieistotne. W skład majątku spółki wchodzi umowa dzierżawy gruntów określająca powierzchnię pod budowę farm fotowoltaicznych, decyzje środowiskowe, warunki zabudowy i środki pieniężne. Spółka nie generuje przychodów oraz nie posiada określonych procesów i pracowników, dlatego też transakcja została zakwalifikowana jako nabycie aktywów nie stanowiące nabycia przedsięwzięcia. Nabycie aktywów rozlicza się poprzez alokację ceny nabycia do poszczególnych nabytych składników aktywów, na bazie ich relatywnych wartości godziwych. Spółka ONDE oceniła, iż cena zapłacona zostanie alokowana głównie do nabytego stadium wykonalności budowy farmy fotowoltaicznej w nabytych lokalizacjach, które w sprawozdaniu skonsolidowanym Grupy ONDE zostało ujęte jako zapasy, gdyż farmy fotowoltaiczne budowane będą w celu ich sprzedaży w toku normalnej działalności Grupy.

Dnia 6 czerwca 2022 r. Spółka ONDE S.A. nabyła 100% udziałów w spółce celowej (PV Kadłubia 2 Sp. z o.o.), będącej właścicielem dwóch projektów farm fotowoltaicznych, od dwóch jednostek niepowiązanych. Kwota transakcji wyniosła 9.421 tys. zł cena transakcyjna podlega rozliczeniu w środkach pieniężnych. Koszty transakcyjne dotyczące tej transakcji były nieistotne.# 6.12. TRANSAKCJE Z PODMIOTAMI POWIĄZANYMI

Transakcje z podmiotami powiązanymi

Poniższe tabele przedstawiają łączne kwoty transakcji zawartych przez Grupę z podmiotami powiązanymi w ramach Grupy Erbud S.A. za okres zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. oraz za okres zakończony dnia 31 grudnia 2021 r.

	2022	2021
	Spółki zależne niekonsolidowane metodą pełną	Razem
	Spółki zależne niekonsolidowane metodą pełną	Razem
Należności z tytułu dostaw i usług	13 449	13 449
Udzielone pożyczki	13 628	13 628
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	-	-
Przychody ze sprzedaży	30 188	30 188
Przychody z tytułu odsetek od pożyczek	1 187	1 187
Zakup dóbr i usług	45	45

Transakcje z kluczowymi członkami kadry kierowniczej

Wynagrodzenie naliczone za rok obrotowy członkom Zarządu Jednostki Dominującej oraz członkom Rady Nadzorczej otrzymane od Grupy zaprezentowano w poniższej tabeli:

	2022	2021
Zarząd Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia)	13 689	16 451
Rada Nadzorcza Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia)	554	432
Razem	14 243	16 883

Na dzień przekazania niniejszych sprawozdań finansowych członkowie Zarządu oraz prokurenci nie posiadają żadnych świadczeń opartych na akcjach. Na poszczególne dni bilansowe osoby zarządzające (członkowie Zarządu oraz Rady Nadzorczej) posiadały następującą liczbę akcji (wszystkie akcje są akcjami zwykłymi):

Akcjonariusz	2022	2021
	Liczba akcji/głosów	% udziału w kapitale zakładowym w głosach na WZA
Dariusz Grzeszczak (oraz DGI Fundusz kontrolowany przez Dariusza Grzeszczaka)	2 553 460	21,11%
Jacek Leczkowski	5 112	0,04%
Agnieszka Głowacka	3 938	0,03%
Albert Durr	13 642	0,11%
Roland Bosch	10 000	0,08%
Razem	2 586 152	21,37%

6.13. ZDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO

Dnia 24 lutego 2023r. została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ERBUD SA w Warszawie w sprawie połączenia ERBUD SA (jako spółki przejmującej) ze spółką ERBUD Industry Sp. z o.o. (jako spółką przejmowaną). Zarząd Spółki Przejmującej postanowił o połączeniu Spółki Przejmującej z ERBUD Industry Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie poprzez przeniesienie na Spółkę Przejmującą - jako jedynego wspólnika Spółki Przejmowanej – całego majątku Spółki Przejmowanej oraz rozwiązania Spółki Przejmowanej bez przeprowadzenia jej likwidacji. Spółka Przejmująca jest jedynym wspólnikiem Spółki Przejmowanej, w związku z tym połączenie odbędzie się bez podwyższenia kapitału zakładowego Spółki Przejmującej oraz bez zmiany jej statutu.

Podpisy

Członków Zarządu

Warszawa, 28 marca 2023 roku

Dariusz Grzeszczak /Prezes Zarządu/
Agnieszka Głowacka /Wiceprezes Zarządu/
Jacek Leczkowski /Wiceprezes Zarządu/