Regulatory Filings • Jan 27, 2025
Regulatory Filings
Open in ViewerOpens in native device viewer
A. Ş.
Mustafa Kemal Mahallesi 2131. Cadde Aslanlar Plaza No:24/11 06510 Çankaya /ANKARA – TÜRKİYE T +90 312 503 73 99 • F +90 312 503 73 98 www.mitus.com.tr • [email protected]
| Şirket | Rapor Tarihi | Versiyon | Rapor No | Rapor Durumu |
|---|---|---|---|---|
| Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A. Ş. |
14.02.2024 | V.001 | UMREK.001 | Nihai |
(4110 sayılı Yasa ile değişik 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca)
| 1 | İÇİNDEKİLER ii | ||
|---|---|---|---|
| 2 | ŞEKİL DİZİNİ iv | ||
| 3 | TABLO DİZİNİ viii | ||
| 4 | KISALTMALAR x | ||
| 5 | EKLER xi | ||
| 6 | PROJE ÖZETİ1 | ||
| 6.1 | PROJENİN TANITIMI VE KAPSAMI 1 | ||
| 6.1.1 | Çalışmanın Amacı1 | ||
| 6.1.2 | Proje Ekibi Ve Katkı Verenler 1 | ||
| 6.1.3 | Saha Ziyareti2 | ||
| 6.1.4 | Veri Doğrulama 2 | ||
| 6.2 | GENEL BİLGİLER4 | ||
| 6.2.1 | Ruhsat Bilgileri 4 | ||
| 6.2.2 | Komşu Ruhsatlar7 | ||
| 6.2.3 | Çalışma Alanı9 | ||
| 6.3 | ARAMA FAALİYETLERİ12 | ||
| 6.3.1 | Çalışmalar12 | ||
| 6.3.2 | Bölgesel Jeoloji 14 | ||
| 6.3.3 | Arazi Çalışmaları14 | ||
| 6.3.4 | Jeoteknik Çalışmalar17 | ||
| 6.4 | KAYNAK TAHMİNİ18 | ||
| 6.4.1 6.4.2 |
Maden Kaynak Kestirimi18 Yönelim Analizleri21 |
||
| 6.4.3 | Kaynak Raporu 22 | ||
| 6.5 | REZERV TAHMİNİ24 | ||
| 6.5.1 | Rezerv Tahmin Parametreleri24 | ||
| 6.5.2 | Rezerv Tahmini Temelleri25 | ||
| 6.5.3 | Rezerv Beyanı29 | ||
| 6.6 | İŞLETME FAALİYETLERİ 30 | ||
| 6.6.1 | Üretim 30 | ||
| 6.6.2 | Pazar ve Satış32 | ||
| 6.6.3 | İş Sağlığı Ve Güvenliği 32 | ||
| 6.6.4 | Çevresel Analiz Ve Etkiler 33 | ||
| 6.6.5 | Sosyal Etkileşim 37 | ||
| 6.7 | EKONOMİK ANALİZ 37 | ||
| 6.7.1 | Gelirler 38 | ||
| 6.7.2 | Giderler 41 | ||
| 6.7.3 | Kar 46 | ||
| 6.7.4 | Rezervin Güncel Değerlemesi49 | ||
| 6.7.5 | Net Bugünkü Değer (NBD)49 | ||
| 7 | ANA RAPOR50 | ||
| 7.1 | PROJENİN TANIMI VE KAPSAMI50 | ||
| 7.1.1 | Çalışmanın Amacı ve Kapsamı 50 | ||
| 7.1.2 | Telif Hakkı ve Sorumluluk Reddi50 | ||
| 7.1.3 | Proje Ekibi ve Katkı Verenler50 | ||
| 7.1.4 | Saha Ziyareti51 | ||
| 7.1.5 | Veri Doğrulama 52 | ||
| 7.2 | GENEL BİLGİLER59 | ||
| 7.2.1 | Ruhsat Bilgileri 59 | ||
| 7.2.2 | Çalışma Yöntemleri64 | ||
| 7.2.3 | İnceleme Alanının Konumu ve Ulaşımı67 | ||
| 7.2.4 | Çalışma Alanı70 | ||
| 7.2.5 | Önceki Çalışmalar72 | ii | |
| 7.2.6 | Bölgesel Jeoloji 74 | |
|---|---|---|
| 7.3 | ARAMA FAALİYETLERİ83 | |
| 7.3.1 | Maden Jeolojisi 83 | |
| 7.3.2 | Yüzey Örnekleme Çalışması95 | |
| 7.3.3 | Sondaj Çalışmaları107 | |
| 7.4 | JEOTEKNİK DEĞERLENDİRME 143 | |
| 7.4.1 | Giriş 143 | |
| 7.4.2 | Çalışma Yöntemi143 | |
| 7.4.3 | Kireçtaşlarının Fiziksel ve Mekanik Özellikleri 144 | |
| 7.4.4 | Kireçtaşlarının Kaya Kütle Özellikleri147 | |
| 7.4.5 | Şev Stabilitesine Yönelik Değerlendirmeler165 | |
| 7.4.6 | Sonuçlar170 | |
| 7.5 | KAYNAK TAHMİNİ172 | |
| 7.5.1 | Maden Kaynak Kestirimi172 | |
| 7.5.2 | Yönelim analizleri 175 | |
| 7.5.3 | Kaynak Raporu 176 | |
| 7.6 | REZERV TAHMİNİ178 | |
| 7.6.1 | Rezerv Tahmin Parametreleri178 | |
| 7.6.2 | Rezerv Tahmini Temelleri179 | |
| 7.6.3 | Rezerv Beyanı183 | |
| 7.7 | İŞLETME FAALİYETLERİ 184 | |
| 7.7.1 | Üretim 184 | |
| 7.7.2 | Pazar ve Satış187 | |
| 7.7.3 | İş Sağlığı Ve Güvenliği 187 | |
| 7.7.4 | Çevresel Analiz Ve Etkiler 188 | |
| 7.7.5 | Sosyal Etkileşim 192 | |
| 7.8 | EKONOMİK ANALİZ 193 | |
| 7.8.1 | Gelirler 194 | |
| 7.8.2 | Giderler 196 | |
| 7.8.3 | Kar 201 | |
| 7.8.4 | Rezervin Güncel Değerlemesi204 | |
| 7.8.5 | Net Bugünkü Değer (NBD)204 | |
| 8 | KAYNAKÇA205 | |
| Şekil 1 Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 200704213 numaralı II-A Grup işletme ruhsatı ve işletme izni ruhsatı. 6 |
|
|---|---|
| Şekil 2 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. | |
| grup maden ruhsatları. 8 | |
| Şekil 3 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. | |
| grup maden ruhsatları. 8 | |
| Şekil 4 CaO (%) histogram (sağda) ve birikimli olasılık dağılımı (solda). 19 | |
| Şekil 5 Ham örneklem uzunluklarının histogramı19 | |
| Şekil 6 CaO (%) kompozit birikimli olasılık dağılım grafiği20 | |
| Şekil 7 Gündoğan Kuzey deneysel ve model variogram. 20 | |
| Şekil 8 Gündoğan Kuzey kaynak modeli21 | |
| Şekil 9 Yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot). 22 | |
| Şekil 10 "Gündoğan Kuzey" maden kaynak sınıfları. 23 | |
| Şekil 11 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı, a) kuzey ve b) güney 24 | |
| Şekil 12 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm. 25 | |
| Şekil 13 Kuzey toplam hacim görseli. 26 | |
| Şekil 14 Kuzey 80° 'lik şev tasarımı27 | |
| Şekil 15 Güney toplam hacim görseli28 | |
| Şekil 16 Güney 75° 'lik şev tasarımı. 28 | |
| Şekil 17 Yol güzergahı,31 | |
| Şekil 18 Yol güzegahı32 | |
| Şekil 19 Nihai ürünlerin dağılımı (%)38 | |
| Şekil 20 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton)39 | |
| Şekil 21 Gelir nakit akış grafiği. 40 | |
| Şekil 22 Gider türlerinin dağılımı42 | |
| Şekil 23 Gider grafiği. 44 | |
| Şekil 24 Yıllara göre devlet hakkı. 46 | |
| Şekil 25 Gelir- gider grafiği. 48 | |
| Şekil 26 NBD grafiği. 49 | |
| Şekil 27 Arazi çalışmaları (a, b, c, d ve e)52 | |
| Şekil 28 AMIS0250 CaO (%) için standart numune performans grafiği. 54 | |
| Şekil 29 AMIS0250 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği. 54 |
|
| Şekil 30 AMIS0461 CaO (%) için standart numune performans grafiği. 55 | |
| Şekil 31 AMIS0461 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği. 55 |
|
| Şekil 32 İkiz numuneler için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği56 | |
| Şekil 33 numuneler için SiO2 (%) dağılım (scatterplot) grafiği. 57 |
|
| Şekil 34 Hakem örnekler (Argetest VS Vişne Lab) için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği. .58 | |
| Şekil 35. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 200704213 numaralı II-A Grup işletme | |
| ve arama ruhsatı. 61 | |
| Şekil 36 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan | |
| II. grup maden ruhsatları. 63 | |
| Şekil 37 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan | |
| IV. grup maden ruhsatları. 63 | |
| Şekil 38 Ruhsat alanına ait "Gözlem Noktaları" haritası65 | |
| Şekil 39 İnce kesitlerin incelenip fotoğraflandırıldığı Nikon Eclipse E400 POL marka mikroskop. | |
| 67 | |
| Şekil 40 Ruhsat alanını gösterir 'Ulaşım' haritası68 | |
| Şekil 41 Ruhsat alanının 'Yer Bulduru' haritası69 | |
| Şekil 42 Ruhsat alanını gösterir 'Topoğrafik/ Yer Bulduru' harita. 69 | |
| Şekil 43 İnceleme alanı ve çevresindeki Ana Tektonik Birlikler ve önemli yapı unsurlarını | |
| gösteren harita (Yılmaz ve Gürer, 1996'dan alınmıştır; A. Toros Tektonik Birliği, B. Orojenik | |
| Kuşak, C. Misis-Andırın Tektonik Birliği, D. Ortak Birlik (Orta Miyosen), E. G 75 | |
| Şekil 44 Misis istifinin genelleştirilmiş stratigrafi kesiti (Bilgin, 2013). 76 | |
| iv |
| Şekil 45 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti". 84 | |
|---|---|
| Şekil 46 Ruhsat alanı genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti (Ölçeksiz). 85 | |
| Şekil 47 Mesozoyik yaşlı kireçtaşı blokları kapsayan Andırın formasyonunun arazideki genel görünümü86 |
|
| Şekil 48 Andırın Formasyonun hamurunu oluşturan çakıltaşı-kumtaşı-çamurtaşı-şeyllerin | |
| arazideki genel görünümü. a-b) serpantinit ve piroksenit bloklu, c) kanal dolgusu çakıltaşı ve | |
| şeyl düzeyleri, d) piroksenit bloklu çamurtaşı düzeyleri86 | |
| Şekil 49 Andırın Formasyonu ile birimin içerisindeki blokların ilişkisini gösteren stratigrafik enine | |
| kesit87 | |
| Şekil 50 Çörtlü kireçtaşı ile beyaz renkli kireçtaşının dokanak ilişkisinin arazideki görünümü. 87 | |
| Şekil 51 Çörtlü (SiO2) kireçtaşlarının a) arazideki genel görünümü, b -c) çört bantlı kireçtaşlarının | |
| yakın görünümü, d- e) çört yumrulu (nodüllü) kireçtaşlarının arazideki yakın görünümü. 88 | |
| Şekil 52 Oolitik kireçtaşı düzeylerinin arazideki genel görünümü. 89 | |
| Şekil 53 Beyaz ve bej renkli kireçtaşlarının arazideki genel görünümleri91 | |
| Şekil 54 Ruhsat alanı ve çevresinin oluşum mekanizmasını gösteren stratigrafik enine kesit | |
| (Kelling vd. 1987; Ünlügenç ve Akıncı, 2017'den değiştirilerek)92 | |
| Şekil 55 Çalışma alanı ve yakın çevresinin tektonik haritası (Ünlügenç ve Akıncı, 2017' den | |
| değiştirilerek alınmıştır.). 94 | |
| Şekil 56 Yüzey çalışmaları sırasındaki numunelendirme çalışmaları. 96 | |
| Şekil 57. Ruhsat alanı Paleontoloji Örnek alım haritası97 | |
| Şekil 58. Ruhsat alanı Kimyasal Örnek alım haritası. 97 | |
| Şekil 59. Ruhsat alanı Jeoteknik Örnek Alım haritası98 | |
| Şekil 60 Kayaç CaO elementi için "Nokta Yoğunluğu" metodu ile oluşturulmuş dağılım haritası. | |
| 102 | |
| Şekil 61 Kireçtaşı numunelerinin alkali-silis reaktivitesi (TS 2517). 104 | |
| Şekil 62 Sondaj lokasyonları haritası. 108 | |
| Şekil 63 Üstten döner sondaj makinası, ekipman ve malzemeleri (a: Tij, b: Karotiyer, c: çamur | |
| pompası, d: çamur karıştırıcı, e: karot sandıkları, f: bentonit111 | |
| Şekil 64 Sondajlarda kullanılan makine tipleri (a, b, ve c). 112 | |
| Şekil 65 Detay Loglama yapılan Karot haneden görünüm (a ve b). 114 | |
| Şekil 66 Kuyu logu (A0 ölçekli). 115 | |
| Şekil 67 Görsel kuyu logu (A4 ölçekli). 116 | |
| Şekil 68 Karot hanede karot çekim prosedürü. 117 | |
| Şekil 69 Örneklerin hazırlanmasına ait görünüm (a, b, c, d ve e)120 | |
| Şekil 70 Yoğunluk örneklerinin hazırlanması. 122 | |
| Şekil 71 Karot depo alanından görünüm128 | |
| Şekil 72 Kuyu başı betonu, levhası ve etiketlemeleri. 129 | |
| Şekil 73 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti". 130 | |
| Şekil 74 ADD-1 sondaj kuyusu, 18.65- 18.80 m, 17501 no' lu örnek132 | |
| Şekil 75 17501 no' lu örneğe ait ince kesit fotoğrafları. Yarı-köşeli ve yuvarlaklaşmış karbonat | |
| kristallerinden oluşmuş intraklastlar (I) (a), Pellet (P) ile kalsit damarcığı tarafından kesilerek | |
| ötelenen mikro fosilin (F) görünümleri (b) 132 | |
| Şekil 76 ADD-1 sondaj kuyusu, 53.30-53.35 m, 17503 no' lu örnek132 | |
| Şekil 77 17503 No' lu örneğe ait ince kesit fotoğrafları. Mikrobreş içerisindeki boyutları mm'den | |
| başlayan köşeli, yarı köşeli iri kalsit kristalleri kireçtaşı parçaları (E, ektraklast) ile koyu renkli | |
| mikritik çimentonun görünümleri (a ve b). Kayaç yer yer kalsit damarcıkları (K) tarafından | |
| kesilmiştir (b). 133 | |
| Şekil 78 ADH-26 sondaj kuyusu, 38.10- 38.20 m, 17538 no' lu örnekte görülen mikritik (m) ve | |
| mikro kataklastik (mk) doku 133 | |
| Şekil 79 17538 No' lu örneğe ait ince kesit fotoğrafları. Mikrosparitik matriksle bağlanan oolitlerin | |
| görünümleri (a – d)134 | |
| Şekil 80 17538 No' lu örneğin Alizarin kırmızısı ile boyanması sonucunda tamamına yakınının | |
| boyandığı tespit edilmiştir. 134 | |
| Şekil 81 Sondajlardan geçen kesit güzergahları. 135 |
| Şekil 82 Sondaj çalışmalarından geçen A-A' jeolojik kesit güzergahı ve A-A kesiti136 | |
|---|---|
| Şekil 83 Sondaj çalışmalarından geçen B-B' jeolojik kesit güzergahı ve B-B' kesiti. 137 | |
| Şekil 84 Sondaj çalışmalarından geçen C-C' jeolojik kesit güzergahı ve C-C' kesiti. 138 | |
| Şekil 85 Sondaj çalışmalarından geçen D-D' jeolojik kesit güzergahı ve D-D' kesiti. 139 | |
| Şekil 86 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-1. 140 | |
| Şekil 87 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-2. 140 | |
| Şekil 88 Ruhsat alanı 1/5.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası ve kmyasal analzi | |
| sonuçlarının 3d model üzerinde gösterimi. 142 | |
| Şekil 89 Ruhsat sahası ve sondajların orto foto üzerinde gösterimi. 143 | |
| Şekil 90 Laboratuvar deneylerinde kullanılan örneklerin genel görünümleri144 | |
| Şekil 91 Farklı kaya sınıflamalar göre kireçtaşlarının konumu. 146 | |
| Şekil 92 Farklı kaya sınıflamalar göre kireçtaşlarının konumu. 147 | |
| Şekil 93 Ruhsat sahası içerisinde gözlenen kireçtaşı mostralarında süreksizlik ölçümleri (GN-4) | |
| 148 | |
| Şekil 94 İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizlik pürüzlülük profili (ISRM, 1981). 150 | |
| Şekil 95 Schmidt sertlik değerleri ile süreksizlik yüzey dayanımının belirlenmesi (Deere ve Miller, | |
| 1966)152 | |
| Şekil 96 Gözlem noktalarında süreksizlik hat etüdünden elde edilen süreksizlik kontur diyagramı. | |
| 153 | |
| Şekil 97 İnceleme alanı için süreksizlik hat etütlerinden elde edilen tüm süreksizlik kontur | |
| diyagramı. 154 | |
| Şekil 98 İnceleme alanında kireçtaşı mostralarının genel görünümü. 156 | |
| Şekil 99 İnceleme alanındaki sondaj (ADH-5) karot sandıkları157 | |
| Şekil 100 Kireçtaşı kaya kütlelerinin kantitatif GSI abağı yardımıyla değerlendirilmesi159 | |
| Şekil 101 Hoek- Brown yenilme ölçütüne göre hazırlanan kütlesel yenilme zarfı. 161 | |
| Şekil 102 Süreksizlik yüzeyi pürüzlülük katsayısının (JRC) belirlenmesinde kullanılan tipik | |
| pürüzlülük profilleri (Barton ve Choubey, 1977). 163 | |
| Şekil 103 Tilt deney düzeneği ve uygulamasından genel bir görünüm164 | |
| Şekil 104 Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları için belirlenen süreksizlik yenilme zarfı. 164 | |
| Şekil 105 Başlıca kaya şev duraysızlık türleri ve bunların stereonet çizimleri (Hoek ve Bray, | |
| 1977)166 | |
| Şekil 106 Kinematik analizlerden bir örnek (170/80 yönelimli şev için)167 | |
| Şekil 107 Hâkim süreksizlik takımlarına göre kinematik analiz sonuçlarından ir örnek (170/ 80 | |
| yönelimli şev için). 169 | |
| Şekil 108 İşletmede oluşacak olası şev yönelimleri. 170 | |
| Şekil 109 CaO (%) histogram (sağda) ve birikimli olasılık dağılımı (solda)173 | |
| Şekil 110 Ham örneklem uzunluklarının histogramı. 173 | |
| Şekil 111 CaO (%) kompozit birikimli olasılık dağılım grafiği174 | |
| Şekil 112 Gündoğan Kuzey deneysel ve model variogram. 174 | |
| Şekil 113 Gündoğan Kuzey kaynak modeli175 | |
| Şekil 114 Yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot). 176 | |
| Şekil 115 "Gündoğan Kuzey" maden kaynak sınıfları. 177 | |
| Şekil 116 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı, a) kuzey ve b) güney 178 | |
| Şekil 117 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm. 179 | |
| Şekil 118 Kuzey toplam hacim görseli. 180 | |
| Şekil 119 Kuzey 80° 'lik şev tasarımı181 | |
| Şekil 120 Güney toplam hacim görseli182 | |
| Şekil 121 Güney 75° 'lik şev tasarımı. 182 | |
| Şekil 122 Çelemli kireç fabrikası184 | |
| Şekil 123 Yol güzergahı186 | |
| Şekil 124 Yol güzegahı187 | |
| Şekil 125 Nihai ürünlerin dağılımı (%)193 | |
| Şekil 126 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton)194 | |
| Şekil 127 Gelir nakit akış grafiği. 195 |
| Şekil 128 Gider türlerinin dağılımı197 | |
|---|---|
| Şekil 129 Gider grafiği. 199 | |
| Şekil 130 Yıllara göre devlet hakkı201 | |
| Şekil 131 Gelir- gider grafiği. 203 | |
| Şekil 132 NBD grafiği. 204 | |
| Tablo 1 Projede Görev Alan ve Katkıda Bulunan Personellerine Ait Liste1 Tablo 2 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi.2 Tablo 3 Ruhsat Sınır Noktalarının Koordinatları5 |
|
|---|---|
| Tablo 4 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numuneleri 15 | |
| Tablo 5 Ruhsat Sahasındaki Sondajlardan Alınan Numuneler15 | |
| Tablo 6 Ruhsat Sahasındaki Sondajlara Ait Bilgiler16 | |
| Tablo 7 Gündoğan Kuzey Kaynak Modeli İçin Kullanılan Sondaj Kuyuları18 | |
| Tablo 8 Gündoğan Kuzey Ham Örneklem Veri İstatistiği 19 | |
| Tablo 9 Gündoğan Kuzey Kompozit İstatistikleri19 | |
| Tablo 10 Gündoğan Kuzey Variogram Model Parametreleri21 | |
| Tablo 11 "Gündoğan Kuzey" Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)22 | |
| Tablo 12 Gündoğan Kuzey Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)23 | |
| Tablo 13 Kuzey Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri 26 | |
| Tablo 14 Güney Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri27 | |
| Tablo 15 Kuzey Ve Güney Toplam Rezerv Miktarları 29 | |
| Tablo 16 Patlatma Paternine İlişkin Taahhüt 30 | |
| Tablo 17 Nihai Ürünlerin Dağılımı (%) 37 | |
| Tablo 18 Nihai Ürünlerin Üretimi (ton) 38 | |
| Tablo 19 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları- 202439 | |
| Tablo 20 Gelir Nakit Akış Tablosu 40 | |
| Tablo 21 2024 Yılı Giderler41 | |
| Tablo 22 Gider Tablosu43 | |
| Tablo 23 Gelir Gider Tablosu47 | |
| Tablo 24 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı49 | |
| Tablo 25 Toplam Rezervin Değeri 49 | |
| Tablo 26 Projede Görev Alan ve Katkıda Bulunan Personellerine Ait Liste51 | |
| Tablo 27 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi | |
| 51 | |
| Tablo 28 Kontrol Numune Detay Tablosu53 | |
| Tablo 29 Kullanılan Standartlar ve Sayıları53 | |
| Tablo 30 Ruhsat Sınır Noktalarının Koordinatları60 | |
| Tablo 31 Gözlem Lokasyonlarına Ait Bilgiler 64 | |
| Tablo 32 Nikon Eclipse E400 POL Marka Mikroskopta Kullanılan Objektifler ve Oküler, Çizgisel Ölçek67 |
|
| Tablo 33 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numunelerinin Genel Dağılımı 95 | |
| Tablo 34. Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örnekleri 95 | |
| Tablo 35 Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örneklemeleri Kimyasal Analiz Değerleri (Argetest) | |
| 99 | |
| Tablo 36 CaCO3 İçeriğine Göre Kalkerlerin Sınıflandırılması (DTP, 2000)100 |
|
| Tablo 37 Karbonatlı Kayaçlardan Alınan Kimyasal Örneklerin Analiz Sonuçlarının Kırıkoğlu, | |
| 1996' ya Göre Değerlendirilmesi 101 | |
| Tablo 38 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri 103 | |
| Tablo 39 Kireçtaşının Alkali Azalması Ve Çözünen Silis Değerleri104 | |
| Tablo 40 Dayanma Yapıları Ve Şevlerin Desteklenmesi Amacıyla Kullanılacak Kayaçların | |
| Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013) 105 | |
| Tablo 41 Yol Üst Yapılarında Kullanılacak Agregaların Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, | |
| 2013)106 | |
| Tablo 42 Sondaj Lokasyonlarına Ait Bilgiler109 | |
| Tablo 43 Sahada Kullanılan Sondaj Makinelerin Genel Özellikleri110 | |
| Tablo 44 Sondajlarda Kullanılan Tijler Ve Toplam İlerleme Derinlikleri 110 | |
| Tablo 45 Sondajlara Ait TKV % Değerleri113 | |
| Tablo 46 Sondajlara Ait RQD % Değerleri118 | |
| Tablo 47 Kimyasal, İkiz Ve Standart Numunelerin Alınma Aralıkları (Örnek) 121 | |
| viii |
| Tablo 48 Sondajlara Ait Yoğunluk Değerleri 123 | |
|---|---|
| Tablo 49 Dış Laboratuvar Özet Analiz Sonucu 125 | |
| Tablo 50 Minerolojik- Petrografik Ve Paleontolojik Özet Analiz Sonuçları131 | |
| Tablo 51 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri 145 | |
| Tablo 52 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Aralığı Tanımlaması148 | |
| Tablo 53 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Açıklığı Tanımlaması 149 | |
| Tablo 54 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Devamlılığı Tanımlaması | |
| 149 | |
| Tablo 55 Gözlem Noktalarında Elde Edilen Schmidt Sertlik Değerlerinin Değişimi. 150 | |
| Tablo 56 RMR Sınıflama Sistemi Parametreleri Ve Puan Tablosu (Bieniawski, 1989)155 | |
| Tablo 57 Süreksizliklerin Durumunun Puanlandırılması İçin Önerilen Kılavuz (Bieniawski, 1989) | |
| 156 | |
| Tablo 58 İnceleme Sahasındaki Kireçtaşları İçin RMR Puanlama Tablosu Ve Temel RMR Puanı | |
| 157 | |
| Tablo 59 Hoek- Brown Yenilme Ölçütüne Bağlı Olarak Belirlenmiş Dayanım Parametreleri .161 | |
| Tablo 60 İnceleme Alanında Gerçekleştirilen Kinematik Analiz Sonuçlarına Ait Özet Tablosu | |
| 168 | |
| Tablo 61 Gündoğan Kuzey Kaynak Modeli İçin Kullanılan Sondaj Kuyuları172 | |
| Tablo 62 Gündoğan Kuzey Ham Örneklem Veri İstatistiği 173 | |
| Tablo 63 Gündoğan Kuzey Kompozit İstatistikleri173 | |
| Tablo 64 Gündoğan Kuzey Variogram Model Parametreleri174 | |
| Tablo 65 "Gündoğan Kuzey" Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)176 | |
| Tablo 66 Gündoğan Kuzey Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)177 | |
| Tablo 67 Kuzey Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri 180 | |
| Tablo 68 Güney Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri181 | |
| Tablo 69 Kuzey Ve Güney Toplam Rezerv Miktarları 183 | |
| Tablo 70 Dekapaj Ve Üretimde Kullanılan Ekipmanlar185 | |
| Tablo 71 Patlatma Paternine İlişkin Taahhüt 185 | |
| Tablo 72 Nihai Ürünlerin Dağılımı (%) 193 | |
| Tablo 73 Nihai Ürünlerin Üretimi (ton) 194 | |
| Tablo 74 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları- 2024194 | |
| Tablo 75 Gelir Nakit Akış Tablosu 195 | |
| Tablo 76 2024 Yılı Giderler196 | |
| Tablo 77 Gider Tablosu198 | |
| Tablo 78 Gelir Gider Tablosu202 | |
| Tablo 79 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı204 | |
| Tablo 80 Toplam Rezervin Değeri 204 |
| ASMT | American Society For Testing And Materials (Amerikan Test Ve Malzeme Kurumu) |
|---|---|
| A. Ş. | Anonim Şirketi |
| B | Batı |
| BZKK | Bitlis- Zagros Kenet Kuşağı |
| ˚C | Celsius Derece |
| ÇED | Çevresel Değerlendirme |
| D | Doğu |
| DAFZ | Doğu Anadolu Fay Zonu |
| Dr. Öğr. | Doktor Öğretim Görevlisi |
| Gör. | |
| ER | Erişim |
| GPS | Global Positioning System (Küresel Konumlandırma Sistemi) |
| GSI | Geological strength ındex (Jeolojik Dayanıklılık İndeksi) |
| GZ | Gözlem |
| g | Gram |
| G | Güney |
| GB | Güneybatı |
| GD | Güneydoğu |
| ha | Hektar |
| JRC | Joint Roughness Coefficient (Çatlak Pürüzlülük Katsayısı) |
| QA/ QC | Kalite Güvence/ Kalite Kontrol |
| K | Kuzey |
| KAFZ | Kuzey Anadolu Fay Zonu |
| KB | Kuzeybatı |
| KD | Kuzeydoğu |
| km | Kilometre |
| MAPEG | Maden Ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü |
| MAusIMM | Member Of The Australasian Institute Of Mining And Metallurgy |
| (Avusralasya Madencilik Ve Metalurji Üyesi) | |
| Mg | Megagram |
| MPa | Megapascal |
| m | Metre |
| mm | Milimetre |
| μm | Mikrometre |
| mg | Miligram |
| N/mm2 | Newton/Milimetre Kare |
| RMR | Rock Mass Rating (Kaya Kütlesi Derecelendirmesi) |
| RQD | Rock Quality Designatiion (Kaya Kalitesi Tanımı) |
| QP | Quality person (yetkili kişi) |
| Prof. Dr. | Profesör Doktor |
| cm | Santimetre |
| T. C. | Türkiye Cumhuriyeti |
| TSE TS EN ISO |
Türk Standartları Enstitüsü Turkish Standards Institution International Standatds Organization |
| (Türk Standartları-Uluslararası Standart Organizasyonu) | |
| URL | Uniform Resource Loader (Tekdüzen Kaynak Bulucu) |
| UMREK | Ulusal Maden Kaynak Ve Rezerv Raporlama Komisyonu |
| UMREK YK | Ulusal Maden Kaynak Ve Rezerv Raporlama Komisyonu Yetkin Kişisi |
| XRF | X-Işını Flüoresans |
| YERMAM | Yerbilimleri, Maden Ve Metalürji Profesyonelleri Birliği |
Bu raporda yer alan harita, şekil, bilgi ve belgelerin her hakkı Mitus Arama ve Proje A.Ş.' ye aittir. Her ne amaçla olursa olsun bu bilgi ve belgelerin aşağıda verilen kaynakça adresi belirtilmeden kullanılması ve yazılı izin alınmadan elektronik, optik, mekanik veya diğer yollarla çoğaltılması, dağıtılması, basılması, yayımlanması durumunda gerekli hukuki yollara başvurulacaktır.
All rights to the maps, figures, information and documents contained in this report belong to Mitus Arama ve Proje A.Ş. In the event that this information and documents are used for any purpose whatsoever without specifying the reference address given below and reproduced, distributed, printed, published by electronic, optical, mechanical or other means without written permission, necessary legal action will be taken.
Bibliyografik Referans / Bibliographic Reference
GÖÇ, D. vd. (2024). Adana İli Ceyhan İlçesi Gündoğan Köyü ER:3137103 Numaralı II-A Grup Ruhsat Sahalarına Ait UMREK 2023 Kodlu Değerlendirme Raporu. Şubat, 2024.
Bu çalışmanın her aşamasında katkılarını esirgemeyen Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' nin Genel Müdürü Nurol ŞENGEL, Maden İşleri Müdürü (Maden Mühendisi) Utku YÜKSEL ve diğer yetkililerine, proje danışmanları Prof. Dr. Cüneyt ŞEN, Prof. Dr. İsmail DİNCER, Modelleme ve Maden Kaynak tahmin çalışmaları sürecinde fikir, görüş ve önerileri ile katkılarını sunan Dr. Öğr. Üyesi Güneş ERTUNÇ' a, projenin arazi ve karothane çalışmalarında katkı sağlayan alt yüklenicimiz Anatolian Mühendislik çalışanları; Jeoloji Mühendisi Avni TAPTIK, Jeoloji Mühendisi Özgül BOYUNEĞMEZ, Jeoloji Mühendisi Merve ABAKAY, Jeoloji Mühendisi Fatih ARIFİKİR ve işçi arkadaşlara teşekkür ederiz.
| YERMAM UYE IMZALARI | ||
|---|---|---|
| YETKİLİ | UZBANLIK/YERMAM ÜYELİK | IMZA |
| Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Mudur- Arama- Yebiln Jeolog Deniz GÓÇ |
Jeolog Yüksek Mühendisi/ YERMAM Profesyoner Uye No. 304 |
|
| Yonetim Kurulu Üyesi- los Direktóru Koray TANRIVERDI |
Maden Mühendişi/ YERMAM Profesyonel Uye No: 305 |
|
| Yönetim Kurulu üyesi- Genel Mudur-Proje liker ERSOY |
Madan Muhendisi/ YERMAN Profesyonal Uye No: 306 |
|
| Maden Haklan Müdürü Tolga BAYRAK |
Maden Mühandısıv YERMAM Uye No. 327 |
|
| Dr. Öğri Üyesi GON#\$ ERTUNG |
Hacettepe Universitesi Maden Işleime Anabtim Dalı Öği, Üyesi/ YERMAM Profesyonel Uye No. 502 |
ama |
| Prof. Dr. Cûneyî ŞEN |
KTU Mühendislik Fakultesi Jeoloy Mühendisliği Mineraloji-Petrografi Ana- Bilm Dail/ YERMAM Uye No:436 |
|
Proje sahası, Adana İli Ceyhan İlçesi Gündoğan Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Saha Adana şehir merkezin yaklaşık 46.6 km güneydoğusundadır. Sahanın, 1.60 km kuzeybatısında Vayvaylı Köyü, 1.80 km güneydoğusunda Gündoğan Köyü ve 5 km güneybatısında Vişne Madencilik Üretim Tic. A. Ş.' ye ait kireç üretim fabrikası mevcuttur. Ruhsat sahası 1/ 25.000 ölçekli Mersin O35- a2 paftasında yer almaktadır.
Ruhsat sahası, 09.06.2020 tarihinde Sicil: 200704213 (ER:3137103) ruhsat numarası ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından (MAPEG) Vişne Madencilik Üretim Tic. A. Ş. 'ye tahsis edilmiştir. Ruhsat sahası 99.95 hektarlık bir alana sahip olup, 31.98 hektarlık izin alanı mevcuttur.
İş bu rapor, MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından, UMREK- 2023 standartlarında hazırlanmış olup, Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A. Ş. için Adana İli, Ceyhan İlçesi Gündoğan Köyü dahilinde bulunan Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı II- A grup ruhsat sahasının kaynak, rezerv, yatırım, işletme giderleri, gelir, proje ve fizibiliteye ait değerlerin ortaya konularak değerlendirilme çalışmasını kapsamaktadır. Bu çalışmaya temel olan ruhsat sahasına ilişkin veriler Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş. tarafından sağlanmıştır.
Proje kapsamında görev alan ve katkıda bulunan personellerine ait liste aşağıda sunulmuştur (Tablo 1).
| YETKİLİ | ÜNVANI | UZMANLIK |
|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Arama- Yetkin Jeolog |
Jeoloji Yüksek Mühendisi, MAusIMM, QP, UMREK/ Yetkin Kişi |
| Koray TANRIVERDİ | Yönetim Kurulu Üyesi- İcra Direktörü | Maden Mühendisi |
| İlker ERSOY | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Proje |
Maden Mühendisi |
| Şebnem ÖZBEK | Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı |
Jeoloji Mühendisi |
| Elif KESKİN | Proje ve Raporlama Uzmanı- Kıdemli Jeolog |
Jeoloji Mühendisi |
| Mine NAMLİ | Çevre Proje Müdürü | Çevre Mühendisi |
| Tolga BAYRAK | Maden Hakları Müdürü | Maden Mühendisi |
| M. Uğur ELDEM | CBS Proje Müdürü | Maden Mühendisi |
| Serkan YAYLALI | CBS ve Maden Planlama Uzmanı | Maden Mühendisi |
| Mehmet Avni TAPTIK | Kıdemli Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Merve ABAKAY | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Fatih ARIFİKİR | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Özgül BOYUNEĞMEZ | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Cüneyt ŞEN | Prof. Dr./ KTÜ- Jeoloji Müh. Bölümü | Mineraloji- Petrografi |
| İsmail DİNÇER | Prof. Dr. /Nevşehir Hacı Bektaş Veli Ü. Jeoloji Müh. Bölümü |
Mühendislik Jeolojisi |
Vişne Madencilik ve MİTUS arasında imzalanan sözleşme gereği, ilk saha ziyareti 02.11.2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen saha ziyareti sonucunda çalışma planı yapılarak arazi çalışmaları 06.11.2023 tarihinde başlatılmıştır. Bu kapsamda, 06.11.2023- 20.01.2024 tarihleri arasında jeolojik haritalama, yüzey kayaç örneklemesi (kimyasal analiz), paleontoloji ve jeoteknik örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Belirlenen sondaj lokasyonları neticesinde 06.11.2023 tarihinde başlatılan sondaj çalışmaları 18.01.2024 tarihinde tamamlanmıştır.
Yetkin kişiler çalışmaların tüm aşamalarını kontrol etmişler ve belirli periyotlarda saha ziyaretlerinde bulunmuşlardır. Raporun bölümlerinden sorumlu kişiler, bağlı oldukları uzmanlık alanları ve sorumlu olduğu bölümler Tablo 2' de verilmiştir.
| Yetkili | Uzmanlık | Sorumlu Olduğu Bölümler | Saha Ziyaret Tarihleri |
|---|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Hepsi | 0, 6.3, 7.1, 7.2 ve 7.3 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Koray TANRIVERDİ | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.7, 7.2, 7.3, 7.6, 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| İlker ERSOY | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.7, 7.2, 7.3, 7.6 ve 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Şebnem ÖZBEK | Veri doğrulama | 6.1.4 ve 7.1.5 | 05.12.2023- 09.12.2023 03.01.2024- 07.01.2024 |
| Mehmet Avni TAPTIK | Jeoloji- Arazi çalışması | 6.3 ve 7.3 | 06.11.2023- 20.12.2023 |
| Elif KESKİN | Jeoteknik- Arazi Çalışmaları | 0, 6.3, 7.1, 7.2, 7.3 ve 7.4 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Mine NAMLI | Çevre ve Kapatma | 6.2, 6.6.2, 6.6.3, 6.6.4, 6.6.5, 7.2 ve 7.7 |
03.01.2024- 20.01.2024 |
| Tolga BAYRAK | Finansal Analizler | 6.7 ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Güneş ERTUNÇ | Kaynak model | 6.4 ve 7.5 | 15.01.2024- 18.12.2023 |
| İsmail DİNÇER | Jeoteknik | 6.3.4 ve 7.4 | 14.12.2023-17.12.2023 16.01.2024-19.12.2023 |
Tablo 2 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi
2023 Aralık ve 2024 Ocak aylarında arama faaliyetlerinin yürütüldüğü saha, Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı, Jeoloji Mühendisi Şebnem ÖZBEK tarafından ziyaret edilmiştir. Bu kapsamda devam etmekte olan karotlu sondaj çalışmaları, jeolojik determinasyon, örnekleme ve örnek hazırlama süreçleri ile Kalite Güvence/ Kalite Kontrol (QA/ QC) uygulamaları gözlemlenmiştir. Veri doğrulama çalışmaları kapsamında sondaj veri tabanı temel bileşenlerinden olan kuyu başı lokasyon bilgileri, karot verimi ölçümleri, kimyasal analiz sonuçları ve jeolojik determinasyon kayıtları incelenmiştir. Kalite Kontrol/ Kalite Güvence (QA/ QC) programı bileşenlerinden prosedür ve protokoller ile kalite kontrol uygulamaları kapsamında tercih edilen standart, ikiz ve dış laboratuvar (hakem) örnek performansları değerlendirilmiştir.
Adana Gündoğan projesinde 2023 yılında yapılan sondajlardan elde edilen toplam 546 karot örneğinin 32 adedinde kalite kontrol prosedürü uygulanmıştır. Projede 514 karot numunesi, 16 adet ikiz numune, 16 adet sertifikalı standart numune Argetest Ankara laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda karot numune hazırlanması ve hazırlanan numunelerin XRF analizleri yapılmıştır. Ayrıca hakem örnekler kullanılmıştır. Bunun için Vişne laboratuvarına rasgele seçilen 43 numunenin şahit numunesi gönderilmiş ve orada analiz edilmiştir.
Sondaj programında kullanılan 32 adet kontrol numunesi, toplam numune sayısının %11.43' üne denk gelmektedir ve bu uluslararası standartlara uygundur.
Tüm sondaj verileri MX Deposit programı ile güvenli bir şekilde depolanmış, tüm grafikler bu programla üretilmiştir.
Sondaj programında toplam 16 adet (toplam numune sayısının %5.71' sı) sertifikalı standart numunesi kullanılmıştır. Bu sertifikalı standartlar AMIS şirketinden alınmıştır ve sertifikaları EK 9' da sunulmuştur.
Sertifikalı Standart Numune performans grafiklerinin üst ve alt limit değerleri, "referans değer (μ) ± 2 X standart sapma (σ)" ve "referans değer (μ) ± 3 X standart sapma (σ)" formülleri ile hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre 62 örnek yeniden analize gönderilmiş ve bunun sonucunda elde edilen kontrol grafikleri incelendiğinde tüm standart numune analiz sonuçlarının güvenli aralıkta olduğu, sistematik bir analiz hatası olmadığı görülmüştür.
Sondaj programında toplam 16 adet (toplam numune sayısının %5.71'i) ikiz numune kullanılmıştır. İkiz numuneler, analizlerin hassasiyetini kontrol etmek için kalite kontrol programına dahil edilmiştir. Dağılım grafiklerie göre hassasiyet iyi görünmektedir.
Kontrol prosedürünün diğer bir basamağı da hakem örneklerin başka bir laboratuvarda analizinin yapılıp değerlendirilmesidir. Rasgele seçilen 43 şahit numunesi Vişne laboratuvarında analiz edilmiştir. Hakem örnekler için hazırlanan CaO (%) dağılım grafiği (Şekil 34) incelendiğinde Argetest ve Vişne laboratuvarlarında yapılan analiz sonuçlarının genel olarak uyumlu olduğu görülmüştür. Bazı değerlerde tolere edilebilir sınırlar içinde ve dışında ufak sapmalar görülmektedir. Bunun sebebinin her iki laboratuvarda kullanılan farklı analiz metotlarından kaynaklandığı düşünülmektedir.
Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' e ait Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahası 09.06.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 09.06.2030 tarihine kadar II- A grubu (kalker- mıcır) ruhsat ve işletme iznine sahiptir. Ruhsatın süresi, süre bitiminde temdit edildiği takdirde, sahanın rezerv durumuna bağlı olarak kırk yıldan seksen yıla kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından uzatılabilmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.36-2). Bu karara rağmen aynı yönetmeliğin 37. Maddesinin 3. Fıkrasına göre ise;
Ruhsat sahibinin sahasından ürettiği madeni kendisine ait tuğla- kiremit, seramik, çimento tesisleri, kireç, kalsit tesisleri, II. Grup (b) bendi madenlerden kesme, boyutlandırma, şekillendirme veya işleme yapılan entegre tesisler, III. Grup madenlerden üretilen ürünlere dayalı entegre tesisler, alçı, tuz gruplarına ait rafine, cam, fosfat üretim tesisleri, enerji tesisleri, gazlaştırma yöntemi ile üretim yapılan tesisler, denizlerde yapılan kokolit ve sapropel üretimine ilişkin tesisler, entegre metalurji ve konsantre, izabe ve dore-külçe üreten zenginleştirme tesisleri ile IV. Grup madenlerle ilgili üretim tesislerinde kullanması, maden rezervinin yeterli ve rasyonel bir şekilde işletilmesi için gerekli yatırımların yapılmış olması, projenin uygulanabilmesi için çalışan sayısının yeterli olması, talep edilen süre ve yıllık üretim miktarına uygun görünür rezervin ruhsat sahasında mevcut olması, sahada kurulu/kurulacak altyapı, tesis, kullanılan teknoloji, makine parkı, diğer ekipmanlarının beyan edilen yıllık üretim miktarını karşılayacak yeterlikte olması ve son beş yılda gerçekleşen üretim ortalamasından az olmayacak şekilde yıllık üretim miktarı olarak projelendirilmesi ve bu üretim ortalamasının, mevcut projedeki yıllık üretim miktarının %75 ve üzerinde olması durumunda azami ruhsat süresini geçmeyecek şekilde yirmi yıl uzatılabilir denmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.37-3).
3213 Sayılı Maden Kanununda ruhsat süresi toplam 60 yıldır.
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan 14.02.2019 kabul tarihli 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanununda II. Grup ruhsat süresi 40 yıla düşürülmüştür. (24. Maddenin 3. Fıkrası "Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. Grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. Grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. Grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksan dokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir.)
Ancak ruhsatlar ait oldukları Kanun dönemindeki haklara sahip olduklarından; "Adana ili Ceyhan İlçesi dahilinde bulunan Sicil:200704213 (ER:3137103) sayılı II-A grubu işletme ruhsatının ilk yürürlük tarihi 09.06.2010 olup ruhsat toplam süresi 60 yıl olduğundan 09.06.2070 yılına kadar ruhsat uzatılabilir (46 yıl süresi vardır)."
| : 29.12.2010 (Ait Olduğu Kanun Dönemine Göre Toplam Ruhsat |
|---|
| : İlk İşletme Projesinde 150.000 ton/ yıl - Son İşletme projesinde |
| Pafta | Poligon Numarası | Sıra No | Sağa (Y) | Yukarı (X) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 736218 | 4087219 | |
| 1 | 2 | 737000 | 4087000 | |
| 1 | 3 | 736611 | 4086738 | |
| O35-a2 | 1 | 4 | 736547 | 4086665 |
| 1 | 5 | 736450 | 4086615 | |
| 1 | 6 | 736365 | 4086648 | |
| 1 | 7 | 736361 | 4086731 | |
| 1 | 8 | 736000 | 4086661 |
Şekil 1 Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 200704213 numaralı II-A Grup işletme ruhsatı ve işletme izni ruhsatı.
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahası ve Çelemli Kireç Fabrikasına yönelik alınan izinler aşağıda sunulmuştur.
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) sahaya yönelik "Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" konulu 25.11.2013 tarih ve 3243 sayılı ÇED Olumlu Belgesi bulunmaktadır. Söz konusu karar 31.98 hektarlık "ÇED Alanı" için alınmıştır (EK 11).
Kalker ocağı faaliyetleri 29.76 hektarlık alanda gerçekleştirilirken 0.61 ha' lık alan "Kırma Eleme Tesisi" için ayrılmıştır. Ancak kırma eleme tesisi kurulmamıştır.
Söz konusu maden ocağında üretilen kalker (kireçtaşı) yine Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde Adana ili, Yüreğir İlçesi, Çelemli Mahallesi Munak Meydanı No:5 adresinde yer alan Çelemli Kireç Fabrikasına sevk edilecektir.
Mevcut durumda 7.46 hektarlık alanda yer alan kireç fabrikasına ait;
ER:3137103 numaralı maden ruhsat sahası orman kadastro mülkiyetinde kalmaktadır.
Orman arazilerinden toplam 53.150 m2 ' lik alan için 28.11.2020 tarih ve E28611589-020- 2289876 sayılı olur ile "açık işletme, yol, pasa döküm ve verimlik toprak alanı" türünde orman izni bulunmaktadır. Yine orman arazilerinden toplam 35.841 m2 'lik alan için 21.12.2020 tarih ve E.28611589-020-2800263 sayılı olur ile "açık işletme" türünde orman izni bulunmaktadır. Ayrıca ruhsat sahasından Çelemli Kireç Fabrikasına nakliye için Ceyhan Orman İşletme Şefliğinden Adana Orman Bölge Müdürlüğünün 28.01.2023 tarihli ve E-28611589-020-10507612 sayılı Oluru ile toplam 71.412,7 m2 ormanlık alanda olur tarihinden itibaren 09.06.2030 tarihine kadar ilave kesim izni alınmıştır. Orman izin olurları EK 11' de yer almaktadır.
Çelemli Kireç Fabrikasının kurulduğu lokasyon Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin tapulu mülküdür (EK 11).
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) sahaya yönelik "ÇED Olumlu" kararı alınması sonrasında 31.98 hektar alan için (Mülga) Adana İl Özel İdaresinden 11.03.2014 tarih ve 598 sayılı "I. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK 11).
Çelemli Kireç Fabrikası için Adana İl Özel İdaresinden 29.03.2011 tarih ve 415 sayılı" I. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK 11).
Vişne Madencilik uhdesindeki Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının kuzeyinde Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A. Ş., batısında Altyapı Yatırımları Genel
Müdürlüğü ve güneybatısında Oyak Çimento Fabrikaları A. Ş.' ye ait II. grup ruhsatlar bulunmaktadır. Sahanın çevresinde IV. grup maden ruhsatı bulunmamaktadır (Şekil 2 ve Şekil 3; MAPEG, 2024 sorgu).
Şekil 2 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup maden ruhsatları.
Şekil 3 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup maden ruhsatları.
Adana İli dahilinde 99.95 hektar alan için Mustafa ADIGÜZEL tarafından 16.04.2007 tarih ve 038560 sayılı II. Grup arama ruhsatı ilk müracaatına istinaden 03.05.2007 tarihinden geçerli olmak üzere 99G95 hektar alan için Sicil: 200704213, ER:3137103 numaralı II. Grup arama ruhsatı düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213, ER: 3137103 numaralı "II. Grup Arama Ruhsatı" 06.04.2010 tarihinde Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine devir edilmiştir.
Sicil: 200704213, ER:3137103 numaralı "II. Grup Arama Ruhsat" sahası ile ilgili olarak 30.04.2010 tarih ve 107856 sayılı dilekçe ekindeki arama faaliyet raporu ve işletme projesi (Yıllık 150.000 ton üretim beyanı var.) ile "II. Grup Maden İşletme Ruhsatı" ve kalker işletme izni talep edilmiştir. 04.11.2010 Tarih ve 5321 sayılı "Makam Oluru" sonrası 99.95 hektar alan için 29.12.2010 tarihinden geçerli ve 10 yıl süreli Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahası "Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesi için "Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 25.11.2013 tarih ve 3243 sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı" verilmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahası için Adana İl Özel İdaresi tarafından 11.03.2014 tarih ve 598 sayılı "1. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (GSM)" düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahası ile ilgili olarak Orman Bakanlığının 04/02/2020 tarih ve 14 sayılı oluru ile 47.880 m2 işletme alanı için orman mülkiyet izni düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahasına 26.02.2020 tarihinden geçerli olmak üzere 10.00 hektar alan için kalker (mıcır) işletme izni düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" için 27.04.2020 tarih ve 30659 sayılı dilekçe ekinde işletme projesi verilerek ruhsat süresinin uzatılması (temdit) ve izin alanı genişletme talep edilmiştir. 28.05.2020 Tarih ve 801712 Sayılı "Makam Oluru" ile uygun bulunmuş olup 99.95 hektar alan için 09.06.2020 tarihinden geçerli ve 10 yıl süreli" II-A Grubu İşletme Ruhsatı", 31.98 hektar alan için "Kalker (mıcır)" işletme izni düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" için 29.07.2020 tarih ve 2020044639 sayılı dilekçe ve ekleri ile tesis muafiyeti talep edilmiştir. 25.08.2020 Tarih ve 2020067025 sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü yazısı ile tesisi muafiyeti talebi uygun bulunmuştur.
Ruhsat hukuku boyunca yıllık üretim miktarları;
2010 yılından 2020 yılına kadar ruhsata ait işletme izni olmadığından üretim yapılamamaıştır.
2023 yılı sonu itibarı ile Ruhsat sahasından üretilen toplam kalker miktarı 12.516 tondur.
İklim: Adana İli, Ceyhan İlçesi "Köppen İklim Sınıflamasına" göre kışı ılık, yazları çok sıcak ve kurak iklimdir (Csa). İlin, Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1929- 2022 ölçüm periyoduna göre ortalama en yüksek sıcaklığı Ağustos (45.6 ºC) ve ortalama en düşük sıcaklığı Ocak (-8.1 ºC) ayıdır. Aylık toplam yağış miktarı ortalaması 126.4 mm ile Aralık' tır (URL 1).
Bitki Örtüsü: İl topraklarının %29' u ormanlıktır. Ormanlar dağlık bölgelerde yer alır. Tipik bitki örtüsünü Akdeniz bitkileri teşkil eder, dağ yamaçlarını 700- 800 m yüksekliğe kadar makiler, yüksek yerleri de karaçam ve sedir ağaçları kaplar. Kuzeyde bozkır ve fundalıklara rastlanır. Kuzey ve kuzeybatıdaki dağlarda "Alp bitkileri" görülür. Makiler kuraklığa uymuş bitkilerdir. Yaprakları sert ve cilalıdır. Kızılçam, karaçam, meşe, sedir, köknar, ardıç ve kayın ağaçları azdır. Adana İlinde bitki yönü ile örtüsüz toprak yok denecek kadar azdır.
Morfoloji: Adana İli, yer şekilleri bakımından dağlık ve ovalık olmak üzere iki bölüme ayrılır. Dağlık alan, İlin kuzeybatı, kuzey ve kuzeydoğu bölümleri Orta Toros adı verilen dağ sistemi ile çevrelenmiştir. Doğuda sınır, Toros sistemine giren Amanoslara dayanır. Orta Toros üzerinde üç ayrı dağ sırası görülmektedir. Bunlar, batıdan başlayarak Bolkar Dağları, Aladağlar ve Tahtalı Dağları'dır. Ayrıca Orta Torosların kuzeydoğu uzantısını oluşturan Binboğa Dağları, ilin sınırlarını aşmakta Kahramanmaraş iline uzanmaktadır.
Ovalık alan, bütünüyle Adana Ovası adı verilen havzanın güneyinde kalan bölüme Çukurova, kuzeyde kalan bölüme ise yukarı Anavarza denir. İki ovayı Misis Dağları ayırır. Tepe özelliği gösteren bu dağların en yüksek noktası olan Cebeli Nur Dağının yüksekliği 770 m' dir. Çukurova Türkiye' nin en geniş ovasıdır. Seyhan ve Ceyhan nehirleri ile Berdan (Tarsus) Çayının getirdiği alüvyonlardan oluşmuştur ve karışık yapılıdır.
Su: Proje alanının bulunduğu alanda herhangi bir yüzey suyu bulunmamaktadır. Proje alanın 3 km batısından Ceyhan Nehri geçmektedir, proje alanından nehir görülmemektedir. Proje alanın 80 m doğusunda su çıkışı bulunmaktadır. Köylüler tarafından beton yapı yapılmış ve su kullanılmaktadır. Su çıkışının kotu 200 m olup kalker ocağında üretim 250 m' den ibaret gerçekleştirilecektir. Yerleşim birimi etrafında 3 adet su kuyusu bulunmaktadır, ortalama dinamik su seviyeleri 84 m' dir. Kuyulardan proje alanına en yakın mesafede bulunan 1.2 km uzaklıktadır ve topografik kotu 100 m' dir.
Barınma ve Çalışma Alanları Yol: Söz konusu faaliyet alanında çalışan personelin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla prefabrik şantiye binası kurulmuştur. Barınma ihtiyacı gerekmesi halinde bu şantiye alanından ya da ilçe ve il genelindeki konaklama alanlarından karşılanmaktadır.
Gündoğan Köyü Çelemli Mahallesinden sonra ruhsat sahasına stabilize yol ile ulaşım sağlanmaktadır
İnsan Kaynakları/ İstihdam: 03.02.2023 Tarihli ve Adana Ticaret Odasından alınan güncel "Kapasite Raporuna" göre mevcut durumda 76 personele ihtidam sağlanmaktadır. Çalışanların sosyo- ekonomik ihtiyaçlarına yönelik denetimler şirket bünyesinde yer alan İnsan Kaynakları uzmanı/personeli tarafından takip edilmektedir. Bölgede ve civar mahallelerde, hatırı sayılır bir oranda madencilik ve enerji üzerine iş yerleri olmasından dolayı; yetişmiş işçi ve işe yatkınlığı olan personel potansiyeli oldukça fazladır.
Haberleşme:. Gündoğan Köyü Çelemli Mahallesinden sonra ruhsat sahasına stabilize yol ile ulaşım sağlanmaktadır. Yine çalışma sahasında telsiz vb. İletişim araçları ile haberleşme sağlanmaktadır.
Elektrik: İşletme kapsamında gerekli olan elektrik enerjisi, mevcut hatta bağlantı yapılarak sağlanmaktadır. Alanda trafo bulunmaktadır.
Yakıt: İş makinalarında kullanılan akaryakıt, tankta depolanmakta ve ihtiyaca göre iş makinalarına ikmal edilmektedir.
Bakım Tesisleri: Makina parkurunda ki iş makinaları ve kamyonların bakım ve müdahale edilecek nispeten küçük arızalar için işletmede bakım alanı oluşturulmuştur. Normal akışta makine ekipmanlar yetkili servislere götürülerek bakımları yaptırılmaktadır.
Malzeme Depolama: İş makine ve ekipmanların genel sarf malzemeleri ve bir takım yedek parçaları makine ikmal atölyesinde bulunan depoda bulundurulmaktadır. Genel bakım esnasında saptanan stokta bulunmayan malzemeler ise sürekli tedarikçilerden sağlanmaktadır.
Bakım Onarım: Sanayi açısından gelişmiş olan civar il ve ilçelere yakınlığından kaynaklı; bakım onarım tesislerine erişim ve gerekli malzeme ve ekipman tedariki açısından hem lojistik hem de konunun uzmanı ekiplere ulaşmak için avantajları bulunan bir konumu mevcuttur.
Sosyokültürel Altyapı: Adana İlinde, tarih boyunca hüküm sürmüş 10 uygarlığın etkileri Adana' nın kültür yaşamında hala görülmektedir. Adana ve Çukurova kültürünü önemli etkileyen gruplar özellikle göçebe Türkmen ve Yörük aşiretlerdir. Adana' nın coğrafi konumu ve ikliminin uygunluğu tarımsal yönden avantaj sağlamıştır. Seyhan Barajının inşası ve tarım tekniklerindeki gelişmelerle beraber 1950' li yıllarda tarımsal verimde büyük gelişmeler yaşanmıştır. Gerek coğrafi konumu gerekse de iklim yapısının ekip biçmeye elverişli olması nedeniyle başlarda tarım, ekonominin öncü sektörü olmuştur. İşbu rapora konu ruhsat sahası özelinde çalışanların alışveriş, konaklama vb. ihtiyaçlarını da bölgeden karşılaması sonucu yörede ekonomik bir hareketlenmeye sebep olacaktır.
Proje çalışmaları; büro, arazi ve laboratuvar çalışmaları şeklinde yürütülmüştür. Bu kapsamda yapılan büro çalışmalarının büyük bir bölümü inceleme alanı ve yakın çevresinde bulunan kalker alanlarının jeolojisi, kimyasal özellikleri kireç agregası olarak kullanımına yönelik rapor ve makalelerin yeniden gözden geçirilmesi, arazi çalışmaları sonucunda üretilen haritaların çizilmesi, ruhsat sahasından derlenen kimyasal (XRF) kayaç örneklerinin (yüzey ve sondaj numuneleri) ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarına, jeoteknik kayaç örneklerinin Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarına, mineralojik- petrografik kayaç örneklerinin Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği laboratuvarlarına ve paleontoloji numunelerinin MTA Genel Müdürlüğü Jeoloji Dairesi Paleontoloji birimine gönderilmesi, laboratuvarlardan gelen analiz sonuçları ve arazi çalışmalarının (jeolojik gözlemler) birlikte değerlendirilmesi ve rapor yazımı şeklinde yürütülmüştür.
Çalışma alanı ve çevresinde yapılmış olan önemli jeolojik çalışmalar ve sonuçları aşağıda sunulmuştur.
Bilgin vd. (1981), Toros dağları ile Amanos dağları arasındaki genç çökelleri incelemiş, yapısal özelliklerini araştırmış ve bölgenin KB- GD yönlü sıkışma tektoniği etkisi altında kaldığını, yapıların ve ana kırık hatlarının da KD- GB doğrultulu geliştiğini ifade etmişlerdir.
Bilgin ve Ercan (1981), Ceyhan- Osmaniye- Yumurtalık ve Haruniye yörelerinde geniş bir alanda yüzlek veren Kuvaterner yaşlı volkanitlerin, petrografisini ve plaka tektoniği açısından kökensel yorumunu yapmışlardır. Bu bazaltların hafif alkalin bir özellik gösteren toleyitik nitelikli plato bazaltları olduğunu belirtmişlerdir.
Doyuran (1982), Erzin ve Dörtyol ovalarının Geç Kretase yaşlı ofiyolitli seri ve Miyosen yaşlı Kuzgun Formasyonu ile sınırlandığını, bunların ise Kuvaterner çökelleri tarafından örtüldüğünü belirtmiştir.
Kozlu (1982), İskenderun dolaylarında Neojen çökellerinde yapmış olduğu çalışmada; Doğu Toroslar ile Amanoslar arasında kalan alanı iki ana tektonik kuşağa ve üç as basene ayırarak incelemiştir. Adana, Misis- Andırın ve İskenderun as basenlerindeki, Pre- Miyosen yaşlı temel birimlerinin birbirinden farklı olduğunu ifade etmiştir.
Bilgin ve Elibol (1984), 38. Türkiye Jeoloji Kurultayı' nda vermiş oldukları "Misisler ile Kuzeydoğu Uzanımının Stratigrafisi ve Yapısal Konumu" adlı tebliğlerinde Misisler ile Toros kuşağı ve Amanos' lar arasında kalan bölgenin stratigrafisine değinmişlerdir. Çalışmacılar Bulgurkaya ve Geben Formasyonu olarak bilinen birimlere Andırın Formasyonu adını uygulamışlar ve yaşını Geç Lütesiyen- Erken Miyosen olarak vermişlerdir. Yazarlar söz konusu flişin, olistostromun matriksi olduğunu savunmuşlardır. Ayrıca, Aslantaş ve Karataş Formasyonlarının ise Andırın Formasyonu üzerine açısal uyumsuzlukla geldiğini iddia etmişlerdir. Birbirlerinden farklı ortamlara ait ancak aynı dönemde gelişen bu birimleri bir olarak yorumlamışlardır.
Kozlu (1987, 1997), Misis- Andırın dolaylarının stratigrafisi ve yapısal evrim ile ilgili yaptığı çalışmada, Misis- Andırın Tersiyer basenini ayrıntılı tanıtmıştır. Bulgurkaya Formasyonu adı altında Geç Eosen- Oligosen yaşlı olistostromal birimi tanımlayarak, bu olistostrom içindeki blokların Misis- Andırın as birliğine ait olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca Misis- Andırın basenindeki Erken Miyosen yaşlı Gebenköy Formasyonu ile Erken- Orta Miyosen yaşlı Aslantaş- Karataş Formasyonlarını tarif ederek, bunların Adana ve İskenderun basen istifleri ile korelasyonunu yapmıştır. Burunla beraber bölgedeki önemli tektonik hatları haritalamış ve Misis- Andırın baseninin yapısal jeolojisi hakkında ayrıntılı bilgi vermiştir. Ayrıca, Misis- Andırın, İskenderun ve
Adana havzalarını içinde barındıran Doğu Akdeniz bölgesinde bu havzalara ait istiflerin stratigrafisine yönelik yaptığı çalışmada havzalar arasındaki geçiş kuşağı çökellerini ayırtlamıştır. Misis- Andırın ve İskenderun havzalarının temel birimlerinin Kenet kuşağı ve Arap-Afrika kıtalarına ait olduğunu saptamıştır. Arap- Afrika levhalarının sınırının Ölü Deniz Fayı; Anadolu ve Afrika levhalarının sınırının Aslantaş fay zonu ve bunun bileşeni olan Yumurtalık bindirmesi; Anadolu ve Arap levhalarının sınırının ise Engizek fay zonu ile temsil edildiğini belirtir. Misis- Andırın havzasının Neotetis okyanusunun kapanmasını takip eden Üst Eosen-Oligosen dönemine ait kıta- kıta çarpışmasının sonucunda oluşan doğrultu atımlı fay sistemine bağlı olarak açıldığını, Orta Miyosen sonunda ise kapandığını iddia eder. Neojen sırasında (Orta miyosen başında) Kahramanmaraş dolaylarında Üçlü Birleşim Sistemi (triple junction) oluşturduğunu gözlemlemiştir.
Kelling vd. (1987), Misis bölgesinde yaptıkları çalışmada Kozlu (1987) tarafından tanımlanan Bulgurkaya Olistostromu' nu, Misis Karmaşığı olarak tanımlamışlar ve bloklu olan birimin çökelim sırasında kuzeyden gelen naplardan, olistolit ve tektonik dilim şeklinde aktarıldığını açıklamışlardır. Bu bloklu birimin Miyosen döneminde kıta- kıta çarpışmasına bağlı olarak devamlı sıkışan ve dilimlenen yay önü havzada oluştuğunu belirtmişlerdir.
Boyraz (2002), Misis- Andırın yapısal yükseliminin olduğu alanın doğu kısmında yer alan genç birimlerin stratigrafik ve yapısal özelliklerini incelemiştir. Çalışma alanındaki en yaşlı birimin Andırın Formasyonun ait Dokuztekne üyesi ve en genç birimin bölgenin son tektonizma ürünü olan Delihalil bazaltı olduğunu belirterek bölgedeki tektonik hareketlerin gelişimini incelemiştir.
Robertson vd. (2004), Doğu Akdeniz Bölgesindeki Misis- Andırın karmaşığının oluşumuna ait tektonik ve sedimanter süreçleri incelemişlerdir. Üst Paleozoik- Mesozoyik döneminden başlayarak Pliyo- Kuvaterner dönemine kadar geçen dönemler içerisinde gelişen tektonik tarihçeyi çıkartarak güney Neotetis' in aktif olan kuzey kenarı ile ilgili tektonik tarihçeyi değişik yorumlarla zaman ve mekân içerisinde özetlemişlerdir.
Bilgin (2013), Adana havzası ile Amanos Dağları arasında yaptığı çalışmada bölgenin jeolojisine ilişkin verileri ortaya koymuştur. Misis yükselimini de içeren alanda birbirleriyle stratigrafik ve tektonik ilişkili Misis istifi, Amanos istifi ve örtü birimlerini tespit etmiştir. Bölgenin yaklaşık K- G yönlü sıkışma tektoniğinin etkisiyle Miyosen (Tortoniyen) sonrasında bugünküne yakın konumunu kazandığını, Kuvaterner yaşlı Delihalil bazaltlarının ise bölgedeki tektonik hareketlerin son ürünü olduğunu vurgular.
Akıncı ve Ünlügenç (2021), "Misis- Andırın- Engizek Alanının Neojen Tektonik Evrimi" adlı çalışmalarında, Bulgurkaya Formasyonunun sedimanter gelişimi hakkında bulgular elde etmişlerdir. Bulgurkaya Formasyonunun, Kretase sonrası güneyde Arap- Afrika levhaları ve kuzeyde Toros Birliği arasındaki yitim ve çarpışma olaylarından sonra geliştiği belirtilen çalışmada birimin sedimanter melanj niteliğinde olduğu ifade edilmiştir.
Karadavut vd. (2022), "Misis- Andırın Kuşağı Sınır Bölgelerinin Üst Eosen- Oligosen' deki Konumlarına Bir Yaklaşım" adlı çalışmada, Üst Eosen- Oligosen zamanının, "Misis- Andırın Havzası" nda çökelen Bulgurkaya Olistostromu ile temsil edildiği belirtilmiştir. Araştırmacılar, Mesozoyik Toros Platformu ile platformun güney kesimini oluşturan birimlerin, Üst Kretase sonlarında başlayan doğrultu atımı baskın hareketler ile güneybatı yönlü çok büyük yer değiştirmelere maruz kaldığını vurgulamış, söz konusu hareketler ile güneybatıya taşınan birimlerin, daha sonraki zaman dilimlerinde (Orta Eosen sonlarına kadar) Toros Platformu' nun otokton (Geyik Dağı Birliği) birimleri ile beraber kuzey- güney yönlü sıkışma kuvvetleri sonucu deforme oldukları da belirtilmiştir. Üst Eosen- Oligosen döneminin; yeniden aktif hale gelen doğrultu atımlı fayların neden olduğu gerilme sonucu, Arap ile Toros platformları arasında kalan alanda Bulgurkaya Havzası' nın oluştuğu zaman aralığına denk geldiği belirtilmiştir. Araştırmacılar yine aynı dönemde (Üst Eosen- Oligosen), Misis- Andırın Kuşağı' nın kuzeybatı kenarının, doğrultu atımlı hareketler ile devasa blokların havzaya aktarıldığı aktif bir tektonosedimanter ortamı, güneydoğu kenarının ise havzanın olası şelf kesimini temsil eden göreceli daha sakin bir çökelim ortamını yansıttığı sonucuna varmışlardır.
Çalışma alanı tektonik yönden oldukça aktif bir bölge olup, Afro- Arap levhaları ve Anadolu levhacığının kenet yaptığı bir zona oldukça yakın bir konumda yer almaktadır. Bölgenin tektonik yönden aktif olması, beraberinde sismik aktiviteyi ve depremselliği de getirmektedir. Belirtilen bu levha sınırlarının Güney Tetis okyanusunun Kretase dönemi sonlarında kıta kenarlarına yerleşmiş olan kalıntıları Türkiye' nin güney kesimi üzerinden Bitlis- Zagros hattı boyunca İran' a doğru uzanmaktadır (Robertson vd. 2004).
Bölgede yüzeylenen kaya birimleri kökensel nitelikleri bakımından üç farklı topluluktan oluşmaktadır.
A) Misis- Andırın tektonik birliğine ait kaya birimleri: bunlar iç düzenleri bozulmuş veya karışık. Çökel ve tektonik karmaşıklar halinde olup Amanos sistemi üzerine itilmiş oluşları nedeniyle para otokton konumdadır.
B) Amanos tektonik birliğine ait kayalar. Bunlar Mesozoyik ve Tersiyer yaşlı birimleri içeren kalın bir istif olup otokton konumludur.
C) Toros Birliğine ait nap ince (50- 500 m) kalın bir kireçtaşı istifiyle temsil edilir. Tümüyle allokton nitelikteki bu dilim. Misis- Andırın Birliği üzerine itilerek yerleşmiştir.
Bölgede, stratigrafi ve kaya türü açısından birbirlerinden farklı kaya birimleri bulunmaktadır. Bunlar Andırın Formasyonu, Karataş Formasyonu ve Kuvaterner çökelleridir. Ruhsat alanı içerisinde, bazen çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki mikritik kireçtaşı, ofiyolit ve derin deniz çökellerine ait blokları kapsayan Orta Eosen Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu (Tema) ve Kuvaterner yaşlı genç çökeller (alüvyon) bulunmaktadır. Sahada 1/ 5.000 ölçekli yarı detay maden jeolojisi haritası yapılarak, yüzeyde gözlenen kaya birimleri ve tektonik yapılar haritalanarak kayıt altına alınmıştır.
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 11 adet kimyasal, 4 adet paleontoloji ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 5.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası ve revizyonu tamamlamak için 26 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma sahasındaki kalker yüzleklerinin kalınlıklarının belirlenmesi amacıyla 23 adet el karot (30.00- 70.00 m) ve 17 adet paletli (100.00- 158.00 m) sondaj noktası olmak üzere toplam 40 adet arama sondaj noktası belirlenmiştir.
Çalışma alanından alınan yüzey ve sondaj numunelerine ait tablo aşağıda verilmiştir (Tablo 4 ve Tablo 5).
| Kimya (XRF) | Paleontoloji | Jeoteknik | ||
|---|---|---|---|---|
| Ruhsat No | İl/ İlçe | Alınan Kayaç Numune (Adet) | ||
| 18039 | 18037 | 18001 | ||
| 18040 | 18038 | 18002 | ||
| 18501 | 18506 | 18003 | ||
| 18502 | 18509 | 18004 | ||
| 18503 | ||||
| Sicil: 200704213 ER:3137103 |
Adana- Ceyhan (Gündoğan) |
18504 | ||
| 18505 | ||||
| 18507 | ||||
| 18508 | ||||
| 18510 | ||||
| 18511 | ||||
| Toplam | 11 | 4 | 4 |
| Kimya | Petrografi | Paleontoloji | Jeoteknik | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sondaj No |
Metraj | ARGETEST laboratuvarına giden numune (Adet) |
Dış laboratuvara giden numune (Adet) |
KTÜ Jeoloji laboratuvarına giden numune (Adet) |
MTA' ya giden numune (Adet) |
Çözüm Jeoteknik laboratuvarına giden numune (Adet) |
| ADD-1 | 100.00 | 100 | 5 | |||
| ADD-2 | 100.00 | 20 | 3 | |||
| ADD-3 | 150.60 | 30 | 4 | |||
| ADD-4 | 150.00 | 28 | ||||
| ADD-5 | 100.00 | 9 | 7 | 1 | ||
| ADD-6 | 111.60 | 1 | 4 | |||
| ADD-7A | 125.00 | 12 | 1 | |||
| ADD-7B | 73.10 | 14 | 4 | |||
| ADD-8A | 150.00 | 23 | 3 | 1 | ||
| ADD-8B | 100.00 | 15 | 2 | |||
| ADD-9 | 80.50 | 18 | 16 | |||
| ADD-10A | 151.00 | 23 | 3 | |||
| ADD-10B | 81.00 | 3 | 1 | |||
| ADD-11A | 102.00 | 6 | 1 | |||
| ADD-11B | 158.00 | 29 | 3 | 3 | ||
| ADD-12A | 152.00 | 21 | 2 | 2 | ||
| ADD-12B | 110.00 | 5 | 1 | |||
| ADH-1 | 30.00 | 6 | 1 | |||
| ADH-2 | 30.00 | 6 | ||||
| ADH-3 | 31.60 | 6 | ||||
| ADH-4 | 30.00 | 5 | ||||
| ADH-5 | 30.00 | 6 | 4 | |||
| ADH-6 | 30.00 | 6 | ||||
| ADH-7 | 30.00 | 8 | 1 | |||
| ADH-9 | 30.00 | 6 | 1 | |||
| ADH-10 | 61.00 | 12 | 3 | |||
| ADH-11 | 52.00 | 10 |
| Kimya | Petrografi | Paleontoloji | Jeoteknik | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sondaj No |
Metraj | ARGETEST laboratuvarına giden numune (Adet) |
Dış laboratuvara giden numune (Adet) |
KTÜ Jeoloji laboratuvarına giden numune (Adet) |
MTA' ya giden numune (Adet) |
Çözüm Jeoteknik laboratuvarına giden numune (Adet) |
| ADH-12 | 30.00 | 6 | ||||
| ADH-13 | 60.00 | 12 | ||||
| ADH-14 | 61.50 | 14 | 2 | |||
| ADH-16 | 30.00 | 6 | ||||
| ADH-17 | 52.00 | 10 | 1 | |||
| ADH-18 | 60.00 | 12 | ||||
| ADH-19 | 30.00 | 8 | 1 | |||
| ADH-21 | 60.00 | 9 | 1 | |||
| ADH-22 | 60.00 | 4 | 1 | 1 | ||
| ADH-26 | 60.00 | 13 | 1 | 1 | ||
| ADH-29 | 30.00 | Num Yok | ||||
| ADH-13A | 60.50 | 12 | ||||
| ADH-13B | 60.00 | 12 | ||||
| Toplam | 3003.40 | 546 | 43 | 34 | 1 | 8 |
Çalışma alanında, yapılan 40 lokasyonda toplam 3003.40 metre arama sondajına ait bilgiler tablo halinde aşağıda verilmiştir (Tablo 6).
Tablo 6 Ruhsat Sahasındaki Sondajlara Ait Bilgiler
| Sondaj No |
Eğim Yönü |
Eğim Açısı |
Metraj | TKV % | RQD % | Başlama Tarihi |
Bitiş Tarihi | Sondaj Çapı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ADD-1 | 0 | 90 | 100.00 | 98.79 | 89.21 | 06.11.2023 | 08.11.2023 | HQ |
| ADD-2 | 0 | 90 | 100.00 | 96.85 | 91.09 | 09.11.2023 | 12.11.2023 | HQ |
| ADD-3 | 0 | 90 | 150.60 | 93.51 | 77.68 | 12.11.2023 | 18.11.2023 | HQ |
| ADD-4 | 30 | 60 | 150.00 | 98.47 | 81.25 | 16.11.2023 | 20.11.2023 | HQ |
| ADD-5 | 0 | 90 | 100.00 | 90.05 | 38.12 | 10.11.2023 | 14.11.2023 | HQ |
| ADD-6 | 0 | 90 | 111.60 | 98.22 | 49.23 | 21.11.2023 | 25.11.2023 | HQ |
| ADD-7A | 230 | 60 | 125.00 | 94.75 | 42.85 | 27.11.2023 | 01.12.2023 | HQ |
| ADD-7B | 90 | 60 | 73.10 | 97.37 | 58.78 | 05.12.2023 | 13.12.2023 | HQ |
| ADD-8A | 270 | 70 | 150.00 | 91.25 | 67.37 | 06.01.2024 | 08.01.2024 | HQ |
| ADD-8B | 120 | 70 | 100.00 | 90.18 | 46.70 | 08.01.2024 | 10.01.2024 | HQ |
| ADD-9 | 0 | 90 | 80.50 | 72.92 | 35.89 | 16.01.2024 | 18.01.2024 | HQ |
| ADD-10A | 270 | 60 | 151.00 | 92.91 | 62.37 | 13.01.2024 | 15.01.2024 | HQ |
| ADD-10B | 270 | 80 | 81.00 | 91.50 | 40.00 | 11.01.2024 | 12.01.2024 | HQ |
| ADD-11A | 349 | 80 | 102.00 | 89.02 | 40.97 | 01.01.2024 | 03.01.2024 | HQ |
| ADD-11B | 349 | 60 | 158.00 | 94.77 | 67.54 | 02.01.2024 | 04.01.2024 | HQ |
| ADD-12A | 336 | 60 | 152.00 | 94.98 | 58.84 | 25.12.2023 | 30.12.2023 | HQ |
| ADD-12B | 336 | 80 | 110.00 | 88.99 | 48.35 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | HQ |
| ADH-1 | 0 | 90 | 30.00 | 86.72 | 66.66 | 04.12.2023 | 06.12.2023 | BQ |
| ADH-2 | 0 | 90 | 30.00 | 75.67 | 777.40 | 29.11.2023 | 30.11.2023 | BQ |
| ADH-3 | 0 | 90 | 31.60 | 77.37 | 62.80 | 02.12.2023 | 03.12.2023 | BQ |
| ADH-4 | 0 | 90 | 30.00 | 65.43 | 43.33 | 23.11.2023 | 27.11.2023 | BQ |
| Sondaj No |
Eğim Yönü |
Eğim Açısı |
Metraj | TKV % | RQD % | Başlama Tarihi |
Bitiş Tarihi | Sondaj Çapı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ADH-5 | 0 | 90 | 30.00 | 76.23 | 63.30 | 07.12.2023 | 11.12.2023 | BQ |
| ADH-6 | 0 | 90 | 30.00 | 68.60 | 63.30 | 12.12.2023 | 13.12.2023 | BQ |
| ADH-7 | 0 | 90 | 30.00 | 69.23 | 48.13 | 15.12.2023 | 17.12.2023 | BQ |
| ADH-9 | 0 | 90 | 30.00 | 83.37 | 67.07 | 18.12.2023 | 19.12.2023 | BQ |
| ADH-10 | 0 | 90 | 61.00 | 70.46 | 64.61 | 15.12.2023 | 18.12.2023 | NQ |
| ADH-11 | 0 | 90 | 52.00 | 85.49 | 80.68 | 21.11.2023 | 23.11.2023 | NQ |
| ADH-12 | 0 | 90 | 30.00 | 74.67 | 72.97 | 11.12.2023 | 12.12.2023 | BQ |
| ADH-13 | 0 | 90 | 60.00 | 83.14 | 77.53 | 24.11.2023 | 28.11.2023 | NQ |
| ADH-14 | 0 | 90 | 61.50 | 65.57 | 57.31 | 19.12.2023 | 21.12.2023 | NQ |
| ADH-16 | 0 | 90 | 30.00 | 77.20 | 66.77 | 13.12.2023 | 14.12.2023 | BQ |
| ADH-17 | 0 | 90 | 52.00 | 91.55 | 84.38 | 12.11.2023 | 16.11.2023 | NQ |
| ADH-18 | 0 | 90 | 60.00 | 74.84 | 72.53 | 12.12.2023 | 15.12.2023 | NQ |
| ADH-19 | 0 | 90 | 30.00 | 86.30 | 74.40 | 20.12.2023 | 21.12.2023 | BQ |
| ADH-21 | 0 | 90 | 60.00 | 35.76 | 23.66 | 24.12.2023 | 25.12.2023 | NQ |
| ADH-22 | 0 | 90 | 60.00 | 33.19 | 8.33 | 25.12.2023 | 27.12.2023 | NQ |
| ADH-26 | 0 | 90 | 60.00 | 53.82 | 38.17 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | NQ |
| ADH-29 | 0 | 90 | 30.00 | 34.20 | 0.10 | 23.12.2023 | 24.12.2023 | BQ |
| ADH-13A | 0 | 90 | 60.50 | 82.75 | 76.37 | 29.11.2023 | 03.12.2023 | NQ |
| ADH-13B | 0 | 90 | 60.00 | 61.95 | 55.27 | 05.12.2023 | 11.12.2023 | NQ |
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, Adana İli Ceyhan İlçesi Gündoğan Köy sınırları içinde yer alan ER: 3137103 numaralı ruhsat alanı boyunca görülmektedir. Bölgede mostra veren ve ekonomik değere sahip olan beyaz, bej renkli kireçtaşı bloklarının endüstriyel hammadde olarak işletilmesi düşünülmektedir.
Kireçtaşları, kimyasal bileşimi CaCO3 olan bir sedimanter kayaç olup, oluşumu denizel veya gölsel olabilmektedir. Ülkemizde alansal yayılım olarak en fazla bulunan kayaç türünü oluşturmaktadır. Kireçtaşları, başta beton agregası ve kireç agregası olmak üzere, farklı mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır.
Söz konusu kireçtaşlarının işletilmesine yönelik bir dizi çalışma yürütülmekte olup, bunlardan biri de jeoteknik çalışmadır. Öncelikle ruhsat sahasında yer alan kireçtaşlarının fiziksel, jeomekanik ve malzeme özellikleri belirlemeye yönelik laboratuvar deneyleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen laboratuvar verileri ışığında kireç üretiminde kullanılamayan <30 mm boyutundaki kireçtaşlarının, agrega olarak kullanımına yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca ruhsat alanında planlanan, açık işletme ocağına yön vermek için mevcut veriler ışığında şev stabilite değerlendirmeleri yapılmıştır.
Gündoğan sahasından elde edilen sondaj verilerine ait excel dosyaları kullanılarak "ER3137103.mdb" isimli bir Access veri tabanında derlenmiştir. Bu dosya kuyu bilgisi, analiz, litoloji ve sondaj açı tabloları içermektedir. Veriler daha sonra GEOVIA Surpac yazılımına yüklenmiştir.
Gündoğan, "Kuzey" ve "Güney" olmak üzere iki ayrı bölge olarak ele alınmıştır.
"Kuzey" olarak adlandırılan bölgedeki maden kaynak kestiriminde kullanılan sondajlara ilişkin özet bilgiler aşağıda (Tablo 7) sunulmuştur.
| Sondaj adı | Y (Yukarı) | X (Sağa) | Z (Kot) |
|---|---|---|---|
| ADD-1 | 4086879.00 | 736542.00 | 327.10 |
| ADD-11A | 4086517.00 | 736061.00 | 275.20 |
| ADD-11B | 4086517.00 | 736061.00 | 275.20 |
| ADD-12A | 4086563.00 | 736178.00 | 281.10 |
| ADD-12B | 4086563.00 | 736178.00 | 281.10 |
| ADD-2 | 4086931.00 | 736619.00 | 315.90 |
| ADD-3 | 4086974.00 | 736675.00 | 319.00 |
| ADD-4 | 4086763.00 | 736559.00 | 288.90 |
| ADD-5 | 4086673.00 | 736399.00 | 310.20 |
| ADD-6 | 4086558.00 | 736250.00 | 278.90 |
| ADH-1 | 4087052.00 | 736235.00 | 506.40 |
| ADH-10 | 4086836.00 | 736341.00 | 393.20 |
| ADH-11 | 4087043.00 | 736635.00 | 385.30 |
| ADH-12 | 4086946.00 | 736274.00 | 469.50 |
| ADH-13 | 4087007.00 | 736564.00 | 371.10 |
| ADH-13A | 4086973.00 | 736545.00 | 364.30 |
| ADH-13B | 4086955.00 | 736468.00 | 382.40 |
| ADH-14 | 4086780.00 | 736414.00 | 346.60 |
| ADH-16 | 4086846.00 | 736255.00 | 436.10 |
| ADH-17 | 4087051.00 | 736647.00 | 391.00 |
| ADH-18 | 4086916.00 | 736395.00 | 393.30 |
| ADH-19 | 4086625.00 | 736096.00 | 338.40 |
| ADH-2 | 4087079.00 | 736463.00 | 493.00 |
| ADH-3 | 4087084.00 | 736334.00 | 516.80 |
| ADH-4 | 4087118.00 | 736465.00 | 511.00 |
| ADH-5 | 4087017.00 | 736248.00 | 498.10 |
| ADH-6 | 4086904.00 | 736209.00 | 490.30 |
| ADH-7 | 4086795.00 | 736115.00 | 468.50 |
| ADH-9 | 4086741.00 | 736220.00 | 382.70 |
Tablo 7 Gündoğan Kuzey Kaynak Modeli İçin Kullanılan Sondaj Kuyuları
Veri tabanı, toplam 2032.80 metrelik 29 sondaj kuyusu kaydı içermektedir. Katı modelde hiçbir veri model dışında bırakılmamıştır. Tablo 8' de, ham örneklem veri özet istatistiği yer almaktadır.
| Veri Sayısı | Ortalama | Varyans | En büyük | Q3 (%75) | Q2 (medyan) | Q1 (%25) | En küçük | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ham veri | 397 | 55.63 | 1.88 | 56.03 | 54.68 | 46.64 | 36.8 | 34.33 |
Şekil 4' e dayanarak, veri tabanında yer alan CaO içeriği % 50'nin altında olan değerler aykırı değer olarak belirlenmiştir.
Şekil 4 CaO (%) histogram (sağda) ve birikimli olasılık dağılımı (solda).
Bu çalışmada, 1 ila 7.8 m arasında değişen uzunluklarda çeşitli numune uzunluklarının kullanıldığı belirlenmiştir (Şekil 5). Mineralizasyon içindeki numune uzunluklarının büyük çoğunluğu 5 m olup "Gündoğan Kuzey" kestirimi için kompozit uzunluğu 4 m seçilmiştir. Ayrıca, dahil edilen en küçük örnek uzunluğu %50 belirlenmiştir. Bu sayede 2 m' ye kadar olan örneklemler de kompozitlemeye dahil olabilmiştir. Bu kompozitlere ait özet istatistikler aşağıda (Tablo 9) verilmiştir.
Şekil 5 Ham örneklem uzunluklarının histogramı.
| Veri Sayısı | Ortalama | Varyans | En Büyük |
Q3 (%75) |
Q2 (medyan) |
Q1 (%25) |
En küçük | Kırpma | Veri Sayısı | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ham veri | 402 | 55.7 | 0.04 | 56.03 | 55.09 | 55.05 | 54.9 | 54.77 | (CaO (%) < 50) | 2 |
Şekil 6' da 4 m uzunluktaki kompozitlerin, kırpma işlemi yapıldıktan sonra ortaya çıkan birikimli olasılık dağılımı verilmiştir.
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\hspace{1.5cm}\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{ARAMA}}
$$
Şekil 6 CaO (%) kompozit birikimli olasılık dağılım grafiği.
Bu çalışmada CaO (%) özniteliğinin değer sürekliliği, uzaklığa bağlı değişkenlik (variogram) analizi ile incelenmiştir. Bu analiz, kompozitler arasındaki uzaklık ilişkisine bağlıdır ve değer sürekliliğinin hangi yönde olduğunu belirlemek için yapılır. Ayrıca, özniteliğin rastlantı değişkenliği ve külçe etkisi belirlemek için de kullanılmıştır. Bu analizden elde edilen parametreler maden kaynak kestiriminde kullanılacak kriging yönteminin parametrelerinin belirlenmesine ilişkin temel sağlamaktadır.
Gündoğan için düşey ve yatay yönde deneysel variogramlar incelenmiştir. Çok baskın bir anizotropi olmadığı için yatay ve düşey deneysel variogramlar ortalama variogram (omnidirectional variogram) esas alınarak modellenmiştir. Şekil 7' de, deneysel variogram ve bu variograma uyarlanan model variogram verilmektedir.
Şekil 7 Gündoğan Kuzey deneysel ve model variogram.
Uyarlanan model variogram iki yapıdan oluşan yuvalı küresel modeldir. Modele ilişkin parametreler Tablo 10' da sunulmuştur.
| Tablo 10 Gündoğan Kuzey Variogram Model Parametreleri |
|---|
| ------------------------------------------------------- |
| Eşik değer | Yapısal uzaklık, m | |
|---|---|---|
| Külçe etkisi, C0 | 0.005 | - |
| C1 | 0.015 | 90 |
| C2 | 0.025 | 250 |
| Eşik değer | 0.045 | - |
CaO (%) özniteliğinin tenörleri, Başlık 6.4.1.2' de belirtilen variogram modelleriyle belirlenen külçe etkisi, eşik değerleri ve yapısal uzaklıklar ile ortalamasız krigleme (ordinary kriging (OK)) kullanılarak Surpac blok modelinde iç kestirim yapılmıştır. Çalışma kapsamında seçilen blok boyutları 10 m × 10 m × 10 m' dir.
Kaynak kestiriminden elde edilen sonuçlar (Şekil 8) sondaj verileri ile görsel olarak, kompozitler ile matematiksel olarak kontrol edilmiştir.
Şekil 8 Gündoğan Kuzey kaynak modeli.
Blok model kestirim sonuçlarının sondaj verileri ve dolayısıyla kompozitler ile uyumluluğunu kontrol etmek amacıyla, 3 ana yönde (Y, X ve Z) yönelim analizleri yapılmıştır. Bu analizde kestirim ortalamaları ile kompozit veri dilimler bazında karşılaştırarak doğrulama işlemi gerçekleştirilmiştir. Y, X ve Z yönelim analiz grafikleri aşağıda (Şekil 9) verilmiştir.
Şekil 9 Yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot).
Görsel ve matematiksel kontroller sonucunda kestirim sonuçlarının geçerli olduğu anlaşılmıştır. Blok modelin CaO (%) özniteliğine ilişkin detaylı rapor aşağıda (Tablo 11) verilmiştir. Buna göre, "Gündoğan Kuzey" kesiminde toplam 92.9 Milyon m3 hacimli kaynak olduğu ve bu kaynağın ortalama %55.66 CaO (%) içerdiği anlaşılmaktadır. Raporlamada 2.62 g/cm3 sabit yoğunluk değeri kullanılmıştır. Bu sayede toplam miktar 243.5 milyon tondur.
| CaO (%) | Hacim (× Milyon m3 ) |
Miktar (× Milyon ton) | Ortalama CaO (%) |
|---|---|---|---|
| 55.2 - 55.4 | 0.9 | 2.5 | 55.36 |
| 55.4 - 55.6 | 25.1 | 65.7 | 55.51 |
| 55.6 - 55.8 | 55.5 | 145.5 | 55.69 |
| 55.8 - 56 | 11.3 | 29.7 | 55.84 |
| Genel toplam | 92.9 | 243.5 | 55.66 |
Tablo 11 "Gündoğan Kuzey" Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)
Bu çalışmada maden kaynakları, UMREK Kodu yönergelerine göre sınıflandırılmıştır. Numune aralığı ve mineralizasyon sürekliliği temel alınarak yapılan bu sınıflandırmada kullanılan kriterler aşağıda listelenmiştir:
✓ Ölçülmüş Maden Kaynağı: Veri sıklığının yüksek bir güven düzeyiyle modelleme yapılabilen bölgeler için rapor edilmiştir. Bu çalışma kapsamında, Ölçülmüş Maden Kaynakları, 5 m- 80 m aralığındaki alanlar için hesaplanarak rapor edilmiştir.
Kaynak sınıflarına göre tematik hale getirilmiş izometrik görüntü Şekil 10' da verilmektedir.
Şekil 10 "Gündoğan Kuzey" maden kaynak sınıfları.
Kaynak sınıflandırılmasından sonra oluşturulan detaylı rapor Tablo 12' de verilmiştir. Buna göre "Ölçülmüş, Belirlenen ve Potansiyel" olarak sırasıyla, 31.3, 23.4 ve 38.2 milyon m3 hacimleri ile ortalama CaO % 55.68, 55.65 ve 55.64 olarak raporlanmıştır.
Gündoğan Güney kısımda ADD-7A, ADD-7B ve ADD-8A sondajlarından elde edilen SiO2 analiz değerlerine göre, burada oluşturulacak model kireçtaşı niteliğinde değildir. Ancak, yine de, CaO içerikleri incelendiğinde bu kısım aggrega malzemesi olarak değerlendirilebilir.
Bu bölgede bulunan ADH-26, ADH-22 ve ADH-21 sondajları ise sayıca yeterli değildir. Bu yüzden bu kısımda bir kaynak model kestirimi mümkün değildir. Modelleme yapılabilmesi için sondaj sayısının arttırılması önerilmektedir.
| Kaynak Sınıfı | Hacim (× Milyon m3 ) |
Miktar (× Milyon ton) |
Ortalama CaO (%) |
|---|---|---|---|
| Ölçülmüş | 31.3 | 82.0 | 55.68 |
| Belirlenen | 23.4 | 61.4 | 55.65 |
| Potansiyel | 38.2 | 100.2 | 55.64 |
| Genel toplam | 92.9 | 243.5 | 55.66 |
| Tablo 12 Gündoğan Kuzey Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) |
|---|
| ---------------------------------------------------------------------------------- |
Vişne Madencilik sahasındaki mevcut rezerv tahmini çalışmalarında esas alınan parametreler aşağıda sunulmaktadır:
Şekil 11 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı, a) kuzey ve b) güney
b)
Şekil 12 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm.
Rezerv tahmininde birçok veri incelenerek çalışmalar yapılmıştır. Kaynak çalışmasından rezerve geçiş aşamasında aşağıda sunulan hususlar değerlenirmiştir.
| Tablo 13 Kuzey Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Ocak Açıklık Hacmi | 14.777.691 m³ |
| Basamak Genişliği | 5 m | - | - |
| Basamak Şev Açısı | 80° ve 70° | - | - |
| Genel Şev Açısı | 50° ve 45° | Kireçtaşı | 11.668.096 m³ |
| Maxs Basamak Sayısı | 32 | Kireçtaşı Toplam Hacim | 11.668.096 m³ |
Şekil 13 Kuzey toplam hacim görseli.
Şekil 14 Kuzey 80° 'lik şev tasarımı.
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Ocak Açıklık Hacmi | 5.329.472 m³ |
| Basamak Genişliği | 5-10 m | - | - |
| Basamak Şev Açısı | 75° | - | - |
| Genel Şev Açısı | 30° | Kireçtaşı | 4.131.640 m³ |
| Maxs Basamak Sayısı | 14 | Kireçtaşı Toplam Hacim | 4.131.640 m³ |
Şekil 15 Güney toplam hacim görseli.
Şekil 16 Güney 75° 'lik şev tasarımı.
Bu çalışmaların amacı, inceleme alanına hâkim olan litolojileri tanımlayarak yeraltı jeolojik yapısını ortaya çıkarmak, kaynak tahmini yapmak ve hammaddenin niteliğini belirlemektir. Buna göre ER:3137103 numaralı ruhsat sahasındaki hem kuzey hemde güney ocak bölgesinde tasarlanan ocak modeli ile yapılan kestirim sonucunda belirlenen toplam rezerv miktarları aşağıda (Tablo 15) sunulmuş olup, ancak güney ocak alanı olarak adlandırılan bölgede yapılmış sınırlı sayıda sondaj ve makro gözlemsel analizler ile birlikte doğal yarmalar gözlenerek belirlenen potansiyel kaynak üzerinden rezerv tespiti yapılmıştır.
| Tablo 15 Kuzey Ve Güney Toplam Rezerv Miktarları |
|---|
| -------------------------------------------------- |
| Toplam Hacim (m3 ) |
Toplam Tonajı | Toplam Rezerv Miktarı (ton) |
|
|---|---|---|---|
| Kuzey | 11.668.096 | 11.668.096 x 2.62 | 30.570.411,52 |
| Güney | 4.131.640 | 4.131.640 x 2.62 | 10.824.896,8 |
| Toplam | 15.799.736 | - | 41.395.308,32 |
Sicil: 200704213 maden ruhsat sahasına yönelik 31.98 hektalık alanda yıllık maksimum 1.500.000 ton üretim için 2013 tarih ve 3243 sayılı ÇED Olumlu Kararı alınmıştır. Söz konusu karar hem maden ocağını hem de kırma eleme tesisi kapasitesini ifade etmektedir.
Ruhsat ÇED Kapasitesi: 1.500.000 ton/ yıl maden ocağı
: 1.135.000 ton/ yıl kırma eleme tesisi
Çelemli Kireç Fabrikası Hammadde Hazırlama Ünitesi Kapasitesi: 1.499.108 ton/ yıl
Çelemli Kapasite Raporu: 412.500 ton/yıl sönmemiş kireç
Üretim faaliyetlerinde pasa atığı oluşmamaktadır. Faaliyetler esnasında kayalık alan içerisinde toprak bantlarına rastlanılması durumunda, topraklı kısım kazanılarak malzeme depolama sahasında rehabilitasyon çalışmalarında kullanılmak üzere ayrı depolanmaktadır.
Ruhsat sahasına yönelik 2013 tarihli "ÇED Olumlu Kararına" esas hazırlanan "Nihai ÇED Raporunda" aşağıda (Tablo 16) belirtildiği şekilde patlatma paternine ilişkin taahhütte bulunulmuştur.
| Türü | Miktarı | Türü | Miktarı |
|---|---|---|---|
| Basamak yüksekliği (m) | 10 | Yıllık patlama sayısı (adet) | 96 |
| Basamak açısı (°) | 80 | Aylık patlama sayısı (adet) | 8 |
| Şev açısı (°) | 80 | Her patlamada delik sayısı (adet) | 62 |
| Genel Şev Açısı (°) | 45 | Aylık üretim delik sayısı (adet) | 496 |
| Delik taban emnniyet payı (dip delgi /°) | 1 | Yıllık üretim delik sayısı (adet) | 5.952 |
| Delik yüksekliği (m) | 11 | Aylık AN-FO miktarı (kg) | 17.36 |
| Delikler arası mesafe (m) | 3 | Aylık dinamit miktarı (Kg) | 496 |
| Dilimler arası mesafe (m) | 3 | Aylık kapsül miktarı (kg) | 992 |
| Delik çapı (mm) | 89 | Yıllık ANFO miktarı (kg) | 208.32 |
| Delik açısı (°) | 80 | Yıllık dinamit miktarı (kg) | 5.952 |
| Kolonun AN-FO ile doldurulan kısmı (m) | 7 | Yıllık kapsül miktarı (adet) | 11.905 |
| Sıkılama boyu (m) | 4 | Delik başına maksimum anlık şarj (Dinamit+ANFO/ KG) | 36 |
| Delik hacmi (cm3) | 68.398 | Bir atımda AN-FO miktarı (kg) | 2.17 |
| AN-FO ile dolu kısmın hacmi (cm3) | 43.526 | Bir atımda dinamit miktarı (kg) | 62 |
| AN-Foyoğunluğu (gr/ cm3) | 0.8 | Bir atımda kapsül miktarı (kg) | 124 |
| Delik başına AN-FO miktarı (kg) | 35 | Özgül şarj (kg/m3) | 0.35 |
| Delik basına dinamit miktarı (kg) | 1 | Delik başına kapsül miktarı (adet) | 2 |
Tablo 16 Patlatma Paternine İlişkin Taahhüt
Patlatma faaliyetlerine ilişkin olarak 09.06.2023- 25.05.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan 2023/ 20 numarası "Patlayıcı Madde Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi" bulunmaktadır (EK 11).
Nakliye için Gündoğan Köyü etrafından kireç agregası taşıyan kamyonlar için açılmış yol güzergahı bulunmaktadır (Şekil 17).
Şekil 17 Yol güzergahı,
Ayrıca ruhsat sahasından Çelemli Kireç Fabrikasına nakliye için Ceyhan Orman İşletme Şefliğinden Adana Orman Bölge Müdürlüğünün 28.01.2023 tarihli ve E-28611589-020- 10507612 sayılı Oluru ile toplam 71.412,7 m2 ormanlık alanda olur tarihinden itibaren 09.06.2030 tarihine kadar ilave kesim izni alınmıştır. Aşağıda verilen yol gürgahıda nakliye için kullanılanilmektedir (EK 11; Şekil 18).
Şekil 18 Yol güzegahı.
200704213 Numaralı ruhsat sahasında kalker ocağında üretilen cevher Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde Adana İli, Yüreğir İlçesi, Çelemli Köyü Munak Meydanı No:5 adresinde yer alan Çelemli Kireç Fabrikasına sevk edilecektir.
Çelemli Kireç Fabrikasında ön işlem olarak "Cevher Hazırlama Bölümü" yer almaktadır. Hazırlama bölümünden sonra kireç ile birlikte gerekli diğer ihtiyaç maddeleri zenginleştirme yani sönmüş/ sönmemiş kireç hazırlama bölümüne alınmaktadır. Fabrikada gerçekleştirilen üretim faaliyeti sonucunda sönmüş ve sönmemiş kireç üretimi gerçekleştirilerek paketlenmekte ve piyasaya arz edilmektedir.
Stok olarak boyutlandırılmış ve sınıflandırılmış kalkerin (mıcır) yanı sıra by-pass malzeme ve bitkisel toprak ayrı ayrı depolanacağından onlar içinde malzeme depolama alanı belirlenmiştir.
Faaliyette kalker üretimi gerçekleşecek sonra Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş.' ye ait 8 km mesafedeki kireç üretim tesisinde kullanılmak üzere nakledilecektir.
Maden sahasında insan sağlığı açısından risk taşıyacak işlem toz solumak ve gürültüye maruz kalmaktır. Kalkerin içeriğindeki silis ve ortamdaki toz partikülleri meslek hastalıklarına, gürültü de duyma kayıplarına neden olabilmektedir. Üretim faaliyetleri esnasında toz kontrol altında tutulacak ve gürültü kontrolü için makine- ekipmanların düzenli bakım-onarım çalışmaları
yapılacağı, toz ve gürültü için gerekli görülen yerlerde kişisel koruyucu ekipman kullanılacağı ÇED sürecinde beyan ve taahhüt edilmiştir.
Ayrıca faaliyetler esnasında iş kazası riski bulunmaktadır. Faaliyetler esnasında kaza riski taşıyan durumlar aşağıda açıklanmıştır;
Mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyetler kapsamında mevzuatlar kapsamında gerekli tüm güvenlik önemler alınarak iş sağlığı ve güvenliği uzmanı gözetiminde üretimler gerçekleştirilmektedir.
İşletme faaliyetleri kapsamında; "Acil Durum Eylem Planı" ve "Risk Değerlendirmesi" raporları hazırlanmıştır. Faaliyet gösteren tüm birimlerde "Acil Durum Ekipleri" yasal mevzuata uygun olarak çalışan sayısı gerektiği şekilde oluşturulmuş ve tüm ekip üyelerine gerekli eğitimler verilmiştir. Düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda tatbikatlar gerçekleştirilmektedir.
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) sahaya yönelik "Kalker Ocağı" konulu 25.11.2013 tarih ve 3243 sayılı ÇED Olumlu Belgesi bulunmaktadır. Söz konusu karar 31.98 hektarlık ÇED Alanı için alınmıştır (EK 11).
Kalker ocağı faaliyetleri 29.76 hektarlık alanda gerçekleştirilirken 0.61 hektarlık alan "Kırma Eleme Tesisi" için ayrılmıştır. Ancak kırma eleme tesisi kurulmamıştır.
Söz konusu maden ocağında üretilen kalker (kireçtaşı) yine Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde Adana İli, Yüreğir İlçesi, Çelemli köyü Munak Meydanı No:5 adresinde yer alan "Çelemli Kireç Fabrikasına" sevk edilerek hammadde olarak kullanılmaktadır.
Mevcut durumda 7.46 hektarlık alanda yer alan kireç fabrikasına ait;
Mevcut durumda 200704213 numaralı maden sahasına yönelik 30.11.2020- 30.11.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan ve geçerliliği devam eden "Hava Emisyon Konulu Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır.
Üretim faaliyetleri kapsamında açılan ve/veya devam eden ocak alanında herhangi bir kaynak, göze vb. su kaynağı bulunmamakta olup dolayısıyla herhangi bir susuzlaştırma işlemi gerçekleştirilmemektedir.
Faaliyetin tüm aşamalarında meydana gelecek evsel nitelikli atık suların bertarafında;
İşletme kapsamında iş makinelerinin bakım-onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmaya devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılacaktır.
Atık yağlar ile ilgili olarak; 21.12.2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği Madde 8";
Ayrıca; bu yönetmelik hükümlerine göre, atık motor yağları dâhil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu ortaya çıkan atıklar çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılmamakta veya yenisi ile değiştirilmekte ve depolanmaktadır. Oluşan atık yağlar sızdırmasız atık yağ kaplarında biriktirilerek T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre izni ve çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilmektedir.
Proje kapsamında oluşan evsel katı atıklar 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetimi Yönetmeliği" hükümlerine uygun olarak şantiye alanında bulundurulan ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarına veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Değerlendirilebilir ambalaj atıkları kâğıt, cam, plastik, metal şeklinde ayrıştırılacak ve ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarında veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Daha sonra bu atıklar 27.12.2017 sayılı ve 30283 sayılı (Değişik: 13.03.2020 tarih ve 31067 sayılı) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'ne göre T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan lisanslı geri dönüşüm/geri kazanım tesislerine gönderilmektedir.
Kullanılan iş makinelerinin bakım-onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmasına devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı ÇED alanı içerisinde zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılmaktadır.
Projede tehlikeli atık oluşması durumunda; üretilen atıklarla ilgili kayıt tutulacak, atığın gönderileceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun ambalajlama ve etiketleme yapılmaktadır. Oluşması muhtemel kirletici atıklar lisanslı bertaraf tesislerine ulaştırılmak üzere lisanslı taşıyıcı firmalara teslim edilmekte; tehlikeli atıkların toprak, yüzeysel veya yeraltı suyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenmektedir. Tehlikeli atıklar lisanslı taşıyıcılar vasıtasıyla Çevre Lisanslı bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf edilmektedir.
Proje kapsamında meydana gelen atıkların yönetimi konusunda;
ve Çevre Kanunu uyarınca çıkarılan ilgili diğer tüm mer'i mevzuat hükümlerine riayet edilmektedir.
İşletme kapsamında oluşan tehlikeli atıkların insan ve çevreye sağlığına olabilecek olası etkilerine karşı Vişne Madencilik tarafından "Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Mali Sorumluluk Sigortası" yaptırılmıştır. Söz konusu poliçe her yıl güncellenmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
İşletme alanına en yakın hassas alıcı konut 500 metreden uzak konumda yer almaktadır. Mevzuat gereği açık alanda gerçekleştirilen ve gürültüye sebebiyet veren faaliyetler için yerleşim yerlerinin mesafesi önem arz etmektedir. Yakın konumda yerleşim yeri olmaması ve etkileşim bulunmaması sebebi ile gürültü konulu "Çevre İzninden" muaf olunmuştur. Maden sahasında "Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği" hükümlerine uygun hareket edilmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğ"i uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
Maden ocağından gerçekleştirilen patlatma milisaniyeli ve gecikmeli olarak gerçekleştirilmekte ve patlatma öncesinde ocak aynasının üstü ve önü su ile spreylenmektedir.
Yollarda ve depolama alanlarında mevsim koşullarına bağlı olarak sulama arazı ile düzenli olarak nemlendirme yapılmaktadır.
Maden sahası yerleşim yerlerinden bakıldığında öngörünüm alanında kalmamaktadır. Bu minvalde görüntü kirliliği yaratmamaktadır.
Akdeniz iklimi yazın sıcak ve kurak, kışın ise serin ve oldukça yağışlı bir özellik taşır. Yaz dönemindeki kuraklık nedeniyle vejetasyondaki canlanma kış dönemine kaymıştır. Bölgede yaprak döken bitki türleri yerine her dem yeşil türler baskındır. Akdeniz ikliminin hakim olduğu yerlerde ormanların yerini alan maki formasyonu ince gövdeli, sert, bazen kenarları dikensi, her dem yeşil yapraklı, bodur çalı görünüşlü ya da ağaççık şeklindeki bitki toplulukları, garip formasyonunu ise toprak şartlarının daha elverişsiz, eğimlerin daha fazla ve yağışların daha az olduğu kesimlerde ayrıca makilerin tahrip olduğu sahalarda yer alan oldukça kurakçıl bitki toplulukları oluşturmaktadır.
Yapılan çalışmalar neticesinde proje etki alanında 21 familyaya ait 44 tür tespit edilmiştir. Bu türler ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında değerlendirilmiş olup, koruma altına alınmış ve nesli tükenme tehlikesi altında olan tür bulunmamaktadır.
Yapılan çalışmalara göre proje iki yaşamlı, sürüngen ve kuş türlerinin popülasyonları üzerinde mevcut etkiler dışında yeni bir tehdit unsuru oluşturmayacaktır. Fauna elemanlarından hareket etme yeteneğine sahip olanlar her an faaliyet alanında görülebileceği için, hareketli fauna türlerine herhangi bir zarar verilmemesi amacıyla görevli personele gerekli uyarılar yapılacaktır. Fauna türleri özellikle zarar görecek türler olmayıp, inşaat ve işletme aşamasında, ortamdaki gürültü ve hareketlilikten dolayı, bulundukları habitatları terk ederek, çevredeki daha uygun alternatif yaşam alanlarına çekileceklerdir. Yukarıda belirtilen faunanın ülkemizde geniş yayılış göstermesi ve bu türlerin ekosistemde şu an için herhangi bir tehlike arz etmemesi sebebiyle projenin işletilmesinde bir engel oluşturmamaktadır.
Proje alanı, Adana İl Özel İdaresinin hazırlamış olduğu 1/ 100.000 ölçekli "Çevre Düzeni Planında" O35 paftasında yer almaktadır. 1/100.000 Ölçekli çevre düzeni planında proje alanının kullanımı orman ve marjinal tarım alanları olarak görülmektedir.
Proje alanının bulunduğu alan orman alanıdır. Ana toprak grubu kahverengi orman toprağıdır. Arazi eğimi oldukça fazla olup, %20- 30 arasındadır. Proje alanı ve civarı kayalıklı arazidir. Toprak derinliği sığdır. Arazinin mevcut kullanımı ormandır. Tarım; kayalık alan, toprak azlığı nedeniyle yapılamamaktadır.
Üretim alanları kayalık alan ve kaya boşluklarında orman toprağından oluşmaktadır. Kaya boşluklarındaki toprağın üretim faaliyetlerine geçilmeden önce hafriyat işlemi ile alınması mümkün değildir. Kaya geçişleri arasındaki toprak bantlarının kazanabilmesi durumunda malzeme depolama alanında depolanarak rehabilitasyon çalışmalarında kullanılması planlanmaktadır. Üretim faaliyetlerinden kaynaklı sıvı ve katı atıklar toprağa karışmayacak şekilde geçici depolanacak ve bertarafı sağlanacaktır. İşletme sonrasında orman rehabilitasyon projesine uygun olarak arazi tesviye işlemleri yapılarak ağaçlandırma işlemleri yapılacaktır.
Rehabilitasyon çalışmalarında; üretim faaliyetlerinde oluşturulmuş basamakların duraylılığı basamak yüksekliği ve şev açısı düşürülerek sağlanacaktır. Basamaklar üzerinde ağaçlandırma çalışmaları yapılarak, üretim yapılmış alanlar orman olarak doğaya kazandırılacaktır.
Proje kapsamında istihdam sağlanan personelin çoğu bölgeden sağlanmaktadır. İşgücüne yapılan katkı ile ekonomik iyileşmeye katkı sağlanmakta ve bölgenin ekonomik açıdan kalkınmasına destek olunmaktadır.
Rapora konu ruhsat sahasının hâlihazırda ilk yatırım maliyetleri tamamlanmıştır. Sahada üretim faaliyetleri devam etmektedir. Ruhsat sahası dahilinde kırma- eleme tesis izni mevcuttur. Ancak kırma eleme tesisi kurulu değildir. Bu kapsamda yatırım faaliyetleri tamamlandığı için finansal analiz yapılırken yatırım maliyeti hesapları ve başa baş noktası analizi yapılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır.
Sahada II-A grubu kalker üretimi yapılmaktadır. Proje kapsamında üretilen tüvenan malzeme yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine beslenmektedir. Burada malzeme boyutlandırma ve nihai ürün proses işlemlerinden sonra piyasaya arz edilmektedir. Elde edilmesi planlanan nihai ürünlerin yüzde dağılımı aşağıda (Tablo 17 ve Şekil 19) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (%) | |||
|---|---|---|---|---|
| Mıcır | %25,00 | |||
| Bypass | %10,00 | |||
| Fırın Taşı | %65,00 | |||
| Toplam | %100,00 |
Tablo 17 Nihai Ürünlerin Dağılımı (%)
Proje kapsamında devam eden süreçte üretilmesi planlanan maden miktarı 1.135.000 tondur. Bu kapsamda üretilen ürünlerin %' de dağılımına göre yapılan değerlendirme kapsamında satışa arz edilecek malzemenin tonajları aşağıda (Tablo 18 ve Şekil 20) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|
| Mıcır | 283.750,00 |
| Bypass | 113.500,00 |
| Fırın Taşı | 737.750,00 |
| Toplam | 1.135.000,00 |
Şekil 20 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton).
Proje kapsamında piyasa arz edilen ürünlerin 2023 yılı fiyat ortalamaları fatura bedelleri üzerinden hesaplanmıştır. Bu kapsamda 2024 yılı fiyat ortalaması henüz oluşmadığı için güncel fiyatlar üzerinden artış yapılarak satış fiyatları belirlenmiştir (Tablo 19).
| Tablo 19 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları- 2024 | |
|---|---|
| -- | ------------------------------------------------------- |
| Üretilen Ürünler | Satış Fiyatı (TL) |
|---|---|
| Mıcır | 150,00 |
| Bypass | 65,85 |
| Fırın Taşı | 107,31 |
Proje kapsamında öngörülebilir 2035 yılına kadar gelir hesabı yapılırken gelecek yılların satış fiyatları için ortalama artışın yaklaşık %42 oranında (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) olması beklenmektedir. Bu kapsamda hazırlanan "Gelir Nakit Akış Tablosu aşağıda (Tablo 20 ve Şekil 21) verilmiştir.
Mevcut işletme ruhsatı süresi ve izin alanına göre hesaplanan rezerv değerine göre (41.395.308,32 ton); yıllık 1.135.000 tonluk üretime göre yaklaşık 36,47 yıllık bir işletme ömrü öngörülmektedir.
| Yıllara Göre Nakit Akışı | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıl | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
| Mıcır Satış Fiyatı (TL) | 150,00 | 213,00 | 302,46 | 429,49 | 609,87 | 866,02 | 1.229,75 | 1.746,24 | 2.479,66 | 3.521,12 | 4.999,99 | 7.099,98 |
| Bypass Satış Fiyatı (TL) | 65,85 | 93,51 | 132,78 | 188,54 | 267,73 | 380,18 | 539,86 | 766,60 | 1.088,57 | 1.545,76 | 2.194,98 | 3.116,88 |
| Fırın Taşı Satış Fiyatı (TL) | 107,31 | 152,39 | 216,39 | 307,27 | 436,32 | 619,58 | 879,80 | 1.249,32 | 1.774,03 | 2.519,12 | 3.577,15 | 5.079,56 |
| Gelir | ||||||||||||
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 42.561.934,49 | 60.437.946,97 | 85.821.884,70 | 121.867.076,27 | 173.051.248,31 | 245.732.772,59 | 348.940.537,08 | 495.495.562,66 | 703.603.698,97 | 999.117.252,54 | 1.418.746.498,61 | 2.014.620.028,03 |
| Bypass Satış Geliri (TL) | 7.473.840,62 | 10.612.853,67 | 15.070.252,22 | 21.399.758,15 | 30.387.656,57 | 43.150.472,33 | 61.273.670,71 | 87.008.612,41 | 123.552.229,63 | 175.444.166,07 | 249.130.715,82 | 353.765.616,46 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 79.170.460,11 | 112.422.053,36 159.639.315,77 | 226.687.828,39 | 321.896.716,32 | 457.093.337,17 | 649.072.538,79 | 921.683.005,08 | 1.308.789.867,21 1.858.481.611,44 2.639.043.888,24 | 3.747.442.321,30 | |||
| Toplam (TL) | 129.206.235,21 | 183.472.854,00 260.531.452,69 | 369.954.662,81 | 525.335.621,20 | 745.976.582,10 1.059.286.746,58 1.504.187.180,15 2.135.945.795,81 3.033.043.030,05 4.306.921.102,67 | 6.115.827.965,79 | ||||||
| Genel Toplam (TL) | 20.369.689.229,05 |
Şekil 21 Gelir nakit akış grafiği.
İşletme giderlerinin hesabı 2023 yıl sonu maliyetleri göz önüne alınarak hesaplanmıştır. Sadece beklenmeyen giderler toplamın %10'u olarak alınmıştır. Giderlerin ilerleyen yıllarda ortalama %42'lik artış (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) göstereceği öngörülmüştür (Tablo 21, Tablo 22, Şekil 22 ve Şekil 23).
| 2024 Yılı Giderler | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gider Türü | Tutar (TL) | |||||||
| Patlayıcı Madde | 6.713.897,19 | |||||||
| Akaryakıt Gideri | 12.588.898,72 | |||||||
| Elektrik Gideri | 639.000,00 | |||||||
| Tamir Bakım İaşe Servis | 8.530.782,07 | |||||||
| Personel Gideri | 29.215.011,40 | |||||||
| Malzeme Gideri | 4.313.976,16 | |||||||
| Çeşitli Giderler | 2.029.070,55 | |||||||
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar | 497.947,89 | |||||||
| Amortisman | 1.785.432,02 | |||||||
| Ruhsat Bedeli | 333.151,00 | |||||||
| Devlet Hakkı | 6.460.311,76 | |||||||
| Nakliye | 29.048.906,25 | |||||||
| Ara Toplam | 102.156.385,02 | |||||||
| Beklenmeyen Giderler | 10.215.638,50 | |||||||
| Toplam | 112.372.023,52 |
Tablo 21 2024 Yılı Giderler
Şekil 22 Gider türlerinin dağılımı.
| Gider Türü | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 6.713.897,19 | 9.533.734,02 | 13.537.902,30 | 19.223.821,27 | 27.297.826,20 | 38.762.913,21 | 55.043.336,76 | 78.161.538,20 | 110.989.384,24 | 157.604.925,62 | 223.798.994,39 | 317.794.572,03 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 12.588.898,72 | 17.876.236,18 | 25.384.255,38 | 36.045.642,64 | 51.184.812,55 | 72.682.433,82 | 103.209.056,02 | 146.556.859,55 | 208.110.740,56 | 295.517.251,60 | 419.634.497,27 | 595.880.986,12 |
| Elektrik Gideri (TL) | 639.000,00 | 907.380,00 | 1.288.479,60 | 1.829.641,03 | 2.598.090,27 | 3.689.288,18 | 5.238.789,21 | 7.439.080,68 | 10.563.494,57 | 15.000.162,28 | 21.300.230,44 | 30.246.327,23 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 8.530.782,07 | 12.113.710,53 | 17.201.468,96 | 24.426.085,92 | 34.685.042,01 | 49.252.759,65 | 69.938.918,71 | 99.313.264,56 | 141.024.835,68 | 200.255.266,67 | 284.362.478,67 | 403.794.719,71 |
| Personel Gideri (TL) | 29.215.011,40 | 41.485.316,18 | 58.909.148,98 | 83.650.991,55 | 118.784.408,00 | 168.673.859,36 | 239.516.880,29 | 340.113.970,02 | 482.961.837,42 | 685.805.809,14 | 973.844.248,98 | 1.382.858.833,55 |
| Malzeme Gideri (TL) | 4.313.976,16 | 6.125.846,15 | 8.698.701,53 | 12.352.156,18 | 17.540.061,77 | 24.906.887,71 | 35.367.780,55 | 50.222.248,39 | 71.315.592,71 | 101.268.141,64 | 143.800.761,13 | 204.197.080,81 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 2.029.070,55 | 2.881.280,18 | 4.091.417,86 | 5.809.813,36 | 8.249.934,97 | 11.714.907,66 | 16.635.168,87 | 23.621.939,80 | 33.543.154,51 | 47.631.279,41 | 67.636.416,76 | 96.043.711,80 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 497.947,89 | 707.086,01 | 1.004.062,13 | 1.425.768,23 | 2.024.590,88 | 2.874.919,06 | 4.082.385,06 | 5.796.986,78 | 8.231.721,23 | 11.689.044,15 | 16.598.442,70 | 23.569.788,63 |
| Amortisman (TL) | 1.785.432,02 | 2.142.518,43 | 2.571.022,11 | 3.085.226,54 | 3.702.271,84 | 4.442.726,21 | 5.331.271,45 | 6.397.525,74 | 7.677.030,89 | 9.212.437,07 | 11.054.924,49 | 13.265.909,38 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 333.151,00 | 473.074,42 | 671.765,68 | 953.907,26 | 1.354.548,31 | 1.923.458,60 | 2.731.311,21 | 3.878.461,92 | 5.507.415,93 | 7.820.530,62 | 11.105.153,48 | 15.769.317,94 |
| Devlet Hakkı (TL) | 6.460.311,76 | 9.173.642,70 | 13.026.572,63 | 18.497.733,14 | 26.266.781,06 | 37.298.829,10 | 52.964.337,33 | 75.209.359,01 | 106.797.289,79 | 151.652.151,50 | 215.346.055,13 | 305.791.398,29 |
| Nakliye (TL) | 29.048.906,25 | 41.249.446,88 | 58.574.214,56 | 83.175.384,68 | 118.109.046,24 | 167.714.845,67 | 238.155.080,85 | 338.180.214,80 | 480.215.905,02 | 681.906.585,13 | 968.307.350,88 | 1.374.996.438,25 |
| Rehabilitasyon (TL) | 121.043.160,00 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 102.156.385,02 | 144.669.271,68 | 204.959.011,73 | 290.476.171,79 | 411.797.414,11 | 583.937.828,23 | 828.214.316,32 | 1.174.891.449,45 | 1.666.938.402,56 | 2.365.363.584,83 | 3.356.789.554,31 | 4.885.252.243,73 |
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 10.215.638,50 | 14.466.927,17 | 20.495.901,17 | 29.047.617,18 | 41.179.741,41 | 58.393.782,82 | 82.821.431,63 | 117.489.144,95 | 166.693.840,26 | 236.536.358,48 | 335.678.955,43 | 488.525.224,37 |
| Toplam | 112.372.023,52 | 159.136.198,85 | 225.454.912,90 | 319.523.788,97 | 452.977.155,52 | 642.331.611,05 | 911.035.747,95 | 1.292.380.594,40 | 1.833.632.242,81 | 2.601.899.943,32 | 3.692.468.509,74 | 5.373.777.468,11 |
| Genel Toplam | 17.616.990.197,13 |
Şekil 23 Gider grafiği.
Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A.Ş.
44
Ruhsat sahasında 2024 yılı için 29.215.011,40 TL işveren maliyeti öngörülmektedir (Tablo 22).
Akaryakıt giderleri, işletmedeki makineleri ve jeneratörün tükettiği yakıtın litresi ve çalışma zamanına göre hesaplanmıştır. Ruhsat sahasında 2024 yılı için 12.588.898,72 TL maliyet öngörülmektedir. Ayrıca üretilecek fırın taşının yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine nakliyesi içinde 29.048.906,25 TL gider öngörülmektedir (Tablo 22).
İşletmenin elektrik gideri 2024 yılı için 639.000,00 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 22).
İşletmedeki makine ekipmanların tamir ve bakım giderleri önemli bir gider olarak görülmektedir. Buna göre yıllık tamir bakım gideri 8.530.782,07 TL olarak hesaplanmıştır (Tablo 22).
Ruhsat sahasında rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılacak işlemler sırasıyla aşağıda maddeler halinde verilmiştir. Proje sonunda rehabilitasyon işlemi için 121.043.160,00 TL gider öngörülmektedir.
Ruhsat sahası için 2024 yılında 333.151,00 TL ruhsat bedeli ödenmiştir (Tablo 22).
Ruhsat sahası için 2024 yılında 6.460.311,76 TL devlet hakkı ödenmesi planlanmaktadır (Şekil 24).
Proje kapsamında yıllara göre hesaplanan "Gelir- Gider" hesaplamaları aşağıda (Tablo 23 ve Şekil 25) sunulmuştur. 10 yıl sonunda 2.064.524.273,94 TL kar elde edilmesi
| Yıllar | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 42.561.934,49 | 60.437.946,97 | 85.821.884,70 | 121.867.076,27 173.051.248,31 245.732.772,59 | 348.940.537,08 | 495.495.562,66 | 703.603.698,97 | 999.117.252,54 | 1.418.746.498,61 2.014.620.028,03 | |||
| Bypass Satış Geliri (TL) | 7.473.840,62 | 10.612.853,67 | 15.070.252,22 | 21.399.758,15 | 30.387.656,57 | 43.150.472,33 | 61.273.670,71 | 87.008.612,41 | 123.552.229,63 | 175.444.166,07 | 249.130.715,82 | 353.765.616,46 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 79.170.460,11 | 112.422.053,36 159.639.315,77 226.687.828,39 321.896.716,32 457.093.337,17 | 649.072.538,79 | 921.683.005,08 | 1.308.789.867,21 1.858.481.611,44 2.639.043.888,24 3.747.442.321,30 | |||||||
| Toplam Gelir (TL) | 129.206.235,21 183.472.854,00 260.531.452,69 369.954.662,81 525.335.621,20 745.976.582,10 1.059.286.746,58 1.504.187.180,15 2.135.945.795,81 3.033.043.030,05 4.306.921.102,67 6.115.827.965,79 | |||||||||||
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 6.713.897,19 | 9.533.734,02 | 13.537.902,30 | 19.223.821,27 | 27.297.826,20 | 38.762.913,21 | 55.043.336,76 | 78.161.538,20 | 110.989.384,24 | 157.604.925,62 | 223.798.994,39 | 317.794.572,03 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 12.588.898,72 | 17.876.236,18 | 25.384.255,38 | 36.045.642,64 | 51.184.812,55 | 72.682.433,82 | 103.209.056,02 | 146.556.859,55 | 208.110.740,56 | 295.517.251,60 | 419.634.497,27 | 595.880.986,12 |
| Elektrik Gideri (TL) | 639.000,00 | 907.380,00 | 1.288.479,60 | 1.829.641,03 | 2.598.090,27 | 3.689.288,18 | 5.238.789,21 | 7.439.080,68 | 10.563.494,57 | 15.000.162,28 | 21.300.230,44 | 30.246.327,23 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 8.530.782,07 | 12.113.710,53 | 17.201.468,96 | 24.426.085,92 | 34.685.042,01 | 49.252.759,65 | 69.938.918,71 | 99.313.264,56 | 141.024.835,68 | 200.255.266,67 | 284.362.478,67 | 403.794.719,71 |
| Personel Gideri (TL) | 29.215.011,40 | 41.485.316,18 | 58.909.148,98 | 83.650.991,55 | 118.784.408,00 168.673.859,36 | 239.516.880,29 | 340.113.970,02 | 482.961.837,42 | 685.805.809,14 | 973.844.248,98 | 1.382.858.833,55 | |
| Malzeme Gideri (TL) | 4.313.976,16 | 6.125.846,15 | 8.698.701,53 | 12.352.156,18 | 17.540.061,77 | 24.906.887,71 | 35.367.780,55 | 50.222.248,39 | 71.315.592,71 | 101.268.141,64 | 143.800.761,13 | 204.197.080,81 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 2.029.070,55 | 2.881.280,18 | 4.091.417,86 | 5.809.813,36 | 8.249.934,97 | 11.714.907,66 | 16.635.168,87 | 23.621.939,80 | 33.543.154,51 | 47.631.279,41 | 67.636.416,76 | 96.043.711,80 |
| Diğer Vergi ve Resimi Harçlar (TL) | 497.947,89 | 707.086,01 | 1.004.062,13 | 1.425.768,23 | 2.024.590,88 | 2.874.919,06 | 4.082.385,06 | 5.796.986,78 | 8.231.721,23 | 11.689.044,15 | 16.598.442,70 | 23.569.788,63 |
| Amortisman (TL) | 1.785.432,02 | 2.142.518,43 | 2.571.022,11 | 3.085.226,54 | 3.702.271,84 | 4.442.726,21 | 5.331.271,45 | 6.397.525,74 | 7.677.030,89 | 9.212.437,07 | 11.054.924,49 | 13.265.909,38 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 333.151,00 | 473.074,42 | 671.765,68 | 953.907,26 | 1.354.548,31 | 1.923.458,60 | 2.731.311,21 | 3.878.461,92 | 5.507.415,93 | 7.820.530,62 | 11.105.153,48 | 15.769.317,94 |
| Devlet Hakkı (TL) | 6.460.311,76 | 9.173.642,70 | 13.026.572,63 | 18.497.733,14 | 26.266.781,06 | 37.298.829,10 | 52.964.337,33 | 75.209.359,01 | 106.797.289,79 | 151.652.151,50 | 215.346.055,13 | 305.791.398,29 |
| Nakliye Gideri (TL) | 29.048.906,25 | 41.249.446,88 | 58.574.214,56 | 83.175.384,68 | 118.109.046,24 167.714.845,67 | 238.155.080,85 | 338.180.214,80 | 480.215.905,02 | 681.906.585,13 | 968.307.350,88 | 1.374.996.438,25 | |
| Rehabilitasyon (TL) | 121.043.160,00 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 102.156.385,02 144.669.271,68 204.959.011,73 290.476.171,79 411.797.414,11 583.937.828,23 | 828.214.316,32 | 1.174.891.449,45 1.666.938.402,56 2.365.363.584,83 3.356.789.554,31 4.885.252.243,73 | |||||||||
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 10.215.638,50 | 14.466.927,17 | 20.495.901,17 | 29.047.617,18 | 41.179.741,41 | 58.393.782,82 | 82.821.431,63 | 117.489.144,95 | 166.693.840,26 | 236.536.358,48 | 335.678.955,43 | 488.525.224,37 |
| Toplam Gider (TL) | 112.372.023,52 159.136.198,85 225.454.912,90 319.523.788,97 452.977.155,52 642.331.611,05 | 911.035.747,95 | 1.292.380.594,40 1.833.632.242,81 2.601.899.943,32 3.692.468.509,74 5.373.777.468,11 | |||||||||
| Kurumlar Vergisi (TL) | 4.208.552,92 | 6.084.163,79 | 8.769.134,95 | 12.607.718,46 | 18.089.616,42 | 25.911.242,76 | 37.062.749,66 | 52.951.646,44 | 75.578.388,25 | 107.785.771,68 | 153.613.148,23 | 185.512.624,42 |
| Kullanılabilir Kar (TL) | 12.625.658,77 | 18.252.491,37 | 26.307.404,84 | 37.823.155,38 | 54.268.849,26 | 77.733.728,29 | 111.188.248,97 | 158.854.939,31 | 226.735.164,75 | 323.357.315,05 | 460.839.444,69 | 556.537.873,26 |
| Toplam Kar (TL) | 2.064.524.273,94 |
Şekil 25 Gelir- gider grafiği.
Ruhsat sahasında yapılan jeolojik çalışmalar, sondajlar ve oluşturulan kaynak model ile planlanan ocak tasarımı kesiştirildiğine tespit edilen tahmini rezerv miktarı 41.395.308,32 tondur. Bu miktarın cevher hazırlama işlemine tabi tutulması sonucunda mevcut işlem tecrübelerine göre elde edilecek ürün boyutlarına bağlı dağılımı aşağıda verilmiştir (Tablo 24).
| Ürünler | (%) Dağılımı | Rezerve Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|---|
| Mıcır | 25,00 | 10.348.827,08 |
| Bypass | 10,00 | 4.139.530,83 |
| Fırın Taşı | 65,00 | 26.906.950,41 |
| Toplam | 100,00 | 41.395.308,32 |
| Ürünler | Ortalama Satış Fiyatı (TL) | Değeri (TL) |
|---|---|---|
| Mıcır | 150,00 | 1.552.303.436,79 |
| Bypass | 65,85 | 272.583.204,08 |
| Fırın Taşı | 107,31 | 2.887.476.305,01 |
| Toplam | 4.712.362.945,88 |
Yapılan hesaplamalar kapsamında toplam rezervin güncel değeri 4.712.362.945,88 TL olarak belirlenmiştir.
Gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri ile bugün yapılacak yatırımın maliyeti karşılaştırılarak yatırım kararı verilebilir. Eğer gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri, bugün yapılacak yatırımın maliyetinden daha fazla ise bu durumda beklentiler gerçekleşirse ilgili yatırımın kârlı bir yatırım olacağı anlaşılmaktadır. Tam tersi durumda yani yatırım maliyetinin gelecekteki nakit akışının bugünkü değerinden daha fazla olması durumunda ise ilgili yatırımın zarar eden bir yatırım olduğu kolayca tespit edilebilmektedir (Şekil 26).
Şekil 26 NBD grafiği.
İş bu rapor, MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından, Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A. Ş. için Adana İli, Ceyhan İlçesi Gündoğan Köyü dahilinde bulunan ER: 3137103 numaralı II- A grup ruhsat sahasının kaynak, rezerv, yatırım, işletme giderleri, gelir, proje ve fizibiliteye ait değerlerin ortaya konularak değerlendirilme çalışmasını kapsamaktadır. Bu çalışmaya temel olan ruhsat sahasına ilişkin veriler Vişne Madencilik tarafından sağlanmıştır.
Bu rapor, Vişne Madencilik' in belirlediği kapsam doğrultusunda, sağlanmış olduğu ruhsat bilgileri ve belgeler temel alınarak UMREK 2023 koduna uygun olarak hazırlanmıştır. Bu bilgi ve belgelerin yanlışlığından veya eksikliğinden kaynaklı oluşabilecek hata ve risklerden MİTUS sorumlu değildir.
MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından hazırlanan bu raporun ve bu raporla birlikte gelen verilerin telif hakkı (ve tüm hakları) saklı olup, ulusal ve uluslararası kanunlarla korunmaktadır. Telif hakkı sahibinin mülkiyetinde ve tasarrufunda olan üçüncü şahıs raporları gibi bu belgeyi oluşturan herhangi bir bölüme ait telif hakkı, belge içerisinde bu şekilde belirtilmiş olup, MİTUS 'un doğru, güvenilir veya tam olmadığını düşünmesi için bir neden bulunmamasına rağmen MİTUS tarafından bağımsız olarak kontrol edilmemiş veya doğrulanmamıştır. Bu belgede yer alan ileri dönük tüm ifadeler, öznel yargı ve analiz içermekte olup, çoğu MİTUS 'un kontrolünün ve belki de bilgisi dışında olan belirsizliklere, risklere ve beklenmedik durumlara tabidir. MİTUS, yalnızca bu belgenin yayınlandığı tarih itibariyle görüşlerini belirtmekte, MİTUS 'un stratejilerinin başarısını varsaymakta ve önemli düzenleyici, ticari, rekabetle ilgili ve ekonomik belirsizliklere ve risklere maruz kalmaktadır. İleride gerçekte meydana gelecek olaylar, ileriye dönük ifadelerden ve ileriye dönük ifadelerin esas aldığı varsayımlardan önemli ölçüde farklı olabilir. Bu belgenin alıcıları veya alıcılar, söz konusu ileriye dönük ifadeleri gereksiz yere esas almamaları konusunda uyarılır. MİTUS, bu rapordaki bilgilerin, belgenin yayınlandığı tarih itibariyle doğru, güvenilir veya eksiksiz olduğunu beyan veya taahhüt eder. Ancak herhangi bir bilginin güncellenmesi veya bu belge yayınlandıktan sonra bariz hâle gelebilecek herhangi bir hatanın veya eksikliğin giderilmesi konusunda sorumluluk üstlenmez. Kanunların izin verdiği ölçüde MİTUS Arama ve Proje A. Ş. ve yöneticileri, çalışanları, ilgili tüzel kişileri ve temsilcileri, alıcının veya başka birinin, bu raporun veya bilgilerin yayınlandığı tarihten sonra herhangi bir kullanım veya esas alma durumundan veya bunlarla bağlantılı olarak kaynaklanarak maruz kaldığı tüm zararlar veya kayıplar ile ilgili doğrudan, dolaylı veya sonuca bağlı hiçbir sorumluluk kabul etmez.
Proje kapsamında görev alan ve katkıda bulunan personellerine ait liste aşağıda sunulmuştur (Tablo 26).
| YETKİLİ | ÜNVANI | UZMANLIK | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Arama- Yetkin Jeolog |
Jeoloji Yüksek Mühendisi, MAusIMM, QP, UMREK/ Yetkin Kişi |
|||||
| Koray TANRIVERDİ | Yönetim Kurulu Üyesi- İcra Direktörü | Maden Mühendisi | |||||
| İlker ERSOY | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Proje |
Maden Mühendisi | |||||
| Şebnem ÖZBEK | Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı |
Jeoloji Mühendisi | |||||
| Elif KESKİN | Proje ve Raporlama Uzmanı- Kıdemli Jeolog |
Jeoloji Mühendisi | |||||
| Mine NAMLİ | Çevre Proje Müdürü | Çevre Mühendisi | |||||
| Tolga BAYRAK | Maden Hakları Müdürü | Maden Mühendisi | |||||
| M. Uğur ELDEM | CBS Proje Müdürü | Maden Mühendisi | |||||
| Serkan YAYLALI | CBS ve Maden Planlama Uzmanı | Maden Mühendisi | |||||
| Mehmet Avni TAPTIK | Kıdemli Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |||||
| Merve ABAKAY | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |||||
| Fatih ARIFİKİR | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |||||
| Özgül BOYUNEĞMEZ | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |||||
| Cüneyt ŞEN | Prof. Dr./ KTÜ- Jeoloji Müh. Bölümü | Mineraloji- Petrografi | |||||
| İsmail DİNÇER | Prof. Dr. /Nevşehir Hacı Bektaş Veli Ü. Jeoloji Müh. Bölümü |
Mühendislik Jeolojisi |
Tablo 26 Projede Görev Alan ve Katkıda Bulunan Personellerine Ait Liste
Vişne Madencilik ve MİTUS arasında imzalanan sözleşme gereği, ilk saha ziyareti 02.11.2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen saha ziyareti sonucunda çalışma planı yapılarak arazi çalışmaları 06.11.2023 tarihinde başlatılmıştır. Bu kapsamda, 06.11.2023- 20.01.2024 tarihleri arasında jeolojik haritalama, yüzey örneklemesi (kimyasal analiz), paleontoloji ve jeoteknik örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Belirlenen sondaj lokasyonları neticesinde 06.11.2023 tarihinde başlatılan sondaj çalışmaları 18.01.2024 tarihinde tamamlanmıştır (Şekil 27 a, b, c, d ve e).
Yetkin kişiler çalışmaların tüm aşamalarını kontrol etmişler ve belirli periyotlarda saha ziyaretlerinde bulunmuşlardır. Raporun bölümlerinden sorumlu kişiler, bağlı oldukları uzmanlık alanları ve sorumlu olduğu bölümler Tablo 27' de sunulmuştur.
| Tablo 27 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi | |
|---|---|
| ---------------------------------------------------------------------------------------- | -- |
| Yetkili | Uzmanlık | Sorumlu Olduğu Bölümler | Saha Ziyaret Tarihleri |
|---|---|---|---|
| 0, 6.3, 7.1, 7.2 ve 7.3 | 06.11.2023- 21.11.2023 | ||
| Deniz GÖÇ | Hepsi | 05.12.2023- 20.12.2023 | |
| 03.01.2024- 20.01.2024 | |||
| Koray TANRIVERDİ | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.7, 7.2, 7.3, 7.6, | 05.12.2023- 20.12.2023 |
| 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 | ||
| İlker ERSOY | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.7, 7.2, 7.3, 7.6 | 05.12.2023- 20.12.2023 |
| ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 | ||
| Şebnem ÖZBEK | Veri doğrulama | 6.1.4 ve 7.1.5 | 05.12.2023- 09.12.2023 |
| 03.01.2024- 07.01.2024 | |||
| Mehmet Avni TAPTIK | Jeoloji- Arazi çalışması | 6.3 ve 7.3 | 06.11.2023- 20.12.2023 |
| 0, 6.3, 7.1, 7.2, 7.3 ve 7.4 | 06.11.2023- 21.11.2023 | ||
| Elif KESKİN | Jeoteknik- Arazi Çalışmaları | 05.12.2023- 20.12.2023 | |
| 03.01.2024- 20.01.2024 | |||
| Mine NAMLI | Çevre ve Kapatma | 6.2, 6.6.2, 6.6.3, 6.6.4, 6.6.5, | 03.01.2024- 20.01.2024 |
| 7.2 ve 7.7 | |||
| Tolga BAYRAK | Finansal Analizler | 6.7 ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Güneş ERTUNÇ | Kaynak model | 6.4 ve 7.5 | 15.01.2024- 18.12.2023 |
| 6.3.4 ve 7.4 | 14.12.2023-17.12.2023 | ||
| İsmail DİNÇER | Jeoteknik | 16.01.2024-19.12.2023 |
Şekil 27 Arazi çalışmaları (a, b, c, d ve e).
2023 Aralık ve 2024 Ocak aylarında arama faaliyetlerinin yürütüldüğü saha, Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı, Jeoloji Mühendisi Şebnem ÖZBEK tarafından ziyaret edilmiştir. Bu kapsamda devam etmekte olan karotlu sondaj çalışmaları, jeolojik determinasyon, örnekleme ve örnek hazırlama süreçleri ile Kalite Güvence/ Kalite Kontrol (QA/ QC) uygulamaları gözlemlenmiştir. Veri doğrulama çalışmaları kapsamında sondaj veri tabanı temel bileşenlerinden olan kuyu başı lokasyon bilgileri, karot verimi ölçümleri, kimyasal analiz sonuçları ve jeolojik determinasyon kayıtları incelenmiştir. Kalite Kontrol/ Kalite Güvence (QA/ QC) programı bileşenlerinden prosedür ve protokoller ile kalite kontrol uygulamaları kapsamında tercih edilen standart, ikiz ve dış laboratuvar (hakem) örnek performansları değerlendirilmiştir.
Adana Gündoğan projesinde 2023 yılında yapılan sondajlardan elde edilen toplam 546 karot örneğinin 32 adedinde kalite kontrol prosedürü uygulanmıştır. Projede 514 karot
numunesi, 16 adet ikiz numune, 16 adet sertifikalı standart numune Argetest Ankara laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda karot numune hazırlanması ve hazırlanan numunelerin XRF analizleri yapılmıştır. Ayrıca hakem örnekler kullanılmıştır. Bunun için Vişne laboratuvarına rasgele seçilen 43 numunenin şahit numunesi gönderilmiş ve orada analiz edilmiştir.
Sondaj programında kullanılan 32 adet kontrol numunesi, toplam numune sayısının %11.43' üne denk gelmektedir ve bu uluslararası standartlara uygundur.
Tüm sondaj verileri MX Deposit programı ile güvenli bir şekilde depolanmış, tüm grafikler bu programla üretilmiştir (Tablo 28).
Tablo 28 Kontrol Numune Detay Tablosu
| Numune Sayısı | Toplam Numune sayısına oranı % | |
|---|---|---|
| İkiz Numune (Kontrol) | 16 | 5.71 |
| Sertifikalı Standart Numune (Kontrol) | 16 | 571 |
| Toplam Kontrol Numunesi | 32 | 11.43 |
| Karot | 514 |
Sondaj programında toplam 16 adet (toplam numune sayısının %5.71' sı) sertifikalı standart numunesi kullanılmıştır. Kullanılan sertifikalı CaO (%) ve SiO2 (%) için referans değerleri aşağıda (Tablo 29) verilmiştir. Bu sertifikalı standartlar AMIS şirketinden alınmıştır ve sertifikaları EK 9' da sunulmuştur.
Tablo 29 Kullanılan Standartlar ve Sayıları
| Standart Adı | Numune Sayısı | Referans Değer (CaO %) |
Standart Sapma (CaO %) |
Referans Değer (SiO2 %) |
Standart Sapma (SiO2 %) |
|---|---|---|---|---|---|
| AMIS0250 | 12 | 36.32 | 0.21 | 3.93 | 0.1 |
| AMIS0461 | 4 | 48.31 | 0.835 | 10.1 | 0.34 |
Sertifikalı Standart Numune performans grafiklerinin üst ve alt limit değerleri, "referans değer (μ) ± 2 X standart sapma (σ)" ve "referans değer (μ) ± 3 X standart sapma (σ)" formülleri ile hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre 62 örnek yeniden analize gönderilmiş ve bunun sonucunda elde edilen kontrol grafikleri incelendiğinde tüm standart numune analiz sonuçlarının güvenli aralıkta olduğu, sistematik bir analiz hatası olmadığı görülmüştür (Şekil 28, Şekil 29, Şekil 30 ve Şekil 31).
Şekil 28 AMIS0250 CaO (%) için standart numune performans grafiği.
Şekil 29 AMIS0250 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği.
| $-$ 000 $-$ 000 $-$ | ||||
|---|---|---|---|---|
| $-150 - 1578$ | ||||
| $-130 - 11.44$ | ٠ | |||
| $\overline{\mathbb{E} V} = \overline{\mathbb{H}_1 \mathbb{I}}$ | ||||
| 2403-008 | $\bullet$ | |||
| $\mathcal{B}B = \mathcal{B}A$ | ||||
| $(300 - 500)$ | ||||
| 25.01, 1004 | 25.01.2974 | 35/01/01/24 | 25.06, 1079 | |
| Completed Date |
Sondaj programında toplam 16 adet (toplam numune sayısının %5.71'i) ikiz numune kullanılmıştır. İkiz numuneler, analizlerin hassasiyetini kontrol etmek için kalite kontrol programına dahil edilmiştir. Aşağıdaki dağılım grafiklerinde CaO ve SiO2 değerleri için orjinal ve ikiz numune karşılaştırması yapılmıştır (Şekil 32 ve Şekil 33). Grafiğe göre hassasiyet iyi görünmektedir.
Şekil 32 İkiz numuneler için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Şekil 33 numuneler için SiO2 (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Kontrol prosedürünün diğer bir basamağı da hakem örneklerin başka bir laboratuvarda analizinin yapılıp değerlendirilmesidir. Rasgele seçilen 43 şahit numunesi Vişne laboratuvarında analiz edilmiştir. Hakem örnekler için hazırlanan CaO (%) dağılım grafiği (Şekil 34) incelendiğinde Argetest ve Vişne laboratuvarlarında yapılan analiz sonuçlarının genel olarak uyumlu olduğu görülmüştür. Bazı değerlerde tolere edilebilir sınırlar içinde ve dışında ufak sapmalar görülmektedir. Bunun sebebinin her iki laboratuvarda kullanılan farklı analiz metotlarından kaynaklandığı düşünülmektedir.
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\textcolor{blue}{\textbf{1}{\text{ARAMA}}}
$$
Şekil 34 Hakem örnekler (Argetest VS Vişne Lab) için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' e ait Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahası 09.06.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 09.06.2030 tarihine kadar II- A grubu (kalker- mıcır) ruhsat ve işletme iznine sahiptir. Ruhsatın süresi, süre bitiminde temdit edildiği takdirde, sahanın rezerv durumuna bağlı olarak kırk yıldan seksen yıla kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından uzatılabilmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.36-2). Bu karara rağmen aynı yönetmeliğin 37. Maddesinin 3. Fıkrasına göre ise;
Ruhsat sahibinin sahasından ürettiği madeni kendisine ait tuğla- kiremit, seramik, çimento tesisleri, kireç, kalsit tesisleri, II. Grup (b) bendi madenlerden kesme, boyutlandırma, şekillendirme veya işleme yapılan entegre tesisler, III. Grup madenlerden üretilen ürünlere dayalı entegre tesisler, alçı, tuz gruplarına ait rafine, cam, fosfat üretim tesisleri, enerji tesisleri, gazlaştırma yöntemi ile üretim yapılan tesisler, denizlerde yapılan kokolit ve sapropel üretimine ilişkin tesisler, entegre metalurji ve konsantre, izabe ve dore-külçe üreten zenginleştirme tesisleri ile IV. Grup madenlerle ilgili üretim tesislerinde kullanması, maden rezervinin yeterli ve rasyonel bir şekilde işletilmesi için gerekli yatırımların yapılmış olması, projenin uygulanabilmesi için çalışan sayısının yeterli olması, talep edilen süre ve yıllık üretim miktarına uygun görünür rezervin ruhsat sahasında mevcut olması, sahada kurulu/kurulacak altyapı, tesis, kullanılan teknoloji, makine parkı, diğer ekipmanlarının beyan edilen yıllık üretim miktarını karşılayacak yeterlikte olması ve son beş yılda gerçekleşen üretim ortalamasından az olmayacak şekilde yıllık üretim miktarı olarak projelendirilmesi ve bu üretim ortalamasının, mevcut projedeki yıllık üretim miktarının %75 ve üzerinde olması durumunda azami ruhsat süresini geçmeyecek şekilde yirmi yıl uzatılabilir denmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.37-3).
3213 Sayılı Maden Kanununda ruhsat süresi toplam 60 yıldır.
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan 14.02.2019 kabul tarihli 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanununda II. Grup ruhsat süresi 40 yıla düşürülmüştür. (24. Maddenin 3. Fıkrası "Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. Grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. Grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. Grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksan dokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir.)
Ancak ruhsatlar ait oldukları Kanun dönemindeki haklara sahip olduklarından; "Adana ili Ceyhan İlçesi dahilinde bulunan Sicil:200704213 (ER:3137103) sayılı II-A grubu işletme ruhsatının ilk yürürlük tarihi 09.06.2010 olup ruhsat toplam süresi 60 yıl olduğundan 09.06.2070 yılına kadar ruhsat uzatılabilir (46 yıl süresi vardır)."
| İli | : Adana |
|---|---|
| İlçesi | : Ceyhan |
| Köyü | : Gündoğan |
| Ruhsat Numarası | : 200704213 |
| Erişim Numarası | : 3137103 |
| Ruhsat Grubu | : II-A Grup |
| Yürürlüğe Giriş Tarihi | : 9.06.2020 |
| Ruhsatın Bitim Tarihi | : 9.06.2030 |
| Ruhsat Alanı | : 99.95 ha |
| İlk Ruhsat Yürürlük Tarihi | : 29.12.2010 (Ait Olduğu Kanun Dönemine Göre |
| Toplam Ruhsat Süresi 60 Yıl Süreli) | |
| Madenin Cinsi | : Kalker |
| Kalan Toplam Ruhsat Süresi | : 46 Yıl |
| İlk İşletme İzni Düzenlenme | : 26.02.2020 |
| Tarihi | |
| İşletme İzin Alanı | : 10.00 ha |
| Son İşletme İzni Düzenlenme | : 09.06.2020 |
| Tarihi | |
| İşletme İzin Alanı | : 31.98 ha |
| Proje Beyanı | : İlk İşletme Projesinde 150.000 ton/ yıl - Son |
| İşletme projesinde 150.000 ton/ yıl | |
| 7.Madde İzinleri | : Mevcut |
| Kanunun 7., 10., 24/12 Mad. | : İnceleme tarihine kadar uygulanmamıştır. |
| Firma Adı | : Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A.Ş. |
| Adresi | : Alsancak Ş. Nevres Bulvarı Kat: 7 No: 3 Konak/ İZMİR |
| Vergi Dairesi ve No | : Hasan Tahsin V. D. 9250410552 |
| Telefon | : (232) 463 00 03/ (232) 463 00 04 |
| Kep Adresi | : [email protected] |
| Koordinat | : Tablo 30 |
| Pafta | Poligon Numarası | Sıra No | Sağa (Y) | Yukarı (X) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 736218 | 4087219 | |
| 1 | 2 | 737000 | 4087000 | |
| 1 | 3 | 736611 | 4086738 | |
| O35-a2 | 1 | 4 | 736547 | 4086665 |
| 1 | 5 | 736450 | 4086615 | |
| 1 | 6 | 736365 | 4086648 | |
| 1 | 7 | 736361 | 4086731 | |
| 1 | 8 | 736000 | 4086661 |
Proje alanına ait "Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü II-A Grup İşletme Ruhsatı" Şekil 35' de sunulmuştur.
Şekil 35. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 200704213 numaralı II-A Grup işletme ve arama ruhsatı.
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahası ve Çelemli Kireç Fabrikasına yönelik alınan izinler aşağıda sunulmuştur.
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) sahaya yönelik "Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" konulu 25.11.2013 tarih ve 3243 sayılı ÇED Olumlu Belgesi bulunmaktadır. Söz konusu karar 31,98 hektarlık ÇED Alanı için alınmıştır (EK 11).
Kalker ocağı faaliyetleri 29.76 hektarlık alanda gerçekleştirilirken 0.61 ha' lık alan "Kırma Eleme Tesisi" için ayrılmıştır. Ancak kırma eleme tesisi kurulmamıştır.
Söz konusu maden ocağında üretilen kalker (kireçtaşı) yine Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde Adana ili, Yüreğir İlçesi, Çelemli Mahallesi Munak Meydanı No:5 adresinde yer alan Çelemli Kireç Fabrikasına sevk edilecektir.
Mevcut durumda 7.46 hektarlık alanda yer alan kireç fabrikasına ait;
ER:3137103 numaralı maden ruhsat sahası orman kadastro mülkiyetinde kalmaktadır.
Orman arazilerinden toplam 53.150 m2 ' lik alan için 28.11.2020 tarih ve E28611589-020- 2289876 sayılı olur ile "açık işletme, yol, pasa döküm ve verimlik toprak alanı" türünde orman izni bulunmaktadır. Yine orman arazilerinden toplam 35.841 m2 'lik alan için 21.12.2020 tarih ve E.28611589-020-2800263 sayılı olur ile "açık işletme" türünde orman izni bulunmaktadır. Ayrıca ruhsat sahasından Çelemli Kireç Fabrikasına nakliye için Ceyhan Orman İşletme Şefliğinden Adana Orman Bölge Müdürlüğünün 28.01.2023 tarihli ve E-28611589-020-10507612 sayılı Oluru ile toplam 71.412,7 m2 ormanlık alanda olur tarihinden itibaren 09.06.2030 tarihine kadar ilave kesim izni alınmıştır. Orman izin olurları EK 11' de yer almaktadır.
Çelemli Kireç Fabrikasının kurulduğu lokasyon Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin tapulu mülküdür (EK 11).
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) sahaya yönelik "ÇED Olumlu" kararı alınması sonrasında 31.98 hektar alan için (Mülga) Adana İl Özel İdaresinden 11.03.2014 tarih ve 598 sayılı "I. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK 11).
Çelemli Kireç Fabrikası için Adana İl Özel İdaresinden 29.03.2011 tarih ve 415 sayılı" I. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK 11).
Vişne Madencilik uhdesindeki Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının kuzeyinde Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A. Ş., batısında Altyapı Yatırımları Genel
Müdürlüğü ve güneybatısında Oyak Çimento Fabrikaları A. Ş.' ye ait II. grup ruhsatlar bulunmaktadır. Sahanın çevresinde IV. grup maden ruhsatı bulunmamaktadır (Şekil 36 ve Şekil 37; MAPEG, 2024 sorgu).
Şekil 36 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup maden ruhsatları.
Şekil 37 Sicil: 200704213 (ER: 3137103) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup maden ruhsatları.
Proje çalışmaları; büro, arazi ve laboratuvar çalışmaları şeklinde yürütülmüştür.
Adana İli Ceyhan İlçesi Gündoğan Köyü sınırları içinde kalan ruhsat sahası ve yakın çevresindeki köylerde birçok kalker ve agrega ocağı bulunmaktadır. Bu nedenle bölgenin potansiyeli oldukça yüksektir.
ER: 31237103 numaralı ruhsat sahadaki çalışmalar, 09.06.2020 yılında düzenlenen işletme ruhsat iznine dayanmaktadır. Bu kapsamda yapılan büro çalışmalarının büyük bir bölümü inceleme alanı ve yakın çevresinde bulunan kalker alanlarının jeolojisi, kimyasal özellikleri kireç agregası olarak kullanımına yönelik rapor ve makalelerin yeniden gözden geçirilmesi, arazi çalışmaları sonucunda üretilen haritaların ArcGIS 10.3 programı kullanılarak çizilmesi, derlenen kimyasal (XRF) kayaç örneklerinin (yüzey ve sondaj numuneleri) ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarına, jeoteknik kayaç örneklerinin Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarına, mineralojik- petrografik kayaç örneklerinin Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği laboratuvarlarına ve paleontoloji numunelerinin MTA Genel Müdürlüğü Jeoloji Dairesi Paleontoloji birimine gönderilmesi, laboratuvarlardan gelen analiz sonuçları ve arazi çalışmalarının (jeolojik gözlemler) birlikte değerlendirilmesi ve rapor yazımı şeklinde yürütülmüştür.
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 11 adet kimyasal, 4 adet paleontoloji ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 5.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası (EK 1) ve revizyonu tamamlamak için 26 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır (Tablo 31 ve Şekil 38).
| Koordinat Sistemi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No | Gözlem Noktası | Örnek Numarası | UTM_ED50_Zon 36 | Örnek Türü | Analiz Türü | |
| X (m) | Y (m) | |||||
| 1 | GZ001 | - | 736482.79 | 4085798.37 | Gözlem Noktası | - |
| 2 | GZ002 | - | 736475.65 | 4085678.96 | Gözlem Noktası | - |
| 3 | GZ003 | - | 736297.56 | 4085812.90 | Gözlem Noktası | - |
| 4 | GZ004 | - | 736342.04 | 4085844.65 | Gözlem Noktası | - |
| 5 | GZ005 | 18037 | 736522.92 | 4085899.89 | Kayaç | Paleontoloji |
| 6 | GZ006 | - | 736542.63 | 4086085.89 | Gözlem Noktası | - |
| 7 | GZ007 | - | 736355.67 | 4086179.53 | Gözlem Noktası | - |
| 8 | GZ008 | - | 736302.29 | 4086124.00 | Gözlem Noktası | - |
| 9 | GZ009 | 18038 | 736174.67 | 4086276.30 | Kayaç | Paleontoloji |
| 10 | GZ010 | - | 736135.74 | 4086334.01 | Gözlem Noktası | - |
| 11 | GZ011 | 18039 | 736129.66 | 4086366.15 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 12 | GZ012 | 18040 | 736160.96 | 4086295.82 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 13 | GZ013 | 18501 | 736377.43 | 4085843.98 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 14 | GZ014 | 18502 | 736245.43 | 4086747.99 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 15 | GZ014 | 18503 | 736245.43 | 4086747.99 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 16 | GZ015 | 18504 | 736338.43 | 4086834.99 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
Tablo 31 Gözlem Lokasyonlarına Ait Bilgiler
| Koordinat Sistemi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No | Gözlem Noktası | Örnek Numarası | UTM_ED50_Zon 36 | Örnek Türü | Analiz Türü | |
| X (m) | Y (m) | |||||
| 17 | GZ016 | 18505 | 736410.43 | 4086941.99 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 18 | GZ016 | 18506 | 736410.43 | 4086941.99 | Kayaç | Paleontoloji |
| 19 | GZ017 | 18507 | 736701.43 | 4087052.99 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 20 | GZ018 | - | 735205.42 | 4085959.98 | Gözlem Noktası | - |
| 21 | GZ019 | 18508 | 735272.42 | 4085965.98 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 22 | GZ020 | 18509 | 735463.42 | 4085934.98 | Kayaç | Paleontoloji |
| 23 | GZ020 | 18510 | 735463.42 | 4085934.98 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 24 | GZ021 | - | 735223.42 | 4085775.98 | Gözlem Noktası | - |
| 25 | GZ022 | 18511 | 735115.42 | 4085635.98 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz |
| 26 | GZ023 | 18001 | 736578.19 | 4086924.35 | Kayaç | Jeoteknik Analiz |
| 27 | GZ024 | 18002 | 736522.94 | 4086887.48 | Kayaç | Jeoteknik Analiz |
| 28 | GZ025 | 18003 | 736155.26 | 4086294.59 | Kayaç | Jeoteknik Analiz |
| 29 | GZ026 | 18004 | 736203.02 | 4086203.20 | Kayaç | Jeoteknik Analiz |
Şekil 38 Ruhsat alanına ait "Gözlem Noktaları" haritası.
Sahadan derlenen veriler 1/ 5.000 ölçekli yarı detay maden jeolojisi haritasına işlenmiştir. Tüm veriler değerlendirilerek orman izin alanı içinde kalan yollarda 17 adet paletli ve orman izin prosedürüne uymayan alanlarda 23 adet el karot sondajı olmak üzere toplam 40 lokasyonda arama sondajı belirlenmiştir (EK 1, EK 2 ve EK 4). El karot sondajlarda NQ ve BQ çapta tij, paletli sondajlarda ise HQ çaplı tij kullanılmıştır. Sondaj çalışmalarına 06.11.2023 tarihinde başlanılmış ve 18.01.2024 tarihinde tamamlanmış olup, toplamda 3003.40 m sondaj yapılmıştır.
Ruhsat sahasında gözlenen kalkerin sınırlarının ve kalınlığının ortaya çıkarabilmek amacı ile yapılan 40 adet sondaj çalışmasından 546 adet kimyasal analiz için numune alınmıştır (EK 5). Loglama ve örnekleme çalışmaları sırasında, numune adedinin %11.43' u kadar standart numune (toplam 16 adet; 4 adet AMIS0461, 12 adet AMIS0250) ve ikiz numune (16 adet) kullanılmıştır. Ayrıca numune sayısının %10' u kadarda dış laboratuvara numune (43 adet) gönderilmiştir. Dış laboratuvar için Vişne Madencilik Üretim Tic. A.Ş.' ye ait kimyasal analiz laboratuvarı kullanılmıştır.
Çalışma sahasında, mevcut kayaç türlerinin kimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla yüzeyden 11 adet kayaç, sondaj çalışmalarından ise 546 adet karot numunesi (Numunelerin 4 adeti AMIS0461, 12 adeti AMIS0250 standart ve 16 adeti ikiz numunedir.) ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarlarına analize gönderilmiştir.
Analize tabi tutulacak numunelerin tamamı kırılarak D85- 2 mm boyutuna getirilir. Kırılan numune" Riffle Splitter" ile bölünerek 1 kg numune öğütücü ile öğütülerek D85- 75 μm öğütülür.
Öğütülen numune 50 ton/ cm2 pres basıncında pressed pellet haline getirilir. Pressed pellet haline getirilen numune Dalga boyu dağılımlı (WD) ve min. 4kW ışın kaynağı gücüne sahip XRF cihazında kalibrasyon eğrileri oluşturularak okumaları yapılır. Alınan sonuçlar TS EN ISO IEC 17025: 2017 standardı ve CRISCO standartlarına uygun QA/ QC prosedürü ile kontrol edilerek raporlanır (EK 5).
Ruhsat sahasında 4 adet yüzeyden ve 34 adet karottan (sondajda kesilen birimlerin devamlılığına yönelik) minerolojik- petrografik numune alınmıştır. Ayrıca fasiyes ve paleontolojik tanımlama yapmak için ise 4 adet yüzeyden ve 1 adet karottan paleontolojik numune alınmıştır.
Minerolojik- petrografik numuneler Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği laboratuvarlarında kesilerek, standart (28x 48x 1 mm) ebadındaki cam slayt (lam) üzerine araldit kullanılarak yapıştırılmış ve aşındırıcı tozlarla inceltilerek, ince kesit haline getirilmiştir. Hazırlanan kesitler fotoğraf makinesi ile donatılmış NIKON ECLIPSE E400 POL marka polarizan mikroskopta incelenerek fotoğraflanmış (Şekil 39 ve Tablo 32; EK 6) ve raporlanmıştır.
Şekil 39 İnce kesitlerin incelenip fotoğraflandırıldığı Nikon Eclipse E400 POL marka mikroskop.
| Tablo 32 Nikon Eclipse E400 POL Marka Mikroskopta Kullanılan Objektifler ve Oküler, Çizgisel Ölçek | ||
|---|---|---|
| Objektif | Oküler | Çizgisel Ölçek |
|---|---|---|
| 2.5 | 10 | 500 µm |
| 5 | 10 | 250 µm |
| 10 | 10 | 125 µm |
Ruhsat alanında görülen birimlerin agrega olarak değerlendirilmesine yönelik yüzeyden 4 adet jeoteknik numune alınmış olup, her bir numune ayrı ayrı "Doğal Su Muhtevası (%) için TS EN ISO 17892- 1, Doğal Birim Hacim Kütle (g/cm3 ) için TS EN ISO 17892- 2, Elek Analizi için TS EN ISO 17892- 4, Los Angeles Aşınma Deneyi (%) için TS EN 1097- 2, Metilen Mavisi MB (g/kg) için TS EN 17892- 11, Na2SO4 Don Kaybı (%) ve Mg2SO4 Don Kaybı (%) için TS EN 1367- 2 için Tane Yoğunluğu rs (Mg/m3 ) için TS EN ISO 17892- 3, Alkali Reaktivite Kimyasal Analiz için TS 2517, Porozite için TS EN13755, Su Emme (%) için TS EN13755 ve Organik Madde Tayini için TS EN 1744- 1" standardında hazırlanmış, deney yapılmış ve raporlanmıştır.
Rapor kapsamında yapılacak kinematik ve nümerik analizler için ise sondaj kuyularından 8 adet jeoteknik karot numune alınmış olup, her bir numune ayrı ayrı "Doğal Birim Hacim Kütle (g/cm3 ) için TS EN ISO 17892- 2, Tek eksenli Basınç Dayanımı Tayini (MPa) için TS EN 1926, Tek eksenli Basınç Dayanımı Tayini- Don Sonu Basınç (MPa) için TS 699, Üç Eksenli Basınç (UU) için TS 699, Elastisite Modülü (N/mm2 ) ve Poisson için TS 2030, Porozite ve Su Emme (%) için TS EN13755" standardında hazırlanmış, deney yapılmış ve raporlanmıştır (EK 7).
Proje sahası, Adana İli Ceyhan İlçesi Gündoğan Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Saha Adana şehir merkezin yaklaşık 46.6 km güneydoğusundadır. Sahanın, 1.60 km kuzeybatısında Vayvaylı Köyü, 1.80 km güneydoğusunda Gündoğan Köyü ve 5 km güneybatısında Vişne Madencilik Üretim Tic. A. Ş.' ye ait kireç üretim fabrikası mevcuttur. Ruhsat sahası 1/ 25.000 ölçekli Mersin O35- a2 paftasında yer almaktadır.
Ruhsat sahası, 09.06.2020 tarihinde Sicil: 200704213 (ER:3137103) ruhsat numarası ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından (MAPEG) Vişne Madencilik Üretim Tic. A. Ş. 'ye tahsis edilmiştir. Ruhsat sahası 99.95 hektarlık bir alana sahip olup, 31.98 hektarlık izin alanı bulunmaktadır.
Bölgedeki önemli yükseltiler Karadağ Tepe, Güllü Tepe (769 m), Sivri Tepe (510,1 m) ve Tekdağ Tepedir. Önemli akarsu ise Ceyhan Nehri olup, ruhsat sahasının batısından Çukurova' yı kat ederek Akdeniz'e dökülmektedir. Ruhsat sahasına Adana- Osmaniye D- 400 karayolu ile ulaşım sağlanmakta olup, Adana şehir merkezine 46.6 km mesafededir. Gündoğan Köyü Çelemli Mahallesinden sonra ruhsat sahasına stabilize yol ile ulaşım sağlanmaktadır (Şekil 40, Şekil 41 ve Şekil 42).
Şekil 40 Ruhsat alanını gösterir 'Ulaşım' haritası.
Şekil 41 Ruhsat alanının 'Yer Bulduru' haritası.
Şekil 42 Ruhsat alanını gösterir 'Topoğrafik/ Yer Bulduru' harita.
Adana İli dahilinde 99.95 hektar alan için Mustafa ADIGÜZEL tarafından 16.04.2007 tarih ve 038560 sayılı II. Grup arama ruhsatı ilk müracaatına istinaden 03.05.2007 tarihinden geçerli olmak üzere 99G95 hektar alan için Sicil: 200704213, ER:3137103 numaralı II. Grup arama ruhsatı düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213, ER: 3137103 numaralı "II. Grup Arama Ruhsatı" 06.04.2010 tarihinde Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine devir edilmiştir.
Sicil: 200704213, ER:3137103 numaralı "II. Grup Arama Ruhsat" sahası ile ilgili olarak 30.04.2010 tarih ve 107856 sayılı dilekçe ekindeki arama faaliyet raporu ve işletme projesi (Yıllık 150.000 ton üretim beyanı var.) ile "II. Grup Maden İşletme Ruhsatı" ve kalker işletme izni talep edilmiştir. 04.11.2010 Tarih ve 5321 sayılı "Makam Oluru" sonrası 99.95 hektar alan için 29.12.2010 tarihinden geçerli ve 10 yıl süreli Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahası "Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesi için "Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 25.11.2013 tarih ve 3243 sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı" verilmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahası için Adana İl Özel İdaresi tarafından 11.03.2014 tarih ve 598 sayılı "1. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (GSM)" düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahası ile ilgili olarak Orman Bakanlığının 04/02/2020 tarih ve 14 sayılı oluru ile 47.880 m2 işletme alanı için orman mülkiyet izni düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" sahasına 26.02.2020 tarihinden geçerli olmak üzere 10.00 hektar alan için kalker (mıcır) işletme izni düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" için 27.04.2020 tarih ve 30659 sayılı dilekçe ekinde işletme projesi verilerek ruhsat süresinin uzatılması (temdit) ve izin alanı genişletme talep edilmiştir. 28.05.2020 Tarih ve 801712 Sayılı "Makam Oluru" ile uygun bulunmuş olup 99.95 hektar alan için 09.06.2020 tarihinden geçerli ve 10 yıl süreli" II-A Grubu İşletme Ruhsatı", 31.98 hektar alan için "Kalker (mıcır)" işletme izni düzenlenmiştir.
Sicil: 200704213 numaralı "II-A Grubu İşletme Ruhsatı" için 29.07.2020 tarih ve 2020044639 sayılı dilekçe ve ekleri ile tesis muafiyeti talep edilmiştir. 25.08.2020 Tarih ve 2020067025 sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü yazısı ile tesisi muafiyeti talebi uygun bulunmuştur.
Ruhsat hukuku boyunca yıllık üretim miktarları;
2010 yılından 2020 yılına kadar ruhsata ait işletme izni olmadığından üretim yapılamamaıştır.
2023 yılı sonu itibarı ile Ruhsat sahasından üretilen toplam kalker miktarı 12.516 tondur.
İklim: Adana İli, Ceyhan İlçesi "Köppen İklim Sınıflamasına" göre kışı ılık, yazları çok sıcak ve kurak iklimdir (Csa). İlin, Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1929- 2022 ölçüm periyoduna göre ortalama en yüksek sıcaklığı Ağustos (45.6 ºC) ve ortalama en düşük sıcaklığı Ocak (-8.1 ºC) ayıdır. Aylık toplam yağış miktarı ortalaması 126.4 mm ile Aralık' tır (URL 1).
Bitki Örtüsü: İl topraklarının %29' u ormanlıktır. Ormanlar dağlık bölgelerde yer alır. Tipik bitki örtüsünü Akdeniz bitkileri teşkil eder, dağ yamaçlarını 700- 800 m yüksekliğe kadar makiler, yüksek yerleri de kara çam ve sedir ağaçları kaplar. Kuzeyde bozkır ve fundalıklara rastlanır. Kuzey ve kuzeybatıdaki dağlarda "Alp bitkileri" görülür. Makiler kuraklığa uymuş bitkilerdir. Yaprakları sert ve cilalıdır. Kızılçam, karaçam, meşe, sedir, köknar, ardıç ve kayın ağaçları azdır. Adana İlinde bitki yönü ile örtüsüz toprak yok denecek kadar azdır.
Morfoloji: Adana İli, yer şekilleri bakımından dağlık ve ovalık olmak üzere iki bölüme ayrılır. Dağlık alan, İlin kuzeybatı, kuzey ve kuzeydoğu bölümleri Orta Toros adı verilen dağ sistemi ile çevrelenmiştir. Doğuda sınır, Toros sistemine giren Amanoslara dayanır. Orta Toros üzerinde üç ayrı dağ sırası görülmektedir. Bunlar, batıdan başlayarak Bolkar Dağları, Aladağlar ve Tahtalı Dağlarıdır. Ayrıca Orta Torosların kuzeydoğu uzantısını oluşturan Binboğa Dağları, ilin sınırlarını aşmakta Kahramanmaraş iline uzanmaktadır.
Ovalık alan, bütünüyle Adana Ovası adı verilen havzanın güneyinde kalan bölüme Çukurova, kuzeyde kalan bölüme ise yukarı Anavarza denir. İki ovayı Misis Dağları ayırır. Tepe özelliği gösteren bu dağların en yüksek noktası olan Cebeli Nur Dağının yüksekliği 770 m' dir. Çukurova Türkiye' nin en geniş ovasıdır. Seyhan ve Ceyhan nehirleri ile Berdan (Tarsus) Çayının getirdiği alüvyonlardan oluşmuştur ve karışık yapılıdır.
Su: Proje alanının bulunduğu alanda herhangi bir yüzey suyu bulunmamaktadır. Proje alanın 3 km batısından Ceyhan Nehri geçmektedir, proje alanından nehir görülmemektedir. Proje alanın 80 m doğusunda su çıkışı bulunmaktadır. Köylüler tarafından beton yapı yapılmış ve su kullanılmaktadır. Su çıkışının kotu 200 m olup kalker ocağında üretim 250 m' den ibaret gerçekleştirilecektir. Yerleşim birimi etrafında 3 adet su kuyusu bulunmaktadır ortalama dinamik su seviyeleri 84 m' dir. Kuyulardan proje alanına en yakın mesafede bulunan 1.2 km uzaklıktadır ve topografik kotu 100 m'dir.
Barınma ve Çalışma Alanları Yol: Söz konusu faaliyet alanında çalışan personelin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla prefabrik şantiye binası kurulmuştur. Barınma ihtiyacı gerekmesi halinde bu şantiye alanından yada ilçe ve il genelindeki konaklama alanlarından karşılanmaktadır.
Gündoğan Köyü Çelemli Mahallesinden sonra ruhsat sahasına stabilize yol ile ulaşım sağlanmaktadır
İnsan Kaynakları/ İstihdam: 03.02.2023 tarihli ve Adana Ticaret Odasından alınan güncel "Kapasite Raporuna" göre mevcut durumda 76 personele ihtidam sağlanmaktadır. Çalışanların sosyo- ekonomik ihtiyaçlarına yönelik denetimler şirket bünyesinde yer alan İnsan Kaynakları uzmanı/personeli tarafından takip edilmektedir. Bölgede ve civar mahallelerde, hatırı sayılır bir oranda madencilik ve enerji üzerine iş yerleri olmasından dolayı; yetişmiş işçi ve işe yatkınlığı olan personel potansiyeli oldukça fazladır.
Haberleşme: Gündoğan Köyü Çelemli Mahallesinden sonra ruhsat sahasına stabilize yol ile ulaşım sağlanmaktadır. Yine çalışma sahasında telsiz vb. İletişim araçları ile haberleşme sağlanmaktadır.
Elektrik: İşletme kapsamında gerekli olan elektrik enerjisi, mevcut hatta bağlantı yapılarak sağlanmaktadır. Alanda trafo bulunmaktadır.
Yakıt: İş makinalarında kullanılan akaryakıt, tankta depolanmakta ve ihtiyaca göre iş makinalarına ikmal edilmektedir.
Bakım Tesisleri: Makina parkurunda ki iş makinaları ve kamyonların bakım ve müdahale edilecek nispeten küçük arızalar için işletmede bakım alanı oluşturulmuştur. Normal akışta makine ekipmanlar yetkili servislere götürülerek bakımları yaptırılmaktadır.
Malzeme Depolama: İş makine ve ekipmanların genel sarf malzemeleri ve bir takım yedek parçaları makine ikmal atölyesinde bulunan depoda bulundurulmaktadır. Genel bakım esnasında saptanan stokta bulunmayan malzemeler ise sürekli tedarikçilerden sağlanmaktadır.
Bakım Onarım: Sanayi açısından gelişmiş olan civar il ve ilçelere yakınlığından kaynaklı; bakım onarım tesislerine erişim ve gerekli malzeme ve ekipman tedariki açısından hem lojistik hem de konunun uzmanı ekiplere ulaşmak için avantajları bulunan bir konumu mevcuttur.
Sosyokültürel Altyapı: Adana İlinde, tarih boyunca hüküm sürmüş 10 uygarlığın etkileri Adana' nın kültür yaşamında hala görülmektedir. Adana ve Çukurova kültürünü önemli etkileyen gruplar özellikle göçebe Türkmen ve Yörük aşiretlerdir. Adana' nın coğrafi konumu ve ikliminin uygunluğu tarımsal yönden avantaj sağlamıştır. Seyhan Barajının inşası ve tarım tekniklerindeki gelişmelerle beraber 1950 'lİ yıllarda tarımsal verimde büyük gelişmeler yaşanmıştır. Gerek coğrafi konumu gerekse de iklim yapısının ekip biçmeye elverişli olması nedeniyle başlarda tarım, ekonominin öncü sektörü olmuştur. İşbu rapora konu ruhsat sahası özelinde çalışanların alışveriş, konaklama vb. ihtiyaçlarını da bölgeden karşılaması sonucu yörede ekonomik bir hareketlenmeye sebep olacaktır.
Çalışma alanı ve yakınlarında yapılmış olan önemli jeolojik çalışmalar ve sonuçları aşağıda sunulmuştur.
Bilgin vd. (1981), Toros dağları ile Amanos dağları arasındaki genç çökelleri incelemiş, yapısal özelliklerini araştırmış ve bölgenin KB- GD yönlü sıkışma tektoniği etkisi altında kaldığını, yapıların ve ana kırık hatlarının da KD- GB doğrultulu geliştiğini ifade etmişlerdir.
Bilgin ve Ercan (1981), Ceyhan- Osmaniye- Yumurtalık ve Haruniye yörelerinde geniş bir alanda yüzlek veren Kuvaterner yaşlı volkanitlerin, petrografisini ve plaka tektoniği açısından kökensel yorumunu yapmışlardır. Bu bazaltların hafif alkalin bir özellik gösteren toleyitik nitelikli plato bazaltları olduğunu belirtmişlerdir.
Doyuran (1982), Erzin ve Dörtyol ovalarının Geç Kretase yaşlı ofiyolitli seri ve Miyosen yaşlı Kuzgun Formasyonu ile sınırlandığını, bunların ise Kuvaterner çökelleri tarafından örtüldüğünü belirtmiştir.
Kozlu (1982), İskenderun dolaylarında Neojen çökellerinde yapmış olduğu çalışmada; Doğu Toroslar ile Amanoslar arasında kalan alanı iki ana tektonik kuşağa ve üç as basene ayırarak incelemiştir. Adana, Misis- Andırın ve İskenderun as basenlerindeki, Pre- Miyosen yaşlı temel birimlerinin birbirinden farklı olduğunu ifade etmiştir.
Bilgin ve Elibol (1984), 38. Türkiye Jeoloji Kurultayı' nda vermiş oldukları "Misisler ile Kuzeydoğu Uzanımının Stratigrafisi ve Yapısal Konumu" adlı tebliğlerinde Misisler ile Toros kuşağı ve Amanos' lar arasında kalan bölgenin stratigrafisine değinmişlerdir. Çalışmacılar
Bulgurkaya ve Geben Formasyonu olarak bilinen birimlere Andırın Formasyonu adını uygulamışlar ve yaşını Geç Lütesiyen- Erken Miyosen olarak vermişlerdir. Yazarlar söz konusu flişin, olistostromun matriksi olduğunu savunmuşlardır. Ayrıca, Aslantaş ve Karataş Formasyonlarının ise Andırın Formasyonu üzerine açısal uyumsuzlukla geldiğini iddia etmişlerdir. Birbirlerinden farklı ortamlara ait ancak aynı dönemde gelişen bu birimleri bir olarak yorumlamışlardır.
Kozlu (1987, 1997), Misis- Andırın dolaylarının stratigrafisi ve yapısal evrim ile ilgili yaptığı çalışmada, Misis- Andırın Tersiyer basenini ayrıntılı tanıtmıştır. Bulgurkaya Formasyonu adı altında Geç Eosen- Oligosen yaşlı olistostromal birimi tanımlayarak, bu olistostrom içindeki blokların Misis- Andırın as birliğine ait olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca Misis- Andırın basenindeki Erken Miyosen yaşlı Gebenköy Formasyonu ile Erken- Orta Miyosen yaşlı Aslantaş- Karataş Formasyonlarını tarif ederek, bunların Adana ve İskenderun basen istifleri ile korelasyonunu yapmıştır. Burunla beraber bölgedeki önemli tektonik hatları haritalamış ve Misis- Andırın baseninin yapısal jeolojisi hakkında ayrıntılı bilgi vermiştir. Ayrıca, Misis- Andırın, İskenderun ve Adana havzalarını içinde barındıran Doğu Akdeniz bölgesinde bu havzalara ait istiflerin stratigrafisine yönelik yaptığı çalışmada havzalar arasındaki geçiş kuşağı çökellerini ayırtlamıştır. Misis- Andırın ve İskenderun havzalarının temel birimlerinin Kenet kuşağı ve Arap-Afrika kıtalarına ait olduğunu saptamıştır. Arap- Afrika levhalarının sınırının Ölü Deniz Fayı; Anadolu ve Afrika levhalarının sınırının Aslantaş fay zonu ve bunun bileşeni olan Yumurtalık bindirmesi; Anadolu ve Arap levhalarının sınırının ise Engizek fay zonu ile temsil edildiğini belirtir. Misis- Andırın havzasının Neotetis okyanusunun kapanmasını takip eden Üst Eosen-Oligosen dönemine ait kıta- kıta çarpışmasının sonucunda oluşan doğrultu atımlı fay sistemine bağlı olarak açıldığını, Orta Miyosen sonunda ise kapandığını iddia eder. Neojen sırasında (Orta miyosen başında) Kahramanmaraş dolaylarında Üçlü Birleşim Sistemi (triple junction) oluşturduğunu gözlemlemiştir.
Kelling vd. (1987), Misis bölgesinde yaptıkları çalışmada Kozlu (1987) tarafından tanımlanan Bulgurkaya Olistostromu' nu, Misis Karmaşığı olarak tanımlamışlar ve bloklu olan birimin çökelim sırasında kuzeyden gelen naplardan, olistolit ve tektonik dilim şeklinde aktarıldığını açıklamışlardır. Bu bloklu birimin Miyosen döneminde kıta- kıta çarpışmasına bağlı olarak devamlı sıkışan ve dilimlenen yay önü havzada oluştuğunu belirtmişlerdir.
Boyraz (2002), Misis- Andırın yapısal yükseliminin olduğu alanın doğu kısmında yer alan genç birimlerin stratigrafik ve yapısal özelliklerini incelemiştir. Çalışma alanındaki en yaşlı birimin Andırın Formasyonun ait Dokuztekne üyesi ve en genç birimin bölgenin son tektonizma ürünü olan Delihalil bazaltı olduğunu belirterek bölgedeki tektonik hareketlerin gelişimini incelemiştir.
Robertson vd. (2004), Doğu Akdeniz Bölgesindeki Misis- Andırın karmaşığının oluşumuna ait tektonik ve sedimanter süreçleri incelemişlerdir. Üst Paleozoik- Mesozoyik döneminden başlayarak Pliyo- Kuvaterner dönemine kadar geçen dönemler içerisinde gelişen tektonik tarihçeyi çıkartarak güney Neotetis' in aktif olan kuzey kenarı ile ilgili tektonik tarihçeyi değişik yorumlarla zaman ve mekân içerisinde özetlemişlerdir.
Bilgin (2013), Adana havzası ile Amanos Dağları arasında yaptığı çalışmada bölgenin jeolojisine ilişkin verileri ortaya koymuştur. Misis yükselimini de içeren alanda birbirleriyle stratigrafik ve tektonik ilişkili Misis istifi, Amanos istifi ve örtü birimlerini tespit etmiştir. Bölgenin yaklaşık K- G yönlü sıkışma tektoniğinin etkisiyle Miyosen (Tortoniyen) sonrasında bugünküne yakın konumunu kazandığını, Kuvaterner yaşlı Delihalil bazaltlarının ise bölgedeki tektonik hareketlerin son ürünü olduğunu vurgular.
Akıncı ve Ünlügenç (2021), "Misis- Andırın- Engizek Alanının Neojen Tektonik Evrimi" adlı çalışmalarında, Bulgurkaya Formasyonunun sedimanter gelişimi hakkında bulgular elde etmişlerdir. Bulgurkaya Formasyonunun, Kretase sonrası güneyde Arap- Afrika levhaları ve
kuzeyde Toros Birliği arasındaki yitim ve çarpışma olaylarından sonra geliştiği belirtilen çalışmada birimin sedimanter melanj niteliğinde olduğu ifade edilmiştir.
Karadavut vd. (2022), "Misis- Andırın Kuşağı Sınır Bölgelerinin Üst Eosen- Oligosen' deki Konumlarına Bir Yaklaşım" adlı çalışmada, Üst Eosen- Oligosen zamanının, "Misis- Andırın Havzası" nda çökelen Bulgurkaya Olistostromu ile temsil edildiği belirtilmiştir. Araştırmacılar, Mesozoyik Toros Platformu ile platformun güney kesimini oluşturan birimlerin, Üst Kretase sonlarında başlayan doğrultu atımı baskın hareketler ile güneybatı yönlü çok büyük yer değiştirmelere maruz kaldığını vurgulamış, söz konusu hareketler ile güneybatıya taşınan birimlerin, daha sonraki zaman dilimlerinde (Orta Eosen sonlarına kadar) Toros Platformu' nun otokton (Geyik Dağı Birliği) birimleri ile beraber kuzey- güney yönlü sıkışma kuvvetleri sonucu deforme oldukları da belirtilmiştir. Üst Eosen- Oligosen döneminin; yeniden aktif hale gelen doğrultu atımlı fayların neden olduğu gerilme sonucu, Arap ile Toros platformları arasında kalan alanda Bulgurkaya Havzası' nın oluştuğu zaman aralığına denk geldiği belirtilmiştir. Araştırmacılar yine aynı dönemde (Üst Eosen- Oligosen), Misis- Andırın Kuşağı' nın kuzeybatı kenarının, doğrultu atımlı hareketler ile devasa blokların havzaya aktarıldığı aktif bir tektonosedimanter ortamı, güneydoğu kenarının ise havzanın olası şelf kesimini temsil eden göreceli daha sakin bir çökelim ortamını yansıttığı sonucuna varmışlardır.
Çalışma alanı tektonik yönden oldukça aktif bir bölge olup, Afro- Arap levhaları ve Anadolu levhacığının kenet yaptığı bir zona oldukça yakın bir konumda yer almaktadır. Bölgenin tektonik yönden aktif olması, beraberinde sismik aktiviteyi ve depremselliği de getirmektedir. Belirtilen bu levha sınırlarının Güney Tetis okyanusunun Kretase dönemi sonlarında kıta kenarlarına yerleşmiş olan kalıntıları Türkiye' nin güney kesimi üzerinden Bitlis- Zagros hattı boyunca İran' a doğru uzanmaktadır (Robertson vd. 2004).
Bölgede yüzeylenen kaya birimleri kökensel nitelikleri bakımından üç farklı topluluktan oluşmaktadır.
A) Misis- Andırın tektonik birliğine ait kaya birimleri: bunlar iç düzenleri bozulmuş veya karışık. Çökel ve tektonik karmaşıklar halinde olup Amanos sistemi üzerine itilmiş oluşları nedeniyle para otokton konumdadır.
B) Amanos tektonik birliğine ait kayalar. Bunlar Mesozoyik ve Tersiyer yaşlı birimleri içeren kalın bir istif olup otokton konumludur.
C) Toros Birliğine ait nap ince (50- 500 m) kalın bir kireçtaşı istifiyle temsil edilir. Tümüyle allokton nitelikteki bu dilim Misis- Andırın Birliği üzerine itilerek yerleşmiştir (Şekil 43).
Şekil 43 İnceleme alanı ve çevresindeki Ana Tektonik Birlikler ve önemli yapı unsurlarını gösteren harita (Yılmaz ve Gürer, 1996'dan alınmıştır; A. Toros Tektonik Birliği, B. Orojenik Kuşak, C. Misis-Andırın Tektonik Birliği, D. Ortak Birlik (Orta Miyosen), E. G
Güneydoğu Anadolu ve Doğu Akdeniz Havzalarını (Adana Havzası, İskenderun Havzası) sınırlayan kenet kuşağı, Misis, Andırın ve Engizek hattı boyunca tektonik bir yükselim şekliyle uzanmakta olup, "Misis Yapısal Yükselimi" olarak isimlendirilmektedir. Bu yükselim alanının batısında ise kenet zonu bugün güneybatı Akdeniz' de deniz seviyesi altında kalmış bir sırt boyunca Kuzey Kıbrıs' taki Girne Dağ silsilesine kadar uzanmaktadır. Misis Yapısal Yükselimi Adana' nın doğu- güneydoğusunda bulunan, kuzeydoğu- güneybatı istikametinde uzanan ve yüksekliği 750 metreye ulaşan bir dağ silsilesi olup Adana ve İskenderun havzalarını birbirinden ayırmaktadır. Anadolu, Afrika ve Arap levhalarının üçlü birleşme noktasına (triple junction) oldukça yakın konumda bulunan ve bu levhalar arasındaki jeodinamik hareketlerin etkisi ile şekillenmiş olan Misis Yapısal Yükselimi bölgenin depremselliği ve jeolojik geçmişi açısından önemli bir tektonik uzanım konumundadır (Ünlügenç ve Akıncı, 2017).
Çalışma alanında esas olarak Yığışım Prizması (Yılmaz ve Gürer, 1996) ve /veya Misis istifi (Bilgin, 2013) kısmen de Amanos istifi bulunmaktadır. Misis istifinde, Geç Kretase- Erken Eosen yaşlı Dokuztekne Formasyonu, Orta Eosen- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu ve Erken- Orta Miyosen yaşlı Karataş Formasyonu gözlenmektedir (Şekil 44). Amanos istifinde ise; Orta- Geç Miyosen yaşlı Kızıldere Formasyonundan oluşmaktadır (Şekil 44). Post tektonik örtü kayalarını ise Pliyo- Kuvaterner yaşlı Hamış Formasyonu ve Kuvaterner yaşlı Delihalil bazaltı oluşturmaktadır (Bilgin, 2013). Bu çökellerin üzerinde ise yine düşük dereceli açısal bir uyumsuzluk ile yataya yakın bir konumda olmak üzere Pliyo- Kuvaterner yaşlı traverten ve kaliçi
çökelleri gelir. Tüm bu birimler yükselim alanının kuzey ve güney kesiminden Kuvaterner yaşlı alüvyon örtü ile sınırlandırılmıştır.
Çalışma alanını içine alan yörede ve bölgesel anlamda; Ten Dam (1951, 1952), Schmidt (1961), Ducloz (1964), Arda (1970), Schiettecatte (1971), Baroz (1973), Biju- Duval vd. (1974), DSİ (1975), Özgül (1976), Altınlı (1978), Eroskay vd. (1978), Gözübol ve Gürpınar (1980), Bilgin vd. (1981), Bilgin ve Ercan (1980, 1981), Şengör ve Yılmaz (1983), Ayhan ve Bilgin (1988), Gökçen vd. (1988), Arger vd. (2000), Beyazpirinç ve Usta (2018), Usta (2018) tarafından değişik amaçlı jeolojik araştırmalar yapılmıştır.
Ruhsat alanına ait bölgesel jeoloji haritası ve bölgesel genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti aşağıda sunulmuştur (Şekil 43, Şekil 44).
Şekil 44 Misis istifinin genelleştirilmiş stratigrafi kesiti (Bilgin, 2013).
Bölgede esas olarak Misis istifi ve kısmen de Amanos istifi bulunmaktadır. Misis istifi; Geç Kretase- Erken Eosen yaşlı Dokuztekne Formasyonu, Orta Eosen- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu ve Erken- Orta Miyosen yaşlı Karataş Formasyonu ile temsil edilmektedir. Amanos istifinde ise; sadece çalışma alanında yüzeyleyen Kızıldere Formasyonu anlatılmıştır. Post tektonik olarak Pliyo- Kuvaterner yaşlı Hamış Formasyonu, Örtü Kayaları bölümünde incelenmiştir. Kuvaterner yaşlı volkanizma ise Delihalil bazaltı başlığıyla anlatılmıştır.
Altta volkano- sedimanter seviyelerle başlayan, üstte doğru killi kireçtaşı ve marnlarla devam eden birim, ilk olarak Bilgin vd. (1981) tarafından tanımlanmıştır. Birim, Ceyhan İlçesinin güneyinde ve batısında yüzeylemeler vermektedir. Formasyonun genel görünümü şarabi, mor ve yeşil renklerdedir. Bu birimin alt düzeylerinde tüfler ve bu tüflerle ara seviyeler halinde manganez cevherleşmelerinin de görüldüğü mikritik kireçtaşları yer almaktadır. Volkanosedimanter istifin üst düzeylerinde spilitik aglomeralar bulunur. Spilitik bir hamur içerisinde, yine spilitlerden türemiş çakıl ve bloklar yer alır. Bu düzeylerin içerisine allokton olarak çok büyük boyutta olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları yerleşmiştir. Birimin üst seviyelerinde tedrici geçişli olarak taneleri alttaki volkanik düzeylerden türeyen kumtaşları ile kireçtaşı ardalanmaları görülür. Bu düzeyler Erken Eosen yaşındadır. Birim içerisinde blok halinde bulunan olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları harita içerisinde Pzb, Geç Kretase yaşlı kireçtaşı blokları ise Kb simgesiyle gösterilmiştir (Şekil 44).
Bu birimin alt dokanağı Karataş Formasyonu üzerinde tektoniktir, üzerinde ise çalışma alanı KD' sun da ki yörede uyumsuzlukla Andırın Formasyonu yer almaktadır.
Formasyonun görünür kalınlığı yaklaşık 2000 metre kadardır. Alt dokanağı tektonik olduğundan, gerçek kalınlığının daha fazla olabileceği tahmin edilmektedir.
Dokuztekne Formasyonunun volkano- sedimanter alt düzeyleri içerisinde seviye olarak görülen kireçtaşlarında; Globotruncana stuarti (De Lapparent), Globotruncana arca (Cushman), Globotruncana elavata (Brotzen), Globotruncana cretacea? (d'Orbigny), Globotruncana contusa? (Cushman), Globotruncana fornicata (Plummer), Globotruncana gr. lapparenti (Qureau), Globotruncana sp., Heterohelix sp., Orbitoides sp., Lepidorbitoides sp., Siderolites sp., Rotaliidae fosilleriyle Maastrihtiyen yaşı verilmiştir. Formasyon içerisindeki allokton konumlu çeşitli kireçtaşı bloklarındaki fosil bulgularıyla bunların Triyas (Orta- Geç), Geç Triyas, Triyas-Liyas, Jura (Liyas- Erken Dogger), Senoniyen, Santoniyen- Kampaniyen, Kampaniyen-Maastrihtiyen yaşlarında olduğu saptanmıştır. Ayrıca fosil bulgusuna rastlanmayan rekristalize kireçtaşları olasılı Paleozoyik yaşlı kabul edilmiştir. Dokuztekne Formasyonunun üst seviyelerindeki killi kireçtaşlarından ise Globorotalia cf. rex Martin, Globorotalia cf. gracilis Bolli, Globorotalia velascoensis (Cushman) fosilleri saptanarak Erken Eosen (İpresiyen) yaşı elde edilmiştir. Bu bulgularla Dokuztekne Formasyonunun yaşı Maastrihtiyen- İpresiyen' dir (Bilgin, 2013).
Dokuztekne Formasyonunun alt seviyelerinde, volkanizma faaliyetleri sonucu oluşan tüfler ve bu tüflerle ara seviyeli pelajik kireçtaşları mevcuttur. Bu kireçtaşlarında Mn zenginleşmeleri (pirolasit ve psilomelan) oluşmuştur. Alttaki düzeylerle yanal ve düşey geçişli olarak spilitik aglomeralar yer almaktadır. Bunların içerisine de önceki bölümlerde belirtilen çok değişik bloklar yerleşmiştir. Volkano-sedimanter istifin Erken Eosen yaşları elde edilen üst düzeylerinde volkanit-çökel ardalanması devam etmektedir (Bilgin, 2013).
Birim, volkanizmanın da etkin olduğu yamaç- derin denizel ortamda çökelmiştir (Bilgin, 2013).
Bilgin vd. (1981) tarafından adlandırılan bu birim, Andırın İlçesi dolayında en geniş yüzeylemelerini vermektedir.
Birim, bazen çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki kireçtaşı blokları ile bu birimin matriksi kabul edilen flişten oluşmuştur. Birim içerisinde blok halinde bulunan olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları harita içerisinde Pzb, Mesozoyik yaşlı kireçtaşı blokları Mb, Eosen yaşlı kireçtaşı blokları ise eb simgesiyle gösterilmiştir.
Yanal ve düşey olarak bu birim çok değişimler gösterir. Bu nedenle birkaç tip kesit yeri söylenebilir. Ancak bu birimin iyi göründüğü yerler Mersin- O35 1/ 100.000 ölçekli haritanın dışında olduğu için verilen bu tip yerler tavsiye edilir. Kadirli- Andırın yolunda Çatak Değirmen mevkii, Çatak- Efrazili yolu, Andırın- Kahramanmaraş yol bakımevi Sarıtepe kesiti, Güzelbeyli Köyü- Savrun Deresi arasındaki D- B yönlü kesitler bu formasyon için tip yerlerdir.
Formasyonun genel görünümü hâkim kaya türüne bağlı olarak değişik renklerdedir. Birimin matriksi olarak düşünülen fliş düzeyleri açık sarı, krem ve boz renklerde olup, yer yer ince katmanlı kumtaşı ve marn ardalanmasından oluşmaktadır. Bu flişin olistostromal karakter kazandığı yerler daha yaygın olarak izlenmiştir. Olistostromal seviyelerin ana litolojisini; kumtaşı, çakıllı kumtaşı ve çakıltaşı oluşturmaktadır. Bu seviyelerde çeşitli yaşlardaki (Olasılı Paleozoyik, Mesozoyik, Erken Eosen) kireçtaşı blokları görmek mümkündür. Ofiyolit kapsamında en yaygın görülen kaya türü serpantinleşmiş peridotitlerdir. Serpantinleşmiş peridotitler tekrar taşınmaya uğramış, oldukça yuvarlaklaşmış çakıl ve blok görünümündedirler.
Birim, Dokuztekne Formasyonu üzerinde paralel uyumsuzlukla yer almaktadır. Üzerine de Karataş Formasyonu açısal uyumsuzlukla gelmektedir.
Bölgede süregelen tektonizma nedeniyle tekrarlanmalar olabileceği düşünülmüştür. Bu olasılık göz ardı edilse bile, birimin birkaç bin metre kalınlığı olabileceği tahmin edilmektedir.
Andırın Formasyonu içerisindeki çoğun kireçtaşı kaya türündeki bloklardan alınan örnekler: Triyas, Geç Triyas, olası Liyas, Doger- Neokomiyen, olası Kretase (Barremiyen-Neokomiyen), olası Paleosen, Erken Eosen, Erken- Orta Eosen yaşlarını vermektedir.
Andırın Formasyonunun fliş düzeylerinden alınan fosil bulguları şu şekildedir: Orbitolites complanatus, Nummulites cf. helveticus (Kaufman), Orbulinoides cf. beckmanni (Saito), Globigerina triloculinoides Plummer, Globorotalia cf. bullbrooki Bolli, Nummulites sp., Discocyclina sp., Orbitolites sp., Asterigerina sp., Operculina sp., Sphaerogypsina sp., Alveolina sp., Halkyardia sp., Amphistegina sp., Fabiania sp. fosilleriyle genel olarak Eosen, Lütesiyen, Geç Lütesiyen yaşları, Nummulites cf. fichteli Michelotti, Lepidocyclina sp., Heterostegina sp. fosilleriyle Oligosen yaşı; Miogypsina, Miogypsinoides sp., Lepidocyclina sp., Amphistegina sp., Elphidium sp. fosilleriyle genel olarak Erken Miyosen, Miyosen yaşları verilmiştir. Bu paleontolojik verilerle formasyonun yaşı geç Lütesiyen- Erken Miyosen (Burdigaliyen?) olarak kabul edilmiştir.
Andırın Formasyonunun çökeldiği havzaya blok çapından kilometrelerce büyük olistolitlere değin malzeme gravite etkisiyle gelmiştir. Aynı şekilde serpantinleşmiş peridotitler masif olarak değil, moloz yığışımı şeklinde taşınmıştır. Bu formasyonun esas bileşeni olarak düşünülen fliş içerisinde bloklar bazen olistostromlarla çevrilmiş olarak, bazen de olistostromsuz olarak görülmektedirler. Bu birimin içerisindeki çeşitli yaşlardaki blokların ve serpantinleşmiş
peridotitlerin yapısı, birimin alloktonlarının birden fazla taşınabilecekleri olasılığını da düşündürmektedir.
Andırın Formasyonu kütle hareketlerinin yoğun olduğu yamaç fasiyesinde çökelmiştir.
Çalışma alanında daha önce çalışan Schmidt (1961) 'in İsalı "katastrofik" fasiyesi ile Schiettecatte (1971)' nin İsalı Formasyonu (Dokuztekne Formasyonu hariç) Andırın Formasyonu tanımıyla eşleşmişlerdir. Gözübol ve Gürpınar (1980)' ın çalışmalarındaki Birinci allokton ofiyolit karmaşığı, Malatya metamorfitleri, Keske Formasyonu ve İkinci allokton (Andırın kireçtaşı) birimlerinin tümü Andırın Formasyonu ile deneştirilebilir.
Başlıca kumtaşı, marn, kumlu kireçtaşı ve çamurtaşı ardalanmasından oluşan birimi ilk olarak Schmidt (1961), Geç Eosen- Oligosen yaşında düşündüğü Misis grubu içerisinde "Karataş Klastik Fasiyesi" adı ile tanımlamıştır. Bugünkü tanımına uygun adlamayı ise Schiettecatte (1971) yapmıştır. Birim içerisinde blok halinde bulunan olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları harita içerisinde Pzb, Mesozoyik yaşlı kireçtaşı blokları Mzb, Eosen yaşlı kireçtaşı blokları eb, Ofiyolitik bloklar ise ofb simgesiyle gösterilmiştir.
Karataş Formasyonu yanal ve düşey yönde çok değişimler göstermektedir. Karataş ilçesinin GB' sı, Yumurtalık ilçesinin KB' sında, Çelemli- Ayvalık köyleri arasındaki Avlık Dere ve Yumurtalık İlçesinin kuzeyi bu birim için tip yerlerdir.
Formasyon genel olarak fliş özelliğindedir. Kumtaşı, kumlu kireçtaşı, çamurtaşı, marn ve kireçtaşı başlıca kaya türlerini oluşturmaktadır. Bu fliş içerisinde değişik boyutlarda olistostromal mercekler vardır. Çeşitli yaşta ve litolojilerdeki bloklar tekçe veya olistostromlar içerisinde olmak üzere bu formasyon içerisinde bulunmaktadır. Bu bloklar; kireçtaşı, dolomitik kireçtaşı, biyospari kireçtaşı, kristalize kireçtaşı, kalkşist, mika- kuvars- kalkşist, kuvars- muskovit- kalkşist, kuvars kalkşist, tüf, bazalt, kumtaşı kaya türlerindedir. Andırın Formasyonu da sedimantasyon ile eş zamanlı naplar ve bloklar halinde bu birim içerisinde yer alır. Andırın formasyonuna ait kaya türleri Andırın formasyonu bölümünde anlatılmıştır.
Karataş Formasyonu, Kurtkulağı Köyü güneyinde, Dokuztekne Formasyonu üzerinde transgresif olarak bulunmaktadır. Tüysüz Köyü ve Gözüalacalı Mahallesi arasında Karataş Formasyonu, Andırın Formasyonu üzerinde açılı uyumsuzlukla izlenmektedir. Bu çalışmanın KD' sunda formasyonun alt ilişkisinin açısal uyumsuzlukla yaşlı birimler üzerine geldiği izlenmiştir. Yine bu alanın KD' sunda Karataş Formasyonu üzerine Kadirli Formasyonu ve Hamış Formasyonu gibi genç birimlerin açısal uyumsuzlukla geldiği izlenmiştir.
Bu formasyon için kesin bir kalınlık verilmesi olanaksızdır. Bölgedeki KB- GD doğrultulu sıkışma nedeniyle formasyonda çok sık faylanmalar ve kıvrımlanmalar görülmektedir. Daha önceki çalışmalarda çalışma alanının KD' sunda tekrarlanmayan yaklaşık 2500 metrelik bir kalınlıktan bahsedilmektedir.
Karataş Formasyonu içerisindeki değişik bloklardan; Jura- Erken Kretase, Barremiyen-Senomaniyen, Geç Kretase- Kampaniyen, Senoniyen, Geç Kretase- Maastrihtiyen, olası Erken Eosen, geç Lütesiyen, Bartoniyen yaşları alınmıştır. Karataş Formasyonunun kumtaşı, kumlu kireçtaşı ve kireçtaşı litolojilerinden alınan örneklerden Miogypsina sp., Miogypsinoides sp., Lepidocyclina sp., Amphistegina sp., Operculina sp., Heterostegina sp., Globigerina sp., Elphidium sp., Sphaerogypsina sp., Textularia sp. fosilleriyle Erken Miyosen (Burdigaliyen) yaşı verilmiştir. Bu fosillere ilave olarak Miogypsina cf. globulina Michelotti fosiliyle Erken Miyosen (Burdigaliyen) yaşı, Orbulina cf. universa, Orbulina sp., Lepidocyclina sp., Robulus sp., Textularia sp., Globigerina sp., Miogypsina sp. fosilleriyle Langiyen- Serravaliyen yaşı verilmiştir. Karataş Formasyonu içerisindeki çamurtaşı, marn seviyelerinden alınan yıkama örneklerinden
de Globigerinoides cf. trilobus (Reuss), Globoquadrina dehiscens fosilleriyle olasılı Erken- Orta Miyosen, Globigerinoides cf. trilobus (Reuss), Orbulina suturalis (Brönnimann), Globoquadrina sp. fosilleriyle Erken- Orta Miyosen, Praeorbulina glomerosa (Blow), Orbulina suturalis (Brönnimann), Globuquadrina dehiscens (Chapman, Parr ve Collins), Globigerinoides cf. trilobus (Reuss) fosilleriyle Erken Miyosen sonu- Orta Miyosen başı yaşı verilmiştir. Bu verilerle Karataş formasyonuna Burdigaliyen- Serravaliyen yaşı verilmiştir.
Karataş Formasyonunun çökel ortamı, Andırın Formasyonunun çökel ortamına benzerlik göstermektedir. Yalnız bu formasyonda Andırın Formasyonuna oranla kumtaşı- marn- kumlu kireçtaşı ardalanmaları daha ağırlıklı olarak bulunmaktadır. Kumtaşları yer yer türbiditik özellikler göstermektedir. Bazen 5- 10 metre boyutundaki bu oluşuklar, yer yer daha büyük olistostromlar halinde ve bunlar içerisinde de çok büyük olistolitler yer almaktadır.
Karataş Formasyonu içerisinde ara seviye olarak bulunan, haritalanabilecek ölçekte spilitik aglomeralar yer almaktadır. Batıda Belveren Köyü güneyinden başlayarak, doğuya doğru çatallanarak Çelemli ve Akpınar Köyleri çevrelerinde, Davudu Dağ güneyinde ve Durhasandede Köyünde fliş içerisinde ara düzeyler olarak görülmektedir. Eşzamanlı bir volkanizmanın ürünü olabileceği veya taşınmış (ikincil) olabileceği düşünülebilir.
Karataş Formasyonu içerisinde, haritalanabilecek ölçekteki çakıltaşları üye olarak ayırtlanmıştır. Bunlar; Doruk Köyü güneyinde Kavlak Tepe ve Kurtbağı Tepe' de ve Kılınçkaya Köyü güneyinde Kocayatak Tepede yüzeyler. Bu çakıltaşları merceksel konumludur ve fliş içerisinde kütle akıntıları şeklinde oluştuğu düşünülmektedir.
Misisler, Kadirli yöresi ve Amanosların batısında yer alan Tortoniyen klastikleri için ilk defa Schmidt (1961) Kızıldere adlamasını yapmıştır (Şekil 44). Çalışma alanı dışında bulunan birimin alt seviyelerini oluşturan çakıltaşı, resifal kireçtaşı ve çalışma alanında yüzeyleyen birimin üst seviyelerine tekabül eden kumtaşı- marn ardalanmaları için tarafımızdan aynı adlama benimsenmiştir.
Çalışma alanında Kızıldere Formasyonunun oransal olarak üst seviyeleri yer almaktadır. Yumurtalık ilçesi doğusundaki Uzunkelli mevkii ile İskenderun Körfezi arasındaki istif bu birim için tipiktir.
Formasyonun Amanos Dağlarının batı yamaçlarında bulunan alt düzeylerinde kızıl renkli çakıltaşları ve resifal kireçtaşları yer alır. Çalışma sahasında ise genel olarak kumtaşları ve marnlar ile seyrek olarak killi kireçtaşları bulunmaktadır. Kumtaşlarının dış görünümü; koyu gri, kahverengimsi gri, grimsi- sarımsı- açık sarımsı- siyahımsı boz renklerdedir. Taze yüzeyi ise gri tonlarındadır. Yer yer çok gevşek çimentoludur. Tane boyutu ince ve kaba kumdur. Yersel ufak çakıllıdır. Çakıllar az köşeli ve çoğunlukla kuvarsit, kuvars ve ofiyolitlerden türemiştir. Maksimum çakıl boyutu bazen blok boyutuna erişebilir. Marnlar, koyu gri- gri renklidirler. Killi kireçtaşları açık krem renkli, kırılgan ve düzensiz laminalıdır. Killi kireçtaşı ve marnların ardalanma seviyelerinde bitki kalıntıları bulunmaktadır. Ayrıca ara seviyelerde bazalt lavları da izlenmiştir.
Birim, Amanos istifi üzerinde bazen kızıl renkli çakıltaşlarıyla, bazen de resifal kireçtaşlarıyla olmak üzere açısal uyumsuzlukla bulunur. Birimin üst dokanağı
görülememektedir. Birim, bu çalışma sahası içinde ve daha kuzeydoğuya doğru Yumurtalık fayı tarafından kesilmiştir.
Bölgede daha önce çalışan araştırmacılar arazideki karışık yapı nedeniyle kalınlığını tam olarak belirleyemediklerini belirtip, 1500- 2000 metre arasında kalınlıklar önermişlerdir. Formasyonun üst sınırının belirsizliği de dikkate alınırsa, yaklaşık 1500 metre kalınlık düşünülmüştür.
Çalışma alanı dışında kalan ve birimin alt seviyelerini oluşturan resiflerde bol makrofosil ve foraminifer türleri saptanmıştır. Çalışma alanındaki yüzeylemeler ise birimin üst seviyelerini temsil etmekte ve bu düzeylerden somatr, yer yer de denizel ortam özelliği taşıyan formlar bulunmuştur.
Birimden toplanan tüm örneklerden şu fosiller bulunmuştur; Ekinitlerden Clypeaster cf. altus Klein, Clypeaster cf. latirostris Agassız, Clypeaster sp., Gastropodlardan Glycmeris (Glycmeris) cf. inflatus Brocchi, Nassarius (Hinia) sp. (denizel), Turritella (Zaria) cf. subangulata (Brocchi) (denizel), Ficus (Fulgoraficus) cf. conditus (Brown) (denizel), Strombus (Strombus) cf. coronatus Defrance (denizel), Athlete (Athlete) ficulina (Lamarck) (denizel), Conus (Chelyconus) cf. puschi Michelotti (denizel), Conus (Dendroconus) sp. (denizel), Terebralia cf. bidentata cingulatier Sacco (somatr), Conus sp. (denizel), Ampullina ? sp., Cypraea sp. (denizel), Bivalvelerden Ostrea cf. digitalina Dubois, Ostrea cf. lamellosa Brocchi, Gryphaea gryphoides Schlotheim, Venus sp., Flabellipecten sp., Gryphaea sp., Mercanlardan Heliastrea (?) sp., Foraminiferlerden Ammonia beccarii Linne, Elphidium sp., Heterostegina sp., Miliolidae ve Ostrakodlardan Cyprideis sp. Tüm bu bulgular değerlendirilince birimin yaşı geç Miyosen (Tortoniyen) olarak kabul edilmiştir.
Formasyonun taban düzeylerindeki kırmızı renkli çakıltaşları sığ denizi karakterize etmekte ve malzemesinin çoğunu üzerine çökeldiği ofiyolitik kayaçlardan almaktadır. Çakıltaşlarının üzerinde veya yanal olarak resifal kireçtaşı mercekleri bulunmakta ve sığ denizi karakterize eden çok zengin makrofauna kapsamaktadır. Biraz daha üst düzeylerde yine sığ deniz faunalarını içeren silttaşı, kumlu marn, kumtaşı, çakıllı kumtaşı ardalanmaları bulunmaktadır. Çalışma alanında, Yumurtalık ilçesi dolaylarında ise sığ deniz ve daha çok somatr ortam özelliğindeki fauna görülmektedir. Bu yöredeki kalın kumtaşı katmanları ile marn ardalanmaları, ortamın sığ olmakla birlikte taşınan malzemenin ritmik olarak tekrarlandığını göstermektedir.
Birim genellikle çakıltaşlarından oluşmaktadır. Seyrek olarak iri taneli kumtaşı, açık boz, kahverengi ve bazen kırmızı renkli milli- çakıllı marn, çamurtaşı katkıları bulunmaktadır.
Birim kendinden yaşlı tüm formasyonları örter. Üzerinde ise Delihalil Bazaltı uyumsuzlukla izlenmektedir.
Formasyonun ortalama 2000 metre kalınlığı olduğu düşünülmektedir. Formasyonda herhangi bir fosil bulgusu yoktur. Stratigrafik konumuna göre Pliyosen- Kuvaterner yaşında olduğu düşünülmüştür. Önceki çalışmalarda, bu çökellerin sakil veya med- cezirin etkin olduğu, dar bir körfezde çökeldiğini (Schmidt, 1961) veya çakıltaşı ve milli kumlardan oluşan sel vadisi çökelleri olduğunu (Ten Dam, 1952) düşünmüşlerdir.
Çalışma sahasının hemen doğusunda Delihalil Tepe' deki ana çıkış merkezinden çıkarak Yumurtalık, Ceyhan, Osmaniye, Haruniye yörelerinde yüzeyleyen Kuvaterner yaşlı bazaltlar ilk olarak Bilgin vd. (1981) tarafından Delihalil bazaltı adıyla tanımlanmıştır.
Delihalil Tepe volkanik baca kompleksi halindedir. Tepenin çevresi bazaltik lav akıntılarıyla çevrelenmiştir. Bazaltik lavlar ve lavların altında yer alan tüfler, bölgede Akpınar Köyü güneybatısındaki Arnavut Tepe ve Hayıtlı Tepede incelenebilir.
Bazaltik lav akıntıları ve bunların altında sarı- pembe renkli gevşek dokulu tüfler bulunmaktadır. Lav akıntıları ise çok dayanımlı ve akıntı izleri taşımaktadır. Bazaltların petrografik incelemesinde, genellikle intergranüler porfirik dokuda ve ofitik (engellemeli) dokuda oldukları ve bol ölçüde soğuma gaz boşlukları içerdikleri göze çarpmaktadır. Fenokristaller, plajiyoklas, olivin ve titanlı ojittir. Hamur maddesi ise titanlı ojit, ojit ve az olivin mikro taneleri ve plajiyoklas mikrolitlerinden oluşmuştur. Bazaltik lavların altındaki tüflerin incelenmesinde, tamamen limonitle boyanmış hamur içerisinde yine limonitleşmiş mikrolitik dokulu volkanik kayaç parçalarından oluştukları görülmüştür. Delihalil bazaltı lavları çalışma sahasında, Botaş tesislerinin bulunduğu Arnavut ve Hayıtlı Tepeleri kapsayan alanlarda lav akıntıları şeklindedir. Bazaltların altında ise yer yer yine yataya yakın konumlu sarı- pembe renkli tüfler izlenmiştir.
Delihalil bazaltlarının yaşı tarafımızdan Kuvaterner olarak düşünülmüştür. Sıkışma tektoniğinin etkin olduğu çalışma alanında KD- GB doğrultulu ikincil kırık hatlarının oluşturduğu zayıflık zonlarından, manto malzemesi toleyitik bazaltik lavlar yeryüzüne ulaşmışlar ve mantodan yükselerek yeryüzüne gelirken, yer yer de kirlenerek, potasyum içerikleri artmış ve hafif alkali nitelik kazanmışlardır. Bu tip kıtasal toleyitik plato bazaltlarına yeryüzünde birçok yerde rastlanmaktadır (Bilgin, 2013).
Bölgede en yaygın olarak Misis Tepeleri yöresinde yamaç eğimine uygun konumda çökelmişlerdir. Misislerin kuzeyine doğru geniş yayılımları ise yaklaşık yatay konumundadır. Kalişlerin kalınlığı birkaç santimetreden başlayarak yöreye göre artmaktadır. Yaşı Kuvaterner, oluşumu ise klasik traverten oluşumlarıyla aynıdır. İçerisindeki bitki kalıntılarının bozuşmasıyla yer yer gaz ve bitki yağı bulguları vardır (Bilgin, 2013).
Genellikle topografik düzlükleri oluşturan alüvyonlar; kum, çakıl ve millerden oluşmuşlardır.
1/ 25.000 ölçekli Mersin O35- a2, paftası dahilinde bulunan ruhsat sahası içinde yer alan formasyonlar tek tek ayırtlanarak, 1/ 5.000 ölçekli harita ölçeğinde haritalanmıştır. Sahada yüzlek veren formasyonlar aşağıda sunulmuştur.
Bölgede, stratigrafi ve kaya türü açısından birbirlerinden farklı kaya birimleri bulunmaktadır. Bunlar Andırın Formasyonu, Karataş Formasyonu ve Kuvaterner çökelleridir. Ruhsat alanı içerisinde, bazen çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki mikritik kireçtaşı, ofiyolit ve derin deniz çökellerine ait blokları kapsayan Orta Eosen-Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu (Tema) ve Kuvaterner yaşlı genç çökeller (alüvyon) bulunmaktadır (Şekil 45 ve Şekil 46; EK 1).
Şekil 45 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti".
Şekil 46 Ruhsat alanı genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti (Ölçeksiz).
Ruhsat alanı içerisinde yaklaşık GB- KD doğrultusunda uzanan farklı tür ve yaşta blokları kapsayan karmaşık; kumtaşı, silttaşı, şeyl, marn- killi kireçtaşı, yol dolgusu çakıltaşı ile temsil edilmektedir (Şekil 46; Şekil 47 a, b). Karmaşığın hamurunu; açık sarı, krem, boz renkli incekaba taneli, volkanik elemanlı çakıltaşı, kumtaşı, açık sarımsı renkli marn, silttaşı, siyah, siyahımsı yeşil renkli şeyl, yer yer tüf- tüfit ve volkanitten türemiş kumtaşları oluşturmaktadır (Şekil 48 a, b, c; Şekil 49). Andırın Formasyonu içerisinde görülen bloklar, Geç Kretase yaşlı ofiyolit (serpantinit, piroksenit, harzburjit, gabro, diyabaz vb.), Mesozoyik yaşlı neritik kireçtaşı, oolitik kireçtaşı, çört yumru ve bantlı kireçtaşı, breşik kireçtaşı, pelajik kireçtaşı, derin denizel mikritik kireçtaşı, çört- çamurtaşından türemiştir (Şekil 46; Şekil 48, Şekil 49).
Formasyonun içerisinde görülen pelajik kireçtaşları çoğunlukla pembe, kırmızımsı, sarımsı yeşil renkli mikritik dokulu, çamurtaşı ara düzeyli, oldukça kıvrımlı, kırıklı ve çatlaklı, kalsit damarlı, eklemli, ince tabakalı, radyolaryalıdır. Yaklaşık 1- 5 m kalınlık sunan kireçtaşları blok şeklinde görülmektedir. Ekonomik değere sahip değildirler.
Çört- çamurtaşından oluşan bloklar ise daha çok bordo, kırmızı ve kahve renkli, bol kırı olup oldukça ince tabakalı, bol radyolaryalıdır.
Ofiyolitik kayalar ise serpantin, harzburjit, piroksenit, gabro, diyabaz ve bazalttan türemiştir. Birim içerisinde ayrıca ofiyolitli karışık niteliğinde olan kayatürleri de gözlenir. Bahse konu tüm bu bloklar silttaşı- kumtaşı- şeyl- marn ve çakıltaşından oluşan bir hamur içerisinde yüzer durumdadır.
Andırın Formasyonu içerisinde gözlenen çörtlü gri renkli kireçtaşı (Mzç); gri, beyaz ve oolitik kireçtaşı (Mzo); beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) blokları 1/5.000 ölçekte yarı detay olarak haritalanmış ve tanımlanmıştır (Şekil 46- Şekil 49).
Şekil 47 Mesozoyik yaşlı kireçtaşı blokları kapsayan Andırın formasyonunun arazideki genel görünümü.
Şekil 48 Andırın Formasyonun hamurunu oluşturan çakıltaşı-kumtaşı-çamurtaşı-şeyllerin arazideki genel görünümü. a-b) serpantinit ve piroksenit bloklu, c) kanal dolgusu çakıltaşı ve şeyl düzeyleri, d) piroksenit bloklu çamurtaşı düzeyleri.
Şekil 49 Andırın Formasyonu ile birimin içerisindeki blokların ilişkisini gösteren stratigrafik enine kesit.
Çörtlü kireçtaşı, gri, koyu gri, yer yer kirli beyaz renkli, mikritik dokulu, çatlaklı, ipliksi kalsit damarlı, eklemli, kıvrımlı- kırıklı, orta- kalın yer yer ince tabakalı, mikro fosillidir. Çörtlü kireçtaşları 20- 25 metre kalınlık sunmaktadır.
Çört yumru ve bantlı kireçtaşları ruhsat alanında stratigrafik olarak farklı düzeylerde gözlenir. Ruhsat alanının batısında Sivri Tepenin 250 metre GB' sında stratigrafik olarak altta gözlen birim (Şekil 50a;Şekil 51a, b, c), gri, siyahımsı gri, bej renkli, mikritik dokulu, bol çatlaklı, kalsit damarlı, eklemli, kıvrımlı, ince- orta tabakalı, mikro fosilllidir. Üste doğru kalın tabakalı ve beyaz renkli kireçtaşlarına geçiş yapar. Bu bölümdeki çörtlü kireçtaşları 20- 25 metre kalınlık sunmaktadır.
Ruhsat alanında gözlenen diğer çörtlü kireçtaşları Sivri Tepenin yaklaşık 800 metre GD' sunda stratigrafik olarak üst düzeylerde yer almaktadır (Şekil 50b;Şekil 51d, e). Bunlar, ayrışma yüzeyi gri, açık gri renkli, taze kırık yüzeyi, kirli beyaz renkli, mitritik dokulu, oldukça çatlaklı, kalsit damarlı, karstik yapılı, masif görünümlü, kalın- çok kalın tabakalı, algli, gastropodalıdır. 3- 20 cm boyutlarda çört yumruları kapsayan kireçtaşları her ne kadar beyaz renkli olsa da saf kireç üretiminde silis içeriği açısından sorun teşkil edeceği düşünülmektedir.
Şekil 50 Çörtlü kireçtaşı ile beyaz renkli kireçtaşının dokanak ilişkisinin arazideki görünümü.
Şekil 51 Çörtlü (SiO2) kireçtaşlarının a) arazideki genel görünümü, b -c) çört bantlı kireçtaşlarının yakın görünümü, d- e) çört yumrulu (nodüllü) kireçtaşlarının arazideki yakın görünümü.
Oolitik kireçtaşı, gri, açık/ koyu gri, beyaz ve bej renk tonlarında gözlenen oolitik kireçtaşları 25- 75 metre civarında kalınlık sunmakta olup, çok yaygın olarak gözlenmez (Şekil 52). Ruhsat sahasında dar bir alanda gözlenen kireçtaşı düzeyleri Mzo simgesiyle ayırtlanmıştır. Mitritik dokulu, bol kırık ve çatlaklı, kalsit damarlı, eklemli, karstik yapılı, düzenli orta- kalın tabakalı, fosil kavkılı, algli ve bolca oolitlidir.
Şekil 52 Oolitik kireçtaşı düzeylerinin arazideki genel görünümü.
Beyaz renkli oolitik kireçtaşları, ayrışma yüzeyi açık gri renkli, taze kırık yüzeyi beyaz, kirli beyaz renkli oluşuyla ayırtmandır. Mitritik dokulu, keskin köşeli kırıklı ve çatlaklı, kalsit damarlıdır. Kırık zonlar boyunca yer yer breşik (intraformasyonel çakıllı) yapı sunar. Diyajenez esnasında deformasyona maruz kalarak parçalanan kireçtaşları kendi içerisinde çakıllı düzeyler oluşturarak karbonat çimento ile tutturularak breşik seviyeler oluşturmuştur. Belirgin bir tabakalanma sunmayan bu kireçtaşı, masif görünümlü olup makro fosil kavkılı, oolitiktir. Endüstriyel hammadde olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.
Gri renkli oolitik kireçtaşı düzeylerinden alınan 18037 no' lu örnekte (y:0736543- x: 4086088) saptanan;
Pseudocyclammina sp. fosil formlarına göre Kimmericiyen- Valanjiniyen (Geç Jura-Erken Kretase) yaşı tespit edilmiştir (fosil tanımlamaları Dr. Erkan Ekmekçi- MTA tarafından yapılmıştır).
Beyaz- bej kireçtaşının (Mzb) ayrışma yüzeyi gri, açık gri, taze kırık yüzeyi beyaz, bej, kirli beyaz renkli olup, mikritik dokuludur (Şekil 53a, b, c, d, e). Beyaz renkli kireçtaşları daha çok üst kotlarda yüzlek verirken bej renkli, mikritik dokulu kireçtaşları ise daha alt kotlarda yüzlekler vermektedir. Ruhsat sahasının kuzeyi ile batısında yayılım sunar. Masif görünümlü beyaz kireçtaşı düzeylerinde yer yer ince çört yumruları görülmektedir. Oldukça karstik yapılı, masif kireçtaşları sarp bir topografya sunar. Güllüce Tepesinin güneyin de görünür kalınlığı 400 metreden fazla olan kireçtaşı düzeyi oldukça eklemli, kırıklı, çatlaklı, kalsit damarlıdır (Şekil 53f, g). Sivri Tepe güneyinde bulunan yüzeylenmeleri ise daha çok bej ve beyaz renkli, düzenli ortakalın tabakalı, mikro fosilli, bol kırık ve çatlaklı, kalsit damarlı, karstik yapılıdır (Şekil 53e, f). Andırın Formasyonu içerisinde dağ boyutunda blok şeklinde izlenen beyaz- bej renkli kireçtaşlarının (Şekil 53f) derinlere ne kadar uzandığı belirlenememiştir. Her iki alanda gözlenen kireçtaşlarının endüstriyel hammadde olarak kullanılabilecek nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Beyaz- bej renkli kireçtaşı düzeylerinde bolca alg ve makro fosil kavkıları gözlenmektedir. Bunun yanında kireçtaşlarının foraminifer içerdiği de belirlenmiştir. Bu bağlamda alınan 18038 (y: 0736182- x: 4086275; Malm -Neokomiyen ve 18506 (y: 0736405- x: 4086866) no' lu örneklerde tespit edilen;
Crescentiella morronensis (Crescenti) fosillerine göre Malm- Neokomiyen (Geç Jura-Geç Kretase) yaşı belirlenmiştir (fosil tanımlamaları Dr. Erkan Ekmekçi- MTA tarafından yapılmıştır).
Şekil 53 Beyaz ve bej renkli kireçtaşlarının arazideki genel görünümleri.
İnceleme alanında yüksek topoğrafya alanların düşük kotlardaki havza düzlüklerine basamak yaptığı yerlerde gözlenen alüvyon yelpazeleri, genellikle faylara koşut gelişmiştir.
Güneydoğuya doğru akaçlanan dereler, havzaya yelpaze boşalımını sağlamaktadır. Çoğunlukla çakıltaşı, kumtaşı, kalişli silttaşı ve çamurtaşlarından oluşmaktadır.
İnceleme alanı ve yakın çevresinde yapılan çalışmalarda endüstriyel hammadde olarak kullanılabilecek nitelikte kireçtaşlarının mevcudiyeti belirlenmiştir. Çoğunlukla gri, beyaz, bej renkli, mikritik dokulu ve oolitik kireçtaşları, stratigrafik bir seviye olarak değil daha çok bloklar şeklinde kendini göstermektedir. Çakıl boyutundan dağ boyutuna varan bir morfoloji sunan kireçtaşları bölgeye Lütesiyen (47 milyon yıl) sırasındaki tektonik aktiviteler neticesinde kuzeyden aktarılarak Andırın Formasyonu içerisine yerleşmişlerdir. Çoğunlukla Mesozoyik yaşlı platform tipi karbonatlardan türemiş olan kireçtaşlarının yanında okyanusal kabuğa ait kayalarla (ofiyolitik kaya) derin denizel çörtlü- mikritik kireçtaşı -çamurtaşı- çörtlerden türemiş kaya türleri de blok şeklinde Andırın Formasyonu içerisine görülmektedir. Ruhsat alanı ve çevresinde gözlenen kireçtaşlarının Andırın Formasyonu içerisinde blok şeklinde izlendiği yapılan 1/ 5.000 ölçekli yarı detay jeoloji haritası ile stratigrafik kesitler de kireçtaşlarının blok geometrisi olduğunu desteklemektedir (Şekil 44, Şekil 46, Şekil 54).
Şekil 54 Ruhsat alanı ve çevresinin oluşum mekanizmasını gösteren stratigrafik enine kesit (Kelling vd. 1987; Ünlügenç ve Akıncı, 2017'den değiştirilerek).
Türkiye tektonik açıdan yer küredeki en aktif kıtasal bölgelerinden biri üzerinde yer almaktadır. Kuzeye doğru hareket eden Afrika- Arap levhaları ve göreceli olarak durağan olan Avrasya levhası arasında kalan Anadolu levhacığı sıkışma tektoniğinin etkisi altında sağ yanal doğrultu atımlı Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve sol Türkiye tektonik açıdan yer küredeki en aktif kıtasal bölgelerinden biri üzerinde yer almaktadır. Kuzeye doğru hareket eden Afrika- Arap levhaları ve göreceli olarak durağan olan Avrasya levhası arasında kalan Anadolu levhacığı sıkışma tektoniğinin etkisi altında sağ yanal doğrultu atımlı Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve sol güneybatıya doğru Amanos Fayı üzerinden Amik ovasına doğru uzanarak bu bölgede Hatay'ın kuzey kesiminde Afro- Arap levhaları ile Anadolu levhacığı arasında üçlü birleşme alanını oluşturmaktadır (Över, Ünlügenç 1998). DAFZ' ın batıya doğru uzantısı ise Osmaniye üzerinden Ceyhan ve çalışma alanını da kapsayan alan üzerinden Akdeniz 'in içerisinden Kıbrıs' a kadar uzanmaktadır (Şekil 55).
Bu ana fay sistemlerinin yanı sıra bölgede farklı doğrultularda irili ufaklı birçok fay yer almaktadır.
Afrika levhasını çevreleyen okyanus ortası sırtlarının ıraksayan levha sınırlarındaki hareket ve Kızıldeniz' deki açılma nedeniyle, Arap Levhası, Afrika levhası ile beraber Ölü Deniz Fay Zonu boyunca kuzeye doğru kayarak Afrika- Arabistan ve Avrasya levhalarının kuzey-
güney doğrultuda yakınsamalarına ve birbirlerini sıkıştırmalarına neden olmaktadır. Bunun sonucu olarak Arabistan levhası, Bitlis- Zagros Kenet Kuşağı (BZKK) veya Güneydoğu Anadolu Bindirmesi boyunca Avrasya levhasının altına dalarak çarpışmışlardır (Şengör, 1980). Günümüzde de devam eden bu sıkışma sonucunda Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve kuzey kesiminde kuzey- güney yönlü sıkışmanın özelliğini gösteren bir fay sistemi gelişmiştir.
Bu fay sistemi içinde bindirme fayları, makaslama fayları, normal faylar ve büyük açılma çatlakları gelişmiştir. Bölgeyi etkileyen bu fayların en büyükleri sol yönlü Doğu Anadolu Fay Zonu ve Bitlis Zagros Kenet Kuşağı adı verilen bindirme karakterli faylardır (Şekil 55).
Lice Fay Zonu, Adıyaman Fay Zonu, Bozova ve Kalecik fayları gibi Bölgedeki bütün kırık hatları bu sisteme bağlı olarak gelişmiş faylardır. Doğu- batı gidişli faylar tamamen ters fay veya bindirme karakterli faylardır. Kuzey- güney gidişli faylar da normal eğim atımlı faylar veya açılma çatlakları (gerilme çatlakları) şeklinde gözlenmektedir (Yılmaz, 1993).
Güneydoğu Anadolu bölgesi Torid ve Arap platformunun çarpışmasına bağlı olarak oluşmuş olan kenet bölgesindeki üniteler farklı araştırmacılar tarafından belirli bölümlere ayrılarak incelenmiştir. Rigo de Righi ve Cortesini (1964) Güneydoğu Anadolu Bölgesini stratigrafik özellikleri bakımından değerlendirmek üzere Toros Orojenik Kuşağı, Kenar Kıvrımları Kuşağı, Kıvrımlanmış Kuşak ve Ön Ülke olmak üzere 4 ana kuşağa ayırarak incelenmektedir.
Güney Tetis okyanusunun Kretase sonlarında kıta kenarlarına yerleşmiş olan kalıntıları Türkiye' nin güneyi üzerinden Bitlis- Zagros hattı boyunca İran' a doğru uzanmaktadır. Bu okyanusal kabuğun Geç Kretase- Erken Tersiyer zamanı boyunca kuzey yönlü yitim, doğrultu atımlı tektonik ve çarpışmalı tektonik rejimlerin neticesinde aşamalı olarak kapandığı görüşü jeologlar tarafından geniş bir kabul görmüştür.
Doğu Toros Otokton kayaçları ile ilişkisi görülmeyen ve Adana Baseni ile Amanoslar arasında kalan Misis- Andırın Yapısal Yükselimi içerisinde yer alan çalışma alanında (Şekil 55) genellikle Tersiyer yaşlı birimler gözlenmektedir.
Bu bölgede stratigrafik konum olarak alttan üste doğru; Erken Eosen yaşlı İsalı Katastrofik Fasiyesi (Dokuztekne Volkano- sedimanterleri); Geç Kretase- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu, Andırın Formasyonunun üyeleri olan Geç Kretase yaşlı Dokuztekne üyesi ve Geç Eosen- Oligosen yaşlı Bulgurkaya Olistostromu; Erken Miyosen yaşlı Gebenköy Formasyonu; Erken- Orta Miyosen yaşlı Karataş Formasyonu; Geç Miyosen yaşlı Kızıldere Formasyonu; Geç Pliyosen- Erken Pleistosen yaşlı Delihalil Bazaltı; Geç Pliyosen- Kuvaterner yaşlı kaliçi- taraça ve Kuvaterner yaşlı alüvyonlar yer almaktadır (Şekil 3).
Misis- Andırın havzası KD- GB uzanımı boyunca iki dilimden meydana gelmiştir (Kozlu, 1997). Birinci dilim, Misis- Andırın bölgesinde bloklu karışığı oluşturan ve blokların yer aldığı Bulgurkaya Olistostromunun yer aldığı çökel havzasıdır. Bu havza üzerine Akitaniyen-Burdigaliyen yaşlı Gebenköy Formasyonu ilksel ilişkili olarak gelmekte ve birimin tavanına doğru ve KB devamında Adana Baseninin Miyosen istiflerine geçilmektedir. İkinci dilim havzanın GD kanadında olup, Erken- Orta Miyosen yaşlı Aslantaş ve Karataş Formasyonlarının çökelme alanıdır.
Şekil 55 Çalışma alanı ve yakın çevresinin tektonik haritası (Ünlügenç ve Akıncı, 2017' den değiştirilerek alınmıştır.).
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 11 adet kimyasal, 4 adet paleontoloji ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 5.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası (EK 1) ve revizyonu tamamlamak için 26 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma alanından alınan yüzey numunelerinin genel dağılım tablo halinde aşağıda verilmiştir (Tablo 33).
| Kimya (XRF) | Paleontoloji | Jeoteknik | ||
|---|---|---|---|---|
| Ruhsat No | İli/ İlçesi | Alınan Kayaç Numune (Adet) 18039 18037 18001 18040 18038 18002 18501 18506 18003 18502 18509 18004 18503 18504 18505 18507 18508 |
||
| Adana- Ceyhan (Gündoğan) |
||||
| Sicil: 200704213 ER:3137103 |
||||
| 18510 | ||||
| 18511 | ||||
| Toplam | 11 | 4 | 4 |
| Tablo 33 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numunelerinin Genel Dağılımı | |
|---|---|
| ---------------------------------------------------------------------- | -- |
Çalışma sahasında yüzeyden alınan kayaç numunelerin koordinatlı listesi (Koordinatlar Magellan marka el GPS' si ile alınmıştır.) aşağıda (Tablo 34) verilmiştir.
| Koordinat Sistemi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No | Kayaç Örnek Numarası |
UTM_ED50_Zon 36 | Analiz Türü | Jeolojik Birim | ||
| X (m) | Y (m) | |||||
| 1 | 18037 | 736522.92 | 4085899.89 | Paleontoloji | Kireçtaşı | |
| 2 | 18038 | 736174.67 | 4086276.30 | Paleontoloji | Kireçtaşı | |
| 3 | 18039 | 736129.66 | 4086366.15 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 4 | 18040 | 736160.96 | 4086295.82 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 5 | 18501 | 736377.43 | 4085843.98 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 6 | 18502 | 736245.43 | 4086747.99 | Kimyasal (XRF) Analiz | - | |
| 7 | 18503 | 736245.43 | 4086747.99 | Kimyasal (XRF) Analiz | - | |
| 8 | 18504 | 736338.43 | 4086834.99 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 9 | 18505 | 736410.43 | 4086941.99 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 10 | 18506 | 736410.43 | 4086941.99 | Paleontoloji | Kireçtaşı | |
| 11 | 18507 | 736701.43 | 4087052.99 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 12 | 18508 | 735272.42 | 4085965.98 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 13 | 18509 | 735463.42 | 4085934.98 | Paleontoloji | Kireçtaşı | |
| 14 | 18510 | 735463.42 | 4085934.98 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 15 | 18511 | 735115.42 | 4085635.98 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı | |
| 16 | 18001 | 736578.19 | 4086924.35 | Jeoteknik Analiz | Kireçtaşı |
Tablo 34. Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örnekleri
| Sıra No | Kayaç Örnek Numarası |
Koordinat Sistemi | Jeolojik Birim | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| UTM_ED50_Zon 36 | Analiz Türü | |||||
| X (m) | Y (m) | |||||
| 17 | 18002 | 736522.94 | 4086887.48 | Jeoteknik Analiz | Kireçtaşı | |
| 18 | 18003 | 736155.26 | 4086294.59 | Jeoteknik Analiz | Kireçtaşı | |
| 19 | 18004 | 736203.02 | 4086203.20 | Jeoteknik Analiz | Kireçtaşı |
Numunelendirme prosedürü (torbalama, kayıt formu yazımı) alınan örnek tipine göre seçilerek uygulanmıştır (Şekil 56). Alınan tüm numuneler ayrı ayrı 1/ 5.000 ölçekli topoğrafik harita üzerine işlenmiştir (Şekil 57, Şekil 58 ve Şekil 59).
Şekil 56 Yüzey çalışmaları sırasındaki numunelendirme çalışmaları.
Şekil 57. Ruhsat alanı Paleontoloji Örnek alım haritası.
Şekil 58. Ruhsat alanı Kimyasal Örnek alım haritası.
Şekil 59. Ruhsat alanı Jeoteknik Örnek Alım haritası.
ER: 3137103 numaralı ruhsat alanı içerisinde, çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki mikritik kireçtaşı, ofiyolit ve derin deniz çökellerine ait blokları kapsayan Orta Eosen- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu (Tema) ve Kuvaterner yaşlı genç çökeller (alüvyon) bulunmaktadır.
Kireçtaşları beyaz, krem renkli kalsit damar ve/ veya damarcıklı, yer yer mitritik dolguludur. Yer yer erime boşlukları olan kayacın süreksizlik yüzeyleri boyunca kil dolgusu ve oksitlenme görülmektedir. Orta dereceli sağlam- sağlam dayanımlı (R3- R2) olan birim masiftir (W1). Bazı lokasyonlar da ise ayrışma yüzeyi gri, teze kırık yüzeyi beyaz- kirli beyaz renkli, kırık ve çatlaklı, çört yumruludur. Endüstriyel hammadde olarak düşünülen kireçtaşlarının, paleontolojik incelemesine yönelik 4 adet yüzeyden örnek alınmış ve kireçtaşlarının Kimmericiyen- Valanjiniyen (Geç Jura- Erken Kretase; E. EKMEKÇİ) yaşlı olduğu saptanmıştır. Yüzey verileri ile Rudist kavkılarıda dikkate alınarak kireçtaşlarının üst yaşının Geç Kretase' ye kadar çıkabileceği belirlenmiştir. Paleontolojik analiz sonuçlarının detayı Başlık 7.3.1.1' ve Şekil 57' de sunulmuştur.
Ruhsat sahasında belirlenen kireçtaşlarının kireç agregası olarak kullanımına yönelik yüzeyden 11 adet kimyasal analiz için kayaç örneği almış, ARGETEST laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda yapılan kimyasal için analiz sonuçları aşağıda (Tablo 35) verilmiştir.
| Tablo 35 Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örneklemeleri Kimyasal Analiz Değerleri (Argetest) |
|---|
| -------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Sıra No | Örnek No | Wgt kg 0.1 | Al2O3 % |
CaO % | SrO % | BaO % | Na2O % | SO3 % |
SiO2 % | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 18039 | 1.73 | 0.04 | 55.91 | 0.05 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 0.15 | |
| 2 | 18040 | 1.77 | 0.06 | 55.82 | 0.05 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 0.2 | |
| 3 | 18501 | 2.51 | 0.34 | 55.97 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 5.37 | |
| 4 | 18502 | 3.35 | 0.02 | 55.89 | 0.06 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 0.19 | |
| 5 | 18503 | 3.45 | 0.1 | 55.01 | 0.07 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 10.23 | |
| 6 | 18504 | 2.7 | <0.01 | 55.92 | 0.05 | <0.01 | <0.01 | 0.01 | 0.1 | |
| 7 | 18505 | 2.33 | 0.08 | 55.84 | 0.07 | <0.01 | <0.01 | 0.09 | 0.65 | |
| 8 | 18507 | 3.08 | 0.02 | 55.94 | 0.07 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 0.05 | |
| 9 | 18508 | 2.45 | 0.26 | 55.98 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.01 | 1.52 | |
| 10 | 18510 | 2.45 | 0.18 | 55.92 | 0.04 | <0.01 | <0.01 | 0.01 | 0.43 | |
| 11 | 18511 | 2.88 | 0.22 | 55.99 | 0.04 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 0.54 | |
| Sıra No | Örnek No | Wgt kg 0.1 | Fe2O3 % |
MnO % | Cr2O3 % |
MgO % | P2O5 % |
TiO2 % |
K2O % | LOI1000 % |
| 1 | 18039 | 1.73 | 0.02 | <0.01 | <0.01 | 0.23 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.56 |
| 2 | 18040 | 1.77 | 0.02 | <0.01 | <0.01 | 0.23 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.56 |
| 3 | 18501 | 2.51 | 0.5 | 0.02 | <0.01 | 0.3 | 0.02 | 0.02 | 0.1 | 37.25 |
| 4 | 18502 | 3.35 | 0.02 | <0.01 | <0.01 | 0.23 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.52 |
| 5 | 18503 | 3.45 | 0.07 | <0.01 | <0.01 | 0.24 | 0.01 | <0.01 | <0.01 | 34.18 |
| 6 | 18504 | 2.7 | 0.01 | <0.01 | <0.01 | 0.22 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.65 |
| 7 | 18505 | 2.33 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.37 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 42.82 |
| 8 | 18507 | 3.08 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 0.2 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.65 |
| 9 | 18508 | 2.45 | 0.15 | 0.01 | <0.01 | 0.26 | 0.01 | <0.01 | 0.09 | 41.63 |
| 10 | 18510 | 2.45 | 0.07 | <0.01 | <0.01 | 0.36 | <0.01 | 0.02 | 0.07 | 42.85 |
Kireçtaşlarının içerdiği ana element oksit bileşiklerini belirlemek amacıyla yapılan kimyasal analiz sonuçları aşağıda (Tablo 35) verilmiştir. Kalkerlerde (kireçtaşı) az oran da MgO bulunması dolomitin, Fe2O3 bulunması ise pirit, hematit gibi demir minerallerinin bulunduğunu ifade etmektedir. SiO2 ve Al2O3 varlığı ise varlığı ise kil mineralleri ve kuvars minerallerinden kaynaklanmaktadır (Yılmaz vd. 2011).
Kalkerlerin içerdikleri CaCO3 ve CaO % miktarları saflıklarını göstermektedir. Buna göre kalkerleri aşağıdaki (Tablo 36) gibi sınıflamak mümkündür.
| Adlandırma | % CaCO3 | % CaO |
|---|---|---|
| Çok Fazla Saf Kalkerler | >98,5 | >55,2 |
| Çok Saf Kalkerler | 97-98,5 | 54,3-55,2 |
| Orta Saf Kalkerler | 93,5-97,5 | 52,4-54,3 |
| Az Saf Kalkerler | 85-93,5 | 47,6-52,4 |
| Saf Olmayan Kalkerler | <85 | <47,6 |
Tablo 36 CaCO3 İçeriğine Göre Kalkerlerin Sınıflandırılması (DTP, 2000)
Yukarıda bahsi geçen karbonatlı kayaçlardan alınan kimyasal örneklerin analiz sonuçları Kırıkoğlu, 1996' ya (%98 CaCO3 içerikli ve SiO2 oranı %1' den düşük olmalıdır.) göre değerlendirildiğinde yeşil renkli lokasyonda yer alan birimlerin kireç agregası üretiminde kullanılacak hammadde özelliği taşımaktadır (Tablo 37 ve Şekil 60).
| Sıra No | Örnek No | CaCO3 % |
Al2O3 % |
CaO % |
SiO2 % |
Fe2O3 % |
MgO % |
P2O5 % |
TiO2 % |
K2O % |
LOI1000 (CO2) % |
Jeolojik Bitim | Madenin Cinsi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 18039 | 99.84 | 0.04 | 55.91 | 0.15 | 0.02 | 0.23 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.56 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
| 2 | 18040 | 99.68 | 0.06 | 55.82 | 0.2 | 0.02 | 0.23 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.56 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
| 3 | 18501 | 99.95 | 0.34 | 55.97 | 5.37 | 0.5 | 0.3 | 0.02 | 0.02 | 0.1 | 37.25 | Kireçtaşı (Yoğun kalsit damarlı) | - |
| 4 | 18502 | 99.80 | 0.02 | 55.89 | 0.19 | 0.02 | 0.23 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.52 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
| 5 | 18503 | 98.23 | 0.1 | 55.01 | 10.23 | 0.07 | 0.24 | 0.01 | <0.01 | <0.01 | 34.18 | Kireçtaşı (Yoğun kalsit damarlı) | - |
| 6 | 18504 | 99.86 | <0.01 | 55.92 | 0.1 | 0.01 | 0.22 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.65 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
| 7 | 18505 | 99.71 | 0.08 | 55.84 | 0.65 | 0.03 | 0.37 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 42.82 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
| 8 | 18507 | 99.89 | 0.02 | 55.94 | 0.05 | <0.01 | 0.2 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.65 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
| 9 | 18508 | 99.96 | 0.26 | 55.98 | 1.52 | 0.15 | 0.26 | 0.01 | <0.01 | 0.09 | 41.63 | Kireçtaşı (Yoğun kalsit damarlı) | - |
| 10 | 18510 | 99.86 | 0.18 | 55.92 | 0.43 | 0.07 | 0.36 | <0.01 | 0.02 | 0.07 | 42.85 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
| 11 | 18511 | 99.98 | 0.22 | 55.99 | 0.54 | 0.06 | 0.38 | <0.01 | <0.01 | 0.06 | 42.63 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) | Kalker |
Şekil 60 Kayaç CaO elementi için "Nokta Yoğunluğu" metodu ile oluşturulmuş dağılım haritası.
Ruhsat sahsında kireç agregası olarak kullanılamayan <30 mm boyutundaki malzemenin agrega olarak kullanımına yönelik 4 adet blok numune alınmış (Tablo 33, Tablo 34, Şekil 56 ve Şekil 59) ve Çözüm Jeoteknik laboratuvar analiz sonuçları aşağıda kapsamlı olarak değerlendirilmiştir.
Amerikan standartlarından ASTM D8 agregayı, "Harç veya beton oluşturmak amacıyla bir bağlayıcı madde ile veya temel tabakaları, demiryolu balastlarında, vb. işlerde tek başına kullanılan kum, çakıl, deniz kabuğu, cüruf ya da kırma taş gibi mineral bileşimli granüler (taneli) bir malzemedir." şeklinde tanımlamaktadır. Doğal Agrega, mekanik işlem dışında herhangi bir işleme tabi tutulmamış olan mineral kaynaklardan (nehirlerden, teraslardan, denizlerden, göllerden ve taş ocaklarından vb.) elde edilen kırılmış veya kırılmamış agregadır. Bunun dışında kırmataş ve geri kazanılmış agregalar birçok mühendislik uygulamasında kullanılmaktadır. 4.00 mm' den daha büyük agregalar iri agrega olarak tanımlanırken, 4.00 mm' den küçük olanlar ise ince agrega olarak tanımlanmaktadır. Bu raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, kimyasal bileşimi CaCO3 olan bir sedimanter kayaç olup, oluşumu denizel veya gölsel olabilmektedir. Ülkemizde alansal yayılım olarak en fazla bulunan kayaç türünü oluşturmaktadır. Kireçtaşları, başta beton agregası ve kireç agregası olmak üzere, farklı mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır.
Bu çalışma kapsamında doğal birim hacim kütle, tane boyu dağılımı, Los Angeles aşınma deneyi, metilen mavisi, sodyum sülfat, magnezyum sülfat, tane yoğunluğu, alkali reaktivite, ağırlıkça su emme ve porozite deneyleri yapılmış olup, elde edilen sonuçlar aşağıda sunulmuştur (Tablo 38).
| Örnek No | Hacim Kütle Doğal Birim ) (g/cm3 |
(#10 nolu % Elek Analizi Kalan) |
(#200 nolu % Elek Analizi Geçen) |
Aşınma Deneyi Los Angeles DEVİR -İRİ (%) 500 |
Metilen Mavisi MB (g/kg) |
Na2SO4 Don (%) Kaybı |
Mg2SO4 Don Kaybı (%) |
(Mg/m3) -İnce Yoğunluğu rs Tane |
Alkali Reaktivite Kimyasal Analiz |
Su Emme (%) | Porozite (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BLOK-GB1 | 2.63 | 91.9 | 3.6 | 24.4 | 0.32 | 7.8 | 6.1 | 2.54 | A BÖL. | 2.38 | 0.78 |
| BLOK-GB1 | 2.62 | 95.9 | 2.2 | 23.6 | 0.44 | 7.8 | 6.9 | 2.57 | A BÖL. | 3.45 | 0.28 |
| BLOK-GB1 | 2.65 | 94.0 | 4.3 | 25.1 | 0.30 | 7.9 | 7.0 | 2.49 | A BÖL. | 8.70 | 2.70 |
| BLOK-GB1 | 2.61 | 93.4 | 3.1 | 24.0 | 0.23 | 8.1 | 6.7 | 2.53 | A BÖL. | 6.17 | 0.23 |
| Maks. | 2.65 | 95.90 | 4.30 | 25.10 | 0.44 | 8.10 | 7.00 | 2.57 | -- | 8.70 | 2.70 |
| Minumum | 2.61 | 91.90 | 2.20 | 23.60 | 0.23 | 7.80 | 6.10 | 2.49 | -- | 2.38 | 0.23 |
| Std. | 0.02 | 1.66 | 0.88 | 0.64 | 0.09 | 0.14 | 0.40 | 0.03 | -- | 2.84 | 1.16 |
| Ortalama | 2.63 | 93.80 | 3.30 | 24.28 | 0.32 | 7.90 | 6.68 | 2.53 | -- | 5.18 | 1.00 |
Tablo 38 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri
Blok örneklerden hazırlanan örneklerin doğal birim hacim kütleleri 2.65 ile 2.61 g/cm3 arasında değişirken, tane yoğunluğu 2.57 ile 2.49 mg/m3 arasında değişmektedir. Buna göre işletilmesi düşünülen kireçtaşı agregaları normal ağırlıklı agregalar sınıfındadır. Tane boyu dağılımına baktığımızda 10 no' lu elek (2.00 mm) üzerinde kalan agregaların ortalama oranının % 93.80 olduğu, buna göre deneylerde kullanılan agrega örneğinin daha çok iri agrega olarak nitelendirilen boyuttaki agregalardan oluştuğu anlaşılmaktadır. 0.063 mm göz açıklıklı elekten geçen kütlece ortalama %3.30 olduğundan, TS 706 EN 12620' ye göre f4 kategorisinde yer almaktadır.
TS 706 EN 12620 standardına göre basınç dayanımı 100 MPa' dan az olan tüm doğal ve yapay agregaların parçalanmaya dayanımının araştırılması gerekmektedir. Bu raporda agregaların aşınma dayanımlarının belirlenmesi için TS EN 1097-2 standardına göre Los Angeles Aşınma deneyi yapılmıştır. Agregaların aşınma yüzdesi ne kadar küçük ise, parçalanmaya dayanımının o kadar yüksek olduğu bilinmektedir. Aşınma kaybı olarak tanımlanan bu kayıp yüzdesinin, beton agregasında 500 devir için % 50' yi geçmemesi istenir. Yol agregaları için ise bu değerin 500 devirde % 30' u geçmemesi istenmektedir. Los Angeles aşınma deneyi işletilmesi planlanan kireçtaşı agregaları için ayrı ayrı yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar Tablo 38' de gösterilmiştir. İri agregalarda parçalanma direnci tayini için kullanılan Los Angeles katsayısı, TS 706 EN 12620' ye göre %50' den daha az olmalıdır. Düşük aşınma dayanımı değerleri agregaların mekanik etkilere karşı dayanımlarının yüksek olduğuna işaret etmektedir.
Agrega numunelerinin kalitesini belirlemek için 0‐ 2 mm tane boyu aralığındaki agregalara uygulanan metilen mavisi testi sonucu, MB değeri % 0,23 ile %0.44 arasında değişmekte olup, ortalama MB değeri % 0.32 bulunmuştur. Bu durum, agreganın ince madde içermediğine işaret etmektedir. Ayrıca çok ince malzeme muhtevası değerinin de düşük olması metilen mavisi sonucunu desteklemektedir. MB değerinin yüksek olması özellikle beton agregası kullanımında bazı dezavantajları beraberinde getirmektedir. İşletilmesi düşünülen kireçtaşı agregalarının çok ince malzeme oranının düşük olması dolaysıyla beton agregası olarak kullanımında, betonun mukavemetini düşürmesi, donatının korozyona karşı korunmasını azaltma ve beton geç priz olması gibi olumsuzluklar beklenmemektedir.
TS EN 1097‐6' ya göre özgül ağırlıklar, iri agregalar (4‐ 11.2 ve 11.2‐ 22.4 mm) için 2.66 ve 2.68 Mg/m³, ince agrega (0- 4 mm) için ise 2.7 Mg/m³' dür. Özgül ağırlık değerleri 2.49 ile 2.57 arasında değiştiğinden ilgili standardın öngördüğü limit özgül ağırlık değerleri (2.50- 2.70 Mg/m3 ) uyumlu olduğu görülmektedir.
Agregaların, donma ve çözülme direnci testleri TS EN 1367‐1' e göre yapılmış olup, sonuçlar Tablo 38' de verilmiştir. İri agregalarda dona dayanıklılık, TS 706 EN 12620' ye göre % 4'den daha az olması gerekmektedir. İşletilmesi düşünülen kireçtaşlarının Na2SO4 Don Kaybı % 7.80 ile %8.10 arasında değişirken, Mg2SO4 Don Kaybı %6.10 ile %7.00 arasında değişmektedir. Bu değerler beton agregaları için standartta tanımlanan limit değerlerine yakın olup, donma- çözülme döngüleri sonucu agregalarda kısmi bir tahribat beklenebilir.
TS 2517 standardına uygun olarak hazırlanan örnek alkali- silis bakımından incelenmiştir. İnceleme sonucu alkali azalması ve çözünen silis değerleri belirlenmiş ve sonuçlar aşağıda (Tablo 39 ve Şekil 61) verilmiştir.
| Örnek No | Sıra No | Alkali Azalması (mmol/L) |
Çözünen Silis (mmol/L) |
Tanımlama | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| BLOK-GB1 | 1 | 215.5 | 104.2 | I. Bölge | ||
| BLOK-GB1 | 2 | 208.6 | I. Bölge | |||
| BLOK-GB1 | 3 | 90.5 | I. Bölge | |||
| BLOK-GB1 | 4 | 223.3 | 95.3 | I. Bölge |
| Tablo 39 Kireçtaşının Alkali Azalması Ve Çözünen Silis Değerleri | ||
|---|---|---|
Betonda oluşan "Alkali Silika Reaksiyonu", beton bünyesindeki alkali boşluk çözeltisi ve agregadaki reaktif mineraller (reaktif silika ve silikatlar olarak) arasındaki reaksiyon sonucu oluşur. Reaksiyon, suyu absorbe edebilen jel oluşumuna yol açar ve genleşme sonucunda jel, betona kuvvet uygular. Belirli şartlarda, beton bünyesinde oluşan bu reaksiyonlar, betonda hasar oluşturucu genleşme ve çatlamalara yol açabilir. Yukarıda (Tablo 39) verilen ASR sonuçları TS 2517' deki abak üzerine yerleştirildiğinde I. bölgede yer almakta dolaysıyla işletilmesi planlanan kireçtaşları alkali reaktivite açısından zararsız agregalar olarak tanımlanmıştır.
Şekil 61 Kireçtaşı numunelerinin alkali-silis reaktivitesi (TS 2517).
Ülkemizde kireçtaşlarının beton agregası olarak kullanımı yaygın olmasına rağmen, kireçtaşları ve agregaları yol malzemesi olarak kullanımı da bir o kadar yaygındır. Bundan dolayı işletilmesi düşünülen kireçtaşları Karayolu Teknik Şartnamesinde (2013) belirtilen sınır değerler açısından da irdelenmiştir. Aşağıda (Tablo 40) karayollarında uygulanan dayanma yapılarında ve şevlerin desteklenmesi kullanılacak kayaçların fiziksel ve mekanik özelliklerin limit değerleri verilmiştir. Tabloda limit değerlerin karşılandığı parametrelere karşılık hücreler açık yeşil, karşılanmadığı hücreler ise açık kahve renk ile gösterilmiştir. Buna göre kireçtaşları, gabion duvar yapımında, taş dolgu yapımında, tahkimat taşı, pere yapımında ve yığma yapılarda doğal taşlardan istenilen özelliklerin tamamına yakını karşılamaktadır. Sadece Na2SO4 don kaybı %7.80 ile %8.10 arasında değiştiğinden, gabion duvar ve taş dolgu yapımını kısmen karşılarken, diğer yapılar için istenen limit değerleri karşılamamaktadır. Burada yapılan değerlendirmeler sınırlı sayıda örnek üzerinde elde edilen laboratuvar verilerine göre yapılmaktadır. Na2SO4 don kaybı açısından daha kesin değerlendirme yapmak için ruhsat sahasında farklı kireçtaşı mostralarından alınacak örnekler üzerinde gerekli deneylerin yapılması gerekmektedir.
Aşağıda (Tablo 40) yol üst yapılarında kullanılan agregalar için aranan limit değerler verilmiştir. Tabloda limit değerlerin karşılandığı parametrelere karşılık hücreler açık yeşil, karşılanmadığı hücreler ise açık kahve renk ile gösterilmiştir. İşletilmesi planlanan kireçtaşları tabloda istenilen parametreleri, su emme (%) hariç tamamını karşılamaktadır. Kireçtaşlarından elde edilen iri agregaların su emme değerleri %2.38 ile %8.70 gibi oldukça geniş bir aralıkta değişmektedir. Buradan anlaşılmaktadır ki, ruhsat sahasında mostra veren kireçtaşlarının bir bölümü karayolu üstyapılarında kullanılacak agregalardan istenen su emme limit değerlerini karşılayabilmektedir. Bu durumun netleştirilmesi için farklı mostralardan alınacak yeni örnekler üzerinde deneysel çalışmaların yapılması gerekmektedir.
| Türü/ Parametre Dayanma Yapı |
deney yöntemi ile Kaba agregada Los Angeles Parçalanma Direnci ( %) |
Görünür Yoğunluk (kg/m3 ) |
Kütlece Su Emme Oranı (%) |
Magnezyum Sülfat Deneyi (Mg2 SO4 ile) % |
direncin tayini (%) kristallenmesine (Na2 SO4 10 H2O) ile Tuz |
Basınç Dayanımı Tek Eksenli (MPa) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Gabion Var Yapımında Kullanılacak Kayaçların Fiziksel ve Mekanik Özellikleri |
≤35 | ≥ 2,20 | ≤ 2,0 | ≤ 10 | ≤ 7 | -- |
| Taş Dolgu Yapımında Kullanılacak Taşın Özellikleri |
≤35 | ≥ 2,20 | ≤ 2,0 | ≤ 10 | ≤ 7 | -- |
| Tahkimat Taşının Özellikleri | ≤ 30 | ≥ 2,40 | ≤ 1,8 | ≤ 8 | ≤ 5 | ≥ 50 |
| Pere Yapımında Kullanılacak Taşların Özellikleri |
≤ 30 | ≥ 2,30 | ≤ 1,8 | ≤ 8 | ≤ 5 | -- |
| Kâgir İnşaat İşlerinde Kullanılacak Taşlar |
≤ 30 | ≥ 2,30 | ≤ 1,8 | ≤ 8 | ≤ 5 | ≥ 50 |
| Standartlar | TS EN 1097-2 |
TS 699 TS EN 1936 |
TS EN 13755 |
TS EN 1367-2 |
TS 699 ve TS EN 12370 |
TS EN 1926 |
Tablo 40 Dayanma Yapıları Ve Şevlerin Desteklenmesi Amacıyla Kullanılacak Kayaçların Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013)
Sonuç olarak, kireçtaşları kireç agregası gibi endüstriyel kullanım alanlarının yanında birçok mühendislik uygulamasında doğal malzeme olarak kullanılmaktadır. Kayaçların ve kayaçlardan elde edilen agregaların mühendislik uygulamalarında kullanılabilirliğini tanımlamak için ulusal ve uluslararası birçok standart geliştirilmiştir. Söz konusu standartlar kayaç ve agregaların fiziksel ve mekanik özellikleri için limit değerler tanımlamıştır. Bu raporda işletilmesi düşünülen kireçtaşlarının laboratuvarda belirlenen temel özellikleri göz önünde bulundurularak beton agregası ve karayolu yapılarında kullanılabilirliği irdelenmiştir (Tablo 41). Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları Na2SO4 don kaybı ve agrega % su emme parametreleri dışında, standartlarda tanımlanan limit değerleri karşılamaktadır. Söz konusu bu iki parametre için kısıtlı laboratuvar deneylerinde limit değerlere oldukça yakın sonuçlar elde edilmiştir.
Tablo 41 Yol Üst Yapılarında Kullanılacak Agregaların Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013)
| Türü/ Parametre Dayanma Yapı |
Metilen Mavisi Deneyi (MB) |
Doygun Yüzey Kuru Birim Hacim Ağırlık (g/cm3 ) |
si (%) Su Emme %' |
Magnezyum Sülfat Deneyi (Mg2 SO4 ile) % |
Deneyi) (500 devir) Direncinin Tayini (Los Angeles Parçalanma (%) |
Çözülmeye Karşı Direncin Tayini Donmaya ve |
Organik Madde, (%3 NaOH) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İnce Agregaya Ait Fiziksel ve Mekanik Özellikler |
≤ 1,5 | > 2,55 | < 3,0 | -- | -- | -- | -- |
| İri Agreganın Fiziksel ve Mekanik Özellikleri |
> 2,55 | < 3,0 | ≤ % 18 (MS18) |
≤ % 35 (LA35) | ≤ % 1,0 (F1) | -- | |
| Yol Üst Yapı-Alttemel Malzemesinin Fiziksel Özellikleri |
≤ 4,0 (MB4,0) ≤ 5,5 MB5,5)** |
-- | -- | ≤ 25 (MS25) |
≤ 45 (LA45) | --- | NGF |
| Yol Üst Yapı-Temel Kaba Agreganın Fiziksel Özellikleri |
-- | ≤ 3,0 | ≤ 20 (MS20) |
≤ 35 (LA35) | -- | NGF | |
| Yol Üst Yapı-Temel İnce Agreganın Fiziksel Özellikleri |
≤ 3,0 (MB3,0) ≤ 4,5(MB4,5)** |
-- | -- | -- | -- | -- | NGF |
| Bitümlü Sathi Kaplama- Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Makadam Sathi Kaplama Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 3,0 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Koruyucu Sathi Kaplama- Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Temel- Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Temel- İnce Agrega Özellikleri |
≤ 2,0 (MB 2,0 ) ≤ 3,5 (MB3,5)** |
-- | ≤ 2,5 | -- | -- | -- | NGF |
| Asfalt Betonu Binder ve Aşınma Tabakaları-- Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | B ≤ 2,5 A ≤ 2,0 |
B ≤ 18 (MS18) A≤ 16 (MS16) |
B ≤ 30 (LA30)* A ≤ 27 (LA27) |
-- | -- |
| Asfalt Betonu Binder ve Aşınma Tabakaları--İnce Agrega Özellikleri |
≤ 1,5 (MB1,5) ≤ 3,0 (MB3,0 )** |
-- | B ≤ 2,5 A ≤ 2,0 |
-- | -- | -- | NGF |
| Taş Mastik Asfalt (Tma)-Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,0 | ≤ 14 (MS14) |
≤ 25 (LA25)* | -- | -- |
| Taş Mastik Asfalt (Tma)-İnce Agrega Özellikleri |
≤ 1,5 (MB1,5) ≤ 3,0 (MB3,0)** |
-- | ≤ 2,0 | -- | -- | -- | NGF |
| Standartlar | TS EN 933-9 |
TS EN 1097-6 |
TS EN 1097-6 |
TS EN 1367-2 |
TS EN 1097 - 2 |
TS EN 1367 - 1 |
TS EN 1744-1 |
Bu bölüm araştırma ve maden kaynak tahminine yönelik sondaj bilgilerini içerir. Jeoteknik amaçlı çalışmalara ait incelemeler Başlık 7.4' te verilmiştir. Sondaj çalışmaları, ruhsat sahasında Kasım 2023 yılında yapılan yüzey çalışmalarına (kimyasal analiz ve jeolojik veriler) göre kalker üretimi amacı ile belirlenen 40 lokasyonda toplam 3003.40 m (1008.60 m el karotlu ve 1994.80 m paletli) olarak gerçekleştirilmiştir.
Çalışma alanında yapılan sondaj lokasyonlarına ait koordinatlar el GPS' i ile belirlenmiştir. Sondajlar tamamlandıktan sonra yapılan ise sondaj koordinatları D- GPS ile ölçülmüştür. Yapılan sondajların hepsi karotlu olup, Aksoylar Mühendislik Sondaj A.Ş. tarafından gerçekleştirilmiştir.
Sondajlara ait detay analiz sonuçları ek olarak (EK 5) verilmiştir. Çalışmalar sonucunda kalker özelliklerinin yanal ve düşey uzanımı, geometrisi ve maden kaynak tahmini ortaya çıkarmıştır. Yapılan sondajların yerlerini gösteren 1/ 5.000 ölçekli lokasyon haritası Şekil 62 (EK 4) ve sondajlara ait bilgiler ise Tablo 42' de verilmektedir.
Şekil 62 Sondaj lokasyonları haritası.
| Kimya | Petrografi | Paleontoloji | Jeoteknik | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sondaj No |
Eğim Yönü |
Eğim Açısı |
Metraj | TKV % | RQD % | Başlama Tarihi |
Bitiş Tarihi | Sondaj Çapı | ARGETEST lab. giden num (Adet) |
Dış lab. giden num (Adet) |
Standart num (Adet) |
Standart num. ismi |
İkiz num (Adet) |
KTÜ Jeoloji lab. giden num (Adet) |
MTA'ya giden num (Adet) |
Çözüm Jeoteknik lab. giden num (Adet) |
SG num. (Adet) |
Ortalama g/cm3 |
| ADD-1 | 0 | 90 | 100.00 | 98.79 | 89.21 | 06.11.2023 | 08.11.2023 | HQ | 100 | 5 | 3 | 2.56 | ||||||
| ADD-2 | 0 | 90 | 100.00 | 96.85 | 91.09 | 09.11.2023 | 12.11.2023 | HQ | 20 | 3 | 20 | 2.5 | ||||||
| ADD-3 | 0 | 90 | 150.60 | 93.51 | 77.68 | 12.11.2023 | 18.11.2023 | HQ | 30 | 4 | 13 | 2.67 | ||||||
| ADD-4 | 30 | 60 | 150.00 | 98.47 | 81.25 | 16.11.2023 | 20.11.2023 | HQ | 28 | 1 | 2.66 | |||||||
| ADD-5 | 0 | 90 | 100.00 | 90.05 | 38.12 | 10.11.2023 | 14.11.2023 | HQ | 9 | 7 | 1 | 10 | 2.66 | |||||
| ADD-6 | 0 | 90 | 111.60 | 98.22 | 49.23 | 21.11.2023 | 25.11.2023 | HQ | 1 | 4 | - | - | ||||||
| ADD-7A | 230 | 60 | 125.00 | 94.75 | 42.85 | 27.11.2023 | 01.12.2023 | HQ | 12 | 1 | 1 | 2.68 | ||||||
| ADD-7B | 90 | 60 | 73.10 | 97.37 | 58.78 | 05.12.2023 | 13.12.2023 | HQ | 14 | 4 | 3 | 2.68 | ||||||
| ADD-8A | 270 | 70 | 150.00 | 91.25 | 67.37 | 06.01.2024 | 08.01.2024 | HQ | 23 | 3 | 1 | AMIS0250 | 2 | 1 | 1 | 2.57 | ||
| ADD-8B | 120 | 70 | 100.00 | 90.18 | 46.70 | 08.01.2024 | 10.01.2024 | HQ | 15 | 2 | 1 | AMIS0461 | 1 | 3 | 2.59 | |||
| ADD-9 | 0 | 90 | 80.50 | 72.92 | 35.89 | 16.01.2024 | 18.01.2024 | HQ | 18 | 16 | 1 | AMIS0461 | 1 | 2 | 2.64 | |||
| ADD-10A | 270 | 60 | 151.00 | 92.91 | 62.37 | 13.01.2024 | 15.01.2024 | HQ | 23 | 3 | 2 | AMIS0461, AMIS0250 |
1 | 3 | 2.6 | |||
| ADD-10B | 270 | 80 | 81.00 | 91.50 | 40.00 | 11.01.2024 | 12.01.2024 | HQ | 3 | 1 | 1 | AMIS0461 | 1 | 2.63 | ||||
| ADD-11A | 349 | 80 | 102.00 | 89.02 | 40.97 | 01.01.2024 | 03.01.2024 | HQ | 6 | 1 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 2.66 | |||
| ADD-11B | 349 | 60 | 158.00 | 94.77 | 67.54 | 02.01.2024 | 04.01.2024 | HQ | 29 | 3 | 1 | AMIS0250 | 2 | 3 | 3 | 2.63 | ||
| ADD-12A | 336 | 60 | 152.00 | 94.98 | 58.84 | 25.12.2023 | 30.12.2023 | HQ | 21 | 2 | 1 | 2 | 2 | 2.66 | ||||
| ADD-12B | 336 | 80 | 110.00 | 88.99 | 48.35 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | HQ | 5 | 1 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 2.65 | |||
| ADH-1 | 0 | 90 | 30.00 | 86.72 | 66.66 | 04.12.2023 | 06.12.2023 | BQ | 6 | 1 | 1 | 2.67 | ||||||
| ADH-2 | 0 | 90 | 30.00 | 75.67 | 777.40 | 29.11.2023 | 30.11.2023 | BQ | 6 | - | - | |||||||
| ADH-3 | 0 | 90 | 31.60 | 77.37 | 62.80 | 02.12.2023 | 03.12.2023 | BQ | 6 | - | - | |||||||
| ADH-4 | 0 | 90 | 30.00 | 65.43 | 43.33 | 23.11.2023 | 27.11.2023 | BQ | 5 | 1 | 2.67 | |||||||
| ADH-5 | 0 | 90 | 30.00 | 76.23 | 63.30 | 07.12.2023 | 11.12.2023 | BQ | 6 | 4 | 1 | 2.63 | ||||||
| ADH-6 | 0 | 90 | 30.00 | 68.60 | 63.30 | 12.12.2023 | 13.12.2023 | BQ | 6 | 1 | 2.67 | |||||||
| ADH-7 | 0 | 90 | 30.00 | 69.23 | 48.13 | 15.12.2023 | 17.12.2023 | BQ | 8 | 1 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 2.6 | |||
| ADH-9 | 0 | 90 | 30.00 | 83.37 | 67.07 | 18.12.2023 | 19.12.2023 | BQ | 6 | 1 | - | - | ||||||
| ADH-10 | 0 | 90 | 61.00 | 70.46 | 64.61 | 15.12.2023 | 18.12.2023 | NQ | 12 | 3 | 1 | 2.67 | ||||||
| ADH-11 | 0 | 90 | 52.00 | 85.49 | 80.68 | 21.11.2023 | 23.11.2023 | NQ | 10 | 1 | 2.68 | |||||||
| ADH-12 | 0 | 90 | 30.00 | 74.67 | 72.97 | 11.12.2023 | 12.12.2023 | BQ | 6 | 1 | AMIS0250 | 1 | 2.65 | |||||
| ADH-13 | 0 | 90 | 60.00 | 83.14 | 77.53 | 24.11.2023 | 28.11.2023 | NQ | 12 | 1 | 2.67 | |||||||
| ADH-14 | 0 | 90 | 61.50 | 65.57 | 57.31 | 19.12.2023 | 21.12.2023 | NQ | 14 | 2 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 2.65 | |||
| ADH-16 | 0 | 90 | 30.00 | 77.20 | 66.77 | 13.12.2023 | 14.12.2023 | BQ | 6 | 1 | 6.67 | |||||||
| ADH-17 | 0 | 90 | 52.00 | 91.55 | 84.38 | 12.11.2023 | 16.11.2023 | NQ | 10 | 1 | 2 | 2.67 | ||||||
| ADH-18 | 0 | 90 | 60.00 | 74.84 | 72.53 | 12.12.2023 | 15.12.2023 | NQ | 12 | 3 | 2.67 | |||||||
| ADH-19 | 0 | 90 | 30.00 | 86.30 | 74.40 | 20.12.2023 | 21.12.2023 | BQ | 8 | 1 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 2.6 | |||
| ADH-21 | 0 | 90 | 60.00 | 35.76 | 23.66 | 24.12.2023 | 25.12.2023 | NQ | 9 | 1 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 2.64 | |||
| ADH-22 | 0 | 90 | 60.00 | 33.19 | 8.33 | 25.12.2023 | 27.12.2023 | NQ | 4 | 1 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 1 | 2.61 | ||
| ADH-26 | 0 | 90 | 60.00 | 53.82 | 38.17 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | NQ | 13 | 1 | 1 | AMIS0250 | 1 | 1 | 1 | 2.68 | ||
| ADH-29 | 0 | 90 | 30.00 | 34.20 | 0.10 | 23.12.2023 | 24.12.2023 | BQ | Num Yok | - | - | |||||||
| ADH-13A | 0 | 90 | 60.50 | 82.75 | 76.37 | 29.11.2023 | 03.12.2023 | NQ | 12 | - | - | |||||||
| ADH-13B | 0 | 90 | 60.00 | 61.95 | 55.27 | 05.12.2023 | 11.12.2023 | NQ | 12 | 2 | 2.66 | |||||||
| Toplam | 3003.40 | - | - | - | - | - | 546 | 43 | 16 | - | 16 | 34 | 1 | 8 | 90 | - |
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{ARAMA}}
$$
Sahada Wireline karotlu sondaj tekniği ile değişik özelliklerde üstten döner el ve hidrolik sondaj makinaları kullanılmıştır. Sahada kullanılan üstten döner sondaj makinalarının genel özellikleri, ekipman ve malzemeleri aşağıda (Tablo 43 ve Şekil 63) verilmiştir.
| Sondaj Makinasının Bölümleri |
Teknik Özellikleri | Ekipman ve Malzemeler |
|---|---|---|
| Güç Ünitesi | 153 KW (2200 RRM), 194 kW (260 hp) ve 283 KW(380 hp) |
Karotiyer ve İç Tüp |
| Kule ve Besleme Sistemi | Çekme Kapasitesi: 14.400 kg, 15.000 kg, 15.700 kg ve 22.600 kg |
Tij |
| Basma Kapasitesi: 6.000 kg, 8.000 kg, 12.000 kg | ||
| Besleme Boyu: 3,35 m., 3,40 m. ve 3,50 m. | ||
| Ana Vinç | Tek Halat Çekiş Kapasitesi: 7.258 kg, 8.800 kg, 9.070 kg ve 18.144 kg |
Çamur Karıştırıcı |
| Rotasyon Ünitesi | Distribütör: İç çap 117 m. | Karot Sandıkları |
| Kenara Açılma Miktarı: 300 mm. | ||
| Montaj Tipi: Palet | ||
| Derinlik Kapasitesi | BQ:70 m, 100 m, 350 m | Sondaj Çamurları (Bentonit, Polimerler) |
| NQ: 1.064 m, 1.500 m, 2.500 m | ||
| HQ: 722 m, 1000 m, 1900 m | ||
| Çamur Pompası | Tipi: Hidrolik | - |
| Kapasite: 130-240 l/dk ayarlanabilir | ||
| Maksimum basınç: 60-120 dk. |
Arazide BQ, NQ, ve HQ çapta üç farklı tij kullanılmıştır. Tijler sondaj sıvısını matkaba ileten ve dönme hareketini sağlayan birbirine eklenerek yer altı ve yer üstünde bağlantıyı sağlayarak sondajın derinleşmesine yardımcı olan iyi çelikten üretilmiş özel teknikli borulardır. Tijlerin özellikleri ve sondaj kuyularındaki ilerlemeler aşağıda (Tablo 44) sunulmuştur.
HQ 1994.80 89,90 77,80 5,50 3,05
| Tablo 44 Sondajlarda Kullanılan Tijler Ve Toplam İlerleme Derinlikleri | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıl | Tipi | Sondajlardaki İlerleme (m) |
% Oran | Dış Çap (mm) |
İç Çap (mm) |
Et Kalınlığı (mm) |
Uzunluk (m) |
| 2023- 2024 | BQ | 361.60 | 42 | 35 | 2,5 | 100- 1,50 | |
| NQ | 647 | 69,90 | 60,30 | 5,00 | 1,50- 3,05 |
Şekil 63 Üstten döner sondaj makinası, ekipman ve malzemeleri (a: Tij, b: Karotiyer, c: çamur pompası, d: çamur karıştırıcı, e: karot sandıkları, f: bentonit
Çalışma sahasında yapılan sondajlar üç ayrı sondaj makine ve ekipmanı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu ayrımın en büyük sebebi ruhsatın kuzey ve kuzeydoğusunun yüksek röliyefli sarp arazi oluşudur. Bu kesimlerde BQ ve NQ çapta delgi yapabilen küçük portatif el karot makineleri kullanılmıştır. BQ çaptaki el karot sondaj makinası ile maksimum 30.00 m, Kavazaki 3.5 HP marka NQ çapta el karot sondaj makinası ile de maksimum 61.50 m derinlikte sondaj çalışması gerçekleştirilmiştir. Makinaların çalışması için Delfin 2022 model 70 kW jeneratör ve 10 kW mıknatıslı motorla döngü yapılıp karot alımı gerçekleştirmişlerdir (Şekil 64 b, c). Yapılan tüm kuyular 90° eğimdedir.
Ruhsat sahasında yol izni (orman) alınmış alanlarda kullanılan hidrolik paletli makineler ise HQ çaplı olup, maksimum 158.50 m karot alımı gerçekleştirilmiştir (Şekil 64a). Hidrolik makinelerde, kalınlık hesabı yapabilmek amacı ile 60°,70°, 80° ve 90° eğimli kuyular yapılmıştır.
El karot makineleri elektirik ile çalışmakta olup, tamamen portatif ve sökülüp takılır özelliktedir. Hidrolik paletli sondaj makineleri delgi işlemine çamur havuzu ve kuyu kontrol mühendisi tarafından kuyu çapı belirlenerek uygun tij ile zemine uygun emprenye matkap kullanılmıştır. Çamur değerleri ve kimyasalları kontrol mühendisi Jeoloji Mühendisi Avni TAPTIK tarafından belirlenip denetlenmiştir. Sondaj çalışmalarının tamamı karotiyerle karot numunesi alınmak kaydı ile gerçekleştirilmiştir. Kuyu bitimi kuyu sonu takım çekilmesi beklenmiş ve kuyu metrajı ve takım uzunluğu karşılaştırılmıştır.
Şekil 64 Sondajlarda kullanılan makine tipleri (a, b, ve c).
Tüm yapılan sondajlarda 361.60 m BQ çapta, 647.00 m NQ çapta ve 1994.80 m HQ çapta karot alımı gerçekleştirilmiştir. Sondajların ayrı ayrı toplam karot verimi (TKV %) hesaplanmıştır. Ortalama toplam karot verimi 80 %' dir (Tablo 45).
| Sondaj No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | TKV % | Başlama Tarihi | Bitiş Tarihi | Sondaj Çapı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ADD-1 | 0 | 90 | 100.00 | 98.79 | 06.11.2023 | 08.11.2023 | HQ |
| ADD-2 | 0 | 90 | 100.00 | 96.85 | 09.11.2023 | 12.11.2023 | HQ |
| ADD-3 | 0 | 90 | 150.60 | 93.51 | 12.11.2023 | 18.11.2023 | HQ |
| ADD-4 | 30 | 60 | 150.00 | 98.47 | 16.11.2023 | 20.11.2023 | HQ |
| ADD-5 | 0 | 90 | 100.00 | 90.05 | 10.11.2023 | 14.11.2023 | HQ |
| ADD-6 | 0 | 90 | 111.60 | 98.22 | 21.11.2023 | 25.11.2023 | HQ |
| ADD-7A | 230 | 60 | 125.00 | 94.75 | 27.11.2023 | 01.12.2023 | HQ |
| ADD-7B | 90 | 60 | 73.10 | 97.37 | 05.12.2023 | 13.12.2023 | HQ |
| ADD-8A | 270 | 70 | 150.00 | 91.25 | 06.01.2024 | 08.01.2024 | HQ |
| ADD-8B | 120 | 70 | 100.00 | 90.18 | 08.01.2024 | 10.01.2024 | HQ |
| ADD-9 | 0 | 90 | 80.50 | 72.92 | 16.01.2024 | 18.01.2024 | HQ |
| ADD-10A | 270 | 60 | 151.00 | 92.91 | 13.01.2024 | 15.01.2024 | HQ |
| ADD-10B | 270 | 80 | 81.00 | 91.50 | 11.01.2024 | 12.01.2024 | HQ |
| ADD-11A | 349 | 80 | 102.00 | 89.02 | 01.01.2024 | 03.01.2024 | HQ |
| ADD-11B | 349 | 60 | 158.00 | 94.77 | 02.01.2024 | 04.01.2024 | HQ |
| ADD-12A | 336 | 60 | 152.00 | 94.98 | 25.12.2023 | 30.12.2023 | HQ |
| ADD-12B | 336 | 80 | 110.00 | 88.99 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | HQ |
| ADH-1 | 0 | 90 | 30.00 | 86.72 | 04.12.2023 | 06.12.2023 | BQ |
| ADH-2 | 0 | 90 | 30.00 | 75.67 | 29.11.2023 | 30.11.2023 | BQ |
| ADH-3 | 0 | 90 | 31.60 | 77.37 | 02.12.2023 | 03.12.2023 | BQ |
| ADH-4 | 0 | 90 | 30.00 | 65.43 | 23.11.2023 | 27.11.2023 | BQ |
| ADH-5 | 0 | 90 | 30.00 | 76.23 | 07.12.2023 | 11.12.2023 | BQ |
| ADH-6 | 0 | 90 | 30.00 | 68.60 | 12.12.2023 | 13.12.2023 | BQ |
| ADH-7 | 0 | 90 | 30.00 | 69.23 | 15.12.2023 | 17.12.2023 | BQ |
| ADH-9 | 0 | 90 | 30.00 | 83.37 | 18.12.2023 | 19.12.2023 | BQ |
| ADH-10 | 0 | 90 | 61.00 | 70.46 | 15.12.2023 | 18.12.2023 | NQ |
| ADH-11 | 0 | 90 | 52.00 | 85.49 | 21.11.2023 | 23.11.2023 | NQ |
| ADH-12 | 0 | 90 | 30.00 | 74.67 | 11.12.2023 | 12.12.2023 | BQ |
| ADH-13 | 0 | 90 | 60.00 | 83.14 | 24.11.2023 | 28.11.2023 | NQ |
| ADH-14 | 0 | 90 | 61.50 | 65.57 | 19.12.2023 | 21.12.2023 | NQ |
| ADH-16 | 0 | 90 | 30.00 | 77.20 | 13.12.2023 | 14.12.2023 | BQ |
| ADH-17 | 0 | 90 | 52.00 | 91.55 | 12.11.2023 | 16.11.2023 | NQ |
| ADH-18 | 0 | 90 | 60.00 | 74.84 | 12.12.2023 | 15.12.2023 | NQ |
| ADH-19 | 0 | 90 | 30.00 | 86.30 | 20.12.2023 | 21.12.2023 | BQ |
| ADH-21 | 0 | 90 | 60.00 | 35.76 | 24.12.2023 | 25.12.2023 | NQ |
| ADH-22 | 0 | 90 | 60.00 | 33.19 | 25.12.2023 | 27.12.2023 | NQ |
| ADH-26 | 0 | 90 | 60.00 | 53.82 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | NQ |
| ADH-29 | 0 | 90 | 30.00 | 34.20 | 23.12.2023 | 24.12.2023 | BQ |
| ADH-13A | 0 | 90 | 60.50 | 82.75 | 29.11.2023 | 03.12.2023 | NQ |
| ADH-13B | 0 | 90 | 60.00 | 61.95 | 05.12.2023 | 11.12.2023 | NQ |
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\textcolor{red}{\uparrow}{\text{ARAMA}}
$$
Yapılan sondajlarda değişik çap ve makine cinsleri kullanılması, kuyu derinliklerinin sığ olması nedeniyle kuyu ölçüm işlemi yapılmamıştır.
Sahada yapılan ön determinasyon gözlemleri (kuyu başı koordinatları, kuyusunun eğim ve eğim yönü, sondajın başlangıç ve bitim tarihi, manevra boyu ve manevra derinliği, karot boyu ve karot yüzdesi, karot sandık sayısı, sondajın geçtiği birimlerin litolojik özelliklerini, niteliksel olarak değişimleri vb.) kuyu logu defterine kaydedilir. Ön loglama (ön determinasyon) yapıldıktan sonra daha ayrıntılı loglama, projenin yürütüldüğü Adana ili Yüreğir İlçesi Çelemli Köyü sınırları içinde olan Vişnelik Madencilik Üretim San. Tic. A.Ş.' nin kireç fabrikası içindeki depolama alanında yapılmıştır (Şekil 65 a ve b).
Her sondaja ait detaylı determinasyon kayıtları önce determinasyon defterine yazılmıştır. Litoloji, alterasyon, yapısal unsurlar, karot örnek alımı (kimyasal, ikiz, standart, yoğunluk, RQD %, mineraloji- petrografi, jeoteknik örnek sayıları) gibi farklı özellikler detay determinasyon defterine kaydedildikten sonra veriler (ön determinasyon da dahil) excel sondaj veri tabanına aktarılmıştır. Detay kuyu loglama formu koordinat, eğim- eğim yönü, litoloji, TKV %- RQD %, yoğunluk değerleri, karot örnekleme prosesi, minerolojik- petrografik ve jeoteknik örnekleme prosesi olmak üzere 8 ana başlık altında toplanmıştır (EK 2).
Şekil 65 Detay Loglama yapılan Karot haneden görünüm (a ve b).
Tüm bu veriler ışığında LogPlot8 versiyonu programı kullanılarak birebir ölçekte loglar hazırlanmıştır (EK 2). Yapılan işlemlere ait örnek log ve raporda kullanılan görsel loglara ait örnekler aşağıdaki (Şekil 66 ve Şekil 67) verilmektedir.
| MITUS ARAIMA VE PROJE AS. PROJE ADI: FRO127503 Viga Materials |
BONDAJ KOTU: 342.07 | KUVU ADI | ADD-1 | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (Rigisch Name) | ER NO 3157105 | BONDAJ DERINLISE | (Dorenok) Zhevatlani | 102 | BABLAMA TARIHI 6-112002 | Boehole Name: | HOOK, BISTEM : ED-50, Zu130 | ||||||||||||||||
| LOKASYON - Rowred Crythers (Obsessingers) | /Brawlook Depth) | ECIM - RD | Clarting Dates BITIS TARBIT: K T1 2005 |
Goordinate Sysythesi K (KUZEY) : 700542 |
|||||||||||||||||||
| (Lacuston) | MADENÍN CÍNSÍ: Kinc (kalur) | EGIN YONG: D | (Ods) | (Fosteg Davis) LOG DLOSGI 11100 |
(M-Northma) Y (DOGU): 4996676 |
||||||||||||||||||
| (Type of Ore) | (Data always box) | Min-Pet0(RD Analiz Sonuclan) | (Log Scele) | Kimsteel Angliz Serucian | (Y-Eminut | ||||||||||||||||||
| 医生物 | RandCap Grey Charles |
Masovra Bayu | Ε Kanzi Bayer Cizys Langen |
The country of the set of the country of the country of the country of the country of the country of the country of the country of the country of the country of the country of the country of the country of the country of t | Nerot TOR (5) | ã ROD (%). Rock Guesty |
LitroLoui Linceas |
TANIMLAMA Description |
Denneda (mr) Charit (m) |
Numero No | Mrs Petrolio Analysis Regula The internal Deaprighter |
ī ĩ 精 |
Northeaster Charles Ab |
淼 ٩, ₹ |
ñ å |
n on | Chamical Analysis Results η, 9, é |
Morth | z, q, ۵ |
MgChi | 10,55 | Ş | |
| $\frac{1}{2}$ | k# | 2.80 | Wild | the is | 61 MER Lincolnic liny work I had you jury 2020. |
m | |||||||||||||||||
| $\frac{1}{2}$ | 18 | 186 | AVIE | plicanti, risult, sell, who BANL HNUHER Tub attacamenti adulat police result painters News 2 is 1. 2 mm |
+ PENTY UBBE |
ωò tπ. |
証弁 | ii. Kilt 1.46 |
800 0.10 |
uC.O. 401 |
45.61 3.11 $-0.09$ $(1.0)$ |
19.61 $6 - 87$ |
|||||||||||
| Lankscala grou také Rozulství říše Selektrik také depas S 7.08 INVISIBLES |
r ١. |
1245 | LUM | ALC: | 1.16 | 8.22 | чlэ | -bir Ltd. | $-0.01$ | ||||||||||||||
| æ | × | 18 | NGH | BRI | Aramstrik REPAIRING APRILIAN plasmake too. Edobache leston directiverdie giovewakers Deputy |
1 Calul | LH | MED 1.11 | 820. | $+8.01$ | scar Fran | $+121$ | |||||||||||
| Birth | 極熱症 | Month Harbit on G. 7 Harry de Califa una tan one series 1-1 cent air. Ne- ne bicili e tre |
1 FORR | Lіж | MEDIA (GOV) | 494 | ida da | $-0.89 - 0.42$ | $-0.01$ | ||||||||||||||
| íø | 100 | ٠ | wedda a r | 11966 USE? |
άx 0.0 |
M.m. SHOP |
(4.45) 4.88 |
88 836 |
oat de : 44.11 |
solo has 4500 0.12 |
$-1884$ 18.81 |
||||||||||||
| ié | t. | 1H | The Second | 561 | 1 l'obté | 18.81 | ma e | 4.14 | A | HEIT. | Home lists | $+0.01$ | |||||||||||
| HB | 3.98 | Bird | шTh | $\equiv$ | 1.7589 | 0.98 | $-1$ | 3.15 | 0.04 | 48.19 | 4500 8.5 | 19.81 | |||||||||||
| u. | 10 | 4 (1) | 0.06 | - 1 | ar e | Fight. | άæ. | SECTION | s.co | $-121$ | 補助 | 4007101 | $+0.01$ | ||||||||||
| $(1 -$ | HE | 18 | 1.88 | 12.14 | Bl a | eh) | 1211 | 4.11 | SEPA | 1.00 | 9.ir | -till | 七村 日益 | $-3.07$ | |||||||||
| $13-$ | 11 | 1/2/2 | 481. | an a | 6.06 | $-4.83$ | 4.01 | 4001113 | $-441$ | ||||||||||||||
| $11 -$ | $\overline{m}$ | × | 3.46 | MAIN | ü u |
1/2/30 | 45.61 | 44 | 9.146 | $n =$ | 48.17 | $-0.001$ | $+361$ | ||||||||||
| id a | m | A rank | Guir | MEDIA | A day | $+3.371$ | $+6.05$ | ester Entire | 18.81 | ||||||||||||||
| ■→ | xk. | List fer | GET | w. | 403 | $+1.83$ | 46.07 46.07 \$1.16 | $+341$ | |||||||||||||||
| 照片 | æ | ٠ | 3.56 | - | 884 | bit. | 1996 | 0.04 | ш н |
0.15 | $n_{H}$ | 46.041 | その生年 | $-19.01$ | u ji n | ||||||||
| $\mathbb{Z}$ | W | 「電台 | 421 240 | 1.00 | lium | aur I car I bit | $-0.21 -$ | Œ٤ | |||||||||||||||
| Hz | × | ≖ | htm | m | 1230 | ūж | 1.181 | 832 | 421 407 648 $-0.07 + 0.08$ |
$-3.01 -$ | |||||||||||||
| 1.8 | e in 计标 |
ICS11 | Pat Sys-team manes amyour. |
$\frac{1}{2}$ | 月度後 1/200 |
$+11$ 18.21 |
BALLAST NAMES |
626 4.000 |
9-27 $+1.83$ |
40.01 ALLET. |
elian Esti | $-0.61$ $+361$ |
|||||||||||
| 面 | 迪 | 11201 | 1,64 | 5.08 | 13.33 | 16.01 | $-0.01$ T.H. | $-3.01$ | 131 | ||||||||||||||
| E1 | id. | ||||||||||||||||||||||
| TARIH: 7.12.0023 Лин |
|||||||||||||||||||||||
| Romhole Geologist | BONDAJ JEDLOŠU : Jel M/D, M. Avri TAPTIK | ||||||||||||||||||||||
| Colvination | NONTROL EGEN : Jon Yuk, Mill Deniz GOC - |
Şekil 66 Kuyu logu (A0 ölçekli).
| Sonda No. ADD-1 | Eğim varülEğimi DED | Sonda Denvigi ana | 100 | ANGER MITUS ARAMA |
||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eaglergic Tariff (E.11.2023) | Big Tarht B.11.2023 | E. 73854B | Y: 4096970. | $I = 325$ | ||||
| ROOM | Litricia | Apidemater. | 사운 | CaOta | 50,% | FRO 3 |
MgD% | A.Z% |
| $[1]$ [Here, 1139 B6 67 BO D |
(0.0-100.0) Exterbane Eej reckline yet yer agalyses to coost. pert-zein dalkalte, indrakte albein. Trabalkallan americke aufzeul-gebiede hanes gathlelationwood via 1-2 evel-talink@nda generi kaled cilipuludur. Bazı koçimlerilgi kullat dolgusu 5-7 cın bulmaktadır. Aya um și lui k pûzaylerin de demir skoli gibal enmelide olup ku statue katsil dolgularda gözlen mektedir. Dolgular, begist mekti ve B - 7 end #1. Cathik a tokklari ortalarna 1- 2 mei #1. Yor yar hüpük etime- |
0 U 0.16 0.06 8.06 0.06 0.1 |
Έ 箋 B 65 B 医 B6 |
0.19 0.45 0.18 0.13 0.11 0.16 |
DIDB 0.07 DDB $\frac{0.00}{0.00}$ 0.02 |
0.11 0.36 0.31 9.26 027 429 |
53.64 自身 着房 415 |
|
| 36.0 47.51 TIOTI 相当 0143 試算 |
tapiddud.r. т |
0.03 40.01 DDB D.D.C. $-0.01$ +0.00 $-0.01$ 自以 |
9802 騘 露. 2.03 89 50.02 |
0.05 0.07 0.15 DOP D.OK D.OS DIJH DO4 |
DDI DD D.DS 4001 LDT $-0.01$ D.D'I $-0.01$ |
0.13 0.29 0.2 0.1 0.22 0.13 02 010 |
\$869 ◎伤 石石 874 Cup 铝 965 |
|
| 置立 HED |
г | UU T DIH 0.01 TLDS 合計 DDA |
98.91 05.91 95.85 17.90 69 子師 98,80 |
D.U.S D.TT D.UK 0.08 0.04 0.04 ũŒ |
$-0.01$ 血血 D.DT DIM DDT diff 4001 |
0.15 0.35 0.24 $(1 + 1)$ 0.21 0.21 0.29 |
b z 43.53 模仿 0.25 437 -961 49.44 |
|
| 推進 祖说 100.0 70. Dr |
0.02 ūD3 $300 - 40$ 4888 0.06 |
CE 80 B1 55 œ œ, Ĩ1 ER. DO ū R. ğri, œ 49 |
0.04 0.04 0.04 00a ΰŒ 009 0.06 B.12 |
+0.01 頑迫 40.01 40.01 BD1 DDA 0.02 DD4 |
0.17 0.19 0.31 ū25 0.24 翳 0.39 |
鄯 499 自田 春田 相倒線 |
||
| 89.0 35.0 |
0.15 0.2 0.05 0.07 0.06 0.14 0.09 |
to æ æ r. 顭 b2 k 66 手机 味觉 |
0.36 0.49 0.17 0.18 0.16 可定 0.19 |
0.06 D.DB D.DG 0.09 D.DO DDA DDB |
026 0.44 0.33 0.33 0.39 0.54 0.03 |
43.1 DO) 824 0.99 617 |
||
| $95 - 11$ 戦闘 10 - 51.0 |
BDB ÜΩ DOD 0.12 812 D DD 1113 |
演説 ю Œ 28 쮋 EEDI 18.8% |
0.14 算指 0.12 03 0.36 0.19 0.33 |
DDA DD5 DIA 016 DIE 以立 DIM |
630 IL 35 0.42 0.41 1.38 0.24 $u \cdot v$ |
вv 自扫 C LT 自市 42.9 住力 C ESA |
||
| 32.14 23 BE |
-11 ┅ г |
0.23 UDB ute 0.DZ 0.17 0.14 017 |
选款 18.82 通信 (7.6) P. 25 医科 使取 |
$D - D'$ 0.12 11,22 0.19 白面 033 0.99 |
DIR DE2 DIDO ĐDÀ DIS 0.06 DOS |
0.92 11.33 0.4 0.44 űĐ 0.41 0.45 |
₿Ņ 별29 御具 411 204 297 0.75 |
|
| 92.66 56.07 |
г | UDB 0.24 0.13 0.15 009 0.06 |
Œ ĒΠ 囲 困 ūт 58 Þ 33 |
0.14 0.63 迈压 ńЭ 8.18 0.13 |
0.DR 0.DP DDG 0.E6 0.D3 |
0.23 0.43 自相 $0 - 47$ 0.4 0.3 |
D 39 287 1.8 DH 43.4 6.32 |
|
| 11.95 $4t$ , $DZ$ 経験 |
0.04 0.15 0.04 0.06 0.07 0.B4 9.06 |
Į Ŗ z. n |
近光 0.22 909 0.13 0.14 0,1 路 |
$\frac{1}{100000000000000000000000000000000000$ $\frac{0.02}{0.04}$ DE# $\frac{0.06}{0.04}$ |
0.34 0.99 $\frac{0.2}{0.39}$ 0.35 0.37 839 |
身斜 86 851 朝5 8.78 809 野 |
||
| 31.11 HIT DB |
- 1 . |
0.12 D12 互手 822 D.D.T DIS 日印 |
ш œ u P۱ 医院 SK BC 2.91 UD DC |
532 0.35 0.54 D.15 111 0.1A |
0.06 D.DE D.DB DIRE 11.23 D.DB |
αw 84 0.41 0,41 ūΰ 日本 U.XZ |
身の 要果 草本 0.22 48.22 0.78 |
|
| n – 910 英双 25 D. |
90 . . |
DUB DIV DIV 0.07 0.12 013 |
66.02 86.45 BC 40 廱 玩 |
D.11 0.16 119 0.17 0.22 03 |
D.D.I tuter 0.03 DO D.D4 DUA |
0.31 $0 - 12$ U.A 03 042 845 |
43 $\mathbf{H}$ 心五 43.29 411 都 |
|
| 37. T4 33.08 |
$\mathbf{T}$ i i sk |
013 007 0.03 007 0.04 0.05 0.02 |
933 驣 家族 HE 0-3 |
0.31 0.14 0.09 8.11 UO 0.18 005 |
0.11 Đ.DS DDE D.D.B ΰŴ 000 4001 |
042 0.99 034 034 0.38 039 0.22 |
39.21 避相 883 藝行 翳 |
|
| 26.01 折り |
т. | 0.06 0.05 BET 0.04 0.02 0.08 0.06 |
破 大学生 第1章 新規 |
-0.1 0.11 0.16 0.14 0.09 0.19 |
200300 (0) $\frac{0.08}{0.08}$ |
0.37 0.94 0.4 0.44 0.18 0.43 02 |
88 翡 藤野 |
|
| $+12.86$ 53.05 25 II |
г т |
0.11 0.09 BO DO D.D4 ULV |
医院に 66.41 学生のあり |
$0.25$ $0.23$ 02 0.57 0.12 D.CD 0.19 |
DOR ĐĎ D.DR D.DT D.OX |
0.39 0.43 0.35 0.34 02 0.35 |
43.9 316 眼田 B(T) 057 412 |
|
| D.DE DIV ULIS |
æ | 0.12 0.13 D.US |
咖啡 D.D4 ΰD |
0.35 0.32 0.13 |
書名 看似 |
Şekil 67 Görsel kuyu logu (A4 ölçekli).
Yapılan sondajlar, fotoğrafta giriş- çıkış derinlikleri, kuyu adı ve sandık numarası net bir şekilde görünecek ve görüntü kalitesi yüksek olacak şekilde, fotoğraflanarak kayda alınmış ve bir rapor halinde ekler kısmında sunulmuştur (Şekil 68 a, b ve c; EK 3).
Şekil 68 Karot hanede karot çekim prosedürü.
Ruhsat sahasında yapılan sondajlara ait karotların kaya kalite değeri (RQD %) detay loglama sırasında jeoloji mühendisleri tarafından ayrı ayrı hesaplanmış olup, aşağıdaki tabloda sunulmuştur (Tablo 46.).
Sondajların ortalama RQD %76' dır. Litolojik olarak bakıldığında özellikle kireçtaşı seviyelerinin gözlendiği düzeylerde RQD %' leri 80 ve üzeri, serpantin seviyelerinin gözlendiği düzeylerde ise RQD %' leri 80' nin altında olduğu gözlenmiştir.
| Sondaj No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | RQD % | Başlama Tarihi | Bitiş Tarihi | Sondaj Çapı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ADD-1 | 0 | 90 | 100.00 | 89.21 | 06.11.2023 | 08.11.2023 | HQ |
| ADD-2 | 0 | 90 | 100.00 | 91.09 | 09.11.2023 | 12.11.2023 | HQ |
| ADD-3 | 0 | 90 | 150.60 | 77.68 | 12.11.2023 | 18.11.2023 | HQ |
| ADD-4 | 30 | 60 | 150.00 | 81.25 | 16.11.2023 | 20.11.2023 | HQ |
| ADD-5 | 0 | 90 | 100.00 | 38.12 | 10.11.2023 | 14.11.2023 | HQ |
| ADD-6 | 0 | 90 | 111.60 | 49.23 | 21.11.2023 | 25.11.2023 | HQ |
| ADD-7A | 230 | 60 | 125.00 | 42.85 | 27.11.2023 | 01.12.2023 | HQ |
| ADD-7B | 90 | 60 | 73.10 | 58.78 | 05.12.2023 | 13.12.2023 | HQ |
| ADD-8A | 270 | 70 | 150.00 | 67.37 | 06.01.2024 | 08.01.2024 | HQ |
| ADD-8B | 120 | 70 | 100.00 | 46.70 | 08.01.2024 | 10.01.2024 | HQ |
| ADD-9 | 0 | 90 | 80.50 | 35.89 | 16.01.2024 | 18.01.2024 | HQ |
| ADD-10A | 270 | 60 | 151.00 | 62.37 | 13.01.2024 | 15.01.2024 | HQ |
| ADD-10B | 270 | 80 | 81.00 | 40.00 | 11.01.2024 | 12.01.2024 | HQ |
| ADD-11A | 349 | 80 | 102.00 | 40.97 | 01.01.2024 | 03.01.2024 | HQ |
| ADD-11B | 349 | 60 | 158.00 | 67.54 | 02.01.2024 | 04.01.2024 | HQ |
| ADD-12A | 336 | 60 | 152.00 | 58.84 | 25.12.2023 | 30.12.2023 | HQ |
| ADD-12B | 336 | 80 | 110.00 | 48.35 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | HQ |
| ADH-1 | 0 | 90 | 30.00 | 66.66 | 04.12.2023 | 06.12.2023 | BQ |
| ADH-2 | 0 | 90 | 30.00 | 777.40 | 29.11.2023 | 30.11.2023 | BQ |
| ADH-3 | 0 | 90 | 31.60 | 62.80 | 02.12.2023 | 03.12.2023 | BQ |
| ADH-4 | 0 | 90 | 30.00 | 43.33 | 23.11.2023 | 27.11.2023 | BQ |
| ADH-5 | 0 | 90 | 30.00 | 63.30 | 07.12.2023 | 11.12.2023 | BQ |
| ADH-6 | 0 | 90 | 30.00 | 63.30 | 12.12.2023 | 13.12.2023 | BQ |
| ADH-7 | 0 | 90 | 30.00 | 48.13 | 15.12.2023 | 17.12.2023 | BQ |
| ADH-9 | 0 | 90 | 30.00 | 67.07 | 18.12.2023 | 19.12.2023 | BQ |
| ADH-10 | 0 | 90 | 61.00 | 64.61 | 15.12.2023 | 18.12.2023 | NQ |
| ADH-11 | 0 | 90 | 52.00 | 80.68 | 21.11.2023 | 23.11.2023 | NQ |
| ADH-12 | 0 | 90 | 30.00 | 72.97 | 11.12.2023 | 12.12.2023 | BQ |
| ADH-13 | 0 | 90 | 60.00 | 77.53 | 24.11.2023 | 28.11.2023 | NQ |
| ADH-14 | 0 | 90 | 61.50 | 57.31 | 19.12.2023 | 21.12.2023 | NQ |
| ADH-16 | 0 | 90 | 30.00 | 66.77 | 13.12.2023 | 14.12.2023 | BQ |
| ADH-17 | 0 | 90 | 52.00 | 84.38 | 12.11.2023 | 16.11.2023 | NQ |
| ADH-18 | 0 | 90 | 60.00 | 72.53 | 12.12.2023 | 15.12.2023 | NQ |
| ADH-19 | 0 | 90 | 30.00 | 74.40 | 20.12.2023 | 21.12.2023 | BQ |
| ADH-21 | 0 | 90 | 60.00 | 23.66 | 24.12.2023 | 25.12.2023 | NQ |
| ADH-22 | 0 | 90 | 60.00 | 8.33 | 25.12.2023 | 27.12.2023 | NQ |
| ADH-26 | 0 | 90 | 60.00 | 38.17 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | NQ |
| ADH-29 | 0 | 90 | 30.00 | 0.10 | 23.12.2023 | 24.12.2023 | BQ |
| ADH-13A | 0 | 90 | 60.50 | 76.37 | 29.11.2023 | 03.12.2023 | NQ |
| ADH-13B | 0 | 90 | 60.00 | 55.27 | 05.12.2023 | 11.12.2023 | NQ |
Karot numunelerinin analize hazırlanma işlemi, Vişne Madencilik' e ait kireç fabrikasındaki karothanede gerçekleştirilmiştir. Sondajların litolojik özelliklerine göre bazı kuyulardan 1 metrede bir bazı kuyularda ise 7 metrede bir numune derlemesi yapılmıştır. Bu aşamadan sonra toplam numune sayısının %11.43 kadar ikiz, standart (AMIS0461, AMIS0250) ve dış laboratuvar numunesi yerleştirilerek prosedür tamamlanmıştır (EK 9).
İkiye bölünen karotun yarısı, karot sandığında kalmış diğer yarısı örnek hazırlama için 1- 7 m aralığında numaralanmış, naylon poşetlere konmuştur. Etiketlenmiş naylon torbalara konulan örneklerin tane boyutu % 95' i 2 mm' den küçük olmak üzere çeneli kırıcılarda işlemden geçirilmiştir. Kırıcıdan geçen malzeme numune bölücü yardımıyla çeyreklenir (dörtte bir). Çeyreklenen numunelerin bir bölümü şahit numunesi olarak karot sandıklarının içine koyulup sandıklar kapatılmıştır. Diğer bölümü de kimyasal analiz yaptırılmak üzere ARGETEST Laboratuvarına gönderilmek için çuvallanıp, excel tablolarına işlenip kayıt altına alınmıştır (Şekil 69 a, b, c, d, e ve Tablo 47). Kimyasal örnek hazırlama prosüdürleri aşağıda sıralanmış olup beş aşamadan oluşmaktadır.
Şekil 69 Örneklerin hazırlanmasına ait görünüm (a, b, c, d ve e).
| Kuyu Adı | : ADD-12A | Derinlik (m) | : 152.00 | Başlama/ Bitiş Tarihi | : 25.12.2023- 30.12.2023 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Örnek Numarası |
Başlangıç Derinliği (m) |
Bitiş Derinliği (m) |
Numune Boyu |
Açıklama | |||
| 17768 | 52,20 | 60,00 | 7,80 | Dış Laboratuvar | |||
| 17769 | 52,20 | 60,00 | 7,80 | İkiz Numune | |||
| 17770 | 60,00 | 65,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17771 | 65,00 | 70,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17772 | 70,00 | 75,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17773 | 75,00 | 80,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17774 | 80,00 | 85,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17775 | 85,00 | 90,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17776 | 90,00 | 95,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17777 | 95,00 | 100,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17778 | 100,00 | 105,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17779 | 105,00 | 110,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17780 | 110,00 | 115,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17781 | 115,00 | 120,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17782 | 120,00 | 125,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17783 | 125,00 | 130,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17784 | 130,00 | 135,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17785 | 135,00 | 140,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17786 | 140,00 | 145,00 | 5,00 | Karot | |||
| 17787 | 145,00 | 152,00 | 7,00 | Dış Laboratuvar | |||
| 17788 | Standart |
| Tablo 47 Kimyasal, İkiz Ve Standart Numunelerin Alınma Aralıkları (Örnek) | |||
|---|---|---|---|
Sahada yapılan 40 adet araştırma sondajına ait karotlardan 90 adet yoğunluk örneği alınmıştır. Örneklemeler, kaya tipine bakılarak yapılmıştır. Yoğunluk prosedürleri aşağıdaki (Şekil 70) verilmiş olup, analiz "AASHTO T 275, 2022 Baskısı, 2022- Parafin Kaplı Numuneler Kullanılarak Karot Numunelerinin Kütle Özgül Ağırlığı (Gmb) için Standart Test Yöntemi" kullanılarak yapılmıştır.
Bu test yöntemi, karot numunelerinin kütle özgül ağırlığının (Gmb) belirlenmesini kapsar. Bu yöntem, açık veya birbirine bağlı boşluklar içeren veya T 166 tarafından belirlendiği gibi hacimce yüzde 2.0' dan fazla su emen numunelerle kullanılmalıdır.
Daha sonra numune su banyosuna bırakılarak 4± 1 dakika bekletilip tekrar tartım işlemi yapılır. Parafinli ıslak ağırlık not edilir (E).
Buna göre örneğin yoğunluğu Gmb =A/ D- E-((D-A)/ F), (F=Parafinin özgül ağırlığı) formülü yardımıyla hesaplanır (Tablo 48).
Yapılan yoğunluk ölçümleri (hepsi amaca uygun olarak kireçtaşı örneklerinden alınmıştır) incelendiğinde örneklerin değer aralıkları 2.60 ile 2.68 gr/cm3' dür.
Şekil 70 Yoğunluk örneklerinin hazırlanması.
| Sondaj No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | Başlama Tarihi | Bitiş Tarihi | SG Num. Adeti |
Ortalama g/cm3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ADD-1 | 0 | 90 | 100.00 | 06.11.2023 | 08.11.2023 | 3 | 2.56 |
| ADD-2 | 0 | 90 | 100.00 | 09.11.2023 | 12.11.2023 | 20 | 2.5 |
| ADD-3 | 0 | 90 | 150.60 | 12.11.2023 | 18.11.2023 | 13 | 2.67 |
| ADD-4 | 30 | 60 | 150.00 | 16.11.2023 | 20.11.2023 | 1 | 2.66 |
| ADD-5 | 0 | 90 | 100.00 | 10.11.2023 | 14.11.2023 | 10 | 2.66 |
| ADD-6 | 0 | 90 | 111.60 | 21.11.2023 | 25.11.2023 | - | - |
| ADD-7A | 230 | 60 | 125.00 | 27.11.2023 | 01.12.2023 | 1 | 2.68 |
| ADD-7B | 90 | 60 | 73.10 | 05.12.2023 | 13.12.2023 | 3 | 2.68 |
| ADD-8A | 270 | 70 | 150.00 | 06.01.2024 | 08.01.2024 | 1 | 2.57 |
| ADD-8B | 120 | 70 | 100.00 | 08.01.2024 | 10.01.2024 | 3 | 2.59 |
| ADD-9 | 0 | 90 | 80.50 | 16.01.2024 | 18.01.2024 | 2 | 2.64 |
| ADD-10A | 270 | 60 | 151.00 | 13.01.2024 | 15.01.2024 | 3 | 2.6 |
| ADD-10B | 270 | 80 | 81.00 | 11.01.2024 | 12.01.2024 | 1 | 2.63 |
| ADD-11A | 349 | 80 | 102.00 | 01.01.2024 | 03.01.2024 | 1 | 2.66 |
| ADD-11B | 349 | 60 | 158.00 | 02.01.2024 | 04.01.2024 | 3 | 2.63 |
| ADD-12A | 336 | 60 | 152.00 | 25.12.2023 | 30.12.2023 | 2 | 2.66 |
| ADD-12B | 336 | 80 | 110.00 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | 1 | 2.65 |
| ADH-1 | 0 | 90 | 30.00 | 04.12.2023 | 06.12.2023 | 1 | 2.67 |
| ADH-2 | 0 | 90 | 30.00 | 29.11.2023 | 30.11.2023 | - | - |
| ADH-3 | 0 | 90 | 31.60 | 02.12.2023 | 03.12.2023 | - | - |
| ADH-4 | 0 | 90 | 30.00 | 23.11.2023 | 27.11.2023 | 1 | 2.67 |
| ADH-5 | 0 | 90 | 30.00 | 07.12.2023 | 11.12.2023 | 1 | 2.63 |
| ADH-6 | 0 | 90 | 30.00 | 12.12.2023 | 13.12.2023 | 1 | 2.67 |
| ADH-7 | 0 | 90 | 30.00 | 15.12.2023 | 17.12.2023 | 1 | 2.6 |
| ADH-9 | 0 | 90 | 30.00 | 18.12.2023 | 19.12.2023 | - | - |
| ADH-10 | 0 | 90 | 61.00 | 15.12.2023 | 18.12.2023 | 1 | 2.67 |
| ADH-11 | 0 | 90 | 52.00 | 21.11.2023 | 23.11.2023 | 1 | 2.68 |
| ADH-12 | 0 | 90 | 30.00 | 11.12.2023 | 12.12.2023 | 1 | 2.65 |
| ADH-13 | 0 | 90 | 60.00 | 24.11.2023 | 28.11.2023 | 1 | 2.67 |
| ADH-14 | 0 | 90 | 61.50 | 19.12.2023 | 21.12.2023 | 1 | 2.65 |
| ADH-16 | 0 | 90 | 30.00 | 13.12.2023 | 14.12.2023 | 1 | 6.67 |
| ADH-17 | 0 | 90 | 52.00 | 12.11.2023 | 16.11.2023 | 2 | 2.67 |
| ADH-18 | 0 | 90 | 60.00 | 12.12.2023 | 15.12.2023 | 3 | 2.67 |
| ADH-19 | 0 | 90 | 30.00 | 20.12.2023 | 21.12.2023 | 1 | 2.6 |
| ADH-21 | 0 | 90 | 60.00 | 24.12.2023 | 25.12.2023 | 1 | 2.64 |
| ADH-22 | 0 | 90 | 60.00 | 25.12.2023 | 27.12.2023 | 1 | 2.61 |
| ADH-26 | 0 | 90 | 60.00 | 30.12.2023 | 01.01.2024 | 1 | 2.68 |
| ADH-29 | 0 | 90 | 30.00 | 23.12.2023 | 24.12.2023 | - | - |
| ADH-13A | 0 | 90 | 60.50 | 29.11.2023 | 03.12.2023 | - | - |
| ADH-13B | 0 | 90 | 60.00 | 05.12.2023 | 11.12.2023 | 2 | 2.66 |
Ruhsat sahasında, 06.11.2023- 18.01.2024 tarihleri arasında toplam 3003.40 metre sondaj yapılmış olup, bu sondajlara ait 546 adet (Numunelerin 4 adeti AMIS0461, 12 adeti AMIS0250 standart ve 16 adeti ikiz numunedir.) kimyasal örnek alınmıştır. Alınan numuneler ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarlarına analize gönderilmiştir.
Analize tabi tutulacak numunelerin hazırlanması ve incelenmesi Başlık 7.2.2.3.1' de detaylı olarak sunulmuş olup, detay analiz sonuçları EK 5' de verilmiştir.
Kalibrasyon, belirlenmiş koşullar altında doğruluğu bilinen bir ölçüm standardını veya sistemini kullanarak diğer test ve ölçüm aletinin doğruluğunun ölçülmesi, sapmalarının belirlenmesi için kullanılan ölçümler dizisidir. Doğru olmayan ölçümler, üretim aşamalarında büyük maddi zarar riskiyle karşı karşıya bırakabilir. Bu amaçla alınan kimyasal analiz numunelerinin belirli bir kısmı da ikinci bir hakem akredite laboratuvarda analize tabi tutulmuştur.
Bu laboratuvar seçiminde Vişne Madencilik Üretim A. Ş.' nin Adana İli, Yüreğir İlçesi Çelemli Köyü kireç üretim tesisinde bulunan kimyasal analiz laboratuvarları kullanılmıştır. Alınan kimyasal örneklerden 43 adeti bu laboratuvarda tekrar analize tabi tutulmuştur.
Numuneden 1 ± 0.1 gr, 0.001 doğrulukla tartılır (m1) ve 250 ml' lik beher içerisine aktarılır. Beher içindeki numune üzerine 10 ml su konulur ve üzerine kademeli olarak 30 ml hidroklorik asit ilave edilir. Çözelti su ile 100 ml' ye tamamlanır ve 10 dakika kaynatılır. Kaynatma sonrasında çözelti, hızlıca oluklu süzgeç kâğıdından (tutulan tanecik ebadı 2.5 µm) geçirilerek, 400 ml' lik beher içerisine süzülür ve kalıntı sıcak su ile iyice yıkanır. Bu sayede numuneden SiO2 uzaklaştırılır. Çözeltiye yaklaşık 4 gr amonyum klorür (MADDE 1.1.6) ve birkaç damla hidrojen peroksit (MADDE 1.1.3) ilave edildikten sonra çözelti, 150 ml su ile seyreltilerek kaynatılmak üzere ısıtılır. Çözeltinin kaynatılması esnasında pH değerinin 6 - 7' ye ayarlanabilmesi için amonyum hidroksit çözeltisi (MADDE 1.1.4) ilave edilir ve alüminyum hidroksitler, demir hidroksitler ve çözünebilir silisik asit çöktürülür. Çözelti, 3 dakika kaynatılır ve çökelme tamamlandıktan sonra hızlıca oluklu süzgeç kağıdından (tutulan tanecik ebatı 2,5 µm) geçirilerek, 500 ml' lik ölçülü balon içerisine süzülür. Filtrede kalan kısım üç kez amonyum hidroksit çözeltisi (MADDE 1.1.5) ile yıkandıktan sonra üç kez de su ile yıkanır. Bu sayede ise numune içerisinde ki Fe2O3 ve Al2O3 uzaklaştırılır. Çözelti oda sıcaklığına kadar soğutulduktan sonra, işaret çizgisine kadar su ile tamamlanır ve balon içerisindekiler çalkalanarak tamamen karıştırılır. Böylece çözelti (V1), diğer kimyasal analizlerde (CaO- MgO) kullanılmaya hazır hâle getirilmiş olur.
Analiz sonuçları aşağıdaki tabloda (Tablo 49) sunulmuştur. İki laboratuvar arasında analizler karşılaştırılmış ve CaCO3 % aralarında ortalama %' 0.52' lik bir fark görülmektedir. CaO % farklarının ise %2.50-%16.32 değiştiği görülmektedir. Bu durumun analiz metodolojilerinden kaynaklanmakta olduğu olup makul sayılabilecek sınırlar içinde kalmaktadır (EK 8)
| Tablo 49 Dış Laboratuvar Özet Analiz Sonucu |
|---|
| --------------------------------------------- |
| Laboratuvar | Örnek Numarası | Şube | CO2 (%) | AÇM+SiO2 (%) | R2O3 (%) | CaO (%) | MgO (%) | Toplam (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vişne Madencilik | 17270 | Gündoğan | 43.87 | 0.77 | 0.82 | 52.95 | 1.21 | 99.62 |
| Argetest | 17270 | Gündoğan | 44.00 | 0.04 | 0.05 | 55.66 | 0.20 | 99.95 |
| % Fark | 4.87% | 0.33% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17274 | Gündoğan | 43.89 | 0.77 | 1.73 | 51.44 | 1.80 | 99.63 |
| Argetest | 17274 | Gündoğan | 43.80 | 0.03 | 0.04 | 55.86 | 0.22 | 99.95 |
| % Fark | 7.91% | 0.32% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17278 | Gündoğan | 43.87 | 0.80 | 1.00 | 52.84 | 1.06 | 99.57 |
| Argetest | 17278 | Gündoğan | 43.96 | 0.08 | 0.07 | 55.54 | 0.29 | 99.94 |
| % Fark | 4.86% | 0.37% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17654 | Gündoğan | 43.90 | 1.25 | 0.96 | 53.04 | 0.64 | 99.79 |
| Argetest | 17654 | Gündoğan | 43.60 | 0.05 | 0.04 | 55.97 | 0.29 | 99.95 |
| % Fark | 5.23% | 0.16% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17682 | Gündoğan | 43.91 | 1.22 | 0.19 | 53.70 | 0.64 | 99.66 |
| Argetest | 17682 | Gündoğan | 42.94 | 0.04 | 0.03 | 55.85 | 0.33 | 99.19 |
| % Fark | 3.85% | -0.48% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17687 | Gündoğan | 43.91 | 1.09 | 0.41 | 53.76 | 0.48 | 99.65 |
| Argetest | 17687 | Gündoğan | 43.29 | 0.10 | 0.06 | 55.14 | 0.44 | 99.03 |
| % Fark | 2.50% | -0.63% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17699 | Gündoğan | 43.90 | 0.94 | 0.56 | 53.84 | 0.48 | 99.72 |
| Argetest | 17699 | Gündoğan | 42.56 | 0.12 | 0.09 | 55.86 | 0.42 | 99.05 |
| % Fark | 3.62% | -0.68% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17707 | Gündoğan | 43.90 | 0.74 | 0.51 | 53.95 | 0.64 | 99.74 |
| Argetest | 17707 | Gündoğan | 42.87 | 0.25 | 0.18 | 55.38 | 0.32 | 99.00 |
| % Fark | 2.58% | -0.75% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17749 | Gündoğan | 43.66 | 1.92 | 0.52 | 52.55 | 0.64 | 99.29 |
| Argetest | 17749 | Gündoğan | 43.06 | 0.20 | 0.18 | 55.91 | 0.22 | 99.57 |
| % Fark | 6.01% | 0.28% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17753 | Gündoğan | 43.61 | 1.75 | 0.77 | 52.12 | 0.79 | 99.04 |
| Argetest | 17753 | Gündoğan | 43.32 | 0.16 | 0.10 | 55.94 | 0.25 | 99.77 |
| % Fark | 6.83% | 0.73% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17766 | Gündoğan | 43.63 | 2.07 | 0.61 | 52.48 | 0.64 | 99.43 |
| Argetest | 17766 | Gündoğan | 43.11 | 0.15 | 0.09 | 55.71 | 0.38 | 99.44 |
| % Fark | 5.80% | 0.01% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17768 | Gündoğan | 43.65 | 1.62 | 0.62 | 52.76 | 0.64 | 99.29 |
| Argetest | 17768 | Gündoğan | 43.12 | 0.31 | 0.20 | 55.81 | 0.40 | 99.84 |
| % Fark | 5.46% | 0.55% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17787 | Gündoğan | 43.62 | 0.93 | 0.30 | 54.06 | 0.48 | 99.39 |
| Argetest | 17787 | Gündoğan | 42.98 | 0.45 | 0.29 | 55.68 | 0.42 | 99.82 |
| % Fark | 2.91% | 0.43% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17792 | Gündoğan | 43.90 | 0.56 | 0.44 | 53.95 | 0.79 | 99.64 |
| Argetest | 17792 | Gündoğan | 43.04 | 0.30 | 0.08 | 55.84 | 0.30 | 99.56 |
| % Fark | 3.38% | -0.08% |
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{ARAMA}}
$$
| Laboratuvar | Örnek Numarası | Şube | CO2 (%) | AÇM+SiO2 (%) | R2O3 (%) | CaO (%) | MgO (%) | Toplam (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vişne Madencilik | 17798 | Gündoğan | 43.87 | 0.61 | 0.44 | 54.11 | 0.64 | 99.67 |
| Argetest | 17798 | Gündoğan | 43.18 | 0.25 | 0.19 | 55.93 | 0.27 | 99.82 |
| % Fark | 3.25% | 0.15% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17802 | Gündoğan | 43.81 | 1.03 | 0.48 | 53.55 | 0.64 | 99.51 |
| Argetest | 17802 | Gündoğan | 41.87 | 0.28 | 0.14 | 55.52 | 1.87 | 99.68 |
| % Fark | 3.55% | 0.17% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17822 | Gündoğan | 43.90 | 0.94 | 0.30 | 53.83 | 0.80 | 99.77 |
| Argetest | 17822 | Gündoğan | 43.50 | 0.23 | 0.18 | 55.54 | 0.39 | 99.84 |
| % Fark | 3.08% | 0.07% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17827 | Gündoğan | 43.46 | 1.20 | 0.53 | 53.25 | 0.64 | 99.08 |
| Argetest | 17827 | Gündoğan | 42.50 | 0.77 | 0.44 | 55.70 | 0.37 | 99.78 |
| % Fark | 4.40% | 0.70% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17878 | Gündoğan | 43.22 | 5.16 | 2.07 | 45.22 | 2.70 | 98.37 |
| Argetest | 17878 | Gündoğan | 39.61 | 5.56 | 1.76 | 51.44 | 0.89 | 99.26 |
| % Fark | 12.09% | 0.90% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17885 | Gündoğan | 42.75 | 4.35 | 1.03 | 48.59 | 1.12 | 97.84 |
| Argetest | 17885 | Gündoğan | 42.28 | 2.07 | 0.92 | 53.35 | 0.91 | 99.53 |
| % Fark | 8.92% | 1.70% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17899 | Gündoğan | 43.73 | 1.20 | 0.39 | 53.32 | 0.79 | 99.43 |
| Argetest | 17899 | Gündoğan | 43.25 | 0.33 | 0.26 | 55.57 | 0.35 | 99.76 |
| % Fark | 4.05% | 0.33% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17985 | Gündoğan | 41.62 | 4.95 | 1.52 | 46.03 | 2.07 | 96.19 |
| Argetest | 17985 | Gündoğan | 40.01 | 2.97 | 1.31 | 55.01 | 0.35 | 99.65 |
| % Fark | 16.32% | 3.47% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17997 | Gündoğan | 43.65 | 1.01 | 1.18 | 53.00 | 0.47 | 99.31 |
| Argetest | 17997 | Gündoğan | 42.19 | 0.75 | 0.55 | 55.40 | 0.69 | 99.58 |
| % Fark | 4.33% | 0.27% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18097 | Gündoğan | 43.58 | 1.27 | 0.92 | 52.89 | 0.64 | 99.30 |
| Argetest | 18097 | Gündoğan | 42.92 | 0.56 | 0.45 | 55.75 | 0.23 | 99.91 |
| % Fark | 5.13% | 0.61% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18207 | Gündoğan | 43.73 | 0.95 | 0.79 | 52.99 | 0.96 | 99.42 |
| Argetest | 18207 | Gündoğan | 42.26 | 0.86 | 0.58 | 55.64 | 0.46 | 99.80 |
| % Fark | 4.76% | 0.38% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18214 | Gündoğan | 43.87 | 0.63 | 0.50 | 53.94 | 0.80 | 99.74 |
| Argetest | 18214 | Gündoğan | 43.79 | 0.20 | 0.16 | 55.46 | 0.31 | 99.92 |
| % Fark | 2.74% | 0.18% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18221 | Gündoğan | 43.79 | 0.76 | 0.82 | 53.44 | 0.63 | 99.44 |
| Argetest | 18221 | Gündoğan | 42.89 | 0.36 | 0.26 | 56.01 | 0.37 | 99.89 |
| % Fark | 4.59% | 0.45% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18224 | Gündoğan | 42.77 | 1.98 | 0.59 | 51.65 | 0.80 | 97.79 |
| Argetest | 18224 | Gündoğan | 41.73 | 1.33 | 0.75 | 55.73 | 0.30 | 99.84 |
| % Fark | 7.32% | 2.05% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18225 | Gündoğan | 43.28 | 2.10 | 0.53 | 51.81 | 0.95 | 98.67 |
| Laboratuvar | Örnek Numarası | Şube | CO2 (%) | AÇM+SiO2 (%) | R2O3 (%) | CaO (%) | MgO (%) | Toplam (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Argetest | 18225 | Gündoğan | 42.69 | 0.62 | 0.53 | 55.69 | 0.30 | 99.83 |
| % Fark | 6.97% | 1.16% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18226 | Gündoğan | 43.44 | 1.84 | 0.89 | 52.25 | 0.63 | 99.05 |
| Argetest | 18226 | Gündoğan | 42.78 | 0.52 | 0.43 | 55.92 | 0.25 | 99.90 |
| % Fark | 6.56% | 0.85% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18228 | Gündoğan | 43.51 | 1.43 | 0.84 | 52.67 | 0.64 | 99.09 |
| Argetest | 18228 | Gündoğan | 43.36 | 0.63 | 0.50 | 55.08 | 0.29 | 99.86 |
| % Fark | 4.38% | 0.77% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18229 | Gündoğan | 43.69 | 0.83 | 0.61 | 53.44 | 0.79 | 99.36 |
| Argetest | 18229 | Gündoğan | 43.18 | 0.30 | 0.29 | 55.96 | 0.18 | 99.91 |
| % Fark | 4.50% | 0.55% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18230 | Gündoğan | 43.76 | 1.34 | 0.56 | 53.48 | 0.48 | 99.62 |
| Argetest | 18230 | Gündoğan | 43.34 | 0.27 | 0.31 | 55.83 | 0.17 | 99.92 |
| % Fark | 4.21% | 0.30% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18231 | Gündoğan | 43.78 | 1.34 | 0.40 | 53.24 | 0.64 | 99.40 |
| Argetest | 18231 | Gündoğan | 43.47 | 0.37 | 0.30 | 55.53 | 0.22 | 99.89 |
| % Fark | 4.12% | 0.49% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18232 | Gündoğan | 43.73 | 1.32 | 0.49 | 53.48 | 0.48 | 99.50 |
| Argetest | 18232 | Gündoğan | 43.12 | 0.54 | 0.42 | 55.54 | 0.25 | 99.87 |
| % Fark | 3.71% | 0.37% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18233 | Gündoğan | 43.67 | 1.43 | 0.25 | 53.26 | 0.80 | 99.41 |
| Argetest | 18233 | Gündoğan | 43.45 | 0.45 | 0.33 | 55.36 | 0.26 | 99.85 |
| % Fark | 3.79% | 0.44% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18234 | Gündoğan | 43.58 | 1.44 | 0.43 | 53.21 | 0.48 | 99.14 |
| Argetest | 18234 | Gündoğan | 43.18 | 0.33 | 0.30 | 55.85 | 0.23 | 99.89 |
| % Fark | 4.73% | 0.75% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18236 | Gündoğan | 43.38 | 1.62 | 0.50 | 52.72 | 0.64 | 98.86 |
| Argetest | 18236 | Gündoğan | 43.50 | 0.39 | 0.32 | 55.38 | 0.28 | 99.87 |
| % Fark | 4.80% | 1.01% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18237 | Gündoğan | 43.51 | 1.42 | 0.29 | 53.11 | 0.64 | 98.97 |
| Argetest | 18237 | Gündoğan | 43.39 | 0.28 | 0.25 | 55.73 | 0.23 | 99.88 |
| % Fark | 4.70% | 0.91% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18238 | Gündoğan | 43.69 | 1.23 | 0.22 | 53.49 | 0.79 | 99.42 |
| Argetest | 18238 | Gündoğan | 43.67 | 0.24 | 0.28 | 55.58 | 0.14 | 99.91 |
| % Fark | 3.76% | 0.49% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18239 | Gündoğan | 43.64 | 1.39 | 0.41 | 53.29 | 0.64 | 99.37 |
| Argetest | 18239 | Gündoğan | 43.71 | 0.24 | 0.20 | 55.60 | 0.20 | 99.95 |
| % Fark | 4.15% | 0.58% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18240 | Gündoğan | 43.74 | 1.21 | 0.51 | 53.19 | 0.80 | 99.45 |
| Argetest | 18240 | Gündoğan | 43.89 | 0.20 | 0.19 | 55.46 | 0.19 | 99.93 |
| % Fark | 4.09% | 0.48% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18241 | Gündoğan | 43.40 | 1.63 | 0.19 | 52.79 | 0.96 | 98.97 |
| Argetest | 18241 | Gündoğan | 43.76 | 0.38 | 0.30 | 55.31 | 0.16 | 99.91 |
| Laboratuvar | Örnek Numarası | Şube | CO2 (%) | AÇM+SiO2 (%) | R2O3 (%) | CaO (%) | MgO (%) | Toplam (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| % Fark | 4.56% | 0.94% |
Yapılan tüm sondajlar ileri yıllarda yada gerektiği durumlarda kullanılmak üzere iş güvenliği esasları dikkate alınarak ahşap paletler üzerine dizilmiş, kuyu tanıtım kartları üzerlerine çakılmış ve koruma amaçlı streçle sarılarak Vişne Madencilik tarafından gösterilen depo alanına kaldırılmıştır. Tüm karotlar, iş sahibine teslim tutanakları düzenlenerek teslim edilmiştir (Şekil 71; EK 10)
Şekil 71 Karot depo alanından görünüm.
Sahada tamamlanan ADD rumuzlu kuyular için kuyu başı betonu, kuyu adı ve derinlik bilgilerinin yer verildiği etiketlemeler, ADH rumuzlu kuyular için ise kuyu adı ve derinlik bilgilerinin yer verildiği levhalar Şekil 72' gösterildiği gibi yapılmıştır.
Şekil 72 Kuyu başı betonu, levhası ve etiketlemeleri.
Ruhsat sahası ve yakın çevresinde geniş yapılım gösteren Andırın Formasyonu içerisinde gözlenen çörtlü gri renkli kireçtaşı (Mzç); gri, beyaz ve oolitik kireçtaşı (Mzo); beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) blokları 1/ 5.000 ölçekte (yarı detay) olarak haritalanmıştır (Şekil 73).
Şekil 73 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti".
Yüzeyden alınan kimyasal, jeoteknik ve paleontolojik numunelerin analiz sonuçları ve 1/ 5.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası dikkate alınarak, haritalanan birimlerin yanal ve düşey yöndeki devamlılığına yönelik 40 adet sondaj gerçekleştirilmiştir.
Kuyu loglama aşamasında birimlerin düşey yöndeki devamlılığına yönelik yapılan sondajlardan toplamda 34 adet (Sondajlardaki birim farklılıkları gözetilmiştir) minerolojikpetrografik ve 1 adet paleontolojik numune alınmıştır. Numunelere ait özet analiz sonuçları aşağıda (Tablo 50, Şekil 74, Şekil 75, Şekil 76, Şekil 77, Şekil 78, Şekil 79 ve Şekil 80) ve detay analiz sonuçları ise EK 6' da verilmiştir.
| Sondaj No | Örnek No | Metraj (m) | Analiz Sonucu | |
|---|---|---|---|---|
| ADD-1 | 17501 | 18.65 | 18.80 | Min/ Pet: Biyo-klastlı mikritik kireçtaşı |
| ADD-1 | 17502 | 40.60 | 40.70 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-1 | 17503 | 53.30 | 53.35 | Min/ Pet: Monojenik mikrobreş (yakın mesafeden taşınmış iri kalsit kristalleri içeren kayaç parçalarının mikritik bir matriks ile tutturulmasıyla oluşan kayaç) |
| ADD-1 | 17504 | 74.45 | 74.60 | Min/ Pet: Kataklazmaya uğramış mikritik kireçtaşı |
| ADD-1 | 17505 | 99.10 | 99.20 | Min/ Pet: Biyo-klastlı mikritik kireçtaşı |
| ADD-2 | 17506 | 20.70 | 20.90 | Min/ Pet: Kırıntılı biyo-mikritik kireçtaşı |
| ADD-2 | 17507 | 63.55 | 63.70 | Min/ Pet: Yer yer kataklastik doku gösteren biyomikritik kireçtaşı |
| ADD-2 | 17508 | 88.70 | 88.85 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-3 | 17509 | 33.30 | 33.40 | Min/ Pet: Biyomikritik kireçtaşı |
| ADD-3 | 17510 | 62.50 | 62.60 | Min/ Pet: Biyomikritik kireçtaşı |
| ADD-3 | 17511 | 124.50 | 124.60 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-3 | 17512 | 149.00 | 149.10 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-5 | 17513 | 30.00 | 30.10 | Min/ Pet: Mikro diyorit |
| ADD-5 | 17514 | 40.30 | 40.40 | Min/ Pet: Dolomitli parçalar içeren kataklastik (oto) breş |
| ADD-5 | 17520 | 62.50 | 62.60 | Paleo: Titoniyen-Valanjiniyen (Üst Jura-Alt Kretase) |
| ADD-5 | 17519 | 62.50 | 62.60 | Min/ Pet: Kataklastik kireçtaşı |
| ADD-5 | 17515 | 68.70 | 68.80 | Min/ Pet: Dolomitli parçalar içeren kataklastik (oto) breş |
| ADD-5 | 17516 | 83.20 | 83.26 | Min/ Pet: Kireçli kumtaşı |
| ADD-5 | 17517 | 88.70 | 88.80 | Min/ Pet: Litik kumtaşı |
| ADD-5 | 17518 | 99.80 | 99.90 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı (yer yer mikro otobreşleşmiş) |
| ADD-6 | 17523 | 37.50 | 37.60 | Min/ Pet: Mikro gabro |
| ADD-6 | 17524 | 50.70 | 50.80 | Min/ Pet: Kiltaşı (muhtemelen tamamen killeşmiş peridotit??) |
| ADD-6 | 17525 | 64.85 | 64.95 | Min/ Pet: Bazalt |
| ADD-6 | 17526 | 68.70 | 68.80 | Min/ Pet: Sepantinleşmiş lerzolit |
| ADD-7A | 17527 | 64.60 | 64.70 | Min/ Pet: Dolomitleşmeye başlamış mikritik kireçtaşı parçaları içeren kataklastik (oto) breş |
| ADH-1 | 17530 | 6.70 | 6.80 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADH-17 | 17532 | 33.30 | 33.50 | Min/ Pet: Yoğun şekilde kalsit damarcıklarıyla ağsal olarak kesilmiş mikritik kireçtaşı |
| ADH-22 | 17537 | 8.20 | 8.30 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADH-26 | 17538 | 38.10 | 38.20 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-12A | 17539 | 105.60 | 105.80 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-12A | 17540 | 139.70 | 139.80 | Min/ Pet: Kalsitli ve dolomitli kayaç parçaları içeren kataklasit (oto breş) |
| ADD-11B | 17541 | 27.40 | 27.50 | Min/ Pet: Dolomitli parçalar içeren kataklastik (oto) breş |
| ADD-11B | 17542 | 57.60 | 57.70 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-11B | 17543 | 156.90 | 157.00 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı |
| ADD-8A | 17547 | 10.90 | 11.00 | Min/ Pet: Mermer |
Şekil 74 ADD-1 sondaj kuyusu, 18.65- 18.80 m, 17501 no' lu örnek.
Şekil 75 17501 no' lu örneğe ait ince kesit fotoğrafları. Yarı-köşeli ve yuvarlaklaşmış karbonat kristallerinden oluşmuş intraklastlar (I) (a), Pellet (P) ile kalsit damarcığı tarafından kesilerek ötelenen mikro fosilin (F) görünümleri (b)
Şekil 76 ADD-1 sondaj kuyusu, 53.30-53.35 m, 17503 no' lu örnek
Şekil 77 17503 No' lu örneğe ait ince kesit fotoğrafları. Mikrobreş içerisindeki boyutları mm'den başlayan köşeli, yarı köşeli iri kalsit kristalleri kireçtaşı parçaları (E, ektraklast) ile koyu renkli mikritik çimentonun görünümleri (a ve b). Kayaç yer yer kalsit damarcıkları (K) tarafından kesilmiştir (b).
Şekil 78 ADH-26 sondaj kuyusu, 38.10- 38.20 m, 17538 no' lu örnekte görülen mikritik (m) ve mikro kataklastik (mk) doku
Şekil 79 17538 No' lu örneğe ait ince kesit fotoğrafları. Mikrosparitik matriksle bağlanan oolitlerin görünümleri (a – d)
Şekil 80 17538 No' lu örneğin Alizarin kırmızısı ile boyanması sonucunda tamamına yakınının boyandığı tespit edilmiştir.
Ruhsat alanı jeolojisi, yapısal jeoloji ve sondaj çalışmaları denetleştirilerek sahadaki kireçtaşlarının bölgeye yerleşme mekanizmasına yönelik kesitler çizilmiştir (Şekil 81, Şekil 82, Şekil 83, Şekil 84 ve Şekil 85).
Şekil 81 Sondajlardan geçen kesit güzergahları.
Şekil 82 Sondaj çalışmalarından geçen A-A' jeolojik kesit güzergahı ve A-A kesiti.
Şekil 83 Sondaj çalışmalarından geçen B-B' jeolojik kesit güzergahı ve B-B' kesiti.
Şekil 84 Sondaj çalışmalarından geçen C-C' jeolojik kesit güzergahı ve C-C' kesiti.
Şekil 85 Sondaj çalışmalarından geçen D-D' jeolojik kesit güzergahı ve D-D' kesiti.
Leopfrog Geo programı kullanılarak, ruhsat sahasına ait güncel 1/1.000 ölçekli harita alımı, 1/5.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası ve jeolojik kesitler, sondaj lokasyonları ve sondajlara ait eğim- eğim yönü ve litoloji kullanılarak 3D jeolojik model oluşturulmuştur (Şekil 86 ve Şekil 87).
Ruhsat sahasındaki çalışmanın amacı kireçtaşlarının kireç agregası olarak kullanımına yönelik, birimin sınırlarını belirlemektir. Bu yüzden jeolojik modelde amaç ve kimyasal analiz sonuçları göz önüne alınarak;
1: Beyaz, bej renkli kireçtaşı ve kalsitli, dolomitli kayaç parçaları içeren kataklasit (oto breş) birleştirilmiş,
2: Çörtlü gri renkli kireçtaşı ayrı kabul edilmiştir.
3: Kireçtaşı, çörtlü kireçtaşı dışındaki tüm birimler (Serpantinit, Çamurtaşı, Kil (bozunmuş serpantin, peridodit vb.)) "Ser-Bre-Mud-Over" olarak birleştirilmiştir.
Şekil 86 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-1.
Şekil 87 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-2.
Yüzey ve sondaj çalışmaları denetleştirilerek belirlenen ve haritalanan çörtlü gri renkli kireçtaşı (Mzç); gri, beyaz ve oolitik kireçtaşı (Mzo); beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) bloklarının kireç agregası olarak kullanımına yönelik sondaj çalışmalarından alınan 546 adet (Numunelerin 4 adeti AMIS0461, 12 adeti AMIS0250 standart ve 16 adeti ikiz numunedir.) karot numunesinin analiz sonuçları Kırıkoğlu, 1996' ya (Saf kireç agregası için %98 CaCO3 ve SiO2 oranı %1' den düşük olmalıdır.) göre 3D model üzerinde değerlendirilmiştir olup;
a) Beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) bloklarının yer aldığı lokasyonlardaki kireçtaşlarının kireç agregası için gerekli şartları sağladığı belirlenmiştir (Kırıkoğlu, 1996; Şekil 88 a, b, c ve f,).
b) Çörtlü gri renkli kireçtaşlarının (Mzç) kimyasal analiz sonuçlarında SiO2 %1.00- %25.45, Fe2O3 %1.16- %1.59, MgO %1.07- %2.42 ve Al2O3 %1.09- %4.93 aralıklarındadır. Kırıkoğlu, 1996' ya göre kireç agregası olarak uygun değildir (Şekil 88 d ve e). Ancak sondaj çalışmalarında çörtlü kireçtaşları ve kireçtaşlarının birbirlerine girintili olduğu görülmüştür. Kireçtaşları kireç agregası için gerekli şartları sağlamaktadır. İşletme aşamasında bu durum göz önüne alınarak, bu kesimdeki kireçtaşlarının da kireç agregası olarak kullanılabilirliliği değerlendirilebilir.
Şekil 88 Ruhsat alanı 1/5.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası ve kmyasal analzi sonuçlarının 3d model üzerinde gösterimi.
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, Adana İli Ceyhan İlçesi Gündoğan Köyü dahilinde kalan SİCİL: 200701213 (ER: 3137103) no' lu ruhsat alanında yer almaktadır. Bölgede mostra veren ve ekonomik değere sahip olan beyaz, bej renkli kireçtaşı bloklarının işletilmesi düşünülmektedir.
Söz konusu kireçtaşlarının işletilmesine yönelik yapılan çalışmalardan biride jeoteknik çalışmalardır. Bu bölümde ruhsat sahasında yer alan kireçtaşlarının fiziksel ve jeomekanik özellikleri belirlemeye yönelik laboratuvar deneyleri gerçekleştirilmiştir. Ruhsat alanında planlanan açık işletmeye şevlere yön vermek için mevcut veriler ışığında şev stabilitesi değerlendirmeleri yapılmıştır.
Bu bölümde gerçekleştirilen çalışmalar arazi, laboratuvar ve büro çalışmalarından oluşmaktadır. Arazi çalışmaları kapsamında süreksizliklerin kantitatif tanımlanması (ISRM, 2007), sondaj çalışmalarından oluşmaktadır (Şekil 89). Laboratuvar çalışmaları Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. Laboratuvar deneyleri için örnekler ADH-5 ve ADD-7B sondajlarından elde edilen karot numuneleri üzerinde yapılmıştır.
Çalışmanın son aşamasında kaya kütle özellikleri belirlenmiş ve şev stabilitesine yönelik Dips (Rocscience, 2010) yazılımı ile kinematik analizler gerçekleştirilmiştir.
Şekil 89 Ruhsat sahası ve sondajların orto foto üzerinde gösterimi.
Çalışma alanında işletilmesi düşünülen kristalize ve mikritik kireçtaşları üzerinde fiziksel ve mekanik deneylere ait değişimler incelenmiştir. Deneyler için silindirik numuneler kullanılarak jeo- mekanik özellikleri belirlenmiştir. Mekanik özelliklerin belirlenmesi amacıyla kullanılan silindirik örnekler HQ boyutundan ADH- 5 ve ADD- 7B sondajlarından alınan karotlardan elde edilmiştir (Şekil 90). Laboratuvar deneylerinde TS EN ISO 17892-2, TS EN 1926, TS 699, TS 2030, TS EN13755, TS EN13755 standartları kullanılmıştır. Gerçekleştirilen testler kapsamında doğal birim hacim ağırlık (g/cm3 ), tek eksenli basınç dayanımı tayini (MPa), don sonrası tek eksenli basınç dayanımı (MPa), kayada üç eksenli basınç deneyi (c ve ), elastisite modülü (GPa), poisson oranı, porozite ve su emme (%) değerleri elde edilmiştir (Tablo 51).
Şekil 90 Laboratuvar deneylerinde kullanılan örneklerin genel görünümleri.
Tablo 51' de göre kireçtaşlarının maksimum doğal birim hacim kütle değerleri 2.57 ile 2.66 arasında değişmekte olup, ortalama doğal hacim birim kütle değeri 2.62 g/cm3 ' dür. Bu değer ile işletilmesi düşünülen kireçtaşları "orta" hacim birim kütle sınıfında yer almaktadır (NGB,1985). Laboratuvar sonuçlarına göre test edilen kireçtaşlarının tek eksenli sıkışma dayanımı, 8.78 ile 125.89 MPa gibi oldukça geniş aralıkta değişmektedir. Şekil 90'da verilen karot örneklerin makro görünümleri incelendiğinde 8.78 MPa dayanımın kireçtaşının breşik seviyesine ait olup, litolojik açıdan diğer örneklerden belirgin şekilde farklıdır. Bundan dolayı söz konusu değer ile yine oldukça yüksek olan 125.89 MPa' lık değer, değerlendirme dışı bırakıldığında tek eksenli sıkışma dayanımları 31.61 MPa ile 56.50 MPa arasında değişmekte olduğu görülmüştür. Şekil 91' de dayanım sınıflarına göre kireçtaşlarının ortalama tek eksenli sıkışma dayanımı değerlendirilmiş olup, Deere ve Miller (1966)' a göre kireçtaşları "orta dayanımlı kaya" sınıfında yer almaktadır. Örneklerin donma- çözülme sonrası ortalama tek eksenli sıkışma dayanımları 49.23 MPa olarak belirlenmiş olup, don sonrası dayanım kaybı %3.80 olarak gerçekleşmiştir. Doğal taşların kullanım alanlarıyla ilgili birçok standartta don sonrası dayanım kaybının %5' den daha az olması istenmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde işletilmesi düşünen kireçtaşlarının don sonrası dayanım kaybı limit değerin altındadır. Kireçtaşlarının porozite değerleri %1.49 ile %0.21 arasında değişmekte olup, ortalama porozite değeri %0.49' dur. Buna göre inceleme alanındaki kireçtaşları "çok düşük poroziteli kayaç" olarak tanımlanmıştır (NGB, 1985). Ağırlıkça su emme oranı % 0.98 ile 0.03 arasında değişmekte olup, ortalama su emme değeri % 0.30' dur. Bu değer ile işletilmesi düşünülen kireçtaşları TS 10 449' da yapıtaşı olarak kullanılması için istenen sınır değeri (<0.4%) sağlamaktadır.
| Örnek No | Hacim Kütle Doğal Birim ) (g/cm3 |
Tayini (MPa) Tek Eksenli Dayanımı Basınç |
Don Sonrası Tayini (MPa) Tek Eksenli Dayanımı Basınç |
Kohezyon (MPa) |
Sürtünme Açısı () İçsel |
Elastisite Modülü (GPa) |
Poisson Oranı |
Porozite (%) | Su Emme (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ADD-7B | 2.62 | 31.61 | 30.52 | -- | -- | 5.93 | 0.27 | 0.21 | 0.07 |
| ADD-7B | 2.63 | 55.61 | 54.05 | -- | -- | 7.55 | 0.22 | 0.33 | 0.08 |
| ADD-7B | 2.65 | 47.07 | 45.84 | -- | -- | 7.41 | 0.21 | 0.23 | 0.07 |
| ADD-7B | 2.57 | 8.78 | 8.04 | -- | -- | 2.64 | 0.31 | 0.31 | 0.15 |
| ADH-5 | 2.66 | 125.89 | 123.08 | 3.22 | 44.2 | 17.51 | 0.16 | 0.45 | 0.53 |
| ADH-5 | 2.60 | 41.96 | 38.95 | 3.16 | 43.6 | 6.41 | 0.26 | 0.59 | 0.98 |
| ADH-5 | 2.61 | 42.09 | 39.62 | 2.86 | 42.8 | 6.47 | 0.25 | 1.49 | 0.51 |
| ADH-5 | 2.62 | 56.50 | 53.71 | 3.10 | 41.9 | 9.23 | 0.24 | 0.27 | 0.03 |
| Maks | 2.66 | 125.89 | 123.08 | 3.22 | 44.20 | 17.51 | 0.31 | 1.49 | 0.98 |
| Minumum | 2.57 | 8.78 | 8.04 | 2.86 | 41.90 | 2.64 | 0.16 | 0.21 | 0.03 |
| Std. | 0.03 | 33.80 | 33.28 | 0.16 | 1.00 | 4.31 | 0.04 | 0.42 | 0.34 |
| Ortalama | 2.62 | 51.19 | 49.23 | 3.09 | 43.13 | 7.89 | 0.24 | 0.49 | 0.30 |
| Tablo 51 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri |
|---|
| ---------------------------------------------------------- |
| Alveting (Dratoma TA: Elizant Elegres Daysson) | 51.19 MPa | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0.5 $\mathbf{L}$ |
ž | к | 10 | 20 | 50 | al | 100 | 200 | 500 | |||||
| COATES (1994) | COK ZAY F | ZAYIE | BAGLAM | COK SAGLAM |
||||||||||
| DEERE & MILLER (1966) | CONDUSUR | DOSER | DRTA | MUKBERG | COK YUKSEK | |||||||||
| COK ZAVIF | ZAYIF | ORTA ZAVIE | ORTA SAGLAM | BAGLAM | COK SAGLAM |
RACI AM | ASIRI: | |||||||
| ZEMIN | * KAYA | GEOLOGICAL SOCIETY (1970) | ||||||||||||
| ASIRI DUSOK |
COK DOSUK | DUBUK | CIRTA | VUKSES | COK YUKSEK | ASRI YEKSEK |
||||||||
| BROCH & FRANKLIN (1972) | ||||||||||||||
| ZEMIN | COK YUMUSAK | YUMLSAK | BERT | COK SERT | AS RISERT | |||||||||
| JENNINGS (1973) | ||||||||||||||
| ZEMIN | COK DOSUK | D050K | CRTA | YÜKSEK | COK YURSEK | |||||||||
| EREARMASKI (1973) | ||||||||||||||
| COK DOSUK | DOSOK | CARTA | YOKSEK | ODK YUKSEK | ||||||||||
| GRM 1979 | ||||||||||||||
| ZAMF | CRTA | SAGLAN | ||||||||||||
| KULHAWY VE DIG (1991) | ||||||||||||||
| 0.5 | ž | TEM EMPERAL LEGORIAL DUVILABLE AROUN | 10 | 26 | 50 | Π | 100 | 200 | 500 |
Şekil 91 Farklı kaya sınıflamalar göre kireçtaşlarının konumu.
Laboratuvar deneyleri kapsamında işletilmesi düşünülen kireçtaşlarının deformasyon özelliğinin ortaya konabilmesi amacıyla elastisite modülü değerleri de tespit edilmiştir. Buna göre toplam 8 örnek üzerinden gerçekleştirilen elastisite modülü deneyleri sonucunda ortalama elastisite modülü değeri 7.89 GPa olarak belirlenmiştir (Tablo 51). İnceleme sahasındaki kaya birimi Deere ve Miller (1966) tarafından önerilen birleştirilmiş mühendislik sınıflamasına göre değerlendirildiğinde, üst ve alt seviyelerdeki rekristalize kireçtaşlarının elastisite modülü değeri açısından "düşük" modül oranına sahip olduğu görülmektedir (Şekil 92).
Şekil 92 Farklı kaya sınıflamalar göre kireçtaşlarının konumu.
Sonuç olarak, tüm laboratuvar verileri birlikte değerlendirildiğinde, inceleme sahasındaki kireçtaşlarının sağlam kaya kalitesi açısından uygun özellikler gösterdiği sonucuna varılmaktadır.
Ruhsat alanında kireçtaşları sağlam kaya kalitesi açısından önceki bölümlerde laboratuvar deney sonuçları ışığında değerlendirilmiştir. Bu bölümde, inceleme sahasındaki kireçtaşları kaya kütle özellikleri açısından farklı görgül sınıflamalar ışığında değerlendirilecek ve kaya kütle şev stabilitesi kalitesi özellikleri ortaya konacaktır.
Ruhsat alanı içerisinde 5 ayrı lokasyonda süreksizlik hat etütleri sonucunda, kireçtaşlarındaki süreksizliklere ait süreksizlik aralığı, süreksizlik açıklığı, devamlılık, dolgu malzemesi, pürüzlülük ve dalgalılık, süreksizlik yüzey dayanımı ile süreksizlik yönelimleri ISRM (1981 ve 2007)' de belirtilen esaslar çerçevesinde genel olarak belirlenmiştir. Ruhsat alanı konumu itibarıyla birçok fay tarafından kesilmekte olup, buna bağlı olarak birçok süreksizlik sisteminin bulunduğu gözlenmiştir (Şekil 93).
Şekil 93 Ruhsat sahası içerisinde gözlenen kireçtaşı mostralarında süreksizlik ölçümleri (GN-4)
Gözlem noktalarında yapılan ölçümlerde; GN-1'de süreksizlik aralığı 0.50 m ile 2.00 m arasında, GN-2' de yer yer süreksizlik aralık değeri 3.00 m' ye kadar ulaşmakta ve GN-5' de 0.50 m ile 1.50 metre arasında değişmektedir. Kireçtaşlarının içerdiği süreksizlikler "yakın aralıklı" ve "orta derecede aralıklı" olarak tanımlanmıştır (Tablo 52).
Buna karşın gözlem noktalarında süreksizlik açıklığı GN-1 'de maksimum 4.00 cm, GN-2' de ağırlıklı olarak 1.00 cm ve GN- 5'de 5.00 cm' ye kadar ulaşmaktadır. Buna göre süreksizlik açıklığı "orta derecede geniş" ve "geniş" olarak tanımlanmıştır (Tablo 53). Süreksizliklerde dolgu malzemesinin türü ve kalınlığı süreksizlik makaslama dayanımını ve dolayısıyla şev duraylığını etkileyen en önemli faktörlerden bir tanesidir. Süreksizlik dolgusunun kalın ve kil türü ince malzemeden oluşması süreksizliğin makaslama dayanımını olumsuz yönde etkilerken, damar türündeki kuvars veya kalsit dolguları süreksizlik makaslama dayanımını artırabilmektedir (Ulusay ve Sönmez, 2002). İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizliklerin bir bölümü herhangi bir dolgu içermezken, çoğunlukla dolgu malzemesi olarak ikincil kalsit oluşumları ve ayrışma ürünü kil içermektedir. Kil dolguların kalınlığı çoğunlukla süreksizlik yüzey genliğinden küçüktür. Buna karşın kalsit dolguların daha kalın olduğu gözlenmiştir.
| Tablo 52 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Aralığı Tanımlaması | ||||
|---|---|---|---|---|
| ----------------------------------------------------------------------------------------- | -- | -- | -- | -- |
| Aralık (mm) | Tanımlama |
|---|---|
| <20 | Çok dar aralıklı |
| 20-60 | Dar aralıklı |
| 60-200 | Yakın aralıklı |
| 200-600 | Orta derecede aralıklı |
| 600-2000 | Geniş aralıklı |
| 2000-6000 | Çok geniş aralıklı |
| >6000 | İleri derecede geniş aralıklı |
| Tanımlama |
|---|
| Çok sıkı |
| Sıkı |
| Kısmen açık |
| Açık |
| Orta derecede geniş |
| Geniş |
| Çok geniş |
| Aşırı geniş |
| Boşluklu |
Gözlem noktalarında yapılan değerlendirmelerde süreksizlik devamlılığın önemli değişkenlik göstermesine rağmen, süreksizlik devamlılığının 20.00 m'yi aştığı durumlar gözlenmiştir. Ruhsat alanın genel olarak değerlendirildiğinde "orta devamlılık" ve "yüksek devamlılık" olarak tanımlanmıştır (Tablo 54).
| Tablo 54 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Devamlılığı Tanımlaması | |
|---|---|
| -- | --------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Devamlılık (m) | Tanımlama |
|---|---|
| <1 | Çok düşük devamlılık |
| 1-3 | Düşük devamlılık |
| 3-10 | Orta devamlılık |
| 10-20 | Yüksek devamlılık |
| >20 | Çok yüksek devamlılık |
Süreksizliklerde pürüzlülük ve dalgalılık, şev duraylığı üzerinde doğrudan etkili olan iki önemli etkendir. Pürüzlülüğün ve dalgalığın artışına bağlı olarak süreksizlik makaslama dayanımı da artmaktadır. Pürüzlülük bir süreksizlik yüzeyinin küçük ölçekte düzlemsellikten sapmasının bir ölçüsüyken, dalgalılık büyük ölçekteki sapmayı işaret etmektedir (Ulusay ve Sönmez, 2002). İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizliklerin pürüzlülükleri incelendiğinde, ISRM (1981)' de sunulan pürüzlülük profillerine göre çoğunlukla "düz- pürüzlü" (profil no IV- V) ve "dalgalı" olarak sınıflandırılmaktadır (Şekil 94).
| pürüzlü | ||
|---|---|---|
| П | d0z | |
| Ш | kaygan | BASAMAKLI |
| pürüzlü | ||
| V | dûz | |
| VI | kaygan | |
| DALGALI | ||
| VII | pürüzlü | |
| VIII | d0z | |
| IX | kaygan | |
| DÜZLEMSEL |
Şekil 94 İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizlik pürüzlülük profili (ISRM, 1981).
Süreksizliklerin yüzey dayanımını belirlemede en çok kullanılan arazi deneyi Schmidt çekicidir. Schmidt çekici geri sıçrama sayısı esas alınarak süreksizlik yüzeyinin basınç dayanımı dolaylı yoldan ortaya konabilmektedir. Buna göre, incelenen kireçtaşı mostralarında süreksizliklerin dolaylı olarak dayanımlarının belirlenmesi için arazide L-tipi Schmidt çekici kullanılarak geri sıçrama sertlik değerleri belirlenmiştir. Schmidt çekici arazide süreksizlik yüzeylerine dik şekilde uygulanmıştır. Her bir lokasyonda ölçülen Schmidt değerleri Tablo 55' de verilmiştir. Buna göre ortalama Schmidt değeri Gn-1' de 51.80, GN-2' de 52.20, GN-4' de 49.25 ve GN-5' de 48.65 olarak bulunmuştur (Tablo 55). Tablo 55' den görüleceği üzere değerler oldukça dar bir aralıkta değişmekte olup, kireçtaşı süreksizliklerinin yüzey sertliği olarak Schmidt değeri 50.00 kabul edilmiştir.
| Tablo 55 Gözlem Noktalarında Elde Edilen Schmidt Sertlik Değerlerinin Değişimi. | ||
|---|---|---|
| No | GN-1 | GN-2 | GN-4 | GN-5 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 31 | 35 | 36 | 30 |
| 2 | 35 | 36 | 40 | 36 |
| 3 | 40 | 38 | 42 | 40 |
| 4 | 42 | 40 | 46 | 40 |
| 5 | 44 | 42 | 50 | 42 |
| 6 | 44 | 47 | 50 | 46 |
| 7 | 47 | 48 | 51 | 48 |
| 8 | 47 | 48 | 48 | |
| 9 | 48 | 48 | 48 | |
| 10 | 48 | 50 | 50 | |
| 11 | 50 | 50 | 52 | |
| 12 | 50 | 51 | ||
| 13 | 50 | 51 |
| No | GN-1 | GN-2 | GN-4 | GN-5 |
|---|---|---|---|---|
| 14 | 50 | 51 | ||
| 15 | 52 | 52 | ||
| 16 | 53 | 52 | ||
| 17 | 54 | 54 | ||
| 18 | 54 | 54 | ||
| 19 | 54 | 54 | ||
| 20 | 55 | 55 | ||
| Schmidt Sertlik | 51.8 | 52.2 | 49.25 | 48.65 |
Belirlenen ortalama geri sıçrama sertlik değerleri, çekicin deney sırasındaki yönelimi ve kireçtaşlarının ortalama kuru birim hacim ağırlığı (~26 kN/m3) değerleri kullanılarak Deere ve Miller (1966) tarafından önerilen Şekil 95' deki abak yardımıyla belirlenmiştir. Şekil 95' den de görüleceği üzere, kireçtaşlarının dolaylı yoldan belirlenmiş süreksizlik yüzey dayanımı 140 MPa civarındadır. Öte yandan, Schmidt çekici deneyinden elde edilen süreksizlik yüzey dayanımı ile tek eksenli basınç dayanımı deneyinden elde edilen dayanım değerleri arasında uyumsuzluk dikkati çekmektedir. Fakat dolaylı yoldan tahmin edilen 140 MPa değerinin 50 MPa' a kadar düşük ve yüksek olabileceği abak üzerinden görülmektedir. Bu durum göz önünde bulundurulursa ve güvenli tarafta kalmak adına süreksizlik yüzeylerinin dayanımı 90 MPa olarak değerlendirilmelidir.
Arazide yapılan incelemelerde kireçtaşlarının süreksizlik yüzeylerinde yer yer bozunmanın ilerlediği görülmüş olup, bu seviyelerde schmidt değerleri 30' a kadar düşmektedir. Bu durum süreksizlik yüzeylerinin dayanımın değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle ayrışmış seviyeler için süreksizlik yüzey dayanımının 60 MPa olarak değerlendirilmesi önerilir.
Şekil 95 Schmidt sertlik değerleri ile süreksizlik yüzey dayanımının belirlenmesi (Deere ve Miller, 1966).
İncelenen kireçtaşı mostralarında gerçekleştirilen süreksizlik hat etütleri kapsamında süreksizlik ve şev yönelimleri jeolog pusulası yardımıyla tespit edilmiştir. 5 farklı lokasyonda gerçekleştirilen süreksizlik ölçümleri öncelikle ayrı ayrı değerlendirilmiş ve her lokasyon için hâkim süreksizlik yönelimleri belirlenmiştir (Şekil 96). GN-1 no' lu gözlem istasyonunda 253/ 66, 246/ 88 ve 048/ 66 olmak üzere üç hâkim süreksizlik takımı belirlenmiştir. GN- 2 no' lu gözlem istasyonu için 7 hâkim süreksizlik takımı bulunurken, GN- 3 no' lu gözlem noktasında 4 hâkim süreksizlik takımı bulunmuştur. GN- 4 no' lu gözlem noktasında 7 ve GN- 5 no' lu gözlem istasyonunda 3 ayrı süreksizlik takımı belirlenmiştir. Şekil 96' dan görüleceği üzere farklı gözlem noktalarından elde edilen bazı süreksizlik yönelimlerinin oldukça benzer olduğu görülmektedir. Bundan dolayı tüm gözlem noktalarında ölçülen süreksizlik yönelimleri bir arada değerlendirilmiş olup, kontur diyagramı Şekil 97' de verilmiştir. Buna göre ruhsat alanı içerisinde yer alan kireçtaşları için yönelimleri 048/ 65, 220/ 33, 102/ 73, 324/ 49, 250/ 64 ve 246/ 89 olmak üzere 6 adet hâkim süreksizlik takımı belirlenmiştir. Söz konusu süreksizliklerden 3 tanesi güney batıya eğimli iken, 1 tanesi kuzey doğuya, 1 tanesi kuzey batıya ve 1 tanesi doğuya doğru 33 ile 89 derece arasında değişen eğimler sergilemektedir.
Ruhsat alanında işletme aşamasında farklı şev yönelimlerine bağlı olarak gelişebilecek potansiyel yenilme türleri ilerleyen bölümlerde gerçekleştirilen kinematik analizler ile değerlendirilmiştir. Kinematik analizlerde belirlen 6 hâkim süreksizlik yönelimi dikkate alınmış ve süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler irdelenmiştir.
Şekil 96 Gözlem noktalarında süreksizlik hat etüdünden elde edilen süreksizlik kontur diyagramı.
Şekil 97 İnceleme alanı için süreksizlik hat etütlerinden elde edilen tüm süreksizlik kontur diyagramı.
Ruhsat sahasındaki kireçtaşlarının kaya kütle kalitesi, en yaygın bilinen kaya kütle sınıflama sistemlerinden biri olan RMR sistemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Kaya Kütlesi Sınıflaması (RMR) olarak adlandırılan bu sınıflama ilk olarak 1973 yılında Bieniawski tarafından geliştirilmiş ve sistem son halini 1989'da almıştır (Bieniawski, 1989). Bir kaya kütlesini RMR sistemini kullanarak sınıflandırabilmek için aşağıdaki altı parametre kullanılır.
RMR kaya kütlesi sınıflama sisteminde her bir parametre için kaya kütlesinin özelliğine göre puan atanmaktadır. 6 parametreden elde edilen toplam puan, kaya kütlesinin nihai RMR puanı olup, kaya kütle kalitesi bu puana göre değerlendirilmektedir. Öte yandan, süreksizlik yönelimi parametresi dikkate alınmadan ilk 5 parametreye göre belirlenen puan ise temel RMR puanı olarak ifade edilmektedir (Tablo 56).
RMR sisteminin son sürümünde süreksizlik yüzey koşulunun puanlandırılması amacıyla Tablo 56' de verilen değerlendirme kullanılır. Bu amaçla arazide tanımlanan ya da ölçülen süreksizlik parametrelerine karşılık gelen puanlar çizelgeden tek tek belirlenerek, bunların toplamı süreksizlik koşulu (durumu) puanı olarak alınır.
| Parametre | Değer aralığı | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sağlam kaya | Nokta yük dayanım indeksi (MPu) |
>10 | $10 - 4$ | $4 - 2$ | $1-2$ | Düşük tek eksenli basınç dayanım değerleri |
|||||
| 1. | Tek eksenli dayanımı basanç dayanamı (MPa) |
$= 250$ | 250-100 | 100-50 | $50 - 25$ | $25 - 5$ | $5 - 1$ | <1 | |||
| Puanlama | 15 | 12 | $\overline{7}$ | 4 | $\overline{2}$ | 1 | $\alpha$ | ||||
| $\overline{2}$ . | Kaya Kalitesi Tanımı (RQD) (%) |
100-90 | 90-75 | 75-50 | 50-25 | $-25$ | |||||
| Puanlama | 20 | 17 | 13 | g | 3 | ||||||
| Süreksizlik aralığı (m) | >2 | $2 - 0.6$ | $0.6 - 0.2$ | $0.2 - 0.06$ | $-0.06$ | ||||||
| 3. | Puanlama | 20 | 15 | 10 | x | 5 | |||||
| 4. | Süreksizliklerin durumu | Cok pürürkü planyler, Devands Jegil, Ayelesa yrál. Asvisnomný yūney. |
Päräzilä vibreyler. Avrilenc- Leas, az aynamia vincy |
Pünislii strevler. Ayrdetes. Forent, code avoyme yttery |
Dalpth ybnry seys dirigo: kalashiji <5 IRAN VESS. inersbeic 1-5 ron, devisets. |
Yumuak dolgo kabaluju >3 met veya Ayrdna > 5 ann. devasit- |
|||||
| Puanlama | 30 | 25 | 20 | 10 | O. | ||||||
| (lt/m) | Tünelin 10 m'lik kısmından gelen su |
Yok | <10 | $10 - 25$ | 25-125 | >125 | |||||
| Yeraltı 5. suyu |
Süreksizlikteki su basinculana asal gerilme orano |
ö | $-0.1$ | $0.1 - 0.2$ | $0.2 - 0.5$ | >0.5 | |||||
| Genel koşullar | Tamamen kuru |
Nemli | Islak | Damlama | Su akişi | ||||||
| Puanlama | 15 | 10 | $\tau$ | 4 | O. | ||||||
| B. SÜREKSİZLİK YÖNELİMİNE GÖRE DÜZELTME | |||||||||||
| vönelimi | Süreksizliklerin doğrultu ve eğim | Cok uygun | Uygun | Orta | Uygun değil |
Hiç uygun değil | |||||
| Tüneller ve madenler | ō | $\cdot$ 2 | $-5$ | $-10$ | $-12$ | ||||||
| Puanlama | Temeller | ü | $\ddot{ }$ | -7 | $-15$ | $-25$ | |||||
| Sevler | ö | $\cdot$ 5 | $-25$ | $-50$ | $-60$ | ||||||
| C. TOPLAM PUANLAMADAN BELİRLENEN KAYA KÜTLESİ SINIFLARI | |||||||||||
| Puanlama | $100 - 81$ | $80 - 61$ | $60 - 41$ | $40 - 21$ | $20$ | ||||||
| Sinif numarası | 1 | п | Ш | IV | V | ||||||
| Açıklama | Çok iyi kaya |
lyi kaya | Orta kaya |
Zayıf kaya |
Çok zayıf kaya | ||||||
| D. KAYA SINIFLARININ ÖZELLİKLERİ | |||||||||||
| Sinif numarasi | II | Ш | IV | V. | |||||||
| Ortalama desteksiz kalabilme süresi | $15 \text{ m}$ 'lik açıklık için 20 yd. |
10 m'lik açıklık için 1 yıl |
5 m'lik acıklık için 1 hafta |
2.5 m'lik açıklık için 10 ssat |
I m'lik açıklık için 30 drikika | ||||||
| Kaya kütlesinin kohezyonu (kPa) | >400 | 400-300 | 300-200 | 200-100 | <100 | ||||||
| Kaya kütlesinin içsel sürtünme açısı | >45 | 45.35 | 35.75 | $25 - 15$ | <15 | ||||||
| E. TÜNELDE SÜREKSIZLIK EĞİM VE EĞIM YÖNÜNÜN ETKİSİ | |||||||||||
| Doğrultu tünel eksenine dik | Doğrultuya | ||||||||||
| Eğim yönünde ilerleme | Eğime ters yönde ilerleme | Doğrultu tünel eksenine paralel | bakılmaksızın | ||||||||
| Egim 45-90° | Egim 20-45* | Egim 45-90° | Eğim 20-45° | Egim 45-90° | Eğim 20-45° | $0.20^{o}$ | |||||
| Çok uygun | Uygun | Orta | Uygun değil | Hiç uygun değil | Orta | Orta |
Ruhsat sahasında açık gri ve bej renkli kireçtaşları gözlenmiştir. Renk ve dokusal açıdan farklılık gösteren kireçtaşı seviyeleri sağlam kaya ve kaya kütlesi açısından benzer karakterler sergilemektedir. Bundan dolayı ve sahada bulunan tüm kireçtaşları için tek bir kaya kütle sınıflaması yapılmıştır (Tablo 57). İleride açık ocak işletme aşmasında daha detaylı çalışmalar ile ocak işletmesine yön verilmesi daha sağlıklı olacaktır.
| Parametre | Puanlar | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Süreksizlik uzunluğu | <1 m | 1-3 m | 3-10 m | 10-20 m | >20 m | |||
| (devamlılık) | (6) | (4) | (2) | (1) | (0) | |||
| Yok | <0.1 mm | 0.1-1.0 mm | 1-5 mm | >5 mm | ||||
| Süreksizlik açıklığı | (6) | (5) | (4) | (1) | (0) | |||
| Çok pürüzlü | Pürüzlü | Az pürüzlü | Düz | Kaygan | ||||
| Pürüzlülük | (6) | (5) | (3) | (1) | (0) | |||
| Yok | Sert dolgu | Yumuşak dolgu | ||||||
| Dolgu | (6) | <5 mm | >5 mm | <5 mm | >5 mm | |||
| (4) | (2) | (2) | (0) | |||||
| Bozunmamış | Az bozunmuş | Orta derecede | Bozunmuş | Çok bozunmuş | ||||
| Bozunma | (6) | (5) | bozunmuş | (1) | (0) | |||
| (3) |
Şekil 98' de kireçtaşı kaya kütlelerinin genel görünümü verilmiş olup, buna göre kireçtaşları yüzeye yakın bölümlerde kırıklı-çatlaklı, erime boşluklu, açık süreksizlik yapısıyla izlenirken, derinlere doğru daha masif bir görünüm kazandığı görülmektedir.
Şekil 98 İnceleme alanında kireçtaşı mostralarının genel görünümü.
İnceleme alanındaki kireçtaşlarının ortalama tek eksenli basınç dayanımı 51.19 MPa olup, bu kaya sınıfına ait tek eksenli basınç dayanımı RMR parametre puanları Tablo 56' da sunulan tablo yardımıyla belirlenmiştir. Kireçtaşı için tek eksenli basınç dayanımı puanı 7 olarak belirlenmiştir (Tablo 58).
İnceleme alanında yayılım gösteren kayaçların RQD değerleri, ruhsat sahasında yapılan karotlu sondajlardan elde edilen karot sandıkları incelenerek belirlenmiştir. Şekil 99' da ADH-5 no' lu kuyuya ait karot sandıkları verilmiştir. Karot verimi %100' e yakın olan sandıklarda RQD
% değerleri %50 ile %90 arasında değişmektedir. Ortalama RQD değeri %75 olarak belirlenmiştir. Buna göre kireçtaşı biriminin RMR sistemindeki RQD puanı 15 olarak belirlenmiştir. Çalışma alanındaki kireçtaşlarında ortalama süreksizlik aralığı değerleri 0.6 ile 2.0 metre arasında olduğu dikkate alınarak, RMR sınıflama sistemindeki süreksizlik aralığı puanları kireçtaşı için 15, olarak belirlenmiştir (Tablo 58).
| Kireçtaşı | |||
|---|---|---|---|
| Değer | RMR Puanı | ||
| 1 | Kaya malzemesi dayanımı (MPa) | 51.19 | 7 |
| 2 | Kayaç kalite göstergesi (RQD) (%) | 75 | 15 |
| 3 | Süreksizlik aralığı (mm) | 60-200 | 15 |
| Devamlılık (m) | 3-20 m | 1 | |
| Açıklık (mm) | >5 mm | 0 | |
| 4. Süreksizlik Özellikleri |
Pürüzlülük | Pürüzlü | 5 |
| Dolgu | Var | 2 | |
| Bozunma | Orta derecede bozunmuş | 3 | |
| 5 | Yeraltısuyu durumu* | Kuru | 15 |
| Temel RMR puanı | 63 | ||
| Kaya Sınıfı | İyi Kaya |
Şekil 99 İnceleme alanındaki sondaj (ADH-5) karot sandıkları.
İnceleme sahasındaki kayaçlarda süreksizlik devamlılığı genellikle 20 metreye kadar ulaşmaktadır. Ruhsat alanındaki kireçtaşlarında bulunan süreksizliklerin açıklığı genelde 1 ile 5 mm arasındadır. Daha yüksek açıklık değerlerine sahip süreksizlikler de bulunmaktadır. Kireçtaşlarındaki süreksizlik yüzeyleri pürüzlüdür. Süreksizlikler kalsit dolgulu veya dolgusuz olarak gözlenirken, yüzeye yakın bölümlerde yer yer kil dolgularda gözlenmektedir. Süreksizlik
yüzeyleri çoğu zaman orta derecede bozunmuş özelliktedir. Öte yandan, bölgedeki kayaçlardan vadi tabanına yakın bölümlerde kısmen nemli yüzeyle gözlenmiştir. Fakat genel olarak sahada kuru oldukları gözlenmiştir.
Yukarıda belirtilen parametre değerleri ve açıklamaları ışığında ruhsat alanında yer alan kireçtaşlarının temel RMR puanı ve kaya kütle sınıfları belirlenmiş olup, parametrelere ait değerlerle birlikte Tablo 58' de gösterilmiştir. Tablo 58' den görüleceği üzere, kireçtaşlarının temel RMR puanı 63 olarak bulunmuştur. Bu değer kireçtaşlarının "iyi" kalitede olduğunu göstermektedir.
İnceleme sahasındaki kireçtaşlarının kaya kütle özellikleri ilk olarak 1990'lı yıllarda Hoek-Brown tarafından geliştirilen Jeolojik Dayanım İndeksi (GSI) yardımıyla da değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerde Sönmez ve Ulusay (2002) tarafından önerilen kantitatif GSI abağı kullanılmıştır (Şekil 100).
GSI sisteminde kaya kütleleri, süreksizlik özellikleri ve kaya kütlesinin özelliğini yansıtan yapısal özellik puanı yardımıyla sınıflanabilmektedir. Ruhsat sahasındaki kireçtaşı seviyelerindeki süreksizlik yüzeyleri genellikle pürüzlü ve orta derecede bozunmuş özelliktedir. Süreksizlikler sert dolgulu olup, yumuşak dolgu genellikle yüzeye yakın bölümlerde gözlenmiştir. Bu özellikler ışığında kireçtaşlarının süreksizlik yüzey koşulu (SCR) puanı 12 olarak saptanmıştır. Bu durumda, GSI sistemindeki yapısal özellik puanı (SR), kireçtaşı seviyeleri için 60 olarak bulunmaktadır. Şekil 100' deki abaktan da görülebileceği üzere, kireçtaşları için GSI puanı 63 olarak hesaplanmıştır. GSI değerine göre çalışma alanında gözlenen kaya birimleri "bloklu çok bloklu" kaya kütlesi sınırında yer almaktadır.
Şekil 100 Kireçtaşı kaya kütlelerinin kantitatif GSI abağı yardımıyla değerlendirilmesi.
Bilindiği üzere kaya kütlelerinin dayanım ve deformasyon özellikleri kaya malzemesi dayanımı ve süreksizliklerin ortak bir fonksiyonudur. Kireçtaşlarının kaya malzemesi dayanımı laboratuvar deneyleri ile ortaya konmuştur. Öte yandan, çalışma sahasında, kaya kütlelerini kesen süreksizliklere ait özellikler de arazi çalışmaları ile belirlenmiştir.
Kireçtaşı seviyelerinin kütlesel dayanım ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesinde Hoek-Brown görgül yenilme ölçütünden (Hoek vd., 2002) yararlanılmıştır. Kireçtaşı kaya kütlesi için Hoek-Brown yenilme ölçütüne göre RocData yazılımından elde edilen veriler ile çizilen kaya kütlesi yenilme zarfı Şekil 101' de sunulmaktadır. Öte yandan, yenilme zarflarına bağlı olarak elde edilen kaya kütlesi dayanım parametreleri Tablo 59' da özetlenmiştir.
GSI puanı 63 olan kireçtaşlarının, Hoek- Brown sabitleri olan "mb, s ve a" değerleri de sırasıyla 3.201, 0.0164 ve 0.502 olarak belirlenmiştir. Bu sabitlere bağlı olarak kireçtaşı kaya kütlesinin çekme dayanımı 0.262 MPa, tek eksenli dayanımı 6.49 MPa, kütlesel dayanımı 12.98 MPa ve elastisite modülü 7890 MPa olarak bulunmuştur (Tablo 59).
Şekil 101 Hoek- Brown yenilme ölçütüne göre hazırlanan kütlesel yenilme zarfı.
| Tablo 59 Hoek- Brown Yenilme Ölçütüne Bağlı Olarak Belirlenmiş Dayanım Parametreleri | ||||
|---|---|---|---|---|
| -------------------------------------------------------------------------------------- | -- | -- | -- | -- |
| Kireçtaşı | ||
|---|---|---|
| UCS (MPa) | 51.19 | |
| GSI | 63 | |
| mi | 12 | |
| D | 0 | |
| Em (MPa) | 20000 | |
| mb | 3.201 | |
| Hoek-Brown sabitleri | s | 0.0164 |
| a | 0.502 | |
| Çekme dayanımı (MPa) | 0.262 | |
| Tek eksenli basınç dayanımı (MPa) | 6.492 | |
| Kaya kütlesi dayanımı (MPa) | 12.988 | |
| Elastisite modülü (MPa) | 7890 | |
| KAYA KÜTLESİ | Kohezyon*(MPa) | 3.40 |
| İçsel sürtünme açısı (ϕ)* | 35 |
Kaya kütleleri bilindiği üzere süreksizliklerle bölünmüş bir yapıya sahiptir. Düşük gerilme koşullarındaki duraysızlıklar kaya malzemesinden çok süreksizliklerin kayma dayanımı parametreleri tarafından kontrol edilirler. Düz yüzeylerde, kayma deformasyonuna direnç gösterecek yapılar (pürüzlülük) olmadığı için az bir deformasyonun sonucunda doruk dayanıma ulaşılır. Bağlayıcı malzeme yenilir ve makaslama dayanımı artık değere düşer (Ulusay, 2002).
Pürüzlü yüzeylerde durum farklı gelişmektedir. Doğal eklem yüzeylerindeki dalgalılık ve pürüzlülük süreksizliklerin kayma davranışı üzerinde büyük bir öneme sahiptir. Genellikle yüzey pürüzlülüğü kayma dayanımını artırır ve bu dayanım kayadaki kazı stabiliteleri açısından oldukça önemlidir (Barton, 1973). Bu çalışmada, Barton yenilme ölçütü, süreksizlik makaslama dayanımın belirlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Barton yenilme ölçütü aşağıdaki şekildedir.
$$
\tau = \sigma_n \tan \left[ \phi_b + JRC \log_{10} \left( \frac{JCS}{\sigma_n} \right) \right]
$$
\n(1)
Burada, JRC eklem pürüzlülük katsayısı ve JCS ise eklem yüzey dayanımıdır. JCR değerinin bulunabilmesi için ölçülen pürüzlülük kesitleri, Şekil 16'da verilen ve Barton ve Choubey (1977) tarafından tanımlanan pürüzlülük kesitleri ile çakıştırılarak JRC değerleri bulunmuştur. Benzer bir şekilde Barton (1973) süreksizlik yüzey mukavemeti ile tek eksenli sıkışma dayanımın arasındaki (JCS/ UCS) oranı ¼ olarak belirtmiştir. Bundan dolayı, JCS' nin belirlenmesi için en pratik yöntem Schmidt Çekici deneyidir. JCS' nin tahmini için kullanılan Schmidt Çekici deneyi ile ilgili öneriler ISRM (1981, 2007) tarafından yayınlanmış olup, dayanım tahminine yönelik abak ise Deere ve Miller (1966) tarafından oluşturulmuştur. Bu rapor kapsamında inceleme alanındaki süreksizliklerin yüzey dayanımı (JCS) önceki bölümlerde değerlendirilmiş olup, kireçtaşındaki süreksizlik düzlemleri için 90 MPa olarak belirlenmiştir.
Barton ve Choubey (1977) bozunmuş kayaçlardaki eklem yüzeylerine ait 130 adet direk kesme kutusu deney sonuçlarını kullanarak bu formülü şu şekilde değiştirmişlerdir.
$$
\tau = \sigma_n \tan \left[ \phi_r + JRC \log_{10} \left( \frac{JCS}{\sigma_n} \right) \right]
$$
\n(2)
Burada ϕr artık sürtünme açısı olup, Barton ve Choubey (1977) artık sürtünme açısının şu şekilde tahmin edilebileceğini belirtmiştir (Şekil 102).
$$
\phi_r = (\phi_b - 20) + 20 \left( \frac{r}{R} \right) \tag{3}
$$
Burada, r ayrışma yüzeyin veya ıslak yüzeyin Schmidt değeri, R ise ayrışmamış yüzeyin Schmidt değeridir.
Şekil 102 Süreksizlik yüzeyi pürüzlülük katsayısının (JRC) belirlenmesinde kullanılan tipik pürüzlülük profilleri (Barton ve Choubey, 1977).
Temel sürtünme açısı (ϕb) süreksizliklerin makaslama dayanımının tahmininde anahtar rol oynamaktadır. Temel sürtünme açısı taze yüzeyleri karakterize eder. Temel sürtünme açısı laboratuvarda tilt deneyi ve süreksizlik makaslama kutusu deneyi yapılarak taze düz yüzeyler için hesaplanabilir. Bu raporda temel sürtünme açısı basit bir düzenek olan tilt deneyi yapılarak hesaplanmıştır. Bu test ile ilgili en yaygın kullanılan yöntem ilk olarak Stimpson (1981) tarafından önerilmiştir. İnceleme alanındaki kireçtaşlarındaki süreksizliklerin temel içsel sürtünme açısı (ϕb) Şekil 103' de gösterildiği şekilde iki tane disk örnek kullanılarak aynı örnek üzerinde yapılan beş farklı tilt deneyinden elde edilen eğim açılarının (β) ortalaması alınarak belirlenmiştir. Yapılan deneysel çalışmalar sonucunda inceleme alanındaki kireçtaşındaki süreksizlik düzlemleri için temel sürtünme açısının (ϕb) ortalama 37 olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, aynı örneklere ait artık sürtünme açısı ise (ϕr) 34 olarak hesaplanmıştır.
$$
\boldsymbol{\phi}b = ortalama(\boldsymbol{\beta}{i=1\dots 5})
$$
(4)
Şekil 103 Tilt deney düzeneği ve uygulamasından genel bir görünüm.
Çalışma alanında duraysızlık oluşturan kireçtaşları için süreksizlik pürüzlülük katsayısı (JRC), 12 olarak kabul edilmiştir. Schmidt çekici deneyinden süreksizlik yüzey dayanımı sırasıyla 90 MPa olarak belirlenmiştir. Rezidüel sürtünme açısı, tilt deneyinden elde edilen temel sürtünme açısı kullanılarak Barton ve Choubey (1977) ve Stimpson (1981)' e göre hesaplanmıştır. Bu parametrelere göre elde edilen süreksizlik yenilme zarfı (Barton ve Choubey, 1977) Şekil 104' de verilmiştir. Buna göre çalışma alanında kaya duraysızlıkları gösteren kireçtaşı seviyelerin süreksizlik düzlemleri için sürtünme açısı 37 derece olarak belirlenmiştir.
Şekil 104 Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları için belirlenen süreksizlik yenilme zarfı.
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşlarının ruhsat alanı içerisinde açık ocak yöntemiyle işletilmesi planlanmakta olup, açık ocak planlanmasında en önemli amaç rezervin maksimum kâr ile elde edilmesini sağlamaktır. Günümüzde uygulanan yeni teknolojilerin gelişmesiyle açık ocak madenciliğinde oldukça derin kazılar yapılmasına imkân sağlamaktadır. Açık ocaklardaki şev tasarımı, ekonomik, verimli ve emniyetli bir madencilik açısından oldukça önemli bir husustur. Burada tasarımcı bir taraftan şevleri mümkün olduğu kadar dik açılar ile oluşturarak en az kazı ile maksimum ekonomi oluşturmaya çalışırken, bir taraftan da aşırı dik şevlerin neden olacağı şev duyarsızlıklarının cana ve mala zarar verme olasılığını göz önünde bulundurmak zorundadır. Açık ocaklarda şev stabilitesini jeolojik yapısal özellikler, şevin geometrisi, yeraltı su durumu, malzeme özellikleri ve uygulanan kazı tekniği gibi çeşitli faktörler kontrol eder. Söz konusu faktörlerin işletmeden işletmeye farklı olacağından, duyarlı şev koşullarının sağlayan genel kurallar koymak işin doğası gereği imkânsızdır. Şev stabilitesi çalışmaları, jeolojik verilerin toplanması ve bunların değerlendirilmesi, kinematik analiz, ortamın ve süreksizliklerin dayanım parametrelerinin belirlenmesi, stabilite analizlerinin yapılması ve gerekli önlemlerin belirlemesini kapsayan çok aşamalı bir süreçtir.
Şev stabilite analizleri ampirik, limit denge ve sayısal analizler gibi farklı yaklaşımlar ile değerlendirilebilir. Bu yöntemlerin her birinin avantaj ve dezavantajları bulunabilmektedir. Planlanan ocak işletmesi için şu aşamada bir işletme planı olmadığından, ruhsat alanı için bu aşmada kinematik analiz yöntemleri ile olası şevler için süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme tipi yenilmeler değerlendirilmiştir. Kinematik analizler şev duraylılığının süreksizlik sistemleri tarafından denetlendiği kaya kütlelerinde duraylı ve duraysız olabilecek şevlerin ayırt edilmesi amacıyla, ayrıntılı analizlere başlanmadan önce kullanılan pratik bir yöntemdir. Süreksizliklerin kontrol ettiği düzlemsel, kama ve devrilme türü duraysızlıkların değerlendirildiği bu yöntemde, süreksizliklerin yönelimi, şevin yönelimi ve süreksizlik yüzeylerinin içsel sürtünme açısı dikkate alınır.
Kinematik analizlerde ekvatoryal eş alan stereoneti kullanılarak şevin ve süreksizliklerin yöneliminden ortaya çıkan durumlar Şekil 105' de verilen koşullara göre değerlendirilerek, düzlemsel, kama ve devrilme tipi duraysızlıklar incelenmiştir. Kaya kütleleri bilindiği üzere süreksizliklerle bölünmüş bir yapıya sahiptir. Düşük gerilme koşullarındaki duraysızlıklar kaya malzemesinden çok süreksizliklerin kayma dayanımı parametreleri tarafından kontrol edilirler. Analizlerde kullanılacak süreksizlik düzlemlerine ait kayma parametreleri önceki bölümlerde belirlenmiş olup, buna göre süreksizlik düzlemleri için içsel sürtünme açısı () 37 derece olarak belirlenmiştir. Planlanan açık işletme dairesel veya çokgen bir geometriye sahip olacağından şev yönelimleri farklı yönlerde olabilecektir. Bundan dolayı 0-3 60 eğim yönü 010, 030, 050, 070…. 350 olmak üzere tüm yönelimler ve 80 ve 65 derecelik şev eğimleri için değerlendirilmiş ve eğim yönleri birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Şekil 106' da kinematik analizden bir örnek (170/ 80) verilmiş olup, söz konusu şev yönelimi için düzlemsel kayma (%1.19), kama tipi yenilme (%14.9), bükülme devrilmesi (%5.95) ve blok devrilmesi (%14.12) olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca 220/ 33 yönelime sahip süreksizlik düzlemi bükülme ve blok devrilmesi gerçekleşmektedir. Düzlemsel, kama ve devrilme türü duraysızlıklar arazi, çalışmalarında ölçülen tüm süreksizlikler yönelimleri ve belirlenen 6 adet hâkim süreksizlik yönelimi için ayrı ayrı gerçekleştirilmiş ve sonuçlar Tablo 60' da verilmiştir. Tablo 60 her bir yenilme tipi için yüzde oranları verilmiş olup, ayrıca ilgili şev yöneliminde meydana gelen süreksizlik kontrollü yenilmede etkili olan hâkim süreksizlik farklı renk (kırmızı: düzlemsel ve kama, yeşil: devrilme) ile işaretlenmiştir.
Tablo 60' da gösterildiği üzere, 80° şev açılarında düzlemsel kayma açısından en yüksek oranlar 030°- 060° (KD) eğim yönüne sahip şevlerde gözlenirken, en düşük oranlar 140°- 200° (G- GD) eğim yönüne sahip şevlerde beklenmektedir. Kama tipi yenilmeler açısından incelediğimizde ise en yüksek oranlar 000°- 120° eğim yönüne sahip yamaçlarda gözlenirken,
en düşük oranlar düzlemsel kaymada olduğu gibi 140°- 200° (G- GD) eğim yönüne sahip şevlerde beklenmektedir. Bükülme devrilmesi türü yenilme oranlarının en yüksek olduğu şev yönelimleri 210°- 250° olarak beklenmektedir. En düşük oran ise 000°- 030° ile 100°- 130° eğim yönlerinde elde edilmiştir. Blok devrilmesi 020°- 060° arasında en düşük, 140°- 180° arasında en yüksek olarak elde edilmiştir. Tablo 60' dan görüleceği üzere güney ve güney doğuya eğimli şevlerde diğer şev yönelimlerine göre süreksizlik kontrollü yenilmeler daha az beklenmektedir. Buna karşın kuzey doğuya bakan şevlerde süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler beklenmektedir.
Şekil 105 Başlıca kaya şev duraysızlık türleri ve bunların stereonet çizimleri (Hoek ve Bray, 1977).
Şekil 106 Kinematik analizlerden bir örnek (170/80 yönelimli şev için)
Şekil 107 'de önceki bölümlerde belirlenen baskın süreksizlik yönelimleri göz önünde bulundurularak aynı koşullar için kinematik analizler gerçekleştirilmiştir. Buna göre 125°- 230° eğim yönüne sahip şevlerde düzlemsel kayma kinematik olarak gerçekleşmesi beklenmemektedir. Buna karşın 030°- 065°, 085°- 125°, 230°- 275° ve 305°- 340° eğim yönüne sahip şevlerde düzlemsel yenilme gerçekleşmesi beklenmektedir. Kama tipi yenilme ise 140°- 210° eğim yönüne sahip şevlerde %10' dan daha düşük oranlar sergilerken, 010°- 070° arasında %30, 090°- 140° arası %20, 230°- 360° arası yine %20' den yüksek oranlar sergilemektedir. Bükülme devrilmesi açısından incelediğimizde ise yenilmelerin daha çok 030°- 070°, 140°- 150°, 220°- 240° ve 270°- 290° eğim yönüne sahip şevlerde olması beklenmektedir. Blok devrilmesine baktığımızda ise 150°- 180° eğim yönünde görece daha fazla olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Şekil 21' de 165/ 80 yönelimli bir açık ocak işletme şevi göz önünde bulundurulmuş olup, şekilde görüleceği üzere süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama, bükülme devrilmesi beklenmemektedir. Ancak blok devrilmesi şeklinde duraysızlık kısmi olarak söz konusudur. Sadece 324/ 49 yönelimine sahip süreksizlik bu anlamda etkili olabilir, diğer olasılıklar daha çok süreksizliklerin kesişmesi sonucu oluşan arakesitler boyunca olmaktadır. Bu durumun işletme aşamasında daha detaylı değerlendirilmesi önerilir.
| Yamaç | Egemen süreksizlik eğim | Kinematik analiz sonucu (kritik alana düşen kutup/kesişim yüzdesi) |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No | eğim yönü/eğim |
yönü/eğim* | Düzlemsel (80 – 65 ) |
Kama Yenilme (80 – 65 ) |
Bükülme Devrilmesi (80 – 65 ) |
Blok devrilmesi (80 – 65 ) |
||
| 1 | 010 (000-020) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
10.71- 4.76 | 32.02-19.37 | 3.57-3.57 | 10.59-7.58 | ||
| 2 | 030 (020-040) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
17.86-9.52 | 35.24-18.34 | 5.95-3.57 | 3.70-3.36 | ||
| 3 | 050 (040-060) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
20.24-10.71 | 36.90-17.68 | 9.52-5.95 | 3.56-3.07 | ||
| 4 | 070 (060-080) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
9.52-5.95 | 28.80-15.29 | 10.71-8.83 | 5.74-4.30 | ||
| 5 | 090 (080-100) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
9.52-4.76 | 27.23-15.06 | 7.14-5.95 | 8.52-5.48 | ||
| 6 | 110 (100-120) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
14.29-7.14 | 27.03-13.74 | 2.38-0.00 | 9.15-4.42 | ||
| 17 | 130 (120-140) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
7.14-3.57 | 21.21-11.02 | 5.95-2.38 | 12.05-6.23 | ||
| 18 | 150 (140-160) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
2.38-1.19 | 17.53-9.53 | 7.14-3.57 | 16.84-11.54 | ||
| 19 | 170 (160-180) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
1.19-1.19 | 14.929.35 | 5.95-4.76 | 14.12-11.62 | ||
| 20 | 190 (180-200) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
3.57-0.00 | 16.33-6.23 | 10.71-7.14 | 10.30-9.04 | ||
| 21 | 210 (200-220) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
9.52-5.93 | 16.36-10.42 | 17.86-13.10 | 10.33-8.84 | ||
| 22 | 230 (220-240) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
10.71-9.52 | 18.02-12.57 | 22.62-15.48 | 9.56-8.89 | ||
| 23 | 250 (240-260) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
8.33-5.95 | 19.23-11.10 | 13.10-7.14 | 8.52-8.06 | ||
| 24 | 270 (260-280) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
5.95-3.57 | 17.04-8.95 | 10.71-5.95 | 7.26-6.89 | ||
| 25 | 290 (280-300) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
2.38-2.38 | 19.25-11.74 | 11.90-7.14 | 8.72-7.98 | ||
| 26 | 310 (300-320) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
7.14-4.76 | 23.70-16.56 | 4.76-3.57 | 8.75-6.17 | ||
| 28 | 330 (320-340) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
8.33-4.76 | 28.35-16.84 | 2.38-1.19 | 9.67-4.91 | ||
| 28 | 350 (340-360) | 048/65, 220/33, 102/73, 324/49, 250/64, 246/89 |
7.14-3.57 | 28.58-16.07 | 1.19-0.00 | 14.78-9.35 |
Şekil 107 Hâkim süreksizlik takımlarına göre kinematik analiz sonuçlarından ir örnek (170/ 80 yönelimli şev için).
Şekil 108' de işletilecek olan kireçtaşı ocağına ait açık ocak işletmesinde olası şev yönelimleri gösterilmiştir. İşletmeye ruhsat alanının en kuzey- batı köşesinden başlanıp, 125°- 230° yönünde ilerlenmelidir. Bu yönde mümkün olduğu kadar dik şev açılarının oluşturulmasında kinematik açıdan bir problem gözükmemektedir. Şekil 108' de yeşil renk ile gösterilen şev yönelimlerinde şev açısının 80° olması düzlemsel ve kama türü yenilme beklenmezken, küçük ölçekli devrilme türü duraysızlıklar olabilir. Buna karşın 060°- 125° yöneliminde süreksizlik kontrollü birçok duraysızlık beklenmekte olup, şev açılarının 60°- 65° kadar düşürülmesi düşürülmelidir. Aynı şekilde 230°- 275° eğim yönünde de benzer şekilde süreksizlik kontrolü duraysızlıklar beklenmektedir. Bu bölümde de şev açıları mümkün olduğu kadar düşürülmeli, fakat bazı durumlarda şev açılarını düşürmek sadece duraysızlıkları azaltma noktasında etkili olabilir. Bundan dolayı ocak ilerleme durumuna göre bu bölümlerde detaylı şev stabilite çalışmaları yapılması önerilir.
Şekil 108 İşletmede oluşacak olası şev yönelimleri.
Ruhsat alanındaki kireçtaşlarının fiziksel ve jeomekanik özellikleri sağlam kaya kalitesi ve agrega potansiyeli açısından incelenmiştir. Ayrıca ruhsat alanında gözlenen kireçtaşlarına ait kaya kütle özellikleri şev stabilitesi açısından değerlendirilmiş ve aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.
İşletilmesi düşünülen kireçtaşlarının maksimum doğal birim hacim kütle değerleri 2.57 ile 2.66 g/cm3 arasında değişmekte olup, ortalama doğal hacim birim kütle değeri 2.62 g/cm3 ' dür. Buna göre kireçtaşları "orta" hacim birim kütle sınıfında yer almaktadır. Kireçtaşlarının ortalama tek eksenli sıkışma dayanımı 51.19 MPa olup, Deere ve Miller (1966)'a göre kireçtaşları "orta dayanımlı kaya" sınıfında yer almaktadır. Örneklerin donma- çözülme sonrası ortalama tek eksenli sıkışma dayanımları 49.23 MPa olarak belirlenmiş olup, don sonrası dayanım kaybı %3.80 olarak gerçekleşmiştir. Doğal taşların kullanım alanlarıyla ilgili birçok standartta don sonrası dayanım kaybının %5' den daha az olması istenmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde işletilmesi düşünen kireçtaşlarının don sonrası dayanım kaybı limit değerin altındadır. Kireçtaşları elastisite modülü değeri açısından "düşük" modül oranına sahip olduğu görülmektedir.
Kireçtaşlarından elde edilen agregaların özgül ağırlık değerleri 2.49 ile 2.57 arasında değişmektedir. İri agregalarda dona dayanıklılık, TS 706 EN 12620' ye göre %4' den daha az olması gerekmekte olup, işletilmesi düşünülen kireçtaşlarının Na2SO4 Don Kaybı %7.80 ile %8.10 arasında değişirken, Mg2SO4 Don Kaybı %6.10 ile %7.00 arasında değişmektedir. Bu açıdan kireçtaşları üst sınırın üzerinde yer almaktadır. Agrega numunelerinin kalitesini belirlemek için 0‐ 2 mm tane boyu aralığındaki agregalara uygulanan metilen mavisi testi sonucu, MB değeri %0,23 ile %0.44 arasında değişmekte olup, ortalama MB değeri %0.32 bulunmuştur.
Kireçtaşlarının "Alkali Silika Reaksiyonu" (ASR) sonuçlarına göre I. bölgede yer almakta dolaysıyla işletilmesi planlanan kireçtaşları alkali reaktivite açısından zararsız agregalar sınıfında yer almaktadır. Sonuç olarak, kireçtaşları kireç agregası gibi endüstriyel kullanım alanlarının yanında birçok mühendislik uygulamasında doğal malzeme olarak kullanılmaktadır. İşletilmesi düşünülen kireçtaşlarının laboratuvarda belirlenen temel özellikleri göz önünde bulundurularak beton agregası ve karayolu yapılarında kullanılabilirliği irdelenmiştir. Buna göre kireçtaşları Na2SO4 don kaybı ve agrega % su emme parametreleri dışında, standartlarda tanımlanan limit değerleri karşılamaktadır. Söz konusu bu iki parametre için kısıtlı laboratuvar deneylerinde limit değerlere oldukça yakın sonuçlar elde edilmiştir. Dolaysıya kireç agregası olarak kullanılamayan ve 30 mm' den küçük boyuta sahip malzeme yukarıda belirtilen birçok uygulamada doğal malzeme olarak kullanılabilecek niteliktedir.
Arazide yapılan süreksizlik çalışmalarına göre ruhsat alanı içerisinde yer alan kireçtaşları için yönelimleri 048/ 65, 220/ 33, 102/ 73, 324/ 49, 250/ 64 ve 246/ 89 olmak üzere 6 adet hâkim süreksizlik takımı belirlenmiştir. Söz konusu süreksizliklerden 3 tanesi güney batıya eğimli iken, 1 tanesi kuzey doğuya, 1 tanesi kuzey batıya ve 1 tanesi doğuya doğru 33° ile 89° arasında değişen eğimler sergilemektedir. Ruhsat alanında yer alan kireçtaşlarının temel RMR puanı 63 olarak bulunmuştur. Bu değer kireçtaşlarının "iyi" kalitede olduğunu göstermektedir.
GSI puanı 63 olan kireçtaşlarının kütlesel dayanım ve deformasyon özellikleri Hoek-Brown görgül yenilme ölçütüne göre "mb, s ve a" değerleri de sırasıyla 3.201, 0.0164 ve 0.502 olarak belirlenmiştir. Bu sabitlere bağlı olarak kireçtaşı kaya kütlesinin çekme dayanımı 0.262 MPa, tek eksenli dayanımı 6.49 MPa, kütlesel dayanımı 12.98 MPa ve elastisite modülü 7890 MPa olarak bulunmuştur. Süreksizlik kontrollü kaya duraysızlıkları gösteren kireçtaşı seviyelerdeki süreksizlik düzlemleri için sürtünme açısı 37 derece olarak belirlenmiştir.
Çalışma alanındaki jeolojik, morfolojik ve jeoteknik koşullara göre planlanan açık ocak işletmesinin, ruhsat sahasının kuzeybatı köşesinden başlayıp güney ve güneydoğu yönünde ilerlemelidir. Bu bölümde 125°- 230° (Güney- Güneydoğu) eğim yönüne sahip şevlerde 70°- 80 °dereceye sahip şev açıları kinematik analiz sonuçlarına göre oluşturabilir. Bu bölümde küçük ölçekli devrilme türü duraysızlıklar beklenebilir. Bunun için nihai işletme planı geliştirildiğinde bu durum ayrıca değerlendirilmelidir. Buna karşın, işletmede oluşacak 060-125 ve 230-275 eğim yönüne sahip şevlerde süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler beklenmekte olup, bu şevler için daha düşük şev açıları tercih edilmelidir.
Yapılan sondaj ve diğer deneylere rağmen projenin bulunduğu alanın jeolojik özelliklerinin gösterdiği yüksek değişkenlik de göz önünde bulundurulduğunda, rehabilitasyon çalışmaları deneyimli jeoloji, maden ve inşaat mühendisleri nezaretinde yapılmalı, çalışmalar sırasında karşılaşılabilecek olumsuzluklara karşı gerekli ek önlemler alınmalıdır.
Bu rapor kapsamında yapılan çalışmalarda sahada ve laboratuvarda yapılan araştırma çalışmalarından faydalanılmıştır. Sahada, yapılan ve hesap kabullerine altlık teşkil eden araştırma çalışmalarından farklı bir durumla karşılaşılması durumunda idare ve projeci bilgilendirilerek, vakit kaybedilmeden gerekli revizyonların yapılması sağlanmalıdır.
Gündoğan sahasından elde edilen sondaj verilerine ait excel dosyaları kullanılarak "ER3137103.mdb" isimli bir Access veri tabanında derlenmiştir. Bu dosya kuyu bilgisi, analiz, litoloji ve sondaj açı tabloları içermektedir. Veriler daha sonra GEOVIA Surpac yazılımına yüklenmiştir.
Gündoğan, "Kuzey" ve "Güney" olmak üzere iki ayrı bölge olarak ele alınmıştır.
"Kuzey" olarak adlandırılan bölgedeki maden kaynak kestiriminde kullanılan sondajlara ilişkin özet bilgiler aşağıda (Tablo 61) sunulmuştur.
| Sondaj adı | Y (Yukarı) | X (Sağa) | Z (Kot) |
|---|---|---|---|
| ADD-1 | 4086879.00 | 736542.00 | 327.10 |
| ADD-11A | 4086517.00 | 736061.00 | 275.20 |
| ADD-11B | 4086517.00 | 736061.00 | 275.20 |
| ADD-12A | 4086563.00 | 736178.00 | 281.10 |
| ADD-12B | 4086563.00 | 736178.00 | 281.10 |
| ADD-2 | 4086931.00 | 736619.00 | 315.90 |
| ADD-3 | 4086974.00 | 736675.00 | 319.00 |
| ADD-4 | 4086763.00 | 736559.00 | 288.90 |
| ADD-5 | 4086673.00 | 736399.00 | 310.20 |
| ADD-6 | 4086558.00 | 736250.00 | 278.90 |
| ADH-1 | 4087052.00 | 736235.00 | 506.40 |
| ADH-10 | 4086836.00 | 736341.00 | 393.20 |
| ADH-11 | 4087043.00 | 736635.00 | 385.30 |
| ADH-12 | 4086946.00 | 736274.00 | 469.50 |
| ADH-13 | 4087007.00 | 736564.00 | 371.10 |
| ADH-13A | 4086973.00 | 736545.00 | 364.30 |
| ADH-13B | 4086955.00 | 736468.00 | 382.40 |
| ADH-14 | 4086780.00 | 736414.00 | 346.60 |
| ADH-16 | 4086846.00 | 736255.00 | 436.10 |
| ADH-17 | 4087051.00 | 736647.00 | 391.00 |
| ADH-18 | 4086916.00 | 736395.00 | 393.30 |
| ADH-19 | 4086625.00 | 736096.00 | 338.40 |
| ADH-2 | 4087079.00 | 736463.00 | 493.00 |
| ADH-3 | 4087084.00 | 736334.00 | 516.80 |
| ADH-4 | 4087118.00 | 736465.00 | 511.00 |
| ADH-5 | 4087017.00 | 736248.00 | 498.10 |
| ADH-6 | 4086904.00 | 736209.00 | 490.30 |
| ADH-7 | 4086795.00 | 736115.00 | 468.50 |
| ADH-9 | 4086741.00 | 736220.00 | 382.70 |
Tablo 61 Gündoğan Kuzey Kaynak Modeli İçin Kullanılan Sondaj Kuyuları
Veri tabanı, toplam 2032.80 metrelik 29 sondaj kuyusu kaydı içermektedir. Katı modelde hiçbir veri model dışında bırakılmamıştır. Tablo 62' de, ham örneklem veri özet istatistiği yer almaktadır.
| Veri Sayısı | Ortalama | Varyans | En büyük | Q3 (%75) | Q2 (medyan) | Q1 (%25) | En küçük | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ham veri | 397 | 55.63 | 1.88 | 56.03 | 54.68 | 46.64 | 36.8 | 34.33 |
Şekil 109' e dayanarak, veri tabanında yer alan CaO içeriği % 50'nin altında olan değerler aykırı değer olarak belirlenmiştir.
Şekil 109 CaO (%) histogram (sağda) ve birikimli olasılık dağılımı (solda).
Bu çalışmada, 1 ila 7.8 m arasında değişen uzunluklarda çeşitli numune uzunluklarının kullanıldığı belirlenmiştir (Şekil 110). Mineralizasyon içindeki numune uzunluklarının büyük çoğunluğu 5 m olup "Gündoğan Kuzey" kestirimi için kompozit uzunluğu 4 m seçilmiştir. Ayrıca, dahil edilen en küçük örnek uzunluğu %50 belirlenmiştir. Bu sayede 2 m' ye kadar olan örneklemler de kompozitlemeye dahil olabilmiştir. Bu kompozitlere ait özet istatistikler aşağıda (Tablo 63) verilmiştir.
Şekil 110 Ham örneklem uzunluklarının histogramı.
Tablo 63 Gündoğan Kuzey Kompozit İstatistikleri
| Veri Sayısı | Ortalama | Varyans | En Büyük |
Q3 (%75) |
Q2 (medyan) |
Q1 (%25) |
En küçük | Kırpma | Veri Sayısı | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ham veri | 402 | 55.7 | 0.04 | 56.03 | 55.09 | 55.05 | 54.9 | 54.77 | (CaO (%) < 50) | 2 |
Şekil 111' de 4 m uzunluktaki kompozitlerin, kırpma işlemi yapıldıktan sonra ortaya çıkan birikimli olasılık dağılımı verilmiştir.
Şekil 111 CaO (%) kompozit birikimli olasılık dağılım grafiği.
Bu çalışmada CaO (%) özniteliğinin değer sürekliliği, uzaklığa bağlı değişkenlik (variogram) analizi ile incelenmiştir. Bu analiz, kompozitler arasındaki uzaklık ilişkisine bağlıdır ve değer sürekliliğinin hangi yönde olduğunu belirlemek için yapılır. Ayrıca, özniteliğin rastlantı değişkenliği ve külçe etkisi belirlemek için de kullanılmıştır. Bu analizden elde edilen parametreler maden kaynak kestiriminde kullanılacak kriging yönteminin parametrelerinin belirlenmesine ilişkin temel sağlamaktadır.
Gündoğan için düşey ve yatay yönde deneysel variogramlar incelenmiştir. Çok baskın bir anizotropi olmadığı için yatay ve düşey deneysel variogramlar ortalama variogram (omnidirectional variogram) esas alınarak modellenmiştir. Şekil 112' de, deneysel variogram ve bu variograma uyarlanan model variogram verilmektedir.
Uyarlanan model variogram iki yapıdan oluşan yuvalı küresel modeldir. Modele ilişkin parametreler Tablo 64' te sunulmuştur.
Tablo 64 Gündoğan Kuzey Variogram Model Parametreleri
| Eşik değer | Yapısal uzaklık, m | |
|---|---|---|
| Külçe etkisi, C0 | 0.005 | - |
| C1 | 0.015 | 90 |
| C2 | 0.025 | 250 |
| Eşik değer | 0.045 | - |
CaO (%) özniteliğinin tenörleri, Başlık 7.5.1.2' de belirtilen variogram modelleriyle belirlenen külçe etkisi, eşik değerleri ve yapısal uzaklıklar ile ortalamasız krigleme (ordinary kriging (OK)) kullanılarak Surpac blok modelinde iç kestirim yapılmıştır. Çalışma kapsamında seçilen blok boyutları 10 m × 10 m × 10 m' dir.
Kaynak kestiriminden elde edilen sonuçlar (Şekil 113) sondaj verileri ile görsel olarak, kompozitler ile matematiksel olarak kontrol edilmiştir.
Blok model kestirim sonuçlarının sondaj verileri ve dolayısıyla kompozitler ile uyumluluğunu kontrol etmek amacıyla, 3 ana yönde (Y, X ve Z) yönelim analizleri yapılmıştır. Bu analizde kestirim ortalamaları ile kompozit veri dilimler bazında karşılaştırarak doğrulama işlemi gerçekleştirilmiştir. Y, X ve Z yönelim analiz grafikleri aşağıda (Şekil 114) verilmiştir.
Şekil 114 Yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot).
Görsel ve matematiksel kontroller sonucunda kestirim sonuçlarının geçerli olduğu anlaşılmıştır. Blok modelin CaO (%) özniteliğine ilişkin detaylı rapor aşağıda (Tablo 65) verilmiştir. Buna göre, "Gündoğan Kuzey" kesiminde toplam 92.9 Milyon m3 hacimli kaynak olduğu ve bu kaynağın ortalama %55.66 CaO (%) içerdiği anlaşılmaktadır. Raporlamada 2.62 g/cm3 sabit yoğunluk değeri kullanılmıştır. Bu sayede toplam miktar 243.5 milyon tondur.
| CaO (%) | Hacim (× Milyon m3 ) |
Miktar (× Milyon ton) | Ortalama CaO (%) |
|---|---|---|---|
| 55.2 - 55.4 | 0.9 | 2.5 | 55.36 |
| 55.4 - 55.6 | 25.1 | 65.7 | 55.51 |
| 55.6 - 55.8 | 55.5 | 145.5 | 55.69 |
| 55.8 - 56 | 11.3 | 29.7 | 55.84 |
| Genel toplam | 92.9 | 243.5 | 55.66 |
Tablo 65 "Gündoğan Kuzey" Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)
Bu çalışmada maden kaynakları, UMREK Kodu yönergelerine göre sınıflandırılmıştır. Numune aralığı ve mineralizasyon sürekliliği temel alınarak yapılan bu sınıflandırmada kullanılan kriterler aşağıda listelenmiştir:
✓ Ölçülmüş Maden Kaynağı: Veri sıklığının yüksek bir güven düzeyiyle modelleme yapılabilen bölgeler için rapor edilmiştir. Bu çalışma kapsamında, Ölçülmüş Maden Kaynakları, 5 m- 80 m aralığındaki alanlar için hesaplanarak rapor edilmiştir.
Kaynak sınıflarına göre tematik hale getirilmiş izometrik görüntü Şekil 115' de verilmektedir.
Şekil 115 "Gündoğan Kuzey" maden kaynak sınıfları.
Kaynak sınıflandırılmasından sonra oluşturulan detaylı rapor Tablo 66' da verilmiştir. Buna göre "Ölçülmüş, Belirlenen ve Potansiyel" olarak sırasıyla, 31.3, 23.4 ve 38.2 milyon m3 hacimleri ile ortalama CaO % 55.68, 55.65 ve 55.64 olarak raporlanmıştır.
| Kaynak Sınıfı | Hacim (× Milyon m3 ) |
Miktar (× Milyon ton) |
Ortalama CaO (%) |
|---|---|---|---|
| Ölçülmüş | 31.3 | 82.0 | 55.68 |
| Belirlenen | 23.4 | 61.4 | 55.65 |
| Potansiyel | 38.2 | 100.2 | 55.64 |
| Genel toplam | 92.9 | 243.5 | 55.66 |
Tablo 66 Gündoğan Kuzey Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)
Gündoğan Güney kısımda ADD-7A, ADD-7B ve ADD-8A sondajlarından elde edilen SiO2 analiz değerlerine göre, burada oluşturulacak model kireçtaşı niteliğinde değildir. Ancak, yine de, CaO içerikleri incelendiğinde bu kısım aggrega malzemesi olarak değerlendirilebilir.
Bu bölgede bulunan ADH-26, ADH-22 ve ADH-21 sondajları ise sayıca yeterli değildir. Bu yüzden bu kısımda bir kaynak model kestirimi mümkün değildir. Modelleme yapılabilmesi için sondaj sayısının arttırılması önerilmektedir.
Vişne Madencilik sahasındaki mevcut rezerv tahmini çalışmalarında esas alınan parametreler aşağıda sunulmaktadır:
Şekil 116 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı, a) kuzey ve b) güney
b)
Şekil 117 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm.
Rezerv tahmininde birçok veri incelenerek çalışmalar yapılmıştır. Kaynak çalışmasından rezerve geçiş aşamasında aşağıda sunulan hususlar değerlenirmiştir.
| Tablo 67 Kuzey Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Ocak Açıklık Hacmi | 14.777.691 m³ |
| Basamak Genişliği | 5 m | - | - |
| Basamak Şev Açısı | 80° ve 70° | - | - |
| Genel Şev Açısı | 50° ve 45° | Kireçtaşı | 11.668.096 m³ |
| Maxs Basamak Sayısı | 32 | Kireçtaşı Toplam Hacim | 11.668.096 m³ |
Şekil 118 Kuzey toplam hacim görseli.
Şekil 119 Kuzey 80° 'lik şev tasarımı.
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Ocak Açıklık Hacmi | 5.329.472 m³ |
| Basamak Genişliği | 5-10 m | - | - |
| Basamak Şev Açısı | 75° | - | - |
| Genel Şev Açısı | 30° | Kireçtaşı | 4.131.640 m³ |
| Maxs Basamak Sayısı | 14 | Kireçtaşı Toplam Hacim | 4.131.640 m³ |
Şekil 120 Güney toplam hacim görseli.
Şekil 121 Güney 75° 'lik şev tasarımı.
Bu çalışmaların amacı, inceleme alanına hâkim olan litolojileri tanımlayarak yeraltı jeolojik yapısını ortaya çıkarmak, kaynak tahmini yapmak ve hammaddenin niteliğini belirlemektir. Buna göre ER:3137103 numaralı ruhsat sahasındaki hem kuzey hemde güney ocak bölgesinde tasarlanan ocak modeli ile yapılan kestirim sonucunda belirlenen toplam rezerv miktarları aşağıda (Tablo 69) sunulmuş olup, ancak güney ocak alanı olarak adlandırılan bölgede yapılmış sınırlı sayıda sondaj ve makro gözlemsel analizler ile birlikte doğal yarmalar gözlenerek belirlenen potansiyel kaynak üzerinden rezerv tespiti yapılmıştır.
| Tablo 69 Kuzey Ve Güney Toplam Rezerv Miktarları | |
|---|---|
| Toplam Hacim (m3 ) |
Toplam Tonajı | Toplam Rezerv Miktarı (ton) |
|
|---|---|---|---|
| Kuzey | 11.668.096 | 11.668.096 x 2.62 | 30.570.411,52 |
| Güney (Potansiyel Kaynak Üzerinden) |
4.131.640 | 4.131.640 x 2.62 | 10.824.896,8 |
| Toplam | 15.799.736 | - | 41.395.308,32 |
Sicil: 200704213 maden ruhsat sahasına yönelik 31.98 hektarlık alanda yıllık maksimum 1.500.000 ton üretim için 2013 tarih ve 3243 sayılı ÇED Olumlu Kararı alınmıştır. Söz konusu karar hem maden ocağını hem de kırma eleme tesisi kapasitesini ifade etmektedir.
Ruhsat ÇED Kapasitesi: 1.500.000 ton/ yıl maden ocağı
: 1.135.000 ton/ yıl kırma eleme tesisi
Çelemli Kireç Fabrikası Hammadde Hazırlama Ünitesi Kapasitesi: 1.499.108 ton/ yıl
Çelemli Kapasite Raporu: 412.500 ton/yıl sönmemiş kireç
Çelemli kireç fabrikasına ait görüntü aşağıda sunulmuştur (Şekil 122).
Şekil 122 Çelemli kireç fabrikası.
Üretim faaliyetlerinde pasa atığı oluşmamaktadır. Faaliyetler esnasında kayalık alan içerisinde toprak bantlarına rastlanılması durumunda, topraklı kısım kazanılarak malzeme depolama sahasında rehabilitasyon çalışmalarında kullanılmak üzere ayrı depolanmaktadır (Tablo 70).
| Tablo 70 Dekapaj Ve Üretimde Kullanılan Ekipmanlar |
|---|
| ---------------------------------------------------- |
| Makine- Araç | Adet | Özellikleri |
|---|---|---|
| Paletli ekskavatör | 3 | Çalışma ağırlığı 2 m3 |
| Lastikli yükleyici | 2 | Çalışma ağırlığı 2.5 m3 |
| Kamyon | 10 | 25 Ton taşıma kapasiteli |
| Delici Makine | 1 | 89 mm tij çaplı, paletli |
| Arazöz | 1 | 10 Ton taşıma kapasiteli |
Ruhsat sahasına yönelik 2013 tarihli "ÇED Olumlu Kararına" esas hazırlanan "Nihai ÇED Raporunda" aşağıda (Tablo 71) belirtildiği şekilde patlatma paternine ilişkin taahhütte bulunulmuştur.
| Türü | Miktarı | Türü | Miktarı |
|---|---|---|---|
| Basamak yüksekliği (m) | 10 | Yıllık patlama sayısı (adet) | 96 |
| Basamak açısı (°) | 80 | Aylık patlama sayısı (adet) | 8 |
| Şev açısı (°) | 80 | Her patlamada delik sayısı (adet) | 62 |
| Genel Şev Açısı (°) | 45 | Aylık üretim delik sayısı (adet) | 496 |
| Delik taban emnniyet payı (dip delgi /°) | 1 | Yıllık üretim delik sayısı (adet) | 5.952 |
| Delik yüksekliği (m) | 11 | Aylık AN-FO miktarı (kg) | 17.36 |
| Delikler arası mesafe (m) | 3 | Aylık dinamit miktarı (Kg) | 496 |
| Dilimler arası mesafe (m) | 3 | Aylık kapsül miktarı (kg) | 992 |
| Delik çapı (mm) | 89 | Yıllık ANFO miktarı (kg) | 208.32 |
| Delik açısı (°) | 80 | Yıllık dinamit miktarı (kg) | 5.952 |
| Kolonun AN-FO ile doldurulan kısmı (m) | 7 | Yıllık kapsül miktarı (adet) | 11.905 |
| Sıkılama boyu (m) | 4 | Delik başına maksimum anlık şarj (Dinamit+ANFO/ KG) | 36 |
| Delik hacmi (cm3) | 68.398 | Bir atımda AN-FO miktarı (kg) | 2.17 |
| AN-FO ile dolu kısmın hacmi (cm3) | 43.526 | Bir atımda dinamit miktarı (kg) | 62 |
| AN-Foyoğunluğu (gr/ cm3) | 0.8 | Bir atımda kapsül miktarı (kg) | 124 |
| Delik başına AN-FO miktarı (kg) | 35 | Özgül şarj (kg/m3) | 0.35 |
| Delik basına dinamit miktarı (kg) | 1 | Delik başına kapsül miktarı (adet) | 2 |
Tablo 71 Patlatma Paternine İlişkin Taahhüt
Patlatma faaliyetlerine ilişkin olarak 09.06.2023- 25.05.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan 2023/ 20 numarası "Patlayıcı Madde Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi" bulunmaktadır (EK 11).
Nakliye için Gündoğan Köyü etrafından kireç agregası taşıyan kamyonlar için açılmış yol güzergahı bulunmaktadır (Şekil 123).
Şekil 123 Yol güzergahı.
Ayrıca ruhsat sahasından Çelemli Kireç Fabrikasına nakliye için Ceyhan Orman İşletme Şefliğinden Adana Orman Bölge Müdürlüğünün 28.01.2023 tarihli ve E-28611589-020- 10507612 sayılı Oluru ile toplam 71.412,7 m2 ormanlık alanda olur tarihinden itibaren 09.06.2030 tarihine kadar ilave kesim izni alınmıştır. Aşağıda verilen yol gürgahıda nakliye için kullanılanilmektedir (EK 11; Şekil 124).
Şekil 124 Yol güzegahı.
200704213 Numaralı ruhsat sahasında kalker ocağında üretilen cevher Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde Adana İli, Yüreğir İlçesi, Çelemli Köyü Munak Meydanı No:5 adresinde yer alan Çelemli Kireç Fabrikasına sevk edilecektir.
Çelemli Kireç Fabrikasında ön işlem olarak "Cevher Hazırlama Bölümü" yer almaktadır. Hazırlama bölümünden sonra kireç ile birlikte gerekli diğer ihtiyaç maddeleri zenginleştirme yani sönmüş/ sönmemiş kireç hazırlama bölümüne alınmaktadır. Fabrikada gerçekleştirilen üretim prosesi sonucunda sönmüş ve sönmemiş kireç üretimi gerçekleştirilerek paketlenmekte ve piyasaya arz edilmektedir.
Stok olarak boyutlandırılmış ve sınıflandırılmış kalkerin (mıcır) yanı sıra by-pass malzeme ve bitkisel toprak ayrı ayrı depolanacağından onlar içinde malzeme depolama alanı belirlenmiştir.
Faaliyette kalker üretimi gerçekleşecek sonra Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş.' ye ait 8 km mesafedeki kireç üretim tesisinde kullanılmak üzere nakledilecektir.
Maden sahasında insan sağlığı açısından risk taşıyacak işlem toz solumak ve gürültüye maruz kalmaktır. Kalkerin içeriğindeki silis ve ortamdaki toz partikülleri meslek hastalıklarına, gürültü de duyma kayıplarına neden olabilmektedir. Üretim faaliyetleri esnasında toz kontrol altında tutulacak ve gürültü kontrolü için makine- ekipmanların düzenli bakım-onarım çalışmaları yapılacağı, toz ve gürültü için gerekli görülen yerlerde kişisel koruyucu ekipman kullanılacağı ÇED sürecinde beyan ve taahhüt edilmiştir.
Ayrıca faaliyetler esnasında iş kazası riski bulunmaktadır. Faaliyetler esnasında kaza riski taşıyan durumlar aşağıda açıklanmıştır;
Mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyetler kapsamında mevzuatlar kapsamında gerekli tüm güvenlik önemler alınarak iş sağlığı ve güvenliği uzmanı gözetiminde üretimler gerçekleştirilmektedir.
İşletme faaliyetleri kapsamında; "Acil Durum Eylem Planı" ve "Risk Değerlendirmesi" raporları hazırlanmıştır. Faaliyet gösteren tüm birimlerde "Acil Durum Ekipleri" yasal mevzuata uygun olarak çalışan sayısı gerektiği şekilde oluşturulmuş ve tüm ekip üyelerine gerekli eğitimler verilmiştir. Düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda tatbikatlar gerçekleştirilmektedir.
Sicil: 200704213 (ER: 3137103) sahaya yönelik "Kalker Ocağı" konulu 25.11.2013 tarih ve 3243 sayılı ÇED Olumlu Belgesi bulunmaktadır. Söz konusu karar 31.98 hektarlık ÇED Alanı için alınmıştır (EK 11).
Kalker ocağı faaliyetleri 29.76 hektarlık alanda gerçekleştirilirken 0.61 hektarlık alan "Kırma Eleme Tesisi" için ayrılmıştır. Ancak kırma eleme tesisi kurulmamıştır.
Söz konusu maden ocağında üretilen kalker (kireçtaşı) yine Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde Adana İli, Yüreğir İlçesi, Çelemli köyü Munak Meydanı No:5 adresinde yer alan "Çelemli Kireç Fabrikasına" sevk edilerek hammadde olarak kullanılmaktadır.
Mevcut durumda 7.46 hektarlık alanda yer alan kireç fabrikasına ait;
Mevcut durumda 200704213 numaralı maden sahasına yönelik 30.11.2020- 30.11.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan ve geçerliliği devam eden "Hava Emisyon Konulu Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır.
Üretim faaliyetleri kapsamında açılan ve/veya devam eden ocak alanında herhangi bir kaynak, göze vb. su kaynağı bulunmamakta olup dolayısıyla herhangi bir susuzlaştırma işlemi gerçekleştirilmemektedir.
Faaliyetin tüm aşamalarında meydana gelecek evsel nitelikli atık suların bertarafında;
İşletme kapsamında iş makinelerinin bakım-onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmaya devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılacaktır.
Atık yağlar ile ilgili olarak; 21.12.2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği Madde 8";
Ayrıca; bu yönetmelik hükümlerine göre, atık motor yağları dâhil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu ortaya çıkan atıklar çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılmamakta veya yenisi ile değiştirilmekte ve depolanmaktadır. Oluşan atık yağlar sızdırmasız atık yağ kaplarında biriktirilerek T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre izni ve çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilmektedir.
Proje kapsamında oluşan evsel katı atıklar 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetimi Yönetmeliği" hükümlerine uygun olarak şantiye alanında bulundurulan ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarına veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Değerlendirilebilir ambalaj atıkları kâğıt, cam, plastik, metal şeklinde ayrıştırılacak ve ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarında veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Daha sonra bu atıklar 27.12.2017 sayılı ve 30283 sayılı (Değişik: 13.03.2020 tarih ve 31067 sayılı) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'ne göre T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan lisanslı geri dönüşüm/geri kazanım tesislerine gönderilmektedir.
Kullanılan iş makinelerinin bakım-onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmasına devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı ÇED alanı içerisinde zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılmaktadır.
Projede tehlikeli atık oluşması durumunda; üretilen atıklarla ilgili kayıt tutulacak, atığın gönderileceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun ambalajlama ve etiketleme yapılmaktadır. Oluşması muhtemel kontamine atıklar lisanslı bertaraf tesislerine ulaştırılmak üzere lisanslı taşıyıcı firmalara teslim edilmekte; tehlikeli atıkların toprak, yüzeysel veya yeraltı suyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenmektedir. Tehlikeli atıklar lisanslı taşıyıcılar vasıtasıyla Çevre Lisanslı bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf edilmektedir.
Proje kapsamında meydana gelen atıkların yönetimi konusunda;
ve Çevre Kanunu uyarınca çıkarılan ilgili diğer tüm mer'i mevzuat hükümlerine riayet edilmektedir.
İşletme kapsamında oluşan tehlikeli atıkların insan ve çevreye sağlığına olabilecek olası etkilerine karşı Vişne Madencilik tarafından "Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Mali Sorumluluk Sigortası" yaptırılmıştır. Söz konusu poliçe her yıl güncellenmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
İşletme alanına en yakın hassas alıcı konut 500 metreden uzak konumda yer almaktadır. Mevzuat gereği açık alanda gerçekleştirilen ve gürültüye sebebiyet veren faaliyetler için yerleşim yerlerinin mesafesi önem arz etmektedir. Yakın konumda yerleşim yeri olmaması ve etkileşim
bulunmaması sebebi ile gürültü konulu "Çevre İzninden" muaf olunmuştur. Maden sahasında "Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği" hükümlerine uygun hareket edilmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğ"i uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
Maden ocağından gerçekleştirilen patlatma milisaniyeli ve gecikmeli olarak gerçekleştirilmekte ve patlatma öncesinde ocak aynasının üstü ve önü su ile spreylenmektedir.
Yollarda ve depolama alanlarında mevsim koşullarına bağlı olarak sulama arazı ile düzenli olarak nemlendirme yapılmaktadır. Nakliye için kullanılan kamyonların üzerleri branda ile kapatılmakta, böylelikle nakliye esnasında cevherin araç üzerinden savrulması engellenmektedir.
Maden sahası yerleşim yerlerinden bakıldığında öngörünüm alanında kalmamaktadır. Bu minvalde görüntü kirliliği yaratmamaktadır.
Akdeniz iklimi yazın sıcak ve kurak, kışın ise serin ve oldukça yağışlı bir özellik taşır. Yaz dönemindeki kuraklık nedeniyle vejetasyondaki canlanma kış dönemine kaymıştır. Bölgede yaprak döken bitki türleri yerine her dem yeşil türler baskındır. Akdeniz ikliminin hakim olduğu yerlerde ormanların yerini alan maki formasyonu ince gövdeli, sert, bazen kenarları dikensi, her dem yeşil yapraklı, bodur çalı görünüşlü ya da ağaççık şeklindeki bitki toplulukları, garip formasyonunu ise toprak şartlarının daha elverişsiz, eğimlerin daha fazla ve yağışların daha az olduğu kesimlerde ayrıca makilerin tahrip olduğu sahalarda yer alan oldukça kurakçıl bitki toplulukları oluşturmaktadır.
Yapılan çalışmalar neticesinde proje etki alanında 21 familyaya ait 44 tür tespit edilmiştir. Bu türler ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında değerlendirilmiş olup, koruma altına alınmış ve nesli tükenme tehlikesi altında olan tür bulunmamaktadır.
Yapılan çalışmalara göre proje iki yaşamlı, sürüngen ve kuş türlerinin populasyonları üzerinde mevcut etkiler dışında yeni bir tehdit unsuru oluşturmayacaktır. Fauna elemanlarından hareket etme yeteneğine sahip olanlar her an faaliyet alanında görülebileceği için, hareketli fauna türlerine herhangi bir zarar verilmemesi amacıyla görevli personele gerekli uyarılar yapılacaktır. Fauna türleri özellikle zarar görecek türler olmayıp, inşaat ve işletme aşamasında, ortamdaki gürültü ve hareketlilikten dolayı, bulundukları habitatları terk ederek, çevredeki daha uygun alternatif yaşam alanlarına çekileceklerdir. Yukarıda belirtilen faunanın ülkemizde geniş yayılış göstermesi ve bu türlerin ekosistemde şu an için herhangi bir tehlike arz etmemesi sebebiyle projenin işletilmesinde bir engel oluşturmamaktadır.
Proje alanı, Adana İl Özel İdaresinin hazırlamış olduğu 1/ 100.000 ölçekli "Çevre Düzeni Planında" O35 paftasında yer almaktadır. 1/100.000 Ölçekli çevre düzeni planında proje alanının kullanımı orman ve marjinal tarım alanları olarak görülmektedir.
Proje alanının bulunduğu alan orman alanıdır. Ana toprak grubu kahverengi orman toprağıdır. Arazi eğimi oldukça fazla olup, %20- 30 arasındadır. Proje alanı ve civarı kayalıklı
arazidir. Toprak derinliği sığdır. Arazinin mevcut kullanımı ormandır. Tarım; kayalık alan, toprak azlığı nedeniyle yapılamamaktadır.
Üretim alanları kayalık alan ve kaya boşluklarında orman toprağından oluşmaktadır. Kaya boşluklarındaki toprağın üretim faaliyetlerine geçilmeden önce hafriyat işlemi ile alınması mümkün değildir. Kaya geçişleri arasındaki toprak bantlarının kazanabilmesi durumunda malzeme depolama alanında depolanarak rehabilitasyon çalışmalarında kullanılması planlanmaktadır. Üretim faaliyetlerinden kaynaklı sıvı ve katı atıklar toprağa karışmayacak şekilde geçici depolanacak ve bertarafı sağlanacaktır. İşletme sonrasında orman rehabilitasyon projesine uygun olarak arazi tesviye işlemleri yapılarak ağaçlandırma işlemleri yapılacaktır.
Rehabilitasyon çalışmalarında; üretim faaliyetlerinde oluşturulmuş basamakların duraylılığı basamak yüksekliği ve şev açısı düşürülerek sağlanacaktır. Basamaklar üzerinde ağaçlandırma çalışmaları yapılarak, üretim yapılmış alanlar orman olarak doğaya kazandırılacaktır.
Proje kapsamında istihdam sağlanan personelin çoğu bölgeden sağlanmaktadır. İşgücüne yapılan katkı ile ekonomik iyileşmeye katkı sağlanmakta ve bölgenin ekonomik açıdan kalkınmasına destek olunmaktadır.
Rapora konu ruhsat sahasının hâlihazırda ilk yatırım maliyetleri tamamlanmıştır. Sahada üretim faaliyetleri devam etmektedir. Ruhsat sahası dahilinde kırma- eleme tesis izni mevcuttur. Ancak kırma eleme tesisi kurulu değildir. Bu kapsamda yatırım faaliyetleri tamamlandığı için finansal analiz yapılırken yatırım maliyeti hesapları ve başa baş noktası analizi yapılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır.
Sahada II-A grubu kalker üretimi yapılmaktadır. Proje kapsamında üretilen tüvenan malzeme yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine beslenmektedir. Burada malzeme boyutlandırma ve nihai ürün proses işlemlerinden sonra piyasaya arz edilmektedir. Elde edilmesi planlanan nihai ürünlerin yüzde dağılımı aşağıda (Tablo 72 ve Şekil 125) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (%) |
|---|---|
| Mıcır | %25,00 |
| Bypass | %10,00 |
| Fırın Taşı | %65,00 |
| Toplam | %100,00 |
Şekil 125 Nihai ürünlerin dağılımı (%).
Proje kapsamında devam eden süreçte üretilmesi planlanan maden miktarı 1.135.000 tondur. Bu kapsamda üretilen ürünlerin %' de dağılımına göre yapılan değerlendirme kapsamında satışa arz edilecek malzemenin tonajları aşağıda (Tablo 73 ve Şekil 126) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|
| Mıcır | 283.750,00 |
| Bypass | 113.500,00 |
| Fırın Taşı | 737.750,00 |
| Toplam | 1.135.000,00 |
Şekil 126 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton).
Proje kapsamında piyasa arz edilen ürünlerin 2023 yılı fiyat ortalamaları fatura bedelleri üzerinden hesaplanmıştır. Bu kapsamda 2024 yılı fiyat ortalaması henüz oluşmadığı için güncel fiyatlar üzerinden artış yapılarak satış fiyatları belirlenmiştir (Tablo 74).
| Tablo 74 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları- 2024 |
|---|
| ------------------------------------------------------- |
| Üretilen Ürünler | Satış Fiyatı (TL) |
|---|---|
| Mıcır | 150,00 |
| Bypass | 65,85 |
| Fırın Taşı | 107,31 |
Proje kapsamında öngörülebilir 2035 yılına kadar gelir hesabı yapılırken gelecek yılların satış fiyatları için ortalama artışın yaklaşık %42 (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) oranında olması beklenmektedir. Bu kapsamda hazırlanan "Gelir Nakit Akış Tablosu aşağıda (Tablo 75 ve Şekil 127) verilmiştir.
Mevcut işletme ruhsatı süresi ve izin alanına göre hesaplanan rezerv değerine göre (41.395.308,32 ton); yıllık 1.135.000 tonluk üretime göre yaklaşık 36,47 yıllık bir işletme ömrü öngörülmektedir.
| Yıllara Göre Nakit Akışı | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıl | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
| Mıcır Satış Fiyatı (TL) | 150,00 | 213,00 | 302,46 | 429,49 | 609,87 | 866,02 | 1.229,75 | 1.746,24 | 2.479,66 | 3.521,12 | 4.999,99 | 7.099,98 |
| Bypass Satış Fiyatı (TL) | 65,85 | 93,51 | 132,78 | 188,54 | 267,73 | 380,18 | 539,86 | 766,60 | 1.088,57 | 1.545,76 | 2.194,98 | 3.116,88 |
| Fırın Taşı Satış Fiyatı (TL) | 107,31 | 152,39 | 216,39 | 307,27 | 436,32 | 619,58 | 879,80 | 1.249,32 | 1.774,03 | 2.519,12 | 3.577,15 | 5.079,56 |
| Gelir | ||||||||||||
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 42.561.934,49 | 60.437.946,97 | 85.821.884,70 | 121.867.076,27 | 173.051.248,31 | 245.732.772,59 | 348.940.537,08 | 495.495.562,66 | 703.603.698,97 | 999.117.252,54 | 1.418.746.498,61 | 2.014.620.028,03 |
| Bypass Satış Geliri (TL) | 7.473.840,62 | 10.612.853,67 | 15.070.252,22 | 21.399.758,15 | 30.387.656,57 | 43.150.472,33 | 61.273.670,71 | 87.008.612,41 | 123.552.229,63 | 175.444.166,07 | 249.130.715,82 | 353.765.616,46 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 79.170.460,11 | 112.422.053,36 159.639.315,77 | 226.687.828,39 | 321.896.716,32 | 457.093.337,17 | 649.072.538,79 | 921.683.005,08 | 1.308.789.867,21 1.858.481.611,44 2.639.043.888,24 | 3.747.442.321,30 | |||
| Toplam (TL) | 129.206.235,21 | 183.472.854,00 260.531.452,69 | 369.954.662,81 | 525.335.621,20 | 745.976.582,10 1.059.286.746,58 1.504.187.180,15 2.135.945.795,81 3.033.043.030,05 4.306.921.102,67 | 6.115.827.965,79 | ||||||
| Genel Toplam (TL) | 20.369.689.229,05 |
Şekil 127 Gelir nakit akış grafiği.
İşletme giderlerinin hesabı 2023 yıl sonu maliyetleri göz önüne alınarak hesaplanmıştır. Sadece beklenmeyen giderler toplamın %10'u olarak alınmıştır. Giderlerin ilerleyen yıllarda ortalama %42'lik artış (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) göstereceği öngörülmüştür (Tablo 76, Tablo 77, Şekil 128 ve Şekil 129).
| 2024 Yılı Giderler | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gider Türü | Tutar (TL) | |||||||
| Patlayıcı Madde | 6.713.897,19 | |||||||
| Akaryakıt Gideri | 12.588.898,72 | |||||||
| Elektrik Gideri | 639.000,00 | |||||||
| Tamir Bakım İaşe Servis | 8.530.782,07 | |||||||
| Personel Gideri | 29.215.011,40 | |||||||
| Malzeme Gideri | 4.313.976,16 | |||||||
| Çeşitli Giderler | 2.029.070,55 | |||||||
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar | 497.947,89 | |||||||
| Amortisman | 1.785.432,02 | |||||||
| Ruhsat Bedeli | 333.151,00 | |||||||
| Devlet Hakkı | 6.460.311,76 | |||||||
| Nakliye | 29.048.906,25 | |||||||
| Ara Toplam | 102.156.385,02 | |||||||
| Beklenmeyen Giderler | 10.215.638,50 | |||||||
| Toplam | 112.372.023,52 |
Şekil 128 Gider türlerinin dağılımı.
| Tablo 77 Gider Tablosu | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gider Türü | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 6.713.897,19 | 9.533.734,02 | 13.537.902,30 | 19.223.821,27 | 27.297.826,20 | 38.762.913,21 | 55.043.336,76 | 78.161.538,20 | 110.989.384,24 | 157.604.925,62 | 223.798.994,39 | 317.794.572,03 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 12.588.898,72 | 17.876.236,18 | 25.384.255,38 | 36.045.642,64 | 51.184.812,55 | 72.682.433,82 | 103.209.056,02 | 146.556.859,55 | 208.110.740,56 | 295.517.251,60 | 419.634.497,27 | 595.880.986,12 |
| Elektrik Gideri (TL) | 639.000,00 | 907.380,00 | 1.288.479,60 | 1.829.641,03 | 2.598.090,27 | 3.689.288,18 | 5.238.789,21 | 7.439.080,68 | 10.563.494,57 | 15.000.162,28 | 21.300.230,44 | 30.246.327,23 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 8.530.782,07 | 12.113.710,53 | 17.201.468,96 | 24.426.085,92 | 34.685.042,01 | 49.252.759,65 | 69.938.918,71 | 99.313.264,56 | 141.024.835,68 | 200.255.266,67 | 284.362.478,67 | 403.794.719,71 |
| Personel Gideri (TL) | 29.215.011,40 | 41.485.316,18 | 58.909.148,98 | 83.650.991,55 | 118.784.408,00 | 168.673.859,36 | 239.516.880,29 | 340.113.970,02 | 482.961.837,42 | 685.805.809,14 | 973.844.248,98 | 1.382.858.833,55 |
| Malzeme Gideri (TL) | 4.313.976,16 | 6.125.846,15 | 8.698.701,53 | 12.352.156,18 | 17.540.061,77 | 24.906.887,71 | 35.367.780,55 | 50.222.248,39 | 71.315.592,71 | 101.268.141,64 | 143.800.761,13 | 204.197.080,81 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 2.029.070,55 | 2.881.280,18 | 4.091.417,86 | 5.809.813,36 | 8.249.934,97 | 11.714.907,66 | 16.635.168,87 | 23.621.939,80 | 33.543.154,51 | 47.631.279,41 | 67.636.416,76 | 96.043.711,80 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 497.947,89 | 707.086,01 | 1.004.062,13 | 1.425.768,23 | 2.024.590,88 | 2.874.919,06 | 4.082.385,06 | 5.796.986,78 | 8.231.721,23 | 11.689.044,15 | 16.598.442,70 | 23.569.788,63 |
| Amortisman (TL) | 1.785.432,02 | 2.142.518,43 | 2.571.022,11 | 3.085.226,54 | 3.702.271,84 | 4.442.726,21 | 5.331.271,45 | 6.397.525,74 | 7.677.030,89 | 9.212.437,07 | 11.054.924,49 | 13.265.909,38 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 333.151,00 | 473.074,42 | 671.765,68 | 953.907,26 | 1.354.548,31 | 1.923.458,60 | 2.731.311,21 | 3.878.461,92 | 5.507.415,93 | 7.820.530,62 | 11.105.153,48 | 15.769.317,94 |
| Devlet Hakkı (TL) | 6.460.311,76 | 9.173.642,70 | 13.026.572,63 | 18.497.733,14 | 26.266.781,06 | 37.298.829,10 | 52.964.337,33 | 75.209.359,01 | 106.797.289,79 | 151.652.151,50 | 215.346.055,13 | 305.791.398,29 |
| Nakliye (TL) | 29.048.906,25 | 41.249.446,88 | 58.574.214,56 | 83.175.384,68 | 118.109.046,24 | 167.714.845,67 | 238.155.080,85 | 338.180.214,80 | 480.215.905,02 | 681.906.585,13 | 968.307.350,88 | 1.374.996.438,25 |
| Rehabilitasyon (TL) | 121.043.160,00 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 102.156.385,02 | 144.669.271,68 | 204.959.011,73 | 290.476.171,79 | 411.797.414,11 | 583.937.828,23 | 828.214.316,32 | 1.174.891.449,45 | 1.666.938.402,56 | 2.365.363.584,83 | 3.356.789.554,31 | 4.885.252.243,73 |
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 10.215.638,50 | 14.466.927,17 | 20.495.901,17 | 29.047.617,18 | 41.179.741,41 | 58.393.782,82 | 82.821.431,63 | 117.489.144,95 | 166.693.840,26 | 236.536.358,48 | 335.678.955,43 | 488.525.224,37 |
| Toplam | 112.372.023,52 | 159.136.198,85 | 225.454.912,90 | 319.523.788,97 | 452.977.155,52 | 642.331.611,05 | 911.035.747,95 | 1.292.380.594,40 | 1.833.632.242,81 | 2.601.899.943,32 | 3.692.468.509,74 | 5.373.777.468,11 |
| Genel Toplam | 17.616.990.197,13 |
ER:3137103 Numaralı II-A Grup Ruhsat Sahasına Ait
UMREK 2023 Kodlu Değerlendirme Raporu
Şekil 129 Gider grafiği.
Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A.Ş.
Ruhsat sahasında 2024 yılı için 29.215.011,40 TL işveren maliyeti öngörülmektedir (Tablo 77).
Akaryakıt giderleri, işletmedeki makineleri ve jeneratörün tükettiği yakıtın litresi ve çalışma zamanına göre hesaplanmıştır. Ruhsat sahasında 2024 yılı için 12.588.898,72 TL maliyet öngörülmektedir. Ayrıca üretilecek fırın taşının yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine nakliyesi içinde 29.048.906,25 TL gider öngörülmektedir (Tablo 77).
İşletmenin elektrik gideri 2024 yılı için 639.000,00 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 77).
İşletmedeki makine ekipmanların tamir ve bakım giderleri önemli bir gider olarak görülmektedir. Buna göre yıllık tamir bakım gideri 8.530.782,07 TL olarak hesaplanmıştır (Tablo 77).
Ruhsat sahasında rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılacak işlemler sırasıyla aşağıda maddeler halinde verilmiştir. Proje sonunda rehabilitasyon işlemi için 121.043.160,00 TL gider öngörülmektedir.
Ruhsat sahası için 2024 yılında 333.151,00 TL ruhsat bedeli ödenmiştir (Tablo 77).
Ruhsat sahası için 2024 yılında 6.460.311,76 TL devlet hakkı ödenmesi planlanmaktadır (Şekil 130).
Proje kapsamında yıllara göre hesaplanan "Gelir- Gider" hesaplamaları aşağıda (Tablo 78 ve Şekil 131) sunulmuştur. Proje sonunda 2.064.524.273,94 TL kar elde edilmesi
| Yıllar | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 42.561.934,49 | 60.437.946,97 | 85.821.884,70 | 121.867.076,27 173.051.248,31 245.732.772,59 | 348.940.537,08 | 495.495.562,66 | 703.603.698,97 | 999.117.252,54 | 1.418.746.498,61 2.014.620.028,03 | |||
| Bypass Satış Geliri (TL) | 7.473.840,62 | 10.612.853,67 | 15.070.252,22 | 21.399.758,15 | 30.387.656,57 | 43.150.472,33 | 61.273.670,71 | 87.008.612,41 | 123.552.229,63 | 175.444.166,07 | 249.130.715,82 | 353.765.616,46 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 79.170.460,11 | 112.422.053,36 159.639.315,77 226.687.828,39 321.896.716,32 457.093.337,17 | 649.072.538,79 | 921.683.005,08 | 1.308.789.867,21 1.858.481.611,44 2.639.043.888,24 3.747.442.321,30 | |||||||
| Toplam Gelir (TL) | 129.206.235,21 183.472.854,00 260.531.452,69 369.954.662,81 525.335.621,20 745.976.582,10 1.059.286.746,58 1.504.187.180,15 2.135.945.795,81 3.033.043.030,05 4.306.921.102,67 6.115.827.965,79 | |||||||||||
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 6.713.897,19 | 9.533.734,02 | 13.537.902,30 | 19.223.821,27 | 27.297.826,20 | 38.762.913,21 | 55.043.336,76 | 78.161.538,20 | 110.989.384,24 | 157.604.925,62 | 223.798.994,39 | 317.794.572,03 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 12.588.898,72 | 17.876.236,18 | 25.384.255,38 | 36.045.642,64 | 51.184.812,55 | 72.682.433,82 | 103.209.056,02 | 146.556.859,55 | 208.110.740,56 | 295.517.251,60 | 419.634.497,27 | 595.880.986,12 |
| Elektrik Gideri (TL) | 639.000,00 | 907.380,00 | 1.288.479,60 | 1.829.641,03 | 2.598.090,27 | 3.689.288,18 | 5.238.789,21 | 7.439.080,68 | 10.563.494,57 | 15.000.162,28 | 21.300.230,44 | 30.246.327,23 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 8.530.782,07 | 12.113.710,53 | 17.201.468,96 | 24.426.085,92 | 34.685.042,01 | 49.252.759,65 | 69.938.918,71 | 99.313.264,56 | 141.024.835,68 | 200.255.266,67 | 284.362.478,67 | 403.794.719,71 |
| Personel Gideri (TL) | 29.215.011,40 | 41.485.316,18 | 58.909.148,98 | 83.650.991,55 | 118.784.408,00 168.673.859,36 | 239.516.880,29 | 340.113.970,02 | 482.961.837,42 | 685.805.809,14 | 973.844.248,98 | 1.382.858.833,55 | |
| Malzeme Gideri (TL) | 4.313.976,16 | 6.125.846,15 | 8.698.701,53 | 12.352.156,18 | 17.540.061,77 | 24.906.887,71 | 35.367.780,55 | 50.222.248,39 | 71.315.592,71 | 101.268.141,64 | 143.800.761,13 | 204.197.080,81 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 2.029.070,55 | 2.881.280,18 | 4.091.417,86 | 5.809.813,36 | 8.249.934,97 | 11.714.907,66 | 16.635.168,87 | 23.621.939,80 | 33.543.154,51 | 47.631.279,41 | 67.636.416,76 | 96.043.711,80 |
| Diğer Vergi ve Resimi Harçlar (TL) | 497.947,89 | 707.086,01 | 1.004.062,13 | 1.425.768,23 | 2.024.590,88 | 2.874.919,06 | 4.082.385,06 | 5.796.986,78 | 8.231.721,23 | 11.689.044,15 | 16.598.442,70 | 23.569.788,63 |
| Amortisman (TL) | 1.785.432,02 | 2.142.518,43 | 2.571.022,11 | 3.085.226,54 | 3.702.271,84 | 4.442.726,21 | 5.331.271,45 | 6.397.525,74 | 7.677.030,89 | 9.212.437,07 | 11.054.924,49 | 13.265.909,38 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 333.151,00 | 473.074,42 | 671.765,68 | 953.907,26 | 1.354.548,31 | 1.923.458,60 | 2.731.311,21 | 3.878.461,92 | 5.507.415,93 | 7.820.530,62 | 11.105.153,48 | 15.769.317,94 |
| Devlet Hakkı (TL) | 6.460.311,76 | 9.173.642,70 | 13.026.572,63 | 18.497.733,14 | 26.266.781,06 | 37.298.829,10 | 52.964.337,33 | 75.209.359,01 | 106.797.289,79 | 151.652.151,50 | 215.346.055,13 | 305.791.398,29 |
| Nakliye Gideri (TL) | 29.048.906,25 | 41.249.446,88 | 58.574.214,56 | 83.175.384,68 | 118.109.046,24 167.714.845,67 | 238.155.080,85 | 338.180.214,80 | 480.215.905,02 | 681.906.585,13 | 968.307.350,88 | 1.374.996.438,25 | |
| Rehabilitasyon (TL) | 121.043.160,00 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 102.156.385,02 144.669.271,68 204.959.011,73 290.476.171,79 411.797.414,11 583.937.828,23 | 828.214.316,32 | 1.174.891.449,45 1.666.938.402,56 2.365.363.584,83 3.356.789.554,31 4.885.252.243,73 | |||||||||
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 10.215.638,50 | 14.466.927,17 | 20.495.901,17 | 29.047.617,18 | 41.179.741,41 | 58.393.782,82 | 82.821.431,63 | 117.489.144,95 | 166.693.840,26 | 236.536.358,48 | 335.678.955,43 | 488.525.224,37 |
| Toplam Gider (TL) | 112.372.023,52 159.136.198,85 225.454.912,90 319.523.788,97 452.977.155,52 642.331.611,05 | 911.035.747,95 | 1.292.380.594,40 1.833.632.242,81 2.601.899.943,32 3.692.468.509,74 5.373.777.468,11 | |||||||||
| Kurumlar Vergisi (TL) | 4.208.552,92 | 6.084.163,79 | 8.769.134,95 | 12.607.718,46 | 18.089.616,42 | 25.911.242,76 | 37.062.749,66 | 52.951.646,44 | 75.578.388,25 | 107.785.771,68 | 153.613.148,23 | 185.512.624,42 |
| Kullanılabilir Kar (TL) | 12.625.658,77 | 18.252.491,37 | 26.307.404,84 | 37.823.155,38 | 54.268.849,26 | 77.733.728,29 | 111.188.248,97 | 158.854.939,31 | 226.735.164,75 | 323.357.315,05 | 460.839.444,69 | 556.537.873,26 |
| Toplam Kar (TL) | 2.064.524.273,94 |
Şekil 131 Gelir- gider grafiği.
Ruhsat sahasında yapılan jeolojik çalışmalar, sondajlar ve oluşturulan kaynak model ile planlanan ocak tasarımı kesiştirildiğine tespit edilen tahmini rezerv miktarı 41.395.308,32 tondur. Bu miktarın cevher hazırlama işlemine tabi tutulması sonucunda mevcut işlem tecrübelerine göre elde edilecek ürün boyutlarına bağlı dağılımı aşağıda verilmiştir (Tablo 79).
| Ürünler | (%) Dağılımı | Rezerve Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|---|
| Mıcır | 25,00 | 10.348.827,08 |
| Bypass | 10,00 | 4.139.530,83 |
| Fırın Taşı | 65,00 | 26.906.950,41 |
| Toplam | 100,00 | 41.395.308,32 |
| Ürünler | Ortalama Satış Fiyatı (TL) | Değeri (TL) |
|---|---|---|
| Mıcır | 150,00 | 1.552.303.436,79 |
| Bypass | 65,85 | 272.583.204,08 |
| Fırın Taşı | 107,31 | 2.887.476.305,01 |
| Toplam | 4.712.362.945,88 |
Yapılan hesaplamalar kapsamında toplam rezervin güncel değeri 4.712.362.945,88 TL olarak belirlenmiştir.
Gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri ile bugün yapılacak yatırımın maliyeti karşılaştırılarak yatırım kararı verilebilir. Eğer gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri, bugün yapılacak yatırımın maliyetinden daha fazla ise bu durumda beklentiler gerçekleşirse ilgili yatırımın kârlı bir yatırım olacağı anlaşılmaktadır. Tam tersi durumda yani yatırım maliyetinin gelecekteki nakit akışının bugünkü değerinden daha fazla olması durumunda ise ilgili yatırımın zarar eden bir yatırım olduğu kolayca tespit edilebilmektedir (Şekil 132).
Şekil 132 NBD grafiği.
Akıncı A. C. ve Ünlügenç U. C. (2021). Neogene tectonic evolution of the Misis-Andırın-Engizek range: structural and sedimentary evidences from Bulgurkaya Sedimentary Mélange. Arabian Journal of Geosciences, 14, 1- 23.
Altınlı İ. E. (1978). Amanos Dağları ve Anadolu'nun levha tektoniği ile ilişkileri. Türkiye IV. Petrol Kongresi Yayını, 51- 62.
Arda O. (1970). The geology and petrology of the northern Amanos Mauntains in southern Turkey. Ph. D. thesis, University of Shefield, Department of Geology, England.
Arger J., Mitchell J., Westaway R. W. C. (2000). Neogene and Qaternary volcanism of southeastern Turkey. In: Bozkurt, E., Winchester, J.A., Piper, J.D.A. (ed.). Tectonics and magmatizm in Turkey and the surrounding area. Geological Society, London, Special Publications, 173, 459- 487.
Ayhan A. ve Bilgin A. Z. (1988). 1/ 100.000 Ölçekli Açınsama Nitelikli Türkiye Jeoloji Haritaları, Kozan- K21 paftası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Ankara.
Baroz F. (1973). Carte geologique de la chaine du pentadaktylos. Universite de Nancy, France.
Barton, N. R. (1973). Review of a new shear strength criterion for rock joints. Engineering Geology, 7, 287-332.
Barton N. R. ve Choubey, V. (1977). The shear strength of rock joints in theory and practice. Rock Mechanics, 10,1-54.
Beyazpirinç M. ve Usta D. (2018). 1:100.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları, Gaziantep-O 36 Paftası. Ankara, 267, 29 s.
Bieniawski Z. T. (1989). Engineering Rock Mass Classifications. John Wiley and Sons, 237 p.
Biju- Duval B., Courrier P., Letouzey J. (1974). Inter- Pretation de la structure deo monts de Misis, Turquie (Chevauchement Pliocene et masses allochtones Misis en place au Miocene) et son extension en Mediterrance orientale. Deuxieme Reunion Ann. Sci. Tere. Nancy, 4 s.
Bilgin A. Z., Elibol E., Bilgin Z. R. ve Beğenilmiş S. (1981). Ceyhan- Karataş-Yumurtalık- Osmaniye- Haruniye- Kadirli Dolayının Jeoloji Raporu. MTA Derleme Raporu, Ankara, 7215, 113 s, (Yayınlanmamış).
Bilgin A. Z. (2013). 1/ 100.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Hairtaları, Mersin-O 35 paftası. 195, 12, Ankara.
Bilgin A. Z. ve Ercan T. (1980). Ceyhan- Osmaniye yöresindeki Kuvaterner bazaltlarının petrolojisi. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Rapor No: 6798, Ankara (yayınlanmamış).
Bilgin A. Z. ve Ercan T. (1981). Ceyhan- Osmaniye yöresindeki Kuvaterner bazaltlarının petrolojisi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 24, 21- 30, Ankara.
Bilgin A. Z. ve Elibol E. (1984). Misisler NE uzanımının stratigrafisi ve yapısal konumu. Türkiye Jeoloji Kurumu Bildiri Özleri Kitabı, 58, Ankara.
Boyraz O. (2002). Demirtaş- Sarımazı (Adana- Yumurtalık) arasının tektonostratigrafisi. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 76 s. (yayınlanmamış).
Deere D. U. (1964). Technical description of rock cores for engineering purposes. Rock Mechanics and Rock Engineering, 1, 17- 22.
Deere, D. U. ve Miller, R. P. (1966). Engineering classification and index properties for intact rock. Technical Report No. AFNL-TR- 65- 116, Air Force Weapons Laboratory, New Mexico.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (1975). Aslantaş Barajı ve Hidroelektrik Santrali. Gen. Yayın, 806.
Doyuran V. (1982). Erzin ve Dörtyol ovalarının jeolojik ve hidrojeolojik özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 25, 151- 160.
Ducloz C. (1964). Geological Map. Gological Survey Department Goverment of Cyprus. Geological Bullettin, No: 6.
Eroskay O., Yılmaz Y., Gürpınar O., Yalçın N., Gözübol A. M. (1978). Ceyhan- Berke rezervuarının jeolojisi ve mühendislik jeolojisi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 21, 1, 51- 66.
Gerçek H. (2006). Poisson's ratio values for rocks. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 44 (1), 1-13.
Gökçen S. I., Kelling G., Gökçen N., Floyd P. A. (1988). Sedimentology of a Late Cenezoic collisional sequence: The Misis Complex, Adana, Southern Turkey. Sedimentary Geology, 59, 205- 235.
Gözübol A. M. ve Gürpınar O. (1980). Kahramanmaraş kuzeyinin jeolojisi ve tektonik evrimi. Türkiye Petrol Kongresi Yayını, 21- 29.
Hoek E. ve Bray, J. W. (1977). Rock Slope Engineering. 1st Edition, IMM, London.
Hoek E. ve Bray J. W. (1981). Rock Slope Engineering. The Institution of Mining and Metallurgy, Stephen Austin and Sons Ltd., London, 3rd edition, 358 s.
Hoek E., Carranza-Torres C. ve Corkum, B. (2002). Hoek-Brown failure criterion 2002 edition. Proceedings of the NARMS-TAC 2002, Mining Innovation and Technology, Toronto, Canada, 267- 273.
Hoek E., ve Diederichs M. S. (2006). Empirical estimation of rock mass modulus. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 43 (2), 203-215.
ISRM (1981). ISRM Suggested Methods: Rock Characterization, Testing and Monitoring. E. T. Brown (ed.), Pergamon Press, London, 211 s.
Karadavut A., Kabakçı A. S. ve Sürek Ö. (2022). Misis-Andırın Kuşağı Sınır Bölgelerinin Geç Eosen-Oligosen'deki Konumlarına Bir Yaklaşım. II. Toros Jeolojisi Sempozyumu, 186-187.
KGM (2013), Karayolu Teknik Şartnamesi. Ankara.
Kelling G., Gökçen S., Floyd P., Gökçen N. (1987). Neogene tectonic and pate convergence in the Eastern Mediterranen New Data from Southern Turkey. Geology 15, 425- 429.
Kırıkoğlu M. S. (1996). Endüstriyel Kullanım Açısından Karbonat Kayaçlar. İ. T. Ü. Maden Fakültesi Maden Yatakları- Jeokimya Anabilim Dalı. I. Ulusal Kırraataş Sempozyumu. ISBN 975- 395- 196- 5, İstanbul, sayfa 1-32.
Kozlu H. (1982). İskenderun baseni jeolojisi ve petrol olanakları. TPAO Raporu, Ankara, 1921, (yayınlanmamış).
Kozlu H. (1987). Misis-Andırın dolaylarının stratigrafisi ve yapısal evrimi. Türkiye 7. Petrol Kongresi, 104- 116.
Kozlu H. (1997). Doğu Akdeniz Bölgesinde Yeralan Neojen Basenlerinin (İskenderun, Misis-A ndırın) Tektono- Stratigrafi Birimleri ve Bunların Tektonik Gelişimi. Ç.Ü. Fen Bil. Ens. Doktora Tezi, Adana, 189.
NBG (1985). Norwegian group of rock mechanics: Handbook in engineering geology rock. Norwegian rock mechanics group (NBG), 140 p.
Över S., Ünlügenç U. C. (1998). Seismotectonic Evidence of the Antioch Triple Junction and Resent Temporal Change in Qaternary to Present-day Stress State Along Hatay Region (SE-Turkey), Third International Geology Symposium, Ankara.
Özgül N. (1976). Toroslar' ın Bazı Temel Jeoloji Özellikleri. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 19 (1), 65- 78.
Roclab Ver. 1.0 (2010). Software for Calculating Hoek- Brown Rock Mass Strength. Toronto, Ontario. www.rocscience.com.
Rocscience Inc. (2010). DIPS Version 5.1 Software for Graphical and Statistical Analysis of Orientation Data. Toronto, Ontario, Canada. www.rocscience. com.
Rigo de Righi, M. ve Cortesini A. (1964). Gravity Tectonics in Foothills Structure Belt of SE Turkey. American Association of Petroleum Geologists Bulletin 48, 1911-1937.
Robertson A. H. F., Ünlügenç U. C., İnan N. ve Taslı K. (2004). The Misis-Andirin complex: a Mid-Tertiary mélange related to late-stage subduction of the Southern Neotethys in S Turkey. J Asian Earth Sci., 22, 413- 453.
Sönmez H. and Ulusay R. (2002). A discussion on the Hoek-Brown failure criterion and suggested modifications to the criterion verified by slope stability case studies. Yerbilimleri, 26, 77-89.
Schiettecatte S. P. (1971). Geology of Misis Mountains. In: Camphell, J. (ed.). The Geology and history of Turkey. Petrol. Explor. Soc. of Libya, 35- 312, Tripoli.
Schimidt G. C. (1961). Stratigraphic nomenclature for the Adana Region Petroleum District, 7. Petroleum Administration Bulletin, 6, 47- 63.
Stimpson B. (1981). A suggested technique for determining the basic friction angle of rock surfaces using core. Int J Rock Mech Min Sci Geomech Abstr 18, 63- 65.
Şengör A. M. C. (1980). Türkiye' nin Neotektoniğinin Esasları: Türkiye Jeol. Kur. Yayl., Ankara.
Şengör A. M. C. ve Yılmaz Y. (1983). Türkiye' de Tetis' in evrimi: Levha tektoniği açısından bir yaklaşım. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, Yerbilimleri Özel Dizisi, No:1, Ankara.
Ten Dam A. (1951). İskenderun Neojen havzasında sedimantasyon ve fasiyes. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Rapor No: 1879, Ankara.
Ten Dam A. (1952). İskenderun Neojen havzasının stratigrafisi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 3, 2, 47- 64, Ankara.
TS 2030 (2021). Tanelenmiş meşe mantarı- mekanik yolla boyut analizi, Ankara.
TS 2517 (2022). Agregaların potansiyel alkali silis reaktifliğinin tayini - kimyasal yöntem, Ankara.
TS 699 (2005). Tabii yapı taşları, muayene ve deney metotları, Ankara.
TS 706 EN 12620 (2009). Beton agregaları, Ankara.
TS EN 1097- 2 (2010). Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler. Bölüm 2: Parçalanma direncinin tayini için metotlar, Ankara.
TS EN 1097‐6 (2013). Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler. Bölüm 6: Tane yoğunluğu ve su emme oranının tayini, Ankara.
TS EN 1367‐1 (2009). Agregaların ısıl ve bozunma özelliklerini tayin için deneyler. Bölüm 1: Donmaya ve çözülmeye karşı direncin tayin, Ankara.
TS EN 1367-2 (2010). Agregaların termal ve bozunma özellikleri için deneyler. Bölüm 2: Magnezyum sülfat deneyi, Ankara.
TS EN 17892/ 11, (2019). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri, Bölüm 11: Geçirgenlik deneyleri, Ankara.
TS EN 1926 (2013). Doğal taşlar, deney yöntemleri, tek eksenli basınç dayanımı tayini, Ankara.
TS EN ISO 17892- 2 (2014). Geoteknik Etüt ve Deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 2: Birim Hacim Kütlenin Belirlenmesi, Ankara.
TS EN ISO 17892- 3 (2016). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 3: Tane yoğunluğunun belirlenmesi, Ankara.
TS EN ISO 17892- 4 (2016). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 4: Tane büyüklüğü dağılımının belirlenmesi, Ankara.
TS EN13755 (2009). Doğal taşlar, deney metotları, atmosfer basıncında su emme tayini, Ankara.
Ulusay R. ve Sönmez H. (2002). Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özellikleri. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayınları, No: 60, Ankara, 243 s.
Ulusay R. (2002). Şevlerin Duraylılığı ve Tasarımı, Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Vakfı Kurs Notu, Ankara, 179 s.
URL 1, https://mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=ADANA, 6 Ocak 2024.
Usta D. (2018). 1:100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi, Gaziantep- N 37 Paftası. MTA, Ankara, 266, 44.
Uysal G., ve Ünlügenç U. C. (2005). İsalı -Doruk- Yumurtalık civarının (Adana) Tektono-Stratigrafisi. Çukurova Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Dergisi, 20, 271- 286.
Ünlügenç U. C. ve Akıncı A. C. (2017). Toros kuşağının güney yamacında gelişen Çukurova Basen Kompleksinin jeotektonik evrimi, Güney Türkiye, Çukurova Üniv. Jeoloji Müh. Böl. 40. Yıl Jeoloji Sempozyumu Bildiri Özleri Kitabı, Adana, 79- 80.
Yılmaz Y. (1993). New Evidence and Model on the Evolution of the Southeast Anatolian Orogen. Geological Society of America, Bulletin 105, 251- 271.
Yılmaz Y. ve Gürer Ö. F. (1996). Andırın (Kahramanmaraş) dolayında Misis-Andırın kuşağının jeolojisi ve evrimi. Turkish Journal of Earth Sciences, 39- 55.
Yılmaz F., Koltka S., Sabah E. (2011). "Emirdağ- Adaçal (Afyonkarahisar) Kireçtaşlarının Beton Agregaları Standardına Uygunluğunun Araştırılması", Araştırma Makalesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Sayı:11, 1-12, Afyonkarahisar.
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.