Environmental & Social Information • Jan 27, 2025
Environmental & Social Information
Open in ViewerOpens in native device viewer
A. Ş.
Mustafa Kemal Mahallesi 2131. Cadde Aslanlar Plaza No:24/11 06510 Çankaya /ANKARA – TÜRKİYE T +90 312 503 73 99 • F +90 312 503 73 98 www.mitus.com.tr • [email protected]
için hazırlanmıştır.
| Şirket | Rapor Tarihi | Versiyon | Rapor No | Rapor Durumu |
|---|---|---|---|---|
| Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A. Ş. |
14.02.2024 | V.001 | UMREK.003 | Nihai |
(4110 sayılı Yasa ile değişik 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca)
| 1 | İÇİNDEKİLER | ii | |
|---|---|---|---|
| 2 | ŞEKİL DİZİNİ | iv | |
| 3 | TABLO DİZİNİ | vii | |
| 4 | KISALTMALAR | ix | |
| 5 | EKLER | x | |
| 6 | PROJE ÖZETİ1 | ||
| 6.1 | PROJENİN TANITIMI VE KAPSAMI 1 |
||
| 6.1.1 | Çalışmanın Amacı1 | ||
| 6.1.2 | Proje Ekibi Ve Katkı Verenler 1 |
||
| 6.1.3 | Saha Ziyareti2 | ||
| 6.1.4 | Veri Doğrulama 2 |
||
| 6.2 | GENEL BİLGİLER4 | ||
| 6.2.1 | Ruhsat Bilgileri 4 |
||
| 6.2.2 | Komşu Ruhsatlar7 | ||
| 6.2.3 | Çalışma Alanı9 | ||
| 6.3 | ARAMA FAALİYETLERİ13 | ||
| 6.3.1 | Çalışmalar13 | ||
| 6.3.2 | Bölgesel Jeoloji 15 |
||
| 6.3.3 | Arazi Çalışmaları15 | ||
| 6.3.4 | Jeoteknik Çalışmalar17 | ||
| 6.4 | KAYNAK TAHMİNİ18 | ||
| 6.4.1 | Maden Kaynak Kestirimi18 | ||
| 6.4.2 | Yönelim Analizleri21 | ||
| 6.4.3 | Kaynak Raporu 23 |
||
| 6.5 | REZERV TAHMİNİ26 | ||
| 6.5.1 | Rezerv Tahmin Parametreleri26 | ||
| 6.5.2 | Rezerv Tahmini Temelleri26 | ||
| 6.5.3 | Rezerv Beyanı28 | ||
| 6.6 | İŞLETME FAALİYETLERİ 29 |
||
| 6.6.1 | Üretim 29 |
||
| 6.6.2 | Pazar ve Satış32 | ||
| 6.6.3 | İş Sağlığı ve Güvenliği32 | ||
| 6.6.4 | Çevresel Analiz ve Etkiler33 | ||
| 6.6.5 | Sosyal Etkileşim 37 |
||
| 6.7 | EKONOMİK ANALİZ 38 |
||
| 6.7.1 | Gelirler 39 |
||
| 6.7.2 | Giderler 41 |
||
| 6.7.3 | Kar 45 |
||
| 6.7.4 | Rezervin Güncel Değerlemesi48 | ||
| 6.7.5 | Net Bugünkü Değer (NBD)48 | ||
| 7 | ANA RAPOR50 | ||
| 7.1 | PROJENİN TANIMI VE KAPSAMI50 | ||
| 7.1.1 | Çalışmanın Amacı ve Kapsamı 50 |
||
| 7.1.2 | Telif Hakkı ve Sorumluluk Reddi50 | ||
| 7.1.3 | Proje Ekibi ve Katkı Verenler50 | ||
| 7.1.4 | Saha Ziyareti51 | ||
| 7.1.5 | Veri Doğrulama 52 |
||
| 7.2 | GENEL BİLGİLER59 | ||
| 7.2.1 | Ruhsat Bilgileri 59 |
||
| 7.2.2 | Çalışma Yöntemleri64 | ||
| 7.2.3 | İnceleme Alanının Konumu ve Ulaşımı68 | ||
| 7.2.4 | Çalışma Alanı70 | ||
| 7.2.5 | Önceki Çalışmalar74 | ||
| ii |
| 7.2.6 | Bölgesel Jeoloji 75 |
|
|---|---|---|
| 7.3 | ARAMA FAALİYETLERİ79 | |
| 7.3.1 | Maden Jeolojisi 79 |
|
| 7.3.2 | Yüzey Örnekleme Çalışması90 | |
| 7.3.3 | Sondaj Çalışmaları103 | |
| 7.4 | JEOTEKNİK DEĞERLENDİRME 132 |
|
| 7.4.1 | Giriş 132 |
|
| 7.4.2 | Çalışma Yöntemi132 | |
| 7.4.3 | Kireçtaşlarının Fiziksel ve Mekanik Özellikleri 133 |
|
| 7.4.4 | Kireçtaşlarının Kaya Kütle Özellikleri137 | |
| 7.4.5 | Şev Stabilitesine Yönelik Değerlendirmeler151 | |
| 7.4.6 | Sonuçlar158 | |
| 7.5 | KAYNAK TAHMİNİ160 | |
| 7.5.1 | Maden Kaynak Kestirimi160 | |
| 7.5.2 | Yönelim Analizleri163 | |
| 7.5.3 | Kaynak Raporu 165 |
|
| 7.6 | REZERV TAHMİNİ168 | |
| 7.6.1 | Rezerv Tahmin Parametreleri168 | |
| 7.6.2 | Rezerv Tahmini Temelleri168 | |
| 7.6.3 | Rezerv Beyanı170 | |
| 7.7 | İŞLETME FAALİYETLERİ 171 |
|
| 7.7.1 | Üretim 171 |
|
| 7.7.2 | Pazar ve Satış177 | |
| 7.7.3 | İş Sağlığı ve Güvenliği177 | |
| 7.7.4 | Çevresel Analiz ve Etkiler177 | |
| 7.7.5 | Sosyal Etkileşim 182 |
|
| 7.8 | EKONOMİK ANALİZ 183 |
|
| 7.8.1 | Gelirler 184 |
|
| 7.8.2 | Giderler 186 |
|
| 7.8.3 | Kar 190 |
|
| 7.8.4 | Rezervin Güncel Değerlemesi193 | |
| 7.8.5 | Net Bugünkü Değer (NBD)193 | |
| 8 | KAYNAKÇA195 |
| Şekil 1 Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil:69069 numaralı II-A Grup işletme ruhsatı ve işletme izni ruhsatı6 |
|
|---|---|
| Şekil 2 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup maden ruhsatları. 8 |
|
| Şekil 3 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup maden ruhsatları. 8 |
|
| Şekil 4 Ham örneklem uzunluklarının histogramı18 | |
| Şekil 5 Narlı deneysel ve model variogram19 Şekil 6 Narlı kaynak modeli a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı. 20 |
|
| Şekil 7 Kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot). 21 |
|
| Şekil 8 Dolomitik kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri. a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot). 22 |
|
| Şekil 9 Narlı maden kaynak sınıfları a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı. 24 Şekil 10 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm. 26 |
|
| Şekil 11 Toplam hacim görseli27 | |
| Şekil 12 75° 'lik şev tasarımı28 Şekil 13 Nihai ürünlerin dağılımı (%)38 |
|
| Şekil 14 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton)39 | |
| Şekil 15 Gelir nakit akış grafiği. 40 Şekil 16 Gider türlerinin dağılımı42 |
|
| Şekil 17 Yıllara göre gider grafiği43 | |
| Şekil 18 Yıllara göre devlet hakkı grafiği45 Şekil 19 Gelir- gider grafiği 47 |
|
| Şekil 20 NBD grafiği. 49 |
|
| Şekil 21 Arazi çalışmaları (a, b, c, d ve e)52 Şekil 22 AMIS0250 CaO (%) için standart numune performans grafiği. 54 |
|
| Şekil 23 AMIS0250 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği. 54 |
|
| Şekil 24 AMIS0461 CaO (%) için standart numune performans grafiği. 55 Şekil 25 AMIS0461 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği. 55 |
|
| Şekil 26 İkiz numuneler için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği56 | |
| Şekil 27 numuneler için SiO2 (%) dağılım (scatterplot) grafiği. 57 Şekil 28 Hakem örnekler (Argetest VS Vişne Lab) için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği. |
.58 |
| Şekil 29. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü AR: 200704213 numaralı II-A Grup işletme ve | |
| arama ruhsatı. 61 Şekil 30 Ruhsat ve ÇED alanı genel yerleşim planı. 62 |
|
| Şekil 31 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup | |
| maden ruhsatları. 63 Şekil 32 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. |
|
| grup maden ruhsatları. 64 |
|
| Şekil 33 Ruhsat alanına ait "Gözlem Noktaları" haritası66 Şekil 34 İnce kesitlerin incelenip fotoğraflandırıldığı Nikon Eclipse E400 POL marka mikroskop. |
|
| 67 | |
| Şekil 35 Ruhsat alanını gösterir 'Ulaşım' haritası68 Şekil 36 Ruhsat alanının 'Topografik/ Yer Bulduru' haritası. 69 |
|
| Şekil 37 Ruhsat alanını gösterir 'Google Earth Uydu' haritası69 | |
| Şekil 38 Ruhsat alanı ve çevresi su varlığı. 72 Şekil 39 İnceleme alanı ve çevresindeki Ana Tektonik Birlikler ve önemli yapı unsurlarını |
|
| gösteren harita (Şenel, 2002). 76 |
|
| Şekil 40 GD Anadolu Otoktonu örtü birimlerine ait genelleştirilmiş stratigrafi kesiti (Usta vd. 2017)77 |
|
| Şekil 41 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti". 80 |
|
| Şekil 42 Ruhsat alanı genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti (Ölçeksiz). 81 |
Şekil 43 a-b) Bej renkli kireçtaşlarının arazideki genel, c) yakın görünümü, d) oksitlenmeli inceorta tabakalı kireçtaşlarının arazideki genel görünümü...........................................................82 Şekil 44 a-b) Gri, bej renkli, kovuksu yapılı, kalın tabakalı bej kireçtaşlarının arazideki genel görünümü, c-d) kovuksu yapılı, masif tabakalı bej kireçtaşlarının yakın görünümü. ................83 Şekil 45 Ruhsat alanında Fay zonunda gelişmiş olan mermer ve dolomitlerin a) arazideki genel görünümü, b-c) yakın görünümü.............................................................................................84 Şekil 46 a-b-c) yayvan topoğrafya sunan çört yumrulu kireçtaşlarının arazideki genel görünümü, d-e) ince-orta tabakalı, seyrek çört yumrulu kireçtaşlarının arazideki görünümü. ....................85 Şekil 47 Çört yumrulu kireçtaşlarından gözlenen a-b) Nummulites, c-d) Gastropoda fosilli.....86 Şekil 48 Marn- killi kireçtaşının arazideki a) genel görünümü, b) yakın görünümü. .................87 Şekil 49 Ruhsat alanı içerinde yüzeyleyen Yavuzeli bazaltının a-b-c) arazideki genel, d-e-f) yakın görünümü...............................................................................................................................88 Şekil 50 Amanoslar' da ve Kahramanmaraş-Gaziantep arasında yer alan tektonostratigrafi birimlerinin olasılı ilişkilerini gösterir taslak kesit (Usta vd. 2017). ...........................................89 Şekil 51 Yüzey çalışmaları sırasındaki numunelendirme çalışmaları. .....................................91 Şekil 52. Ruhsat alanı Kimyasal Örnek alım haritası. .............................................................92 Şekil 53. Ruhsat alanı Jeoteknik Örnek Alım haritası..............................................................92 Şekil 54 Kayaç CaO elementi için "Nokta Yoğunluğu" metodu ile oluşturulmuş dağılım haritası. ...............................................................................................................................................97 Şekil 55 Kireçtaşı numunelerinin alkali-silis reaktivitesi (TS 2517). .......................................100 Şekil 56 Sondaj lokasyonları haritası. ...................................................................................104 Şekil 57 Üstten döner sondaj makinası, ekipman ve malzemeleri (a: Tij, b: Karotiyer, c: çamur pompası, d: çamur karıştırıcı, e: karot sandıkları, f: bentonit.................................................107 Şekil 58 Sondajlarda kullanılan makine tipleri (a ve b)..........................................................108 Şekil 59 Detay Loglama yapılan Karot haneden görünüm (a ve b). ......................................110 Şekil 60 Kuyu logu (A0 ölçekli). ............................................................................................111 Şekil 61 Görsel kuyu logu (A4 ölçekli). .................................................................................112 Şekil 62 Karot hanede karot çekim prosedürü. .....................................................................113 Şekil 63 Örneklerin hazırlanmasına ait görünüm (a, b, c, d ve e)..........................................115 Şekil 64 Yoğunluk örneklerinin hazırlanması. .......................................................................118 Şekil 65 Karot depo alanından görünüm...............................................................................121 Şekil 66 Kuyu başı betonu, levhası ve etiketlemeleri. ...........................................................122 Şekil 67 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti". ............................................123 Şekil 68 MD-1 sondaj kuyusu, 125.50 - 125.60 m, 17534 no' lu örnekte görülen biyoklastlar ve erime boşlukları....................................................................................................................124 Şekil 69 17534 No' lu örneğine ait ince kesit fotoğrafları. Mikrosparitik-sparitik matriks içerisindeki biyoklastların (kavkı parçaları ve foraminifer (F) fosilleri), oolit/pizolitlerin ve intraklastlarin görünümleri. ...................................................................................................124 Şekil 70 17534 No' lu örneğin alizarin kırmızısı ile boyanması sonucunda tamamına yakınının boyandığı tespit edilmiştir. ....................................................................................................125 Şekil 71 MD-9 sondaj kuyusu, 17.65- 17.85 m, 17544 no' lu örnek.......................................125 Şekil 72 17544 No' lu örneğine ait ince kesit fotoğrafları. Mikrogranoblastik dokuyu oluşturan kalsit ksenomorflarının görünümleri......................................................................................125 Şekil 73 Sondajlardan geçen kesit güzergahları. ..................................................................126 Şekil 74 Sondaj çalışmalarından geçen A-A' jeolojik kesit güzergahı ve A-A kesiti...............127 Şekil 75 Sondaj çalışmalarından geçen B-B' jeolojik kesit güzergahı ve B-B' kesiti. .............128 Şekil 76 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-1. ................................................................129 Şekil 77 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-2. ................................................................129 Şekil 78 Ruhsat alanı 1/2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası ve kimyasal analiz sonuçlarının 3D model üzerinde gösterimi................................................................................................131 Şekil 79 Ruhsat sahası ve sondajların orto foto üzerinde gösterimi. .....................................133 Şekil 80 Laboratuvar deneylerinde kullanılan örneklerin genel görünümleri..........................134 Şekil 81 Farklı kaya sınıflamalar göre kireçtaşlarının konumu. .............................................136 Şekil 82 Farklı kaya sınıflamalar göre kireçtaşlarının konumu. .............................................137
| Şekil 83 Ruhsat sahası içerisinde gözlenen kireçtaşı mostralarında süreksizlik ölçümleri (GN 2)0138 |
|
|---|---|
| Şekil 84 İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizlik pürüzlülük profili (ISRM, 1981). Şekil 85 Schmidt sertlik değerleri ile süreksizlik yüzey dayanımının belirlenmesi (Deere ve Miller, |
140 |
| 1966)142 | |
| Şekil 86 İnceleme alanı için süreksizlik hat etütlerinden elde edilen tüm süreksizlik kontur | |
| diyagramı 142 |
|
| Şekil 87 Açık işletmenin genel görünümü ve tabaka kalınlıklarının derinlere doğru azalması143 | |
| Şekil 88 İnceleme alanında kireçtaşı mostralarının genel görünümü. 145 |
|
| Şekil 89 İnceleme alanındaki sondaj (MD-6 ve MD-7) karot sandıkları. | 146 |
| Şekil 90 Kireçtaşı kaya kütlelerinin kantitatif GSI abağı yardımıyla değerlendirilmesi. | 147 |
| Şekil 91 Hoek- Brown yenilme ölçütüne göre hazırlanan kütlesel yenilme zarfı. |
148 |
| Şekil 92 Süreksizlik yüzeyi pürüzlülük katsayısının (JRC) belirlenmesinde kullanılan tipik | |
| pürüzlülük profilleri (Barton ve Choubey, 1977). 150 |
|
| Şekil 93 Tilt deney düzeneği ve uygulamasından genel bir görünüm151 | |
| Şekil 94 Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları için belirlenen süreksizlik yenilme zarfı. | 151 |
| Şekil 95 Başlıca kaya şev duraysızlık türleri ve bunların stereonet çizimleri (Hoek ve Bray, 1977). | |
| 153 | |
| Şekil 96 Kinematik analizlerden bir örnek (190/80 yönelimli şev için)154 | |
| Şekil 97 Güneye bakan şevlerin genel görünümleri (yaklaşık 190/80 yönelimli şev)155 | |
| Şekil 98 İşletmede oluşacak olası şev yönelimleri. 156 |
|
| Şekil 99 İşletmede düşey gerilme değişimi. 157 |
|
| Şekil 100 Kesitler boyunca düşey gerilme değişimi. 157 |
|
| Şekil 101 Ham örneklem uzunluklarının histogramı. 160 |
|
| Şekil 102 Narlı deneysel ve model variogram161 | |
| Şekil 103 Narlı kaynak modeli a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı. 162 |
|
| Şekil 104 Kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot). | 163 |
| Şekil 105 Dolomitik kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri. a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot). | |
| 164 | |
| Şekil 106 Narlı maden kaynak sınıfları a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı. | 166 |
| Şekil 107 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm. | 168 |
| Şekil 108 Toplam hacim görseli169 | |
| Şekil 109 75° 'lik şev tasarımı170 | |
| Şekil 110 Kırma Eleme Tesisi Görüntüsü. 174 |
|
| Şekil 111 Vişne Madencilik Narlı kireç fabrikası175 | |
| Şekil 112 Genel iş akım şeması. 176 |
|
| Şekil 113 Nihai ürünlerin dağılımı (%)183 | |
| Şekil 114 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton)184 | |
| Şekil 115 Gelir nakit akış grafiği. 185 |
|
| Şekil 116 Gider türlerinin dağılımı187 | |
| Şekil 117 Yıllara göre gider grafiği188 | |
| Şekil 118 Yıllara göre devlet hakkı grafiği190 | |
| Şekil 119 Gelir- gider grafiği 192 |
|
| Şekil 120 NBD grafiği. 194 |
| Tablo 1 Projede Görev Alan ve Katkıda Bulunan Personellerine Ait Liste1 Tablo 2 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi.2 Tablo 3 Ruhsat Sınır Noktalarının Koordinatları5 |
|
|---|---|
| Tablo 4 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numuneleri 16 |
|
| Tablo 5 Ruhsat Sahasındaki Sondajlardan Alınan Numuneler16 | |
| Tablo 6 Ruhsat Sahasındaki Sondajlara Ait Bilgiler16 | |
| Tablo 7 Narlı Kompozitleme İstatistikleri18 | |
| Tablo 8 Narlı Variogram Model Parametreleri19 | |
| Tablo 9 Narlı Blok Model İstatistikleri23 | |
| Tablo 10 Narlı Kireçtaşı Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)23 | |
| Tablo 11 Narlı Dolomitik Kireçtaşı Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) 23 |
|
| Tablo 12 Narlı Kireçtaşı Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) 25 |
|
| Tablo 13 Narlı Dolomitik Kireçtaşı Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) | |
| 25 | |
| Tablo 14 Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri 27 |
|
| Tablo 15 Toplam Rezerv Miktarları28 | |
| Tablo 16 69069 Ruhsat Numaralı II A Grup Kalker Ocağında Ait Hesaplanan Normal Patlatma | |
| Dizayn Parametreleri29 | |
| Tablo 17 69069 Ruhsat Numaralı II A Grup Kalker Ocağında Ait Hesaplanan Özel Patlatma | |
| Dizayn Parametreleri30 | |
| Tablo 18 Nihai Ürünlerin Dağılımı (%) 38 |
|
| Tablo 19 Nihai Ürünlerin Üretimi (ton) 39 |
|
| Tablo 20 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları- 202439 |
|
| Tablo 21 Gelir Nakit Akış Tablosu 40 |
|
| Tablo 22 2024 Yılı Giderler41 | |
| Tablo 23 Yıllara Göre Gider Tablosu 43 |
|
| Tablo 24 Gelir Gider Tablosu46 | |
| Tablo 25 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı48 | |
| Tablo 26 Toplam Rezervin Değeri 48 |
|
| Tablo 27 Projede Görev Alan ve Katkıda Bulunan Personellerine Ait Liste51 | |
| Tablo 28 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi | |
| 51 | |
| Tablo 29 Kontrol Numune Detay Tablosu53 | |
| Tablo 30 Kullanılan Standartlar ve Sayıları53 | |
| Tablo 31 Ruhsat Sınır Noktalarının Koordinatları60 | |
| Tablo 32 Gözlem Lokasyonlarına Ait Bilgiler 65 |
|
| Tablo 33 Nikon Eclipse E400 POL Marka Mikroskopta Kullanılan Objektifler ve Oküler, Çizgisel | |
| Ölçek67 | |
| Tablo 34 Makine Parkurunda Yer Alan Araçlara Ait Bilgiler 73 |
|
| Tablo 35 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numunelerinin Genel Dağılımı 90 |
|
| Tablo 36. Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örnekleri 90 |
|
| Tablo 37 Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örneklemeleri Kimyasal Analiz Değerleri (Argetest) 94 |
|
| Tablo 38 CaCO3 İçeriğine Göre Kalkerlerin Sınıflandırılması (DTP, 2000)95 |
|
| Tablo 39 Karbonatlı Kayaçlardan Alınan Kimyasal Örneklerin Analiz Sonuçlarının Kırıkoğlu, | |
| 1996' ya Göre Değerlendirilmesi 96 |
|
| Tablo 40 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri 98 |
|
| Tablo 41 Kireçtaşının Alkali Azalması Ve Çözünen Silis Değerleri99 | |
| Tablo 42 Dayanma Yapıları Ve Şevlerin Desteklenmesi Amacıyla Kullanılacak Kayaçların | |
| Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013) 101 |
|
| Tablo 43 Yol Üst Yapılarında Kullanılacak Agregaların Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, | |
| 2013)102 | |
| Tablo 44 Sondaj Lokasyonlarına Ait Bilgiler105 | |
| vii |
| Tablo 45 Sahada Kullanılan Sondaj Makinelerin Genel Özellikleri106 | |
|---|---|
| Tablo 46 Sondajlarda Kullanılan Tijler Ve Toplam İlerleme Derinlikleri 106 |
|
| Tablo 47 Sondajlara Ait TKV % Değerleri109 | |
| Tablo 48 Sondajlara Ait RQD % Değerleri114 | |
| Tablo 49 Kimyasal, İkiz Ve Standart Numunelerin Alınma Aralıkları (Örnek) 116 |
|
| Tablo 50 Sondajlara Ait Yoğunluk Değerleri 117 |
|
| Tablo 51 Dış Laboratuvar Özet Analiz Sonucu 119 |
|
| Tablo 52 Minerolojik- Petrografik Özet Analiz Sonuçları 124 |
|
| Tablo 53 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri 135 |
|
| Tablo 54 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Aralığı Tanımlaması138 | |
| Tablo 55 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Açıklığı Tanımlaması | 139 |
| Tablo 56 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Devamlılığı Tanımlaması | |
| 139 | |
| Tablo 57 Gözlem Noktalarında Elde Edilen Schmidt Sertlik Değerlerinin Değişimi. 140 |
|
| Tablo 58 RMR Sınıflama Sistemi Parametreleri Ve Puan Tablosu (Bieniawski, 1989)144 | |
| Tablo 59 Süreksizliklerin Durumunun Puanlandırılması İçin Önerilen Kılavuz (Bieniawski, 1989) | |
| 145 | |
| Tablo 60 İnceleme Sahasındaki Kireçtaşları İçin RMR Puanlama Tablosu Ve Temel RMR Puanı | |
| 146 | |
| Tablo 61 Hoek- Brown Yenilme Ölçütüne Bağlı Olarak Belirlenmiş Dayanım Parametreleri |
.149 |
| Tablo 62 İnceleme Alanında Gerçekleştirilen Kinematik Analiz Sonuçlarına Ait Özet Tablosu | |
| 155 | |
| Tablo 63 Narlı Kompozitleme İstatistikleri160 | |
| Tablo 64 Narlı Variogram Model Parametreleri161 | |
| Tablo 65 Narlı Blok Model İstatistikleri165 | |
| Tablo 66 Narlı Kireçtaşı Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%)165 | |
| Tablo 67 Narlı Dolomitik Kireçtaşı Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) 165 |
|
| Tablo 68 Narlı Kireçtaşı Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) 167 |
|
| Tablo 69 Narlı Dolomitik Kireçtaşı Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) | |
| 167 | |
| Tablo 70 Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri 169 |
|
| Tablo 71 Toplam Rezerv Miktarları170 | |
| Tablo 72 69069 Ruhsat Numaralı II A Grup Kalker Ocağında Ait Hesaplanan Normal Patlatma | |
| Dizayn Parametreleri171 | |
| Tablo 73 69069 Ruhsat Numaralı II A Grup Kalker Ocağında Ait Hesaplanan Özel Patlatma | |
| Dizayn Parametreleri172 | |
| Tablo 74 Nihai Ürünlerin Dağılımı (%) 183 |
|
| Tablo 75 Nihai Ürünlerin Üretimi (ton) 184 |
|
| Tablo 76 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları- 2024184 |
|
| Tablo 77 Gelir Nakit Akış Tablosu 185 |
|
| Tablo 78 2024 Yılı Giderler186 | |
| Tablo 79 Yıllara Göre Gider Tablosu 188 |
|
| Tablo 80 Gelir Gider Tablosu191 | |
| Tablo 81 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı193 | |
| Tablo 82 Toplam Rezervin Değeri 193 |
|
| ASMT | American Society For Testing And Materials (Amerikan Test Ve Malzeme Kurumu) |
|---|---|
| A. Ş. | Anonim Şirketi |
| B | Batı |
| BZKK | Bitlis- Zagros Kenet Kuşağı |
| ˚C | Celsius Derece |
| ÇED | Çevresel Değerlendirme |
| D | Doğu |
| DAFZ | Doğu Anadolu Fay Zonu |
| Dr. Öğr. | Doktor Öğretim Görevlisi |
| Gör. | |
| ER | Erişim |
| GPS | Global Positioning System (Küresel Konumlandırma Sistemi) |
| GSI | Geological strength ındex (Jeolojik Dayanıklılık İndeksi) |
| GZ | Gözlem |
| g | Gram |
| G | Güney |
| GB | Güneybatı |
| GD | Güneydoğu |
| ha | Hektar |
| JRC | Joint Roughness Coefficient (Çatlak Pürüzlülük Katsayısı) |
| QA/ QC | Kalite Güvence/ Kalite Kontrol |
| K | Kuzey |
| KAFZ | Kuzey Anadolu Fay Zonu |
| KB | Kuzeybatı |
| KD | Kuzeydoğu |
| km | Kilometre |
| MAPEG | Maden Ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü |
| MAusIMM | Member Of The Australasian Institute Of Mining And Metallurgy |
| (Avusralasya Madencilik Ve Metalurji Üyesi) | |
| Mg | Megagram |
| MPa | Megapascal |
| m | Metre |
| mm | Milimetre |
| μm | Mikrometre |
| mg | Miligram |
| N/mm2 | Newton/Milimetre Kare |
| RMR | Rock Mass Rating (Kaya Kütlesi Derecelendirmesi) |
| RQD | Rock Quality Designatiion (Kaya Kalitesi Tanımı) |
| QP | Quality person (yetkili kişi) |
| Prof. Dr. | Profesör Doktor |
| cm | Santimetre |
| T. C. | Türkiye Cumhuriyeti |
| TSE | Türk Standartları Enstitüsü |
| TS EN ISO | Turkish Standards Institution International Standatds Organization |
| (Türk Standartları-Uluslararası Standart Organizasyonu) | |
| URL | Uniform Resource Loader (Tekdüzen Kaynak Bulucu) |
| UMREK | Ulusal Maden Kaynak Ve Rezerv Raporlama Komisyonu |
| UMREK YK | Ulusal Maden Kaynak Ve Rezerv Raporlama Komisyonu Yetkin Kişisi |
| XRF | X-Işını Flüoresans |
| YERMAM | Yerbilimleri, Maden Ve Metalürji Profesyonelleri Birliği |
Bu raporda yer alan harita, şekil, bilgi ve belgelerin her hakkı MİTUS Arama ve Proje A.Ş.' ye aittir. Her ne amaçla olursa olsun bu bilgi ve belgelerin aşağıda verilen kaynakça adresi belirtilmeden kullanılması ve yazılı izin alınmadan elektronik, optik, mekanik veya diğer yollarla çoğaltılması, dağıtılması, basılması, yayımlanması durumunda gerekli hukuki yollara başvurulacaktır.
All rights to the maps, figures, information and documents contained in this report belong to MİTUS Arama ve Proje A.Ş. In the event that this information and documents are used for any purpose whatsoever without specifying the reference address given below and reproduced, distributed, printed, published by electronic, optical, mechanical or other means without written permission, necessary legal action will be taken.
Bibliyografik Referans / Bibliographic Reference
GÖÇ, D. vd. (2024). Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü Sicil: 69069 (ER: 2550761) Numaralı II-A Grup Ruhsat Sahalarına Ait UMREK 2023 Kodlu Değerlendirme Raporu. Şubat, 2024.
Bu çalışmanın her aşamasında katkılarını esirgemeyen Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' nin Genel Müdürü Nurol ŞENGEL, Maden İşleri Müdürü (Maden Mühendisi) Utku YÜKSEL ve diğer yetkililerine, proje danışmanları Prof. Dr. Cüneyt ŞEN, Prof. Dr. İsmail DİNCER, Modelleme ve Maden Kaynak tahmin çalışmaları sürecinde fikir, görüş ve önerileri ile katkılarını sunan Dr. Öğr. Üyesi Güneş ERTUNÇ' a, projenin arazi ve karothane çalışmalarında katkı sağlayan alt yüklenicimiz Anatolian Mühendislik çalışanları; Jeoloji Mühendisi Avni TAPTIK, Jeoloji Mühendisi Özgül BOYUNEĞMEZ, Jeoloji Mühendisi Merve ABAKAY, Jeoloji Mühendisi Fatih ARIFİKİR ve işçi arkadaşlara teşekkür ederiz.
| YERMAM ÜYE İMZALARI. | ||
|---|---|---|
| -- | -- | ---------------------- |
Proje sahası, Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Saha Kahramanmaraş şehir merkezin yaklaşık 35 km güneydoğusundadır. Sahanın 1.50 km kuzeydoğusunda Akkoyunlu ve 3.5 km doğusunda Başçeşme Köyleri bulunmaktadır. "Vişne Madencilik Narlı" kireç sahasının genişletilmesini kapsayan projeye ulaşım, fabrikaya ulaşan yollar ve Gaziantep- Kahramanmaraş D835 yolu kullanarak sağlanabilmektedir. Ruhsat sahası 1/ 25.000 ölçekli Gaziantep N38-a3 paftasında yer almaktadır.
Sahası, 11.04.2016 tarihinde Sicil: 69069 (ER: 2550761) ruhsat numarası ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından (MAPEG) Vişne Madencilik Üretim Tic. A. Ş. 'ye tahsis edilmiştir. Ruhsat sahası 92.19 hektarlık bir alana sahip olup, 41.29 hektarlık izin alanı mevcuttur.
İş bu rapor, MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından, UMREK- 2023 standartlarında hazırlanmış olup, Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A. Ş. için Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü dahilinde bulunan Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı II- A grup ruhsat sahasının kaynak, rezerv, yatırım, işletme giderleri, gelir, proje ve fizibiliteye ait değerlerin ortaya konularak değerlendirilme çalışmasını kapsamaktadır. Bu çalışmaya temel olan ruhsat sahasına ilişkin veriler Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş. tarafından sağlanmıştır.
Proje kapsamında görev alan ve katkıda bulunan personellerine ait liste aşağıda sunulmuştur (Tablo 1).
| YETKİLİ | ÜNVANI | UZMANLIK | |
|---|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Arama- Yetkin Jeolog |
Jeoloji Yüksek Mühendisi, MAusIMM, QP, UMREK/ Yetkin Kişi |
|
| Koray TANRIVERDİ | Yönetim Kurulu Üyesi- İcra Direktörü | Maden Mühendisi | |
| İlker ERSOY | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Proje |
Maden Mühendisi | |
| Şebnem ÖZBEK | Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı |
Jeoloji Mühendisi | |
| Elif KESKİN | Proje ve Raporlama Uzmanı- Kıdemli Jeolog |
Jeoloji Mühendisi | |
| Mine NAMLİ Çevre Proje Müdürü |
Çevre Mühendisi | ||
| Tolga BAYRAK | Maden Mühendisi Maden Hakları Müdürü |
||
| M. Uğur ELDEM CBS Proje Müdürü |
Maden Mühendisi | ||
| Serkan YAYLALI | CBS ve Maden Planlama Uzmanı | Maden Mühendisi | |
| Mehmet Avni TAPTIK Kıdemli Arazi Jeoloğu |
Jeoloji Mühendisi | ||
| Merve ABAKAY | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |
| Fatih ARIFİKİR Arazi Jeoloğu |
Jeoloji Mühendisi | ||
| Özgül BOYUNEĞMEZ Arazi Jeoloğu |
Jeoloji Mühendisi | ||
| Cüneyt ŞEN | Prof. Dr./ KTÜ- Jeoloji Müh. Bölümü | Mineraloji- Petrografi | |
| İsmail DİNÇER | Prof. Dr. /Nevşehir Hacı Bektaş Veli Ü. Jeoloji Müh. Bölümü |
Mühendislik Jeolojisi |
Vişne Madencilik ve MİTUS arasında imzalanan sözleşme gereği, ilk saha ziyareti 02.11.2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen saha ziyareti sonucunda çalışma planı yapılarak arazi çalışmaları 06.11.2023 tarihinde başlatılmıştır. Bu kapsamda, 06.11.2023- 20.01.2024 tarihleri arasında jeolojik haritalama, yüzey kayaç (kimyasal ve jeoteknik analiz) ve örnekleme çalışması yapılmıştır. Belirlenen sondaj lokasyonları neticesinde 21.11.2023 tarihinde başlatılan sondaj çalışmaları 08.01.2024 tarihinde tamamlanmıştır.
Yetkin kişiler çalışmaların tüm aşamalarını kontrol etmişler ve belirli periyotlarda saha ziyaretlerinde bulunmuşlardır. Raporun bölümlerinden sorumlu kişiler, bağlı oldukları uzmanlık alanları ve sorumlu olduğu bölümler Tablo 2' de verilmiştir.
| Yetkili | Uzmanlık | Sorumlu Olduğu Bölümler | Saha Ziyaret Tarihleri |
|---|---|---|---|
| 06.11.2023- 21.11.2023 | |||
| Deniz GÖÇ | Hepsi | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2 ve 7.3 | 05.12.2023- 20.12.2023 |
| 03.01.2024- 20.01.2024 | |||
| Koray TANRIVERDİ | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.6, | 05.12.2023- 20.12.2023 |
| 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 | ||
| İlker ERSOY | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.6 | 05.12.2023- 20.12.2023 |
| ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 | ||
| Şebnem ÖZBEK | Veri doğrulama | 6.1.4 ve 7.1.5 | 05.12.2023- 09.12.2023 |
| 03.01.2024- 07.01.2024 | |||
| Mehmet Avni TAPTIK | Jeoloji- Arazi çalışması | 6.3 ve 7.3 | 06.11.2023- 20.12.2023 |
| 06.11.2023- 21.11.2023 | |||
| Elif KESKİN | Jeoteknik- Arazi Çalışmaları | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2, 7.3 ve 7.4 | 05.12.2023- 20.12.2023 |
| 03.01.2024- 20.01.2024 | |||
| Mine NAMLI | Çevre ve Kapatma | 6.2, 6.5.5, 6.5.6, 6.5.7, 6.5.8, 7.2 ve 7.7 |
03.01.2024- 20.01.2024 |
| Tolga BAYRAK | Finansal Analizler | 6.6 ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Güneş ERTUNÇ | Kaynak model | 6.4 ve 7.5 | 15.01.2024- 18.12.2023 |
| İsmail DİNÇER | Jeoteknik | 6.3.4 ve 7.4 | 14.12.2023-17.12.2023 16.01.2024-19.12.2023 |
| Tablo 2 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi | ||
|---|---|---|
| -- | --------------------------------------------------------------------------------------- | -- |
2023 Aralık ve 2024 Ocak aylarında arama faaliyetlerinin yürütüldüğü saha, Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı, Jeoloji Mühendisi Şebnem ÖZBEK tarafından ziyaret edilmiştir. Bu kapsamda devam etmekte olan karotlu sondaj çalışmaları, jeolojik determinasyon, örnekleme ve örnek hazırlama süreçleri ile Kalite Güvence/ Kalite Kontrol (QA/ QC) uygulamaları gözlemlenmiştir. Veri doğrulama çalışmaları kapsamında sondaj veri tabanı temel bileşenlerinden olan kuyu başı lokasyon bilgileri, karot verimi ölçümleri, kimyasal analiz sonuçları ve jeolojik determinasyon kayıtları incelenmiştir. Kalite Kontrol/ Kalite Güvence (QA/ QC) programı bileşenlerinden prosedür ve protokoller ile kalite kontrol uygulamaları kapsamında tercih edilen standart, ikiz ve dış laboratuvar (hakem) örnek performansları değerlendirilmiştir.
Kahramanmaraş İli Narlı projesinde 2023 yılında yapılan sondajlardan elde edilen toplam 239 karot örneğinin 184 adedinde kalite kontrol prosedürü uygulanmıştır. Projede 184 karot numunesi, 9 adet ikiz numune, 10 adet sertifikalı standart numune Argetest Ankara laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda karot numune hazırlanması ve hazırlanan numunelerin XRF analizleri yapılmıştır. Ayrıca hakem laboratuvar olarak Vişne laboratuvarına 25 numunenin ikiz numunesi gönderilmiş ve orada analiz edilmiştir.
Sondaj programında kullanılan 19 adet kontrol numunesi, toplam numune sayısının %10.33' üne denk gelmektedir ve bu uluslararası standartlara uygundur.
Tüm sondaj verileri MX Deposit programı ile güvenli bir şekilde depolanmış, tüm grafikler bu programla üretilmiştir.
Sondaj programında toplam 10 adet (toplam numune sayısının % 5.43' ü) sertifikalı standart numunesi kullanılmıştır. Bu sertifikalı standartlar AMIS şirketinden alınmıştır ve sertifikaları EK 9' da sunulmuştur.
Sertifikalı standart numune performans grafiklerinin üst ve alt limit değerleri, "referans değer (μ) ± 2 X standart sapma (σ)" ve "referans değer (μ) ± 3 X standart sapma (σ)" formülleri ile hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre 60 örnek yeniden analize gönderilmiş ve bunun sonucunda elde edilen kontrol grafikleri incelendiğinde bir adet SiO2 (%) sonucu dışında tüm standart numune analiz sonuçlarının güvenli aralıkta olduğu, sistematik bir analiz hatası olmadığı görülmüştür.
Sondaj programında toplam 9 adet (toplam numune sayısının %4.89'u) ikiz numune kullanılmıştır. İkiz numuneler, analizlerin hassasiyetini kontrol etmek için kalite kontrol programına dahil edilmiştir. Dağılım grafiklerine göre hassasiyet iyi görünmektedir.
Kontrol prosedürünün diğer bir basamağı da hakem örneklerin başka bir laboratuvarda analizinin yapılıp değerlendirilmesidir. Rasgele seçilen 25 şahit numunesi Vişne laboratuvarında analiz edilmiştir. Hakem örnekler için hazırlanan CaO (%) dağılım grafiği incelendiğinde Argetest ve Vişne laboratuvarlarında yapılan analiz sonuçlarının genel olarak uyumlu olduğu görülmüştür. Bazı değerlerde tolere edilebilir sınırlar içinde ve dışında ufak sapmalar görülmektedir. Bunun sebebinin her iki laboratuvarda kullanılan farklı analiz metotlarından kaynaklandığı düşünülmektedir.
Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' e ait Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahası 11.04.2016 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 11.04.2026 tarihine kadar II- A grubu (kalker) ruhsat ve işletme iznine sahiptir. Ruhsatın süresi, süre bitiminde temdit edildiği takdirde, sahanın rezerv durumuna bağlı olarak kırk yıldan seksen yıla kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından uzatılabilmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.36-2). Bu karara rağmen aynı yönetmeliğin 37. maddesinin 3. fıkrasına göre ise;
Ruhsat sahibinin sahasından ürettiği madeni kendisine ait tuğla- kiremit, seramik, çimento tesisleri, kireç, kalsit tesisleri, II. grup (b) bendi madenlerden kesme, boyutlandırma, şekillendirme veya işleme yapılan entegre tesisler, III. grup madenlerden üretilen ürünlere dayalı entegre tesisler, alçı, tuz gruplarına ait rafine, cam, fosfat üretim tesisleri, enerji tesisleri, gazlaştırma yöntemi ile üretim yapılan tesisler, denizlerde yapılan kokolit ve sapropel üretimine ilişkin tesisler, entegre metalurji ve konsantre, izabe ve dore- külçe üreten zenginleştirme tesisleri ile IV. grup madenlerle ilgili üretim tesislerinde kullanması, maden rezervinin yeterli ve rasyonel bir şekilde işletilmesi için gerekli yatırımların yapılmış olması, projenin uygulanabilmesi için çalışan sayısının yeterli olması, talep edilen süre ve yıllık üretim miktarına uygun görünür rezervin ruhsat sahasında mevcut olması, sahada kurulu/kurulacak altyapı, tesis, kullanılan teknoloji, makine parkı, diğer ekipmanlarının beyan edilen yıllık üretim miktarını karşılayacak yeterlikte olması ve son beş yılda gerçekleşen üretim ortalamasından az olmayacak şekilde yıllık üretim miktarı olarak projelendirilmesi ve bu üretim ortalamasının, mevcut projedeki yıllık üretim miktarının %75 ve üzerinde olması durumunda azami ruhsat süresini geçmeyecek şekilde yirmi yıl uzatılabilir denmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.37-3).
3213 Sayılı Maden Kanununda ruhsat süresi toplam 60 yıldır.
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan 14.02.2019 kabul tarihli 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı maden kanununda II. grup ruhsat süresi 40 yıla düşürülmüştür. (24. Maddenin 3. Fıkrası "Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksan dokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir.)
Ancak ruhsatlar ait oldukları Kanun dönemindeki haklara sahip olduklarından; "Kahramanmaraş ili Pazarcık İlçesi dahilinde bulunan Sicil: 69069 (ER: 2550761) sayılı II-A grubu işletme ruhsatının ilk yürürlük tarihi 11.04.2006 olup ruhsat toplam süresi 60 yıl olduğundan 11.04.2066 yılına kadar ruhsat uzatılabilir (42 Süresi vardır.)".
| İli | : Kahramanmaraş |
|---|---|
| İlçesi | : Pazarcık |
| Köyü | : Akkoyunlu |
| Ruhsat Numarası | : 69069 |
| Erişim Numarası | : 2550761 |
| Ruhsat Grubu | : II-A Grup |
| Yürürlüğe Giriş Tarihi | : 11.04.2016 |
| Ruhsatın Bitim Tarihi | : 11.04.2026 |
| Kalan Toplam Ruhsat Süresi |
: 42 yıl |
| Ruhsat Alanı | : 92.19 ha |
| İlk Ruhsat Yürürlük | : 11.04.2006 (Ait olduğu kanun dönemine göre toplam ruhsat |
| Tarihi | süresi 60 yıl süreli) |
| İzin Alanı | : 41.29 ha |
| Madenin Cinsi | : Kalker |
| İlk İşletme İzni Düzenlenme Tarihi |
: 27.10.2006 |
| Son İşletme İzni Düzenlenme Tarihi |
: 11.10.2018 |
| Proje Beyanı | : İlk İşletme Projesinde 30.000 ton/ yıl- Son İşletme Projesinde 150.000 ton/ yıl |
| 7.Madde İzinleri | : Mevcut |
| Kanunun 7., 10., 24/ 12 mad. |
: İnceleme tarihine kadar uygulanmamıştır. |
| Firma Adı Adresi |
: Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A.Ş. : Alsancak Ş. Nevres Bulvarı Kat: 7 NO: 3 Konak/ İZMİR |
| Vergi Dairesi ve No | : Hasan Tahsin V. D. 9250410552 |
| Telefon | : (232) 463 00 03/ (232) 463 00 04 |
| Kep Adresi | : [email protected] |
| Koordinat | : Tablo 3 |
| İşletme/ Arama ruhsatı |
: Şekil 1 |
| Pafta | Poligon Numarası | Sıra No | Sağa (Y) | Yukarı (X) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 337250.00 | 4134000.00 | |
| 1 | 2 | 338000.00 | 4134000.00 | |
| 1 | 3 | 338000.00 | 4133290.00 | |
| 1 | 4 | 337490.00 | 4133255.00 | |
| 1 | 5 | 337420.00 | 4133280.00 | |
| 1 | 6 | 337345.00 | 4133365.00 | |
| N38-a3 | 1 | 7 | 337355.00 | 4133440.00 |
| 1 | 8 | 337500.00 | 4133425.00 | |
| 1 | 9 | 337600.00 | 4133437.00 | |
| 1 | 10 | 337600.00 | 4133748.00 | |
| 1 | 11 | 337350.00 | 4133750.00 | |
| 1 | 12 | 337264.00 | 4133770.00 |
Şekil 1 Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil:69069 numaralı II-A Grup işletme ruhsatı ve işletme izni ruhsatı.
"Kahramanmaraş ili Pazarcık İlçesi dahilinde bulunan Sicil: 69069 (ER:2550761) sayılı II-A grubu işletme ruhsatı için gerekli izinler alınmış olup, aşağıda sunulmuştur.
Kahramanmaraş ili, Pazarcık ilçesi, Akkoyunlu Köyü Balkayası Mevkiinde yer alan 69069 ruhsat numaralı sahaya yönelik planlanan "69069 Ruhsat Numaralı II-A Grup Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı" projesi için alınan 01.03.2021 tarih ve E.6187 sayılı "ÇED Olumlu Kararı" bulunmaktadır. Karara esas ocak ve tesis üretim kapasitesi 2.152.008 ton/ yıldır. ÇED alanı 63.71 hektardır.
Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi, Karabıyıklı Köyü Karakuyu Mevkii 228 parsel adresinde yer alan kireç fabrikası için alınan 09.02.2021 tarih ve E.202123 sayılı "ÇED Gerekli Değildir" Kararı bulunmaktadır. Karara esas kireç fabrikası üretim kapasitesi 730.000 ton/ yıldır.
ÇED karar yazıları EK 11' de yer almaktadır.
Ruhsat sahası dahilinde orman, şahıs ve hazine arazileri yer almaktadır. Mevcutta üretim faaliyeti gerçekleştirilen alanlar için gerekli mülkiyet izinleri ilgili kurumlardan alınmıştır.
Ruhsat sahasında gerçekleştirilen madencilik faaliyetlerine yönelik Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığından 12.09.2022 tarih ve RHT.46.00.2022.GSM2.15 sayılı "2. Sınıf Kalker Ocağı" için "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı", 29.07.2021 tarihli RHT.46.00.2021.GSM2.38 sayılı "2. Sınıf Taş Kırma Eleme Tesisi" için "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı", 10.08.2023 tarihli RHT.46.00.2021.GSM1.4 sayılı "1. Sınıf Kireç Fabrikası" için "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK 11).
Vişne Madencilik uhdesindeki Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının içinde Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü, kuzeyinde, kuzeydoğusunda ve güneyinde Çimko Çimento ve Beton Sanayi Ticaret A. Ş. II. grup ruhsatları bulunmaktadır. Sahanın kuzeybatısında ise Golden Maraş Madencilik İnşaat Gayrimenkul ve Ticaret Ltd. Şti. IV. grup maden ruhsatı bulunmaktadır (Şekil 2 ve Şekil 3; MAPEG, 2024 sorgu).
Şekil 2 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup maden ruhsatları.
Şekil 3 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup maden ruhsatları.
Kahramanmaraş İli dahilinde 93 hektar alan için Teyha İnşaat Kum Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 12.02.2004 tarih ve 0462 sayılı mermer arama ruhsatı ilk müracaatına istinaden 03.03.2004 tarihinden geçerli olmak üzere 92.18 hektar alan için Sicil: 69069 (ER: 2550761/ AR: 91841) numaralı "Mermer Arama" ruhsatı düzenlenmiştir.
Sicil: 69069 (ER: 2550761/ AR: 91841) numaralı "Mermer Arama" ruhsatı 14.04.2005 tarihinde Saraylı Madencilik Taşımacılık İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi' ne devredilmiştir.
Sicil: 69069 numaralı "Mermer Arama" ruhsat sahası ile ilgili olarak 05.12.2005 tarih ve 104381 sayılı dilekçe ekindeki işletme projesi (Yıllık 30.000 ton üretim beyanı var.) ile "II. Grup Maden İşletme Ruhsatı" ve "Kalker işletme" izni talep edilmiştir. 92.19 Hektar alan için 11.04.2006 tarihinden geçerli ve 10 yıl süreli Sicil: 69069 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsatı" düzenlenmiştir.
Sicil: 69069 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat" sahası ile ilgili olarak 167.300 m2 proje alanı için 20.09.2006 tarih ve "Taş (Kalker) Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesine "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı verilmiştir.
23.08.2006 Tarih ve 850 sayılı "Bakanlık Oluru" ile 19.915,16 m2 alan için "Orman İzni alınmıştır.
Kahramanmaraş İli İl Özel İdaresinin 10.07.2006 tarih ve B.05.4.Ö.i.M.4.46.01.06/GSM-2054 sayılı GSM kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatına müracaat edilmiştir.
Sicil: 69069 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat" sahasında bulunan 6.51 hektar alan için 27.10.2006 tarihinden geçerli "Kalker İşletme İzni" düzenlenmiştir.
Kahramanmaraş İl Özel İdaresince 31.025 m2 alanda "Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" için 21.05.2007 tarih ve 111 sıra numaralı "2. Sınıf GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı)" düzenlenmiştir.
Kahramanmaraş Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce ''Kalker Ocağı" projesi için 31.05.2013 karar tarih ve 2013/ 19 karara sayısıyla "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı" verilmiştir.
Kahramanmaraş Valiliği Pazarcık Kaymakamlığı Narlı Belediye Başkanlığınca 92.19 hektarlık alanda "Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" için 19.03.2008 tarih ve 14 sayılı "2. Sınıf GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı)" düzenlenmiştir.
20.11.2014 Tarih ve 145639 sayılı dilekçe ve ekindeki belgelerle "Kalker İşletme İzin Alanı" genişletme talebinde bulunulmuş olup, 26.02.2015 tarih ve 1388 sayılı olurla 6.51 hektarlık kalker izin alanı 13.99 hektara çıkarılması uygun bulunmuştur.
Sicil: 69069 sayılı ll (A) grubu (kalker) ruhsat sahası ile ilgili olarak ruhsat sahibi tarafından verilen 11/04/2016 tarih ve 48198 sayılı dilekçe ve ekindeki belgelerle temdit talep edilmiş (yıllık üretim beyanı 150.000 ton) ve 24/01/2018 tarih ve E.800166 sayılı olurla talep uygun bulunmuş, ruhsatın temdit edilmesi ve mevcut koordinatlar dahilinde 6.51 ha izin alnı düzenlenmesi uygun görülmüştür. 11.10.2018 Tarihinde 92.19 hektar alan için 11.04.2016 tarihinden geçerli ll (A) grubu işletme ruhsatı ve 6.51 hektar alan için ll (A) grubu (kalker) işletme izni düzenlenmiştir.
Sicil: 69069 numaralı ll (A) grubu işletme ruhsatı 21.02.2019 tarihinde Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine devredilmiştir.
Sicil: 69069 numaralı ll (A) grubu işletme ruhsatı için 31.12.2021 tarihinde E maden sisteminden verilen EBYS03866MIP20242550761 sayılı işletme projesi ile "Kalker" işletme izin alanı genişletme talep edilmiş olup 02.05.2019 tarihinde 13.99 ha alan için ll (A) grubu (kalker) işletme izni düzenlenmiştir.
Ruhsat hukuku boyunca yıllık üretim miktarları;
2023 yılı sonu itibarı ile ruhsat sahasından üretilen toplam kalker miktarı 1.723.656,71 tondur.
İklim: Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi "Köppen İklim Sınıflamasına" göre kışı ılık, yazları çok sıcak ve kurak iklimdir (Csa). İlin, Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1930- 2022 ölçüm periyoduna göre ortalama en yüksek sıcaklığı Temmuz (45.2 ºC) ve ortalama en düşük sıcaklığı Şubat (-9.6 ºC) ayıdır. Aylık toplam yağış miktarı ortalaması 130.6 mm ile Aralık' tır (URL 1).
Bitki Örtüsü: İl topraklarının %42' si orman ve fundalıklarla, %27' si ekili- dikili alanlarla, % 24' ü çayır ve meralarla kaplıdır (URL 2).
Dağların çoğu orman ve makiliktir. Andırın ve Elbistan İlçelerinde orman alanları zengindir. Ovalar bozkır görünümündedir. Ormanlarda çam, meşe, kayın, ardıç, sedir, köknar ve şimşire rastlanır. Zeytinlik ve bağları oldukça geniş yer tutar (URL 2).
Morfoloji: Kahramanmaraş İli 14.346 km²' lik yüzölçümü ile Türkiye' nin 11. büyük vilâyeti durumundadır. 37°- 38° Kuzey paralelleri ile 36°- 37° doğu meridyenleri arasında yer alır. Merkez İlçe deniz seviyesinden 568 m yükseklikte olup, ilin kuzey kesimleri oldukça dağlıktır. Yeryüzü şekilleri genellikle Güneydoğu Torosların uzantıları olan dağlarla bunlar arasında kalan çöküntü alanlarından oluşmaktadır. Arazi yüksekliği 350 metreden 3000 metreye kadar çıkan ilde, geniş ovalar vardır. Bunlar; Gâvur, Maraş, Göksun, Aşağı Göksun, Afşin, Elbistan, Andırın, Mizmilli, Narlı ve İnekli Ovalarıdır (URL 3).
İlin belli başlı dağları ise; Nurhak, Binboğa, Engizek, Uludaz ve Ahırdağı' dır. Ceyhan nehri ile Aksu, Bertiz, Erkenez, Göksu, Göksun, Hurman, Körsulu, Sarsap ve Söğütlü Çayları ise başlıca akarsularıdır (URL 3).
Toprakların %59.7' sini dağlar, %24' ünü platolar ve %16.3' ünü de ovalar teşkil eder (URL 3).
Su: İncelemeye konu olan 69069 ruhsat numaralı II (A) grubu taş ocağı ve kırma- eleme tesisi faaliyet alanı içerinden geçen bir akarsu bulunmamaktadır. En yakın akarsu Aksu Çayı olup, çayın en yakın noktasının faaliyet alanına uzaklığı 5.9 km' dir. Faaliyet alanları 1/ 25.000 ölçekli topografik haritalardan Gaziantep N38- a3 paftasında yer almaktadır. Proje alanı Ceyhan Havzası ile Fırat- Dicle havzasını ayıran havza sınırına mücavir olup, Narlı ovasının doğusunda ve Ahır Dağı eteklerinde bulunmaktadır. Faaliyet alanının bulunduğu topoğrafyada ana akarsu olmamasına karşın, yüzey sularını tahliye eden irili- ufaklı kuru derelerin oluşturduğu drenaj ağı bulunmaktadır. Topografik harita üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda, proje alanının içinden geçen iki kuru dere tespit edilmiştir.
Barınma ve Çalışma Alanları Yol: Proje sahasına en yakın konut, proje sahasının yaklaşık 1950 m kuzeydoğu yönünde Akkoyunlu köyü konutlarıdır. Ayrıca proje alanının yaklaşık 270 m güneybatı yönünde tavuk çiftliği bulunmaktadır.
Söz konusu faaliyet alanında çalışan personelin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla prefabrik şantiye binası kurulmuştur. Barınma ihtiyacı gerekmesi halinde bu şantiye alanından ya da ilçe ve il genelindeki konaklama alanlarından karşılanmaktadır.
Proje sahasının batı yönünden D- 835 Kahramanmaraş- Gaziantep karayolu geçmektedir. Faaliyet sahasına ulaşım Kahramanmaraş- Gaziantep D- 835 karayolu ile sağlanmaktadır.
İnsan Kaynakları/ İstihdam: 13.06.2023 Tarihli ve Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odasından alınan güncel "Kapasite Raporuna" göre mevcut durumda 83 personele ihtidam sağlanmaktadır. Çalışanların sosyo-ekonomik ihtiyaçlarına yönelik denetimler şirket bünyesinde yer alan İnsan Kaynakları uzmanı/personeli tarafından takip edilmektedir. Bölgede ve civar mahallelerde, hatırı sayılır bir oranda madencilik ve enerji üzerine iş yerleri olmasından dolayı; yetişmiş işçi ve işe yatkınlığı olan personel potansiyeli oldukça fazladır.
Haberleşme: Proje sahasının batı yönünden D- 835 Kahramanmaraş- Gaziantep karayolu geçmektedir. Faaliyet sahasına ulaşım Kahramanmaraş- Gaziantep D- 835 karayolu ile sağlanmaktadır. Yine çalışma sahasında telsiz vb. iletişim araçları ile haberleşme sağlanmaktadır.
Elektrik: İşletme kapsamında gerekli olan elektrik enerjisi, mevcut hatta bağlantı yapılarak sağlanmaktadır. Alanda trafo bulunmaktadır.
Yakıt: İş makinalarında kullanılan akaryakıt, tankta depolanmakta ve ihtiyaca göre iş makinalarına ikmal edilmektedir.
Bakım Tesisleri: Makina parkurunda ki iş makinaları ve kamyonların bakım ve müdahale edilecek nispeten küçük arızalar için işletmede bakım alanı oluşturulmuştur. Normal akışta makine ekipmanlar yetkili servislere götürülerek bakımları yaptırılmaktadır.
Malzeme Depolama: İş makine ve ekipmanların genel sarf malzemeleri ve bir takım yedek parçaları makine ikmal atölyesinde bulunan depoda bulundurulmaktadır. Genel bakım esnasında saptanan stokta bulunmayan malzemeler ise sürekli tedarikçilerden sağlanmaktadır.
Bakım Onarım: Sanayi açısından gelişmiş olan civar il ve ilçelere yakınlığından kaynaklı; bakım onarım tesislerine erişim ve gerekli malzeme ve ekipman tedariki açısından hem lojistik hem de konunun uzmanı ekiplere ulaşmak için avantajları bulunan bir konumu mevcuttur.
Sosyokültürel Altyapı: Kahramanmaraş' ın ekonomik yapısı Cumhuriyet' in kuruluşundan 1980' li yıllara değin tarım, hayvancılık ve küçük el sanatlarına dayalı olarak gelişme göstermiştir. Gerek coğrafi konumu gerekse de iklim yapısının ekip biçmeye elverişli olması nedeniyle başlarda tarım, ekonominin öncü sektörü olmuştur. İşbu rapora konu ruhsat sahası özelinde çalışanların alışveriş, konaklama vb. ihtiyaçlarını da bölgeden karşılaması sonucu yörede ekonomik bir hareketlenmeye sebep olacaktır.
Proje çalışmaları; büro, arazi ve laboratuvar çalışmaları şeklinde yürütülmüştür. Bu kapsamda yapılan büro çalışmalarının büyük bir bölümü inceleme alanı ve yakın çevresinde bulunan kalker alanlarının jeolojisi, kimyasal özellikleri kireç agregası ve/ veya agrega olarak kullanımına yönelik rapor ve makalelerin yeniden gözden geçirilmesi, arazi çalışmaları sonucunda üretilen haritaların çizilmesi, ruhsat sahasından derlenen kimyasal (XRF) kayaç örneklerinin (yüzey ve sondaj numuneleri) ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarına, jeoteknik kayaç örneklerinin Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarına ve mineralojik- petrografik kayaç örneklerinin Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği laboratuvarlarına gönderilmesi, laboratuvarlardan gelen analiz sonuçları ve arazi çalışmalarının (jeolojik gözlemler) birlikte değerlendirilmesi ve rapor yazımı şeklinde yürütülmüştür.
Çalışma alanı ve yakınlarında yapılmış olan önemli jeolojik çalışmalar ve sonuçları aşağıda sunulmuştur.
Kober (1915), İslahiye Amik Gölü grabeninin Anadolu Orojenik Bölgesi ile Arap Platosu fasiyesi arasında kesin bir sınır olduğunu belirterek, Gavur Dagları' nın bir "İtki" fayı olduğunu ve "İtki hattı" boyunca intrüzyon yapan serpantinitlerin Arap Platformuna ait bazaltlar üzerine itildiğini savunur ve çizdiği jeolojik kesitlerde Arap Platformuna ait tabakaların serpantinitler altına daldığını gösterir.
Blumenthal (1938), Suriye Levhasıyla Toroslar' ın ilişiksinin, Kober' in (1915) dediği gibi sürüklenimli olmadığını ifade eder. Amanos Dağlarının doğu kenarındaki fayın, bu iki ünitenin yan yana gelmesini sağlayan unsur olduğunu, Amanoslar' ın da büyük bir kıvrımdan oluştuğunu belirtmiştir. Ayrıca bu kıvrımın çekirdeğinde bulanan kırıntılı çökellerin ise Silüriyen yaşında olduğunu, bunları örten karbonatların da muhtemel Devoniyen olduğunu ifade etmiştir.
Stchepinsky (1943), Maraş- Antep dolaylarında 1/ 100.000 ölçekli jeoloji haritası yapmıştır. Doğu Toroslar' ın Antitoroslar' ın tortul çökellerinin Erken Silüriyen- Geç Devoniyen ve belki de Erken Karbonifer yaşlı kuvarsitlerden, şistlerden ve kalkerlerden oluştuğunu ifade eder. Permiyen yaşlı çökellerin olmadığını belirtir. Karbonatlardan oluşan Triyas yaşlı çökellerin ise Paleozoyik yaşlı birimler üzerinde diskordans olarak bulunduğun belirtir.
Ortynsky (1945), bölgede yaptığı çalışmada, Türoniyen- Lütesiyen aralığında gelişen kayalardan bahseder. Bunları, Türoniyen/ Kampaniyen yaşlı serpantinler; Kampaniyen öncesinde radyolaritli seri ve flişe benzer seriler ile Senomaniyen yaşlı fosil içermeyen dolomitler; Türoniyen- Erken Senoniyen yaşlı çörtlü kireçtaşları; Senoniyen yaşlı, glokonitli kumtaşları, marnlar ve kireçtaşları olarak ayırt eder. Ayrıca bölgede; Erken Eosen yaşlı, boz marnlar, beyaz kireçtaşları ve tebeşirler; Orta Eosen yaşlı, killi- tebeşirli kireçtaşları ve tebeşirli marnlar; Lütesiyen yaşlı çörtlü kireçtaşları; Geç Eosen yaşlı tebeşirli ve killi masif kireçtaşları; Oligosen yaşlı tebeşirler; Miyosen yaşlı tebeşirli killi kireçtaşları ayırtlamıştır. Bunların dışına Cengin pikrit daykı (Erken Eosen' den genç, Lütesiyen yaşta) ve bazalt örtüsünden (Pliyosen) bahseder.
Tolun (1956), Gaziantep- Besni- Birecik arasında yaptığı çalışmalarda Kampaniyen' in resifal lite kumlu kalker seviyeleri ile; Maastrihtiyen' nin gri, yeşilimsi, killi ve marnlı seviyelerle; Paleosen- Alt Eosen' in kalker ara katkılı tebeşirli marnlarla; Eosen' in önce sık dokulu resif kalkeri ve sonra tebeşirli marn ve tebeşirli kompakt kalkerlerle; Miyosen' in ince taneli gre, arjilli gre ve ara kumlu kalker seviyeleri ile; Pleystosen' in konsolide olmamış konglomeralarla ve nihayet eski alüvyonlar akarsu taraçalarını kapsayan çakıl yığınları ile temsil olunduğunu belirtmiştir. Yazar, bu yörenin Besni- Adıyaman Bölgesi' nin güneye doğru doğal bir devamı
olduğunu ve burada; 1. Ultrabazik ve volkanik faaliyetlerin geliştiği karışık çökelme ve büyük faylar bölgesini oluşturan orojenik fasiyesli fliş zonu tektoniği ile 2. Geniş kıvrımlı ve magmatik hareketlerden uzak havza tektoniğinin etkin olduğunu ifade eder.
Güvenç (1973), Gaziantep- Kilis bölgesinde yaptığı çalışmada bölgenin stratigrafisine ilişkin veriler elde etmiştir. Bu bağlamda, Alt Kretase (Vallanjiniyen)- Miyosen aralığında denizel çökellerin bulunduğunu belirlemiştir. Bölgenin stratigrafisini, alttan üste doğru; Neokamiyen-Santoniyen yaşlı Sabunsuyu Formasyonu, Kampaniyen- Maastrihtiyen yaşlı Bozova Formasyonu, Maastrihtiyen- Paleosen yaşlı Germav Formasyonu, Eosen yaşlı Aslansuyu Formasyonu, Akitaniyen yaşlı Gaziantep Formasyonu olarak ayırtlamıştır. Alt Kampaniyen-Akitaniyen aralığında çökelmezlik olduğunu ve Akitaniyen çökellerinin ise bölgeye transgresif olarak geldiğini, Akitaniyen sonrasında da denizin bölgeden tamamen çekildiğini belirtmiştir.
Yoldemir (1987, 1988), "Suvarlı- Haydarlı- Narlı- Gaziantep arasında kalan alanın jeolojisi, yapısal durumu ve petrol olanakları" adlı çalışmasında; bölgedeki allokton ve otokton kesimleri ayrı ayrı ele almış ve bunların stratigrafik özelliklerinden bahsetmiştir. Ayrıca bunların yapısal özelliklerine ve bölgenin petrol açısından önemine değinmiştir. "Sakçagöz, Kartal, Yaylacık (Gaziantep batısı) civarının jeolojisi, yapısal durumu ve petrol olanakları" adlı çalışmasında, bölgedeki birimleri allokton ve otokon diye ikiye ayırarak incelenmiş ve bu birimlerin stratigrafisini, yapısal durumlarını açıklamıştır. Ayrıca, elde ettiği veriler ışığında, petrol açısından önemine değinmiştir.
Ulu vd. (1991), Arap platformunun bir bölümünde yaptıkları çalışmada bölgedeki litostratigrafi birimleri ile Geç Senozoyik yaşlı volkanitlerin varlığını belirlemişler ayrıca bölgenin jeodinamik evrimini ortaya koymuşlardır.
Terlemez vd. (1992), Gaziantep- Pazarcık- Sakçagöz- Elbeyli- Oğuzeli arasında kalan alanın 1/ 25.000 ölçekli jeoloji haritalarını yapmışlardır. Arap otoktonu ile Kenar kıvrımlarını oluşturan birimleri "Otokton ve Allokton Birimler" olmak üzere ikiye ayırırlar. Otokton birimlerin 2700 m civarında kalınlık sunduğunu ve Neokomiyen' den Alt Miyosen' e kadar düzenli ve kesiksiz bir istif sunduğunu, allokton birimlerin ise bölgeye Maastrihtiyen' de yerleştiğini ve karmaşık bir yapılarının olduğunu ifade ederler. Otokton ve allokton birimleri Orta- Geç Miyosen yaşlı akarsu- göl çökelleriyle, Geç Miyosen yaşlı bazalt ve Pliyosen yaşlı akarsu- göl çökellerinin örttüğünü belirtirler. Bölgeyi etkileyen tektonik aktivitelerin Güney Anadolu' daki tektonik özellikleri yansıttığını söylerler.
Terlemez vd. (1997), yaptıkları çalışma ile bölgede allokton ve otokton konumlu kaya birimlerinin varlığını belirlemişlerdir. Allokton konumlu kayaları Koçali- Karadut Karmaşığı ve ofiyolit napı ayırmışlardır. Otokton konumlu kaya birimlerinin ise Maastrihtiyen- Geç Miyosen yaş aralığında çökelmiş kayalardan oluştuğunu tespit etmişlerdir.
Oğlakçı (2004), Oğlakçı vd. (2009), yapmış olduğu çalışmada, bölgedeki kaya birimlerini Triyas- Jura yaşlı Cudi grubu karbonatları, Geç Kretase yaşlı Koçali ve Karadut alloktonları, Kastel Çanağı' nın otokton birimlerinden olan Germav Formasyonu, bölgeye Ahır Dağı Bindirmesi ile yerleşen Eosen yaşlı Midyat Formasyonu, Tersiyer kenar havzası çökellerinden olan Kuzgun Formasyonu ve bütün bu birimleri açısal uyumsuzlukla örten alüvyonlar şeklinde ayırtlamıştır.
Anıl vd. (2008), yaptıkları çalışma ile, ANS Evri (Pazarcık- Kahramanmaraş) dolayı Eosen yaşlı kireçtaşı mermerinin fiziksel, mekanik özellikleri ile Pazar potansiyeli araştırılmıştır. Bunun için, açılan mermer ocağı ayna yerlerinden alınan örneklerin petrografik değerlendirilmeleri yapılarak temel mühendislik özellikleri ortaya konmuş ve ruhsat alanı dolayının jeoloji haritası hazırlanmıştır. Eosen yaşlı, kalın- masif katmanlı kireçtaşları bölgede bej- kirli beyaz renkli olup parlatılmış yüzeyinde ton farkı sunmazlar. Alınan örneklerde, mikritik zeminde Eosen yaşını veren çeşitli fosiller görülmüş olup, bioklastların çevresi genellikle mikritik zıhlı, iç kısımları da ince sparikalsit kristalleriyle doldurulmuştur. Alarizin Red- S ile yapılan boyama deneyinde dolomit gözlenmemiştir.
Sümengen (2014), yaptığı çalışmada; birbirleriyle tektonik ilişkili Göksun Ofiyoliti, Engizekdağı Birliği, Engizekdağı Ekaylı Zonu, Allokton birimler ve Güneydoğu Anadolu Otoktonu' na ait birimlerle bunları uyumsuz olarak örten Pliyosen ve Kuvaterner yaşlı çökellerin varlığını belirlemiştir. Araştırmacı Güneydoğu Anadolu Otoktonuna ait çökel kayaların allokton kayabirimleri üzerine açısal uyumsuz olarak geldiğini ifade ettiği çalışmada bu kayaların Maastirhtiyen- Kuvaterner zaman aralığında çökelmiş olduğunu tespit etmişlerdir.
Bölgede birbirleriyle tektonik ilişkili Göksun Ofiyoliti, Engizekdağı Birliği, Engizekdağı Ekaylı Zonu (Sümengen, 2014) ve farklı havza koşullarını yansıtan, her biri ayrı tektonostratigrafik birlik niteliğindeki kayastratigrafi birimleri; Geç Senoniyen yaşlı Akçalı-Bozkaya Ofiyolitli Karışığı, Geç Kretase yaşlı Tekirova Ofiyoliti, Kambriyen- Geç Kretase yaşlı Bahçe Napı, Jura- Geç Kretase yaşlı Kabaktepe Formasyonu; İnfrakambriyen- Geç Kretase yaşlı düşük dereceli metamorfik kayaçlardan oluşan Uludaz Napı ve Geç Maastrihtiyen- Geç Miyosen yaşlı çökellerden oluşan İslâhiye- Sakçagöz- Türkoğlu havzası ile Misis- Andırın-Yenicekale havzasına ait Tersiyer çökel kayaları olarak tanımlanmıştır. Bölgedeki tüm temel kayalar ile Misis- Andırın- Yenicekale havzasına Oligosen- Miyosen yaşlı çökel kayalar, Geç Miyosen yaşlı Burgaçlı bazaltı tarafından kesilmiştir (Usta vd. 2015, 2017; Usta, 2018).
Bölgede nap yerleşimi, Geç Kretase sonuna kadar devam etmiş, Geç Miyosen sonu yatay hareketlerle de birimler, güneye doğru ilerleyerek imbrike bir yapı oluşturmuşlardır.
Bölgede, stratigrafi ve kaya türü açısından birbirlerinden farklı kaya birimleri bulunmaktadır. Bunlar alttan üste doğru; Orta Eosen yaşlı Hoya Formasyonu, Geç Eosen-Oligosen yaşlı Gaziantep Formasyonu, Geç Miyosen yaşlı Yavuzeli Bazaltı ve Kuvaterner yaşı karasal çökellerdir. Sahada endüstriyel hammadde niteliğindeki kireçtaşlarının Orta Eosen yaşlı Hoya Formasyonu içerisinde olduğu saptanmıştır. Formasyona ait birimler bej renkli kireçtaşı (Tehb), mermer- dolomit (Tehmd), çört yumrulu kireçtaşı (Tehç) ve marn- killi kireçtaşı (Tehm) olarak ayırtlanmış olup, 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası yapılarak, yüzeyde gözlenen kaya birimleri ve tektonik yapılar haritalanarak kayıt altına alınmıştır.
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 7 adet kimyasal ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası ve revizyonu tamamlamak için 22 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma sahasındaki kalker yüzleklerinin kalınlıklarının belirlenmesi amacıyla 9 adet paletli (50.00- 200.00 m aralıklarında) arama sondaj noktası belirlenmiştir.
Çalışma alanından alınan yüzey ve sondaj numunelerine ait tablo aşağıda verilmiştir (Tablo 4 ve Tablo 5).
| Kimya (XRF) | Jeoteknik | ||
|---|---|---|---|
| Ruhsat No | İli/ İlçesi | Alınan Kayaç Numune (Adet) | |
| 18512 | 18010 | ||
| 18513 | 18011 | ||
| Kahramanmaraş/ Pazarcık (Akkoyunlu) |
18514 | 18012 | |
| Sicil: 69069 ER:2550761 |
18515 | 18013 | |
| 18516 | - | ||
| 18517 | - | ||
| 18518 | - | ||
| Toplam | 7 | 4 |
| Kimya | Petrografi | Jeoteknik | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Sondaj No | Metraj | ARGETEST laboratuvarına giden numune (Adet) |
Dış laboratuvara giden numune (Adet) |
KTÜ Jeoloji laboratuvarına giden numune (Adet) |
Çözüm Jeoteknik laboratuvarına giden numune (Adet) |
| MD-1 | 200.00 | 44 | 5 | 2 | 6 |
| MD-2 | 150.00 | 33 | 3 | 2 | - |
| MD-3 | 150.00 | 33 | 3 | 1 | - |
| MD-4 | 200.00 | 44 | 4 | - | - |
| MD-5 | 150.00 | 32 | 3 | - | - |
| MD-6 | 150.00 | 30 | - | 1 | - |
| MD-7 | 100.00 | 20 | 5 | 1 | 7 |
| MD-8 | 50.00 | 5 | - | 1 | - |
| MD-9 | 80.00 | 16 | 2 | 2 | - |
| Toplam | 1230.00 | 257 | 25 | 10 | 13 |
Çalışma alanında, yapılan 9 lokasyonda toplam 1230.00 metre arama sondajına ait bilgiler tablo halinde aşağıda verilmiştir (Tablo 6).
| Sondaj No |
Eğim Yönü |
Eğim Açısı |
Metraj | TKV % | RQD % | Başlama Tarihi |
Bitiş Tarihi | Sondaj Çapı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MD-1 | 0 | 90 | 200.00 | 95.13 | 66.25 | 10.12.2023 | 20.12.2023 | HQ |
| MD-2 | 0 | 90 | 150.00 | 94.56 | 62.63 | 21.12.2023 | 25.12.2023 | HQ |
| MD-3 | 0 | 90 | 150.00 | 98.45 | 65.26 | 25.12.2023 | 28.12.2023 | HQ |
| MD-4 | 0 | 90 | 200.00 | 92.59 | 57.23 | 01.01.2024 | 08.01.2024 | HQ |
| MD-5 | 0 | 90 | 150.00 | 95.32 | 61.36 | 28.12.2023 | 01.01.2024 | HQ |
| MD-6 | 0 | 90 | 150.00 | 78.62 | 51.87 | 21.11.2023 | 30.11.2023 | HQ |
| MD-7 | 0 | 90 | 100.00 | 84.20 | 48.03 | 04.12.2023 | 10.12.2023 | HQ |
| MD-8 | 0 | 90 | 50.00 | 80.88 | 50.21 | 01.12.2023 | 03.12.2023 | HQ |
| MD-9 | 0 | 90 | 80.00 | 80.49 | 34.57 | 24.12.2023 | 02.01.2024 | HQ |
| Toplam | 1230.00 |
Tablo 6 Ruhsat Sahasındaki Sondajlara Ait Bilgiler
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü sınırları içinde yer alan ER: 2550761 numaralı ruhsat alanı boyunca görülmektedir.
Bölgede mostra veren ve endüstriyel hammadde niteliğindeki kireçtaşlarının Orta Eosen yaşlı Hoya Formasyonu içerisinde olduğu saptanmıştır. Formasyona ait birimler bej renkli kireçtaşı (Tehb), mermer- dolomit (Tehmd), çört yumrulu kireçtaşı (Tehç) ve marn- killi kireçtaşı (Tehm) olarak ayırtlanmıştır.
Kireçtaşları, kimyasal bileşimi CaCO3 olan bir sedimanter kayaç olup, oluşumu denizel veya gölsel olabilmektedir. Ülkemizde alansal yayılım olarak en fazla bulunan kayaç türünü oluşturmaktadır. Kireçtaşları, başta beton agregası ve kireç olmak üzere, farklı mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır.
Söz konusu kireçtaşlarının işletilmesine yönelik bir dizi çalışma yürütülmekte olup, bunlardan biri de jeoteknik çalışmadır. Öncelikle ruhsat sahasında yer alan kireçtaşlarının fiziksel, jeomekanik ve malzeme özellikleri belirlemeye yönelik laboratuvar deneyleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen laboratuvar verileri ışığında kireç üretiminde kullanılamayan <30 mm boyutundaki kireçtaşlarının, agrega olarak kullanımına yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca ruhsat alanında planlanan, açık işletme ocağına yön vermek için mevcut veriler ışığında şev stabilite değerlendirmeleri yapılmıştır.
Narlı sahasından elde edilen sondaj verilerine ait excel dosyaları kullanılarak "ER2550761.mdb" isimli bir Access veri tabanında derlenmiştir. Bu dosya kuyu bilgisi, analiz, litoloji ve sondaj açı tablolaları içermektedir. Veriler daha sonra GEOVIA Surpac yazılımına yüklenmiştir. Kestirimde kullanılan kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı şeklinde (Başlık 7.3.3.10) iki ayrı katı model kullanılmıştır. Bu bölümde sırasıyla her iki litolojik birime ilişkin kompozit istatistikleri, uzaklığa bağlı değişkenlik, kaynak kestirim sonuçları ve maden kaynak sınıflandırmaları yer almaktadır.
Veri tabanı, toplam 1230.00 metrelik 9 sondaj kuyusu kaydı içermektedir. Örnek alma sırasında 2.3 ila 7.7 m arasında değişen uzunluklarda çeşitli numune uzunluklarının kullanıldığı belirlenmiştir (Şekil 4). Mineralizasyon içindeki numune uzunluklarının büyük çoğunluğu 5 m uzunluktadır ve ortalama örnek uzunluğu 5 m' dir. Bu yüzden, çalışmada kestirim için kompozit uzunluğu 5 m seçilmiştir. Ayrıca, dahil edilen en küçük örnek uzunluğu yüzdesi %50 belirlenmiştir, bu sayede 2.5 m' ye kadar olan örneklemler de kompozitlemeye dahil olabilmiştir.
Şekil 4 Ham örneklem uzunluklarının histogramı.
Kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı kompozitlere ait özet istatistikler aşağıda (Tablo 7) verilmiştir.
| Ham örneklem | Veri Sayısı | En Küçük | En Büyük | Ortalama | Varyans | Q1 (%25) | Q2 (medyan) | Q3 (%75) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kireçtaşı | 133 | 43.08 | 56.02 | 55.36 | 1.77 | 55.33 | 55.66 | 55.87 |
| Dolomitik Kireçtaşı |
107 | 40.2 | 56.01 | 52.77 | 11.76 | 51.29 | 54.03 | 55.45 |
Tablo 7 Narlı Kompozitleme İstatistikleri
Bu çalışmada CaO(%) özniteliğinin değer sürekliliği, uzaklığa bağlı değişkenlik (variogram) analizi ile incelenmiştir. Bu analiz, kompozitler arasındaki uzaklık ilişkisine bağlıdır ve değer sürekliliğinin hangi yönde olduğunu belirlemek için yapılır. Ayrıca, özniteliğin rastlantı
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{ARAMA}}
$$
18
değişkenliği ve külçe etkisi belirlemek için de kullanılmıştır. Bu analizden elde edilen parametreler maden kaynak kestiriminde kullanılacak kriging yönteminin parametrelerinin belirlenmesine ilişkin temel sağlamaktadır.
Narlı sahasın da hem kireçtaşı hem de dolomitik kireçtaşı için düşey ve yatay yönde deneysel variogramlar incelenmiştir. Herhangi bir anizotropi olmadığı için yatay ve düşey deneysel variogramlar ortalama variogram (omnidirectional variogram) esas alınarak modellenmiştir. Ancak, aşağıdaki (Şekil 5) görseli verilen variogram gül diyagramına göre kısa mesafe değişkenliğini yatay düzlemde elde etmek mümkün olmamıştır. Bunun temel nedeni, sondaj sayısında ve dolayısıyla kompozit sayısının az olmasıdır. Sondaj aralıklarının sıklaştırılması önerilmektedir. Kısa mesafe değişkenliği için düşey yöndeki variogram (eğim = - 90°) kullanılmıştır.
Şekil 5 Narlı deneysel ve model variogram.
Uyarlanan model variogram üssel (exponential) modeldir. Modele ilişkin parametreler aşağıda (Tablo 8) sunulmuştur.
Tablo 8 Narlı Variogram Model Parametreleri
| Külçe Etkisi (C0) | C1 | Toplam Eşik Değer | Yapısal Uzaklık (m) |
|---|---|---|---|
| 0 | 8 | 8 | 20 (düşey) 390 (yatay) |
CaO (%) özniteliğinin tenörleri, Başlık 6.4.1.2' de belirtilen variogram modelleriyle belirlenen külçe etkisi, eşik değerleri ve yapısal uzaklıklar ile ortalamasız krigleme (ordinary kriging (OK)) kullanılarak Surpac blok modelinde iç kestirim yapılmıştır. Çalışma kapsamında seçilen blok boyutları 10 m × 10 m × 10 m' dir.
Kaynak kestiriminden elde edilen sonuçlar (Şekil 3) sondaj verileri ile görsel olarak, kompozitler ile matematiksel olarak kontrol edilmiştir.
✓ Kaynak kestiriminde kireçtaşı için CaO %55 'den büyük, SiO2 <1' den küçük değerler, dolomitik kireçtaşı için CaO %55' den küçük, SiO2 (%) ve MgO (%) toplamı ≤ %10 olan değerler dikkate alınmıştır.
Şekil 6 Narlı kaynak modeli a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı.
Blok model kestirim sonuçlarının sondaj verileri ve dolayısıyla kompozitler ile uyumluluğunu kontrol etmek amacıyla, 3 ana yönde (Y, X ve Z) yönelim analizleri yapılmıştır. Bu analizde kestirim ortalamaları ile kompozit veri dilimler bazında karşılaştırarak doğrulama işlemi gerçekleştirilmiştir. Y, X ve Z yönelim analiz grafikleri aşağıda (Şekil 7 ve Şekil 8) verilmiştir.
Şekil 7 Kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot).
Şekil 8 Dolomitik kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri. a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot).
Kaynak model kestirim sonuçlarınn özet istatistikleri aşağıda (Tablo 9) verilmektedir. Blok model ortalamaları ile (Kireçtası CaO %55.28 ve Dolomitik kireçtaşı % 53.06) kompozit
ortalamalarının (Kireçtası CaO %55.36 ve Dolomitik kireçtaşı % 52.77) birbirleriyle uyumlu olduğu görülmüştür.
| Ham Örneklem | Veri Sayısı | En küçük | En büyük | Ortalama | Varyans | Q1 (%25) | Q2 (medyan) | Q3 (%75) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kireçtaşı | 68745 | 48.7 | 56 | 55.28 | 0.64 | 55.28 | 55.46 | 55.67 |
| Dolomitik Kireçtaşı |
31936 | 46.94 | 55.77 | 53.06 | 2.85 | 51.9 | 53.26 | 54.35 |
Görsel ve matematiksel kontroller sonucunda kestirim sonuçlarının geçerli olduğu anlaşılmıştır. Blok modelin CaO (%) özniteliğine ilişkin detaylı rapor aşağıda (Tablo 10 ve Tablo 11) verilmiştir. Buna göre, Narlı kireçtaşı kesiminde toplam 180 Milyon m3 hacimli kaynak olduğu ve bu kaynağın ortalama %55.28 CaO içerdiği anlaşılmaktadır. Raporlamada kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı için sırasıyla 2.62 ve 2.55 g/cm3 sabit yoğunluk değeri kullanılmıştır. Bu sayede toplam miktar kireçtaşı için 180.1; dolomitik kireçtaşı için 81.4 milyon tondur.
| CaO | Hacim | Miktar | Ortalama CaO |
|---|---|---|---|
| (%) | (× Milyon m3 ) |
(× Milyon ton) | (%) |
| 48 – 50 | 0.08 | 0.20 | 49.45 |
| 50 – 52 | 1.05 | 2.75 | 51.52 |
| 52 – 54 | 3.40 | 8.91 | 53.05 |
| 54 – 56 | 64.21 | 168.24 | 55.46 |
| Genel toplam | 68.74 | 180.1 | 55.28 |
| CaO | Hacim | Miktar | Ortalama CaO |
|---|---|---|---|
| (%) | (× Milyon m3 ) |
(× Milyon ton) | (%) |
| 46 – 48 | 0.22 | 0.55 | 49.45 |
| 48 – 50 | 1.41 | 3.60 | 51.52 |
| 50 – 52 | 6.82 | 17.40 | 53.05 |
| 52 – 54 | 13.51 | 34.46 | 55.46 |
| 54 – 56 | 9.97 | 25.43 | 55.28 |
| Genel toplam | 31.9 | 81.4 | 53.06 |
Bu çalışmada maden kaynakları, "UMREK Kodu" yönergelerine göre sınıflandırılmıştır. Numune aralığı ve mineralizasyon sürekliliği temel alınarak yapılan bu sınıflandırmada kullanılan kriterler aşağıda listelenmiştir:
Kaynak sınıflarına göre tematik hale getirilmiş izometrik görüntü aşağıda (Şekil 9) verilmektedir.
Şekil 9 Narlı maden kaynak sınıfları a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı.
Kireçtaşı için kaynak sınıflandırılmasından sonra oluşturulan detaylı rapor aşağıda (Tablo 12) verilmiştir. Buna göre "Ölçülmüş, Belirlenen ve Potansiyel" olarak sırasıyla, 400 bin m3 , 28.3 milyon m3 ve 40.1 Milyon m3 hacimleri ile ortalama CaO % 55.71, 55.45 ve 55.15 olarak raporlanmıştır.
| Kaynak Sınıfı | Hacim (× Milyon m3 ) |
Miktar (× Milyon ton) |
Ortalama CaO (%) |
|---|---|---|---|
| Ölçülmüş | 0.4 | 1.1 | 55.71 |
| Belirlenen | 28.3 | 74 | 55.45 |
| Potansiyel | 40.1 | 105 | 55.15 |
| Genel toplam | 68.7 | 180.1 | 55.28 |
Benzer şekilde, dolomitik kireçtaşı için oluşturulan rapora göre (Tablo 13) ise "Ölçülmüş, Belirlenen ve Potansiyel" olarak sırasıyla, 200 bin m3 , 14.2 milyon m3 ve 17.5 Milyon m3 hacimleri ile ortalama CaO % 52.41, 52.94 ve 53.16 olarak raporlanmıştır.
| Tablo 13 Narlı Dolomitik Kireçtaşı Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) | |
|---|---|
| Hacim | Miktar | Ortalama CaO | |
|---|---|---|---|
| Kaynak Sınıfı | (× Milyon m3 ) |
(× Milyon ton) | (%) |
| Ölçülmüş | 0.2 | 0.5 | 52.41 |
| Belirlenen | 14.2 | 36.3 | 52.94 |
| Potansiyel | 17.5 | 44.7 | 53.16 |
| Genel toplam | 31.9 | 81.4 | 53.06 |
Vişne Madencilik sahasındaki mevcut rezerv tahmini çalışmalarında esas alınan parametreler aşağıda sunulmaktadır:
Şekil 10 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm.
Rezerv tahmininde birçok veri incelenerek çalışmalar yapılmıştır. Kaynak çalışmasından rezerve geçiş aşamasında aşağıda sunulan hususlar değerlenirmiştir.
✓ İşletmede olası şev yönelimleri göz önünde bulundurularak farklı basamak yüksekliği, genişliği ve basamak şev açıları ile ocak tasarımı yapılmıştır.
✓ Raporun konusunu oluşturan ruhsat alanının kuzey sınırında açık işletme şeklinde üretim devam etmekte olup, mevcut şevler güney ve güney batıya eğimli olarak oluşturulmuştur. Kinematik analiz sonuçlarına göre söz konusu şevlerde süreksizlik kontrollü önemli bir yenilme beklenmemekte olup, bu durum arazi gözlemleriyle de uyumludur. Buna karşın ileride kuzey batıya eğimli oluşturulacak şevlerde süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler gelişebilir. Bu nedenle 75°' lik basamak şev açıları ile ocak tasarımı yapılmıştır.
| Tablo 14 Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri |
|---|
| -------------------------------------------------------- |
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Ocak Açıklık Hacmi | 26.949.592 m³ |
| Basamak Genişliği | 5 m | ||
| Basamak Şev Açısı | 75° | Dolomitik Kireçtaşı (CaO% 52.83) |
7.781.000 m³ |
| Genel Şev Açısı | 48° ve 52° | Kireçtaşı (CaO %55.37) | 15.992.000 m³ |
| Maks Basamak Sayısı | 25 | Toplam Hacim | 23.773.000 m³ |
Şekil 11 Toplam hacim görseli.
Şekil 12 75° 'lik şev tasarımı.
Bu çalışmaların amacı, inceleme alanına hâkim olan litolojileri tanımlayarak yeraltı jeolojik yapısını ortaya çıkarmak, kaynak tahmini yapmak ve hammaddenin niteliğini belirlemektir. Buna göre ER:2550761 numaralı ruhsat sahasındaki ocağa ait toplam rezerv miktarları aşağıda (Tablo 15) sunulmuştur.
Tablo 15 Toplam Rezerv Miktarları
| Toplam Hacim (m3 ) |
Toplam Tonajı | Toplam Rezerv Miktarı (ton) |
|
|---|---|---|---|
| Rezerv | 23.773.000 | 23.773.000 x 2.59 | 61.572.070 |
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\hspace{1.5cm}\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{ARAMA}}
$$
"69069 Ruhsat Numaralı II-A Grup Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasitesi: 1.000.000 ton/ yıl' dır. ÇED Alanı 63.71 hektardır.
Kireç Fabrikası Üretim kapasitesi 330.000 ton/ yıl' dır.
Ocak alanında üretim ve rehabilitasyon işlemleri paralel olarak yürütülecek olup, her yıl üretim çalışmalarının tamamlandığı alanlara, o yıl açığa çıkacak olan pasa serilerek rehabilitasyon işlemleri gerçekleştirilecektir.
Kalker ocağının işletilmesi sırasında patlayıcı madde olarak ANFO ve dinamit kullanılacaktır. Patlatma esnasında kullanılacak patlayıcı madde (ANFO, dinamit) ihtiyaç duyuldukça MKE (Makine Kimya Endüstrisi) Kurumunca yeterlik lisansı verilen firmadan alınarak ocak alanına getirilecektir. Proje kapsamında patlayıcı madde deposu kurulmayacaktır. Patlatma faaliyetlerine ilişkin olarak 28.12.2022- 28.12.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan 2022/ 35 numarası Patlayıcı Madde Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi bulunmaktadır (EK 11).
Proje kapsamında hassas yapılar dikkate alınarak ruhsat sınırına 50 m emniyet mesafesi bırakılarak "Normal Kontrollü Patlatma" ve "Gecikmeli Elektriksiz Kapsüller ile Delik İçi Gecikme Sistemlerinin kullanılacağı Özel Kontrollü Patlatma" işlemleri uygulanacaktır.
69069 Ruhsat numaralı ve 2152008 ton/yıl üretim kapasiteli "II-A Grubu Kalker Ocağı ve Kırma- Eleme Tesisi Kapasite Artışı" projesine ait "Delme- Patlatma" tasarımında kullanılacak olan parametreler ve patlatma tasarımına ait bilgiler 2021 tarihli "ÇED Olumlu Kararına" esas "Nihai ÇED Raporunda (Tablo 16 ve Tablo 17 )" detaylı olarak verilmiştir.
Nihai CED raporundan anlaşıldığı üzere ruhsat sahasında "T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün" 2018 yılında hazırlamış olduğu, "Patlatma Tasarımları ve Patlatma Kaynaklı Çevresel Etkiler Kılavuzunda (2018)" belirtiği üzere "Olofsson Formülleri ile yapılan Patlatma Tasarımı" kullanılacaktır.
| Tablo 16 69069 Ruhsat Numaralı II A Grup Kalker Ocağında Ait Hesaplanan Normal Patlatma Dizayn Parametreleri | ||
|---|---|---|
| PARAMETRELER | TALEP EDİLEN | BİRİM |
|---|---|---|
| Formasyon | Kalker | kireçtaşı |
| Sıkılama malzemesi | Kırma Taş | cinsi (kırma taş vb.) |
| Yıllık Çalışma Süreleri | 300 | gün/yıl |
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 2.152.008 | ton/yıl |
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 797.040 | m³/yıl |
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 179.334 | ton/ay |
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 66.420 | m³/ay |
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 7.173,33 | ton/gün |
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 2.656,8 | m3 /gün |
| Kaç Günde Bir Patlatma Yapacağı | 3 | adet/gün |
| Aylık Patlatma Sayısı | 10 | adet/ay |
| Yıllık Patlatma Sayısı | 120 | adet/yıl |
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 18.022 | ton/atım |
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 6675 | m3 /atım |
|---|---|---|
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||
| Toplam Delik sayısı | 89 | adet/delik |
| DELİK PATERNİ | ||
| Delik Çapı | 89 | mm |
| Delik Eğimi | 79 | derece |
| Basamak Boyu | 10 | m |
| Dip Delgi | 1 | m |
| Delik Boyu | 11 | m |
| Sıkılama Boyu | 2,5 | m |
| Azami Yük Mesafesi | 3 | m |
| Uygulama Yük Mesafesi | 2,5 | m |
| Uygulama Delik Aralığı | 3 | m |
| Bir Delikteki Yüzey / Delik İçi Gecikme Süreleri | 25/500 | ms |
| Sıralar Arası Gecikme Süresi | 42 | ms |
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim | 75 | m3 /delik |
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Ağırlık | 202,5 | Ton/delik |
| BİR DELİĞE DOLDURULAN PATLAYICI MADDE MİKTARLARI | ||
| Ana Şarj (AN-FO) Miktarı | 42,5 | kg/delik |
| Yemleyici (Dinamit) Miktarı | 1 | kg/delik |
| Elektriksiz Kapsül Miktarı | 5 | adet |
| Bir Delikte Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde Miktarı (AN-FO + Dinamit) | 43,5 | kg/delik |
| BİR ATIMDAKİ TÜKETİMLER | ||
| Atım Başına Toplam AN-FO İhtiyacı | 3.782,5 | kg/atım |
| Atım Başına Toplam Dinamit İhtiyacı | 89 | kg/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (ANFO + Dinamit) | 3.871,5 | kg/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Elektriksiz Kapsül | 176 | adet/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Elektrikli Kapsül | 2 | adet/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Sıralar Arası Gecikme Kapsülü | 10 | adet/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Kapsül | 188 | adet/atım |
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||
| Toplam Delik Sayısı | 89 | adet/delik |
| PROJENİN YILLIK TOPLAM PATLAYICI MİKTARLARI | ||
| Yıllık Toplam AN-FO İhtiyacı | 453.900 | kg/yıl |
| Yıllık Toplam Dinamit İhtiyacı | 10.680 | kg/yıl |
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (AN-FO + Dinamit) | 464.580 | kg/yıl |
| Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 21.120 | adet/yıl |
| Elektrikli Kapsül | 240 | adet/yıl |
| Sıralar Arası Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 1.200 | adet/yıl |
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Kapsül | 22.560 | adet/yıl |
| Not: Patlatmalar sırasında gerekli görülmesi halinde sarsıntı (vibrasyon) ölçümleri yapılarak sonuçlar kayıt altına alınacaktır. |
| PARAMETRELER | TALEP EDİLEN | BİRİM |
|---|---|---|
| Formasyon | Kalker | kireçtaşı |
| Sıkılama malzemesi | Kırma Taş | cinsi (kırma taş vb.) |
| Yıllık Çalışma Süreleri | 300 | gün/yıl |
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 2.152.008 | ton/yıl |
|---|---|---|
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 797.040 | m³/yıl |
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 179.334 | ton/ay |
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 66.420 | m³/ay |
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 7.173,33 | ton/gün |
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 2.656,8 | m3 /gün |
| Kaç Günde Bir Patlatma Yapacağı | 3 | adet/gün |
| Aylık Patlatma Sayısı | 10 | adet/ay |
| Yıllık Patlatma Sayısı | 120 | adet/yıl |
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 18.022 | ton/atım |
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 6675 | m3 /atım |
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||
| Toplam Delik sayısı | 89 | adet/delik |
| DELİK PATERNİ | ||
| Delik Çapı | 89 | mm |
| Delik Eğimi | 90 | derece |
| Basamak Boyu | 9-15 | m |
| Dip Delgi | 1 | m |
| Delik Boyu | 10-16 | m |
| Sıkılama Boyu | 1-3 | m |
| Azami Yük Mesafesi | 1,0-3,0 | m |
| Uygulama Yük Mesafesi | 0,9-2,5 | m |
| Uygulama Delik Aralığı | 0,9-3,0 | m |
| Bir Delikteki Yüzey / Delik İçi Gecikme Süreleri | 25/500 | ms |
| Sıralar Arası Gecikme Süresi | 42 | ms |
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim | 9-75 | m3 /delik |
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Ağırlık | 24.3-202.5 | Ton/delik |
| BİR DELİĞE DOLDURULAN PATLAYICI MADDE MİKTARLARI | ||
| Ana Şarj (AN-FO) Miktarı | 1,5-48,0 | kg/delik |
| Yemleyici (Dinamit) Miktarı | 0,5-1,0 | kg/delik |
| Elektriksiz Kapsül Miktarı | 5 | adet |
| Bir Delikte Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde Miktarı (AN-FO + Dinamit) | 2,0-50,0 | kg/delik |
| BİR ATIMDAKİ TÜKETİMLER | ||
| Atım Başına Toplam AN-FO İhtiyacı | 133,5-3.782,5 | kg/atım |
| Atım Başına Toplam Dinamit İhtiyacı | 44,5-89,0 | kg/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (ANFO + Dinamit) | 178,0-3.871,5 | kg/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Elektriksiz Kapsül | 176 | adet/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Elektrikli Kapsül | 2 | adet/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Sıralar Arası Gecikme Kapsülü | 10 | adet/atım |
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Kapsül | 188 | adet/atım |
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||
| Toplam Delik Sayısı | 89 | adet/delik |
| PROJENİN YILLIK TOPLAM PATLAYICI MİKTARLARI | ||
| Yıllık Toplam AN-FO İhtiyacı | 453.900 | kg/yıl |
| Yıllık Toplam Dinamit İhtiyacı | 10.680 | kg/yıl |
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (AN-FO + Dinamit) | 464.580 | kg/yıl |
| Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 21.120 | adet/yıl |
| Elektrikli Kapsül | 240 | adet/yıl | ||
|---|---|---|---|---|
| Sıralar Arası Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 1.200 | adet/yıl | ||
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Kapsül | 22.560 | adet/yıl | ||
| Not: Patlatmalar sırasında gerekli görülmesi halinde sarsıntı (vibrasyon) ölçümleri yapılarak sonuçlar kayıt altına alınacaktır. |
Nakliye güzergahı, hiçbir yerleşim yerine girmeden faaliyet sahasının kuzeybatı yönünde ilerleyen 1.9 km' lik yol ile Kahramanmaraş- Gaziantep karayoluna bağlanmaktadır. Nakliye güzergahının proje sahasından çıkan 600 m' lik kısmı stabilize geriye kalan 1.3 km' lik kısmı asfalt şosedir.
Ruhsat sahasında kalker ocağında üretilen cevher boyutlandırılmak üzere aynı ruhsat sahası dahilinde yer alan "Kırma Eleme Tesisine" iletilmektedir. Kırma eleme tesisinde boyutlandırılan kalker (kireçtaşı), yine Vişne Madencilik bünyesinde yer alan "Kireç Fabrikasına" iletilecektir. Fabrikada gerçekleştirilen üretim prosesi sonucunda sönmüş ve sönmemiş kireç üretimi gerçekleştirilerek paketlenmekte ve piyasaya arz edilmektedir.
Kırma- eleme tesisinde üretilecek fırın taşı ve mıcır ürün bunkerlerinden direk yüklenip sevk edileceği gibi gerekmesi durumunda stok sahasına taşınıp, depolandıktan sonra da yüklenerek sevk edilebilmektedir.
Faaliyette kalker üretimi gerçekleşecek ve kırma- eleme tesisinde boyutlandırılıp sınıflandırıldıktan sonra Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş.' ye ait kireç üretim tesisinde kullanılmak üzere nakledilecektir. Boyutlandırılmış sınıflandırılmış kalkerin piyasaya satışı da planlanmaktadır.
Kahramanmaraş İli ve bölgesinde son zamanlarda artan deprem riskine karşı, bölgedeki çürük ve riskli konutların yenilenmesine ve hızla artan nüfustan dolayı yeni konut yapımı ihtiyacı bulunmaktadır.
Maden sahasında insan sağlığı açısından risk taşıyacak işlem toz solumak ve gürültüye maruz kalmaktır. Kalkerin içeriğindeki silis ve ortamdaki toz partikülleri meslek hastalıklarına, gürültü de duyma kayıplarına neden olabilmektedir. Üretim faaliyetleri esnasında toz kontrol altında tutulacak ve gürültü kontrolü için makine- ekipmanların düzenli bakım- onarım çalışmaları yapılacağı, toz ve gürültü için gerekli görülen yerlerde kişisel koruyucu ekipman kullanılacağı ÇED sürecinde beyan ve taahhüt edilmiştir.
Ayrıca faaliyetler esnasında iş kazası riski bulunmaktadır. Faaliyetler esnasında kaza riski taşıyan durumlar aşağıda açıklanmıştır;
Mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyetler kapsamında mevzuatlar kapsamında gerekli tüm güvenlik önemler alınarak iş sağlığı ve güvenliği uzmanı gözetiminde üretimler gerçekleştirilmektedir.
İşletme faaliyetleri kapsamında; "Acil Durum Eylem Planı" ve "Risk Değerlendirmesi" raporları hazırlanmıştır. Faaliyet gösteren tüm birimlerde Acil Durum Ekipleri yasal mevzuata uygun olarak çalışan sayısı gerektiği şekilde oluşturulmuş ve tüm ekip üyelerine gerekli eğitimler verilmiştir. Düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda tatbikatlar gerçekleştirilmektedir.
Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi, Akkoyunlu Köyü Balkayası Mevkiinde yer alan AR: 69069 ruhsat numaralı sahaya yönelik planlanan "69069 Ruhsat Numaralı II-A Grup Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı" projesi için alınan 01.03.2021 tarih ve E.6187 sayılı ÇED Olumlu Kararı bulunmaktadır. Karara esas Ocak ve tesis üretim kapasitesi 2.152.008 ton/ yıl' dır. ÇED Alanı 63.71 hektardır.
Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi, Karabıyıklı Mahallesi Karakuyu Mevkii 228 parsel adresinde yer alan Kireç Fabrikası için alınan 09.02.2021 tarih ve E.202123 sayılı ÇED Gerekli Değildir Kararı bulunmaktadır. Karara esas "Kireç Fabrikası" üretim kapasitesi 730.000 ton/ yıldır.
ÇED Karar yazıları EK-11' de yer almaktadır.
Mevcut durumda maden sahasına yönelik 06.06.2023- 06.06.2024 tarihleri arasında geçerliliği olan ve geçerliliği devam eden "Hava Emisyon Konulu Geçici Faaliyet Belgesi" bulunmaktadır. Geçici Faaliyet Belgeleri Çevre İzin Belgesi öncesinde verilen geçici izinlerdir GFB alınması sonrasında gerçekleştirilen deneme üretimleri sonucunda Çevre İzin Belgesi alınmaktadır. Çevre İzin Belgesi için gerekli başvurular yapılmış olup değerlendirme süreci devam etmektedir.
Üretim faaliyetleri kapsamında açılan ve/veya devam eden ocak alanında herhangi bir kaynak, göze vb. su kaynağı bulunmamakta olup dolayısıyla herhangi bir susuzlaştırma işlemi gerçekleştirilmemektedir.
Faaliyetin tüm aşamalarında meydana gelecek evsel nitelikli atık suların bertarafında;
İşletme kapsamında iş makinelerinin bakım- onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmaya devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılacaktır.
Atık yağlar ile ilgili olarak; 21.12.2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği Madde 8";
Ayrıca; bu Yönetmelik hükümlerine göre, atık motor yağları dâhil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu ortaya çıkan atıklar çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılmamakta veya yenisi ile değiştirilmekte ve depolanmaktadır. Oluşan atık yağlar sızdırmasız atık yağ kaplarında biriktirilerek T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre izni ve çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilmektedir.
Proje kapsamında oluşan evsel katı atıklar 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetimi Yönetmeliği" hükümlerine uygun olarak şantiye alanında bulundurulan ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarına veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Değerlendirilebilir ambalaj atıkları kâğıt, cam, plastik, metal şeklinde ayrıştırılacak ve ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarında veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Daha sonra bu atıklar 27.12.2017 sayılı ve 30283 sayılı (Değişik: 13.03.2020 tarih ve 31067 sayılı) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine" göre T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından lisanslı geri dönüşüm/geri kazanım tesislerine gönderilmektedir.
Kullanılan iş makinelerinin bakım- onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmasına devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı ÇED alanı içerisinde zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılmaktadır.
Projede tehlikeli atık oluşması durumunda; üretilen atıklarla ilgili kayıt tutulacak, atığın gönderileceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun ambalajlama ve etiketleme yapılmaktadır. Oluşması muhtemel kontamine atıklar lisanslı bertaraf tesislerine ulaştırılmak üzere lisanslı
taşıyıcı firmalara teslim edilmekte; tehlikeli atıkların toprak, yüzeysel veya yeraltı suyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenmektedir. Tehlikeli atıklar lisanslı taşıyıcılar vasıtasıyla "Çevre Lisanslı" bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf edilmektedir.
Proje kapsamında meydana gelen atıkların yönetimi konusunda;
ve "Çevre Kanunu" uyarınca çıkarılan ilgili diğer tüm mer'i mevzuat hükümlerine riayet edilmektedir.
İşletme kapsamında oluşan tehlikeli atıkların insan ve çevreye sağlığına olabilecek olası etkilerine karşı Vişne Madencilik tarafından "Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Mali Sorumluluk Sigortası" yaptırılmıştır. Söz konusu poliçe her yıl güncellenmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Geçici Faaliyet Belgesi" bulunmaktadır. Çevre izin belgesi için gerekli olan emisyon ölçümleri yaptırılmış olup "Çevre İzin Belge" başvurusunda bulunulmuştur. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
İşletme alanına en yakın hassas alıcı konut 500 metreden uzak konumda yer almaktadır. Mevzuat gereği açık alanda gerçekleştirilen ve gürültüye sebebiyet veren faaliyetler için yerleşim yerlerinin mesafesi önem arz etmektedir. Yakın konumda yerleşim yeri olmaması ve etkileşim bulunmaması sebebi ile gürültü konulu Çevre İzninden muaf olunmuştur. Maden sahasında Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği hükümlerine uygun hareket edilmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Geçici Faaliyet Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
Maden ocağından gerçekleştirilen patlatma milisaniyeli ve gecikmeli olarak gerçekleştirilmekte ve patlatma öncesinde ocak aynasının üstü ve önü su ile spreylenmektedir.
Yollarda ve depolama alanlarında mevsim koşullarına bağlı olarak sulama arazı ile düzenli olarak nemlendirme yapılmaktadır. Yine kırma eleme tesisinde pulverize su sistemi ile cevher nemlendirilmekte böylelikle ince tozların atmosfere karışması engellenmektedir. Nakliye için kullanılan kamyonların üzerleri branda ile kapatılmakta, böylelikle nakliye esnasında cevherin araç üzerinden savrulması engellenmektedir.
Maden sahası yerleşim yerlerinden bakıldığında öngörünüm alanında kalmamaktadır. Bu minvalde görüntü kirliliği yaratmamaktadır.
Bir bölgenin vejetasyonu topografik yapı ve iklim özelliklerine bağlı bir oluşum gösterir. Kahramanmaraş, topraklarının bazı bölümlerinin Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu' da, büyük bir bölümünün ise Akdeniz bölgesi sınırları içerisinde kalmasından dolayı iki farklı iklim tipi özelliği gösterir. Kahramanmaraş' ın güneyinde Akdeniz iklimi görülmesine rağmen kuzeye doğru gidildikçe yükseltiye bağlı olarak karasal iklim özellikleri göstermektedir. İlçelerinden Merkez, Türkoğlu, Pazarcık ve Andırın' da yazları sıcak, kışları ılıman Akdeniz iklimi görülmekte iken Göksun, Afşin, Elbistan, Çağlayancerit, Ekinözü İlçelerinde soğuk ve yağışlı İç Anadolu iklimi olan karasal iklim hüküm sürmektedir.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen 111 bitki taksonu içerisinde; Amaranthaceae 1 takson, Anacardiaceae 1 takson, Apiaceae 10 takson, Asteraceae 14 takson, Boraginaceae 2 takson, Brassicaceae 8 takson, Campanulaceae 2 takson, Capparaceae 1 takson, Caprifoliaceae 1 takson, Caryophyllaceae 3 takson, Cistaceae 2 takson, Convolvulaceae 1 takson, Cupressaceae 1 takson, Euphorbiaceae 1 takson, Fabaceae 10 takson, Fagaceae 1 takson, Geraniaceae 4 takson, Hypericaceae 3 takson, Iridaceae 1 takson, Lamiaceae 9 takson, Linaceae 1 takson, Moraceae 3 takson, Orchidaceae 1 takson, Papaveraceae 3 takson, Pinaceae 1 takson, Plantaginaceae 3 takson, Poaceae 12 takson, Primulaceae 1 takson, Ranunculaceae 6 takson, Rosaceae 1 takson, Rubiaceae 2 takson, Styracaceae 1 takson ile temsil edilmektedir.
Literatür ve arazi çalışması sonucu proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen 112 bitki taksonu içerisinde 1 endemik bitki taksonu [Has Kenger (Gundelia tournefortii var. armata)] bulunmaktadır. Yani bölgenin endemizm oranı yaklaşık %0.9' dur. Proje alanı ve yakın çevresinde endemik olmayan ancak nadir veya nesli tehlike altında olan bitki taksonu ise bulunmamaktadır.
Literatür ve arazi çalışmaları sonucu ruhsat alanı ve yakın çevresinde 1 familyaya ait 2 iki yaşamlı türü [Siğilli Kurbağa (Bufo bufo), Değişken Desenli Gece Kurbağası (Bufotes variabilis)] tespit edilmiştir. Tespit edilen iki yaşamlılar içerisinde endemik tür bulunmamaktadır.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen sürüngenler içerisinde endemik tür bulunmamaktadır.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen kuşlar içerisinde endemik bir tür bulunmamaktadır.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen memeliler içerisinde endemik bir tür bulunmamaktadır.
Yapılan çalışmalara göre proje iki yaşamlı, sürüngen ve kuş türlerinin populasyonları üzerinde mevcut etkiler dışında yeni bir tehdit unsuru oluşturmayacaktır. Fauna elemanlarından hareket etme yeteneğine sahip olanlar her an faaliyet alanında görülebileceği için, hareketli fauna türlerine herhangi bir zarar verilmemesi amacıyla görevli personele gerekli uyarılar yapılacaktır. Fauna türleri özellikle zarar görecek türler olmayıp, inşaat ve işletme aşamasında, ortamdaki gürültü ve hareketlilikten dolayı, bulundukları habitatları terk ederek, çevredeki daha uygun alternatif yaşam alanlarına çekileceklerdir. Yukarıda belirtilen faunanın ülkemizde geniş yayılış göstermesi ve bu türlerin ekosistemde şu an için herhangi bir tehlike arz etmemesi sebebiyle projenin işletilmesinde bir engel oluşturmamaktadır.
Ruhsat sahası Kahramanmaraş İli arazi varlığı haritasında işlemeli tarıma uygun olmayan veya sınırlı olarak uygun olan arazilerle orman rejimindeki araziler olarak tanımlı diğer araziler şeklinde tanımlanmıştır. Alanda görülen büyük toprak grubu kırmızı kahverengi topraklardır. Diğer toprak özellikleri olarak taşlı topraklar kapsamında yer almaktadır. Proje alanı arazi kullanımı kabiliyeti bakımından VI. sınıf (toprak işlemeli tarıma elverişsiz araziler) araziler kapsamında kalmaktadır.
Faaliyet tamamlandıktan sonra pasa malzeme rehabilitasyon çalışmalarında kullanılacak, boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar oluşacak pasa malzeme ile doldurulacaktır. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Faaliyet sona erdikten sonra arazi tesviye edilecektir. Sahada atık ve artık bırakılmayacaktır. Oluşması muhtemel atık ve artıklar Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca bertaraf edilecek ve değerlendirilecektir. Kalker duraylı bir malzeme olduğu için, şevler doğal olarak duraylı halde olacaktır. Faaliyet alanında herhangi bir boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar pasa malzeme doldurularak düzlenecek ve üzerine toprak serilecektir. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Proje kapsamında istihdam sağlanan personelin çoğu bölgeden sağlanmaktadır. İşgücüne yapılan katkı ile ekonomik iyileşmeye katkı sağlanmakta ve bölgenin ekonomik açıdan kalkınmasına destek olunmaktadır.
Rapora konu ruhsat sahasının hâlihazırda ilk yatırım maliyetleri tamamlanmıştır. Sahada üretim faaliyetleri devam etmektedir. Ruhsat sahası dahilinde kırma-eleme tesisi bulunmaktadır. Bu kapsamda yatırım faaliyetleri tamamlandığı için finansal analiz yapılırken yatırım maliyet hesapları ve başa baş noktası analizi yapılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Proje, yatırım maliyetlerini karşılamış ve ekonomik olarak kar eden bir işletmedir.
Proje kapsamında üretilen tüvenan malzeme yine ruhsat sahasında bulunan tesise beslenmektedir. Elde edilen nihai ürünlerin yüzde dağılımı aşağıda (Tablo 18 ve Şekil 113) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (%) |
|---|---|
| Mıcır | 30,00 |
| Bypass | 10,00 |
| Fırın Taşı | 60,00 |
| Toplam | 100,00 |
Şekil 13 Nihai ürünlerin dağılımı (%).
Proje kapsamında devam eden süreçte üretilmesi planlanan yıllık maden miktarı 1.000.000 tondur. Bu kapsamda üretilen ürünlerin %' de dağılımına göre yapılan değerlendirme kapsamında satışa arz edilecek malzemenin tonajları aşağıda (Tablo 19 ve Şekil 14) sunulmuştur.
Tablo 19 Nihai Ürünlerin Üretimi (ton)
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|
| Mıcır | 300.000,00 |
| Bypass | 100.000,00 |
| Fırın Taşı | 600.000,00 |
| Toplam | 1.000.000,00 |
Şekil 14 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton).
Proje kapsamında piyasa arz edilen ürünlerin 2023 yılı fiyat ortalamaları fatura bedelleri üzerinden hesaplanmıştır. Bu kapsamda 2024 yılı fiyat ortalaması henüz oluşmadığı için güncel fiyatlar üzerinden artış yapılarak satış fiyatları belirlenmiştir (Tablo 20).
| Tablo 20 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları- 2024 | |
|---|---|
| ------------------------------------------------------- | -- |
| Üretilen Ürünler | Satış Fiyatı (TL) |
|---|---|
| Mıcır | 150,00 |
| Bypass | 53,26 |
| Fırın Taşı | 112,32 |
Proje kapsamında öngörülebilir 2035 yılına kadar gelir hesabı yapılırken gelecek yılların satış fiyatları için ortalama artışın yaklaşık %42 oranında (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) olması beklenmektedir. Bu kapsamda hazırlanan "Gelir Nakit Akış Tablosu" aşağıda (Tablo 21 ve Şekil 15) verilmiştir.
| Tablo 21 | Gelir Nakit Akış Tablosu | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıllara Göre Nihai Ürün Satışına Göre Nakit Akışı | ||||||||||||
| Yıl | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
| Mıcır Satış Fiyatı (TL) | 150,00 | 213,00 | 302,46 | 429,49 | 609,88 | 866,02 | 1.229,76 | 1.746,25 | 2.479,68 | 3.521,14 | 5.000,02 | 7.100,03 |
| Bypass Satış Fiyatı (TL) | 53,26 | 75,63 | 107,39 | 152,49 | 216,54 | 307,48 | 436,63 | 620,01 | 880,41 | 1.250,19 | 1.775,26 | 2.520,87 |
| Fırın Taşı Satış Fiyatı (TL) | 112,32 | 159,50 | 226,48 | 321,61 | 456,68 | 648,49 | 920,85 | 1.307,61 | 1.856,80 | 2.636,66 | 3.744,06 | 5.316,56 |
| Gelir | ||||||||||||
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 44.999.718,00 | 63.899.599,56 | 90.737.431,38 | 128.847.152,55 182.962.956,62 259.807.398,41 368.926.505,74 | 523.875.638,15 | 743.903.406,17 | 1.056.342.836,76 1.500.006.828,20 2.130.009.696,05 | |||||
| Bypass Satış Geliri (TL) | 5.325.732,80 | 7.562.540,58 | 10.738.807,62 | 15.249.106,82 | 21.653.731,68 | 30.748.298,99 | 43.662.584,56 | 62.000.870,08 | 88.041.235,51 | 125.018.554,42 | 177.526.347,28 | 252.087.413,14 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 67.392.313,20 | 95.697.084,74 | 135.889.860,34 192.963.601,68 274.008.314,38 389.091.806,42 552.510.365,12 | 784.564.718,47 | 1.114.081.900,23 1.581.996.298,33 2.246.434.743,62 3.189.937.335,94 | |||||||
| Toplam (TL) | 117.717.764,00 167.159.224,88 237.366.099,33 337.059.861,05 478.625.002,69 679.647.503,82 965.099.455,42 1.370.441.226,70 1.946.026.541,91 2.763.357.689,51 3.923.967.919,11 5.572.034.445,13 | |||||||||||
| Genel Toplam (TL) | 18.558.502.733,54 |
Şekil 15 Gelir nakit akış grafiği.
İşletme giderlerinin hesabı 2023 yıl sonu maliyetleri göz önüne alınarak hesaplanmıştır. Sadece beklenmeyen giderler toplamın %10'u olarak alınmıştır. Giderlerin ilerleyen yıllarda ortalama %42'lik artış (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) göstereceği öngörülmüştür (Tablo 22, Tablo 23, Şekil 16 ve Şekil 17).
| 2024 Yılı Giderler | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gider Türü | Tutar (TL) | ||||||||
| Patlayıcı Madde | 4.537.417,60 | ||||||||
| Akaryakıt Gideri | 11.979.692,81 | ||||||||
| Elektrik Gideri | 6.129.142,09 | ||||||||
| Tamir Bakım İaşe Servis | 7.861.017,76 | ||||||||
| Personel Gideri | 15.926.201,21 | ||||||||
| Malzeme Gideri | 8.174.407,40 | ||||||||
| Çeşitli Giderler | 933.036,34 | ||||||||
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar | 114.464,01 | ||||||||
| Amortisman | 11.888.805,27 | ||||||||
| Ruhsat Bedeli | 316.799,00 | ||||||||
| Devlet Hakkı | 5.885.888,20 | ||||||||
| Leasing | 5.428.068,46 | ||||||||
| Ara Toplam | 79.174.940,15 | ||||||||
| Beklenmeyen Giderler | 7.917.494,02 | ||||||||
| Toplam | 87.092.434,17 |
Tablo 22 2024 Yılı Giderler
Şekil 16 Gider türlerinin dağılımı.
| Gider Türü | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 4.537.417,60 | 6.443.132,99 | 9.149.248,85 | 12.991.933,36 | 18.448.545,38 | 26.196.934,43 | 37.199.646,90 | 52.823.498,59 | 75.009.368,00 | 106.513.302,56 | 151.248.889,64 | 214.773.423,28 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 11.979.692,81 | 17.011.163,80 | 24.155.852,59 | 34.301.310,68 | 48.707.861,17 | 69.165.162,85 | 98.214.531,25 | 139.464.634,38 | 198.039.780,82 | 281.216.488,77 | 399.327.414,05 | 567.044.927,95 |
| Elektrik Gideri (TL) | 6.129.142,09 | 8.703.381,77 | 12.358.802,11 | 17.549.499,00 | 24.920.288,58 | 35.386.809,78 | 50.249.269,89 | 71.353.963,25 | 101.322.627,81 | 143.878.131,49 | 204.306.946,72 | 290.115.864,34 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 7.861.017,76 | 11.162.645,22 | 15.850.956,21 | 22.508.357,82 | 31.961.868,11 | 45.385.852,71 | 64.447.910,85 | 91.516.033,41 | 129.952.767,44 | 184.532.929,77 | 262.036.760,27 | 372.092.199,59 |
| Personel Gideri (TL) | 15.926.201,21 | 22.615.205,71 | 32.113.592,11 | 45.601.300,80 | 64.753.847,14 | 91.950.462,94 | 130.569.657,37 185.408.913,47 | 263.280.657,12 | 373.858.533,11 | 530.879.117,02 | 753.848.346,17 | |
| Malzeme Gideri (TL) | 8.174.407,40 | 11.607.658,50 | 16.482.875,07 | 23.405.682,61 | 33.236.069,30 | 47.195.218,41 | 67.017.210,14 | 95.164.438,39 | 135.133.502,52 | 191.889.573,58 | 272.483.194,48 | 386.926.136,16 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 933.036,34 | 1.324.911,61 | 1.881.374,48 | 2.671.551,76 | 3.793.603,50 | 5.386.916,97 | 7.649.422,10 | 10.862.179,38 | 15.424.294,72 | 21.902.498,51 | 31.101.547,88 | 44.164.197,99 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 114.464,01 | 162.538,89 | 230.805,23 | 327.743,43 | 465.395,66 | 660.861,84 | 938.423,82 | 1.332.561,82 | 1.892.237,79 | 2.686.977,66 | 3.815.508,28 | 5.418.021,75 |
| Amortisman (TL) | 11.888.805,27 | 14.266.566,33 | 17.119.879,59 | 20.543.855,51 | 24.652.626,62 | 29.583.151,94 | 35.499.782,33 | 42.599.738,79 | 51.119.686,55 | 61.343.623,86 | 73.612.348,63 | 88.334.818,36 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 316.799,00 | 449.854,58 | 638.793,50 | 907.086,78 | 1.288.063,22 | 1.829.049,77 | 2.597.250,68 | 3.688.095,96 | 5.237.096,27 | 7.436.676,70 | 10.560.080,91 | 14.995.314,90 |
| Devlet Hakkı (TL) | 5.885.888,20 | 8.357.961,24 | 11.868.304,97 | 16.852.993,05 | 23.931.250,13 | 33.982.375,19 | 48.254.972,77 | 68.522.061,33 | 97.301.327,10 | 138.167.884,48 | 196.198.395,96 | 278.601.722,26 |
| Leasing (TL) | 5.428.068,46 | 7.707.857,21 | 10.945.157,24 | 15.542.123,28 | 22.069.815,06 | 31.339.137,38 | 44.501.575,08 | 63.192.236,62 | 89.732.976,00 | 127.420.825,92 | 180.937.572,81 | 256.931.353,39 |
| Rehabilitasyon (TL) | 45.139.316,63 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 79.174.940,15 109.812.877,86 152.795.641,97 213.203.438,08 298.229.233,86 418.061.934,23 587.139.653,18 825.928.355,41 1.163.446.322,14 1.640.847.446,40 2.316.507.776,64 3.318.385.642,76 | |||||||||||
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 7.917.494,02 | 10.981.287,79 | 15.279.564,20 | 21.320.343,81 | 29.822.923,39 | 41.806.193,42 | 58.713.965,32 | 82.592.835,54 | 116.344.632,21 | 164.084.744,64 | 231.650.777,66 | 331.838.564,28 |
| Toplam | 87.092.434,17 120.794.165,64 168.075.206,16 234.523.781,89 328.052.157,25 459.868.127,65 645.853.618,50 908.521.190,95 1.279.790.954,36 1.804.932.191,04 2.548.158.554,30 3.650.224.207,03 | |||||||||||
| Genel Toplam | 12.235.886.588,94 |
Şekil 17 Yıllara göre gider grafiği.
Ruhsat sahasında 2024 yılı için 15.926.201,21 TL işveren maliyeti öngörülmektedir (Tablo 23).
Akaryakıt giderleri, işletmedeki makinelerin ve jeneratörün tükettiği yakıtın litresi ve çalışma zamanına göre hesaplanmıştır. Ruhsat sahasında 2024 yılı için 11.979.692,81 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 23).
İşletmenin elektrik gideri, tesisin kırma bölümleri ile idari birimlerinde fiili olarak tüketilen elektrik enerjisi esas alınarak hesaplanmıştır. 2024 yılı için 6.129.142,09 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 23).
İşletmedeki makine ekipmanların tamir ve bakım giderleri önemli bir gider olarak görülmektedir. Buna göre yıllık tamir bakım gideri 7.861.017,76 TL olarak hesaplanmıştır (Tablo 23).
Ruhsat sahasında rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılacak işlemler sırasıyla aşağıda maddeler halinde verilmiştir. Proje sonunda rehabilitasyon işlemi için 45.139.316,63 TL gider öngörülmektedir.
Ruhsat sahası için 2024 yılında 316.799,00 TL ruhsat bedeli ödenmiştir (Tablo 23).
Ruhsat sahası için 2024 yılında ödenmesi planlanan devlet hakkı bedeli 5.885.888,20 TL'dir. (Şekil 18).
Şekil 18 Yıllara göre devlet hakkı grafiği.
Proje sonunda 4.741.962.108,45 TL kar elde edilmesi beklenmektedir (Tablo 24 ve
| Yıllar | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 44.999.718,00 | 63.899.599,56 | 90.737.431,38 | 128.847.152,55 182.962.956,62 259.807.398,41 368.926.505,74 | 523.875.638,15 | 743.903.406,17 | 1.056.342.836,76 1.500.006.828,20 2.130.009.696,05 | |||||
| Bypass Satış Geliri (TL) | 5.325.732,80 | 7.562.540,58 | 10.738.807,62 | 15.249.106,82 | 21.653.731,68 | 30.748.298,99 | 43.662.584,56 | 62.000.870,08 | 88.041.235,51 | 125.018.554,42 | 177.526.347,28 | 252.087.413,14 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 67.392.313,20 | 95.697.084,74 | 135.889.860,34 192.963.601,68 274.008.314,38 389.091.806,42 552.510.365,12 | 784.564.718,47 | 1.114.081.900,23 1.581.996.298,33 2.246.434.743,62 3.189.937.335,94 | |||||||
| Toplam Gelir (TL) | 117.717.764,00 167.159.224,88 237.366.099,33 337.059.861,05 478.625.002,69 679.647.503,82 965.099.455,42 1.370.441.226,70 1.946.026.541,91 2.763.357.689,51 3.923.967.919,11 5.572.034.445,13 | |||||||||||
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 4.537.417,60 | 6.443.132,99 | 9.149.248,85 | 12.991.933,36 | 18.448.545,38 | 26.196.934,43 | 37.199.646,90 | 52.823.498,59 | 75.009.368,00 | 106.513.302,56 | 151.248.889,64 | 214.773.423,28 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 11.979.692,81 | 17.011.163,80 | 24.155.852,59 | 34.301.310,68 | 48.707.861,17 | 69.165.162,85 | 98.214.531,25 | 139.464.634,38 | 198.039.780,82 | 281.216.488,77 | 399.327.414,05 | 567.044.927,95 |
| Elektrik Gideri (TL) | 6.129.142,09 | 8.703.381,77 | 12.358.802,11 | 17.549.499,00 | 24.920.288,58 | 35.386.809,78 | 50.249.269,89 | 71.353.963,25 | 101.322.627,81 | 143.878.131,49 | 204.306.946,72 | 290.115.864,34 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 7.861.017,76 | 11.162.645,22 | 15.850.956,21 | 22.508.357,82 | 31.961.868,11 | 45.385.852,71 | 64.447.910,85 | 91.516.033,41 | 129.952.767,44 | 184.532.929,77 | 262.036.760,27 | 372.092.199,59 |
| Personel Gideri (TL) | 15.926.201,21 | 22.615.205,71 | 32.113.592,11 | 45.601.300,80 | 64.753.847,14 | 91.950.462,94 | 130.569.657,37 | 185.408.913,47 | 263.280.657,12 | 373.858.533,11 | 530.879.117,02 | 753.848.346,17 |
| Malzeme Gideri (TL) | 8.174.407,40 | 11.607.658,50 | 16.482.875,07 | 23.405.682,61 | 33.236.069,30 | 47.195.218,41 | 67.017.210,14 | 95.164.438,39 | 135.133.502,52 | 191.889.573,58 | 272.483.194,48 | 386.926.136,16 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 933.036,34 | 1.324.911,61 | 1.881.374,48 | 2.671.551,76 | 3.793.603,50 | 5.386.916,97 | 7.649.422,10 | 10.862.179,38 | 15.424.294,72 | 21.902.498,51 | 31.101.547,88 | 44.164.197,99 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 114.464,01 | 162.538,89 | 230.805,23 | 327.743,43 | 465.395,66 | 660.861,84 | 938.423,82 | 1.332.561,82 | 1.892.237,79 | 2.686.977,66 | 3.815.508,28 | 5.418.021,75 |
| Amortisman (TL) | 11.888.805,27 | 14.266.566,33 | 17.119.879,59 | 20.543.855,51 | 24.652.626,62 | 29.583.151,94 | 35.499.782,33 | 42.599.738,79 | 51.119.686,55 | 61.343.623,86 | 73.612.348,63 | 88.334.818,36 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 316.799,00 | 449.854,58 | 638.793,50 | 907.086,78 | 1.288.063,22 | 1.829.049,77 | 2.597.250,68 | 3.688.095,96 | 5.237.096,27 | 7.436.676,70 | 10.560.080,91 | 14.995.314,90 |
| Devlet Hakkı (TL) | 5.885.888,20 | 8.357.961,24 | 11.868.304,97 | 16.852.993,05 | 23.931.250,13 | 33.982.375,19 | 48.254.972,77 | 68.522.061,33 | 97.301.327,10 | 138.167.884,48 | 196.198.395,96 | 278.601.722,26 |
| Leasing Gideri (TL) | 5.428.068,46 | 7.707.857,21 | 10.945.157,24 | 15.542.123,28 | 22.069.815,06 | 31.339.137,38 | 44.501.575,08 | 63.192.236,62 | 89.732.976,00 | 127.420.825,92 | 180.937.572,81 | 256.931.353,39 |
| Rehabilitasyon (TL) | 45.139.316,63 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 79.174.940,15 | 109.812.877,86 152.795.641,97 213.203.438,08 298.229.233,86 418.061.934,23 587.139.653,18 | 825.928.355,41 | 1.163.446.322,14 1.640.847.446,40 2.316.507.776,64 3.318.385.642,76 | ||||||||
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 7.917.494,02 | 10.981.287,79 | 15.279.564,20 | 21.320.343,81 | 29.822.923,39 | 41.806.193,42 | 58.713.965,32 | 82.592.835,54 | 116.344.632,21 | 164.084.744,64 | 231.650.777,66 | 331.838.564,28 |
| Toplam Gider (TL) | 87.092.434,17 | 120.794.165,64 168.075.206,16 234.523.781,89 328.052.157,25 459.868.127,65 645.853.618,50 | 908.521.190,95 | 1.279.790.954,36 1.804.932.191,04 2.548.158.554,30 3.650.224.207,03 | ||||||||
| Kurumlar Vergisi (TL) | 7.656.332,46 | 11.591.264,81 | 17.322.723,29 | 25.634.019,79 | 37.643.211,36 | 54.944.844,04 | 79.811.459,23 | 115.480.008,94 | 166.558.896,89 | 239.606.374,62 | 343.952.341,20 | 480.452.559,52 |
| Kullanılabilir Kar (TL) | 22.968.997,37 | 34.773.794,43 | 51.968.169,87 | 76.902.059,37 | 112.929.634,08 164.834.532,12 239.434.377,69 | 346.440.026,81 | 499.676.690,67 | 718.819.123,85 | 1.031.857.023,60 1.441.357.678,57 | |||
| Toplam Kar (TL) | 4.741.962.108,45 |
Ruhsat sahasında yapılan jeolojik çalışmalar, sondajlar ve oluşturulan kaynak model ile planlanan ocak tasarımı kesiştirildiğine tespit edilen tahmini rezerv miktarı 61.572.070,00 tondur. Toplam rezervin 41.419.280 tonu kireçtaşı, 20.152.790 tonu ise dolomitik kireçtaşı olarak sınıflandırılmıştır. Toplam rezervin üretilen ürünlere göre % dağılımları aşağıda (Tablo 25) verilmiştir.
| Kireçtaşı Rezerv Sınıflandırmasına Göre | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ürünler | (%) Dağılımı | Rezerve Göre Dağılımı (ton) | ||||||
| Mıcır | 30,00 | 12.425.784,00 | ||||||
| Bypass | 10,00 | 4.141.928,00 | ||||||
| Fırın Taşı | 60,00 | 24.851.568,00 | ||||||
| Toplam | 100,00 | 41.419.280,00 | ||||||
| Dolomitik Kireçtaşı Rezerv Sınıflandırmasına Göre | ||||||||
| Ürünler | (%) Dağılımı Rezerve Göre Dağılımı (ton) |
|||||||
| Mıcır | 90,00 | 18.137.511,00 | ||||||
| Bypass | 10,00 | 2.015.279,00 | ||||||
| Toplam | 100,00 | 20.152.790,00 |
Tablo 25 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı
Bütün bu parametreler göz önünde bulundurularak hesaplanan toplam rezervin bugün ki değeri aşağıda sunulmuştur (Tablo 26; Dolomitik kireç taşı sadece agrega malzeme olarak kullanılabilmektedir.)
| Ürünler | Ortalama Satış Fiyatı (TL) | Değeri (TL) | |
|---|---|---|---|
| Mıcır | 150,00 | 4.584.465.520,50 327.916.392,76 |
|
| Bypass | 53,26 | ||
| Fırın Taşı | 112,32 | 2.791.341.090,28 | |
| Toplam | 7.703.723.003,54 |
Tablo 26 Toplam Rezervin Değeri
Yapılan hesaplamalar kapsamında toplam rezervin güncel değeri 7.703.723.003,54 TL olarak belirlenmiştir.
Gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri ile bugün yapılacak yatırımın maliyeti karşılaştırılarak yatırım kararı verilebilir. Eğer gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri, bugün yapılacak yatırımın maliyetinden daha fazla ise bu durumda beklentiler gerçekleşirse ilgili yatırımın kârlı bir yatırım olacağı anlaşılmaktadır. Tam tersi durumda yani yatırım maliyetinin gelecekteki nakit akışının bugünkü değerinden daha fazla olması durumunda ise ilgili yatırımın zarar eden bir yatırım olduğu kolayca tespit edilebilmektedir (Şekil 20).
Şekil 20 NBD grafiği.
İş bu rapor, MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından, Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A. Ş. için Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü dahilinde bulunan Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı II- A grup ruhsat sahasının kaynak, rezerv, yatırım, işletme giderleri, gelir, proje ve fizibiliteye ait değerlerin ortaya konularak değerlendirilme çalışmasını kapsamaktadır. Bu çalışmaya temel olan ruhsat sahasına ilişkin veriler Vişne Madencilik tarafından sağlanmıştır.
Bu rapor, Vişne Madenciliğin belirlediği kapsam doğrultusunda, sağlanmış olduğu ruhsat bilgileri ve belgeler temel alınarak UMREK 2023 koduna uygun olarak hazırlanmıştır. Bu bilgi ve belgelerin yanlışlığından veya eksikliğinden kaynaklı oluşabilecek hata ve risklerden MİTUS sorumlu değildir.
MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından hazırlanan bu raporun ve bu raporla birlikte gelen verilerin telif hakkı (ve tüm hakları) saklı olup, ulusal ve uluslararası kanunlarla korunmaktadır. Telif hakkı sahibinin mülkiyetinde ve tasarrufunda olan üçüncü şahıs raporları gibi bu belgeyi oluşturan herhangi bir bölüme ait telif hakkı, belge içerisinde bu şekilde belirtilmiş olup, MİTUS 'un doğru, güvenilir veya tam olmadığını düşünmesi için bir neden bulunmamasına rağmen MİTUS tarafından bağımsız olarak kontrol edilmemiş veya doğrulanmamıştır. Bu belgede yer alan ileri dönük tüm ifadeler, öznel yargı ve analiz içermekte olup, çoğu MİTUS 'un kontrolünün ve belki de bilgisi dışında olan belirsizliklere, risklere ve beklenmedik durumlara tabidir. MİTUS, yalnızca bu belgenin yayınlandığı tarih itibariyle görüşlerini belirtmekte, MİTUS 'un stratejilerinin başarısını varsaymakta ve önemli düzenleyici, ticari, rekabetle ilgili ve ekonomik belirsizliklere ve risklere maruz kalmaktadır. İleride gerçekte meydana gelecek olaylar, ileriye dönük ifadelerden ve ileriye dönük ifadelerin esas aldığı varsayımlardan önemli ölçüde farklı olabilir. Bu belgenin alıcıları veya alıcılar, söz konusu ileriye dönük ifadeleri gereksiz yere esas almamaları konusunda uyarılır. MİTUS, bu rapordaki bilgilerin, belgenin yayınlandığı tarih itibariyle doğru, güvenilir veya eksiksiz olduğunu beyan veya taahhüt eder. Ancak herhangi bir bilginin güncellenmesi veya bu belge yayınlandıktan sonra bariz hâle gelebilecek herhangi bir hatanın veya eksikliğin giderilmesi konusunda sorumluluk üstlenmez. Kanunların izin verdiği ölçüde MİTUS Arama ve Proje A. Ş. ve yöneticileri, çalışanları, ilgili tüzel kişileri ve temsilcileri, alıcının veya başka birinin, bu raporun veya bilgilerin yayınlandığı tarihten sonra herhangi bir kullanım veya esas alma durumundan veya bunlarla bağlantılı olarak kaynaklanarak maruz kaldığı tüm zararlar veya kayıplar ile ilgili doğrudan, dolaylı veya sonuca bağlı hiçbir sorumluluk kabul etmez.
Proje kapsamında görev alan ve katkıda bulunan personellerine ait liste aşağıda sunulmuştur (Tablo 27).
| YETKİLİ | ÜNVANI | UZMANLIK |
|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Arama- Yetkin Jeolog |
Jeoloji Yüksek Mühendisi, MAusIMM, QP, UMREK/ Yetkin Kişi |
| Koray TANRIVERDİ | Yönetim Kurulu Üyesi- İcra Direktörü | Maden Mühendisi |
| İlker ERSOY | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Proje |
Maden Mühendisi |
| Şebnem ÖZBEK | Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı |
Jeoloji Mühendisi |
| Elif KESKİN | Proje ve Raporlama Uzmanı- Kıdemli Jeolog |
Jeoloji Mühendisi |
| Mine NAMLİ | Çevre Proje Müdürü | Çevre Mühendisi |
| Tolga BAYRAK | Maden Hakları Müdürü | Maden Mühendisi |
| M. Uğur ELDEM | CBS Proje Müdürü | Maden Mühendisi |
| Serkan YAYLALI | CBS ve Maden Planlama Uzmanı | Maden Mühendisi |
| Mehmet Avni TAPTIK | Kıdemli Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Merve ABAKAY | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Fatih ARIFİKİR | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Özgül BOYUNEĞMEZ | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Cüneyt ŞEN | Prof. Dr./ KTÜ- Jeoloji Müh. Bölümü | Mineraloji- Petrografi |
| İsmail DİNÇER | Prof. Dr. /Nevşehir Hacı Bektaş Veli Ü. Jeoloji Müh. Bölümü |
Mühendislik Jeolojisi |
Vişne Madencilik ve MİTUS arasında imzalanan sözleşme gereği, ilk saha ziyareti 02.11.2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen saha ziyareti sonucunda çalışma planı yapılarak arazi çalışmaları 06.11.2023 tarihinde başlatılmıştır. Bu kapsamda, 06.11.2023- 20.01.2024 tarihleri arasında jeolojik haritalama, yüzey kayaç (kimyasal ve jeoteknik analiz) ve örnekleme çalışması yapılmıştır. Belirlenen sondaj lokasyonları neticesinde 21.11.2023 tarihinde başlatılan sondaj çalışmaları 08.01.2024 tarihinde tamamlanmıştır (Şekil 21 a, b, c, d ve e).
Yetkin kişiler çalışmaların tüm aşamalarını kontrol etmişler ve belirli periyotlarda saha ziyaretlerinde bulunmuşlardır. Raporun bölümlerinden sorumlu kişiler, bağlı oldukları uzmanlık alanları ve sorumlu olduğu bölümler Tablo 28' da sunulmuştur.
| Yetkili | Uzmanlık | Sorumlu Olduğu Bölümler | Saha Ziyaret Tarihleri |
|---|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Hepsi | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2 ve 7.3 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Koray TANRIVERDİ | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.6, 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| İlker ERSOY | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.6 ve 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Şebnem ÖZBEK | Veri doğrulama | 6.1.4 ve 7.1.5 | 05.12.2023- 09.12.2023 03.01.2024- 07.01.2024 |
| Mehmet Avni TAPTIK | Jeoloji- Arazi çalışması | 6.3 ve 7.3 | 06.11.2023- 20.12.2023 |
| Elif KESKİN | Jeoteknik- Arazi Çalışmaları | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2, 7.3 ve 7.4 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Mine NAMLI | Çevre ve Kapatma | 6.2, 6.5.5, 6.5.6, 6.5.7, 6.5.8, 7.2 ve 7.7 |
03.01.2024- 20.01.2024 |
| Tolga BAYRAK | Finansal Analizler | 6.6 ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Güneş ERTUNÇ | Kaynak model | 6.4 ve 7.5 | 15.01.2024- 18.12.2023 |
| İsmail DİNÇER | Jeoteknik | 6.3.4 ve 7.4 | 14.12.2023-17.12.2023 16.01.2024-19.12.2023 |
Tablo 28 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi
Şekil 21 Arazi çalışmaları (a, b, c, d ve e).
2023 Aralık ve 2024 Ocak aylarında arama faaliyetlerinin yürütüldüğü saha, Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı, Jeoloji Mühendisi Şebnem ÖZBEK tarafından ziyaret edilmiştir. Bu kapsamda devam etmekte olan karotlu sondaj çalışmaları, jeolojik determinasyon, örnekleme ve örnek hazırlama süreçleri ile Kalite Güvence/ Kalite Kontrol (QA/ QC) uygulamaları gözlemlenmiştir. Veri doğrulama çalışmaları kapsamında sondaj veri tabanı temel bileşenlerinden olan kuyu başı lokasyon bilgileri, karot verimi ölçümleri, kimyasal analiz sonuçları ve jeolojik determinasyon kayıtları incelenmiştir. Kalite Kontrol/ Kalite Güvence (QA/ QC) programı bileşenlerinden prosedür ve protokoller ile kalite kontrol uygulamaları kapsamında tercih edilen standart, ikiz ve dış laboratuvar (hakem) örnek performansları değerlendirilmiştir.
Kahramanmaraş İli Narlı projesinde 2023 yılında yapılan sondajlardan elde edilen toplam 239 karot örneğinin 184 adedinde kalite kontrol prosedürü uygulanmıştır. Projede 184 karot numunesi, 9 adet ikiz numune, 10 adet sertifikalı standart numune (Tablo 29) Argetest Ankara laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda karot numune hazırlanması ve hazırlanan numunelerin XRF analizleri yapılmıştır. Ayrıca hakem laboratuvar olarak Vişne laboratuvarına 25 numunenin ikiz numunesi gönderilmiş ve orada analiz edilmiştir.
Sondaj programında kullanılan 19 adet kontrol numunesi, toplam numune sayısının %10.33' üne denk gelmektedir ve bu uluslararası standartlara uygundur.
Tüm sondaj verileri MX Deposit programı ile güvenli bir şekilde depolanmış, tüm grafikler bu programla üretilmiştir.
| Tablo 29 Kontrol Numune Detay Tablosu |
|---|
| --------------------------------------- |
| Numune Sayısı | Toplam Numune sayısına oranı % | |
|---|---|---|
| İkiz Numune (Kontrol) | 9 | 4.89 |
| Sertifikalı Standart Numune (Kontrol) | 10 | 5.43 |
| Toplam Kontrol Numunesi | 19 | 10.33 |
| Karot | 184 | - |
Sondaj programında toplam 10 adet (toplam numune sayısının %5.43' ü) sertifikalı standart numunesi kullanılmıştır. Kullanılan sertifikalı CaO (%) ve SiO2 (%) için referans değerleri aşağıda (Tablo 30) verilmiştir. Bu sertifikalı standartlar AMIS şirketinden alınmıştır ve sertifikaları EK 9' da sunulmuştur.
Tablo 30 Kullanılan Standartlar ve Sayıları
| Standart Adı | Numune Sayısı | Referans Değer (CaO %) |
Standart Sapma (CaO %) |
Referans Değer (SiO2 %) |
Standart Sapma (SiO2 %) |
|
|---|---|---|---|---|---|---|
| AMIS0250 | 7 | 36.32 | 0.21 | 3.93 | 0.1 | |
| AMIS0461 | 3 | 48.31 | 0.835 | 10.1 | 0.34 |
Sertifikalı standart numune performans grafiklerinin üst ve alt limit değerleri, "referans değer (μ) ± 2 X standart sapma (σ)" ve "referans değer (μ) ± 3 X standart sapma (σ)" formülleri ile hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre 60 örnek yeniden analize gönderilmiş ve bunun sonucunda elde edilen kontrol grafikleri incelendiğinde bir adet SiO2 (%) sonucu dışında tüm standart numune analiz sonuçlarının güvenli aralıkta olduğu, sistematik bir analiz hatası olmadığı görülmüştür (Şekil 22, Şekil 23, Şekil 24 ve Şekil 25).
Şekil 22 AMIS0250 CaO (%) için standart numune performans grafiği.
Şekil 23 AMIS0250 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği.
Şekil 24 AMIS0461 CaO (%) için standart numune performans grafiği.
Şekil 25 AMIS0461 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği.
Sondaj programında toplam 9 adet (toplam numune sayısının %4.89'u) ikiz numune kullanılmıştır. İkiz numuneler, analizlerin hassasiyetini kontrol etmek için kalite kontrol programına dahil edilmiştir. Aşağıdaki dağılım grafiklerinde CaO ve SiO2 değerleri için orjinal ve ikiz numune karşılaştırması yapılmıştır (Şekil 26 ve Şekil 27). Grafiğe göre hassasiyet iyi görünmektedir.
Şekil 26 İkiz numuneler için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Şekil 27 numuneler için SiO2 (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Kontrol prosedürünün diğer bir basamağı da hakem örneklerin başka bir laboratuvarda analizinin yapılıp değerlendirilmesidir. Rasgele seçilen 25 şahit numunesi Vişne laboratuvarında analiz edilmiştir. Hakem örnekler için hazırlanan CaO (%) dağılım grafiği (Şekil 28) incelendiğinde Argetest ve Vişne laboratuvarlarında yapılan analiz sonuçlarının genel olarak uyumlu olduğu görülmüştür. Bazı değerlerde tolere edilebilir sınırlar içinde ve dışında ufak sapmalar görülmektedir. Bunun sebebinin her iki laboratuvarda kullanılan farklı analiz metotlarından kaynaklandığı düşünülmektedir.
Şekil 28 Hakem örnekler (Argetest VS Vişne Lab) için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' e ait Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahası 11.04.2016 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 11.04.2026 tarihine kadar II- A grubu (kalker) ruhsat ve işletme iznine sahiptir. Ruhsatın süresi, süre bitiminde temdit edildiği takdirde, sahanın rezerv durumuna bağlı olarak kırk yıldan seksen yıla kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından uzatılabilmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.36-2). Bu karara rağmen aynı yönetmeliğin 37. maddesinin 3. fıkrasına göre ise;
Ruhsat sahibinin sahasından ürettiği madeni kendisine ait tuğla- kiremit, seramik, çimento tesisleri, kireç, kalsit tesisleri, II. grup (b) bendi madenlerden kesme, boyutlandırma, şekillendirme veya işleme yapılan entegre tesisler, III. grup madenlerden üretilen ürünlere dayalı entegre tesisler, alçı, tuz gruplarına ait rafine, cam, fosfat üretim tesisleri, enerji tesisleri, gazlaştırma yöntemi ile üretim yapılan tesisler, denizlerde yapılan kokolit ve sapropel üretimine ilişkin tesisler, entegre metalurji ve konsantre, izabe ve dore- külçe üreten zenginleştirme tesisleri ile IV. grup madenlerle ilgili üretim tesislerinde kullanması, maden rezervinin yeterli ve rasyonel bir şekilde işletilmesi için gerekli yatırımların yapılmış olması, projenin uygulanabilmesi için çalışan sayısının yeterli olması, talep edilen süre ve yıllık üretim miktarına uygun görünür rezervin ruhsat sahasında mevcut olması, sahada kurulu/kurulacak altyapı, tesis, kullanılan teknoloji, makine parkı, diğer ekipmanlarının beyan edilen yıllık üretim miktarını karşılayacak yeterlikte olması ve son beş yılda gerçekleşen üretim ortalamasından az olmayacak şekilde yıllık üretim miktarı olarak projelendirilmesi ve bu üretim ortalamasının, mevcut projedeki yıllık üretim miktarının %75 ve üzerinde olması durumunda azami ruhsat süresini geçmeyecek şekilde yirmi yıl uzatılabilir denmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.37-3).
3213 Sayılı Maden Kanununda ruhsat süresi toplam 60 yıldır.
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan 14.02.2019 kabul tarihli 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı maden kanununda II. grup ruhsat süresi 40 yıla düşürülmüştür. (24. Maddenin 3. Fıkrası "Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksan dokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir.)
Ancak ruhsatlar ait oldukları Kanun dönemindeki haklara sahip olduklarından; "Kahramanmaraş ili Pazarcık İlçesi dahilinde bulunan Sicil: 69069 (ER:2550761) sayılı II-A grubu işletme ruhsatının ilk yürürlük tarihi 11.04.2006 olup ruhsat toplam süresi 60 yıl olduğundan 11.04.2066 yılına kadar ruhsat uzatılabilir (42 Süresi vardır.)".
| : Kahramanmaraş |
|---|
| : Pazarcık |
| : Akkoyunlu |
| : 69069 |
| : 2550761 |
| : II-A Grup |
| : 11.04.2016 |
| : 11.04.2026 |
| : 42 yıl |
| : 92.19 ha |
| : 11.04.2006 (Ait olduğu kanun dönemine göre |
| toplam ruhsat süresi 60 yıl süreli) |
| : 41.29 ha |
| : Kalker |
| : 27.10.2006 |
| : 11.10.2018 |
| : İlk İşletme Projesinde 30.000 ton/ yıl- Son İşletme |
| Projesinde 150.000 ton/ yıl |
| : Mevcut |
| : İnceleme tarihine kadar uygulanmamıştır. |
| : Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A.Ş. |
| : Alsancak Ş. Nevres Bulvarı Kat: 7 NO: 3 Konak/ İZMİR |
| : Hasan Tahsin V. D. 9250410552 |
| : (232) 463 00 03/ (232) 463 00 04 |
| : [email protected] |
| : Tablo 29 |
| Pafta | Poligon Numarası | Sıra No | Sağa (Y) | Yukarı (X) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 337250.00 | 4134000.00 | |
| 1 | 2 | 338000.00 | 4134000.00 | |
| 1 | 3 | 338000.00 | 4133290.00 | |
| 1 | 4 | 337490.00 | 4133255.00 | |
| 1 | 5 | 337420.00 | 4133280.00 | |
| 1 | 6 | 337345.00 | 4133365.00 | |
| N38-a3 | 1 | 7 | 337355.00 | 4133440.00 |
| 1 | 8 | 337500.00 | 4133425.00 | |
| 1 | 9 | 337600.00 | 4133437.00 | |
| 1 | 10 | 337600.00 | 4133748.00 | |
| 1 | 11 | 337350.00 | 4133750.00 | |
| 1 | 12 | 337264.00 | 4133770.00 |
Proje alanına ait "Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü II-A Grup İşletme Ruhsatı ve İşletme İzni Ruhsatı" Şekil 29' de sunulmuştur.
Şekil 29. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü AR: 200704213 numaralı II-A Grup işletme ve arama ruhsatı.
"Kahramanmaraş ili Pazarcık İlçesi dahilinde bulunan Sicil: 69069 (ER:2550761) sayılı II-A grubu işletme ruhsatı için gerekli izinler alınmış olup, aşağıda sunulmuştur.
Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi, Akkoyunlu Köyü Balkayası Mevkiinde yer alan Sicil: 69069 ruhsat numaralı sahaya yönelik planlanan "69069 Ruhsat Numaralı II-A Grup Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı" projesi için alınan 01.03.2021 tarih ve E.6187 sayılı "ÇED Olumlu Kararı" bulunmaktadır. Karara esas ocak ve tesis üretim kapasitesi 2.152.008 ton/ yıl' dır. ÇED alanı 63.71 hektardır (Şekil 30).
Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi, Karabıyıklı Mahallesi Karakuyu Mevkii 228 parsel adresinde yer alan Kireç Fabrikası için alınan 09.02.2021 tarih ve E.202123 sayılı ÇED "Gerekli Değildir" kararı bulunmaktadır. Karara esas "Kireç Fabrikası" üretim kapasitesi 730.000 ton/ yıl' dır.
ÇED karar yazıları EK 11' de yer almaktadır.
Şekil 30 Ruhsat ve ÇED alanı genel yerleşim planı.
Ruhsat sahası dahilinde orman, şahıs ve hazine arazileri yer almaktadır. Mevcutta üretim faaliyeti gerçekleştirilen alanlar için gerekli mülkiyet izinleri ilgili kurumlardan alınmıştır.
Tesisin bulunduğu alanın 4352 m2 ' lik kısmı (tapuda 114 ada, 8 parselde kayıtlı) Vişne Madenciliğe ait tapulu arazidir (EK 11).
Ruhsat sahasında gerçekleştirilen madencilik faaliyetlerine yönelik Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığından 12.09.2022 tarih ve RHT.46.00.2022.GSM2.15 sayılı "2. Sınıf Kalker Ocağı" için "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı", 29.07.2021 tarihli RHT.46.00.2021.GSM2.38 sayılı "2. Sınıf Taş Kırma Eleme Tesisi" için "İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatı", 10.08.2023 tarihli RHT.46.00.2021.GSM1.4 sayılı "1. Sınıf Kireç Fabrikası" için "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK 11).
Vişne Madencilik uhdesindeki Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının içinde Karayolları 5.Bölge Müdürlüğü, kuzeyinde, kuzeydoğusunda ve güneyinde Çimko Çimento ve Beton Sanayi Ticaret A. Ş. II. grup ruhsatları bulunmaktadır. Sahanın kuzeybatısında ise Golden Maraş Madencilik İnşaat Gayrimenkul ve Ticaret Ltd. Şti. IV. grup maden ruhsatı bulunmaktadır (Şekil 31 ve Şekil 32; MAPEG, 2024 sorgu).
Şekil 31 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup maden ruhsatları.
Şekil 32 Sicil: 69069 (ER: 2550761) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup maden ruhsatları.
Proje çalışmaları; büro, arazi ve laboratuvar çalışmaları şeklinde yürütülmüştür.
Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü sınırları içinde kalan ruhsat sahası ve yakın çevresindeki köylerde birçok kalker ve agrega ocağı bulunmaktadır. Bu nedenle bölgenin potansiyeli oldukça yüksektir.
ER: 2550761 numaralı ruhsat sahadaki çalışmalar, 11.04.2016 yılında düzenlenen işletme ruhsat iznine dayanmaktadır. Bu kapsamda yapılan büro çalışmalarının büyük bir bölümü inceleme alanı ve yakın çevresinde bulunan kalker alanlarının jeolojisi, kimyasal özellikleri kireç agregası ve/ veya agrega olarak kullanımına yönelik rapor ve makalelerin yeniden gözden geçirilmesi, arazi çalışmaları sonucunda üretilen haritaların ArcGIS 10.8 programı kullanılarak çizilmesi, derlenen kimyasal (XRF) kayaç örneklerinin (yüzey ve sondaj numuneleri) ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarına, jeoteknik kayaç örneklerinin Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarına ve mineralojik- petrografik kayaç örneklerinin Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği laboratuvarlarına gönderilmesi, laboratuvarlardan gelen analiz sonuçları ve arazi çalışmalarının (jeolojik gözlemler) birlikte değerlendirilmesi ve rapor yazımı şeklinde yürütülmüştür.
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 7 adet kimyasal ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası (EK 1) ve revizyonu tamamlamak için 22 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır (Tablo 32 ve Şekil 33).
| Koordinat Sistemi | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No | Gözlem Noktası |
Örnek Türü |
UTM_ED50_Zon 37 | Örnek Türü | Analiz Türü | |||
| X (m) | Y (m) | |||||||
| 1 | GZ001 | 18512 | 337465.00 | 4133735.00 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz | ||
| 2 | GZ002 | 337563.00 | 4133680.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 3 | GZ003 | 337565.00 | 4133617.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 4 | GZ004 | 18513 | 337577.00 | 4133600.00 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz | ||
| 5 | GZ005 | 337619.00 | 4133617.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 6 | GZ006 | 18514 | 337711.00 | 4133665.00 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz | ||
| 7 | GZ007 | 337800.00 | 4133651.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 8 | GZ008 | 18515 | 337876.00 | 4133724.00 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz | ||
| 9 | GZ009 GZ010 GZ011 |
337974.00 | 4133749.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 10 | 337435.00 | 4133280.00 | Gözlem Noktası | - | ||||
| 11 | 18516 | 337458.00 | 4133291.00 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz | |||
| 12 | GZ012 | 18517 | 337495.00 | 4133337.00 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz | ||
| 13 | GZ013 | 18518 | 337677.00 | 4133460.00 | Kayaç | Kimyasal (XRF) Analiz | ||
| 14 | GZ014 | 337867.00 | 4133350.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 15 | GZ015 | 337678.00 | 4133043.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 16 | GZ016 | 337673.00 | 4132927.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 17 | GZ017 | 337819.00 | 4132908.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 18 | GZ018 | 337511.00 | 4132907.00 | Gözlem Noktası | - | |||
| 19 | GZ019 | 18010 | 337446.41 | 4133474.44 | Kayaç | Jeoteknik Analiz | ||
| 20 | GZ020 | 18011 | 337471.83 | 4133688.51 | Kayaç | Jeoteknik Analiz | ||
| 21 | GZ021 | 18012 | 337474.73 | 4133691.99 | Kayaç | Jeoteknik Analiz | ||
| 22 | GZ022 | 18013 | 337571.70 | 4133685.17 | Kayaç | Jeoteknik Analiz |
Şekil 33 Ruhsat alanına ait "Gözlem Noktaları" haritası.
Sahadan derlenen veriler 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritasına işlenmiştir. Tüm veriler değerlendirilerek orman izin alanı içinde kalan yollarda toplam 9 adet arama sondajı belirlenmiştir (EK 1, EK 2 ve EK 4). Paletli sondajlarda HQ çaplı tij kullanılmıştır. Sondaj çalışmalarına 21.11.2023 tarihinde başlanılmış ve 08.01.2024 tarihinde tamamlanmış olup, toplamda 1230.00 m sondaj yapılmıştır.
Ruhsat sahasında gözlenen kalkerin (kireç ve agrega) sınırlarının ve kalınlığının ortaya çıkarabilmek amacı ile yapılan 9 adet sondaj çalışmasından 257 adet kimyasal analiz için numune alınmıştır (EK 5). Loglama ve örnekleme çalışmaları sırasında, numune adedinin %10.33' ü kadar standart numune (toplam 10 adet; 3 adet AMIS0461, 7 adet AMIS0250) ve ikiz numune (9 adet) kullanılmıştır. Ayrıca numune sayısının %10' u kadarda dış laboratuvara numune (43 adet) gönderilmiştir. Dış laboratuvar için Vişne Madencilik Üretim Tic. A.Ş.' ye ait kimyasal analiz laboratuvarı kullanılmıştır.
Çalışma sahasında, mevcut kayaç türlerinin kimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla yüzeyden 7 adet kayaç, sondaj çalışmalarından ise 257 adet karot numunesi (Numunelerin 3 adeti AMIS0461, 7 adeti AMIS0250 standart ve 9 adeti ikiz numunedir.) ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarlarına analize gönderilmiştir.
Analize tabi tutulacak numunelerin tamamı kırılarak D85- 2 mm boyutuna getirilir. Kırılan numune" Riffle Splitter" ile bölünerek 1 kg numune öğütücü ile öğütülerek D85- 75 μm öğütülür.
Öğütülen numune 50 ton/ cm2 pres basıncında pressed pellet haline getirilir. Pressed pellet haline getirilen numune Dalga boyu dağılımlı (WD) ve min. 4kW ışın kaynağı gücüne sahip XRF cihazında kalibrasyon eğrileri oluşturularak okumaları yapılır. Alınan sonuçlar TS EN ISO
IEC 17025: 2017 standardı ve CRISCO standartlarına uygun QA/ QC prosedürü ile kontrol edilerek raporlanır (EK 5).
Ruhsat sahasında 10 adet karottan (sondajda kesilen birimlerin devamlılığına yönelik) minerolojik- petrografik numune alınmıştır.
Minerolojik- petrografik numuneler Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği laboratuvarlarında kesilerek, standart (28x 48x 1 mm) ebadındaki cam slayt (lam) üzerine araldit kullanılarak yapıştırılmış ve aşındırıcı tozlarla inceltilerek, ince kesit haline getirilmiştir. Hazırlanan kesitler fotoğraf makinesi ile donatılmış NIKON ECLIPSE E400 POL marka polarizan mikroskopta incelenerek fotoğraflanmış (Şekil 34 ve Tablo 33; EK 6) ve raporlanmıştır.
Şekil 34 İnce kesitlerin incelenip fotoğraflandırıldığı Nikon Eclipse E400 POL marka mikroskop.
| Tablo 33 Nikon Eclipse E400 POL Marka Mikroskopta Kullanılan Objektifler ve Oküler, Çizgisel Ölçek | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Objektif | Oküler | Çizgisel Ölçek | ||||||
| 2.5 | 10 | 500 µm | ||||||
| 5 | 10 | 250 µm | ||||||
| 10 | 10 | 125 µm |
Ruhsat alanında görülen birimlerin agrega olarak değerlendirilmesine yönelik yüzeyden 4 adet jeoteknik numune alınmış olup, her bir numune ayrı ayrı "Doğal Su Muhtevası (%) için TS EN ISO 17892- 1, Doğal Birim Hacim Kütle (g/cm3 ) için TS EN ISO 17892- 2, Elek Analizi için TS EN ISO 17892- 4, Los Angeles Aşınma Deneyi (%) için TS EN 1097- 2, Metilen Mavisi MB (g/kg) için TS EN 17892- 11, Na2SO4 Don Kaybı (%) ve Mg2SO4 Don Kaybı (%) için TS EN 1367- 2 için Tane Yoğunluğu rs (Mg/m3 ) için TS EN ISO 17892- 3, Alkali Reaktivite Kimyasal Analiz için TS 2517, Porozite için TS EN13755, Su Emme (%) için TS EN13755 ve Organik Madde Tayini için TS EN 1744- 1" standardında hazırlanmış, deney yapılmış ve raporlanmıştır.
Rapor kapsamında yapılacak kinematik ve nümerik analizler için ise sondaj kuyularından 13 adet jeoteknik karot numune alınmış olup, her bir numune ayrı ayrı "Doğal Birim Hacim Kütle (g/cm3 ) için TS EN ISO 17892- 2, Tek eksenli Basınç Dayanımı Tayini (MPa) için TS EN 1926, Tek eksenli Basınç Dayanımı Tayini- Don Sonu Basınç (MPa) için TS 699, Üç Eksenli Basınç
(UU) için TS 699, Elastisite Modülü (N/mm2 ) ve Poisson için TS 2030, Porozite ve Su Emme (%) için TS EN13755" standardında hazırlanmış, deney yapılmış ve raporlanmıştır (EK 7).
Proje sahası, Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Saha Kahramanmaraş şehir merkezin yaklaşık 35 km güneydoğusundadır. Sahanın 1.50 km kuzeydoğusunda Akkoyunlu ve 3.5 km doğusunda Başçeşme Köyleri bulunmaktadır. Ruhsat sahası 1/ 25.000 ölçekli Gaziantep N38- a3 paftasında yer almaktadır.
Sahası, 11.04.2016 tarihinde Sicil: 69069 (ER: 2550761) ruhsat numarası ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından (MAPEG) Vişne Madencilik Üretim Tic. A. Ş. 'ye tahsis edilmiştir. Ruhsat sahası 92.19 hektarlık bir alana sahip olup, 41.29 hektarlık izin alanı mevcuttur.
Bölgedeki önemli yükseltiler Karaziyaret Tepesi ve Kıraç Tepesidir. Saha yakın çevresinde önemli akarsu bulunmamakta olup, ruhsatın batısından kuzey- güney uzanımlı sulama kanalı geçmektedir. Ayrıca bu sulama kanalını besleyen Akçakoyunlu, Kurt ve Şarlak gibi mevsimlik dereler de ruhsatın yakın çevresinde mevcuttur. "Vişne Madencilik Narlı" işletme sahasının genişletilmesini kapsayan projeye ulaşım, fabrikaya ulaşan yollar ve Gaziantep-Kahramanmaraş D835 yolu kullanarak sağlanabilmektedir (Şekil 35, Şekil 36 ve Şekil 37).
Şekil 35 Ruhsat alanını gösterir 'Ulaşım' haritası.
Şekil 36 Ruhsat alanının 'Topografik/ Yer Bulduru' haritası.
Şekil 37 Ruhsat alanını gösterir 'Google Earth Uydu' haritası.
Kahramanmaraş İli dahilinde 93 hektar alan için Teyha İnşaat Kum Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 12.02.2004 tarih ve 0462 sayılı mermer arama ruhsatı ilk müracaatına istinaden 03.03.2004 tarihinden geçerli olmak üzere 92.18 hektar alan için Sicil: 69069 (ER: 2550761/ AR: 91841) numaralı "Mermer Arama" ruhsatı düzenlenmiştir.
Sicil: 69069 (ER: 2550761/ AR: 91841) numaralı "Mermer Arama" ruhsatı 14.04.2005 tarihinde Saraylı Madencilik Taşımacılık İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi' ne devredilmiştir.
Sicil: 69069 numaralı "Mermer Arama" ruhsat sahası ile ilgili olarak 05.12.2005 tarih ve 104381 sayılı dilekçe ekindeki işletme projesi (Yıllık 30.000 ton üretim beyanı var.) ile "II. Grup Maden İşletme Ruhsatı" ve "Kalker işletme" izni talep edilmiştir. 92.19 Hektar alan için 11.04.2006 tarihinden geçerli ve 10 yıl süreli Sicil: 69069 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsatı" düzenlenmiştir.
Sicil: 69069 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat" sahası ile ilgili olarak 167.300 m2 proje alanı için 20.09.2006 tarih ve "Taş (Kalker) Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesine "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı verilmiştir.
23.08.2006 Tarih ve 850 sayılı "Bakanlık Oluru" ile 19.915,16 m2 alan için "Orman İzni alınmıştır.
Kahramanmaraş İli İl Özel İdaresinin 10.07.2006 tarih ve B.05.4.Ö.i.M.4.46.01.06/GSM-2054 sayılı GSM kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatına müracaat edilmiştir.
Sicil: 69069 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat" sahasında bulunan 6.51 hektar alan için 27.10.2006 tarihinden geçerli "Kalker İşletme İzni" düzenlenmiştir.
Kahramanmaraş İl Özel İdaresince 31.025 m2 alanda "Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" için 21.05.2007 tarih ve 111 sıra numaralı "2. Sınıf GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı)" düzenlenmiştir.
Kahramanmaraş Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce ''Kalker Ocağı" projesi için 31.05.2013 karar tarih ve 2013/ 19 karara sayısıyla "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı" verilmiştir.
Kahramanmaraş Valiliği Pazarcık Kaymakamlığı Narlı Belediye Başkanlığınca 92.19 hektarlık alanda "Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" için 19.03.2008 tarih ve 14 sayılı "2. Sınıf GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı)" düzenlenmiştir.
20.11.2014 Tarih ve 145639 sayılı dilekçe ve ekindeki belgelerle "Kalker İşletme İzin Alanı" genişletme talebinde bulunulmuş olup, 26.02.2015 tarih ve 1388 sayılı olurla 6.51 hektarlık kalker izin alanı 13.99 hektara çıkarılması uygun bulunmuştur.
Sicil: 69069 sayılı ll (A) grubu (kalker) ruhsat sahası ile ilgili olarak ruhsat sahibi tarafından verilen 11/04/2016 tarih ve 48198 sayılı dilekçe ve ekindeki belgelerle temdit talep edilmiş (yıllık üretim beyanı 150.000 ton) ve 24/01/2018 tarih ve E.800166 sayılı olurla talep uygun bulunmuş, ruhsatın temdit edilmesi ve mevcut koordinatlar dahilinde 6.51 ha izin alnı düzenlenmesi uygun görülmüştür. 11.10.2018 Tarihinde 92.19 hektar alan için 11.04.2016 tarihinden geçerli ll (A) grubu işletme ruhsatı ve 6.51 hektar alan için ll (A) grubu (kalker) işletme izni düzenlenmiştir.
Sicil: 69069 numaralı ll (A) grubu işletme ruhsatı 21.02.2019 tarihinde Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine devredilmiştir.
Sicil: 69069 numaralı ll (A) grubu işletme ruhsatı için 31.12.2021 tarihinde E maden sisteminden verilen EBYS03866MIP20242550761 sayılı işletme projesi ile "Kalker" işletme izin alanı genişletme talep edilmiş olup 02.05.2019 tarihinde 13.99 ha alan için ll (A) grubu (kalker) işletme izni düzenlenmiştir.
Ruhsat hukuku boyunca yıllık üretim miktarları;
2023 yılı sonu itibarı ile ruhsat sahasından üretilen toplam kalker miktarı 1.723.656,71 tondur.
İklim: Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi "Köppen İklim Sınıflamasına" göre kışı ılık, yazları çok sıcak ve kurak iklimdir (Csa). İlin, Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1930- 2022 ölçüm periyoduna göre ortalama en yüksek sıcaklığı Temmuz (45.2 ºC) ve ortalama en düşük sıcaklığı Şubat (-9.6 ºC) ayıdır. Aylık toplam yağış miktarı ortalaması 130.6 mm ile Aralık' tır (URL 1).
Bitki Örtüsü: İl topraklarının % 42' si orman ve fundalıklarla, % 27' si ekili- dikili alanlarla, % 24' ü çayır ve mer' alarla kaplıdır (URL 2).
Dağların çoğu orman ve makiliktir. Andırın ve Elbistan İlçelerinde orman alanları zengindir. Ovalar bozkır görünümündedir. Ormanlarda çam, meşe, kayın, ardıç, sedir, köknar ve şimşire rastlanır. Zeytinlik ve bağları oldukça geniş yer tutar (URL 2).
Morfoloji: Kahramanmaraş İli 14.346 km²' lik yüzölçümü ile Türkiye' nin 11. büyük vilâyeti durumundadır. 37°- 38° Kuzey paralelleri ile 36°- 37° doğu meridyenleri arasında yer alır. Merkez İlçe deniz seviyesinden 568 m yükseklikte olup, ilin kuzey kesimleri oldukça dağlıktır. Yeryüzü şekilleri genellikle Güneydoğu Torosların uzantıları olan dağlarla bunlar arasında kalan çöküntü alanlarından oluşmaktadır. Arazi yüksekliği 350 metreden 3000 metreye kadar çıkan ilde, geniş ovalar vardır. Bunlar; Gâvur, Maraş, Göksun, Aşağı Göksun, Afşin, Elbistan, Andırın, Mizmilli, Narlı ve İnekli Ovalarıdır (URL 3).
İlin belli başlı dağları ise; Nurhak, Binboğa, Engizek, Uludaz ve Ahırdağı' dır. Ceyhan nehri ile Aksu, Bertiz, Erkenez, Göksu, Göksun, Hurman, Körsulu, Sarsap ve Söğütlü Çayları ise başlıca akarsularıdır (URL 3).
Toprakların %59.7' sini dağlar, %24' ünü platolar ve %16.3' ünü de ovalar teşkil eder (URL 3).
Su: İncelemeye konu olan 69069 ruhsat numaralı II (A) grubu taş ocağı ve kırma- eleme tesisi faaliyet alanı içerinden geçen bir akarsu bulunmamaktadır. En yakın akarsu Aksu Çayı olup, çayın en yakın noktasının faaliyet alanına uzaklığı 5.9 km' dir. Faaliyet alanları 1/ 25.000 ölçekli topografik haritalardan Gaziantep N38- a3 paftasında yer almaktadır. Proje alanı Ceyhan Havzası ile Fırat- Dicle havzasını ayıran havza sınırına mücavir olup, Narlı ovasının doğusunda ve Ahır Dağı eteklerinde bulunmaktadır. Faaliyet alanının bulunduğu topoğrafyada ana akarsu olmamasına karşın, yüzey sularını tahliye eden irili- ufaklı kuru derelerin oluşturduğu drenaj ağı bulunmaktadır. Topografik harita üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda, proje alanının içinden geçen iki kuru dere tespit edilmiştir (Şekil 38).
Şekil 38 Ruhsat alanı ve çevresi su varlığı.
Barınma ve Çalışma Alanları Yol: Proje sahasına en yakın konut, proje sahasının yaklaşık 1950 m kuzeydoğu yönünde Akkoyunlu köyü konutlarıdır. Ayrıca proje alanının yaklaşık 270 m güneybatı yönünde tavuk çiftliği bulunmaktadır.
Söz konusu faaliyet alanında çalışan personelin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla prefabrik şantiye binası kurulmuştur. Barınma ihtiyacı gerekmesi halinde bu şantiye alanından yada ilçe ve il genelindeki konaklama alanlarından karşılanmaktadır.
Proje sahasının batı yönünden D- 835 Kahramanmaraş- Gaziantep karayolu geçmektedir. Faaliyet sahasına ulaşım Kahramanmaraş- Gaziantep D- 835 karayolu ile sağlanmaktadır.
İnsan Kaynakları/ İstihdam: 13.06.2023 Tarihli ve Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odasından alınan güncel "Kapasite Raporuna" göre mevcut durumda 83 personele ihtidam sağlanmaktadır. Çalışanların sosyo- ekonomik ihtiyaçlarına yönelik denetimler şirket bünyesinde yer alan İnsan Kaynakları uzmanı/personeli tarafından takip edilmektedir. Bölgede ve civar mahallelerde, hatırı sayılır bir oranda madencilik ve enerji üzerine iş yerleri olmasından dolayı; yetişmiş işçi ve işe yatkınlığı olan personel potansiyeli oldukça fazladır.
Haberleşme: Proje sahasının batı yönünden D- 835 Kahramanmaraş- Gaziantep karayolu geçmektedir. Faaliyet sahasına ulaşım Kahramanmaraş- Gaziantep D- 835 karayolu ile sağlanmaktadır. Yine çalışma sahasında telsiz vb. iletişim araçları ile haberleşme sağlanmaktadır.
Elektrik: İşletme kapsamında gerekli olan elektrik enerjisi, mevcut hatta bağlantı yapılarak sağlanmaktadır. Alanda trafo bulunmaktadır.
Yakıt: İş makinalarında kullanılan akaryakıt, tankta depolanmakta ve ihtiyaca göre iş makinalarına ikmal edilmektedir.
Bakım Tesisleri: Makina parkurunda ki iş makinaları ve kamyonların bakım ve müdahale edilecek nispeten küçük arızalar için işletmede bakım alanı oluşturulmuştur. Normal akışta makine ekipmanlar yetkili servislere götürülerek bakımları yaptırılmaktadır.
Malzeme Depolama: İş makine ve ekipmanların genel sarf malzemeleri ve bir takım yedek parçaları makine ikmal atölyesinde bulunan depoda bulundurulmaktadır. Genel bakım esnasında saptanan stokta bulunmayan malzemeler ise sürekli tedarikçilerden sağlanmaktadır.
Bakım Onarım: Sanayi açısından gelişmiş olan civar il ve ilçelere yakınlığından kaynaklı; bakım onarım tesislerine erişim ve gerekli malzeme ve ekipman tedariki açısından hem lojistik hem de konunun uzmanı ekiplere ulaşmak için avantajları bulunan bir konumu mevcuttur (Tablo 34).
| Makine Türü | Markası | Modeli | Üretim Yılı | Kullanım Amacı | |
|---|---|---|---|---|---|
| Paletli ekskavatör | Sany (kiralık) | SY 335C | 2021 | Yükleme blok kırma | |
| Paletli ekskavatör | Sumitomo | SH380LHD-7 | 2023 | Yükleme Yükleme Nakliye |
|
| Latikli loder | SDLG | L948 | 2022 | ||
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | ||
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | Nakliye | |
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | Nakliye | |
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | Nakliye |
Sosyokültürel Altyapı: Kahramanmaraş' ın ekonomik yapısı Cumhuriyet' in kuruluşundan 1980' li yıllara değin tarım, hayvancılık ve küçük el sanatlarına dayalı olarak gelişme göstermiştir. Gerek coğrafi konumu gerekse de iklim yapısının ekip biçmeye elverişli olması nedeniyle başlarda tarım, ekonominin öncü sektörü olmuştur. İşbu rapora konu ruhsat sahası özelinde çalışanların alışveriş, konaklama vb. ihtiyaçlarını da bölgeden karşılaması sonucu yörede ekonomik bir hareketlenmeye sebep olacaktır.
Çalışma alanı ve yakınlarında yapılmış olan önemli jeolojik çalışmalar ve sonuçları aşağıda sunulmuştur.
Kober (1915), İslahiye Amik Gölü grabeninin Anadolu Orojenik Bölgesi ile Arap Platosu fasiyesi arasında kesin bir sınır olduğunu belirterek, Gavur Dagları' nın bir "İtki" fayı olduğunu ve "İtki hattı" boyunca intrüzyon yapan serpantinitlerin Arap Platformuna ait bazaltlar üzerine itildiğini savunur ve çizdiği jeolojik kesitlerde Arap Platformuna ait tabakaların serpantinitler altına daldığını gösterir.
Blumenthal (1938), Suriye Levhasıyla Toroslar' ın ilişiksinin, Kober' in (1915) dediği gibi sürüklenimli olmadığını ifade eder. Amanos Dağlarının doğu kenarındaki fayın, bu iki ünitenin yan yana gelmesini sağlayan unsur olduğunu, Amanoslar' ın da büyük bir kıvrımdan oluştuğunu belirtmiştir. Ayrıca bu kıvrımın çekirdeğinde bulanan kırıntılı çökellerin ise Silüriyen yaşında olduğunu, bunları örten karbonatların da muhtemel Devoniyen olduğunu ifade etmiştir.
Stchepinsky (1943), Maraş- Antep dolaylarında 1/ 100.000 ölçekli jeoloji haritası yapmıştır. Doğu Toroslar' ın Antitoroslar' ın tortul çökellerinin Erken Silüriyen- Geç Devoniyen ve belki de Erken Karbonifer yaşlı kuvarsitlerden, şistlerden ve kalkerlerden oluştuğunu ifade eder. Permiyen yaşlı çökellerin olmadığını belirtir. Karbonatlardan oluşan Triyas yaşlı çökellerin ise Paleozoyik yaşlı birimler üzerinde diskordans olarak bulunduğun belirtir.
Ortynsky (1945), bölgede yaptığı çalışmada, Türoniyen- Lütesiyen aralığında gelişen kayalardan bahseder. Bunları, Türoniyen/ Kampaniyen yaşlı serpantinler; Kampaniyen öncesinde radyolaritli seri ve flişe benzer seriler ile Senomaniyen yaşlı fosil içermeyen dolomitler; Türoniyen- Erken Senoniyen yaşlı çörtlü kireçtaşları; Senoniyen yaşlı, glokonitli kumtaşları, marnlar ve kireçtaşları olarak ayırt eder. Ayrıca bölgede; Erken Eosen yaşlı, boz marnlar, beyaz kireçtaşları ve tebeşirler; Orta Eosen yaşlı, killi- tebeşirli kireçtaşları ve tebeşirli marnlar; Lütesiyen yaşlı çörtlü kireçtaşları; Geç Eosen yaşlı tebeşirli ve killi masif kireçtaşları; Oligosen yaşlı tebeşirler; Miyosen yaşlı tebeşirli killi kireçtaşları ayırtlamıştır. Bunların dışına Cengin pikrit daykı (Erken Eosen' den genç, Lütesiyen yaşta) ve bazalt örtüsünden (Pliyosen) bahseder.
Tolun (1956), Gaziantep- Besni- Birecik arasında yaptığı çalışmalarda Kampaniyen' in resifal lite kumlu kalker seviyeleri ile; Maastrihtiyen' nin gri, yeşilimsi, killi ve marnlı seviyelerle; Paleosen- Alt Eosen' in kalker ara katkılı tebeşirli marnlarla; Eosen' in önce sık dokulu resif kalkeri ve sonra tebeşirli marn ve tebeşirli kompakt kalkerlerle; Miyosen' in ince taneli gre, arjilli gre ve ara kumlu kalker seviyeleri ile; Pleystosen' in konsolide olmamış konglomeralarla ve nihayet eski alüvyonlar akarsu taraçalarını kapsayan çakıl yığınları ile temsil olunduğunu belirtmiştir. Yazar, bu yörenin Besni- Adıyaman Bölgesi' nin güneye doğru doğal bir devamı olduğunu ve burada; 1. Ultrabazik ve volkanik faaliyetlerin geliştiği karışık çökelme ve büyük faylar bölgesini oluşturan orojenik fasiyesli fliş zonu tektoniği ile 2. Geniş kıvrımlı ve magmatik hareketlerden uzak havza tektoniğinin etkin olduğunu ifade eder.
Güvenç (1973), Gaziantep- Kilis bölgesinde yaptığı çalışmada bölgenin stratigrafisine ilişkin veriler elde etmiştir. Bu bağlamda, Alt Kretase (Vallanjiniyen)- Miyosen aralığında denizel çökellerin bulunduğunu belirlemiştir. Bölgenin stratigrafisini, alttan üste doğru; Neokamiyen-Santoniyen yaşlı Sabunsuyu Formasyonu, Kampaniyen- Maastrihtiyen yaşlı Bozova Formasyonu, Maastrihtiyen- Paleosen yaşlı Germav Formasyonu, Eosen yaşlı Aslansuyu Formasyonu, Akitaniyen yaşlı Gaziantep Formasyonu olarak ayırtlamıştır. Alt Kampaniyen-Akitaniyen aralığında çökelmezlik olduğunu ve Akitaniyen çökellerinin ise bölgeye transgresif olarak geldiğini, Akitaniyen sonrasında da denizin bölgeden tamamen çekildiğini belirtmiştir.
Yoldemir (1987, 1988), "Suvarlı- Haydarlı- Narlı- Gaziantep arasında kalan alanın jeolojisi, yapısal durumu ve petrol olanakları" adlı çalışmasında; bölgedeki allokton ve otokton kesimleri ayrı ayrı ele almış ve bunların stratigrafik özelliklerinden bahsetmiştir. Ayrıca bunların yapısal özelliklerine ve bölgenin petrol açısından önemine değinmiştir. "Sakçagöz, Kartal,
Yaylacık (Gaziantep batısı) civarının jeolojisi, yapısal durumu ve petrol olanakları" adlı çalışmasında, bölgedeki birimleri allokton ve otokon diye ikiye ayırarak incelenmiş ve bu birimlerin stratigrafisini, yapısal durumlarını açıklamıştır. Ayrıca, elde ettiği veriler ışığında, petrol açısından önemine değinmiştir.
Ulu vd. (1991), Arap platformunun bir bölümünde yaptıkları çalışmada bölgedeki litostratigrafi birimleri ile Geç Senozoyik yaşlı volkanitlerin varlığını belirlemişler ayrıca bölgenin jeodinamik evrimini ortaya koymuşlardır.
Terlemez vd. (1992), Gaziantep- Pazarcık- Sakçagöz- Elbeyli- Oğuzeli arasında kalan alanın 1/ 25.000 ölçekli jeoloji haritalarını yapmışlardır. Arap otoktonu ile Kenar kıvrımlarını oluşturan birimleri "Otokton ve Allokton Birimler" olmak üzere ikiye ayırırlar. Otokton birimlerin 2700 m civarında kalınlık sunduğunu ve Neokomiyen' den Alt Miyosen' e kadar düzenli ve kesiksiz bir istif sunduğunu, allokton birimlerin ise bölgeye Maastrihtiyen' de yerleştiğini ve karmaşık bir yapılarının olduğunu ifade ederler. Otokton ve allokton birimleri Orta- Geç Miyosen yaşlı akarsu- göl çökelleriyle, Geç Miyosen yaşlı bazalt ve Pliyosen yaşlı akarsu- göl çökellerinin örttüğünü belirtirler. Bölgeyi etkileyen tektonik aktivitelerin Güney Anadolu' daki tektonik özellikleri yansıttığını söylerler.
Terlemez vd. (1997), yaptıkları çalışma ile bölgede allokton ve otokton konumlu kaya birimlerinin varlığını belirlemişlerdir. Allokton konumlu kayaları Koçali- Karadut Karmaşığı ve ofiyolit napı ayırmışlardır. Otokton konumlu kaya birimlerinin ise Maastrihtiyen- Geç Miyosen yaş aralığında çökelmiş kayalardan oluştuğunu tespit etmişlerdir.
Oğlakçı (2004), Oğlakçı vd. (2009), yapmış olduğu çalışmada, bölgedeki kaya birimlerini Triyas- Jura yaşlı Cudi grubu karbonatları, Geç Kretase yaşlı Koçali ve Karadut alloktonları, Kastel Çanağı' nın otokton birimlerinden olan Germav Formasyonu, bölgeye Ahır Dağı Bindirmesi ile yerleşen Eosen yaşlı Midyat Formasyonu, Tersiyer kenar havzası çökellerinden olan Kuzgun Formasyonu ve bütün bu birimleri açısal uyumsuzlukla örten alüvyonlar şeklinde ayırtlamıştır.
Anıl vd. (2008), yaptıkları çalışma ile, ANS Evri (Pazarcık- Kahramanmaraş) dolayı Eosen yaşlı kireçtaşı mermerinin fiziksel, mekanik özellikleri ile Pazar potansiyeli araştırılmıştır. Bunun için, açılan mermer ocağı ayna yerlerinden alınan örneklerin petrografik değerlendirilmeleri yapılarak temel mühendislik özellikleri ortaya konmuş ve ruhsat alanı dolayının jeoloji haritası hazırlanmıştır. Eosen yaşlı, kalın- masif katmanlı kireçtaşları bölgede bej- kirli beyaz renkli olup parlatılmış yüzeyinde ton farkı sunmazlar. Alınan örneklerde, mikritik zeminde Eosen yaşını veren çeşitli fosiller görülmüş olup, bioklastların çevresi genellikle mikritik zıhlı, iç kısımları da ince sparikalsit kristalleriyle doldurulmuştur. Alarizin Red- S ile yapılan boyama deneyinde dolomit gözlenmemiştir.
Sümengen (2014), yaptığı çalışmada; birbirleriyle tektonik ilişkili Göksun Ofiyoliti, Engizekdağı Birliği, Engizekdağı Ekaylı Zonu, Allokton birimler ve Güneydoğu Anadolu Otoktonu' na ait birimlerle bunları uyumsuz olarak örten Pliyosen ve Kuvaterner yaşlı çökellerin varlığını belirlemiştir. Araştırmacı Güneydoğu Anadolu Otoktonuna ait çökel kayaların allokton kayabirimleri üzerine açısal uyumsuz olarak geldiğini ifade ettiği çalışmada bu kayaların Maastirhtiyen- Kuvaterner zaman aralığında çökelmiş olduğunu tespit etmişlerdir.
Bölgede birbirleriyle tektonik ilişkili Göksun Ofiyoliti, Engizekdağı Birliği, Engizekdağı Ekaylı Zonu (Sümengen, 2014) ve farklı havza koşullarını yansıtan, her biri ayrı tektonostratigrafik birlik niteliğindeki kayastratigrafi birimleri; Geç Senoniyen yaşlı Akçalı-Bozkaya Ofiyolitli Karışığı, Geç Kretase yaşlı Tekirova Ofiyoliti, Kambriyen- Geç Kretase yaşlı Bahçe Napı, Jura- Geç Kretase yaşlı Kabaktepe Formasyonu; İnfrakambriyen- Geç Kretase yaşlı düşük dereceli metamorfik kayaçlardan oluşan Uludaz Napı ve Geç Maastrihtiyen- Geç Miyosen yaşlı çökellerden oluşan İslâhiye- Sakçagöz- Türkoğlu havzası ile Misis- Andırın-
Yenicekale havzasına ait Tersiyer çökel kayaları olarak tanımlanmıştır. Bölgedeki tüm temel kayalar ile Misis- Andırın- Yenicekale havzasına Oligosen- Miyosen yaşlı çökel kayalar, Geç Miyosen yaşlı Burgaçlı bazaltı tarafından kesilmiştir (Usta vd. 2015, 2017; Usta, 2018; Şekil 39).
Bölgede nap yerleşimi, Geç Kretase sonuna kadar devam etmiş, Geç Miyosen sonu yatay hareketlerle de birimler, güneye doğru ilerleyerek imbrike bir yapı oluşturmuşlardır.
İnceleme alanını da içine alan bölge ve çevresinin sınırlı kesimlerinde jeolojik ve paleontolojik araştırmalar sonucunda değişik yaş bulguları, farklı formasyon tanımlamaları ve metamorfizma bulguları elde edilmiştir (Otrynski, 1945; Wilson ve Krummenacher, 1957; Brown, 1959; Bryant, 1960; Dean ve Krummenacher, 1961; Güleç Hatunoğlu, 1961; Niehoff, 1962; Ketin, 1966; Atan, 1969; Lahner, 1969, 1972; Ishmawi, 1969, 1972; Schwan, 1971; Oral, 1972; Güvenç, 1973; Şenol, 1973; Aslaner, 1973; Demirtaşlı, 1973; Eroskay vd. 1978; Yalçın, 1980 a, b; Yılmaz vd. 1984; Günay, 1984; Önalan, 1985/ 86; Yoldemir, 1987, 1988; Aksay vd. 1988; Demirkol, 1988; Duran vd. 1988; Bozkaya vd. 2009; Demircan ve Usta, 2012; Demircan vd. 2012; Usta vd. 2015, 2017; Bayrak, 2017; Usta, 2018, 2022).
Ruhsat alanına ait bölgesel jeoloji haritası ve bölgesel genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti aşağıda sunulmuştur (Şekil 39, Şekil 40).
Şekil 39 İnceleme alanı ve çevresindeki Ana Tektonik Birlikler ve önemli yapı unsurlarını gösteren harita (Şenel, 2002).
| NETER | SEMI | KAT | ETRNASYON | EXE | ĝ KALINLIK |
KAYATÜRÜ | ACIKLAMALAR | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| KUVATERNER | Californian $-UV1MNLZ11X$ |
|||||||||
| OL KLOSEN MINOSEN | ISU | Yavuzeli | 60 m | Yayuzeli Bazalta Siyah, kabya, kimsur mikli gövenekli, kabit, upidai, klorit dirigula- hy states the cyris. agreemy se of $-15154512178$ |
||||||
| Gaziantep | E ž, |
Killi, ubestift to conta kinyoni | ||||||||
| Orta | Hoya | 240 m | TITLET | Delamit :Cort bast ve yumula beyaz san sekar dologiu.orta-kalto tabelesh sarotas renkti Ninwould's Kirt Sparitik dokuba Contil Kirocsaji Summittli Ker |
||||||
| $\approx$ L) ⊱ m sh. œ |
EOSEN | Ę | Aslansuyu | E EZS 1 |
Marri Silttag Nummaln0 Ker Civilia Kircclasi Martt Dolitik Kingtoni Conta Kirectini Silnas-Man-Cemeria- Man-Camatago |
|||||
| Ш ⊨ |
PALEOSEN | Daniyen-Selandiyen-Tanesiyen | Germay | 135 m | Dolatk Kiregaran Cim Nodahij Algil Kirectas: Oolea, Kirectasi. Certis Kingday. Killagi-kBlkgvenant |
|||||
| BEET TITLY COT | Besni | 75 m | Rudisti Kireetan Gri, beyar eraka, mayit. bol midist themergent asker lot |
ъ | ||||||
| KRETAS | 命 | Kampon-Min | crbüzck | 防雨 | Cakaltage Kinnigg better ladye replate kotti- hoylumidi. Iyi yevarlamu, polijenik, çoğu offstofft kölkenli, eurosa-kunt çırmıntolu, ince- silitasi-kitap ara katkita UVLNBIUGLIS: |
|||||
| Tekirova Ofiyoliti |
Acquement, bandweiti, Basii, postiserii |
Şekil 40 GD Anadolu Otoktonu örtü birimlerine ait genelleştirilmiş stratigrafi kesiti (Usta vd. 2017).
Bölgede Güneydoğu Anadolu Otoktonuna ait örtü kayaları oldukça yaygın olarak izlenir. İstif bölgedeki temel kayaları açısal uyumsuz olarak örter. Havzada; Geç Maastrihtiyen yaşlı Terbüzek Formasyonu ve Besni Formasyonu, Geç Maastrihtiyen- Paleosen yaşlı Germav Formasyonu, Erken Eosen yaşlı Aslansuyu Formasyonu, Orta- Geç Eosen yaşlı Hoya Formasyonu, Geç Miyosen yaşlı Yavuzeli Bazaltı ile Pliyo- Kuvaterner çökelleri yer alır (Terlemez vd. 1997; Sümengen, 2014; Usta vd. 2015, 2017; Usta, 2018; Şekil 39).
Çakıltaşı, kumtaşı ve çamurtaşlarından oluşan birim, Gossage (1959) tarafından adlandırılmıştır. Birim genel olarak kırmızı, kahve, bordo, sarımsı yeşil, pembe, ye yer alacalı renkli, dağılgan, yarı köşeli, az yuvarlak, kötü- orta boylanmalı, çoğu ofiyolit, çört, çamurtaşı ve kireçtaşından türeme çok tür çakıllı, kum- çamur çimentolu çakıltaşı- kumtaşı- silttaşı- kiltaşı ve çamurtaşından oluşur. Kampaniyen- Geç Maastrihitiyen yaşlı olan birim karasal ortamda çökelmiş olup 75 m civarında kalınlık sunar (Usta vd. 2017; Usta, 2018).
Başlıca rudistli kireçtaşlarından oluşan formasyon, ilk defa Amoseas (1958) tarafından tarif edilmiştir (Tuna, 1973). Rudistli kireçtaşları ile temsil edilen birim 5- 70 m arasında değişen kalınlık sunar. Formasyon içerisinde bol miktarda Hippurites ve rudist kavkı parçaları, mercan gibi fosiller dikkati çeker. Sığ denizel ortamda çökelen Besni formasyonunda Kampaniyen- Geç Maastrihtiyen yaşını veren fosiller belirlenmiş (Usta vd. 2015).
Marn, silttaşı, kiltaşı, killi kireçtaşı, bloklu breşik kireçtaşı, çakıltaşı, marn, algli- çörtlü kireçtaşı, marn silttaşı ardalanmasından oluşan birimin ilk adlaması Maxon (1936) tarafından yapılmıştır. Birimin Geç Maastrihtiyen yaşlı bölümü çoğun marn, silttaşı, ince kumtaşı ve kiltaşı ardalanmasından oluşan bölümünün dışında, marn, breşik kireçtaşı, algli- oolitik kireçtaşı, killi kireçtaşı, çört yumru ve nodüllü kireçtaşı, silttaşı, killi kireçtaşı ardalanmasından oluşan Daniyen- Tanesiyen (Paleosen) yaşlı bölümü, Şenol (1972) ve Güvenç (1973) tarafından Aslansuyu Formasyonunun alt düzeylerine katılarak incelenmiştir. Germav Formasyonu altta Besni Formasyonu ve Terbüzek Formasyonuyla uyumlu ve geçişli olup, Tekirova Ofiyoliti ile uyumsuzdur. Üstte ise Aslansuyu Formasyonu ile uyumlu ve geçişlidir. Germav Formasyonu kapsadığı fosil bakımından oldukça zengindir. Sığ deniz, açık şelf- havza kenarı, yer yer derinleşen denizde çökelen birimden Geç Maastrihitiyen- Paleosen yaşını veren fosil topluluğu elde edilmiştir (Ulu vd. 1991 a, b; Terlemez vd. 1997; Usta vd. 2015, 2017; Usta, 2018).
Killi, seyrek çakıllı kireçtaşı, marn- silttaşı, çörtlü yumrulu kireçtaşından oluşan birim Güvenç (1973) tarafından adlandırılmıştır. Birimin kalınlığı 50- 200 m arasında değişir. Formasyon, başlıca silttaşı, killi kireçtaşı, marn, çört yumrulu kireçtaşı, Nummulites sp.' li kireçtaşı ardalanmasından oluşur. Birimden erken Eosen (İlerdiyen) yaşını veren fosiller elde edilmiştir (Usta vd. 2017).
Genel olarak karbonatlardan oluşan birim, Maxon ve Tromp (1940) tarafından Midyat Formasyonu olarak, daha sonra ise Sungurlu (1974) tarafından Hoya Formasyonu olarak adlanmıştır. Hoya Formasyonu, genelde karbonatlardan türemiştir. Birim masif, orta- kalın katmanlı, yer yer ince tabakalı, krem, bej, gri, açık gri, siyah, beyaz, Nummulites, miliolid, alg, ekinit, gastropod ve lamelli kavkı kırıntılı, yer yer resifal, dolomitik ve üst düzeylerde çört yumruları içeren kireçtaşlarından oluşur. 250 Metre civarında kalınlık sunan birimde Orta- Geç Eosen (Lütesiyen- Priyaboniyen) yaşını veren fosiller saptanmıştır (Terlemez vd. 1997; Usta vd. 2015, 2017). Formasyonun, sığ deniz, resifal ortam ile zaman zaman derinleşen havza- yamaç ortamında çökelmiştir.
Killi, tebeşirli ve çörtlü kireçtaşından oluşan istif Wilson ve Krummenacher (1959) tarafından tanımlanmıştır. Birim, altta beyaz, krem renkli, ince- orta tabakalı, tebeşirli, killi, bol çört nodüllü ve çört ara katkılı kireçtaşlarıyla başlar. Üste doğru beyaz- gri renkli, ince- orta katmanlı, yer yer som tabakalı algli kireçtaşına geçer. Birimin en üst düzeylerinde tebeşirli kalkarenitler ve killi, çörtlü kireçtaşları yer alır. Çalkantılı sığ su, açık şelf ortamında çökelen formasyonun kalınlığı 100- 125 metre arasında değişir. Birimden Geç Eosen- Erken Oligosen yaşını veren fosilleri saptanmıştır (Terlemez vd. 1997).
Başlıca bazalt lavından oluşan birim, Yoldemir (1987) tarafından adlandırılmıştır (Terlemez vd. 1992, 1997; Usta vd. 2015, 2017; Sümengen, 2014). Yavuzeli Bazaltı; siyah, kahve, kırmızımsı renkli, gözenekli, kalsit, epidot, klorit dolgulu olivin bazalt, alkali olivin bazalt akıntısı ile seyrek aglomera ve tüflerden oluşur. Birim, 10- 60 m arasında kalınlık sunar. Yoldemir (1987) birimin Geç Miyosen yaşlı olduğunu belirlemiştir.
Genellikle topografik düzlükleri oluşturan alüvyonlar; kum, çakıl ve millerden oluşmuşlardır.
1/ 25.000 ölçekli Gaziantep N38- a3 paftası dahilinde bulunan ruhsat sahası içinde yer alan formasyonlar tek tek ayırtlanarak, 1/ 2.000 ölçekli harita ölçeğinde haritalanmıştır. Sahada yüzlek veren formasyonlar aşağıda sunulmuştur.
Ruhsat alanı çevresinde stratigrafi ve kaya türü açısından birbirlerinden farklı kaya birimleri ayırtlanmıştır. Bunlar alttan üste doğru; Orta Eosen yaşlı Hoya Formasyonu, Geç Eosen- Oligosen Yaşlı Gaziantep Formasyonu, Geç Miyosen yaşlı Yavuzeli Bazaltı ve Kuvaterner yaşı karasal çökellerdir (Şekil 41 ve Şekil 42; EK 1).
Şekil 41 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti".
| Kuvatenser | Vantoe traslovu Uyumsuzink |
||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dai Miyusea Yayuzeli Bazaltı |
Hazalt, oftvin bazalt, alkali olivin thealt alonus the sevrek aglomera ve taflerden oluşur- |
||||||||||||||||||
| Tichni | Uvumsuzluk Kili kireçtaşı, mam: Beyaz, sanınsı renkli, kırıntılı, dayanmısız, tebesirimsi görünümlü, silimsi arakatkılı |
Kannalı gereç içeriğinden dolayi gözardı edilebilir. |
|||||||||||||||||
| $\Rightarrow$ e |
Tehh | Kireçtaşı: Bej, ki/li beyaz ve sarunsı renkli, mikritik dakulu, sert-sağları- keskin köseli kırıklı, kırık ve çatlıklır seyrek demir ve kalsit dolualu, bol ektemii, diizenli ince-arta tabakalı, alg. Nummalites ve canlı yuvalı, coll ince seviveler halinde salttasi-marn aradilecvleri kapsai |
Isletmeve uvgan bölüm- | ||||||||||||||||
| ö ź, |
Telte | Cort yammını (nedüllü) kireçtaşı | Silis içeriği nedeniyle işletmede | ||||||||||||||||
| E II à ē |
sh. | 巨 o m) H W |
έ | Kireçtaşı: Beş, kirli beyaz ve sarımsı renkli, mikratik dokulu, sert-sağlam- | sonas ahsturabilecek bölüm. | ||||||||||||||
| ×. | Tehh | keskin köseli kurklı, düzenli orta-kalın tabakalı, fosilir, Nummitites'li | İstemneye uygun bölüm | ||||||||||||||||
| IJ, m |
E ц ä u |
Tebe | Cert yommia (modiilii) kireçtaşı Bej, sarımıc ve kirli beyaz reestii. mikritik dokułu, bol kırıklı, boşluklu, dayanımsız, dencil çött yamnılu, demit içeriklibelirsiz tabakalı, Nuamulites'li |
Sills (certe) nedentyle isletmede suma osaşamalıilecek helilim |
|||||||||||||||
| ٥ | × × ۰ z |
liehb | Kireçtaşı: Bej, kirli beyaz ve sarınısı tenkli, mümtik dokulu, sert-sağlanı- keskin köseli kırıklı, kırık ve çatlaklar seyrek demir ve kalsit dolgulu, bol eklemli, düzenli ince-orta tabakalı, ulg. Nummulites ve çanlı yuvalı, cok inte seviveler halinde situasi-num anidizevleri kapsa- |
Isletmeva ovgun bölüm | |||||||||||||||
| Tichh | SAUDIT PERSONAL PROPERTY | Isletmeva taynın bölümü | |||||||||||||||||
| Mazarantives Kampaniyen Germay formasyonul |
Marri . Ruhsat alamnda görülmeyen bülüni Sehrast Kumtasa Kills kinging Mikritik kirectası |
Şekil 42 Ruhsat alanı genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti (Ölçeksiz).
Bej renkli kireçtaşları; çoğunlukla bej, kirli beyaz, sarımsı rengi ve düzenli ince- orta tabakalı olmasıyla ayırtmandır (Şekil 43 a, b, c). Arazide ayrışma yüzeyi gri, sarımsı gri renkli, taze kırık yüzey rengi ise renk tonu farklılıkları sunmaksızın açık bej, kirli beyaz, sarımsı renkli, mikritik, yer yer sparitik dokulu, bol kırıklı ve çatlaklı, ipliksi kalsit damarlı, ince- orta tabakalı, miliolid, alg, ekinit, gastropod, lamelli kavkı kırıntılı ve bol Nummulites' lidir. İşletme alanı içerisinde taban kotlarda seyrek de olsa marn- silttaşı arakatkıları içerir (Şekil 43 c). Kırık ve çatlaklarda oksitlenmeler mevcuttur. Demirce zengin çamur girdisine bağlı olarak kireçtaşlarının renginde bejden kahveye doğru değişimler de görülebilmektedir (Şekil 43d). Çört yumrulu kireçtaşı düzeylerinin altında gözlenen bej kireçtaşları orta- kalın tabakalı, kovuksu yapılı (Şekil 44a, b, c), makro fosil kavkılı ve Nummulites' lidir. Ruhsat alanı ve dolayında birime ait tabakalanma düzlemleri genellikle KD- GB doğrultulu olup, tabaka eğimleri 10- 26 derece arasında GD' ya doğrudur.
Şekil 43 a-b) Bej renkli kireçtaşlarının arazideki genel, c) yakın görünümü, d) oksitlenmeli ince- orta tabakalı kireçtaşlarının arazideki genel görünümü.
Şekil 44 a-b) Gri, bej renkli, kovuksu yapılı, kalın tabakalı bej kireçtaşlarının arazideki genel görünümü, c-d) kovuksu yapılı, masif tabakalı bej kireçtaşlarının yakın görünümü.
Ruhsat alanı içerisinde Hoya Formasyonundan petrografik analiz için örnekleme yapılamamıştır. Yakın bir ruhsat sahasında (8 km GB' da) yapılan çalışmada kireçtaşından derlenen örneklerin petrografik özelliklerinin ortaya konması için tanımlama yapılmış ve örneklerin başlıca; mikritik yapılı kireçtaşı niteliğinde olduğu, ince kesit tanıtımlarına göre de Nummulites' li biyomikrit, Miliolidae' li biyomikrit, Algli Biyomikrit vb. türünde olduğu sonucuna varılmıştır. Kalsit- dolomit ayırdı için yapılan Alizarin Red- S ile yapılan boyama deneyi sonucunda ise Hoya Formasyonunun karbonatlarında dolomit bulgusuna rastlanılmamıştır (Anıl ve vd. 2008). Bej kireçtaşı olarak ayırtlanan bu bölümde, yüzeysel olarak çört (SiO2) ve dolomit (CaMg (CO3)2) bulgusuna rastlanılmamış. Yüzeyden alınan kimyasal örneklerin (Örnek No: 018512; 018514; 018515; 018517) analiz sonucu dikkate alınarak değerlendirilmiştir.
Birim, ruhsat alanının güneybatısında dar bir alanda görülür (Şekil 41 ve Şekil 45a, b ve c). Sahada gelişmiş olan iki fay arasında yüzlek veren mermer ve dolomitler gri rengi ve masif yapısıyla kolayca ayırt edilebilmektedir. Taze kırık yüzeyi gri, açık/ koyu gri renkli, orta- iri kristalli, sert- keskin köşeli kırıklı, breşik yapılı, bol bitüm kokulu, masif görünümlü olup, üst kesimlere doğru sparitik doku kazanan mermerlerde Nummulites fosilli görülebilmektedir. İki fay arasında gözlenen bu kireçtaşları faylanmaya bağlı olarak, ilksel dokusunu kaybederek düşük metamorfizma geçirmiş ve mermere dönüşmüştür. Mermerler ile girik yapıda olan dolomitler (CaMg(CO3)2) gri, kül renkli, bitüm kokulu, masiftir. Bu bölümdeki dolomitin oluşumu yine fay zonlarındaki sıcaklık değişimine bağlı olabilir. Sıcaklık, dolomit kristallerinin büyümesini etkilemekte ve dolayısıyla kristallerin dokusunu değiştirmektedir (Kirkpatrick 1981). Buna karşılık, dolomit kristalleri için kritik büyüme sıcaklıkları tam olarak hesaplanamamış, ama bu sıcaklık değerinin 50°C ila 100°C arasında olduğu tahmin edilmiştir (Gregg and Sibley 1984; Atasoy vd. 2022).
Şekil 45 Ruhsat alanında Fay zonunda gelişmiş olan mermer ve dolomitlerin a) arazideki genel görünümü, b-c) yakın görünümü.
Çört yumrulu kireçtaşları; bej renkli kireçtaşlarının üst seviyelerinde 1- 10 m arasında değişen kalınlıkta yayvan topoğrafyalar şeklinde izlenir (Şekil 41, Şekil 46 a, b, c). Belirgin bir mostra vermeyen çörtlü kireçtaşı düzeyleri oldukça dayanımsız, ayrışmalı ve çört döküntülü olup arazide kolayca ayırtlanabilecek seviyeler halindedir (Şekil 46a, b, c). Birimin ayrışma yüzeyi gri, açık gri, kül renkli, taze kırık yüzeyi bej, sarımsı gri, beyaz renkli, sparitik, yer yer mikritik dokuludur. Yer yer orta- kalın tabakalanma sunan kireçtaşları bolca Nummulites, alg ve gastropoda içerir (Şekil 46 d, e; Şekil 47). Lütesiyen (Orta Eosen/ 47 milyon) sırasında ve/ veya sonrasında gelişen magmatizma nedeniyle, hidrotermal akıntılar kayaçta yer yer ikincil silis(çört) birikimleri ve demir (Fe) sıvamaları şeklinde kendini göstermektedir.
Şekil 46 a-b-c) yayvan topoğrafya sunan çört yumrulu kireçtaşlarının arazideki genel görünümü, d-e) ince-orta tabakalı, seyrek çört yumrulu kireçtaşlarının arazideki görünümü.
Şekil 47 Çört yumrulu kireçtaşlarından gözlenen a-b) Nummulites, c-d) Gastropoda fosilli.
Çoğunlukla beyaz, sarımsı beyaz, krem renkli marn, silttaşı ve killi kireçtaşından oluşmaktadır (Şekil 41, Şekil 48a, b). Marn; sarı, beyaz, sarımsı gri renkli, dayanımsızdır. Killi kireçtaşı; sarımsı gri, beyaz renkli, ince tabakalı, dayanımsız olup, silttaşı arakatkılıdır. Ruhsat sahası içerisinde dar alanlarda yüzeylemesi bulunan birimler, daha çok üst kotlarda gözlenmekte olup, çoğunlukla üzeri güncel toprak örtüsü ve yamaç molozlarıyla kapatılmış durumdadır. Marn- killi kireçtaşı ruhsat alanında çok fazlaca bir kalınlık sunmaz. Özellikle marnların içerisindeki silis, kil ve demiroksitten dolayı, kireç agregası olarak kullanılacak malzemede bu minerallerin istenmeyen bileşenler olduğu düşünülmektedir.
Şekil 48 Marn- killi kireçtaşının arazideki a) genel görünümü, b) yakın görünümü.
Bazalt, aglomera ve seyrek tüflerden oluşan birim ruhsat alanının kuzeydoğusu ile güneyinde aygın olarak gözlenmektedir.
Yavuzeli bazaltı, siyah, kahve, kırmızımsı renkli, gözenekli, kalsit, epidot, klorit dolgulu olivin bazalt, alkali olivin bazalt akıntısı ile seyrek aglomera ve tüflerden oluşur (Şekil 41 veŞekil 49). Birim, 10-60 m arasında kalınlık sunar. Rusat alanı içerisinde Hoya Formasyonu üzerine uyumsuzlukla gelen birim yer yer de faylı dokanakla Hoya Formasyonuyla yanyana gelimiştir. Ruhsat alanı yakınlarında yüzeyleyen bazaltlar daha çok olivine bazalt ve alkali olivine bazalt şeklinde görülmektedir (Usta vd. 2017). Bazalt, magmatik kayaçlar sınıfında yer alır. Endüstriyel hammadde olarak bazaltın fizikomekanik özelliklerinin belirlenmesi sayesinde kullanım alanlarında da genişleme görülmektedir. Özellikle yapılarda kullanılan taş malzemelerde, mukavemet, atmosfer etkilerine dayanıklılık ve estetik gibi özellikler aranır. Bazik kayaç grubu içinde yer alan bazaltlar, diğer karbonat grubu mermerlere kıyasla daha serttir, aşınma ve aside karşı dayanımlıdır. Kesilebilir olması ve iyi cila kabul eden, koyu renkli albenisi gibi nitelikleriyle genişçe kullanım alanlarına sahiptir (Yıldız vd. 2023). Bu bilgiler ışığında ruhsat alanı içerisinde mostraları görülen bazaltların da ekonomik olarak değerlendirilebileceği öngörülmektedir.
Şekil 49 Ruhsat alanı içerinde yüzeyleyen Yavuzeli bazaltının a-b-c) arazideki genel, d-e-f) yakın görünümü.
İnceleme alanının kuzeyinden geçen Doğu Anadolu Fayı (DAF) ve batısından geçen Ölü Deniz fayları ile Güneydogu Anadolu sürüklenim kuşağının denetimiyle gelişmiş tektonik evrimin ve bunların arazideki izleri olan tektonik hatların bölgedeki etkileri belirgindir.
Güneydoğu Anadolu sürüklenim kuşağını oluşturan tektonik olaylar, Arap otoktonunun inceleme alanındaki birimlerini ve şelfte çökelen birimleri yoğun olarak etkilemiştir. Bu nedenle inceleme alanındaki tektonik özellikler, genel hatlarıyla Güneydoğu Anadolu' daki tektonik özellikleri yansıtmaktadır. Bölgedeki tektonik özellikler, kabaca 3 safhada incelenebilir (Terlemez vd. 1992).
İnceleme alanındaki allokton birimlerin Santoniyen sonrası olasılıkla Kampaniyen- Alt Maastrihtiyen' de bölgeye yerleştiği bilinmektedir. Daha sonra Üst Maastrihtiyen ve daha genç yaştaki birimler, bu allokton birimler üzerine açısal uyumsuzlukla yer almışlardır. Bu olaylar, bölgede izlenebilen ilk tektonik rejim olup, genellikle ters faylar ve yer yer doğrultu atımlı faylar oluşmuştur.
İnceleme alanında, Allokton birimlerin yerleşimden sonra Üst Maastrihtiyen' den alt Miyosen' e kadar Arap Otoktonunda düzenli ve kesiksiz bir çökelim olmuş ve bu çökel kayalarda çok önemli bir iç deformasyon ve büyük boyutlu uyumsuzluk izlenmemiştir. Bunun yanında allokton birimlerde de orta Miyosen' e kadar önemli bir tektonik gelişme olmamıştır. Orta
Miyosen' de gelişen sıkışma tektoniği, Üst Maastrihtiyen- Alt Miyosen arasında çökelen kayalarda büyük faylar (özellikle ters fay ve doğrultu atımlı faylar, yer yer normal atımlı faylar) ve kıvrımlanmalar oluşturmuştur. Bu tektonik hatların doğrultuları D- B ve KD- GB yönünde gelişmiştir. İnceleme alanındaki yapısal unsurların çoğunluğu, bu dönemin tektonik izlerini taşımaktadır. Ayrıca bu tektonik rejim, allokton birimlerle otokton birimler arasında, Üst Kretase' de oluşmuş tektonik hatları da belirli bir ölçüde etkilemiştir (Terlemez vd. 1992; Usta vd. 2017; Şekil 50).
Ruhsat alanı içerisinde de bu dönem içerisinde gelişmiş olan KB-GD doğrultulu iki adet fay belirlenmiş olup bu fayları işletme alanında da K-G ve D-B yönlü irili-ufaklı normal faylar belirlenmiştir (Şekil 41; Şekil 50).
Şekil 50 Amanoslar' da ve Kahramanmaraş-Gaziantep arasında yer alan tektonostratigrafi birimlerinin olasılı ilişkilerini gösterir taslak kesit (Usta vd. 2017).
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 7 adet kimyasal ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası (EK 1) ve revizyonu tamamlamak için 22 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma alanından alınan yüzey numunelerinin genel dağılım tablo halinde aşağıda verilmiştir (Tablo 35).
| Kimya (XRF) | Jeoteknik | ||
|---|---|---|---|
| Ruhsat No | İli/ İlçesi | Alınan Kayaç Numune (Adet) | |
| 18512 | 18010 | ||
| 18513 | 18011 | ||
| Kahramanmaraş/ | 18514 | 18012 | |
| Sicil: 69069 ER:2550761 |
Pazarcık | 18515 | 18013 |
| (Akkoyunlu) | 18516 | - | |
| 18517 | - | ||
| 18518 | - | ||
| Toplam | 7 | 4 |
| Tablo 35 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numunelerinin Genel Dağılımı | ||
|---|---|---|
Çalışma sahasında yüzeyden alınan kayaç numunelerin koordinatlı listesi (Koordinatlar Magellan marka el GPS' si ile alınmıştır.) aşağıda (Tablo 36) verilmiştir.
| Tablo 36. Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örnekleri | |||
|---|---|---|---|
| Koordinat Sistemi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No |
Gözlem Noktası |
Örnek Türü |
UTM_ED50_Zon 37 | Analiz Türü | Jeolojik Birim | |
| X (m) | Y (m) | |||||
| 1 | GZ001 | 18512 | 337465.00 | 4133735.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı |
| 2 | GZ002 | 337563.00 | 4133680.00 | - | Kireçtaşı | |
| 3 | GZ003 | 337565.00 | 4133617.00 | - | Kireçtaşı-Çörtlü Kireçtaşı | |
| 4 | GZ004 | 18513 | 337577.00 | 4133600.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı |
| 5 | GZ005 | 337619.00 | 4133617.00 | - | Kireçtaşı | |
| 6 | GZ006 | 18514 | 337711.00 | 4133665.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı |
| 7 | GZ007 | 337800.00 | 4133651.00 | - | Kireçtaşı | |
| 8 | GZ008 | 18515 | 337876.00 | 4133724.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı |
| 9 | GZ009 | 337974.00 | 4133749.00 | - | Bazalt | |
| 10 | GZ010 | 337435.00 | 4133280.00 | - | - | |
| 11 | GZ011 | 18516 | 337458.00 | 4133291.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı |
| 12 | GZ012 | 18517 | 337495.00 | 4133337.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı |
| 13 | GZ013 | 18518 | 337677.00 | 4133460.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | Kireçtaşı |
| 14 | GZ014 | 337867.00 | 4133350.00 | - | Yamaç Molozu | |
| 15 | GZ015 | 337678.00 | 4133043.00 | - | Bazalt | |
| 16 | GZ016 | 337673.00 | 4132927.00 | - | Kireçtaşı | |
| 17 | GZ017 | 337819.00 | 4132908.00 | - | Bazalt | |
| 18 | GZ018 | 337511.00 | 4132907.00 | - | Bazalt | |
| 19 | GZ019 | 18010 | 337446.41 | 4133474.44 | Jeoteknik Analiz | Kireçtaşı |
| 20 | GZ020 | 18011 | 337471.83 | 4133688.51 | Jeoteknik Analiz | - |
| 21 | GZ021 | 18012 | 337474.73 | 4133691.99 | Jeoteknik Analiz | Kireçtaşı |
| Koordinat Sistemi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No |
Gözlem Noktası |
Örnek Türü |
UTM_ED50_Zon 37 | Analiz Türü | Jeolojik Birim | |
| X (m) | Y (m) | |||||
| 22 | GZ022 | 18013 | 337571.70 | 4133685.17 | Jeoteknik Analiz | Kireçtaşı |
Numunelendirme prosedürü (torbalama, kayıt formu yazımı) alınan örnek tipine göre seçilerek uygulanmıştır (Şekil 51). Alınan tüm numuneler ayrı ayrı 1/ 2.000 ölçekli topoğrafik harita üzerine işlenmiştir (Şekil 52 ve Şekil 53).
Şekil 51 Yüzey çalışmaları sırasındaki numunelendirme çalışmaları.
Şekil 52. Ruhsat alanı Kimyasal Örnek alım haritası.
Şekil 53. Ruhsat alanı Jeoteknik Örnek Alım haritası.
ER: 2750761 numaralı ruhsat alanı içerisinde, yer alan birimler alttan üste doğru; Orta Eosen yaşlı Hoya Formasyonu, Geç Eosen- Oligosen Yaşlı Gaziantep Formasyonu, Geç Miyosen yaşlı Yavuzeli Bazaltı ve Kuvaterner yaşı karasal çökellerdir.
İşletme sahasının içinde bulunduğu Hoya Formasyonu üzerinde gerçekleştirilen saha çalışmaları ile bej, kirli beyaz ve sarımsı renkli kireçtaşlarının başlıca mikritik yer yer sparitik dokulu olduğu özelliğinde olduğu belirlenmiştir. Birim ince- orta kalın tabakalı, çatlak ve kırıklı, orta derecede sağlam dayanımlıdır (R3). Özellikle işletme sahasında çört yumrulu kireçtaşı düzeylerine kadar olan kesimlerde silis, demir ve dolomit gözlenmemesi kireç agregası yönüyle uygun bölümleri teşkil etmektedir. Çört yumrulu kireçtaşından oluşan tabakalar ise silis ve demir içeriği bakımından yüksek değerler sunacağı öngörüldüğünden, bu bölümde kireç agrega eldesinde verimliliğin düşük olacağı düşünülmektedir.
Ruhsat sahasında belirlenen kireçtaşlarının kalker olarak kullanımına yönelik yüzeyden 7 adet kimyasal analiz için kayaç örneği almış, ARGETEST laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda yapılan kimyasal için analiz sonuçları aşağıda (Tablo 37) verilmiştir.
| Sıra No | Örnek No | Wgt kg 0.1 | Al2O3 % | CaO % | SrO % | BaO % | Na2O % | SO3 % |
SiO2 % | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 18512 | 2.31 | 0.09 | 55.71 | 0.02 | <0.01 | <0.01 | 0.08 | 0.39 | |
| 2 | 18513 | 2.9 | 0.12 | 56.03 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.08 | 8.73 | |
| 3 | 18514 | 2.5 | 0.13 | 55.67 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.04 | 0.81 | |
| 4 | 18515 | 2.1 | 0.1 | 55.9 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.04 | 0.66 | |
| 5 | 18516 | 2.78 | 0.04 | 55.68 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 0.12 | |
| 6 | 18517 | 1.76 | 0.08 | 55.65 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.06 | 0.26 | |
| 7 | 18518 | 1.72 | 0.19 | 53.32 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.05 | 11.88 | |
| Sıra No | Örnek No | Wgt kg 0.1 | Fe2O3 % |
MnO % | Cr2O3 % |
MgO % | P2O5 % |
TiO2 % |
K2O % | LOI1000 % |
| 1 | 18512 | 2.31 | 0.12 | <0.01 | <0.01 | 0.3 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.27 |
| 2 | 18513 | 2.9 | 0.41 | <0.01 | 0.07 | 0.39 | 0.01 | <0.01 | 0.01 | 34.14 |
| 3 | 18514 | 2.5 | 0.16 | <0.01 | <0.01 | 0.56 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 42.6 |
| 4 | 18515 | 2.1 | 0.15 | <0.01 | <0.01 | 0.35 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 42.77 |
| 5 | 18516 | 2.78 | 0.06 | <0.01 | <0.01 | 0.37 | <0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.68 |
| 6 | 18517 | 1.76 | 0.1 | <0.01 | <0.01 | 0.28 | 0.01 | <0.01 | <0.01 | 43.51 |
| 7 | 18518 | 1.72 | 0.48 | <0.01 | 0.05 | 1.22 | 0.02 | <0.01 | 0.02 | 32.73 |
Kireçtaşlarının içerdiği ana element oksit bileşiklerini belirlemek amacıyla yapılan kimyasal analiz sonuçları aşağıda (Tablo 37) verilmiştir. Kalkerlerde (kireçtaşı) az oran da MgO bulunması dolomitin, Fe2O3 bulunması ise pirit, hematit gibi demir minerallerinin bulunduğunu ifade etmektedir. SiO2 ve Al2O3 varlığı ise varlığı ise kil mineralleri ve kuvars minerallerinden kaynaklanmaktadır (Yılmaz vd. 2011).
Kalkerlerin içerdikleri CaCO3 ve CaO % miktarları saflıklarını göstermektedir. Buna göre kalkerleri aşağıdaki (Tablo 38) gibi sınıflamak mümkündür.
| Adlandırma | % CaCO3 | % CaO |
|---|---|---|
| Çok Fazla Saf Kalkerler | >98,5 | >55,2 |
| Çok Saf Kalkerler | 97-98,5 | 54,3-55,2 |
| Orta Saf Kalkerler | 93,5-97,5 | 52,4-54,3 |
| Az Saf Kalkerler | 85-93,5 | 47,6-52,4 |
| Saf Olmayan Kalkerler | <85 | <47,6 |
Tablo 38 CaCO3 İçeriğine Göre Kalkerlerin Sınıflandırılması (DTP, 2000)
Yukarıda bahsi geçen karbonatlı kayaçlardan alınan kimyasal örneklerin analiz sonuçları Kırıkoğlu, 1996' ya (%98 CaCO3 içerikli ve SiO2 oranı %1' den düşük olmalıdır.) göre değerlendirildiğinde yeşil renkli lokasyonda yer alan birimlerin kireç agregası kullanılacak hammadde özelliği taşımaktadır (Tablo 39 ve Şekil 54).
| Sıra No | Örnek No | Wgt kg Al2O3 % | CaO % | SiO2 % | Fe2O3 % |
MgO % | TiO2 % |
LOI1000 % | Jeolojik Bitim | Madenin Cinsi | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 18512 | 2.31 | 0.09 | 55.71 | 0.39 | 0.12 | 0.3 | <0.01 | 43.27 | Kireçtaşı | Kalker |
| 2 | 18513 | 2.9 | 0.12 | 56.03 | 8.73 | 0.41 | 0.39 | <0.01 | 34.14 | Çörtlü kireçtaşı | - |
| 3 | 18514 | 2.5 | 0.13 | 55.67 | 0.81 | 0.16 | 0.56 | <0.01 | 42.6 | Kireçtaşı | Kalker |
| 4 | 18515 | 2.1 | 0.1 | 55.9 | 0.66 | 0.15 | 0.35 | <0.01 | 42.77 | Kireçtaşı | Kalker |
| 5 | 18516 | 2.78 | 0.04 | 55.68 | 0.12 | 0.06 | 0.37 | <0.01 | 43.68 | Kireçtaşı | Kalker |
| 6 | 18517 | 1.76 | 0.08 | 55.65 | 0.26 | 0.1 | 0.28 | <0.01 | 43.51 | Kireçtaşı | Kalker |
| 7 | 18518 | 1.72 | 0.19 | 53.32 | 11.88 | 0.48 | 1.22 | <0.01 | 32.73 | Çörtlü kireçtaşı | - |
Tablo 39 Karbonatlı Kayaçlardan Alınan Kimyasal Örneklerin Analiz Sonuçlarının Kırıkoğlu, 1996' ya Göre Değerlendirilmesi
Şekil 54 Kayaç CaO elementi için "Nokta Yoğunluğu" metodu ile oluşturulmuş dağılım haritası.
Ruhsat sahsında kireç agregası olarak kullanılamayan <30 mm boyutundaki malzemenin agrega olarak kullanımına yönelik 4 adet blok numune alınmış (Tablo 35, Tablo 36, Şekil 51 ve Şekil 53) ve Çözüm Jeoteknik laboratuvar analiz sonuçları aşağıda kapsamlı olarak değerlendirilmiştir.
Amerikan standartlarından ASTM D8 agregayı, "Harç veya beton oluşturmak amacıyla bir bağlayıcı madde ile veya temel tabakaları, demiryolu balastlarında, vb. işlerde tek başına kullanılan kum, çakıl, deniz kabuğu, cüruf ya da kırma taş gibi mineral bileşimli granüler (taneli) bir malzemedir." şeklinde tanımlamaktadır. Doğal Agrega, mekanik işlem dışında herhangi bir işleme tabi tutulmamış olan mineral kaynaklardan (nehirlerden, teraslardan, denizlerden, göllerden ve taş ocaklarından vb.) elde edilen kırılmış veya kırılmamış agregadır. Bunun dışında kırmataş ve geri kazanılmış agregalar birçok mühendislik uygulamasında kullanılmaktadır. 4.00 mm' den daha büyük agregalar iri agrega olarak tanımlanırken, 4.00 mm' den küçük olanlar ise ince agrega olarak tanımlanmaktadır. Bu raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, kimyasal bileşimi CaCO3 olan bir sedimanter kayaç olup, oluşumu denizel veya gölsel olabilmektedir. Ülkemizde alansal yayılım olarak en fazla bulunan kayaç türünü oluşturmaktadır. Kireçtaşları, başta beton agregası ve kireç agregası olmak üzere, farklı mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır.
Bu çalışma kapsamında doğal birim hacim kütle, tane boyu dağılımı, Los Angeles aşınma deneyi, metilen mavisi, sodyum sülfat, magnezyum sülfat, tane yoğunluğu, alkali reaktivite, ağırlıkça su emme ve porozite deneyleri yapılmış olup, elde edilen sonuçlar aşağıda sunulmuştur (Tablo 40).
| Örnek No | Hacim Kütle Doğal Birim ) (g/cm3 |
(#10 nolu % Elek Analizi Kalan) |
(#200 nolu % Elek Analizi Geçen) |
Aşınma Deneyi Los Angeles DEVİR -İRİ (%) 500 |
Metilen Mavisi MB (g/kg) |
Na2SO4 Don (%) Kaybı |
Mg2SO4 Don Kaybı (%) |
Yoğunluğu rs (Mg/m3) -İnce Tane |
Alkali Reaktivite Kimyasal Analiz |
Su Emme (%) | Porozite (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BLOK-MA1 | 2.58 | 90.2 | 4.6 | 45.3 | 1.25 | 11.1 | 12.5 | 2.58 | A Bölgesi |
0.58 | 1.16 |
| BLOK-MA2 | 2.59 | 92.3 | 3.9 | 44.0 | 1.32 | 12.3 | 13.5 | 2.57 | A Bölgesi |
2.91 | 6.76 |
| BLOK-MA3 | 2.63 | 95.2 | 1.6 | 43.3 | 1.11 | 12.7 | 13.9 | 2.58 | A Bölgesi |
0.38 | 3.89 |
| BLOK-MA4 | 2.61 | 94.2 | 2.7 | 43.8 | 1.18 | 11.4 | 12.2 | 2.58 | A Bölgesi |
0.32 | 3.17 |
| Maks. | 2.63 | 95.16 | 4.56 | 45.26 | 1.32 | 12.74 | 13.91 | 2.58 | -- | 2.91 | 6.76 |
| Minimum | 2.58 | 90.18 | 1.61 | 43.32 | 1.11 | 11.07 | 12.23 | 2.57 | -- | 0.32 | 1.16 |
| Std. | 0.02 | 2.20 | 1.30 | 0.83 | 0.09 | 0.77 | 0.80 | 0.01 | -- | 1.25 | 2.32 |
| Ortalama | 2.60 | 92.96 | 3.18 | 44.10 | 1.22 | 11.88 | 13.02 | 2.58 | -- | 1.05 | 3.75 |
Blok örneklerden hazırlanan örneklerin doğal birim hacim kütleleri 2.60 ile 2.63 g/cm3 arasında değişirken, tane yoğunluğu 2.57 ile 2.58 mg/m3 arasında değişmektedir. Buna göre işletilmesi düşünülen kireçtaşı agregaları normal ağırlıklı agregalar sınıfındadır. Tane boyu dağılımına baktığımızda 10 no' lu elek (2.00 mm) üzerinde kalan agregaların ortalama oranının %92.96 olduğu, buna göre deneylerde kullanılan agrega örneğinin daha çok iri agrega olarak nitelendirilen boyuttaki agregalardan oluştuğu anlaşılmaktadır. 0.063 mm göz açıklıklı elekten geçen kütlece ortalama %3.18 olduğundan, TS 706 EN 12620' ye göre f4 kategorisinde yer almaktadır..
TS 706 EN 12620 standardına göre basınç dayanımı 100 MPa' dan az olan tüm doğal ve yapay agregaların parçalanmaya dayanımının araştırılması gerekmektedir. Bu raporda agregaların aşınma dayanımlarının belirlenmesi için TS EN 1097-2 standardına göre Los Angeles Aşınma deneyi yapılmıştır. Agregaların aşınma yüzdesi ne kadar küçük ise, parçalanmaya dayanımının o kadar yüksek olduğu bilinmektedir. Aşınma kaybı olarak tanımlanan bu kayıp yüzdesinin, beton agregasında 500 devir için % 50' yi geçmemesi istenir. Yol agregaları için ise bu değerin 500 devirde % 30' u geçmemesi istenmektedir. Los Angeles aşınma deneyi işletilmesi planlanan kireçtaşı agregaları için ayrı ayrı yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar Tablo 40'da gösterilmiştir. İri agregalarda parçalanma direnci tayini için kullanılan Los Angeles katsayısı, TS 706 EN 12620'ye göre %50' den daha az olmalıdır. Düşük aşınma dayanımı değerleri agregaların mekanik etkilere karşı dayanımlarının yüksek olduğuna işaret etmektedir. Buna göre söz konusu kireçtaşları beton agregası olarak istenilen sınır değerleri karşılamaktadır. Fakat yol agregaları için istenilen değerlerin üzerinde değerler sergilemektedir.
Agrega numunelerinin kalitesini belirlemek için 0‐ 2 mm tane boyu aralığındaki agregalara uygulanan metilen mavisi testi sonucu, MB değeri %1.32 ile %1.11 arasında değişmekte olup, ortalama MB değeri %1.22 bulunmuştur. Bu durum, agreganın ince madde içeriğinin kireçtaşları ile karşılaştırıldığında görece yüksek olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca çok ince malzeme muhtevası metilen mavisi sonucunu desteklemektedir. MB değerinin yüksek olması özellikle beton agregası kullanımında bazı dezavantajları beraberinde getirmektedir. İşletilen kireçtaşı agregalarının çok ince malzeme oranının kısmen yüksek olması dolaysıyla beton agregası olarak kullanımında, betonun mukavemetini düşürmesi, donatının korozyona karşı korunmasını azaltma ve beton geç priz olması gibi olumsuzluklara neden olabilir.
TS EN 1097‐6' ya göre özgül ağırlıklar, iri agregalar (4‐11.2 ve 11.2‐22.4 mm) için 2.66 ve 2.68 Mg/m³, ince agrega (0–4 mm) için ise 2,7 Mg/m³'dür. Özgül ağırlık değerleri 2.57 ile 2.58
arasında değiştiğinden ilgili standardın öngördüğü limit özgül ağırlık değerleri (2.50–2.70 Mg/m3 ) uyumlu olduğu görülmektedir.
Agregaların, donma ve çözülme direnci testleri TS EN 1367‐1'e göre yapılmış olup, sonuçlar Tablo 40'da verilmiştir. İri agregalarda dona dayanıklılık, TS 706 EN 12620' ye göre %4' den daha az olması gerekmektedir. İşletilmesi düşünülen kireçtaşlarının ortalama Na2SO4 Don Kaybı %11.88 iken, ortalama Mg2SO4 Don Kaybı %13.02'dir. Bu değerler beton agregaları için standartta tanımlanan limit değerlerin oldukça üzerinde olup, donma- çözülme döngüleri sonucu agregalarda kısmi bir tahribat beklenebilir.
TS 2517 standardına uygun olarak hazırlanan örnek alkali- silis bakımından incelenmiştir. İnceleme sonucu alkali azalması ve çözünen silis değerleri belirlenmiş ve sonuçlar aşağıda (Tablo 41 ve Şekil 55) verilmiştir.
| Örnek No | Sıra No | Alkali Azalması (mmol/L) |
Çözünen Silis (mmol/L) |
Tanımlama |
|---|---|---|---|---|
| BLOK-GB1 | 1 | 205.6 | 105.3 | I. Bölge |
| BLOK-GB1 | 2 | 215.6 | 99.6 | I. Bölge |
| BLOK-GB1 | 3 | 192.1 | 108.2 | I. Bölge |
| BLOK-GB1 | 4 | 180.9 | 90.3 | I. Bölge |
Betonda oluşan "Alkali Silika Reaksiyonu", beton bünyesindeki alkali boşluk çözeltisi ve agregadaki reaktif mineraller (reaktif silika ve silikatlar olarak) arasındaki reaksiyon sonucu oluşur. Reaksiyon, suyu absorbe edebilen jel oluşumuna yol açar ve genleşme sonucunda jel, betona kuvvet uygular. Belirli şartlarda, beton bünyesinde oluşan bu reaksiyonlar, betonda hasar oluşturucu genleşme ve çatlamalara yol açabilir. Yukarıda (Tablo 41) verilen ASR sonuçları TS 2517' deki abak üzerine yerleştirildiğinde I. bölgede yer almakta dolaysıyla işletilmesi planlanan kireçtaşları alkali reaktivite açısından zararsız agregalar olarak tanımlanmıştır.
Şekil 55 Kireçtaşı numunelerinin alkali-silis reaktivitesi (TS 2517).
Ülkemizde kireçtaşlarının beton agregası olarak kullanımı yaygın olmasına rağmen, kireçtaşları ve agregaları yol malzemesi olarak kullanımı da bir o kadar yaygındır. Bundan dolayı işletilmesi düşünülen kireçtaşları Karayolu Teknik Şartnamesinde (2013) belirtilen sınır değerler açısından da irdelenmiştir. Aşağıda (Tablo 42) karayollarında uygulanan dayanma yapılarında ve şevlerin desteklenmesi kullanılacak kayaçların fiziksel ve mekanik özelliklerin limit değerleri verilmiştir. Tabloda limit değerlerin karşılandığı parametrelere karşılık hücreler açık yeşil, karşılanmadığı hücreler ise açık kahve renk ile gösterilmiştir. Buna göre kireçtaşları, gabion duvar yapımında, taş dolgu yapımında, tahkimat taşı, pere yapımında ve yığma yapılarda doğal taşlardan istenilen özelliklerin önemli bölümünü karşılamamaktadır. Ancak işletilen ocak içerisinde bazı seviyelerin özellikleri karşıladığı görülmüştür. Bundan dolayı ocak içerisindeki bazı seviyeler söz konusu amaçlar için kullanılabileceği görülmüştür. Bundan dolayı genel değerlendirmeden ziyade, farklı kireçtaşı seviyeleri için jeo-mekanik özellikler belirlenerek değerlendirmelerin yapılması daha doğru olacaktır.
Kireçtaşı agregalarına ait ortalama değerler ölçeğinde değerlendirme Tablo 43' de verilmiştir. Tablodan görüleceği üzere metilen mavisi deneyi ve magnezyum sülfat deneyi sonuçları karayolları teknik şartnamesinde yol üst yapılarında kullanılacak agregalar için belirlenen sınır değerleri karşılamaktadır. Bunun dışında yoğun ve su emme sınırlı sayıda yapı için koşulları sağlarken, diğer özellikler söz konusu şartnamede istenilen şartları sağlamamaktadır.
| Türü/ Parametre Dayanma Yapı |
deney yöntemi ile Kaba agregada Los Angeles Parçalanma Direnci ( %) |
Görünür Yoğunluk ) (kg/m3 |
Kütlece Su Emme Oranı (%) |
Magnezyum Sülfat Deneyi (Mg2 SO4 ile) % |
(Na2 SO4 10 H2O) direncin tayini (%) kristallenmesine Tuz ile |
Basınç Dayanımı Tek Eksenli (MPa) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Gabion Duvar Yapımında Kullanılacak Kayaçların Fiziksel ve Mekanik Özellikleri |
≤35 | ≥ 2,20 | ≤ 2,0 | ≤ 10 | ≤ 7 | -- |
| Taş Dolgu Yapımında Kullanılacak Taşın Özellikleri |
≤35 | ≥ 2,20 | ≤ 2,0 | ≤ 10 | ≤ 7 | -- |
| Tahkimat Taşının Özellikleri | ≤ 30 | ≥ 2,40 | ≤ 1,8 | ≤ 8 | ≤ 5 | ≥ 50 |
| Pere Yapımında Kullanılacak Taşların Özellikleri |
≤ 30 | ≥ 2,30 | ≤ 1,8 | ≤ 8 | ≤ 5 | -- |
| Kâgir İnşaat İşlerinde Kullanılacak Taşlar |
≤ 30 | ≥ 2,30 | ≤ 1,8 | ≤ 8 | ≤ 5 | ≥ 50 |
| Standartlar | TS EN 1097-2 |
TS 699 TS EN 1936 |
TS EN 13755 |
TS EN 1367-2 |
TS 699 ve TS EN 12370 |
TS EN 1926 |
Tablo 42 Dayanma Yapıları Ve Şevlerin Desteklenmesi Amacıyla Kullanılacak Kayaçların Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013)
Sonuç olarak, kireçtaşları kireç üretimi gibi endüstriyel kullanım alanlarının yanında birçok mühendislik uygulamasında doğal malzeme olarak kullanılmaktadır. Kayaçların ve kayaçlardan elde edilen agregaların mühendislik uygulamalarında kullanılabilirliğini tanımlamak için ulusal ve uluslararası birçok standart geliştirilmiştir. Söz konusu standartlar kayaç ve agregaların fiziksel ve mekanik özellikleri için limit değerler tanımlamıştır. Bu raporda değerlendirilen kireçtaşlarının laboratuvarda belirlenen temel özellikleri göz önünde bulundurularak beton agregası ve karayolu yapılarında kullanılabilirliği irdelenmiştir (Tablo 43). Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları dayanım ve yoğunluk açısından sınır değerler karşılanırken, sahip olduğu diğer parametreler standartlarda tanımlanan limit değerleri karşılamamaktadır.
Farklı seviyelerde yapılan laboratuvar deneylerinden elde edilen sonuçların oldukça geniş aralıkta değişim gösterdiği dikkati çekmektedir. Bu durum ruhsat sahasından farklı jeo-mekanik özelliklere sahip birden fazla kireçtaşı seviyesinin bulunduğunu işaret etmektedir. Dolaysıyla fasiyes ölçeğinde örnekleme yapılarak mühendislik uygulamalarında kullanılabilecek seviyelerin belirlenmesi gerekmektedir. Bunun için sistematik örnekleme sonucu elde edilen örnekler üzerinde laboratuvar deneylerinin yapılması uygun olacaktır.
| Türü/ Parametre Dayanma Yapı |
Metilen Mavisi Deneyi (MB) |
Doygun Yüzey Kuru Birim Hacim Ağırlık ) (g/cm3 |
si (%) Su Emme %' |
Deneyi (Mg2 SO4 ile) Magnezyum Sülfat % |
Deneyi) (500 devir) Direncinin Tayini (Los Angeles Parçalanma (%) |
Çözülmeye Karşı Direncin Tayini Donmaya ve |
Organik Madde, (%3 NaOH) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İnce Agregaya Ait Fiziksel ve Mekanik Özellikler |
≤ 1,5 | > 2,55 | < 3,0 | -- | -- | -- | -- |
| İri Agreganın Fiziksel ve Mekanik Özellikleri |
> 2,55 | < 3,0 | ≤ % 18 (MS18) |
≤ % 35 (LA35) | ≤ % 1,0 (F1) |
-- | |
| Yol Üst Yapı-Alttemel Malzemesinin Fiziksel Özellikleri |
≤ 4,0 (MB4,0) ≤ 5,5 MB5,5)** |
-- | -- | ≤ 25 (MS25) |
≤ 45 (LA45) | --- | NGF |
| Yol Üst Yapı-Temel Kaba Agreganın Fiziksel Özellikleri |
-- | ≤ 3,0 | ≤ 20 (MS20) |
≤ 35 (LA35) | -- | NGF | |
| Yol Üst Yapı-Temel İnce Agreganın Fiziksel Özellikleri |
≤ 3,0 (MB3,0) ≤ 4,5(MB4,5)** |
-- | -- | -- | -- | -- | NGF |
| Bitümlü Sathi Kaplama- Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Makadam Sathi Kaplama Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 3,0 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Koruyucu Sathi Kaplama- Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Temel- Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Temel- İnce Agrega Özellikleri |
≤ 2,0 (MB 2,0 ) ≤ 3,5 (MB3,5)** |
-- | ≤ 2,5 | -- | -- | -- | NGF |
| Asfalt Betonu Binder ve Aşınma Tabakaları-- Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | B ≤ 2,5 A ≤ 2,0 |
B ≤ 18 (MS18) A≤ 16 (MS16) |
B ≤ 30 (LA30)* A ≤ 27 (LA27) |
-- | -- |
| Asfalt Betonu Binder ve Aşınma Tabakaları--İnce Agrega Özellikleri |
≤ 1,5 (MB1,5) ≤ 3,0 (MB3,0 )** |
-- | B ≤ 2,5 A ≤ 2,0 |
-- | -- | -- | NGF |
| Taş Mastik Asfalt (Tma)-Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,0 | ≤ 14 (MS14) |
≤ 25 (LA25)* | -- | -- |
| Taş Mastik Asfalt (Tma)-İnce Agrega Özellikleri |
≤ 1,5 (MB1,5) ≤ 3,0 (MB3,0)** |
-- | ≤ 2,0 | -- | -- | -- | NGF |
| Standartlar | TS EN 933-9 |
TS EN 1097-6 |
TS EN 1097-6 |
TS EN 1367-2 |
TS EN 1097 - 2 |
TS EN 1367 - 1 |
TS EN 1744-1 |
Bu bölüm araştırma ve maden kaynak tahminine yönelik sondaj bilgilerini içerir. Jeoteknik amaçlı çalışmalara ait incelemeler Başlık 7.4' te verilmiştir. Sondaj çalışmaları, ruhsat sahasında Kasım 2023 yılında yapılan yüzey çalışmalarına (kimyasal analiz ve jeolojik veriler) göre kalker üretimi amacı ile belirlenen 9 lokasyonda toplam 1230.00 m (paletli) olarak gerçekleştirilmiştir.
Çalışma alanında yapılan sondaj lokasyonlarına ait koordinatlar el GPS' i ile belirlenmiştir. Sondajlar tamamlandıktan sonra yapılan ise sondaj koordinatları D- GPS ile ölçülmüştür. Yapılan sondajların hepsi karotlu olup, Aksoylar Mühendislik Sondaj A.Ş. tarafından gerçekleştirilmiştir.
Sondajlara ait detay analiz sonuçları ek olarak (EK 5) verilmiştir. Çalışmalar sonucunda kalker özelliklerinin yanal ve düşey uzanımı, geometrisi ve maden kaynak tahmini ortaya çıkarmıştır. Yapılan sondajların yerlerini gösteren 1/ 2.000 ölçekli lokasyon haritası Şekil 56 (EK 4) ve sondajlara ait bilgiler ise Tablo 44' de verilmektedir.
Şekil 56 Sondaj lokasyonları haritası.
| Kimya | Petrografi | Jeoteknik | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sondaj No |
Eğim Yönü |
Eğim Açısı |
Metraj | TKV % |
RQD % |
Başlama Tarihi |
Bitiş Tarihi |
Sondaj Çapı |
ARGETEST laboratuvarına giden numune (Adet) |
Dış laboratuvara giden numune (Adet) |
Standart Numune |
Standart Numune İsmi |
İkiz Numune |
KTÜ Jeoloji laboratuvarına giden numune (Adet) |
Çözüm Jeoteknik laboratuvarına giden numune (Adet) |
SG (Adet |
Ortalama g/cm3 |
| MD-1 | 0 | 90 | 200.00 | 95.13 66.25 10.12.2023 20.12.2023 | HQ | 44 | 5 | 2 | AMIS0250 | 2 | 2 | 6 | 2 | 2.56 | |||
| MD-2 | 0 | 90 | 150.00 | 94.56 62.63 21.12.2023 25.12.2023 | HQ | 33 | 3 | 1 | AMIS0250 | 2 | 2 | - | 2 | 2.56 | |||
| MD-3 | 0 | 90 | 150.00 | 98.45 65.26 25.12.2023 28.12.2023 | HQ | 33 | 3 | 2 | AMIS0461-AMIS0250 | 1 | 1 | - | 1 | 2.53 | |||
| MD-4 | 0 | 90 | 200.00 | 92.59 57.23 01.01.2024 08.01.2024 | HQ | 44 | 4 | 2 | AMIS0461-AMIS0250 | 2 | - | - | 4 | 2.54 | |||
| MD-5 | 0 | 90 | 150.00 | 95.32 61.36 28.12.2023 01.01.2024 | HQ | 32 | 3 | 2 | AMIS0461-AMIS0250 | 1 | - | - | 2 | 2.56 | |||
| MD-6 | 0 | 90 | 150.00 | 78.62 51.87 21.11.2023 30.11.2023 | HQ | 30 | - | - | - | - | 1 | - | 2 | 2.55 | |||
| MD-7 | 0 | 90 | 100.00 | 84.20 48.03 04.12.2023 10.12.2023 | HQ | 20 | 5 | - | - | - | 1 | 7 | 3 | 2.53 | |||
| MD-8 | 0 | 90 | 50.00 | 80.88 50.21 01.12.2023 03.12.2023 | HQ | 5 | - | - | - | - | 1 | - | 1 | 2.52 | |||
| MD-9 | 0 | 90 | 80.00 | 80.49 34.57 24.12.2023 02.01.2024 | HQ | 16 | 2 | 1 | AMIS0250 | 1 | 2 | - | 2 | 2.55 | |||
| Toplam | 1230.00 | - | - | - | - | - | 257 | 25 | 10 | - | 9 | 10 | 13 | 19 | - |
Sahada Wireline karotlu sondaj tekniği ile hidrolik sondaj makinaları kullanılmıştır. Sahada kullanılan üstten döner sondaj makinalarının genel özellikleri, ekipman ve malzemeleri aşağıda (Tablo 45 ve Şekil 57) verilmiştir.
| Tablo 45 Sahada Kullanılan Sondaj Makinelerin Genel Özellikleri |
|---|
| ----------------------------------------------------------------- |
| Sondaj Makinasının Bölümleri |
Teknik Özellikleri | Ekipman ve Malzemeler |
|---|---|---|
| Güç Ünitesi | 153 KW (2200 RRM), 194 kW (260 hp) ve 283 KW(380 hp) |
Karotiyer ve İç Tüp |
| Kule ve Besleme Sistemi | Çekme Kapasitesi: 14.400 kg, 15.000 kg, 15.700 kg ve 22.600 kg |
Tij |
| Basma Kapasitesi: 6.000 kg, 8.000 kg, 12.000 kg | ||
| Besleme Boyu: 3,35 m., 3,40 m. ve 3,50 m. | ||
| Ana Vinç | Tek Halat Çekiş Kapasitesi: 7.258 kg, 8.800 kg, 9.070 kg ve 18.144 kg |
Çamur Karıştırıcı |
| Rotasyon Ünitesi | Distribütör: İç çap 117 m. | Karot Sandıkları |
| Kenara Açılma Miktarı: 300 mm. | ||
| Montaj Tipi: Palet | ||
| Derinlik Kapasitesi | HQ: 722 m, 1000 m, 1900 m | Sondaj Çamurları (Bentonit, Polimerler) |
| Çamur Pompası | Tipi: Hidrolik | |
| Kapasite: 130-240 l/dk ayarlanabilir | - | |
| Maksimum basınç: 60-120 dk. |
Arazide HQ çapta tij kullanılmıştır. Tijler sondaj sıvısını matkaba ileten ve dönme hareketini sağlayan birbirine eklenerek yer altı ve yer üstünde bağlantıyı sağlayarak sondajın derinleşmesine yardımcı olan iyi çelikten üretilmiş özel teknikli borulardır. Tijin özellikleri ve sondaj kuyularındaki ilerlemeler aşağıda (Tablo 46) sunulmuştur.
| Yıl | Tipi | Sondajlardaki İlerleme (m) |
% Oran | Dış Çap (mm) |
İç Çap (mm) |
Et Kalınlığı (mm) |
Uzunluk (m) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023- 2024 | HQ | 1230.00 | 89,90 | 77,80 | 5,50 | 3,05 |
Şekil 57 Üstten döner sondaj makinası, ekipman ve malzemeleri (a: Tij, b: Karotiyer, c: çamur pompası, d: çamur karıştırıcı, e: karot sandıkları, f: bentonit
Çalışma sahasında yapılan sondajlar HQ çaplı sondaj makinesi ve ekipmanı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Makinaların çalışması için Delfin 2022 model 70 kW jeneratör ve 10 kW mıknatıslı motorla döngü yapılıp karot alımı gerçekleştirmişlerdir (Şekil 58 a ve b). Yapılan tüm kuyular 90° eğimdedir.
Hidrolik paletli sondaj makineleri delgi işlemine çamur havuzu ve kuyu kontrol mühendisi tarafından kuyu çapı belirlenerek uygun tij ile zemine uygun emprenye matkap kullanılmıştır. Çamur değerleri ve kimyasalları kontrol mühendisi Jeoloji Mühendisi Avni TAPTIK tarafından belirlenip denetlenmiştir. Sondaj çalışmalarının tamamı karotiyerle karot numunesi alınmak kaydı ile gerçekleştirilmiştir. Kuyu bitimi kuyu sonu takım çekilmesi beklenmiş ve kuyu metrajı ve takım uzunluğu karşılaştırılmıştır.
Şekil 58 Sondajlarda kullanılan makine tipleri (a ve b).
Tüm yapılan sondajlarda 1230.00 m HQ çapta karot alımı gerçekleştirilmiştir. Sondajların ayrı ayrı toplam karot verimi (TKV %) hesaplanmıştır. Ortalama toplam karot verimi 89 %' dur (Tablo 47).
| Sondaj No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | TKV % | Başlama Tarihi | Bitiş Tarihi | Sondaj Çapı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MD-1 | 0 | 90 | 200.00 | 95.13 | 10.12.2023 | 20.12.2023 | HQ |
| MD-2 | 0 | 90 | 150.00 | 94.56 | 21.12.2023 | 25.12.2023 | HQ |
| MD-3 | 0 | 90 | 150.00 | 98.45 | 25.12.2023 | 28.12.2023 | HQ |
| MD-4 | 0 | 90 | 200.00 | 92.59 | 01.01.2024 | 08.01.2024 | HQ |
| MD-5 | 0 | 90 | 150.00 | 95.32 | 28.12.2023 | 01.01.2024 | HQ |
| MD-6 | 0 | 90 | 150.00 | 78.62 | 21.11.2023 | 30.11.2023 | HQ |
| MD-7 | 0 | 90 | 100.00 | 84.20 | 04.12.2023 | 10.12.2023 | HQ |
| MD-8 | 0 | 90 | 50.00 | 80.88 | 01.12.2023 | 03.12.2023 | HQ |
| MD-9 | 0 | 90 | 80.00 | 80.49 | 24.12.2023 | 02.01.2024 | HQ |
| Toplam | 1230.00 | - | - | - | - |
Yapılan sondajlarda değişik çap ve makine cinsleri kullanılması, kuyu derinliklerinin sığ olması nedeniyle kuyu ölçüm işlemi yapılmamıştır.
Sahada yapılan ön determinasyon gözlemleri (kuyu başı koordinatları, kuyusunun eğim ve eğim yönü, sondajın başlangıç ve bitim tarihi, manevra boyu ve manevra derinliği, karot boyu ve karot yüzdesi, karot sandık sayısı, sondajın geçtiği birimlerin litolojik özelliklerini, niteliksel olarak değişimleri vb.) kuyu logu defterine kaydedilir. Ön loglama (ön determinasyon) yapıldıktan sonra daha ayrıntılı loglama, projenin yürütüldüğü Adana İli, Yüreğir İlçesi Çelemli Köyü sınırları içinde olan Vişnelik Madencilik Üretim San. Tic. A.Ş.' nin kireç fabrikası içindeki depolama alanında yapılmıştır (Şekil 59 a ve b).
Her sondaja ait detaylı determinasyon kayıtları önce determinasyon defterine yazılmıştır. Litoloji, alterasyon, yapısal unsurlar, karot örnek alımı (kimyasal, ikiz, standart, yoğunluk, RQD %, mineraloji- petrografi, jeoteknik örnek sayıları) gibi farklı özellikler detay determinasyon defterine kaydedildikten sonra veriler (ön determinasyon da dahil) excel sondaj veri tabanına aktarılmıştır. Detay kuyu loglama formu koordinat, eğim- eğim yönü, litoloji, TKV %- RQD %, yoğunluk değerleri, karot örnekleme prosesi, minerolojik- petrografik ve jeoteknik örnekleme prosesi olmak üzere 8 ana başlık altında toplanmıştır (EK 2).
Şekil 59 Detay Loglama yapılan Karot haneden görünüm (a ve b).
Tüm bu veriler ışığında LogPlot8 versiyonu programı kullanılarak birebir ölçekte loglar hazırlanmıştır (EK 2). Yapılan işlemlere ait örnek log ve raporda kullanılan görsel loglara ait örnekler aşağıdaki (Şekil 60 ve Şekil 61) verilmektedir.
| Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A.Ş. | ||
|---|---|---|
| Project Islams | PROJE ADI - EROBBITS! Vites Machmolik | Downois Cevatory | SOMOAJ KOTU: 6YC4 | KUYU ADE Gorringe Name: |
$MD-5$ | |||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ERNO 255701 | SONDAI DERINLIGI Ecrencie Depth) |
150 | BASLANA TARHI (Starting Date) |
$-28$ U2023 | KOOR, SISTEM : ED-50_Zan37 (Coordinate System) |
|||||||||||||||||
| (Location) | J.OKA3100N / Nationswinocas/Passicily (Alliaques) | E0M - 00 (Dig) |
RITIS TARBII : 121,2024 Ghaing Dais) |
* (NIZEY): 317002 contains. |
||||||||||||||||||
| (Tipe of One) | MADENIN CWSI : Ring Haller) | EQIN VONU : 2 Directory |
LOG OLCEON : VICE Rog Straight |
Y (DOGU) : 4135941 | ||||||||||||||||||
| Mrs Pet/WiD Araska Sonuçian Min-Petos D Analysis Results |
Kenyasal Analiz Sonoplan Chemical Analysis Receits |
|||||||||||||||||||||
| Death ist: Class Fol |
Kana Gair | 1 Boyasmi all im Marsons Bo |
Kanot Boys Com Letter Jos Yoğunlu (geom) Yoyunk (geom) |
Kent YOR (N) Tay Cor Russe |
医骨 氢 ŋ Pupils g |
LITOLEUL Lithology |
TANIMLAMA Distribution |
蒀 Dealer IV |
Renkerker | Tanmiarcy Description |
Desire R. (a) | Normed No | 魂 ą, ₹ |
× g |
嘱 g |
и, e es |
Write | æ. ٩, ъ |
Mar 25 | re a | ç | |
| m. | 200 | ü | iаn | 2001 S. R. Londong Renativisation pat Webma 100 S. R. 1995 pays days to per- timpou teveni i tiening. |
÷ ۱ |
|||||||||||||||||
| m. | 上分 | ZA | m | 31 | × | 120 | G.FE | ᄟ | 179 | 石場 | $90 -$ | 哪 | 助 | $-311$ | 42.95 | |||||||
| es. | × 181 |
ica | ш | ۰ | THE | 血肥 | MAY | 186 | 0.84 | 4821 | -aar | bet | 621 | Light | ||||||||
| ali. | 100 | 5 | 1000 N. Bo Seemed LITROGRIC DEL USERRO promote, 12 (3-134) |
m ٠ |
٠ | |||||||||||||||||
| 15 u. u |
×. | 259 | 9A | 化林斯代斯他 HOOST Unigary on periodicinana ha Umphis falakal est. Lefts, vindiana, concentration company. |
17553 | 554 | aw | 1.XV | E.K | 48 | 半計 | 推進 | ii. jev | GK | ||||||||
| ×a. | zu: | 28 | 84 | II. | ||||||||||||||||||
| a J m |
45 | 130 08 | TML | œэ | 1931 | 10.22 | 10121 | uli Qr | v. | - 33 | ||||||||||||
| 罪 | Date | TARIN: 7:12.2023 | ||||||||||||||||||||
| Romhole Geologist | SONDAJ JEDLOGU ! Jel Ma'i, M. AVN TAFTIK |
| Brintal Mr. MD-1 | Egm (on//Ebrir (IB) | Enodal Exercity of FIRE | 201 | ww MITUS ALAMA |
||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Basking Chatta | 10.12.2023 | Bits Tarry, 19.12.3023 | X: 397058 | F: #133972 | 2.813.78 | |||
| RODA | 上射向 | ACREMINAN | 相爭等 | CJON | SQ 2 h | FE O y, |
N pDN | A 28: |
| яŦ POLL MON |
E 0.2000 Lincodoko, Reingscane etroleta, yar yar katalara et cay type), nigheli zabi: yuzdaylor zadao karisti diolipizza; vel "jere gör zakzatlanıma |
0.2 | 16 | 1,098 | 7.27 | 0.45 | 157 | |
| 板刀 | gondert, yetes gelieh ve kössé armai bogokardur. | 0.35 | aran | LB | 0.35 | 0.64 | COL | |
| 初日 ш. 100.17 |
D21 | SERA | 1.35 | D.T. | 155 | D.IS. | ||
| 地工 57.95 |
日知 | 1502 | 1.04 | D21 | DBS | 615 | ||
| P3 = 34.73 |
03 D40 B EMPARE LYON MAIL CHARGES AT A 2 JORNAL MAIL yatte eden of milliog in eran begun a 30 00-36 für einsatzu kan |
712 | n v | 1.48 | 顶连 | 販 | $\sqrt{7}$ | |
| 2011 PLY |
Fernstein Bitweite in Arts in state wirtschu, wie wie interefentale Verzeiten. OVER RET |
3.3 | URITE | 1.98 | 5.17 | 47 | D.C. | |
| 自测 щ. 宗彦 |
卫型 | 图取 | 172 | D.B. | L73 | B M | ||
| 子ぶん | 0.29 | $-169$ | 151 | 043 | 351 | 659 | ||
| 6,00 m. 100.00 |
(40 D-85 D) C is just Limitations. You're enterpretented (44 DD-44 D) | TUT | 最 29 | ETX | 143 | 5.88 | CIF | |
| mn 4.03 |
(s), 44.00-45.00 or analy lined up to tolerance, a select | |||||||
| 美国 ы٠ |
pés D2013 Linnestano Baptos-san trans três yez ser halka verà. saviyet (12 00-90 00 m and ljouts en jeu yez 1-5 consoladorat e kilo in thi king boys ha to it as a standard compared at the state of a back of a yer yer a katler ine glassler, yatay gutaka vu kaçı kecime- |
D'EL | w. | 1031 | 023 | 072 | 2.21 | |
| ICSH 08.58 |
Ecold-to Re | DDH | 我种 | DJ4 | 0.11 | 054 | 476 | |
| BELGE bа. 2001 |
DIF | 語ん | 039 | 0.11 | 047 | 639 | ||
| torn | $\overline{111}$ | 7.31 | 0.45 | 0.11 | (141) | P.B. | ||
| 1.m m 初辺 |
灰石 | 5484 | 0.66 | Line | Udi | 657 | ||
| 8155 | 0.14 | 53 | BBA | 0.97 | 07B | 48.73 | ||
| UTD 報信 BQ. |
DAY | 1.58 | 0余 | 049 | 0BA | O.G. | ||
| 家門 | 世科 | SHET | 1.04 | DJ. | ١X | R75 | ||
| 107.0 光信 M. |
(SOLATIOL) Dolcretz Lawodone Retrassissimute and | $0 + 3$ | 5356 | UBR | 0.21 | 18 | 6.04 | |
| 100.0 100.0 |
carbaltelement, yatay ok ava a Brati, kilapak warne diasalaku, eter yar. rem bayutur ta kit dolga ta xa yer wa silawlanda ya batun ob attifa. NGC 2013 Yangi ta 2012 ata a 2014, 95,60-05,70 ki, 95,60-06 00 m. |
0.24 | 562 | 1.12 | 0.30 | 121 | $-84$ | |
| LITTLE | enal delarovska kalendaris pjestas venalis, izavyni alasovanski, koliklinis glega Talkskakan gottlerworktude |
0.36 | 三次 | 165 | 0.43 | 332 | 8% | |
| 100.0 188 - larn |
(100.5-100.05 Lenostone Bigiern-successivente result, per per | 京杨 | 三杉 | 語 | DHE | 0.9 | 같은 | |
| FOO 11 100 ft |
kalkeredi verselt, sorstrält somsterrede kalst balgusche har pri- destarann-geräker, exter carliet verstadt varer koptalistis. 106.00-13000 metal gelskamm perjaller. |
HTM | $\mathbf{E}$ | 旧迹 | DEM | 11.97 | 43.94 | |
| 19 B 100.0 形容 |
11 16 | 814 | D.DE | 0.37 | BLAL. | |||
| 25 (2) | $-0.01$ | ю | D.OR | $-0.01$ | 629 | 43.3 | ||
| $16 - 76$ 190.4 $34 - 10$ |
0 D2 | 8.80 | D.DB | D.BG | 026 | 49.3 | ||
| 62 19,82 |
019 | 360 | D.O.G | D.DE | 孤 | 49.56 | ||
| 阻应 18배서 |
(1910-1450) Dolombic Linuxtony, Georgi belinniklik ez- | 0.17 | 48.72 | LBC | bites | 529 | 6.35 | |
| 54.92. 52.69 |
called thirds, safey of terms from , is gut serve implish, you you nde bevoluntete ikke senare um der son oarelieden, yezogler niegrien. 1999-00-14000 en 140 SD 14400 reunstillen edel of europeprom |
D. | 初め | 148 | 0.94 | 4.18 | $-6.67$ | |
| 取定 185 - TOTA DI |
reaks, 26st Eave mok, inilizations tabak also globesmeatedir | 0.19 | 基本 | 1570 | 039 | $4 - 69$ | 0.06 | |
| 26.197 加热 |
(145.0-155.0) Lavastonic Elephan communistic result, yet yer kells: | |||||||
| 98.51 堪起 R.G |
aries series, 145.33-146.60 march install finographicals. carebolik utzeklende na lik degusa ve jen seraksithoire gösülen. virus prilati ve kaçat avent bopul tab.r. |
0.09 | etby | DA | D.T3 | 1.50 | 42.22 | |
| 長田 地の |
(1953) 170.05 Dokymito Unwebsite: Gross-Dejiwski, wastf.as. | 107 | 11:34 | D11 | IRES | 記し | ||
| 9.0 na. |
gattest-kerké, galay ukiam a prví. Koplé smroi baybálu wir yer narekezt il yüzeylerinleştirir. 199.30-159.50m, analgında is il- |
0.73 | L5 | 所 | D.24 | 375 | 698 | |
| un n 103.0 |
king tag Tabelray god annakladir. | 034 | 11 AT | 12 | 0.39 | 45. | 865 | |
| ITE O 光位 师. |
(1.72) | m e | 1995 | $D$ 10 | 517 | 結合性 | ||
| (DO D) 100.0 |
(TOLD-2000) LIVE-5000E Elm Will-Advised (60%), model, ill (65%) E ykenylermia: kubał dobjiczu wa jair szc okulteroma górzker, yatugʻ catalities his accord bathdown. |
D34 | SEE | 日下 | D'Bf | 125 | 森地 | |
| LET US 加市 tik ( |
0.09 | 00 | 0.36 | 0.11 | DA. | 477 | ||
| 样面 8521 |
D.DB | BARS | 1.34 | DIS | D.DO. | $-218$ | ||
| a m | 251 | 53 | 152 | B 1 | ILE4 | CLE | ||
| 4036 取収 |
BUS | 11.47 | U18 | D19 | 045 | 19.91 | ||
| 再にす $8 - 8$ |
HDS | $- u$ | 3.195 | 红斑性 | 8.05 | 44.775 |
Şekil 61 Görsel kuyu logu (A4 ölçekli).
Yapılan sondajlar, fotoğrafta giriş- çıkış derinlikleri, kuyu adı ve sandık numarası net bir şekilde görünecek ve görüntü kalitesi yüksek olacak şekilde, fotoğraflanarak kayda alınmış ve bir rapor halinde ekler kısmında sunulmuştur (Şekil 62 a, b ve c; EK 3).
Şekil 62 Karot hanede karot çekim prosedürü.
Ruhsat sahasında yapılan sondajlara ait karotların kaya kalite değeri (RQD %) detay loglama sırasında jeoloji mühendisleri tarafından ayrı ayrı hesaplanmış olup, aşağıdaki tabloda sunulmuştur (Tablo 48.).
Sondajların ortalama RQD %55' dir.
| Sondaj No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | RQD % |
|---|---|---|---|---|
| MD-1 | 0 | 90 | 200.00 | 66.25 |
| MD-2 | 0 | 90 | 150.00 | 62.63 |
| MD-3 | 0 | 90 | 150.00 | 65.26 |
| MD-4 | 0 | 90 | 200.00 | 57.23 |
| MD-5 | 0 | 90 | 150.00 | 61.36 |
| MD-6 | 0 | 90 | 150.00 | 51.87 |
| MD-7 | 0 | 90 | 100.00 | 48.03 |
| MD-8 | 0 | 90 | 50.00 | 50.21 |
| MD-9 | 0 | 90 | 80.00 | 34.57 |
| Toplam | 1230.00 | - |
Tablo 48 Sondajlara Ait RQD % Değerleri
Karot numunelerinin analize hazırlanma işlemi, Vişne Madenciliğe ait kireç fabrikasındaki karothanede gerçekleştirilmiştir. Sondajların litolojik özelliklerine göre bazı kuyulardan 2.3 metrede bir bazı kuyularda ise 7.7 metrede bir numune derlemesi yapılmıştır. Bu aşamadan sonra toplam numune sayısının %10.33 kadar ikiz, standart (AMIS0461, AMIS0250) ve dış laboratuvar numunesi yerleştirilerek prosedür tamamlanmıştır (EK 9).
İkiye bölünen karotun yarısı, karot sandığında kalmış diğer yarısı örnek hazırlama için 2- 5 m aralığında numaralanmış, naylon poşetlere konmuştur. Etiketlenmiş naylon torbalara konulan örneklerin tane boyutu % 95' i 2 mm' den küçük olmak üzere çeneli kırıcılarda işlemden geçirilmiştir. Kırıcıdan geçen malzeme numune bölücü yardımıyla çeyreklenir (dörtte bir). Çeyreklenen numunelerin bir bölümü şahit numunesi olarak karot sandıklarının içine koyulup sandıklar kapatılmıştır. Diğer bölümü de kimyasal analiz yaptırılmak üzere ARGETEST Laboratuvarına gönderilmek için çuvallanıp, excel tablolarına işlenip kayıt altına alınmıştır (Şekil 63 a, b, c, d, e ve Tablo 49). Kimyasal örnek hazırlama prosüdürleri aşağıda sıralanmış olup beş aşamadan oluşmaktadır.
Şekil 63 Örneklerin hazırlanmasına ait görünüm (a, b, c, d ve e).
| Kuyu Adı | : MD-1 | Derinlik (m) | : 200.00 | Tarih : 10.12.2023-20.12.2023 |
||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Örnek Numarası |
Başlangıç Derinliği (m) |
Bitiş Derinliği (m) |
Numune Boyu | Açıklama | ||
| 17279 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17280 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17281 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17282 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17283 | 20.00 | 25.00 | 5.00 | Dış Laboratuvar | ||
| 17283 | 20.00 | 25.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17284 | 25.00 | 30.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17285 | 30.00 | 35.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17286 | 35.00 | 40.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17287 | 40.00 | 45.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17288 | 45.00 | 50.00 | 5.00 | Dış Laboratuvar | ||
| 17288 | 45.00 | 50.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17289 | 50.00 | 55.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17290 | 55.00 | 60.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17291 | 60.00 | 65.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17292 | 65.00 | 70.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17293 | 70.00 | 75.00 | 5.00 | Dış Laboratuvar | ||
| 17293 | 70.00 | 75.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17294 | 75.00 | 80.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17295 | 80.00 | 85.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17296 | 85.00 | 90.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17297 | 90.00 | 95.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17298 | 95.00 | 100.00 | 5.00 | Dış Laboratuvar | ||
| 17298 | 95.00 | 100.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17299 | 100.00 | 104.40 | 4.40 | Karot | ||
| 17300 | 104.40 | 110.00 | 5.60 | Karot | ||
| 17657 | 110.00 | 115.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17658 | 115.00 | 120.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17659 | 120.00 | 125.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17660 | 125.00 | 130.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17661 | 130.00 | 135.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17662 | 135.00 | 140.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17663 | 140.00 | 145.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17664 | 145.00 | 150.00 | 5.00 | Dış Laboratuvar | ||
| 17664 | 145.00 | 150.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17665 | 150.00 | 155.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17666 | 155.00 | 160.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17667 | 160.00 | 165.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17668 | 165.00 | 170.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17669 | 165.00 | 170.00 | 5.00 | İkiz Numune | ||
| 17670 | 170.00 | 175.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17671 | 175.00 | 180.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17672 | 180.00 | 185.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17673 | 185.00 | 190.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17674 | 190.00 | 195.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17675 | 195.00 | 200.00 | 5.00 | Karot | ||
| 17676 | 195.00 | 200.00 | 5.00 | İkiz Numune | ||
| 17677 | - | - | - | Standart |
Sahada yapılan 9 adet araştırma sondajına ait karotlardan 19 adet yoğunluk örneği alınmıştır. Örneklemeler, kaya tipine bakılarak yapılmıştır. Yoğunluk prosedürleri aşağıdaki (Şekil 64) verilmiş olup, analiz "AASHTO T 275, 2022 Baskısı, 2022- Parafin Kaplı Numuneler Kullanılarak Karot Numunelerinin Kütle Özgül Ağırlığı (Gmb) için Standart Test Yöntemi" kullanılarak yapılmıştır.
Bu test yöntemi, karot numunelerinin kütle özgül ağırlığının (Gmb) belirlenmesini kapsar. Bu yöntem, açık veya birbirine bağlı boşluklar içeren veya T 166 tarafından belirlendiği gibi hacimce yüzde 2.0' dan fazla su emen numunelerle kullanılmalıdır.
Buna göre örneğin yoğunluğu Gmb =A/ D- E-((D-A)/ F), (F=Parafinin özgül ağırlığı) formülü yardımıyla hesaplanır (Tablo 50).
Yapılan yoğunluk ölçümleri (hepsi amaca uygun olarak kireçtaşı örneklerinden alınmıştır) incelendiğinde örneklerin değer aralıkları 2.52 ile 2.56 gr/cm3' dür.
| Sondaj No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | Başlama Tarihi | Bitiş Tarihi | SG (Adet) | Ortalama g/cm3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MD-1 | 0 | 90 | 200.00 | 10.12.2023 | 20.12.2023 | 2 | 2.56 |
| MD-2 | 0 | 90 | 150.00 | 21.12.2023 | 25.12.2023 | 2 | 2.56 |
| MD-3 | 0 | 90 | 150.00 | 25.12.2023 | 28.12.2023 | 1 | 2.53 |
| MD-4 | 0 | 90 | 200.00 | 01.01.2024 | 08.01.2024 | 4 | 2.54 |
| MD-5 | 0 | 90 | 150.00 | 28.12.2023 | 01.01.2024 | 2 | 2.56 |
| MD-6 | 0 | 90 | 150.00 | 21.11.2023 | 30.11.2023 | 2 | 2.55 |
| MD-7 | 0 | 90 | 100.00 | 04.12.2023 | 10.12.2023 | 3 | 2.53 |
| MD-8 | 0 | 90 | 50.00 | 01.12.2023 | 03.12.2023 | 1 | 2.52 |
| MD-9 | 0 | 90 | 80.00 | 24.12.2023 | 02.01.2024 | 2 | 2.55 |
| Toplam | 1230.00 | - | - | 19 | - |
Tablo 50 Sondajlara Ait Yoğunluk Değerleri
Şekil 64 Yoğunluk örneklerinin hazırlanması.
Ruhsat sahasında, 21.11.2023- 08.01.2024 tarihleri arasında toplam 1230.00 metre sondaj yapılmış olup, bu sondajlara ait 257 adet (Numunelerin 3 adeti AMIS0461, 7 adeti AMIS0250 standart ve 9 adeti ikiz numunedir.) kimyasal örnek alınmıştır. Alınan numuneler ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarlarına analize gönderilmiştir.
Analize tabi tutulacak numunelerin hazırlanması ve incelenmesi Başlık 7.2.2.3.1' de detaylı olarak sunulmuş olup, detay analiz sonuçları EK 5' de verilmiştir.
Kalibrasyon, belirlenmiş koşullar altında doğruluğu bilinen bir ölçüm standardını veya sistemini kullanarak diğer test ve ölçüm aletinin doğruluğunun ölçülmesi, sapmalarının belirlenmesi için kullanılan ölçümler dizisidir. Doğru olmayan ölçümler, üretim aşamalarında büyük maddi zarar riskiyle karşı karşıya bırakabilir. Bu amaçla alınan kimyasal analiz numunelerinin belirli bir kısmı da ikinci bir hakem akredite laboratuvarda analize tabi tutulmuştur.
Bu laboratuvar seçiminde Vişne Madencilik Üretim A. Ş.' nin Adana İli, Yüreğir İlçesi Çelemli Köyü kireç üretim tesisinde bulunan kimyasal analiz laboratuvarları kullanılmıştır. Alınan kimyasal örneklerden 25 adeti bu laboratuvarda tekrar analize tabi tutulmuştur.
Numuneden 1 ± 0.1 gr, 0.001 doğrulukla tartılır (m1) ve 250 ml' lik beher içerisine aktarılır. Beher içindeki numune üzerine 10 ml su konulur ve üzerine kademeli olarak 30 ml hidroklorik asit ilave edilir. Çözelti su ile 100 ml' ye tamamlanır ve 10 dakika kaynatılır. Kaynatma sonrasında çözelti, hızlıca oluklu süzgeç kâğıdından (tutulan tanecik ebadı 2.5 µm) geçirilerek, 400 ml' lik beher içerisine süzülür ve kalıntı sıcak su ile iyice yıkanır. Bu sayede numuneden SiO2 uzaklaştırılır. Çözeltiye yaklaşık 4 gr amonyum klorür (MADDE 1.1.6) ve birkaç damla hidrojen peroksit (MADDE 1.1.3) ilave edildikten sonra çözelti, 150 ml su ile seyreltilerek kaynatılmak üzere ısıtılır. Çözeltinin kaynatılması esnasında pH değerinin 6 - 7' ye ayarlanabilmesi için amonyum hidroksit çözeltisi (MADDE 1.1.4) ilave edilir ve alüminyum hidroksitler, demir hidroksitler ve çözünebilir silisik asit çöktürülür. Çözelti, 3 dakika kaynatılır ve çökelme tamamlandıktan sonra hızlıca oluklu süzgeç kağıdından (tutulan tanecik ebatı 2,5 µm) geçirilerek, 500 ml' lik ölçülü balon içerisine süzülür. Filtrede kalan kısım üç kez amonyum hidroksit çözeltisi (MADDE 1.1.5) ile yıkandıktan sonra üç kez de su ile yıkanır. Bu sayede ise numune içerisinde ki Fe2O3 ve Al2O3 uzaklaştırılır. Çözelti oda sıcaklığına kadar soğutulduktan sonra, işaret çizgisine kadar su ile tamamlanır ve balon içerisindekiler çalkalanarak tamamen karıştırılır. Böylece çözelti (V1), diğer kimyasal analizlerde (CaO- MgO) kullanılmaya hazır hâle getirilmiş olur.
Analiz sonuçları aşağıdaki tabloda (Tablo 51) sunulmuştur. İki laboratuvar arasında analizler karşılaştırılmış ve CaCO3 % aralarında ortalama %' 0.60' lik bir fark görülmektedir. CaO % farklarının ise %1,83- %11.69 arasında değiştiği görülmektedir. Bu durumun analiz metodolojilerinden kaynaklanmakta olduğu olup makul sayılabilecek sınırlar içinde kalmaktadır (EK 8)
| Laboratuvar | Örnekleme Numarası |
Şube | CO2 (%) | AÇM+SiO2 (%) | R2O3 (%) | CaO (%) | MgO (%) | TOPLAM (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vişne Madencilik | 17498 | Narlı | 43.91 | 0.66 | 0.85 | 53.59 | 0.75 | 99.76 |
| Argetest | 17498 | Narlı | 43.70 | 0.05 | 0.05 | 55.97 | 0.19 | 99.96 |
| % Fark | 4.25% | 0.20% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17552 | Narlı | 43.65 | 1.94 | 1.24 | 51.39 | 0.96 | 99.18 |
| Argetest | 17552 | Narlı | 43.35 | 0.24 | 0.18 | 55.88 | 0.28 | 99.93 |
| % Fark | 8.04% | 0.75% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17556 | Narlı | 42.61 | 2.90 | 1.27 | 50.16 | 0.80 | 97.74 |
| Argetest | 17556 | Narlı | 42.05 | 1.25 | 0.69 | 55.41 | 0.47 | 99.87 |
| % Fark | 9.47% | 2.13% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17560 | Narlı | 43.58 | 1.73 | 0.49 | 52.69 | 0.64 | 99.13 |
| Argetest | 17560 | Narlı | 43.81 | 0.29 | 0.22 | 55.20 | 0.38 | 99.90 |
| % Fark | 4.55% | 0.77% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17564 | Narlı | 43.69 | 1.78 | 0.26 | 53.28 | 0.48 | 99.49 |
| Argetest | 17564 | Narlı | 43.11 | 0.28 | 0.16 | 56.01 | 0.34 | 99.90 |
| % Fark | 4.87% | 0.41% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17283 | Narlı | 43.72 | 2.41 | 0.70 | 49.59 | 3.04 | 99.46 |
| Argetest | 17283 | Narlı | 42.77 | 1.18 | 0.45 | 51.90 | 3.02 | 99.32 |
| % Fark | 4.45% | -0.14% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17288 | Narlı | 43.36 | 2.65 | 0.60 | 51.49 | 0.80 | 98.90 |
| Argetest | 17288 | Narlı | 42.23 | 0.91 | 0.41 | 55.17 | 0.72 | 99.44 |
| % Fark | 6.67% | 0.54% |
Tablo 51 Dış Laboratuvar Özet Analiz Sonucu
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\textcolor{blue}{\textbf{1}{\text{ARAMA}}}
$$
| Laboratuvar | Örnekleme Numarası |
Şube | CO2 (%) | AÇM+SiO2 (%) | R2O3 (%) | CaO (%) | MgO (%) | TOPLAM (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vişne Madencilik | 17293 | Narlı | 43.57 | 2.85 | 0.81 | 50.79 | 1.12 | 99.14 |
| Argetest | 17293 | Narlı | 43.73 | 0.69 | 0.31 | 54.37 | 0.78 | 99.88 |
| % Fark | 6.58% | 0.74% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17298 | Narlı | 43.90 | 2.49 | 0.70 | 51.30 | 1.28 | 99.67 |
| Argetest | 17298 | Narlı | 43.35 | 1.65 | 0.79 | 50.38 | 3.32 | 99.49 |
| % Fark | -1.83% | -0.18% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17664 | Narlı | 43.85 | 1.88 | 0.59 | 51.98 | 1.28 | 99.58 |
| Argetest | 17664 | Narlı | 43.22 | 0.44 | 0.22 | 53.97 | 1.99 | 99.84 |
| % Fark | 3.69% | 0.26% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17721 | Narlı | 43.54 | 1.44 | 0.46 | 52.63 | 0.96 | 99.03 |
| Argetest | 17721 | Narlı | 42.58 | 0.70 | 0.31 | 55.76 | 0.56 | 99.91 |
| % Fark | 5.61% | 0.88% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17729 | Narlı | 43.66 | 0.95 | 0.70 | 53.20 | 0.80 | 99.31 |
| Argetest | 17729 | Narlı | 43.58 | 0.13 | 0.07 | 55.79 | 0.38 | 99.95 |
| % Fark | 4.64% | 0.64% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17735 | Narlı | 43.57 | 2.01 | 0.30 | 51.15 | 2.08 | 99.11 |
| Argetest | 17735 | Narlı | 42.68 | 0.22 | 0.12 | 54.49 | 2.38 | 99.89 |
| % Fark | 6.13% | 0.78% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17832 | Narlı | 43.84 | 1.20 | 0.53 | 53.55 | 0.48 | 99.60 |
| Argetest | 17832 | Narlı | 43.04 | 0.17 | 0.12 | 55.81 | 0.69 | 99.83 |
| % Fark | 4.05% | 0.23% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17840 | Narlı | 43.85 | 0.37 | 0.61 | 54.06 | 0.48 | 99.37 |
| Argetest | 17840 | Narlı | 43.40 | 0.41 | 0.17 | 55.13 | 0.43 | 99.54 |
| % Fark | 1.94% | 0.17% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17854 | Narlı | 42.96 | 4.38 | 2.55 | 44.24 | 4.13 | 98.26 |
| Argetest | 17854 | Narlı | 42.08 | 5.09 | 1.98 | 44.42 | 6.16 | 99.73 |
| % Fark | 0.41% | 1.47% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17862 | Narlı | 43.64 | 1.59 | 1.71 | 49.34 | 3.01 | 99.29 |
| Argetest | 17862 | Narlı | 41.85 | 0.83 | 0.40 | 55.87 | 0.88 | 99.83 |
| % Fark | 11.69% | 0.54% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17872 | Narlı | 43.89 | 0.52 | 0.59 | 54.09 | 0.64 | 99.73 |
| Argetest | 17872 | Narlı | 43.69 | 0.14 | 0.09 | 55.53 | 0.49 | 99.94 |
| % Fark | 2.59% | 0.21% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17953 | Narlı | 43.65 | 2.80 | 1.34 | 50.72 | 0.80 | 99.31 |
| Argetest | 17953 | Narlı | 42.46 | 2.29 | 0.64 | 52.69 | 1.72 | 99.80 |
| % Fark | 3.74% | 0.49% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17975 | Narlı | 43.86 | 0.69 | 0.24 | 54.27 | 0.64 | 99.70 |
| Argetest | 17975 | Narlı | 42.85 | 0.23 | 0.10 | 55.93 | 0.60 | 99.71 |
| % Fark | 2.97% | 0.01% | ||||||
| Vişne Madencilik | 17977 | Narlı | 43.91 | 1.02 | 0.51 | 53.50 | 0.80 | 99.74 |
| Argetest | 17977 | Narlı | 43.56 | 0.17 | 0.04 | 55.75 | 0.37 | 99.89 |
| % Fark | 4.04% | 0.15% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18056 | Narlı | 43.23 | 1.37 | 0.56 | 52.91 | 0.63 | 98.70 |
| Laboratuvar | Örnekleme Numarası |
Şube | CO2 (%) | AÇM+SiO2 (%) | R2O3 (%) | CaO (%) | MgO (%) | TOPLAM (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Argetest | 18056 | Narlı | 42.69 | 0.90 | 0.35 | 55.58 | 0.34 | 99.86 |
| % Fark | 4.80% | 1.16% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18067 | Narlı | 43.17 | 0.79 | 0.21 | 53.44 | 0.96 | 98.57 |
| Argetest | 18067 | Narlı | 42.98 | 0.36 | 0.16 | 55.87 | 0.48 | 99.85 |
| % Fark | 4.35% | 1.28% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18077 | Narlı | 43.60 | 1.09 | 0.69 | 52.37 | 1.44 | 99.19 |
| Argetest | 18077 | Narlı | 41.78 | 0.69 | 0.39 | 55.69 | 1.27 | 99.82 |
| % Fark | 5.96% | 0.63% | ||||||
| Vişne Madencilik | 18091 | Narlı | 43.82 | 1.25 | 1.01 | 46.44 | 6.36 | 98.88 |
| Argetest | 18091 | Narlı | 44.49 | 0.95 | 0.47 | 47.64 | 6.25 | 99.80 |
| % Fark | 2.52% | 0.92% |
Yapılan tüm sondajlar ileri yıllarda yada gerektiği durumlarda kullanılmak üzere iş güvenliği esasları dikkate alınarak ahşap paletler üzerine dizilmiş, kuyu tanıtım kartları üzerlerine çakılmış ve koruma amaçlı streçle sarılarak Vişne Madencilik tarafından gösterilen depo alanına kaldırılmıştır. Tüm karotlar, iş sahibine teslim tutanakları düzenlenerek teslim edilmiştir (Şekil 65; EK 10)
Şekil 65 Karot depo alanından görünüm.
Sahada tamamlanan MD rumuzlu kuyular için kuyu başı betonu, kuyu adı ve derinlik bilgilerinin yer verildiği etiketlemeler Şekil 66' gösterildiği gibi yapılmıştır.
Şekil 66 Kuyu başı betonu, levhası ve etiketlemeleri.
Ruhsat sahası ve yakın çevresinde geniş yapılım gösteren Orta Eosen yaşlı Hoya Formasyona ait birimler bej renkli kireçtaşı (Tehb), mermer- dolomit (Tehmd), çört yumrulu kireçtaşı (Tehç) ve marn- killi kireçtaşı (Tehm), Geç Miyosen yaşlı Yavuzeli Bazaltı ve Kuvaterner yaşı karasal çökeller olarak ayırtlanmış olup; 1/ 2.000 ölçekte (detay) olarak haritalanmıştır (Şekil 67).
Şekil 67 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti".
Yüzeyden alınan kimyasal ve jeoteknik numunelerin analiz sonuçları ve 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası dikkate alınarak, haritalanan birimlerin yanal ve düşey yöndeki devamlılığına yönelik 9 adet sondaj gerçekleştirilmiştir.
Kuyu loglama aşamasında birimlerin düşey yöndeki devamlılığına yönelik yapılan sondajlardan toplamda 10 adet (Sondajlardaki birim farklılıkları gözetilmiştir.) minerolojikpetrografik numune alınmıştır. Numunelere ait özet analiz sonuçları aşağıda (Tablo 52, Şekil 68, Şekil 69, Şekil 70, Şekil 71 ve Şekil 72) ve detay analiz sonuçları ise EK 6' da verilmiştir.
| Sondaj No | Örnek No | Metraj (m) | Analiz Sonucu | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MD-1 | 17533 | 31.70 | 31.80 | Min/ Pet: Pelajik mikritik kireçtaşı | |||
| MD-1 | 17534 | 125.50 | 125.60 | Min/ Pet: Fosilli Kireçtaşı | |||
| MD-2 | 17535 | 29.10 | 29.25 | Min/ Pet: Sparitik fosilli kireçtaşı | |||
| MD-2 | 17536 | 46.15 | 46.25 | Min/ Pet: Sparitik fosilli kireçtaşı | |||
| MD-3 | 17546 | 28.60 | 28.70 | Min/ Pet: Siltli-killi kireçtaşı | |||
| MD-6 | 17529 | 84.90 | 85.00 | Min/ Pet: Kalk-arenit (kırıntılarının tamamının karbonatların oluşturduğu kumtaşı) |
|||
| MD-8 | 17528 | 48.70 | 48.80 | Min/ Pet: Mikritik kireçtaşı | |||
| MD-7 | 17531 | 25.20 | 25.30 | Min/ Pet: Oolidli-pelledli biyoklastlı kalk arenit | |||
| MD-9 | 17544 | 17.65 | 17.85 | Min/ Pet: Mermer (spatik kalsit kristalleri ısının etkisiyle büyümeye başlamış, kalsit kristallerinin yüzeyleri grift olarak bir biri içerisine doğru gelişmiştir) |
|||
| MD-9 | 17545 | 37.70 | 37.80 | Min/ Pet: Siltli kireçtaşı |
Şekil 68 MD-1 sondaj kuyusu, 125.50 - 125.60 m, 17534 no' lu örnekte görülen biyoklastlar ve erime boşlukları.
Şekil 69 17534 No' lu örneğine ait ince kesit fotoğrafları. Mikrosparitik-sparitik matriks içerisindeki biyoklastların (kavkı parçaları ve foraminifer (F) fosilleri), oolit/pizolitlerin ve intraklastlarin görünümleri.
Şekil 70 17534 No' lu örneğin alizarin kırmızısı ile boyanması sonucunda tamamına yakınının boyandığı tespit edilmiştir.
Şekil 71 MD-9 sondaj kuyusu, 17.65- 17.85 m, 17544 no' lu örnek.
Şekil 72 17544 No' lu örneğine ait ince kesit fotoğrafları. Mikrogranoblastik dokuyu oluşturan kalsit ksenomorflarının görünümleri.
Ruhsat alanı jeolojisi, yapısal jeoloji ve sondaj çalışmaları denetleştirilerek sahadaki kireçtaşlarının bölgeye yerleşme mekanizmasına yönelik kesitler çizilmiştir (Şekil 73, Şekil 74, Şekil 75).
Şekil 73 Sondajlardan geçen kesit güzergahları.
Şekil 74 Sondaj çalışmalarından geçen A-A' jeolojik kesit güzergahı ve A-A kesiti.
Şekil 75 Sondaj çalışmalarından geçen B-B' jeolojik kesit güzergahı ve B-B' kesiti.
Leopfrog Geo programı kullanılarak, ruhsat sahasına ait güncel 1/1.000 ölçekli harita alımı, 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası ve jeolojik kesitler, sondaj lokasyonları ve sondajlara ait eğim- eğim yönü ve litoloji kullanılarak 3D jeolojik model oluşturulmuştur (Şekil 76 ve Şekil 77).
Ruhsat sahasındaki çalışmanın amacı kireçtaşlarının kireç agregası olarak kullanımına yönelik, birimin sınırlarını belirlemektir. Bu yüzden jeolojik modelde amaç ve kimyasal analiz sonuçları göz önüne alınarak;
1: Bej renkli kireçtaşı ve yer yer 1-20 cm kalınlık sunan killi kireçtaşlarını modelde ayırmak mümkün olmadığı için modelde birleştirilmiştir.
2: Çört yumrulu kireçtaşlarının analiz sonuçları değerlendirildiğinde SiO2 %değerlerinin çok düşük olduğu gözlenmiştir. Jeolojik çalışmaları ve sondaj kuyularına ait determinasyonlar göz önüne alındığında nodüllerin çok küçük olduğu ve SiO2% değerlerinin üretimde sorun olacak değerlerde olmadığı görülmüştür. MgO% değerleri ve dolomitik kireçtaşları seviyeleri denetleştirilmiştir. Vişne Madencilik Narlı Kireç Fabrika Müdürü Ali KIRILMAZ ile yapılan toplantılarda göz önüne alınarak SiO2% ve MgO% değerlerinin toplamı %10' u geçmeyen tüm birimler dolomitik kireçtaşı olarak değerlendirilmiştir (Dolomitik ve çört nodüllü kireçtaşı
seviyelerinde yer alan 1-10 cm kalınlık sunan killi kireçtaşı tabakalarını birleştirilerek işlem yapılmıştır.).
3: Sahadaki yol dolgusu, stok malzemesi ve yamaç molozu birleştirilerek modele dahil edilmiştir.
4: Yavuzeli Bazaltının görüldüğü kesimlere ise ayrı olarak modelde yer verilmiştir.
Şekil 76 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-1.
Şekil 77 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-2.
Yüzey ve sondaj çalışmaları denetleştirilerek belirlenen ve haritalanan bej renkli kireçtaşı (Tehb), mermer- dolomit (Tehmd), çört yumrulu kireçtaşı (Tehç) ve marn- killi kireçtaşı (Tehm), Geç Miyosen yaşlı Yavuzeli Bazaltı ve Kuvaterner yaşı karasal çökellerin yer aldığı sahada, kireçtaşlarının kireç hammaddesi olarak kullanımına yönelik sondaj çalışmalarından alınan 257 adet (Numunelerin 3 adeti AMIS0461, 7 adeti AMIS0250 standart ve 9 adeti ikiz numunedir.) karot numunesinin analiz sonuçları Kırıkoğlu, 1996' ya (Kireç agregası için %98 CaCO3 ve SiO2 oranı %1' den düşük olmalıdır.) göre 3D model üzerinde değerlendirilmiştir olup;
ER:2550761 Numaralı II-A Grup Ruhsat Sahasına Ait UMREK 2023 Kodlu Değerlendirme Raporu
Şekil 78 Ruhsat alanı 1/2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası ve kimyasal analiz sonuçlarının 3D model üzerinde gösterimi.
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesi Akkoyunlu Köyü dahilinde kalan Sicil: 69069 (ER: 2550761) no' lu ruhsat alanında yer almaktadır. Faal olarak işletilen ocağın genişletilmesine yönelik çevrede yer alan kireçtaşının ekonomik değerliliği araştırılmıştır.
Söz konusu kireçtaşlarının işletilmesine yönelik yapılan çalışmalardan biride jeoteknik çalışmalardır. Bu bölümde ruhsat sahasında yer alan kireçtaşlarının fiziksel ve jeomekanik özellikleri belirlemeye yönelik laboratuvar deneyleri gerçekleştirilmiştir. Ruhsat alanında planlanan açık işletmeye şevlere yön vermek için mevcut veriler ışığında şev stabilitesi değerlendirmeleri yapılmıştır.
Bu bölümde gerçekleştirilen çalışmalar arazi, laboratuvar ve büro çalışmalarından oluşmaktadır. Arazi çalışmaları kapsamında süreksizliklerin kantitatif tanımlanması (ISRM,2007), sondaj çalışmalarından oluşmaktadır (Şekil 79). Laboratuvar çalışmaları Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. Laboratuvar deneyleri için örnekler MD-1 ve MD-7 sondajlarından elde edilen karot numuneleri ve araziden alınan blok numuneleri üzerinde yapılmıştır. Büro çalışmaları kapsamında laboratuvar test sonuçlarına göre kireçtaşlarının malzeme özellikleri ve agrega olarak kullanımına yönelik standartlarda istenilen kriterler ışığında değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Çalışmanın son aşamasında kaya kütle özellikleri belirlenmiş ve şev stabilitesine yönelik Dips (Rocscience, 2010) yazılımı ile kinematik analizler gerçekleştirilmiştir.
Şekil 79 Ruhsat sahası ve sondajların orto foto üzerinde gösterimi.
Çalışma alanında işletilmekte olan bej ve kirli beyaz renkli Nummulites' li kireçtaşları üzerinde fiziksel ve mekanik deneylere ait değişimler incelenmiştir. Deneyler için silindirik numuneler kullanılarak jeo-mekanik özellikleri belirlenmiştir. Mekanik özelliklerin belirlenmesi amacıyla kullanılan silindirik örnekler HQ boyutundan MD-1 ve MD-7 sondajlarından alınan karotlardan elde edilmiştir (Şekil 80). Laboratuvarda Deneylerde TS EN ISO 17892-2, TS EN 1926, TS 699, TS 2030, TS EN13755, TS EN13755 standartları kullanılmıştır. Gerçekleştirilen testler kapsamında doğal birim hacim ağırlık (g/cm3 ), tek eksenli basınç dayanımı tayini (MPa), don sonrası tek eksenli basınç dayanımı (MPa), kayada üç eksenli basınç deneyi (c ve ), elastisite modülü (GPa), poisson oranı, porozite ve su emme (%) değerleri elde edilmiştir (Tablo 53).
Şekil 80 Laboratuvar deneylerinde kullanılan örneklerin genel görünümleri.
Tablo 53' de göre kireçtaşlarının maksimum doğal birim hacim kütle değerleri 2.52 ile 2.68 arasında değişmekte olup, ortalama doğal hacim birim kütle değeri 2.64 g/ cm3 'dür. Bu değer ile işletilen kireçtaşları "orta" hacim birim kütle sınıfında yer almaktadır (NGB,1985). Laboratuvar sonuçlarına göre test edilen kireçtaşlarının tek eksenli sıkışma dayanımı 16.65 ile 87.90 MPa gibi oldukça geniş aralıkta değişmektedir. Şekil 80' de verilen karot örneklerin makro görünümleri incelendiğinde örneklerin homojen olmadığı, dolaysıyla lokal farklılıklara sahip olduğu açık bir şekilde görülmektedir. Yer yer killi kireçtaşları 16.65 MPa dayanıma sahip olurken, kısmen kristalize seviyeler 87.90 MPa gibi oldukça yüksek değerler sergilemektedir. Şekil 81' de dayanım sınıflarına göre kireçtaşlarının tek eksenli sıkışma dayanımları değerlendirilmiş olup, Deere ve Miller (1966)'a göre kireçtaşları "çok düşük- orta" dayanımlı kaya sınıflarında yer almaktadır. Kireçtaşlarının ortalama tek eksenli sıkışma dayanımları 53.68 MPa olarak bulunmuş olup, buna göre işletilen kireçtaşları "orta" dayanımlı kaya sınıfında yer almaktadır. Örneklerin donma-çözülme sonrası ortalama tek eksenli sıkışma dayanımları 51.76 MPa olarak belirlenmiş olup, don sonrası dayanım kaybı %3.57 olarak gerçekleşmiştir. Doğal taşların kullanım alanlarıyla ilgili birçok standartta don sonrası dayanım kaybının %5'den daha
az olması istenmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde işletilmesi düşünen kireçtaşlarının don sonrası dayanım kaybı limit değerin altındadır. Kireçtaşlarının porozite değerleri %1.29 ile %5.06 arasında değişmekte olup, ortalama porozite değeri %2.80' dir. Buna göre inceleme alanındaki kireçtaşları "orta poroziteli kayaç" olarak tanımlanmıştır (NGB, 1985). Ağırlıkça su emme oranı %0.17 ile 3.60 arasında değişmekte olup, ortalama su emme değeri %1.34' dur. Bu değer ile işletilmesi düşünülen kireçtaşları TS 10 449'da yapı taşı olarak kullanılması için istenen sınır değeri (<0.4%) sağlamamaktadır. Bundan dolayı söz konusu kireçtaşlarının yapı taşı olarak kullanılması uygun değildir.
| Örnek No | Hacim Kütle Doğal Birim ) (g/cm3 |
Tayini (MPa) Tek Eksenli Dayanımı Basınç |
Don Sonrası Tayini (MPa) Tek Eksenli Dayanımı Basınç |
Kohezyon (MPa) |
Sürtünme Açısı () İçsel |
Elastisite Modülü (GPa) |
Poisson Oranı |
Porozite (%) | Su Emme (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MD-7 | 2.65 | 53.90 | 52.50 | 3.04 | 40.87 | 8.85 | 0.17 | 1.29 | 0.72 |
| MD-7 | 2.66 | 79.81 | 78.18 | 4.06 | 43.47 | 10.54 | 0.13 | 3.05 | 2.82 |
| MD-7 | 2.68 | 72.54 | 71.08 | 3.61 | 40.20 | 9.71 | 0.15 | 3.22 | 2.84 |
| MD-7 | 2.68 | 87.90 | 85.53 | 3.54 | 42.90 | 4.65 | 3.60 | ||
| MD-7 | 2.66 | 82.09 | 81.40 | 2.49 | 40.62 | 12.23 | 0.11 | 2.76 | 0.55 |
| MD-7 | 2.57 | 43.40 | 41.53 | 3.48 | 46.40 | 6.12 | 0.18 | 5.06 | 1.87 |
| MD-7 | 2.66 | 81.29 | 77.76 | 4.33 | 41.82 | 12.00 | 0.13 | 1.95 | 0.80 |
| MD-1 | 2.68 | 18.56 | 17.25 | -- | -- | -- | -- | 1.71 | 0.30 |
| MD-1 | 2.68 | 18.84 | 17.85 | 1.30 | 35.99 | -- | -- | 1.82 | 0.17 |
| MD-1 | 2.60 | 32.98 | 31.28 | 1.57 | 34.00 | 5.16 | 0.17 | 1.75 | 0.50 |
| MD-1 | 2.52 | 16.65 | 15.37 | 0.52 | 33.29 | 2.59 | 0.23 | 2.88 | 1.79 |
| MD-1 | 2.68 | 77.33 | 71.40 | 3.07 | 42.85 | 12.20 | 0.16 | 3.27 | 0.79 |
| MD-1 | 2.58 | 32.52 | 31.81 | 1.69 | 34.00 | 5.42 | 0.19 | 2.95 | 0.66 |
| Maks. | 2.68 | 87.90 | 85.53 | 4.33 | 46.40 | 12.23 | 0.23 | 5.06 | 3.60 |
| Minimum | 2.52 | 16.65 | 15.37 | 0.52 | 33.29 | 2.59 | 0.11 | 1.29 | 0.17 |
| Std. | 0.05 | 27.60 | 26.99 | 1.20 | 4.33 | 3.44 | 0.03 | 1.13 | 1.13 |
| Ortalama | 2.64 | 53.68 | 51.76 | 2.72 | 39.70 | 8.48 | 0.16 | 2.80 | 1.34 |
Tablo 53 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri
Şekil 81 Farklı kaya sınıflamalar göre kireçtaşlarının konumu.
Laboratuvar deneyleri kapsamında işletilmesi düşünülen kireçtaşlarının deformasyon özelliğinin ortaya konabilmesi amacıyla elastisite modülü değerleri de tespit edilmiştir. Buna göre toplam 10 örnek üzerinden gerçekleştirilen elastisite modülü deneyleri sonucunda ortalama elastisite modülü değeri 8.48 GPa olarak belirlenmiştir (Tablo 53). İnceleme sahasındaki kaya birimi Deere ve Miller (1966) tarafından önerilen birleştirilmiş mühendislik sınıflamasına göre değerlendirildiğinde, kireçtaşlarının elastisite modülü değeri açısından "düşük" modül oranına sahip olduğu görülmektedir (Şekil 82).
Sonuç olarak, tüm laboratuvar verileri birlikte değerlendirildiğinde, inceleme sahasındaki kireçtaşlarının sağlam kaya kalitesi açısından porozite ve su emme değerleri dışında "uygun" özellikler gösterdiği sonucuna varılmaktadır.
Ruhsat alanında kireçtaşları sağlam kaya kalitesi açısından önceki bölümlerde laboratuvar deney sonuçları ışığında değerlendirilmiştir. Bu bölümde, inceleme sahasındaki kireçtaşları kaya kütle özellikleri açısından farklı görgül sınıflamalar ışığında değerlendirilecek ve kaya kütle şev stabilitesine yönelik değerlendirmeler yapılacaktır.
Ruhsat alanının kuzeyinde işletilmekte olan açık işletmede oluşturulan şev basamaklarında süreksizlik hat etütleri sonucunda, kireçtaşlarındaki süreksizliklere ait süreksizlik aralığı, süreksizlik açıklığı, devamlılık, dolgu malzemesi, pürüzlülük ve dalgalılık, süreksizlik yüzey dayanımı ile süreksizlik yönelimleri ISRM (1981 ve 2007)' de belirtilen esaslar çerçevesinde genel olarak belirlenmiştir. Ruhsat alanı kireçtaşları düşey süreksizlikler ve tabaka düzlemlerinin hâkim olduğu süreksizlik sistemi bulunduğu gözlenmiştir (Şekil 83).
Şekil 83 Ruhsat sahası içerisinde gözlenen kireçtaşı mostralarında süreksizlik ölçümleri (GN- 2)0
Gözlem noktalarında yapılan ölçümlerde; GN-1' de süreksizlik aralığı 0.40 m ile 0.50 m arasında, GN-2' de yer yer süreksizlik aralık değeri 0.10 m'ye kadar düşmektedir. Kireçtaşlarının içerdiği süreksizlikler "yakın aralıklı" olarak tanımlanmıştır (Tablo 54).
Buna karşın gözlem noktalarında süreksizlik açıklığı GN-1' de maksimum 4.00 cm, GN-2' de ağırlıklı olarak 1.00 cm' nin altına düşmektedir. Buna göre süreksizlik açıklığı "orta derecede geniş" ve "geniş" olarak tanımlanmıştır (Tablo 55). Süreksizliklerde dolgu malzemesinin türü ve kalınlığı süreksizlik makaslama dayanımını ve dolayısıyla şev duraylığını etkileyen en önemli faktörlerden bir tanesidir. Süreksizlik dolgusunun kalın ve kil türü ince malzemeden oluşması süreksizliğin makaslama dayanımını olumsuz yönde etkilerken, damar türündeki kuvars veya kalsit dolguları süreksizlik makaslama dayanımını artırabilmektedir (Ulusay ve Sönmez, 2002). İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizliklerin bir bölümü herhangi bir dolgu içermezken, çoğunlukla dolgu malzemesi olarak ayrışma ürünü kil ve nadiren ikincil kalsit oluşumları içermektedir. Kil dolguların kalınlığı çoğunlukla süreksizlik yüzey genliğinden küçük olup, süreksizlik düzlemlerinin kayma dayanımı üzerinde kısmi etkilerinin olması beklenmektedir.
| Tablo 54 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Aralığı Tanımlaması | ||||
|---|---|---|---|---|
| Aralık (mm) | Tanımlama | |||
| <20 | Çok dar aralıklı | |
|---|---|---|
| 20-60 | Dar aralıklı | |
| 60-200 | Yakın aralıklı | |
| 200-600 | Orta derecede aralıklı | |
| 600-2000 | Geniş aralıklı | |
| 2000-6000 | Çok geniş aralıklı | |
| >6000 | İleri derecede geniş aralıklı |
| Açıklık (mm) | Tanımlama | |
|---|---|---|
| <0.1 mm | Çok sıkı | |
| 0.1-0.25 mm | Sıkı | |
| 0.25-0.5 mm | Kısmen açık | |
| 0.5-2.5 mm | Açık | |
| 2.5-10 mm | Orta derecede geniş | |
| >10 mm | Geniş | |
| 1-10 cm | Çok geniş | |
| 10-100 cm | Aşırı geniş | |
| >100 cm | Boşluklu |
Gözlem noktalarında yapılan değerlendirmelerde süreksizlik devamlılığın önemli değişkenlik göstermesine rağmen, özelikle tabak düzlemlerinin temsil ettiği süreksizlik sistemlerinin devamlılığının 20.00 m' yi aştığı durumlar gözlenmiştir. Ruhsat alanın genel olarak değerlendirildiğinde "yüksek devamlılık" ve "çok yüksek devamlılık" olarak tanımlanmıştır (Tablo 56).
| Tablo 56 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Devamlılığı Tanımlaması | |||
|---|---|---|---|
| --------------------------------------------------------------------------------------------- | -- | -- | -- |
| Devamlılık (m) | Tanımlama |
|---|---|
| <1 | Çok düşük devamlılık |
| 1-3 | Düşük devamlılık |
| 3-10 | Orta devamlılık |
| 10-20 | Yüksek devamlılık |
| >20 | Çok yüksek devamlılık |
Süreksizliklerde pürüzlülük ve dalgalılık, şev duraylığı üzerinde doğrudan etkili olan iki önemli etkendir. Pürüzlülüğün ve dalgalığın artışına bağlı olarak süreksizlik makaslama dayanımı da artmaktadır. Pürüzlülük bir süreksizlik yüzeyinin küçük ölçekte düzlemsellikten sapmasının bir ölçüsüyken, dalgalılık büyük ölçekteki sapmayı işaret etmektedir (Ulusay ve Sönmez, 2002). İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizliklerin pürüzlülükleri incelendiğinde, ISRM (1981)'de sunulan pürüzlülük profillerine göre çoğunlukla "düz-pürüzlü" (profil no IV-V) ve "dalgalı" olarak sınıflandırılmaktadır (Şekil 84).
| pürüzlü | ||
|---|---|---|
| П | düz | |
| Ш | kaygan | BASAMAKLI |
| pürüzlü | ||
| süb | ||
| VI | kaygan | DALGALI |
| VII | pürüzlü | |
| VIII | düz | |
| IX | kaygan | DÜZLEMSEL |
Şekil 84 İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizlik pürüzlülük profili (ISRM, 1981).
Süreksizliklerin yüzey dayanımını belirlemede en çok kullanılan arazi deneyi Schmidt çekicidir. Schmidt çekici geri sıçrama sayısı esas alınarak süreksizlik yüzeyinin basınç dayanımı dolaylı yoldan ortaya konabilmektedir. Buna göre, incelenen kireçtaşı mostralarında süreksizliklerin dolaylı olarak dayanımlarının belirlenmesi için arazide L-tipi Schmidt çekici kullanılarak geri sıçrama sertlik değerleri belirlenmiştir. Schmidt çekici arazide süreksizlik yüzeylerine dik şekilde uygulanmıştır. Her bir lokasyonda ölçülen Schmidt değerleri Tablo 57' de verilmiştir. Buna göre ortalama Schmidt değeri GN-1'de 47.80 ve GN-2'de 41.40 olarak bulunmuştur (Tablo 57). Tablo 57' dan görüleceği üzere değerler oldukça dar bir aralıkta değişmekte olup, kireçtaşı süreksizliklerinin yüzey sertliği olarak Schmidt değeri 45.00 kabul edilmiştir.
| Tablo 57 Gözlem Noktalarında Elde Edilen Schmidt Sertlik Değerlerinin Değişimi. | ||
|---|---|---|
| No | GN-1 | GN-2 |
|---|---|---|
| 01 | 44 | 42 |
| 02 | 52 | 38 |
| 03 | 48 | 46 |
| 04 | 43 | 43 |
| 05 | 50 | 51 |
| 06 | 46 | 47 |
| 07 | 48 | 45 |
| 08 | 44 | 44 |
| 09 | 38 | 43 |
| 10 | 40 | 46 |
| 11 | 46 | 47 |
| 12 | 44 | 46 |
| 13 | 46 | 45 |
| No | GN-1 | GN-2 |
|---|---|---|
| 14 | 40 | 42 |
| 15 | 46 | 41 |
| 16 | 48 | 39 |
| 17 | 44 | 47 |
| 18 | 42 | 49 |
| 19 | 48 | 42 |
| 20 | 44 | 43 |
| Schmidt Sertlik | 47.80 | 41.40 |
Belirlenen ortalama geri sıçrama sertlik değerleri, çekicin deney sırasındaki yönelimi ve kireçtaşlarının ortalama kuru birim hacim ağırlığı (~26 kN/m3 ) değerleri kullanılarak Deere ve Miller (1966) tarafından önerilen Şekil 85'deki abak yardımıyla belirlenmiştir. Şekil 85' den da görüleceği üzere, kireçtaşlarının dolaylı yoldan belirlenmiş süreksizlik yüzey dayanımı 110 MPa civarındadır. Öte yandan, Schmidt çekici deneyinden elde edilen süreksizlik yüzey dayanımı ile tek eksenli basınç dayanımı deneyinden elde edilen dayanım değerleri arasında uyumsuzluk dikkati çekmektedir. Fakat dolaylı yoldan tahmin edilen 110 MPa değerinin 40 MPa' a kadar düşük ve yüksek olabileceği abak üzerinden görülmektedir. Bu durum göz önünde bulundurulursa ve güvenli tarafta kalmak adına süreksizlik yüzeylerinin dayanımı 70 MPa olarak değerlendirilmelidir.
Arazide yapılan incelemelerde kireçtaşlarının süreksizlik yüzeylerinde yer yer bozunmanın ilerlediği görülmüş olup, bu seviyelerde schmidt değerleri 40' a kadar düşmektedir. Bu durum süreksizlik yüzeylerinin dayanımın değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle ayrışmış seviyeler için süreksizlik yüzey dayanımının 40- 50 MPa olarak değerlendirilmesi önerilir.
Şekil 85 Schmidt sertlik değerleri ile süreksizlik yüzey dayanımının belirlenmesi (Deere ve Miller, 1966).
Şekil 86 İnceleme alanı için süreksizlik hat etütlerinden elde edilen tüm süreksizlik kontur diyagramı
Şekil 87 Açık işletmenin genel görünümü ve tabaka kalınlıklarının derinlere doğru azalması
Ruhsat sahasındaki kireçtaşlarının kaya kütle kalitesi, en yaygın bilinen kaya kütle sınıflama sistemlerinden biri olan RMR sistemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Kaya Kütlesi Sınıflaması (RMR) olarak adlandırılan bu sınıflama ilk olarak 1973 yılında Bieniawski tarafından geliştirilmiş ve sistem son halini 1989'da almıştır (Bieniawski, 1989). Bir kaya kütlesini RMR sistemini kullanarak sınıflandırabilmek için aşağıdaki altı parametre kullanılır.
RMR kaya kütlesi sınıflama sisteminde her bir parametre için kaya kütlesinin özelliğine göre puan atanmaktadır. 6 parametreden elde edilen toplam puan, kaya kütlesinin nihai RMR puanı olup, kaya kütle kalitesi bu puana göre değerlendirilmektedir. Öte yandan, süreksizlik yönelimi parametresi dikkate alınmadan ilk 5 parametreye göre belirlenen puan ise temel RMR puanı olarak ifade edilmektedir (Tablo 58).
RMR sisteminin son sürümünde süreksizlik yüzey koşulunun puanlandırılması amacıyla Tablo 58' de verilen değerlendirme kullanılır. Bu amaçla arazide tanımlanan ya da ölçülen süreksizlik parametrelerine karşılık gelen puanlar çizelgeden tek tek belirlenerek, bunların toplamı süreksizlik koşulu (durumu) puanı olarak alınır.
| Parametre | Değer aralığı | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nektu yük dayımını indeksi Sağlam kaya (MPa) |
$-10$ | $10 - 4$ | $4 - 2$ | $1 - 7$ | Düşül tek eksenil basme dayanım değerlen |
||||||
| L. | dayanımı | Tek eksenli basine dayantrar (MPa) |
>250 | 150-100 | $100 - 50$ | $50 - 25$ | 25-5 | $5 - 1$ | $-11$ | ||
| Puantama | 15 | 12 | $\tau$ | 圡. | $\overline{2}$ | ¥. | w. | ||||
| 2 | (96) | Kaya Kalitesi Tanımı (RQD) | (00.90) | 96-75 | 75-50 | 50-25 | $-15$ | ||||
| Puanlama | 20 | 17. | 13 | × | 3 | ||||||
| Süreksizlik anılığı (m) | $-2$ | $2-0.6$ | $0.6 - 0.2$ | $0.2 - 0.06$ | $-0.06$ | ||||||
| 玉 | Puanlama | 20 | $15 -$ | $10^{\circ}$ | 5. | ||||||
| ¢. | Süreksizliklerin durunun | Cità promiti West Mc Eleccado shifth Alyvithai P.E. AVIABLES dieses. |
Pinizili infahrsvärr: Vin Bayer FAWE-ART AFT-SCRA yave. |
Pinskink Firmler. Avrilies. Trees, and aumieni- YOM!!! |
Dakoth THREE CARDS BANK Raincistor date you. contra 1-3/ int, draud). |
Yomayê doğu doneyê v Fire veril Asyaul - 1 sun iterardi. |
|||||
| Puonlama | 50 | 25 | 50 | 30 | $\mathbf{u}$ | ||||||
| U(t) | Tünclin 10 m -13k kommunio gelen su |
Yok. | $+10$ | $10 - 35$ | 25-125 | $=125$ | |||||
| 5. | Yeraltı suyu |
Süreksiviikteki su Instructions had gertime. erruns |
- a | $-0.01$ | $0.1 - 0.2$ | $0.2-0.5$ | $-0.5$ Su akre |
||||
| Genel keşullar | Tansamen kuru |
Nemli | letak | Diembirna. | |||||||
| Putttlama | 15 | 10 | ÷ | 谁 | ū. | ||||||
| B. SÜREKSİZLİK YÖNELIMINE GÖRE DÜZELTME | |||||||||||
| vönelimi | Süreksizliklerin doğraltu ve eğim | Cok sygun | Uygun | Отта | Uygun defiil |
Hic rypordegil | |||||
| Tüneller ve madenler | ü | 크 | -5 | $-10$ | $-12$ | ||||||
| Puanlama | Temeller | a | ä | -7 | $-15$ | $-25$ | |||||
| Sevler | n | ă | 25 | $-50$ | -60 | ||||||
| C. TOPLAM PUANLAMADAN BELÍRLENEN KAYA KÜTLESI SINIFLARI | |||||||||||
| Pumlama | $100 - 81$ | $80 - 61$ | $60 - 41$ | $40 - 21$ | < 20 | ||||||
| Smif numarası | ı | π | III. | W | v | ||||||
| Açıklama | Çok ivi kaya |
Iyi kaya | Orta kaya |
Zayıf kaya |
Çok zayıf kayı. | ||||||
| D. KAYA SINIFLARININ ÖZELLİKLERİ | |||||||||||
| Smif numarası | 11 | Ш | IV | V. | |||||||
| Ortalama desteksiz kalabilme süresi | 15m/5k açıklık için 20.vil |
$10 \text{ m}$ th dilarga kilin 1 init |
$510'$ ik apkirk için 1 luitta |
2.5 m lik spkhk icin 10 ыш |
I wr'llk uphlik ipm 30 ilokika. | ||||||
| Kaya kütlesinin kohezyonu (kPa) | $=400$ | 409-300 | 300-200 | 200-100 | $=100$ | ||||||
| Kaya kütlesinin içsel sürtünme açısı | $+45$ | 45.35 | 15.35 | $25-15$ | 215 | ||||||
| E. TÜNELDE SÜREKSIZLIK EĞİM VE EĞIM YÖNÜNÜN ETKİSİ | |||||||||||
| Doğrultu tünel eksenine dik | Degrainaya | ||||||||||
| Eğim vönünde ilerleme | Eğime ters yönde ilerleme | Doğrultu tiinel eksenine paralel | balalmakszan | ||||||||
| Egun 45-90° | Egun 20-45* | Eilim 45-90° | Ethint 20-45* | Egin 45-90° | Egini 20-45* | $0 - 20$ 21 | |||||
| Cok wygun | Uygun | Orta | Uygun değil | Hiç uygun değil | Orta | Orta. |
Ruhsat sahasında açık gri ve bej renkli kireçtaşları gözlenmiştir. Renk ve dokusal açıdan farklılık gösteren kireçtaşı seviyeleri sağlam kaya ve kaya kütlesi açısından benzer karakterler sergilemektedir. Bundan dolayı ve sahada bulunan tüm kireçtaşları için tek bir kaya kütle sınıflaması yapılmıştır (Tablo 59). İleride açık ocak işletme aşmasında daha detaylı çalışmalar ile ocak işletmesine yön verilmesi daha sağlıklı olacaktır.
| Parametre | Puanlar | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Süreksizlik uzunluğu | <1 m | 1-3 m | 3-10 m | 10-20 m | >20 m |
| (devamlılık) | (6) | (4) | (2) | (1) | (0) |
| Süreksizlik açıklığı | Yok | <0.1 mm | 0.1-1.0 mm | 1-5 mm | >5 mm |
| (6) | (5) | (4) | (1) | (0) | |
| Pürüzlülük | Çok pürüzlü | Pürüzlü | Az pürüzlü | Düz | Kaygan |
| (6) | (5) | (3) | (1) | (0) | |
| Dolgu | Yok (6) |
Sert dolgu <5 mm (4) |
>5 mm (2) |
<5 mm (2) |
Yumuşak dolgu >5 mm (0) |
| Bozunma | Bozunmamış (6) |
Az bozunmuş (5) |
Orta derecede bozunmuş (3) |
Bozunmuş (1) |
Çok bozunmuş (0) |
Tablo 59 Süreksizliklerin Durumunun Puanlandırılması İçin Önerilen Kılavuz (Bieniawski, 1989)
Şekil 88' de kireçtaşı kaya kütlelerinin genel görünümü verilmiş olup, buna göre kireçtaşları yüzeye yakın bölümlerde tabaka kalınlıklarının arttığı ve tabaka düzlemlerinin hakim olduğu süreksizlik yapısıyla izlenirken, derinlere doğru tabaka kalınlıklarının oldukça azaldığı kırıklı- çatlaklı bir görünüm kazandığı görülmektedir.
Şekil 88 İnceleme alanında kireçtaşı mostralarının genel görünümü.
İnceleme alanındaki kireçtaşlarının ortalama tek eksenli basınç dayanımı 53.68 MPa olup, bu kaya sınıfına ait tek eksenli basınç dayanımı RMR parametre puanları Tablo 58' de sunulan tablo yardımıyla belirlenmiştir. Kireçtaşı için tek eksenli basınç dayanımı puanı 7 olarak belirlenmiştir (Tablo 60).
İnceleme alanında yayılım gösteren kayaçların RQD değerleri, ruhsat sahasında yapılan karotlu sondajlardan elde edilen karot sandıkları incelenerek belirlenmiştir. Şekil 89' da MD-6 ve MD-7 no' lu kuyulara ait karot sandıkları verilmiştir. Karot verimi %100' e yakın olan sandıklarda RQD değerleri %5 ile %90 arasında değişmektedir. Ortalama RQD değeri %30 olarak belirlenmiştir. Buna göre kireçtaşı biriminin RMR sistemindeki RQD puanı 5 olarak belirlenmiştir.
Çalışma alanındaki kireçtaşlarında ortalama süreksizlik aralığı değerleri 0.6 ile 0.1 metre arasında olduğu dikkate alınarak, RMR sınıflama sistemindeki süreksizlik aralığı puanları kireçtaşı için 8, olarak belirlenmiştir (Tablo 60).
| Tablo 60 İnceleme Sahasındaki Kireçtaşları İçin RMR Puanlama Tablosu Ve Temel RMR Puanı |
|---|
| ----------------------------------------------------------------------------------------- |
| Kireçtaşı | ||||
|---|---|---|---|---|
| Değer | RMR Puanı | |||
| 1 | Kaya malzemesi dayanımı (MPa) | 53.68 | 7 | |
| 2 | Kayaç kalite göstergesi (RQD) (%) | 30 | 5 | |
| 3 | Süreksizlik aralığı (mm) | 100-600 | 8 | |
| Devamlılık (m) | 3-20 m | 1 | ||
| 4. Süreksizlik | Açıklık (mm) | 1.0-5.0 mm | 1 | |
| Özellikleri | Pürüzlülük | Az Pürüzlü | 3 | |
| Dolgu | Var | 2 | ||
| Bozunma | Orta derecede bozunmuş | 3 | ||
| 5 | Yeraltısuyu durumu* | Kuru | 15 | |
| Temel RMR puanı | 45 | |||
| Kaya Sınıfı | Orta Kaya |
Şekil 89 İnceleme alanındaki sondaj (MD-6 ve MD-7) karot sandıkları.
İnceleme sahasındaki kayaçlarda süreksizlik devamlılığı genellikle 20 metreye kadar ulaşmaktadır. Ruhsat alanındaki kireçtaşlarında bulunan süreksizliklerin açıklığı genelde 1 ile 5 mm arasındadır. Daha yüksek açıklık değerlerine sahip süreksizlikler de bulunmaktadır. Kireçtaşlarındaki süreksizlik yüzeyleri pürüzlüdür. Süreksizlikler kalsit dolgulu veya dolgusuz olarak gözlenirken, yüzeye yakın bölümlerde yer yer kil dolgularda gözlenmektedir. Süreksizlik yüzeyleri çoğu zaman orta derecede bozunmuş özelliktedir. Öte yandan, bölgedeki süreksizlik düzlemleri sahada kuru oldukları gözlenmiştir.
Yukarıda belirtilen parametre değerleri ve açıklamaları ışığında ruhsat alanında yer alan kireçtaşlarının temel RMR puanı ve kaya kütle sınıfları belirlenmiş olup, parametrelere ait değerlerle birlikte Tablo 60' da gösterilmiştir. Tablo 60' dan görüleceği üzere, kireçtaşlarının temel RMR puanı 45 olarak bulunmuştur. Bu değer kireçtaşlarının "orta" kalitede olduğunu göstermektedir.
İnceleme sahasındaki kireçtaşlarının kaya kütle özellikleri ilk olarak 1990'lı yıllarda Hoek-Brown tarafından geliştirilen Jeolojik Dayanım İndeksi (GSI) yardımıyla da değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerde Sönmez ve Ulusay (2002) tarafından önerilen kantitatif GSI abağı kullanılmıştır (Şekil 90).
GSI sisteminde kaya kütleleri, süreksizlik özellikleri ve kaya kütlesinin özelliğini yansıtan yapısal özellik puanı yardımıyla sınıflanabilmektedir. Ruhsat sahasındaki kireçtaşı seviyelerindeki süreksizlik yüzeyleri genellikle pürüzlü ve orta derecede bozunmuş özelliktedir. Süreksizlikler sert dolgulu olup, yumuşak dolgu genellikle yüzeye yakın bölümlerde gözlenmiştir. Bu özellikler ışığında kireçtaşlarının süreksizlik yüzey koşulu (SCR) puanı 8 olarak saptanmıştır. Bu durumda, GSI sistemindeki yapısal özellik puanı (SR), kireçtaşı seviyeleri için 50 olarak bulunmaktadır. Şekil 90' daki abaktan da görülebileceği üzere, kireçtaşları için GSI puanı 43 olarak hesaplanmıştır. GSI değerine göre çalışma alanında gözlenen kaya birimleri "çok bloklu" kaya kütlesi sınırında yer almaktadır.
Bilindiği üzere kaya kütlelerinin dayanım ve deformasyon özellikleri kaya malzemesi dayanımı ve süreksizliklerin ortak bir fonksiyonudur. Kireçtaşlarının kaya malzemesi dayanımı laboratuvar deneyleri ile ortaya konmuştur. Öte yandan, çalışma sahasında, kaya kütlelerini kesen süreksizliklere ait özellikler de arazi çalışmaları ile belirlenmiştir.
Kireçtaşı seviyelerinin kütlesel dayanım ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesinde Hoek-Brown görgül yenilme ölçütünden (Hoek vd., 2002) yararlanılmıştır. Kireçtaşı kaya kütlesi için Hoek-Brown yenilme ölçütüne göre RocData yazılımından elde edilen veriler ile çizilen kaya kütlesi yenilme zarfı Şekil 91' de sunulmaktadır. Öte yandan, yenilme zarflarına bağlı olarak elde edilen kaya kütlesi dayanım parametreleri Tablo 61' de özetlenmiştir.
GSI puanı 63 olan kireçtaşlarının, Hoek-Brown sabitleri olan "mb, s ve a" değerleri de sırasıyla 0.729, 0.0005 ve 0.509 olarak belirlenmiştir. Bu sabitlere bağlı olarak kireçtaşı kaya kütlesinin çekme dayanımı 0.036 MPa, tek eksenli dayanımı 1.079 MPa, kütlesel dayanımı 5.692 MPa ve elastisite modülü 743.96 MPa olarak bulunmuştur (Tablo 61).
Şekil 91 Hoek- Brown yenilme ölçütüne göre hazırlanan kütlesel yenilme zarfı.
| Kireçtaşı | ||
|---|---|---|
| UCS (MPa) | 51.19 | |
| GSI | 63 | |
| mi | 12 | |
| D | 0 | |
| Em (MPa) | 20000 | |
| Hoek-Brown sabitleri KAYA KÜTLESİ |
mb | 0.729 |
| s | 0.0005 | |
| a | 0.509 | |
| Çekme dayanımı (MPa) | 0.036 | |
| Tek eksenli basınç dayanımı (MPa) | 1.079 | |
| Kaya kütlesi dayanımı (MPa) | 5.692 | |
| Elastisite modülü (MPa) | 743.96 | |
| Kohezyon*(MPa) | 2.038 | |
| İçsel sürtünme açısı (ϕ)* | 23 |
Kaya kütleleri bilindiği üzere süreksizliklerle bölünmüş bir yapıya sahiptir. Düşük gerilme koşullarındaki duraysızlıklar kaya malzemesinden çok süreksizliklerin kayma dayanımı parametreleri tarafından kontrol edilirler. Düz yüzeylerde, kayma deformasyonuna direnç gösterecek yapılar (pürüzlülük) olmadığı için az bir deformasyonun sonucunda doruk dayanıma ulaşılır. Bağlayıcı malzeme yenilir ve makaslama dayanımı artık değere düşer (Ulusay, 2002).
Pürüzlü yüzeylerde durum farklı gelişmektedir. Doğal eklem yüzeylerindeki dalgalılık ve pürüzlülük süreksizliklerin kayma davranışı üzerinde büyük bir öneme sahiptir. Genellikle yüzey pürüzlülüğü kayma dayanımını artırır ve bu dayanım kayadaki kazı stabiliteleri açısından oldukça önemlidir (Barton, 1973). Bu çalışmada, Barton yenilme ölçütü, süreksizlik makaslama dayanımın belirlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Barton yenilme ölçütü aşağıdaki şekildedir.
$$
\tau = \sigma_n \tan \left[ \phi_b + JRC \log_{10} \left( \frac{JCS}{\sigma_n} \right) \right]
$$
\n(1)
Burada, JRC eklem pürüzlülük katsayısı ve JCS ise eklem yüzey dayanımıdır. JCR değerinin bulunabilmesi için ölçülen pürüzlülük kesitleri, Şekil 16'da verilen ve Barton ve Choubey (1977) tarafından tanımlanan pürüzlülük kesitleri ile çakıştırılarak JRC değerleri bulunmuştur. Benzer bir şekilde Barton (1973) süreksizlik yüzey mukavemeti ile tek eksenli sıkışma dayanımın arasındaki (JCS/UCS) oranı ¼ olarak belirtmiştir. Bundan dolayı, JCS'nin belirlenmesi için en pratik yöntem Schmidt Çekici deneyidir. JCS'nin tahmini için kullanılan Schmidt Çekici deneyi ile ilgili öneriler ISRM (1981, 2007) tarafından yayınlanmış olup, dayanım tahminine yönelik abak ise Deere ve Miller (1966) tarafından oluşturulmuştur. Bu rapor kapsamında inceleme alanındaki süreksizliklerin yüzey dayanımı (JCS) önceki bölümlerde değerlendirilmiş olup, kireçtaşındaki süreksizlik düzlemleri için 45 MPa olarak belirlenmiştir.
Barton ve Choubey (1977) bozunmuş kayaçlardaki eklem yüzeylerine ait 130 adet direk kesme kutusu deney sonuçlarını kullanarak bu formülü şu şekilde değiştirmişlerdir.
$$
\tau = \sigma_n \tan \left[ \phi_r + JRC \log_{10} \left( \frac{JCS}{\sigma_n} \right) \right]
$$
(2)
Burada ϕr artık sürtünme açısı olup, Barton ve Choubey (1977) artık sürtünme açısının şu şekilde tahmin edilebileceğini belirtmiştir (Şekil 92).
$$
\phi_r = (\phi_b - 20) + 20 \left( \frac{r}{R} \right) \tag{3}
$$
Burada, r ayrışma yüzeyin veya ıslak yüzeyin Schmidt değeri, R ise ayrışmamış yüzeyin Schmidt değeridir.
Şekil 92 Süreksizlik yüzeyi pürüzlülük katsayısının (JRC) belirlenmesinde kullanılan tipik pürüzlülük profilleri (Barton ve Choubey, 1977).
Temel sürtünme açısı (ϕb) süreksizliklerin makaslama dayanımının tahmininde anahtar rol oynamaktadır. Temel sürtünme açısı taze yüzeyleri karakterize eder. Temel sürtünme açısı laboratuvarda tilt deneyi ve süreksizlik makaslama kutusu deneyi yapılarak taze düz yüzeyler için hesaplanabilir. Bu raporda temel sürtünme açısı basit bir düzenek olan tilt deneyi yapılarak hesaplanmıştır. Bu test ile ilgili en yaygın kullanılan yöntem ilk olarak Stimpson (1981) tarafından önerilmiştir. İnceleme alanındaki kireçtaşlarındaki süreksizliklerin temel içsel sürtünme açısı (ϕb) Şekil 93' de gösterildiği şekilde iki tane disk örnek kullanılarak aynı örnek üzerinde yapılan beş farklı tilt deneyinden elde edilen eğim açılarının (β) ortalaması alınarak belirlenmiştir. Yapılan deneysel çalışmalar sonucunda inceleme alanındaki kireçtaşındaki süreksizlik düzlemleri için temel sürtünme açısının (ϕb) ortalama 37 olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, aynı örneklere ait artık sürtünme açısı ise (ϕr) 34 olarak hesaplanmıştır.
$$
\boldsymbol{\phi}b = ortalama\left(\boldsymbol{\beta}{i=1\dots5}\right)
$$
Şekil 93 Tilt deney düzeneği ve uygulamasından genel bir görünüm.
Çalışma alanında duraysızlık oluşturan kireçtaşları için süreksizlik pürüzlülük katsayısı (JRC), 12 olarak kabul edilmiştir. Schmidt çekici deneyinden süreksizlik yüzey dayanımı sırasıyla 90 MPa olarak belirlenmiştir. Rezidüel sürtünme açısı, tilt deneyinden elde edilen temel sürtünme açısı kullanılarak Barton ve Choubey (1977) ve Stimpson (1981)' e göre hesaplanmıştır. Bu parametrelere göre elde edilen süreksizlik yenilme zarfı (Barton ve Choubey, 1977) Şekil 94' de verilmiştir. Buna göre çalışma alanında kaya duraysızlıkları gösteren kireçtaşı seviyelerin süreksizlik düzlemleri için sürtünme açısı 35 derece olarak belirlenmiştir. Düşük gerilme koşullarında 38 dereceye kadar artmaktadır.
Şekil 94 Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları için belirlenen süreksizlik yenilme zarfı.
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşlarının ruhsat alanı içerisinde açık ocak yöntemiyle işletilmekte olup, açık ocak planlanmasında en önemli amaç rezervin maksimum kâr ile elde
(4)
edilmesini sağlamaktır. Günümüzde uygulanan yeni teknolojilerin gelişmesiyle açık ocak madenciliğinde oldukça derin kazılar yapılmasına imkân sağlamaktadır. Açık ocaklardaki şev tasarımı, ekonomik, verimli ve emniyetli bir madencilik açısından oldukça önemli bir husustur. Burada tasarımcı bir taraftan şevleri mümkün olduğu kadar dik açılar ile oluşturarak en az kazı ile maksimum ekonomi oluşturmaya çalışırken, bir taraftan da aşırı dik şevlerin neden olacağı şev duyarsızlıklarının cana ve mala zarar verme olasılığını göz önünde bulundurmak zorundadır. Açık ocaklarda şev stabilitesini jeolojik yapısal özellikler, şevin geometrisi, yeraltı su durumu, malzeme özellikleri ve uygulanan kazı tekniği gibi çeşitli faktörler kontrol eder. Söz konusu faktörlerin işletmeden işletmeye farklı olacağından, duyarlı şev koşullarının sağlayan genel kurallar koymak işin doğası gereği imkânsızdır. Şev stabilitesi çalışmaları, jeolojik verilerin toplanması ve bunların değerlendirilmesi, kinematik analiz, ortamın ve süreksizliklerin dayanım parametrelerinin belirlenmesi, stabilite analizlerinin yapılması ve gerekli önlemlerin belirlemesini kapsayan çok aşamalı bir süreçtir.
Şev stabilite analizleri ampirik, limit denge ve sayısal analizler gibi farklı yaklaşımlar ile değerlendirilebilir. Bu yöntemlerin her birinin avantaj ve dezavantajları bulunabilmektedir. Planlanan ocak işletmesi için şu aşamada bir işletme planı olmadığından, ruhsat alanı için bu aşmada kinematik analiz yöntemleri ile olası şevler için süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme tipi yenilmeler değerlendirilmiştir. Kinematik analizler şev duraylılığının süreksizlik sistemleri tarafından denetlendiği kaya kütlelerinde duraylı ve duraysız olabilecek şevlerin ayırt edilmesi amacıyla, ayrıntılı analizlere başlanmadan önce kullanılan pratik bir yöntemdir. Süreksizliklerin kontrol ettiği düzlemsel, kama ve devrilme türü duraysızlıkların değerlendirildiği bu yöntemde, süreksizliklerin yönelimi, şevin yönelimi ve süreksizlik yüzeylerinin içsel sürtünme açısı dikkate alınır.
Kinematik analizlerde ekvatoryal eş alan stereoneti kullanılarak şevin ve süreksizliklerin yöneliminden ortaya çıkan durumlar Şekil 95' de verilen koşullara göre değerlendirilerek, düzlemsel, kama ve devrilme tipi duraysızlıklar incelenmiştir. Kaya kütleleri bilindiği üzere süreksizliklerle bölünmüş bir yapıya sahiptir. Düşük gerilme koşullarındaki duraysızlıklar kaya malzemesinden çok süreksizliklerin kayma dayanımı parametreleri tarafından kontrol edilirler. Analizlerde kullanılacak süreksizlik düzlemlerine ait kayma parametreleri önceki bölümlerde belirlenmiş olup, buna göre süreksizlik düzlemleri için içsel sürtünme açısı () 35 derece olarak belirlenmiştir. Planlanan açık işletme dairesel veya çokgen bir geometriye sahip olacağından şev yönelimleri farklı yönlerde olabilecektir. Bundan dolayı 0- 360 eğim yönü 010, 030, 050, 070…. 350 olmak üzere tüm yönelimler ve 80 ve 65 derecelik şev eğimleri için değerlendirilmiş ve eğim yönleri birbirleriyle karşılaştırılmıştır. İnceleme alanında işletilmekte olan şev yönelimleri mevcut durumda güney (180) ve batı (270) yönlerinde olacak şekilde işletilmektedir. Değerlendirmelerde ağırlıklı olarak bu yönelimler üzerinde durulacaktır.
Şekil 96' da mevcut açık işletmede kullanılan 190/ 80 yönelimli şevler için kinematik analiz verilmiş olup, söz konusu şev yönelimi için düzlemsel kayma (%0.00), kama tipi yenilme (%1.48), bükülme devrilmesi (%0.00) ve blok devrilmesi (%3.45) olarak gerçekleşmiştir. Şekilden görüleceği üzere mevcut açık işletmede güneye bakan yamaçlarda süreksizlik kontrollü yoğun bir yenilme beklenmemekte olup, bu sonuç arazi gözlemleri ile uyumludur. Arazide çok lokal bazı yenilmeler gözlenmiş olup, söz konusu duraysızlıklar açık işletmede kabul edilebilir düzeydedir.
Şekil 95 Başlıca kaya şev duraysızlık türleri ve bunların stereonet çizimleri (Hoek ve Bray, 1977).
Şekil 96 Kinematik analizlerden bir örnek (190/80 yönelimli şev için).
Farklı şev yönelimlerine ait düzlemsel, kama ve devrilme türü duraysızlıklar arazi çalışmalarında ölçülen tüm süreksizlikler yönelimleri ve belirlenen 3 adet hâkim süreksizlik yönelimi için ayrı ayrı gerçekleştirilmiş ve sonuçlar Tablo 62'de verilmiştir. Tablo 62 her bir yenilme tipi için yüzde oranlar 80 ve 65 derecelik şevler verilmiş olup, ayrıca ilgili şev yöneliminde meydana gelen süreksizlik kontrollü yenilmede etkili olan hâkim süreksizlik farklı renk ile işaretlenmiştir.
Tablo 62' de gösterildiği üzere, 80 derecelik şev açılarında düzlemsel kayma açısından en yüksek oranlar 260- 350 (B ve KB) eğim yönüne sahip şevlerde gözlenirken, 000 ile 210 yönelimli şevlerde (KD- D- GD- G) düzlemsel yenilme beklenmemektedir. Kama tipi yenilmeler açısından incelediğimizde ise tüm şevlerde farklı oranlarda kama tipi yenilmeler gerçekleşebilir. En yüksek oranlar 250°- 360° eğim yönüne sahip yamaçlarda beklenirken, diğer şev yönelimlerinde oldukça düşük oranlarda kama tipi yenilmeler oluşabilir. Bükülme devrilmesi türü yenilme oranlarının en yüksek olduğu şev yönelimleri 050°- 150° (KD- D- GD) olarak beklenmektedir. 190° ile 030° eğim yönlerinde (G- B- KB) bükülme türü devrilme beklenmemektedir. Blok devrilmesi tüm yönlerde farklı oranlarda gerçekleşmekte, fakat mevcut işletme şevlerinde % 3.45 gibi oldukça düşük oranlarda gerçekleşebilir. Tablo 62' den görüleceği üzere güney (170°- 210°) eğimli şevlerde diğer şev yönelimlerine göre süreksizlik kontrollü yenilmeler beklenmemektedir. Buna karşın kuzey batıya bakacak şevlerde süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler beklenmektedir. Dolaysıyla mevcut işletme şevlerinde süreksizlik kontrollü yenilmeler kabul edilebilir seviyededir. Ancak ileride açılacak ve
özellikle kuzeybatıya bakan şevlerde önemli yenilmeler gelişebilir. Bundan dolayı KB' ya eğimli açılacak şevlerde şev eğimlerinin düşürülmesi önerilir.
| Yamaç | Kinematik analiz sonucu (kritik alana düşen kutup/kesişim yüzdesi) |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No eğim yönü/eğim |
Egemen süreksizlik eğim yönü/eğim* |
Düzlemsel (80 – 65 ) |
Kama Yenilme (80 – 65 ) |
Bükülme Devrilmesi (80 – 65 ) |
Blok devrilmesi (80 – 65 ) |
||
| 1 | 010 (000-020) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 10.84-4.93 | -- | 51.72-51.72 | |
| 2 | 030 (020-040) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 7.64-2.71 | -- | 51.72-51.72 | |
| 3 | 050 (040-060) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 3.20-0.49 | 37.50-37.50 | 51.72-51.72 | |
| 4 | 070 (060-080) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 0.25-0.00 | 87.50-87.50 | 44.83-44.83 | |
| 5 | 090 (080-100) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | -- | 62.50-62.50 | 31.03-31.03 | |
| 6 | 110 (100-120) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 0.74-0.25 | 12.50-12.50 | 10.34-10.34 | |
| 17 | 130 (120-140) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 1.48-0.99 | 66.67-66.67 | 6.90-6.90 | |
| 18 | 150 (140-160) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 1.48-1.23 | 100.00- 100.00 |
3.45- | |
| 19 | 170 (160-180) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 1.48-1.23 | 33.33-0.00 | 3.45- | |
| 20 | 190 (180-200) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 1.48-1.23 | -- | 3.45- | |
| 21 | 210 (200-220) | 002/10, 326/63, 255/80 | -- | 2.71-1.23 | -- | 3.45- | |
| 22 | 230 (220-240) | 002/10, 326/63, 255/80 | 12.50-3.45 | 4.93-1.72 | -- | 10.34- | |
| 23 | 250 (240-260) | 002/10, 326/63, 255/80 | 37.50-3.45 | 15.52-5.67 | -- | 27.59- | |
| 24 | 270 (260-280) | 002/10, 326/63, 255/80 | 37.50-0.00 | 17.98-2.96 | -- | 37.93 | |
| 25 | 290 (280-300) | 002/10, 326/63, 255/80 | 12.50-0.00 | 13.55-5.67 | -- | 51.72-48.28 | |
| 26 | 310 (300-320) | 002/10, 326/63, 255/80 | 66.27-0.00 | 12.56-6.16 | -- | 55.17-48.28 | |
| 28 | 330 (320-340) | 002/10, 326/63, 255/80 | 100.00-33.33 | 21.67-10.10 | -- | 65.52-58.62 | |
| 28 | 350 (340-360) | 002/10, 326/63, 255/80 | 33.37-33.33 | 11.82-5.91 | -- | 58.62-58.62 |
| Tablo 62 İnceleme Alanında Gerçekleştirilen Kinematik Analiz Sonuçlarına Ait Özet Tablosu | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ------------------------------------------------------------------------------------------- | -- | -- | -- | -- | -- | -- |
Şekil 97 Güneye bakan şevlerin genel görünümleri (yaklaşık 190/80 yönelimli şev)
Şekil 98' de kireçtaşı ocağına ait açık ocak işletmesinde mevcut ve ileride oluşabilecek olası şev yönelimleri gösterilmiştir. Mevcut açık işletmede şevlerin yönelimi ağırlıklı olarak 170°- 210° arasında olup, kısmen batıya yönelimli şevlerde bulunmaktadır. Mevcut şev yönelimleri için kinematik açıdan bir problem gözükmemektedir. Şekil 98' de yeşil renk ile gösterilen şev yönelimlerinde şev açısının 80 derece olması durumunda düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilme beklenmemektedir. Aynı şekilde turuncu renk ile gösterilen 210°- 250° ile 170°- 350° eğim yönünde açılacak şevlerde lokal bazı yenilmeler gerçekleşebilir, ancak bunlar açık işletme açısından kabul edilebilir seviyededir. Buna karşın kırmızı renk ile gösterilen 250°- 350° eğim yönünde açılacak şevlerde şev açıları mümkün olduğu kadar düşürülmeli, fakat bazı durumlarda şev açılarını düşürmek sadece duraysızlıkları azaltma noktasında etkili olmayabilir. Bundan dolayı ocak ilerleme durumuna göre, KB' ya eğimli şevlerin oluşturulması durumunda detaylı şev stabilite çalışmaları yapılması önerilir.
Şekil 98 İşletmede oluşacak olası şev yönelimleri.
İncelenen açık ocak işletme sahasındaki kaya birimlerindeki gerilme dağılımının, toplam deformasyon miktarı dağılımın belirlenmesi için 3- boyutlu sayısal yüzey modeli kullanılarak sonlu elemanlar yöntemiyle 3- boyutlu sayısal analiz gerçekleştirilmiştir. Analizlerde kaya kütlerinin jeo- mekanik özellikleri mevcut saha verilerinden elde edilen sınırlı veriler kullanılmıştır. Sonlu elamanlar yöntemine göre yapılan analiz neticesinde açık ocak işletmesindeki normal gerilme dağılımı modeli Şekil 99' da verilmiş olup, buna göre şev basamaklarında oluşan efektif düşey gerilme değerlerinin ocak basamaklarında 250- 300 kPa mertebesinde iken, basamak şevlerinin topuğuna doğru artarak, 1000 kPa' a kadar ulaşmaktadır. Buna bağlı olarak önemli bir deformasyon gelişmemiştir. Ayrıca Şekil 100' de kuzey- güney ve doğu batı yönlerinde kesitler boyunca olası düşey gerilme değişimi gösterilmiş
olup, aynı şekilde basamak şevlerinin topuk bölümünde bir miktar gerilme artışı meydana gelmektedir.
Açık ocak işletmesinde sınırlı veri ile yapılan sayısal analizler sonucunda mevcut açık ocak işletmesinde önemli bir duraysızlık problemi beklenmemektedir.
Şekil 99 İşletmede düşey gerilme değişimi.
Şekil 100 Kesitler boyunca düşey gerilme değişimi.
Kahramanmaraş ile Gaziantep İli arasında Narlı beldesinin (Pazarcık/ Kahramanmaraş) kuş uçuşu 6 km güneydoğusunda ER:2550761 no' lu ruhsat alanında mostra veren ve ekonomik değere sahip olan bej- kirli beyaz renkli, Eosen yaşlı Hoya formasyonunun çört içermeyen, inceorta tabakalı kireçtaşları fiziksel ve jeomekanik özellikleri sağlam kaya kalitesi ve agrega (Başlık 7.3.2) potansiyeli açısından incelenmiştir. Ayrıca ruhsat alanında gözlenen kireçtaşlarına ait kaya kütle özellikleri şev stabilitesi açısından değerlendirilmiş ve aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.
Ruhsat alanındaki kireçtaşlarının maksimum doğal birim hacim kütle değerleri 2.52 ile 2.68 arasında değişmekte olup, ortalama doğal hacim birim kütle değeri 2.64 g/cm3 'dür. Bu değer ile işletilen kireçtaşları "orta" hacim birim kütle sınıfında yer almaktadır (NGB,1985). Kireçtaşlarının tek eksenli sıkışma dayanımı, 16.65 ile 87.90 MPa gibi oldukça geniş aralıkta değişirken, ortalama tek eksenli sıkışma dayanımları 53.68 MPa olarak bulunmuş olup, buna göre işletilen kireçtaşları "orta" dayanımlı kaya sınıfında yer almaktadır. Donma- çözülme sonrası ortalama tek eksenli sıkışma dayanımları 51.76 MPa olarak belirlenmiş olup, don sonrası dayanım kaybı %3.57 olarak gerçekleşmiştir. Doğal taşların kullanım alanlarıyla ilgili birçok standartta don sonrası dayanım kaybının %5' den daha az olması istenmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde işletilmesi düşünen kireçtaşlarının don sonrası dayanım kaybı limit değerin altındadır. Kireçtaşları elastisite modülü değeri açısından "düşük" modül oranına sahiptir.
Doğal birim hacim kütleleri 2.60 ile 2.63 g/cm3 arasında değişirken, tane yoğunluğu 2.57 ile 2.58 mg/m3 arasında değişmektedir. Buna göre işletilmesi düşünülen kireçtaşı agregaları normal ağırlıklı agregalar sınıfındadır. İri agregalarda dona dayanıklılık, TS 706 EN 12620' ye göre %4' den daha az olması gerekmektedir. İşletilmesi düşünülen kireçtaşlarının ortalama Na2SO4 don kaybı %11.88 iken, ortalama Mg2SO4 don kaybı %13.02' dir. Bu değerler beton agregaları için standartta tanımlanan limit değerlerin oldukça üzerinde olup, donma- çözülme döngüleri sonucu agregalarda kısmi bir tahribat beklenebilir.
Agrega numunelerinin kalitesini belirlemek için 0‐2 mm tane boyu aralığındaki agregalara uygulanan metilen mavisi testi sonucu, MB değeri %1.32 ile %1.11 arasında değişmekte olup, ortalama MB değeri %1.22 bulunmuştur. Bu durum, kireçtaşı agregalarının ince madde içeriğinin görece yüksek olduğunu işaret etmektedir.
Kireçtaşlarının "Alkali Silika Reaksiyonu" (ASR) sonuçlarına göre I. bölgede yer almakta dolaysıyla işletilmesi planlanan kireçtaşları alkali reaktivite açısından zararsız agregalar sınıfında yer almaktadır. Sonuç olarak, kireçtaşları kireç agregası gibi endüstriyel kullanım alanlarının yanında birçok mühendislik uygulamasında doğal malzeme olarak kullanılmaktadır. Ruhsat alanında bulunan kireçtaşlarının laboratuvarda belirlenen temel özellikleri göz önünde bulundurularak beton agregası ve karayolu yapılarında kullanılabilirliği irdelenmiştir. Buna göre kireçtaşları dayanım ve yoğunluk açısından sınır değerler karşılanırken, sahip olduğu diğer parametreler açısından standartlarda tanımlanan limit değerleri karşılamamaktadır.
Farklı seviyelerde yapılan laboratuvar deneylerinden elde edilen sonuçların oldukça geniş aralıkta değişim gösterdiği dikkati çekmektedir. Bu durum ruhsat sahasından farklı jeomekanik özelliklere sahip birden fazla kireçtaşı seviyesinin bulunduğunu işaret etmektedir. Dolaysıyla fasiyes ölçeğinde örnekleme yapılarak mühendislik uygulamalarında kullanılabilecek ve kullanılamayacak seviyelerin ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir. Bunun için sistematik örnekleme sonucu elde edilen örnekler üzerinde laboratuvar deneylerinin yapılması uygun olacaktır.
Arazide yapılan süreksizlik çalışmalarına göre ruhsat alanı içerisinde yer alan kireçtaşları için yönelimleri 002/10, 326/63 ve 255/80 olmak üzere 3 adet hâkim süreksizlik takımı
belirlenmiştir. Söz konusu süreksizliklerden tabak düzlemlerini temsil eden 002/10 yönelimli süreksizlikler kuzeye, diğerleri kuzeybatıya ve batıya 10 ile 80 derece arasında değişen eğimler sergilemektedir. Ruhsat alanında yer alan kireçtaşlarının temel RMR puanı 45 olarak bulunmuştur. Bu değer kireçtaşlarının "orta" kalitede olduğunu göstermektedir. Kireçtaşlarında tabaka düzlemleri kaya kütle kalitesini kontrol eden en önemli parametre olarak değerlendirilmiştir. Tabaka kalınlıkları üst seviyelerde 1-2 metre arasında değişim gösterirken, alt seviyelere doğru 10 cm'ye kadar düşmektedir. Dolaysıyla kireçtaşları derinlere doğru daha parçalı ve kırıklı bir yapı sunmaktadır.
GSI puanı 43 olan kireçtaşlarının kütlesel dayanım ve deformasyon özellikleri Hoek-Brown görgül yenilme ölçütüne göre "mb, s ve a" değerleri de sırasıyla 0.729, 0.0005 ve 0.509 olarak belirlenmiştir. Bu sabitlere bağlı olarak kireçtaşı kaya kütlesinin çekme dayanımı 0.036 MPa, tek eksenli dayanımı 1.079 MPa, kütlesel dayanımı 5.692 MPa ve elastisite modülü 743.96 MPa olarak bulunmuştur. Süreksizlik kontrollü kaya duraysızlıkları gösteren kireçtaşı seviyelerdeki süreksizlik düzlemleri için sürtünme açısı 35 derece olarak belirlenmiştir.
Raporun konusunu oluşturan ruhsat alanının kuzey sınırında açık işletme şeklinde üretim devam etmekte olup, mevcut şevler güney ve güney batıya eğimli olarak oluşturulmuştur. Kinematik analiz sonuçlarına göre söz konusu şevlerde süreksizlik kontrollü önemli bir yenilme beklenmemekte olup, bu durum arazi gözlemleriyle de uyumludur. Buna karşın ileride kuzey batıya eğimli oluşturulacak şevlerde süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler gelişebilir. Kuzeybatıya eğimli oluşturulacak şevlerde daha düşük şev açıları tercih edilmeli, gerekirse detaylı şev stabilite analizleri yapılmalıdır.
Yapılan sondaj ve diğer deneylere rağmen projenin bulunduğu alanın jeolojik özelliklerinin gösterdiği yüksek değişkenlik de göz önünde bulundurulduğunda, rehabilitasyon çalışmaları deneyimli jeoloji, maden ve inşaat mühendisleri nezaretinde yapılmalı, çalışmalar sırasında karşılaşılabilecek olumsuzluklara karşı gerekli ek önlemler alınmalıdır.
Bu rapor kapsamında yapılan çalışmalarda sahada ve laboratuvarda yapılan araştırma çalışmalarından faydalanılmıştır. Sahada, yapılan ve hesap kabullerine altlık teşkil eden araştırma çalışmalarından farklı bir durumla karşılaşılması durumunda idare ve projeci bilgilendirilerek, vakit kaybedilmeden gerekli revizyonların yapılması sağlanmalıdır.
Narlı sahasından elde edilen sondaj verilerine ait excel dosyaları kullanılarak "ER2550761.mdb" isimli bir Access veri tabanında derlenmiştir. Bu dosya kuyu bilgisi, analiz, litoloji ve sondaj açı tablolaları içermektedir. Veriler daha sonra GEOVIA Surpac yazılımına yüklenmiştir. Kestirimde kullanılan kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı şeklinde (Başlık 7.3.3.10) iki ayrı katı model kullanılmıştır. Bu bölümde sırasıyla her iki litolojik birime ilişkin kompozit istatistikleri, uzaklığa bağlı değişkenlik, kaynak kestirim sonuçları ve maden kaynak sınıflandırmaları yer almaktadır.
Veri tabanı, toplam 1230.00 metrelik 9 sondaj kuyusu kaydı içermektedir. Örnek alma sırasında 2.3 ila 7.7 m arasında değişen uzunluklarda çeşitli numune uzunluklarının kullanıldığı belirlenmiştir (Şekil 101). Mineralizasyon içindeki numune uzunluklarının büyük çoğunluğu 5 m uzunluktadır ve ortalama örnek uzunluğu 5 m' dir. Bu yüzden, çalışmada kestirim için kompozit uzunluğu 5 m seçilmiştir. Ayrıca, dahil edilen en küçük örnek uzunluğu yüzdesi %50 belirlenmiştir, bu sayede 2.5 m' ye kadar olan örneklemler de kompozitlemeye dahil olabilmiştir.
Şekil 101 Ham örneklem uzunluklarının histogramı.
Kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı kompozitlere ait özet istatistikler aşağıda (Tablo 63) verilmiştir.
| Ham örneklem | Veri Sayısı | En Küçük | En Büyük | Ortalama | Varyans | Q1 (%25) | Q2 (medyan) | Q3 (%75) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kireçtaşı | 133 | 43.08 | 56.02 | 55.36 | 1.77 | 55.33 | 55.66 | 55.87 |
| Dolomitik Kireçtaşı |
107 | 40.2 | 56.01 | 52.77 | 11.76 | 51.29 | 54.03 | 55.45 |
Tablo 63 Narlı Kompozitleme İstatistikleri
Bu çalışmada CaO(%) özniteliğinin değer sürekliliği, uzaklığa bağlı değişkenlik (variogram) analizi ile incelenmiştir. Bu analiz, kompozitler arasındaki uzaklık ilişkisine bağlıdır ve değer sürekliliğinin hangi yönde olduğunu belirlemek için yapılır. Ayrıca, özniteliğin rastlantı
değişkenliği ve külçe etkisi belirlemek için de kullanılmıştır. Bu analizden elde edilen parametreler maden kaynak kestiriminde kullanılacak kriging yönteminin parametrelerinin belirlenmesine ilişkin temel sağlamaktadır.
Narlı sahasın da hem kireçtaşı hem de dolomitik kireçtaşı için düşey ve yatay yönde deneysel variogramlar incelenmiştir. Herhangi bir anizotropi olmadığı için yatay ve düşey deneysel variogramlar ortalama variogram (omnidirectional variogram) esas alınarak modellenmiştir. Ancak, aşağıdaki (Şekil 102) görseli verilen variogram gül diyagramına göre kısa mesafe değişkenliğini yatay düzlemde elde etmek mümkün olmamıştır. Bunun temel nedeni, sondaj sayısında ve dolayısıyla kompozit sayısının az olmasıdır. Sondaj aralıklarının sıklaştırılması önerilmektedir. Kısa mesafe değişkenliği için düşey yöndeki variogram (eğim = - 90°) kullanılmıştır.
Şekil 102 Narlı deneysel ve model variogram.
Uyarlanan model variogram üssel (exponential) modeldir. Modele ilişkin parametreler aşağıda (Tablo 64) sunulmuştur.
Tablo 64 Narlı Variogram Model Parametreleri
| Külçe Etkisi (C0) | C1 | Toplam Eşik Değer | Yapısal Uzaklık (m) |
|---|---|---|---|
| 0 | 8 | 8 | 20 (düşey) 390 (yatay) |
CaO (%) özniteliğinin tenörleri, Başlık 6.4.1.2' de belirtilen variogram modelleriyle belirlenen külçe etkisi, eşik değerleri ve yapısal uzaklıklar ile ortalamasız krigleme (ordinary kriging (OK)) kullanılarak Surpac blok modelinde iç kestirim yapılmıştır. Çalışma kapsamında seçilen blok boyutları 10 m × 10 m × 10 m' dir.
Kaynak kestiriminden elde edilen sonuçlar (Şekil 103) sondaj verileri ile görsel olarak, kompozitler ile matematiksel olarak kontrol edilmiştir.
✓ Kaynak kestiriminde kireçtaşı için CaO %55 'den büyük, SiO2 <1' den küçük değerler, dolomitik kireçtaşı için CaO %55' den küçük, SiO2 (%) ve MgO (%) toplamı ≤ %10 olan değerler dikkate alınmıştır.
Şekil 103 Narlı kaynak modeli a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı.
Blok model kestirim sonuçlarının sondaj verileri ve dolayısıyla kompozitler ile uyumluluğunu kontrol etmek amacıyla, 3 ana yönde (Y, X ve Z) yönelim analizleri yapılmıştır. Bu analizde kestirim ortalamaları ile kompozit veri dilimler bazında karşılaştırarak doğrulama işlemi gerçekleştirilmiştir. Y, X ve Z yönelim analiz grafikleri aşağıda (Şekil 104 ve Şekil 105) verilmiştir.
Şekil 104 Kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot).
Şekil 105 Dolomitik kireçtaşı yönelim (Swath) analizleri. a) Y (Yukarı), b) X (Sağa) ve c) Z (Kot).
Kaynak model kestirim sonuçlarınn özet istatistikleri aşağıda (Tablo 65) verilmektedir. Blok model ortalamaları ile (Kireçtası CaO %55.28 ve Dolomitik kireçtaşı % 53.06) kompozit
ortalamalarının (Kireçtası CaO %55.36 ve Dolomitik kireçtaşı % 52.77) birbirleriyle uyumlu olduğu görülmüştür.
| Ham Örneklem | Veri Sayısı | En küçük | En büyük | Ortalama | Varyans | Q1 (%25) | Q2 (medyan) | Q3 (%75) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kireçtaşı | 68745 | 48.7 | 56 | 55.28 | 0.64 | 55.28 | 55.46 | 55.67 |
| Dolomitik Kireçtaşı |
31936 | 46.94 | 55.77 | 53.06 | 2.85 | 51.9 | 53.26 | 54.35 |
Görsel ve matematiksel kontroller sonucunda kestirim sonuçlarının geçerli olduğu anlaşılmıştır. Blok modelin CaO (%) özniteliğine ilişkin detaylı rapor aşağıda (Tablo 66 ve Tablo 67) verilmiştir. Buna göre, Narlı kireçtaşı kesiminde toplam 180 Milyon m3 hacimli kaynak olduğu ve bu kaynağın ortalama %55.28 CaO içerdiği anlaşılmaktadır. Raporlamada kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı için sırasıyla 2.62 ve 2.55 g/cm3 sabit yoğunluk değeri kullanılmıştır. Bu sayede toplam miktar kireçtaşı için 180.1; dolomitik kireçtaşı için 81.4 milyon tondur.
| CaO | Hacim | Miktar | Ortalama CaO |
|---|---|---|---|
| (%) | (× Milyon m3 ) |
(× Milyon ton) | (%) |
| 48 – 50 | 0.08 | 0.20 | 49.45 |
| 50 – 52 | 1.05 | 2.75 | 51.52 |
| 52 – 54 | 3.40 | 8.91 | 53.05 |
| 54 – 56 | 64.21 | 168.24 | 55.46 |
| Genel toplam | 68.74 | 180.1 | 55.28 |
| CaO | Hacim | Miktar | Ortalama CaO |
|---|---|---|---|
| (%) | (× Milyon m3 ) |
(× Milyon ton) | (%) |
| 46 – 48 | 0.22 | 0.55 | 49.45 |
| 48 – 50 | 1.41 | 3.60 | 51.52 |
| 50 – 52 | 6.82 | 17.40 | 53.05 |
| 52 – 54 | 13.51 | 34.46 | 55.46 |
| 54 – 56 | 9.97 | 25.43 | 55.28 |
| Genel toplam | 31.9 | 81.4 | 53.06 |
Bu çalışmada maden kaynakları, "UMREK Kodu" yönergelerine göre sınıflandırılmıştır. Numune aralığı ve mineralizasyon sürekliliği temel alınarak yapılan bu sınıflandırmada kullanılan kriterler aşağıda listelenmiştir:
Kaynak sınıflarına göre tematik hale getirilmiş izometrik görüntü aşağıda (Şekil 106) verilmektedir.
Şekil 106 Narlı maden kaynak sınıfları a) kireçtaşı, b) dolomitik kireçtaşı.
Kireçtaşı için kaynak sınıflandırılmasından sonra oluşturulan detaylı rapor aşağıda (Tablo 68) verilmiştir. Buna göre "Ölçülmüş, Belirlenen ve Potansiyel" olarak sırasıyla, 400 bin m3 , 28.3 milyon m3 ve 40.1 Milyon m3 hacimleri ile ortalama CaO % 55.71, 55.45 ve 55.15 olarak raporlanmıştır.
| Kaynak Sınıfı | Hacim (× Milyon m3 ) |
Miktar (× Milyon ton) |
Ortalama CaO (%) |
|---|---|---|---|
| Ölçülmüş | 0.4 | 1.1 | 55.71 |
| Belirlenen | 28.3 | 74 | 55.45 |
| Potansiyel | 40.1 | 105 | 55.15 |
| Genel toplam | 68.7 | 180.1 | 55.28 |
Benzer şekilde, dolomitik kireçtaşı için oluşturulan rapora göre (Tablo 69) ise "Ölçülmüş, Belirlenen ve Potansiyel" olarak sırasıyla, 200 bin m3 , 14.2 milyon m3 ve 17.5 Milyon m3 hacimleri ile ortalama CaO % 52.41, 52.94 ve 53.16 olarak raporlanmıştır.
| Tablo 69 Narlı Dolomitik Kireçtaşı Kaynak Sınıflarına Ait Hacim, Miktar Ve Ortalama CaO (%) | |
|---|---|
| Kaynak Sınıfı | Hacim (× Milyon m3 ) |
Miktar (× Milyon ton) |
Ortalama CaO (%) |
|---|---|---|---|
| Ölçülmüş | 0.2 | 0.5 | 52.41 |
| Belirlenen | 14.2 | 36.3 | 52.94 |
| Potansiyel | 17.5 | 44.7 | 53.16 |
| Genel toplam | 31.9 | 81.4 | 53.06 |
Vişne Madencilik sahasındaki mevcut rezerv tahmini çalışmalarında esas alınan parametreler aşağıda sunulmaktadır:
Şekil 107 Ruhsat sınırı, sondaj lokasyonları ve ocak dizaynı genel görünüm.
Rezerv tahmininde birçok veri incelenerek çalışmalar yapılmıştır. Kaynak çalışmasından rezerve geçiş aşamasında aşağıda sunulan hususlar değerlenirmiştir.
✓ İşletmede olası şev yönelimleri göz önünde bulundurularak farklı basamak yüksekliği, genişliği ve basamak şev açıları ile ocak tasarımı yapılmıştır.
✓ Raporun konusunu oluşturan ruhsat alanının kuzey sınırında açık işletme şeklinde üretim devam etmekte olup, mevcut şevler güney ve güney batıya eğimli olarak oluşturulmuştur. Kinematik analiz sonuçlarına göre söz konusu şevlerde süreksizlik kontrollü önemli bir yenilme beklenmemekte olup, bu durum arazi gözlemleriyle de uyumludur. Buna karşın ileride kuzey batıya eğimli oluşturulacak şevlerde süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler gelişebilir. Bu nedenle 75°' lik basamak şev açıları ile ocak tasarımı yapılmıştır.
| Tablo 70 Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri | |
|---|---|
| -------------------------------------------------------- | -- |
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Ocak Açıklık Hacmi | 26.949.592 m³ |
| Basamak Genişliği | 5 m | ||
| Basamak Şev Açısı | 75° | Dolomitik Kireçtaşı (CaO% 52.83) |
7.781.000 m³ |
| Genel Şev Açısı | 48° ve 52° | Kireçtaşı (CaO %55.37) | 15.992.000 m³ |
| Maks Basamak Sayısı | 25 | Toplam Hacim | 23.773.000 m³ |
Şekil 108 Toplam hacim görseli.
Şekil 109 75° 'lik şev tasarımı.
Bu çalışmaların amacı, inceleme alanına hâkim olan litolojileri tanımlayarak yeraltı jeolojik yapısını ortaya çıkarmak, kaynak tahmini yapmak ve hammaddenin niteliğini belirlemektir. Buna göre ER:2550761 numaralı ruhsat sahasındaki ocağa ait toplam rezerv miktarları aşağıda (Tablo 71) sunulmuştur.
Tablo 71 Toplam Rezerv Miktarları
| Toplam Hacim (m3 ) |
Toplam Tonajı | Toplam Rezerv Miktarı (ton) |
|
|---|---|---|---|
| Rezerv | 23.773.000 | 23.773.000 x 2.59 | 61.572.070 |
"69069 Ruhsat Numaralı II-A Grup Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasitesi: 1.000.000 ton/ yıl' dır. ÇED Alanı 63.71 hektardır.
Kireç Fabrikası Üretim kapasitesi 330.000 ton/ yıl' dır.
Ocak alanında üretim ve rehabilitasyon işlemleri paralel olarak yürütülecek olup, her yıl üretim çalışmalarının tamamlandığı alanlara, o yıl açığa çıkacak olan pasa serilerek rehabilitasyon işlemleri gerçekleştirilecektir.
Kalker ocağının işletilmesi sırasında patlayıcı madde olarak ANFO ve dinamit kullanılacaktır. Patlatma esnasında kullanılacak patlayıcı madde (ANFO, dinamit) ihtiyaç duyuldukça MKE (Makine Kimya Endüstrisi) Kurumunca yeterlik lisansı verilen firmadan alınarak ocak alanına getirilecektir. Proje kapsamında patlayıcı madde deposu kurulmayacaktır. Patlatma faaliyetlerine ilişkin olarak 28.12.2022- 28.12.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan 2022/ 35 numarası Patlayıcı Madde Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi bulunmaktadır (EK 11).
Proje kapsamında hassas yapılar dikkate alınarak ruhsat sınırına 50 m emniyet mesafesi bırakılarak "Normal Kontrollü Patlatma" ve "Gecikmeli Elektriksiz Kapsüller ile Delik İçi Gecikme Sistemlerinin kullanılacağı Özel Kontrollü Patlatma" işlemleri uygulanacaktır.
69069 Ruhsat numaralı ve 2152008 ton/yıl üretim kapasiteli "II-A Grubu Kalker Ocağı ve Kırma- Eleme Tesisi Kapasite Artışı" projesine ait "Delme- Patlatma" tasarımında kullanılacak olan parametreler ve patlatma tasarımına ait bilgiler 2021 tarihli "ÇED Olumlu Kararına" esas "Nihai ÇED Raporunda (Tablo 72 ve Tablo 74)" detaylı olarak verilmiştir.
Nihai CED raporundan anlaşıldığı üzere ruhsat sahasında "T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün" 2018 yılında hazırlamış olduğu, "Patlatma Tasarımları ve Patlatma Kaynaklı Çevresel Etkiler Kılavuzunda (2018)" belirtiği üzere "Olofsson Formülleri ile yapılan Patlatma Tasarımı" kullanılacaktır.
| PARAMETRELER | TALEP EDİLEN | BİRİM |
|---|---|---|
| Formasyon | Kalker | kireçtaşı |
| Sıkılama malzemesi | Kırma Taş | cinsi (kırma taş vb.) |
| Yıllık Çalışma Süreleri | 300 | gün/yıl |
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 2.152.008 | ton/yıl |
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 797.040 | m³/yıl |
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 179.334 | ton/ay |
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 66.420 | m³/ay |
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 7.173,33 | ton/gün |
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 2.656,8 | m3 /gün |
| Kaç Günde Bir Patlatma Yapacağı | 3 | adet/gün |
| Aylık Patlatma Sayısı | 10 | adet/ay |
| Yıllık Patlatma Sayısı | 120 | adet/yıl |
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 18.022 | ton/atım |
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 6675 | m3 /atım |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||||||||||
| Toplam Delik sayısı | 89 | adet/delik | ||||||||
| DELİK PATERNİ | ||||||||||
| Delik Çapı | 89 | mm | ||||||||
| Delik Eğimi | 79 | derece | ||||||||
| Basamak Boyu | 10 | m | ||||||||
| Dip Delgi | 1 | m | ||||||||
| Delik Boyu | 11 | m | ||||||||
| Sıkılama Boyu | 2,5 | m | ||||||||
| Azami Yük Mesafesi | 3 | m | ||||||||
| Uygulama Yük Mesafesi | 2,5 | m | ||||||||
| Uygulama Delik Aralığı | 3 | m | ||||||||
| Bir Delikteki Yüzey / Delik İçi Gecikme Süreleri | 25/500 | ms | ||||||||
| Sıralar Arası Gecikme Süresi | 42 | ms | ||||||||
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim | 75 | m3 /delik |
||||||||
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Ağırlık | 202,5 | Ton/delik | ||||||||
| BİR DELİĞE DOLDURULAN PATLAYICI MADDE MİKTARLARI | ||||||||||
| Ana Şarj (AN-FO) Miktarı | 42,5 | kg/delik | ||||||||
| Yemleyici (Dinamit) Miktarı | 1 | kg/delik | ||||||||
| Elektriksiz Kapsül Miktarı | 5 | adet | ||||||||
| Bir Delikte Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde Miktarı (AN-FO + Dinamit) | 43,5 | kg/delik | ||||||||
| BİR ATIMDAKİ TÜKETİMLER | ||||||||||
| Atım Başına Toplam AN-FO İhtiyacı | 3.782,5 | kg/atım | ||||||||
| Atım Başına Toplam Dinamit İhtiyacı | 89 | kg/atım | ||||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (ANFO + Dinamit) | 3.871,5 | kg/atım | ||||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Elektriksiz Kapsül | 176 | adet/atım | ||||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Elektrikli Kapsül | 2 | adet/atım | ||||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Sıralar Arası Gecikme Kapsülü | 10 | adet/atım | ||||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Kapsül | 188 | adet/atım | ||||||||
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||||||||||
| Toplam Delik Sayısı | 89 | adet/delik | ||||||||
| PROJENİN YILLIK TOPLAM PATLAYICI MİKTARLARI | ||||||||||
| Yıllık Toplam AN-FO İhtiyacı | 453.900 | kg/yıl | ||||||||
| Yıllık Toplam Dinamit İhtiyacı | 10.680 | kg/yıl | ||||||||
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (AN-FO + Dinamit) | 464.580 | kg/yıl | ||||||||
| Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 21.120 | adet/yıl | ||||||||
| Elektrikli Kapsül | 240 | adet/yıl | ||||||||
| Sıralar Arası Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 1.200 | adet/yıl | ||||||||
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Kapsül | 22.560 | adet/yıl | ||||||||
| Not: Patlatmalar sırasında gerekli görülmesi halinde sarsıntı (vibrasyon) ölçümleri yapılarak sonuçlar kayıt altına alınacaktır. |
| PARAMETRELER | TALEP EDİLEN | BİRİM |
|---|---|---|
| Formasyon | Kalker | kireçtaşı |
| Sıkılama malzemesi | Kırma Taş | cinsi (kırma taş vb.) |
| Yıllık Çalışma Süreleri | 300 | gün/yıl |
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 2.152.008 | ton/yıl | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıllık Toplam Üretim Miktarı | 797.040 | m³/yıl | |||||||
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 179.334 | ton/ay | |||||||
| Aylık Toplam Üretim Miktarı | 66.420 | m³/ay | |||||||
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 7.173,33 | ton/gün | |||||||
| Günlük Toplam Üretim Miktarı | 2.656,8 | m3 /gün |
|||||||
| Kaç Günde Bir Patlatma Yapacağı | 3 | adet/gün | |||||||
| Aylık Patlatma Sayısı | 10 | adet/ay | |||||||
| Yıllık Patlatma Sayısı | 120 | adet/yıl | |||||||
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 18.022 | ton/atım | |||||||
| Bir Atımdaki Toplam Üretim | 6675 | m3 /atım |
|||||||
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | |||||||||
| Toplam Delik sayısı | 89 | adet/delik | |||||||
| DELİK PATERNİ | |||||||||
| Delik Çapı | 89 | mm | |||||||
| Delik Eğimi | 90 | derece | |||||||
| Basamak Boyu | 9-15 | m | |||||||
| Dip Delgi | 1 | m | |||||||
| Delik Boyu | 10-16 | m | |||||||
| Sıkılama Boyu | 1-3 | m | |||||||
| Azami Yük Mesafesi | 1,0-3,0 | m | |||||||
| Uygulama Yük Mesafesi | 0,9-2,5 | m | |||||||
| Uygulama Delik Aralığı | 0,9-3,0 | m | |||||||
| Bir Delikteki Yüzey / Delik İçi Gecikme Süreleri | 25/500 | ms | |||||||
| Sıralar Arası Gecikme Süresi | 42 | ms | |||||||
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim | 9-75 | m3 /delik |
|||||||
| Bir Delikten Elde Edilen Teorik Ağırlık | 24.3-202.5 | Ton/delik | |||||||
| BİR DELİĞE DOLDURULAN PATLAYICI MADDE MİKTARLARI | |||||||||
| Ana Şarj (AN-FO) Miktarı | 1,5-48,0 | kg/delik | |||||||
| Yemleyici (Dinamit) Miktarı | 0,5-1,0 | kg/delik | |||||||
| Elektriksiz Kapsül Miktarı | 5 | adet | |||||||
| Bir Delikte Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde Miktarı (AN-FO + Dinamit) | 2,0-50,0 | kg/delik | |||||||
| BİR ATIMDAKİ TÜKETİMLER | |||||||||
| Atım Başına Toplam AN-FO İhtiyacı | 133,5-3.782,5 | kg/atım | |||||||
| Atım Başına Toplam Dinamit İhtiyacı | 44,5-89,0 | kg/atım | |||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (ANFO + Dinamit) | 178,0-3.871,5 | kg/atım | |||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Elektriksiz Kapsül | 176 | adet/atım | |||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Elektrikli Kapsül | 2 | adet/atım | |||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Sıralar Arası Gecikme Kapsülü | 10 | adet/atım | |||||||
| Bir Atımda Kullanılacak Toplam Kapsül | 188 | adet/atım | |||||||
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | |||||||||
| Toplam Delik Sayısı 89 adet/delik |
|||||||||
| PROJENİN YILLIK TOPLAM PATLAYICI MİKTARLARI | |||||||||
| Yıllık Toplam AN-FO İhtiyacı | 453.900 | kg/yıl | |||||||
| Yıllık Toplam Dinamit İhtiyacı | 10.680 | kg/yıl | |||||||
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Patlayıcı Madde (AN-FO + Dinamit) | 464.580 | kg/yıl | |||||||
| Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 21.120 | adet/yıl |
| Elektrikli Kapsül | 240 | adet/yıl | ||
|---|---|---|---|---|
| Sıralar Arası Gecikmeli Elektriksiz Kapsül | 1.200 | adet/yıl | ||
| Projede Bir Yılda Kullanılacak Toplam Kapsül | 22.560 | adet/yıl | ||
| Not: Patlatmalar sırasında gerekli görülmesi halinde sarsıntı (vibrasyon) ölçümleri yapılarak sonuçlar kayıt altına alınacaktır. |
Nakliye güzergahı, hiçbir yerleşim yerine girmeden faaliyet sahasının kuzeybatı yönünde ilerleyen 1.9 km' lik yol ile Kahramanmaraş- Gaziantep karayoluna bağlanmaktadır. Nakliye güzergahının proje sahasından çıkan 600 m' lik kısmı stabilize geriye kalan 1.3 km' lik kısmı asfalt şosedir.
"69069 Ruhsat Numaralı II-A Grup Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesi kapsamında; 2.152.008 ton/ yıl kalker çıkarılacaktır. Ocaktan çıkarılacak kalker, kırma- eleme tesisinde boyutlandırılarak agrega malzeme haline getirilecektir (Şekil 110). Ocaktan sökülüp kırılıp elenerek üretilen agrega malzeme satışa sunulacaktır.
Şekil 110 Kırma Eleme Tesisi Görüntüsü.
Ayrıca kırma eleme tesisinde boyutlandırılan kalker (kireçtaşı), yine Vişne Madencilik bünyesinde yer alan "Kireç Fabrikasına" iletilecektir. Fabrikada gerçekleştirilen üretim prosesi sonucunda sönmüş ve sönmemiş kireç üretimi gerçekleştirilerek paketlenmekte ve piyasaya arz edilmektedir (Şekil 111).
Şekil 111 Vişne Madencilik Narlı kireç fabrikası.
Üretim açık işletme yöntemiyle basamaklar oluşturularak gerçekleştirilecektir. Sahadan alınacak malzeme üzerinde ortalama 0.1 m kalınlığında ve yoğunluğu (yumuşak toprak) 1.6 ton/ m3bitkisel toprak gözlemlenmiştir. Bu nedenle faaliyet sırasında öncelikle kepçe yardımı ile bitkisel toprak sıyrılacak ve daha sonra malzemenin istihracına başlanacaktır. Açık işletme yönteminde basamaklar oluşturularak ilerleme sağlanır.
Basamak genişliği kullanılacak olan iş makinelerinin manevra kabiliyetine göre projelendirilir. Taş ocağı açık işletmelerinde kullanılacak olan kamyonların geri ve ileri manevra yapabileceği ve dönüşlerde rahat ve emniyetli bir şekilde hareket edebileceği basamak genişliği yeterli olmaktadır. Bu genişlik projede 10 m olarak planlanmıştır. Basamak yüksekliği ise kullanılacak olan iş makinesinin bom yüksekliği ile orantılı olarak projelendirilir. Kullanılacak olan makine ekskavatör ise basamak yüksekliği bom uzunluğu kadar, paletli veya lastikli yükleyici için ise maksimum kova yüksekliğinin 1,5 katı kadar basamak yüksekliği öngörülmüştür. Proje kapsamında basamak yüksekliği 10 m olarak seçilmiştir. Söz konusu faaliyette basamak şev açısı 79 derece, genel ocak şev açısı ise 45 derece planlanmıştır.
Üretim çalışmaları sırasında iş makinelerinin sökemeyeceği sertlikte birimlere rastlandığında gevşetme patlatması yapılacak ve kayaç bu şekilde yerinden sökülecektir. Patlatma çalışmalarının yapılabilmesi için gerekli olan patlayıcı madde ruhsatı üretim çalışmalarına başlanmadan önce alınacak ve patlamalar ehliyetli kişilerce ve gerekli emniyet tedbirleri alındıktan sonra yapılacaktır. Faaliyet alanında patlayıcı madde olarak AN- FO ismiyle adlandırılan Amonyum Nitrat ve Motorin karışımından oluşan madde kullanılacaktır. Bu patlayıcı jelatinit tipi dinamit ve milisaniye gecikmeli noneldet kapsüller yardımıyla patlatılacaktır.
Ocaktan çıkarılacak malzeme, kırma- eleme tesisinde boyutlandırılacaktır. Sahada sökülen malzeme, kırma- eleme tesisinde kırılıp boyutlandırıldıktan sonra üretilen agrega malzeme piyasaya satışa sunulacaktır. Kırma eleme tesisinde kırılan cevher bant konveyörler ile eleğe taşınacak ve burada elenecektir. Elek üstü +30 mm' lik malzeme ise çeneli kırıcıda kırıldıktan sonra tekrar eleğe alınacaktır. Kırma- eleme tesisinde kontrollü sistem uygulanacaktır. Sistem sadece su ve hava ile çalışacak olup kimyasal malzeme kesinlikle
kullanılmayacaktır. Püskürtme başlığında havanın sıkıştırılması ve sıkıştırılan bu havaya aynı periyotta damlacıklar şeklinde su verilmesi ile suyun pulvarizayonu sağlanacaktır. 5 mikrona kadar küçülen su zerrecikleri, toz zerreciklerden daha küçük hale geldiğinden daha çok toz zerreciğini çevreleyebilmekte ve toza hacim kazandırarak ağırlaştırıp malzemeyi ıslatmadan indirgeyebilmektedir. Bu sistemde kullanılacak su miktarı 1 ton malzeme için 0.5 L su olarak hesaplanır. Hava tüketimi ise genelde 2- 4 bar basınçta 3- 10 m3 / s arasında değişmektedir. Sistem içerisinde su pulvarizasyonu bant döküm ve aktarmalarında, kamyon boşaltım ve yüklemelerde, elek üstünde kırıcılarda yapılabilmektedir. Faaliyet kapsamında kurulması planlanan kırma eleme tesisi fabrika tipi tamamen kapalı alan içerisine konuşlandırılacak olup toz çıkışı tek bir bacadan gerçekleştirilecek, bacada torba filtre arıtma sistemi konuşlandırılacaktır (Şekil 112 ve Şekil 111).
Şekil 112 Genel iş akım şeması.
Kırma- eleme tesisinde üretilecek fırın taşı ve mıcır ürün bunkerlerinden direk yüklenip sevk edileceği gibi gerekmesi durumunda stok sahasına taşınıp, depolandıktan sonra da yüklenerek sevk edilebilmektedir.
Faaliyette kalker üretimi gerçekleşecek ve kırma- eleme tesisinde boyutlandırılıp sınıflandırıldıktan sonra Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş.' ye ait kireç üretim tesisinde kullanılmak üzere nakledilecektir. Boyutlandırılmış sınıflandırılmış kalkerin piyasaya satışı da planlanmaktadır.
Kahramanmaraş İli ve bölgesinde son zamanlarda artan deprem riskine karşı, bölgedeki çürük ve riskli konutların yenilenmesine ve hızla artan nüfustan dolayı yeni konut yapımı ihtiyacı bulunmaktadır.
Maden sahasında insan sağlığı açısından risk taşıyacak işlem toz solumak ve gürültüye maruz kalmaktır. Kalkerin içeriğindeki silis ve ortamdaki toz partikülleri meslek hastalıklarına, gürültü de duyma kayıplarına neden olabilmektedir. Üretim faaliyetleri esnasında toz kontrol altında tutulacak ve gürültü kontrolü için makine- ekipmanların düzenli bakım- onarım çalışmaları yapılacağı, toz ve gürültü için gerekli görülen yerlerde kişisel koruyucu ekipman kullanılacağı ÇED sürecinde beyan ve taahhüt edilmiştir.
Ayrıca faaliyetler esnasında iş kazası riski bulunmaktadır. Faaliyetler esnasında kaza riski taşıyan durumlar aşağıda açıklanmıştır;
Mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyetler kapsamında mevzuatlar kapsamında gerekli tüm güvenlik önemler alınarak iş sağlığı ve güvenliği uzmanı gözetiminde üretimler gerçekleştirilmektedir.
İşletme faaliyetleri kapsamında; "Acil Durum Eylem Planı" ve "Risk Değerlendirmesi" raporları hazırlanmıştır. Faaliyet gösteren tüm birimlerde Acil Durum Ekipleri yasal mevzuata uygun olarak çalışan sayısı gerektiği şekilde oluşturulmuş ve tüm ekip üyelerine gerekli eğitimler verilmiştir. Düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda tatbikatlar gerçekleştirilmektedir.
Kahramanmaraş ili, Pazarcık ilçesi, Akkoyunlu Köyü Balkayası Mevkiinde yer alan 69069 ruhsat numaralı sahaya yönelik planlanan "69069 Ruhsat Numaralı II-A Grup Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı" projesi için alınan 01.03.2021 tarih ve E.6187 sayılı "ÇED Olumlu Kararı" bulunmaktadır. Karara esas ocak ve tesis üretim kapasitesi 2.152.008 ton/ yıl' dır. ÇED alanı 63.71 hektardır.
Kahramanmaraş İli, Pazarcık İlçesi, Karabıyıklı Köyü Karakuyu Mevkii 228 parsel adresinde yer alan kireç fabrikası için alınan 09.02.2021 tarih ve E.202123 sayılı "ÇED Gerekli Değildir" Kararı bulunmaktadır. Karara esas kireç fabrikası üretim kapasitesi 730.000 ton/ yıldır.
ÇED karar yazıları EK 11' de yer almaktadır
Mevcut durumda maden sahasına yönelik 06.06.2023- 06.06.2024 tarihleri arasında geçerliliği olan ve geçerliliği devam eden "Hava Emisyon Konulu Geçici Faaliyet Belgesi" bulunmaktadır. Geçici Faaliyet Belgeleri Çevre İzin Belgesi öncesinde verilen geçici izinlerdir GFB alınması sonrasında gerçekleştirilen deneme üretimleri sonucunda Çevre İzin Belgesi alınmaktadır. Çevre İzin Belgesi için gerekli başvurular yapılmış olup değerlendirme süreci devam etmektedir.
Üretim faaliyetleri kapsamında açılan ve/veya devam eden ocak alanında herhangi bir kaynak, göze vb. su kaynağı bulunmamakta olup dolayısıyla herhangi bir susuzlaştırma işlemi gerçekleştirilmemektedir.
Faaliyetin tüm aşamalarında meydana gelecek evsel nitelikli atık suların bertarafında;
İşletme kapsamında iş makinelerinin bakım- onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmaya devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılacaktır.
Atık yağlar ile ilgili olarak; 21.12.2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği Madde 8;
almak ve beş yıl boyunca bir nüshasını saklamakla yükümlüdür" gereğince ilgili yükümlülükler yerine getirilmektedir.
Ayrıca; bu Yönetmelik hükümlerine göre, atık motor yağları dâhil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu ortaya çıkan atıklar çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılmamakta veya yenisi ile değiştirilmekte ve depolanmaktadır. Oluşan atık yağlar sızdırmasız atık yağ kaplarında biriktirilerek T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre izni ve çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilmektedir.
Proje kapsamında oluşan evsel katı atıklar 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetimi Yönetmeliği" hükümlerine uygun olarak şantiye alanında bulundurulan ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarına veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Değerlendirilebilir ambalaj atıkları kâğıt, cam, plastik, metal şeklinde ayrıştırılacak ve ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarında veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Daha sonra bu atıklar 27.12.2017 sayılı ve 30283 sayılı (Değişik: 13.03.2020 tarih ve 31067 sayılı) Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'ne göre T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan lisanslı geri dönüşüm/geri kazanım tesislerine gönderilmektedir.
Kullanılan iş makinelerinin bakım-onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmasına devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı ÇED alanı içerisinde zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılmaktadır.
Projede tehlikeli atık oluşması durumunda; üretilen atıklarla ilgili kayıt tutulacak, atığın gönderileceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun ambalajlama ve etiketleme yapılmaktadır. Oluşması muhtemel kontamine atıklar lisanslı bertaraf tesislerine ulaştırılmak üzere lisanslı taşıyıcı firmalara teslim edilmekte; tehlikeli atıkların toprak, yüzeysel veya yeraltı suyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenmektedir. Tehlikeli atıklar lisanslı taşıyıcılar vasıtasıyla "Çevre Lisanslı" bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf edilmektedir.
Proje kapsamında meydana gelen atıkların yönetimi konusunda;
ve "Çevre Kanunu" uyarınca çıkarılan ilgili diğer tüm mer'i mevzuat hükümlerine riayet edilmektedir.
İşletme kapsamında oluşan tehlikeli atıkların insan ve çevreye sağlığına olabilecek olası etkilerine karşı Vişne Madencilik tarafından "Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Mali Sorumluluk Sigortası" yaptırılmıştır. Söz konusu poliçe her yıl güncellenmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Geçici Faaliyet Belgesi" bulunmaktadır. Çevre izin belgesi için gerekli olan emisyon ölçümleri yaptırılmış olup "Çevre İzin Belge" başvurusunda bulunulmuştur. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
İşletme alanına en yakın hassas alıcı konut 500 metreden uzak konumda yer almaktadır. Mevzuat gereği açık alanda gerçekleştirilen ve gürültüye sebebiyet veren faaliyetler için yerleşim yerlerinin mesafesi önem arz etmektedir. Yakın konumda yerleşim yeri olmaması ve etkileşim bulunmaması sebebi ile gürültü konulu Çevre İzninden muaf olunmuştur. Maden sahasında Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği hükümlerine uygun hareket edilmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan "Hava Emisyon" konulu "Geçici Faaliyet Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
Maden ocağından gerçekleştirilen patlatma milisaniyeli ve gecikmeli olarak gerçekleştirilmekte ve patlatma öncesinde ocak aynasının üstü ve önü su ile spreylenmektedir.
Yollarda ve depolama alanlarında mevsim koşullarına bağlı olarak sulama arazı ile düzenli olarak nemlendirme yapılmaktadır. Yine Kırma Eleme Tesisinde pulverize su sistemi ile cevher nemlendirilmekte böylelikle ince tozların atmosfere karışması engellenmektedir. Nakliye için kullanılan kamyonların üzerleri branda ile kapatılmakta, böylelikle nakliye esnasında cevherin araç üzerinden savrulması engellenmektedir.
Maden sahası yerleşim yerlerinden bakıldığında öngörünüm alanında kalmamaktadır. Bu minvalde görüntü kirliliği yaratmamaktadır.
Bir bölgenin vejetasyonu topografik yapı ve iklim özelliklerine bağlı bir oluşum gösterir. Kahramanmaraş, topraklarının bazı bölümlerinin Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu' da, büyük bir bölümünün ise Akdeniz bölgesi sınırları içerisinde kalmasından dolayı iki farklı iklim tipi özelliği gösterir. Kahramanmaraş' ın güneyinde Akdeniz iklimi görülmesine rağmen kuzeye doğru gidildikçe yükseltiye bağlı olarak karasal iklim özellikleri göstermektedir. İlçelerinden Merkez, Türkoğlu, Pazarcık ve Andırın' da yazları sıcak, kışları ılıman Akdeniz iklimi görülmekte iken Göksun, Afşin, Elbistan, Çağlayancerit, Ekinözü İlçelerinde soğuk ve yağışlı İç Anadolu iklimi olan karasal iklim hüküm sürmektedir.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen 111 bitki taksonu içerisinde; Amaranthaceae 1 takson, Anacardiaceae 1 takson, Apiaceae 10 takson, Asteraceae 14 takson, Boraginaceae 2 takson, Brassicaceae 8 takson, Campanulaceae 2 takson, Capparaceae 1 takson, Caprifoliaceae 1 takson, Caryophyllaceae 3 takson, Cistaceae 2 takson, Convolvulaceae 1 takson, Cupressaceae 1 takson, Euphorbiaceae 1 takson, Fabaceae 10 takson, Fagaceae 1 takson, Geraniaceae 4 takson, Hypericaceae 3 takson, Iridaceae 1 takson, Lamiaceae 9 takson, Linaceae 1 takson, Moraceae 3 takson, Orchidaceae 1 takson, Papaveraceae 3 takson, Pinaceae 1 takson, Plantaginaceae 3 takson, Poaceae 12 takson,
Primulaceae 1 takson, Ranunculaceae 6 takson, Rosaceae 1 takson, Rubiaceae 2 takson, Styracaceae 1 takson ile temsil edilmektedir.
Literatür ve arazi çalışması sonucu proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen 112 bitki taksonu içerisinde 1 endemik bitki taksonu [Has Kenger (Gundelia tournefortii var. armata)] bulunmaktadır. Yani bölgenin endemizm oranı yaklaşık %0.9' dur. Proje alanı ve yakın çevresinde endemik olmayan ancak nadir veya nesli tehlike altında olan bitki taksonu ise bulunmamaktadır.
Literatür ve arazi çalışmaları sonucu ruhsat alanı ve yakın çevresinde 1 familyaya ait 2 iki yaşamlı türü [Siğilli Kurbağa (Bufo bufo), Değişken Desenli Gece Kurbağası (Bufotes variabilis)] tespit edilmiştir. Tespit edilen iki yaşamlılar içerisinde endemik tür bulunmamaktadır.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen sürüngenler içerisinde endemik tür bulunmamaktadır.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen kuşlar içerisinde endemik bir tür bulunmamaktadır.
Proje alanı ve yakın çevresinde tespit edilen memeliler içerisinde endemik bir tür bulunmamaktadır.
Yapılan çalışmalara göre proje iki yaşamlı, sürüngen ve kuş türlerinin populasyonları üzerinde mevcut etkiler dışında yeni bir tehdit unsuru oluşturmayacaktır. Fauna elemanlarından hareket etme yeteneğine sahip olanlar her an faaliyet alanında görülebileceği için, hareketli fauna türlerine herhangi bir zarar verilmemesi amacıyla görevli personele gerekli uyarılar yapılacaktır. Fauna türleri özellikle zarar görecek türler olmayıp, inşaat ve işletme aşamasında, ortamdaki gürültü ve hareketlilikten dolayı, bulundukları habitatları terk ederek, çevredeki daha uygun alternatif yaşam alanlarına çekileceklerdir. Yukarıda belirtilen faunanın ülkemizde geniş yayılış göstermesi ve bu türlerin ekosistemde şu an için herhangi bir tehlike arz etmemesi sebebiyle projenin işletilmesinde bir engel oluşturmamaktadır.
Ruhsat sahası Kahramanmaraş İli arazi varlığı haritasında işlemeli tarıma uygun olmayan veya sınırlı olarak uygun olan arazilerle orman rejimindeki araziler olarak tanımlı diğer araziler şeklinde tanımlanmıştır. Alanda görülen büyük toprak grubu kırmızı kahverengi topraklardır. Diğer toprak özellikleri olarak taşlı topraklar kapsamında yer almaktadır. Proje alanı arazi kullanımı kabiliyeti bakımından VI. sınıf (toprak işlemeli tarıma elverişsiz araziler) araziler kapsamında kalmaktadır.
Faaliyet tamamlandıktan sonra pasa malzeme rehabilitasyon çalışmalarında kullanılacak, boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar oluşacak pasa malzeme ile doldurulacaktır. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Faaliyet sona erdikten sonra arazi tesviye edilecektir. Sahada atık ve artık bırakılmayacaktır. Oluşması muhtemel atık ve artıklar Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca bertaraf edilecek ve değerlendirilecektir. Kalker duraylı bir malzeme olduğu için, şevler doğal olarak duraylı halde olacaktır. Faaliyet alanında herhangi bir boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar pasa malzeme doldurularak düzlenecek ve üzerine toprak serilecektir. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Proje kapsamında istihdam sağlanan personelin çoğu bölgeden sağlanmaktadır. İşgücüne yapılan katkı ile ekonomik iyileşmeye katkı sağlanmakta ve bölgenin ekonomik açıdan kalkınmasına destek olunmaktadır.
Rapora konu ruhsat sahasının hâlihazırda ilk yatırım maliyetleri tamamlanmıştır. Sahada üretim faaliyetleri devam etmektedir. Ruhsat sahası dahilinde kırma-eleme tesisi bulunmaktadır. Bu kapsamda yatırım faaliyetleri tamamlandığı için finansal analiz yapılırken yatırım maliyet hesapları ve başa baş noktası analizi yapılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Proje, yatırım maliyetlerini karşılamış ve ekonomik olarak kar eden bir işletmedir.
Proje kapsamında üretilen tüvenan malzeme yine ruhsat sahasında bulunan tesise beslenmektedir. Elde edilen nihai ürünlerin yüzde dağılımı aşağıda (Tablo 74 ve Şekil 113) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (%) | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Mıcır | 30,00 | ||||
| Bypass | 10,00 | ||||
| Fırın Taşı | 60,00 | ||||
| Toplam | 100,00 |
Şekil 113 Nihai ürünlerin dağılımı (%).
Proje kapsamında devam eden süreçte üretilmesi planlanan yıllık maden miktarı 2.152.008 tondur. Bu kapsamda üretilen ürünlerin %' de dağılımına göre yapılan değerlendirme kapsamında satışa arz edilecek malzemenin tonajları aşağıda (Tablo 75 ve Şekil 114) sunulmuştur.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|
| Mıcır | 300.000,00 |
| Bypass | 100.000,00 |
| Fırın Taşı | 600.000,00 |
| Toplam | 1.000.000,00 |
Şekil 114 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton).
Proje kapsamında piyasa arz edilen ürünlerin 2023 yılı fiyat ortalamaları fatura bedelleri üzerinden hesaplanmıştır. Bu kapsamda 2024 yılı fiyat ortalaması henüz oluşmadığı için güncel fiyatlar üzerinden artış yapılarak satış fiyatları belirlenmiştir (Tablo 76).
| Üretilen Ürünler | Satış Fiyatı (TL) |
|---|---|
| Mıcır | 150,00 |
| Bypass | 53,26 |
| Fırın Taşı | 112,32 |
Proje kapsamında öngörülebilir 2035 yılına kadar gelir hesabı yapılırken gelecek yılların satış fiyatları için ortalama artışın yaklaşık %42 oranında olması beklenmektedir. Bu kapsamda hazırlanan "Gelir Nakit Akış Tablosu" aşağıda (Tablo 77 ve Şekil 115) verilmiştir.
| Tablo 77 Gelir Nakit Akış Tablosu |
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıllara Göre Nihai Ürün Satışına Göre Nakit Akışı | ||||||||||||
| Yıl | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
| Mıcır Satış Fiyatı (TL) | 150,00 | 213,00 | 302,46 | 429,49 | 609,88 | 866,02 | 1.229,76 | 1.746,25 | 2.479,68 | 3.521,14 | 5.000,02 | 7.100,03 |
| Bypass Satış Fiyatı (TL) | 53,26 | 75,63 | 107,39 | 152,49 | 216,54 | 307,48 | 436,63 | 620,01 | 880,41 | 1.250,19 | 1.775,26 | 2.520,87 |
| Fırın Taşı Satış Fiyatı (TL) | 112,32 | 159,50 | 226,48 | 321,61 | 456,68 | 648,49 | 920,85 | 1.307,61 | 1.856,80 | 2.636,66 | 3.744,06 | 5.316,56 |
| Gelir | ||||||||||||
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 44.999.718,00 | 63.899.599,56 | 90.737.431,38 | 128.847.152,55 182.962.956,62 259.807.398,41 368.926.505,74 | 523.875.638,15 | 743.903.406,17 | 1.056.342.836,76 1.500.006.828,20 2.130.009.696,05 | |||||
| Bypass Satış Geliri (TL) | 5.325.732,80 | 7.562.540,58 | 10.738.807,62 | 15.249.106,82 | 21.653.731,68 | 30.748.298,99 | 43.662.584,56 | 62.000.870,08 | 88.041.235,51 | 125.018.554,42 | 177.526.347,28 | 252.087.413,14 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 67.392.313,20 | 95.697.084,74 | 135.889.860,34 192.963.601,68 274.008.314,38 389.091.806,42 552.510.365,12 | 784.564.718,47 | 1.114.081.900,23 1.581.996.298,33 2.246.434.743,62 3.189.937.335,94 | |||||||
| Toplam (TL) | 117.717.764,00 167.159.224,88 237.366.099,33 337.059.861,05 478.625.002,69 679.647.503,82 965.099.455,42 1.370.441.226,70 1.946.026.541,91 2.763.357.689,51 3.923.967.919,11 5.572.034.445,13 | |||||||||||
| Genel Toplam (TL) | 18.558.502.733,54 |
Şekil 115 Gelir nakit akış grafiği.
İşletme giderlerinin hesabı 2023 yıl sonu maliyetleri göz önüne alınarak hesaplanmıştır. Sadece beklenmeyen giderler toplamın %10'u olarak alınmıştır. Giderlerin ilerleyen yıllarda ortalama %42'lik artış (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) göstereceği öngörülmüştür (Tablo 78, Tablo 79, Şekil 116 ve Şekil 117).
| 2024 Yılı Giderler | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gider Türü | Tutar (TL) | ||||||
| Patlayıcı Madde | 4.537.417,60 | ||||||
| Akaryakıt Gideri | 11.979.692,81 | ||||||
| Elektrik Gideri | 6.129.142,09 | ||||||
| Tamir Bakım İaşe Servis | 7.861.017,76 | ||||||
| Personel Gideri | 15.926.201,21 | ||||||
| Malzeme Gideri | 8.174.407,40 | ||||||
| Çeşitli Giderler | 933.036,34 | ||||||
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar | 114.464,01 | ||||||
| Amortisman | 11.888.805,27 | ||||||
| Ruhsat Bedeli | 316.799,00 | ||||||
| Devlet Hakkı | 5.885.888,20 | ||||||
| Leasing | 5.428.068,46 | ||||||
| Ara Toplam | 79.174.940,15 | ||||||
| Beklenmeyen Giderler | 7.917.494,02 | ||||||
| Toplam | 87.092.434,17 |
Şekil 116 Gider türlerinin dağılımı.
| Gider Türü | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 4.537.417,60 | 6.443.132,99 | 9.149.248,85 | 12.991.933,36 | 18.448.545,38 | 26.196.934,43 | 37.199.646,90 | 52.823.498,59 | 75.009.368,00 | 106.513.302,56 | 151.248.889,64 | 214.773.423,28 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 11.979.692,81 | 17.011.163,80 | 24.155.852,59 | 34.301.310,68 | 48.707.861,17 | 69.165.162,85 | 98.214.531,25 | 139.464.634,38 | 198.039.780,82 | 281.216.488,77 | 399.327.414,05 | 567.044.927,95 |
| Elektrik Gideri (TL) | 6.129.142,09 | 8.703.381,77 | 12.358.802,11 | 17.549.499,00 | 24.920.288,58 | 35.386.809,78 | 50.249.269,89 | 71.353.963,25 | 101.322.627,81 | 143.878.131,49 | 204.306.946,72 | 290.115.864,34 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 7.861.017,76 | 11.162.645,22 | 15.850.956,21 | 22.508.357,82 | 31.961.868,11 | 45.385.852,71 | 64.447.910,85 | 91.516.033,41 | 129.952.767,44 | 184.532.929,77 | 262.036.760,27 | 372.092.199,59 |
| Personel Gideri (TL) | 15.926.201,21 | 22.615.205,71 | 32.113.592,11 | 45.601.300,80 | 64.753.847,14 | 91.950.462,94 | 130.569.657,37 185.408.913,47 | 263.280.657,12 | 373.858.533,11 | 530.879.117,02 | 753.848.346,17 | |
| Malzeme Gideri (TL) | 8.174.407,40 | 11.607.658,50 | 16.482.875,07 | 23.405.682,61 | 33.236.069,30 | 47.195.218,41 | 67.017.210,14 | 95.164.438,39 | 135.133.502,52 | 191.889.573,58 | 272.483.194,48 | 386.926.136,16 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 933.036,34 | 1.324.911,61 | 1.881.374,48 | 2.671.551,76 | 3.793.603,50 | 5.386.916,97 | 7.649.422,10 | 10.862.179,38 | 15.424.294,72 | 21.902.498,51 | 31.101.547,88 | 44.164.197,99 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 114.464,01 | 162.538,89 | 230.805,23 | 327.743,43 | 465.395,66 | 660.861,84 | 938.423,82 | 1.332.561,82 | 1.892.237,79 | 2.686.977,66 | 3.815.508,28 | 5.418.021,75 |
| Amortisman (TL) | 11.888.805,27 | 14.266.566,33 | 17.119.879,59 | 20.543.855,51 | 24.652.626,62 | 29.583.151,94 | 35.499.782,33 | 42.599.738,79 | 51.119.686,55 | 61.343.623,86 | 73.612.348,63 | 88.334.818,36 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 316.799,00 | 449.854,58 | 638.793,50 | 907.086,78 | 1.288.063,22 | 1.829.049,77 | 2.597.250,68 | 3.688.095,96 | 5.237.096,27 | 7.436.676,70 | 10.560.080,91 | 14.995.314,90 |
| Devlet Hakkı (TL) | 5.885.888,20 | 8.357.961,24 | 11.868.304,97 | 16.852.993,05 | 23.931.250,13 | 33.982.375,19 | 48.254.972,77 | 68.522.061,33 | 97.301.327,10 | 138.167.884,48 | 196.198.395,96 | 278.601.722,26 |
| Leasing (TL) | 5.428.068,46 | 7.707.857,21 | 10.945.157,24 | 15.542.123,28 | 22.069.815,06 | 31.339.137,38 | 44.501.575,08 | 63.192.236,62 | 89.732.976,00 | 127.420.825,92 | 180.937.572,81 | 256.931.353,39 |
| Rehabilitasyon (TL) | 45.139.316,63 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 79.174.940,15 109.812.877,86 152.795.641,97 213.203.438,08 298.229.233,86 418.061.934,23 587.139.653,18 825.928.355,41 1.163.446.322,14 1.640.847.446,40 2.316.507.776,64 3.318.385.642,76 | |||||||||||
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 7.917.494,02 | 10.981.287,79 | 15.279.564,20 | 21.320.343,81 | 29.822.923,39 | 41.806.193,42 | 58.713.965,32 | 82.592.835,54 | 116.344.632,21 | 164.084.744,64 | 231.650.777,66 | 331.838.564,28 |
| Toplam | 87.092.434,17 120.794.165,64 168.075.206,16 234.523.781,89 328.052.157,25 459.868.127,65 645.853.618,50 908.521.190,95 1.279.790.954,36 1.804.932.191,04 2.548.158.554,30 3.650.224.207,03 | |||||||||||
| Genel Toplam | 12.235.886.588,94 |
Şekil 117 Yıllara göre gider grafiği.
Ruhsat sahasında 2024 yılı için 15.926.201,21 TL işveren maliyeti öngörülmektedir (Tablo 79).
Akaryakıt giderleri, işletmedeki makinelerin ve jeneratörün tükettiği yakıtın litresi ve çalışma zamanına göre hesaplanmıştır. Ruhsat sahasında 2024 yılı için 11.979.692,81 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 79).
İşletmenin elektrik gideri, tesisin kırma bölümleri ile idari birimlerinde fiili olarak tüketilen elektrik enerjisi esas alınarak hesaplanmıştır. 2024 yılı için 6.129.142,09 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 79).
İşletmedeki makine ekipmanların tamir ve bakım giderleri önemli bir gider olarak görülmektedir. Buna göre yıllık tamir bakım gideri 7.861.017,76 TL olarak hesaplanmıştır (Tablo 79).
Ruhsat sahasında rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılacak işlemler sırasıyla aşağıda maddeler halinde verilmiştir. Proje sonunda rehabilitasyon işlemi için 45.139.316,63 TL gider öngörülmektedir.
Ruhsat sahası için 2024 yılında 316.799,00 TL ruhsat bedeli ödenmiştir (Tablo 79).
Ruhsat sahası için 2024 yılında ödenmesi planlanan devlet hakkı bedeli 5.885.888,20 TL'dir. (Şekil 118).
Şekil 118 Yıllara göre devlet hakkı grafiği.
Proje sonunda 4.741.962.108,45 TL kar elde edilmesi beklenmektedir (Tablo 80 ve
| Yıllar | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 44.999.718,00 | 63.899.599,56 | 90.737.431,38 | 128.847.152,55 182.962.956,62 259.807.398,41 368.926.505,74 | 523.875.638,15 | 743.903.406,17 | 1.056.342.836,76 1.500.006.828,20 2.130.009.696,05 | |||||
| Bypass Satış Geliri (TL) | 5.325.732,80 | 7.562.540,58 | 10.738.807,62 | 15.249.106,82 | 21.653.731,68 | 30.748.298,99 | 43.662.584,56 | 62.000.870,08 | 88.041.235,51 | 125.018.554,42 | 177.526.347,28 | 252.087.413,14 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 67.392.313,20 | 95.697.084,74 | 135.889.860,34 192.963.601,68 274.008.314,38 389.091.806,42 552.510.365,12 | 784.564.718,47 | 1.114.081.900,23 1.581.996.298,33 2.246.434.743,62 3.189.937.335,94 | |||||||
| Toplam Gelir (TL) | 117.717.764,00 167.159.224,88 237.366.099,33 337.059.861,05 478.625.002,69 679.647.503,82 965.099.455,42 1.370.441.226,70 1.946.026.541,91 2.763.357.689,51 3.923.967.919,11 5.572.034.445,13 | |||||||||||
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 4.537.417,60 | 6.443.132,99 | 9.149.248,85 | 12.991.933,36 | 18.448.545,38 | 26.196.934,43 | 37.199.646,90 | 52.823.498,59 | 75.009.368,00 | 106.513.302,56 | 151.248.889,64 | 214.773.423,28 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 11.979.692,81 | 17.011.163,80 | 24.155.852,59 | 34.301.310,68 | 48.707.861,17 | 69.165.162,85 | 98.214.531,25 | 139.464.634,38 | 198.039.780,82 | 281.216.488,77 | 399.327.414,05 | 567.044.927,95 |
| Elektrik Gideri (TL) | 6.129.142,09 | 8.703.381,77 | 12.358.802,11 | 17.549.499,00 | 24.920.288,58 | 35.386.809,78 | 50.249.269,89 | 71.353.963,25 | 101.322.627,81 | 143.878.131,49 | 204.306.946,72 | 290.115.864,34 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 7.861.017,76 | 11.162.645,22 | 15.850.956,21 | 22.508.357,82 | 31.961.868,11 | 45.385.852,71 | 64.447.910,85 | 91.516.033,41 | 129.952.767,44 | 184.532.929,77 | 262.036.760,27 | 372.092.199,59 |
| Personel Gideri (TL) | 15.926.201,21 | 22.615.205,71 | 32.113.592,11 | 45.601.300,80 | 64.753.847,14 | 91.950.462,94 | 130.569.657,37 | 185.408.913,47 | 263.280.657,12 | 373.858.533,11 | 530.879.117,02 | 753.848.346,17 |
| Malzeme Gideri (TL) | 8.174.407,40 | 11.607.658,50 | 16.482.875,07 | 23.405.682,61 | 33.236.069,30 | 47.195.218,41 | 67.017.210,14 | 95.164.438,39 | 135.133.502,52 | 191.889.573,58 | 272.483.194,48 | 386.926.136,16 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 933.036,34 | 1.324.911,61 | 1.881.374,48 | 2.671.551,76 | 3.793.603,50 | 5.386.916,97 | 7.649.422,10 | 10.862.179,38 | 15.424.294,72 | 21.902.498,51 | 31.101.547,88 | 44.164.197,99 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 114.464,01 | 162.538,89 | 230.805,23 | 327.743,43 | 465.395,66 | 660.861,84 | 938.423,82 | 1.332.561,82 | 1.892.237,79 | 2.686.977,66 | 3.815.508,28 | 5.418.021,75 |
| Amortisman (TL) | 11.888.805,27 | 14.266.566,33 | 17.119.879,59 | 20.543.855,51 | 24.652.626,62 | 29.583.151,94 | 35.499.782,33 | 42.599.738,79 | 51.119.686,55 | 61.343.623,86 | 73.612.348,63 | 88.334.818,36 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 316.799,00 | 449.854,58 | 638.793,50 | 907.086,78 | 1.288.063,22 | 1.829.049,77 | 2.597.250,68 | 3.688.095,96 | 5.237.096,27 | 7.436.676,70 | 10.560.080,91 | 14.995.314,90 |
| Devlet Hakkı (TL) | 5.885.888,20 | 8.357.961,24 | 11.868.304,97 | 16.852.993,05 | 23.931.250,13 | 33.982.375,19 | 48.254.972,77 | 68.522.061,33 | 97.301.327,10 | 138.167.884,48 | 196.198.395,96 | 278.601.722,26 |
| Leasing Gideri (TL) | 5.428.068,46 | 7.707.857,21 | 10.945.157,24 | 15.542.123,28 | 22.069.815,06 | 31.339.137,38 | 44.501.575,08 | 63.192.236,62 | 89.732.976,00 | 127.420.825,92 | 180.937.572,81 | 256.931.353,39 |
| Rehabilitasyon (TL) | 45.139.316,63 | |||||||||||
| Ara Toplam (TL) | 79.174.940,15 | 109.812.877,86 152.795.641,97 213.203.438,08 298.229.233,86 418.061.934,23 587.139.653,18 | 825.928.355,41 | 1.163.446.322,14 1.640.847.446,40 2.316.507.776,64 3.318.385.642,76 | ||||||||
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 7.917.494,02 | 10.981.287,79 | 15.279.564,20 | 21.320.343,81 | 29.822.923,39 | 41.806.193,42 | 58.713.965,32 | 82.592.835,54 | 116.344.632,21 | 164.084.744,64 | 231.650.777,66 | 331.838.564,28 |
| Toplam Gider (TL) | 87.092.434,17 | 120.794.165,64 168.075.206,16 234.523.781,89 328.052.157,25 459.868.127,65 645.853.618,50 | 908.521.190,95 | 1.279.790.954,36 1.804.932.191,04 2.548.158.554,30 3.650.224.207,03 | ||||||||
| Kurumlar Vergisi (TL) | 7.656.332,46 | 11.591.264,81 | 17.322.723,29 | 25.634.019,79 | 37.643.211,36 | 54.944.844,04 | 79.811.459,23 | 115.480.008,94 | 166.558.896,89 | 239.606.374,62 | 343.952.341,20 | 480.452.559,52 |
| Kullanılabilir Kar (TL) | 22.968.997,37 | 34.773.794,43 | 51.968.169,87 | 76.902.059,37 | 112.929.634,08 164.834.532,12 239.434.377,69 | 346.440.026,81 | 499.676.690,67 | 718.819.123,85 | 1.031.857.023,60 1.441.357.678,57 | |||
| Toplam Kar (TL) | 4.741.962.108,45 |
Şekil 119 Gelir- gider grafiği
Ruhsat sahasında yapılan jeolojik çalışmalar, sondajlar ve oluşturulan kaynak model ile planlanan ocak tasarımı kesiştirildiğine tespit edilen tahmini rezerv miktarı 61.572.070,00 tondur. Toplam rezervin 41.419.280 tonu kireçtaşı, 20.152.790 tonu ise dolomitik kireçtaşı olarak sınıflandırılmıştır. Toplam rezervin üretilen ürünlere göre % dağılımları aşağıda (Tablo 81) verilmiştir.
| Kireçtaşı Rezerv Sınıflandırmasına Göre | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ürünler | (%) Dağılımı | Rezerve Göre Dağılımı (ton) | |||||||
| Mıcır | 30,00 | 12.425.784,00 | |||||||
| Bypass | 10,00 | 4.141.928,00 | |||||||
| Fırın Taşı | 60,00 | 24.851.568,00 | |||||||
| Toplam | 100,00 | 41.419.280,00 | |||||||
| Dolomitik Kireçtaşı Rezerv Sınıflandırmasına Göre | |||||||||
| Ürünler | (%) Dağılımı | Rezerve Göre Dağılımı (ton) | |||||||
| Mıcır | 90,00 | 18.137.511,00 | |||||||
| Bypass | 10,00 | 2.015.279,00 | |||||||
| Toplam | 100,00 20.152.790,00 |
Tablo 81 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı
Bütün bu parametreler göz önünde bulundurularak hesaplanan toplam rezervin bugün ki değeri aşağıda sunulmuştur (Tablo 82; Dolomitik kireç taşı sadece agrega malzeme olarak kullanılabilmektedir.)
| Ürünler | Ortalama Satış Fiyatı (TL) | Değeri (TL) |
|---|---|---|
| Mıcır | 150,00 | 4.584.465.520,50 |
| Bypass | 53,26 | 327.916.392,76 |
| Fırın Taşı | 112,32 | 2.791.341.090,28 |
| Toplam | 7.703.723.003,54 |
Tablo 82 Toplam Rezervin Değeri
Yapılan hesaplamalar kapsamında toplam rezervin güncel değeri 7.703.723.003,54 TL olarak belirlenmiştir.
Gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri ile bugün yapılacak yatırımın maliyeti karşılaştırılarak yatırım kararı verilebilir. Eğer gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri, bugün yapılacak yatırımın maliyetinden daha fazla ise bu durumda beklentiler gerçekleşirse ilgili yatırımın kârlı bir yatırım olacağı anlaşılmaktadır. Tam tersi durumda yani yatırım maliyetinin gelecekteki nakit akışının bugünkü değerinden daha fazla olması durumunda ise ilgili yatırımın zarar eden bir yatırım olduğu kolayca tespit edilebilmektedir (Şekil 120).
Şekil 120 NBD grafiği.
Akıncı A. C. ve Ünlügenç U. C. (2021). Neogene tectonic evolution of the misis- andırınengizek range: structural and sedimentary evidences from bulgurkaya sedimentary mélange. Arabian Journal of Geosciences, 14, 1- 23.
Altınlı İ. E. (1978). Amanos Dağları ve Anadolu' nun levha tektoniği ile ilişkileri. Türkiye IV. Petrol Kongresi Yayını. 51- 62.
Aksay A., Tekeli O., Ürgün B. M. ve Işık A. (1988). Amanoslar' ın Paleozoyik Birimleri ve Mesozoyik Platform Karbonat İstifleri, MTA Rap. No: 8312 (yayımlanmamış).
Amoseas (1958). VII. Bölge Hassa civarı jeoloji raporu, TPAO Rap. No: 312, Ankara.
Anıl M., Yetiş C., Türkmenoğlu M., Keskin M.Ö. ve Teymen A. (2008). Türkiye VI. Mermer ve Doğaltaş Sempozyumu. 15 s. Afyonkarahisar.
Aslaner M. (1973). İskenderun- Kırıkhan bölgesindeki ofiyolitlerin jeolojisi ve petrolojisi. MTA Yayını No: 150, 78 s.
Atan R. O. (1969). Eğribucak- Karacaören (Hassa)- Ceyhanlı- Dazevleri (Kırıkhan) arasındaki Amanos dağlarının jeolojisi. MTA Yayını No: 139, 85 s. Ankara.
Atasoy D., Geçer A., Aktosun A. ve Büyükutku A. G. (2022). Güneydoğu Anadolu Bölgesi' nde Rezervuar Kayacı Olan Dolomitlerin Kümelenmiş İzotop Sinyalleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 22, 925- 943
Barton N. R. (1973). Review of a new shear strength criterion for rock joints. Engineering Geology, 7, 287- 332.
Barton N. R. ve Choubey V. (1977). The shear strength of rock joints in theory and practice. Rock Mechanics, 10,1- 54.
Bayrak F. (2017). Pazarcık (Kahramanmaraş), Dolaylarında Yüzeyleyen Kil Birimlerinin Jeolojik, Minerolojik ve Jeokimyasal Özellikleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 55 s. Kahramanmaraş.
Bieniawski Z.T. (1989). Engineering rock mass classifications, Wiley, New York, 251.
Blumenthal M. (1938). Die Grenzzone zwischen syrischer Tafel und Tauriden in der Gegend des Amanos, Eclogae Geol., Helv., 31, 381- 383.
Bozkaya, Ö., Yalçın H. ve Kozlu H. (2009). Amanos Bölgesi Paleozoyik Kayaçlarının Mineralojisi, Yerbilimleri, 30, 11- 44.
Brown T. E. (1959). Stratigraphic report of the Hassa area, Petroleum District VII. Southeast Turkey (American Overseas Petroleum (AMOSEAS) Report): TPAO Arama Grubu, Rapor No: 312, 25 s.
Bryant G. F. (1960). Stratigraphic report of the Amanus Mountains area, Petroleum Districts VI and VII, Southeast Turkey ((American Overseas petroleum (AMOSEAS) Report)): Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Teknik Arşivi, Kutu No: 398, Rapor No: 3, 67 s. (TPAO Arama Grubu, Rapor No: 906).
Dean W. T. ve Krummenacher R. (1961). Cambrian trilobites from the Amanos mountains, Turkey: Paleontology, Volume 4, Part 1, p. 71- 81.
Deere D. U. ve Miller R. P. (1966). Engineering classification and index properties for intact rock. Technical Report No. AFNL-TR-65-116, Air Force Weapons Laboratory, New Mexico.
Demircan H. ve Usta D. (2012). Early Ordovician Trace Fossils From the Amanos Mountains (NE Osmaniye, SE Anatolia), Paleozoic of Northern Gondwana and Its Petroleum Potential A Field Workshop, 93- 95. Kayseri.
Demircan H., Usta D., Ateş Ş. ve Beyazpirinç M. (2012). Cruzıana Pavements In The Kümperlı Regıon, NW Kahramanmaraş, SE of Turkey. Paleozoic of Northern Gondwana and Its Petroleum Potential A Field Workshop,100-101, Kayseri.
Demirkol C. (1988). Türkoğlu (Kahramanmaraş) batısında yer alan Amanos Dağlarının stratigrafisi, yapısal özellikleri ve tektonik evrimi. MTA Dergisi,108,18- 37.
Demirtaşlı E. (1973). İran, Pakistan ve Türkiye' deki Alt Paleozoyik yaşlı kayaların stratigrafik korelasyonu: Cumhuriyetin 50. Yılı Yerbilimleri Kongresi Tebliğleri (MTA Yayını), 204- 222.
Duran O., Şemşir D., Sezgin İ. ve Perinçek D. (1988). Güneydoğu Anadolu' da Midyat ve Silvan gruplarının stratigrafisi, sedimantolojisi ve petrol potansiyeli. TPJD Bülteni, c.l/ 2, s. 99-126.
Eroskay O., Yılmaz Y., Gürpınar O., Yalçın N. ve Gözübol A. M. (1978). Ceyhan-Berke Rezervuarının Jeolojisi ve Mühendislik Özellikleri. TJK Bülteni, 21, 51- 66.
Gossage D. W. (1959). Stratigraphic observations in the Tut area of District VI, Southeast Turkey: N. V. Turkse Shell, Report. No: GRT. 18, 48 s.
Gregg J. M. ve Sibley D. F. (1984). Epigenetic dolomitization and the origin of xenotopic dolomite texture. Journal of Sedimentary Research. 54, 908-931.
Gregory J. W. (1929). The structure of Asia Methvens geological series. 1- 227, London.
Güleç E. ve Hatunoğlu V. (1961). Gaziantep Sahalarının jeolojik etüdü. Petrol Dai. Bşk. Teknik Arşivi. Ankara (yayımlanmamış).
Günay Y. (1984). Amanos Dağlarının jeolojisi ve Karasu- Hatay grabeninin petrol olanakları. TPAO Arama Grubu, Rapor No: 1954, 98 s. (yayımlanmamış).
Güvenç T. (1973). Gaziantep- Kilis Bölgesi stratigrafisi. MTA Jeoloji Etüt. Dai. Rapor Arşivi. No: 302, 70 sayfa, Ankara.
Hoek E. Bray J. (1977). Rock Slope Engineering. 1st Edition, IMM, London.
Hoek E. Carranza- Torres, C. ve Corkum B. (2002). Hoek-Brown failure criterion 2002 edition. Proceedings of the NARMS- TAC 2002, Mining Innovation and Technology, Toronto, Canada, 267- 273.
Ishmawi R. (1969). Geologie des nördlichen Mittelteiles des Amanosgebirges zwischen İslahiye und Bahçe (S Türkie). Diss. Erlangen.
Ishmawi R. (1972). Geologie des nördlichen Mittelteiles des Amanos Gebirges zwischen İslahiye und Bahçe (S Türkie). Geotekt., Forschungen, Heft 42.
Ketin. İ. (1966). Güneydoğu Anadolu' nun Kambriyen Teşekkülleri ve Bunların Doğu İran Kambriyeni ile Mukayesesi. MTA Dergisi. 66, 75- 87.
K.G.M (2013). Karayolu Teknik Şartnamesi. Ankara, Türkiye, KTŞ.ISRM, 1981. Rock Characterization Testing and Monitoring. Brown, E., Ed., Pergamon Press, Oxford, 211 p.
Kırıkoğlu M. S. (1996). Endüstriyel Kullanım Açısından Karbonat Kayaçlar. İ. T. Ü. Maden Fakültesi Maden Yatakları- Jeokimya Anabilim Dalı. I. Ulusal Kırraataş Sempozyumu. ISBN 975- 395- 196- 5, İstanbul, sayfa 1-32.
Kober L. (1915). Geologische Forschungen in Vorderasien, 1. Zur Tektonik des Libanon: Denkschr. Akad. Wiss. Wien, Math. Nat. K1., Bölüm: 91, Sayfa: 379-427, Wien.
Lahner L. (1969). Geologische Untersuchungen an der Ostflanke des mittleren Amanos (SE Türkei), Diss., Erlangen.
Lahner L. (1972). Geologische untersuchungen an der Ostflanke mittleren Amanos: Geotekt. Forschungen. 42, 71-81.
Maxson J. H. (1936). Geology and petroleum possibilities of the Hermis dome. MTA Derleme No: 255, 25 sayfa.
Maxon J. H., Tromp S. (1940). NTS' nin 6. Bölge Çalışmaları.
NBG (1985). Norwegian group of rock mechanics: Handbook in engineering geology rock. Norwegian rock mechanics group (NBG), 140 p.
Niehoff W. (1962). Amanos dağ bölgesindeki Prekambriyen ve Silüriyen- Devoniyen zuhuru hakkında. MTA Rap. (yayımlanmamış), Ankara.
Oğlakçı O. (2004). Kahramanmaraş (Türkoğlu- Narlı) yakın dolayının jeolojisi ve tektonik evrimi. Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı. Yüksek Lİsans Tezi, 69 s. (yayımlanmamış), Adana
Oğlakçı O., Dmirkol C. ve Sevimli U. İ. (2009). Kahramanmaraş (Türkoğlu- Narlı) yakın dolayının jeolojisi ve teknotik evrimi. Çukurova Üniv. Müh. Mim. Fak. Dergisi. 24, 209-227.
Oral A. (1972). Gaziantep bölgesi N 38- d3 paftasının jeolojisi ve stratigrafisi. MTAJeoloji Etütleri Dairesi rapor arşivi, Rapor No. 10, 39 s. Ankara, (yayımlanmamış).
Ortynski I. I. (1945). Geological report on Gaziantep area, MTA Rap. No: 1647, Ankara
Önalan A. (1984). Ahırdağ (Kahramanmaraş) kuzeyinin Jeolojisi ve Paleontolojisi (Yüksek Lisans Tezi): İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı. 63 s. İstanbul.
Önalan M. (1985/ 86). Kahramanmaraş Tersiyer İstifinin Sedimenter Özellikleri ve Çökelme Ortamları, İstanbul Üniv. Müh. Fak. Yer Bilimleri Dergisi, 5, 39-78.
Roclab Ver. 1.0 (2010). Software for Calculating Hoek–Brown Rock Mass Strength. Toronto, Ontario. www.rocscience.com.
Rocscience Inc. (2010). DIPS Version 5.1 Software for Graphical and Statistical Analysis of Orientation Data. Toronto, Ontario, Canada. www.rocscience. com.
Schwan W. S. (1971). Geology and tectonics of the central Amanos mountains: Geology and History of Turkey, The Petroleum Exploration Society of Libya, Ed. Campbell E.S. p. 283- 303.
Stchepinsky V. (1943). Rapport sur la geologie generale de la region Maraş- Seyhan-Gaziantep- Besni, MTA Rap. No: 1446 (Yayımlanmamış), Ankara.
Sümengen M. (2014). 1/ 100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları No: 216, Gaziantep-M 38 Paftası Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Yayınları, 21 s., Ankara.
Sungurlu O. (1974 a). VI. Bölge kuzey sahalarının jeolojisi. TPAO Arama grubu. Rapor No: 871, 32 sayfa.
Stimpson B. (1981). A suggested technique for determining the basic friction angle of rock surfaces using core. Int J Rock Mech Min Sci Geomech Abstr 18:63- 65.
Şenel M. (2002). 1/ 100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları. No: 43 Hakkari N52- N53 Paftası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Yayınları,38 s., Ankara.
Şenol M. (1972). Gaziantep- Kilis bölgesinde Akabe- Cengin- Lohan dolaylarının jeolojisi. MTA Jeo. Et. Dai. Arşivi. Rap. No: 46, 34 sayfa. Ankara (yayımlanmamış).
Şenol M. (1973). Gaziantep N38- d4 paftasının jeoloji raporu. MTA Rap. No.5090, 205 s., Ankara, (yayımlanmamış).
Terlemez H. Ç. İ., Şentürk K., Ateş Ş., Sümengen M. ve Oral A. (1992). Gaziantep dolayının ve Pazarcık- Sakçagöz- Kilis- Elbeyli- Oğuzeli arasının jeolojisi. MTA Rap. No. 9526, Ankara (yayımlanmamış).
Terlemez İ., Şentürk K., Ateş Ş., Sümengen M. ve Oral A. (1997). 1/ 100.000 Ölçekli açınsama nitelikli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi Gaziantep- K24 Paftası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Yayını No: 44, Ankara.
Tolun N. (1956). Pazarcık (Maraş), Gaziantep ve Birecik dolaylarının jeolojik incelemesi. MTA Derleme No: 2389, 47 s., Ankara.
TS 2030 (2021). Tanelenmiş meşe mantarı- mekanik yolla boyut analizi, Ankara.
TS 2517 (2022). Agregaların potansiyel alkali silis reaktifliğinin tayini - kimyasal yöntem, Ankara.
TS 699 (2005). Tabii yapı taşları, muayene ve deney metotları, Ankara.
TS 706 EN 12620 (2009). Beton agregaları, Ankara.
TS EN 1097- 2 (2010). Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler. Bölüm 2: Parçalanma direncinin tayini için metotlar, Ankara.
TS EN 1097‐6 (2013). Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler. Bölüm 6: Tane yoğunluğu ve su emme oranının tayini, Ankara.
TS EN 1367‐1 (2009). Agregaların ısıl ve bozunma özelliklerini tayin için deneyler. Bölüm 1: Donmaya ve çözülmeye karşı direncin tayin, Ankara.
TS EN 1367-2 (2010). Agregaların termal ve bozunma özellikleri için deneyler. Bölüm 2: Magnezyum sülfat deneyi, Ankara.
TS EN 17892/ 11, (2019). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri, Bölüm 11: Geçirgenlik deneyleri, Ankara.
TS EN 1926 (2013). Doğal taşlar, deney yöntemleri, tek eksenli basınç dayanımı tayini, Ankara.
TS EN ISO 17892- 2 (2014). Geoteknik Etüt ve Deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 2: Birim Hacim Kütlenin Belirlenmesi, Ankara.
TS EN ISO 17892- 3 (2016). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 3: Tane yoğunluğunun belirlenmesi, Ankara.
TS EN ISO 17892- 4 (2016). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 4: Tane büyüklüğü dağılımının belirlenmesi, Ankara.
TS EN13755 (2009). Doğal taşlar, deney metotları, atmosfer basıncında su emme tayini, Ankara.
Ulusay R. ve Sönmez H. (2002). Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özellikleri. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayınları, No: 60, Ankara, 243 s.
Ulusay R. (2002). Şevlerin Duraylılığı ve Tasarımı, Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Vakfı Kurs Notu, Ankara, 179 s.
Ulu Ü., Ercan T., Genç Ş., Metin Y., Çörekçioğlu E., Örçen S., Karabıyıkoğlu M., Yaşar T. ve Giray S. (1991a). Nizip- Yavuzeli- Araban- Belveren dolayının jeolojisi- Senozoyik yaşlı volkanik kayaçların petrolojisi ve bölgesel dağılımı. Türkiye Jeoloji Kurultayı Bülteni, 6, 118- 133.
Ulu Ü., Genç Ş., Giray S., Metin Y., Çörekçioğlu E., Örçen S., Ercan T., Yaşar T. ve Karabıyıkoğlu M. (1991b). Belveren- Araban- Yavuzeli- Nizip- Birecik dolayının jeolojisi, Senozoyik yaşlı ve volkanik kayaçların petrolojisi ve bölgesel yayılımı. MTA Rap. No. 9226, Ankara (yayımlanmamış).
URL 1, www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=K.MARAS, 29 Ocak 2024.
URL 2,https://www.cografya.gen.tr/tr/kahramanmaras/iklim.html, 29 Ocak 2024.
URL 3, https://www.kahramanmarasbarosu.org.tr/Detay.aspx?ID=8462, 29 Ocak 2024.
Usta D., Ateş Ş., Beyazpirinç M., Kanar F., Yıldız H., Uçar L., Akça İ., Tufan E., Örtlek A. T. (2015). Orta ve Kuzey Amanos Dağları'nın (Osmaniye- Gaziantep- Kahramanmaraş) stratigrafisine ilişkin yeni bulgular. Türkiye Petrol Jeologları Derneği Bülteni, 27, 1, 57- 98, Ankara.
Usta D., Ateş Ş., Kanar F., Beyazpirinç,M., Uçar L., Yıldız H., Tufan E., Akça İ., Örtlek A. T. (2017). Doğu Toroslar' ın jeolojisi ve jeodinamik evrimi projesi (Kahramanmaraş, Osmaniye, Gaziantep, Adana, Hatay). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Rapor No: 13568, 494, Ankara.
Usta D. (2018). 1/ 100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi. Gaziantep- N 37 Paftası, 266, 44, Ankara.
Usta D. (2022). 1/ 100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi. Antakya- O 37 Paftası, 289, 26, Ankara.
Wilson H. H. ve Krummenacher R. (1957). Geology and oil prospects of Gaziantep region, SE, Turkey. Petrol Dai. Bşk. teknik arşivi, Ankara (yayınlanmamış).
Wilson H.H. and Krummenacher R. (1959). Geology and oil prospects of the Gaziantep Region, Southeast Turkey (N. V. Turkse Shell Report). Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Teknik Arşivi, Kutu No: 351, Rapor No: 2, 53, (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü Rapor No: 839) Ankara (yayımlanmamış).
Yalçın N. (1980 a). Amanoslar' ın litolojik karakterleri ve Güneydoğu Anadolu' nun tektonik evrimindeki anlamı. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, cilt 23, sayı l, sayfa: 21-30.
Yalçın N. (1980 b). Karasu- Hatay Grabeni Kuzey Kesiminin Jeolojisi ve Hidrokarbon Olanaklarının Araştırılması. Türkiye 5. Petrol Kongresi, sayfa: 31- 40, Ankara.
Yıldız T. D., Gültekin A. H., Şenel Özdamar, Ş. (2023). Madencilik ve Yerbilimleri Dergisi. 110, 122-123.
Yılmaz Y., Demirkol Gürpınar O., Yalçın N., Yetiş C., Yiğitbaş E., Günay Y. ve Sarıtaş B. (1984). Amanos Dağlarının Jeolojisi, İstanbul Üniv. Mühendislik Fak. (TPAO raporu no: 1920, 1-4, 591 sayfa, Ankara).
Yoldemir O. (1987). Suvarlı- Haydarlı- Narlı- Gaziantep arasında kalan alanın jeolojisi yapısal durumu ve petrol olanakları. TPAO Arama Grubu, Rapor No: 2275, 60 sayfa.
Yoldemir O. (1988). Sakçagöz- Kartal- Yaylacık (Gaziantep batısı) civarının jeolojisi, yapısal durumu ve petrol olanakları. TPAO Arama Grubu, Rapor No: 2453, 24 sayfa.
Yılmaz F., Koltka S., Sabah E. (2011). "Emirdağ- Adaçal (Afyonkarahisar) Kireçtaşlarının Beton Agregaları Standardına Uygunluğunun Araştırılması", Araştırma Makalesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Sayı:11, 1-12, Afyonkarahisar.
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.