Annual / Quarterly Financial Statement • Jan 27, 2025
Annual / Quarterly Financial Statement
Open in ViewerOpens in native device viewer
A. Ş.
Mustafa Kemal Mahallesi 2131. Cadde Aslanlar Plaza No:24/11 06510 Çankaya /ANKARA – TÜRKİYE T +90 312 503 73 99 • F +90 312 503 73 98 www.mitus.com.tr • [email protected]
için hazırlanmıştır.
| Şirket | Rapor Tarihi | Versiyon | Rapor No | Rapor Durumu |
|---|---|---|---|---|
| Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A. Ş. |
14.02.2024 | V.001 | UMREK.002 | Nihai |
(4110 sayılı Yasa ile değişik 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca)
| 1 | İÇİNDEKİLER | ii | |
|---|---|---|---|
| 2 | ŞEKİL DİZİNİ | iv | |
| 3 | TABLO DİZİNİ | vii | |
| 4 | KISALTMALAR | ix | |
| 5 | EKLER | x | |
| 6 | PROJE ÖZETİ1 | ||
| 6.1 | PROJENİN TANITIMI VE KAPSAMI 1 |
||
| 6.1.1 | Çalışmanın Amacı1 | ||
| 6.1.2 | Proje Ekibi Ve Katkı Verenler 1 |
||
| 6.1.3 | Saha Ziyareti2 | ||
| 6.1.4 | Veri Doğrulama 2 |
||
| 6.2 | GENEL BİLGİLER3 | ||
| 6.2.1 | Ruhsat Bilgileri 3 |
||
| 6.2.2 | Komşu Ruhsatlar7 | ||
| 6.2.3 | Çalışma Alanı9 | ||
| 6.3 6.3.1 |
ARAMA FAALİYETLERİ12 Çalışmalar12 |
||
| 6.3.2 | Bölgesel Jeoloji 14 |
||
| 6.3.3 | Arazi Çalışmaları14 | ||
| 6.3.4 | Jeoteknik Çalışmalar16 | ||
| 6.4 | KAYNAK TAHMİNİ17 | ||
| 6.4.1 | Dayanak ve Yöntem17 | ||
| 6.4.2 | Kaynak Tahmini Parametreleri 17 |
||
| 6.4.3 | Kaynak Beyanı17 | ||
| 6.5 | REZERV TAHMİNİ18 | ||
| 6.5.1 | Rezerv Tahmin Parametreleri18 | ||
| 6.5.2 | Rezerv Tahmini Temelleri18 | ||
| 6.5.3 | Rezerv Beyanı21 | ||
| 6.6 | İŞLETME FAALİYETLERİ 22 |
||
| 6.6.1 | Üretim 22 |
||
| 6.6.2 | Pazar ve Satış23 | ||
| 6.6.3 | İş Sağlığı ve Güvenliği23 | ||
| 6.6.4 | Çevresel Analiz ve Etkiler24 | ||
| 6.7 | EKONOMİK ANALİZ 28 |
||
| 6.7.1 | Gelirler 29 |
||
| 6.7.2 | Giderler 31 |
||
| 6.7.3 | Kar 35 |
||
| 6.7.4 | Rezervin Güncel Değerlemesi38 | ||
| 6.7.5 | Net Bugünkü Değer (NBD)38 | ||
| 7 | ANA RAPOR39 | ||
| 7.1 | PROJENİN TANIMI VE KAPSAMI39 | ||
| 7.1.1 | Çalışmanın Amacı ve Kapsamı 39 |
||
| 7.1.2 | Telif Hakkı ve Sorumluluk Reddi39 | ||
| 7.1.3 | Proje Ekibi ve Katkı Verenler39 | ||
| 7.1.4 | Saha Ziyareti40 | ||
| 7.1.5 | Veri Doğrulama 41 |
||
| 7.2 | GENEL BİLGİLER47 | ||
| 7.2.1 | Ruhsat Bilgileri 47 |
||
| 7.2.2 | Çalışma Yöntemleri53 | ||
| 7.2.3 | İnceleme Alanının Konumu ve Ulaşımı55 | ||
| 7.2.4 | Çalışma Alanı57 | ||
| 7.2.5 | Önceki Çalışmalar60 | ||
| 7.2.6 | Bölgesel Jeoloji 62 |
||
| ii |
| 7.3 | ARAMA FAALİYETLERİ71 | |
|---|---|---|
| 7.3.1 | Maden Jeolojisi 71 |
|
| 7.3.2 | Yüzey Örnekleme Çalışması81 | |
| 7.3.3 | Sondaj Kuyu Temsili İçin Yapılan Delici Rok Çalışmaları | 90 |
| 7.4 | JEOTEKNİK DEĞERLENDİRME 106 |
|
| 7.4.1 | Giriş 106 |
|
| 7.4.2 | Çalışma Yöntemi106 | |
| 7.4.3 | Kireçtaşlarının Kaya Kütle Özellikleri106 | |
| 7.4.4 | Şev Stabilitesine Yönelik Değerlendirmeler121 | |
| 7.4.5 | Sonuçlar129 | |
| 7.5 | KAYNAK TAHMİNİ132 | |
| 7.5.1 | Dayanak ve Yöntem132 | |
| 7.5.2 | Kaynak Tahmini Parametreleri 132 |
|
| 7.5.3 | Kaynak Beyanı132 | |
| 7.6 | REZERV TAHMİNİ133 | |
| 7.6.1 | Rezerv Tahmin Parametreleri133 | |
| 7.6.2 | Rezerv Tahmini Temelleri133 | |
| 7.6.3 | Rezerv Beyanı136 | |
| 7.7 | İŞLETME FAALİYETLERİ 137 |
|
| 7.7.1 | Üretim 137 |
|
| 7.7.2 | Pazar ve Satış140 | |
| 7.7.3 | İş Sağlığı ve Güvenliği140 | |
| 7.7.4 | Çevresel Analiz ve Etkiler141 | |
| 7.8 | EKONOMİK ANALİZ 146 |
|
| 7.8.1 | Gelirler 147 |
|
| 7.8.2 | Giderler 149 |
|
| 7.8.3 | Kar 154 |
|
| 7.8.4 | Rezervin Güncel Değerlemesi157 | |
| 7.8.5 | Net Bugünkü Değer (NBD)157 | |
| 8 | KAYNAKÇA158 |
| Şekil 1 Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 72839 numaralı II-A Grup işletme ruhsatı ve işletme izni ruhsatı6 |
|
|---|---|
| Şekil 2 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup | |
| maden ruhsatları. 8 |
|
| Şekil 3 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup | |
| maden ruhsatları. 8 Şekil 4 Ruhsat sınırı, rok lokasyonları ve ocak dizaynı. 18 |
|
| Şekil 5. Kireçtaşı hacim görseli20 | |
| Şekil 6 Toplam hacim görseli20 | |
| Şekil 7 Nihai agrega ürünlerin dağılımı (%)28 | |
| Şekil 8 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton)29 | |
| Şekil 9 Gelir nakit akış grafiği. 30 |
|
| Şekil 10 Gider türlerinin dağılımı32 | |
| Şekil 11 Gider türü grafiği. 33 |
|
| Şekil 12 Yıllara göre devlet hakkı. 35 |
|
| Şekil 13 Gelir- gider grafiği. 37 |
|
| Şekil 14 NBD grafiği. 38 |
|
| Şekil 15 Arazi çalışmaları (a, b, c ve d)41 | |
| Şekil 16 AMIS0250 CaO (%) için standart numune performans grafiği. 43 |
|
| Şekil 17 AMIS0250 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği. 43 |
|
| Şekil 18 AMIS0461 CaO (%) için standart numune performans grafiği. 44 |
|
| Şekil 19 AMIS0461 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği. 44 |
|
| Şekil 20 İkiz numuneler için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği45 | |
| Şekil 21 İkiz numuneler için SiO2 (%) dağılım (scatterplot) grafiği46 |
|
| Şekil 22. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 72839 numaralı II-A Grup işletme ve | |
| arama ruhsatı. 49 |
|
| Şekil 23 Ruhsat ve ÇED alanı genel yerleşim planı. 51 |
|
| Şekil 24 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup | |
| maden ruhsatları. 52 |
|
| Şekil 25 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. | |
| grup maden ruhsatları. 52 |
|
| Şekil 26 Ruhsat alanına ait "Gözlem Noktaları" haritası54 | |
| Şekil 27 Ruhsat alanını gösterir 'Ulaşım' haritası56 | |
| Şekil 28 Ruhsat alanının 'Google Earth Uydu' haritası56 | |
| Şekil 29 Ruhsat alanını gösterir 'Topografik/ Yer Bulduru' harita. 57 Şekil 30 İnceleme alanı ve çevresindeki Ana Tektonik Birlikler ve önemli yapı unsurlarını |
|
| gösteren harita (Yılmaz ve Gürer, 1996'dan alınmıştır; A. Toros Tektonik Birliği, B. Orojenik | |
| Kuşak, C. Misis-Andırın Tektonik Birliği, D. Ortak Birlik (Orta Miyosen), E. G 63 |
|
| Şekil 31 Misis istifinin genelleştirilmiş stratigrafi kesiti (Bilgin, 2013). 64 |
|
| Şekil 32 ER: 3063757 ruhsat alanı ve çevresinin sadeleştirilmiş jeoloji haritası. 71 |
|
| Şekil 33 a) ER3063757 ruhsat alanının 1/ 2.000 ölçekli detay jeoloji haritası, b) ruhsat alanının | |
| genelleştirilmiş stratigrafik enine kesiti, c) ruhsat alanının genelleştirilmiş stratigrafik kolon kesiti. | |
| 72 | |
| Şekil 34 ER3063757 ruhsat alanının 1/ 2.000 ölçekli detay jeoloji haritası ve A-A' kesiti | |
| (ölçeksiz)73 | |
| Şekil 35 Ruhsat alanı genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti (Ölçeksiz). 74 |
|
| Şekil 36 a, b ve c) Mesozoyik yaşlı kireçtaşı ve Andırın Formasyonunun arazideki genel |
|
| görünümü75 | |
| Şekil 37 a) Beyaz renkli, b) bej renkli kireçtaşlarının arazideki yakın görünümü76 | |
| Şekil 38 a, b ve c) Andırın Formasyonu ve kapsadığı kireçtaşı bloklarının arazideki görünümü, | |
| d) Andırın Formasyonunun şeyl, çakıltaşı ve çamurtaşı düzeylerinin görünümü76 | |
| Şekil 39 Ruhsat alanı içerisinde gelişmiş olan eğim atımlı fayların arazideki görünümü (a, b, c, | |
| d)77 | |
| iv |
| Şekil 40 Ruhsat alanı ve çevresinin oluşum mekanizmasını gösteren stratigrafik enine kesit (Kelling vd. 1987; Ünlügenç ve Akıncı, 2017'den değiştirilerek)78 Şekil 41 Çalışma alanı ve yakın çevresinin tektonik haritası (Ünlügenç ve Akıncı, 2017' den değiştirilerek alınmıştır.). 80 |
|
|---|---|
| Şekil 42 Yüzey çalışmaları sırasındaki numunelendirme çalışmaları. 82 |
|
| Şekil 43. Ruhsat alanı Kimyasal Örnek alım haritası. 83 |
|
| Şekil 44. Ruhsat alanı Jeoteknik Örnek Alım haritası83 | |
| Şekil 45 Kayaç CaO elementi için "Nokta Yoğunluğu" metodu ile oluşturulmuş dağılım haritası. | |
| 85 | |
| Şekil 46 Kireçtaşı numunelerinin alkali-silis reaktivitesi (TS 2517). 88 |
|
| Şekil 47 Sondaj lokasyonları haritası. 91 |
|
| Şekil 48 Sandvık (Tam rock) DX700 makinası93 | |
| Şekil 49 Delici rok ile toz numune alma işlemleri (a, b, ve c)94 | |
| Şekil 50 Saha verilerinin excele aktarma işlemi. 94 |
|
| Şekil 51 Kuyu logu (A0 ölçekli). 95 |
|
| Şekil 52 Örneklerin hazırlanmasına ait görünüm (a, b ve c)98 | |
| Şekil 53 Depoya kaldırmak üzere çuvallanan şahit numunelere ait örnekler99 | |
| Şekil 54 Delici roklara ait koordinat alım işlemi. 99 |
|
| Şekil 55 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti". 100 |
|
| Şekil 56 Delici rok lokasyonlarından geçen kesit güzergahları101 | |
| Şekil 57 Delici rok lokasyonlarından geçen A-A' jeolojik kesit güzergahı ve A-A kesiti102 | |
| Şekil 58 Delici rok lokasyonlarından geçen B-B' jeolojik kesit güzergahı ve B-B' kesiti103 | |
| Şekil 59 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-1. 104 |
|
| Şekil 60 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-2. 104 |
|
| Şekil 61 Ruhsat alanı 1/2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası ve kimyasal analiz sonuçlarının | |
| 3D model üzerinde gösterimi105 | |
| Şekil 62 Ruhsat sahası ve delici rok lokasyonlarının orto foto üzerinde gösterimi106 | |
| Şekil 63 Ruhsat sahası içerisinde gözlenen kireçtaşı mostralarında süreksizlik ölçümleri (GN-1). 107 |
|
| Şekil 64 İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizlik pürüzlülük profili (ISRM, 1981). | 109 |
| Şekil 65 Schmidt sertlik değerleri ile süreksizlik yüzey dayanımının belirlenmesi (Deere ve Miller, | |
| 1966)110 Şekil 66 İnceleme alanı için süreksizlik hat etütlerinden elde edilen tüm süreksizlik kontur |
|
| diyagramı. 111 |
|
| Şekil 67 İnceleme alanında kireçtaşı ve kırıntılı seviyelere ait mostralarının genel görünümü. 113 |
|
| Şekil 68 İnceleme alanındaki birimler için RQD-süreksizlik aralığı ilişkisi114 | |
| Şekil 69 Kireçtaşı kaya kütlelerinin kantitatif GSI abağı yardımıyla değerlendirilmesi. Şekil 70 Hoek- Brown yenilme ölçütüne göre hazırlanan kütlesel yenilme zarfı. 117 |
116 |
| Şekil 71 Süreksizlik yüzeyi pürüzlülük katsayısının (JRC) belirlenmesinde kullanılan tipik | |
| pürüzlülük profilleri (Barton ve Choubey, 1977). 119 |
|
| Şekil 72 Tilt deney düzeneği ve uygulamasından genel bir görünüm120 | |
| Şekil 73 Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları için belirlenen süreksizlik yenilme zarfı. | 120 |
| Şekil 74 Başlıca kaya şev duraysızlık türleri ve bunların stereonet çizimleri (Hoek ve Bray, 1977). | |
| 122 | |
| Şekil 75 Kinematik analizlerden bir örnek (270/80 yönelimli şev için)123 | |
| Şekil 76 Hâkim süreksizlik takımlarına göre kinematik analiz sonuçlarından ir örnek (270/80 | |
| yönelimli şev için). 125 |
|
| Şekil 77 İşletmede oluşacak olası şev yönelimleri. 126 |
|
| Şekil 78 İşletmede litolojik değişime bağlı meydana gelen yenilmeler127 | |
| Şekil 79 İşletmede düşey gerilme değişimi. 127 Şekil 80 İşletmede toplam deformasyon değişimi. 128 |
|
| Şekil 81 Kesitler boyunca toplam deformasyon değişimi. 129 |
|
| Şekil 82 Ruhsat sınırı, rok lokasyonları ve ocak dizaynı. 133 |
|
| Şekil 83. Kireçtaşı hacim görseli135 | |
|---|---|
| Şekil 84 Toplam hacim görseli135 | |
| Şekil 85 İş akım şeması139 | |
| Şekil 86 Nihai agrega ürünlerin dağılımı (%)146 | |
| Şekil 87 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton)147 | |
| Şekil 88 Gelir nakit akış grafiği. 148 |
|
| Şekil 89 Gider türlerinin dağılımı150 | |
| Şekil 90 Gider türü grafiği. 152 |
|
| Şekil 91 Yıllara göre devlet hakkı. 154 |
|
| Şekil 92 Gelir- gider grafiği. 156 |
|
| Şekil 93 NBD grafiği. 157 |
|
| Tablo 1 Projede Görev Alan ve Katkıda Bulunan Personellerine Ait Liste1 Tablo 2 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi.2 Tablo 3 Ruhsat Sınır Noktalarının Koordinatları5 |
|
|---|---|
| Tablo 4 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numuneleri 15 |
|
| Tablo 5 Ruhsat Sahasındaki Sondajlardan Alınan Numuneler15 | |
| Tablo 6 Ruhsat Sahasındaki Sondajlara Ait Bilgiler15 | |
| Tablo 7 Kaynak Tahmini18 | |
| Tablo 8 Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri 19 |
|
| Tablo 9 Patlama Paternine İlişkin Taahhüt 22 |
|
| Tablo 10 Nihai Agrega Ürünlerin Dağılımı (%)28 | |
| Tablo 11 Nihai Agrega Ürünlerin Üretimi (ton) 29 |
|
| Tablo 12 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları-202429 | |
| Tablo 13 Gelir Nakit Akış Tablosu 30 |
|
| Tablo 14 2024 Yılı Tahmini Giderler 31 |
|
| Tablo 15 Gider Türü Tablosu33 | |
| Tablo 16 Gider Tablosu36 | |
| Tablo 17 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı38 | |
| Tablo 18 Toplam Rezervin Değeri 38 |
|
| Tablo 19 Projede Görev Alan ve Katkıda Bulunan Personellerine Ait Liste40 | |
| Tablo 20 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi | |
| 40 | |
| Tablo 21 QA/ QC Numune Detay Tablosu42 | |
| Tablo 22 Kullanılan Standartlar Ve Sayıları 42 |
|
| Tablo 23 Ruhsat Sınır Noktalarının Koordinatları48 | |
| Tablo 24 Gözlem Lokasyonlarına Ait Bilgiler 53 |
|
| Tablo 25 Makine Parkurunda Yer Alan Araçlara Ait Bilgiler 60 |
|
| Tablo 26 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numunelerinin Genel Dağılımı 81 |
|
| Tablo 27. Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örnekleri 81 |
|
| Tablo 28 Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örneklemeleri Kimyasal Analiz Değerleri (Argetest) | |
| 84 | |
| İçeriğine Göre Kalkerlerin Sınıflandırılması (DTP, 2000)84 Tablo 29 CaCO3 |
|
| Tablo 30 Karbonatlı Kayaçlardan Alınan Kimyasal Örneklerin Analiz Sonuçlarının Kırıkoğlu, | |
| 1996' ya Göre Değerlendirilmesi 85 |
|
| Tablo 31 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri 86 |
|
| Tablo 32 Kireçtaşının Alkali Azalması Ve Çözünen Silis Değerleri87 | |
| Tablo 33 Dayanma Yapıları Ve Şevlerin Desteklenmesi Amacıyla Kullanılacak Kayaçların | |
| Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013) 89 |
|
| Tablo 34 Yol Üst Yapılarında Kullanılacak Agregaların Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, | |
| 2013)89 | |
| Tablo 35 Sondaj Lokasyonlarına Ait Bilgiler92 | |
| Tablo 36 Sahada Kullanılan Sandvık (Tamrock) DX700 Makinesinin Genel Özellikleri93 | |
| Tablo 37 Kimyasal, İkiz Ve Standart Numunelerin Alınma Aralıkları (CVR-1) 96 |
|
| Tablo 38 Kimyasal, İkiz Ve Standart Numunelerin Alınma Aralıkları (CVR-2) 96 |
|
| Tablo 39 Kimyasal, İkiz Ve Standart Numunelerin Alınma Aralıkları (CVR-3) 97 |
|
| Tablo 40 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Aralığı Tanımlaması108 | |
| Tablo 41 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Açıklığı Tanımlaması | 108 |
| Tablo 42 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Devamlılığı Tanımlaması | |
| 108 | |
| Tablo 43 RMR Sınıflama Sistemi Parametreleri ve Puan Tablosu (Bieniawski, 1989) 112 |
|
| Tablo 44 Süreksizliklerin Durumunun Puanlandırılması İçin Önerilen Kılavuz (Bieniawski, 1989) | |
| 113 | |
| Tablo 45 İnceleme Sahasındaki Kireçtaşları İçin RMR Puanlama Tablosu Ve Temel RMR Puanı | |
| 114 | vii |
| Tablo 46 Hoek- Brown Yenilme Ölçütüne Bağlı Olarak Belirlenmiş Dayanım Parametreleri |
.117 |
|---|---|
| Tablo 47 İnceleme Alanında Gerçekleştirilen Kinematik Analiz Sonuçlarına Ait Özet Tablosu | |
| 124 | |
| Tablo 48 Kaynak Tahmini133 | |
| Tablo 49 Ocak Tasarım Parametreleri Ve Hacim Bilgileri 134 |
|
| Tablo 50 Patlama Paternine İlişkin Taahhüt 137 |
|
| Tablo 51 Ekipman Listesi 139 |
|
| Tablo 52 Nihai Agrega Ürünlerin Dağılımı (%)146 | |
| Tablo 53 Nihai Agrega Ürünlerin Üretimi (ton) 147 |
|
| Tablo 54 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları-2024147 | |
| Tablo 55 Gelir Nakit Akış Tablosu 148 |
|
| Tablo 56 2024 Yılı Tahmini Giderler 149 |
|
| Tablo 57 Gider Türü Tablosu151 | |
| Tablo 58 Gider Tablosu155 | |
| Tablo 59 Toplam Rezervin Cevher Hazırlama Sonrası Dağılımı157 | |
| Tablo 60 Toplam Rezervin Değeri 157 |
| ASMT | American Society for Testing and Materials (Amerikan Test ve Malzeme Kurumu) |
|---|---|
| A. Ş. | Anonim Şirketi |
| B | Batı |
| BZKK | Bitlis- Zagros Kenet Kuşağı |
| ˚C | Celsius Derece |
| ÇED | Çevresel Değerlendirme |
| D | Doğu |
| DAFZ | Doğu Anadolu Fay Zonu |
| Dr. Öğr. | Doktor Öğretim Görevlisi |
| Gör. | |
| ER | Erişim |
| GPS | Global Positioning System (Küresel Konumlandırma Sistemi) |
| GSI | Geological Strength Index (Jeolojik Dayanıklılık İndeksi) |
| GZ | Gözlem |
| g | Gram |
| G | Güney |
| GB | Güneybatı |
| GD | Güneydoğu |
| ha | Hektar |
| JRC | Joint Roughness Coefficient (Çatlak Pürüzlülük Katsayısı) |
| QA/ QC | Kalite Güvence/ Kalite Kontrol |
| K | Kuzey |
| KAFZ | Kuzey Anadolu Fay Zonu |
| KB | Kuzeybatı |
| KD | Kuzeydoğu |
| km | Kilometre |
| MAPEG | Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü |
| MAusIMM | Member of the Australasian Institute of Mining and Metallurgy |
| (Avusralasya Madencilik ve Metalurji Üyesi) | |
| Mg | Megagram |
| MPa | Megapascal |
| m | Metre |
| mm | Milimetre |
| μm | Mikrometre |
| mg | Miligram |
| N/mm2 | Newton/Milimetre Kare |
| RMR | Rock Mass Rating (Kaya Kütlesi Derecelendirmesi) |
| RQD | Rock Quality Designatiion (Kaya Kalitesi tanımı) |
| QP | Quality Person (Yetkili Kişi) |
| Prof. Dr. | Profesör Doktor |
| cm | Santimetre |
| T. C. | Türkiye Cumhuriyeti |
| TSE | Türk Standartları Enstitüsü |
| TS EN ISO | Turkish Standards Institution International Standatds Organization |
| (Türk Standartları-Uluslararası Standart Organizasyonu) | |
| URL | Uniform Resource Loader (Tekdüzen Kaynak Bulucu) |
| UMREK | Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu |
| UMREK YK | Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu Yetkin Kişisi |
| XRF | X-Işını Flüoresans |
| YERMAM | Yerbilimleri, Maden ve Metalürji Profesyonelleri Birliği |
Bu raporda yer alan harita, şekil, bilgi ve belgelerin her hakkı MİTUS Arama ve Proje A.Ş.' ye aittir. Her ne amaçla olursa olsun bu bilgi ve belgelerin aşağıda verilen kaynakça adresi belirtilmeden kullanılması ve yazılı izin alınmadan elektronik, optik, mekanik veya diğer yollarla çoğaltılması, dağıtılması, basılması, yayımlanması durumunda gerekli hukuki yollara başvurulacaktır.
All rights to the maps, figures, information and documents contained in this report belong to MİTUS Arama ve Proje A.Ş. In the event that this information and documents are used for any purpose whatsoever without specifying the reference address given below and reproduced, distributed, printed, published by electronic, optical, mechanical or other means without written permission, necessary legal action will be taken.
Bibliyografik Referans / Bibliographic Reference
GÖÇ, D. vd. (2024). Adana İli Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köyü Sicil: 72839 (ER:3063757) Numaralı II-A Grup Ruhsat Sahalarına Ait UMREK 2023 Kodlu Değerlendirme Raporu. Şubat, 2024.
Bu çalışmanın her aşamasında katkılarını esirgemeyen Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' nin Genel Müdürü Nurol ŞENGEL, Maden İşleri Müdürü (Maden Mühendisi) Utku YÜKSEL ve diğer yetkililerine, proje danışmanları Prof. Dr. Cüneyt ŞEN, Prof. Dr. İsmail DİNCER, projenin arazi ve karothane çalışmalarında katkı sağlayan alt yüklenicimiz Anatolian Mühendislik çalışanları; Jeoloji Mühendisi Avni TAPTIK, Jeoloji Mühendisi Özgül BOYUNEĞMEZ, Jeoloji Mühendisi Merve ABAKAY, Jeoloji Mühendisi Fatih ARIFİKİR ve işçi arkadaşlara teşekkür ederiz.
| YETKILI | UZMANLIK/ YERMAM ÜYELİK | INZA |
|---|---|---|
| Yöretim Kurulu Uyesi- Genel Müsür- Arama- Yetkin Jeologi Denis GÖÇ |
Jeoloji Yuksek Mithendisti. YERMAM Profesyonel Dye No: 304 |
en |
| Yonelim Kurulu Üyesi- Icra Direktoru Koray TANRIVERDI |
Maden Mühendisi/ YERMAM Profesyonel Uye No. 305 |
|
| Yönetim Kurulu Liyesi- Genel Müdür-Proja liker ERSOY |
Maden Wunandsul YERMAM Profesyonel Uye No. 306 |
|
| Maden Haklan Muduru. Tolga BAYRAK |
Madan Mühendisa' YERMAM Uye No. 327 |
Proje sahası, Adana İli, Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Saha Adana şehir merkezin yaklaşık 45.1 km doğusunda olup, sahanın 0.8 km kuzeyinden Ceyhan Nehri, 1.7 km doğusunda Sirkeli, 3 km güneyinde Ağaçpınar, 2.9 km güneydoğusunda ise Çokcapınar Köyleri yer yer almaktadır. Ruhsat sahası 1/ 25.000 ölçekli Mersin O35- a2 paftasında yer almaktadır.
Ruhsat sahası, 25.05.2015 tarihinde Sicil: 72839 (ER:3063757) ruhsat numarası ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından (MAPEG) Vişne Madencilik Üretim Tic. A. Ş. 'ye tahsis edilmiştir. Ruhsat sahası ve izin alanı 11.98 hektardır.
İş bu rapor, MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından, UMREK- 2023 standartlarında hazırlanmış olup, Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A. Ş. için Adana İli, Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köyü dahilinde bulunan Sicil: 72839 (ER:3063757) numaralı II- A grup ruhsat sahasının kaynak, rezerv, yatırım, işletme giderleri, gelir, proje ve fizibiliteye ait değerlerin ortaya konularak değerlendirilme çalışmasını kapsamaktadır. Bu çalışmaya temel olan ruhsat sahasına ilişkin veriler Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş. tarafından sağlanmıştır.
Proje kapsamında görev alan ve katkıda bulunan personellerine ait liste aşağıda sunulmuştur (Tablo 1).
| YETKİLİ | ÜNVANI | UZMANLIK | |
|---|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Jeoloji Yüksek Mühendisi, MAusIMM, Arama- Yetkin Jeolog QP, UMREK/ Yetkin Kişi |
||
| Koray TANRIVERDİ | Yönetim Kurulu Üyesi- İcra Direktörü | Maden Mühendisi | |
| İlker ERSOY | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Maden Mühendisi Proje |
||
| Şebnem ÖZBEK | Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Jeoloji Mühendisi Tabanı Uzmanı |
||
| Elif KESKİN | Proje ve Raporlama Uzmanı- Kıdemli Jeolog |
Jeoloji Mühendisi | |
| Mine NAMLİ | Çevre Proje Müdürü | Çevre Mühendisi | |
| Tolga BAYRAK | Maden Hakları Müdürü | Maden Mühendisi | |
| M. Uğur ELDEM | CBS Proje Müdürü | Maden Mühendisi | |
| Serkan YAYLALI | CBS ve Maden Planlama Uzmanı | Maden Mühendisi | |
| Mehmet Avni TAPTIK | Kıdemli Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |
| Merve ABAKAY | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |
| Fatih ARIFİKİR | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |
| Özgül BOYUNEĞMEZ | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi | |
| Cüneyt ŞEN | Mineraloji- Petrografi Prof. Dr./ KTÜ- Jeoloji Müh. Bölümü |
||
| İsmail DİNÇER | Prof. Dr. /Nevşehir Hacı Bektaş Veli Ü. Jeoloji Müh. Bölümü |
Mühendislik Jeolojisi |
Vişne Madencilik ve MİTUS arasında imzalanan sözleşme gereği, ilk saha ziyareti 02.11.2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen saha ziyareti sonucunda çalışma planı yapılarak arazi çalışmaları 06.11.2023 tarihinde başlatılmıştır. Bu kapsamda, 06.11.2023- 20.01.2024 tarihleri arasında jeolojik haritalama, yüzey kayaç örneklemesi (kimyasal analiz) ve jeoteknik örnekleme çalışmaları yapılmıştır. 28.12.2023 Tarihinde Vişne Madencilik' in isteği doğrultusunda başlatılan delici rok ile delik tozu alma işlemi 4.01.2024 tarihinde tamamlanmıştır.
Yetkin kişiler çalışmaların tüm aşamalarını kontrol etmişler ve belirli periyotlarda saha ziyaretlerinde bulunmuşlardır. Raporun bölümlerinden sorumlu kişiler, bağlı oldukları uzmanlık alanları ve sorumlu olduğu bölümler Tablo 2' de verilmiştir.
| Yetkili | Uzmanlık | Sorumlu Olduğu Bölümler | Saha Ziyaret Tarihleri |
|---|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Hepsi | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2 ve 7.3 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Koray TANRIVERDİ | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.4, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.5, 7.6, 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| İlker ERSOY | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.6 ve 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Şebnem ÖZBEK | Veri doğrulama | 6.1.4 ve 7.1.5 | 05.12.2023- 09.12.2023 03.01.2024- 07.01.2024 |
| Mehmet Avni TAPTIK | Jeoloji- Arazi çalışması | 6.3 ve 7.3 | 06.11.2023- 20.12.2023 |
| Elif KESKİN | Jeoteknik- Arazi Çalışmaları | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2, 7.3 ve 7.4 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Mine NAMLI | Çevre ve Kapatma | 6.2, 6.5.5, 6.5.6, 6.5.7, 6.5.8, 7.2 ve 7.7 |
03.01.2024- 20.01.2024 |
| Tolga BAYRAK | Finansal Analizler | 6.6 ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 |
| İsmail DİNÇER | Jeoteknik | 6.3.4 ve 7.4 | 14.12.2023-17.12.2023 16.01.2024-19.12.2023 |
| Tablo 2 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi | |
|---|---|
| --------------------------------------------------------------------------------------- | -- |
2023 Aralık ve 2024 Ocak aylarında arama faaliyetlerinin yürütüldüğü saha, Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı, Jeoloji Mühendisi Şebnem ÖZBEK tarafından ziyaret edilmiştir. Bu kapsamda devam etmekte olan örnekleme ve örnek hazırlama süreçleri ile Kalite Güvence/ Kalite Kontrol (QA/ QC) uygulamaları gözlemlenmiştir. Kalite Kontrol/ Kalite Güvence (QA/ QC) programı bileşenlerinden prosedür ve protokoller ile kalite kontrol uygulamaları kapsamında tercih edilen standart ve ikiz örnek performansları değerlendirilmiştir.
Adana Çokcapınar projesinde 2023 yılında yapılan sondajlardan elde edilen toplam 53 rok numunesine kalite kontrol prosedürü uygulanmıştır. Projede 53 rok numunesi, 4 adet ikiz numune, 6 adet sertifikalı standart numune Argetest Ankara laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda rok numuneleri analiz için hazırlanmış ve hazırlanan numunelerin XRF analizleri yapılmıştır.
Sondajları temsilen yapılan rok çalışma programında kullanılan toplam 10 adet kontrol numunesi, toplam numune sayısının %18.87' sine denk gelmektedir ve bu uluslararası standartlara uygundur.
Tüm sondaj verileri "MX Deposit" programı ile güvenli bir şekilde depolanmış, tüm grafikler bu programla üretilmiştir.
Sondaj çalışmalarını temsilen yapılan rok çalışma programında toplam 6 adet (toplam numune sayısının %11.32'si) sertifikalı standart numunesi kullanılmıştır. Bu sertifikalı standartlar AMIS şirketinden alınmıştır ve sertifikaları EK 5' de sunulmuştur.
"Sertifikalı Standart Numune" performans grafiklerinin üst ve alt limit değerleri, "referans değer (μ) ± 2 X standart sapma (σ)" ve "referans değer (μ) ± 3 X standart sapma (σ)" formülleri ile hesaplanmıştır. Kontrol grafikleri incelendiğinde tüm standart numune analiz sonuçlarının güvenli aralıkta olduğu, sistematik bir analiz hatası olmadığı görülmüştür.
Sondaj programında toplam 4 adet (toplam numune sayısının %7.55' i) ikiz numune kullanılmıştır. İkiz numuneler, analizlerin hassasiyetini kontrol etmek için kalite kontrol programına dahil edilmiştir. SiO2% için bir değer olağan dışıdır fakat aynı ikiz numune çifti için CaO % değeri normal olduğundan analiz hassasiyeti iyi kabul edilmiştir.
Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' e ait Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahası 25.05.2015 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 25.05.2025 tarihine kadar II- A grubu (kalkermıcır) ruhsat ve işletme iznine sahiptir. Ruhsatın süresi, süre bitiminde temdit edildiği takdirde, sahanın rezerv durumuna bağlı olarak kırk yıldan seksen yıla kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından uzatılabilmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde. 36- 2). Bu karara rağmen aynı yönetmeliğin 37. Maddesinin 3. Fıkrasına göre ise;
Ruhsat sahibinin sahasından ürettiği madeni kendisine ait tuğla- kiremit, seramik, çimento tesisleri, Kalker, kalsit tesisleri, II. Grup (b) bendi madenlerden kesme, boyutlandırma, şekillendirme veya işleme yapılan entegre tesisler, III. Grup madenlerden üretilen ürünlere dayalı entegre tesisler, alçı, tuz gruplarına ait rafine, cam, fosfat üretim tesisleri, enerji tesisleri, gazlaştırma yöntemi ile üretim yapılan tesisler, denizlerde yapılan kokolit ve sapropel üretimine ilişkin tesisler, entegre metalurji ve konsantre, izabe ve dore- külçe üreten zenginleştirme tesisleri ile IV. Grup madenlerle ilgili üretim tesislerinde kullanması, maden rezervinin yeterli ve rasyonel bir şekilde işletilmesi için gerekli yatırımların yapılmış olması, projenin uygulanabilmesi için çalışan sayısının yeterli olması, talep edilen süre ve yıllık üretim miktarına uygun görünür rezervin ruhsat sahasında mevcut olması, sahada kurulu/kurulacak altyapı, tesis, kullanılan teknoloji, makine parkı, diğer ekipmanlarının beyan edilen yıllık üretim miktarını karşılayacak yeterlikte olması ve son beş yılda gerçekleşen üretim ortalamasından az olmayacak şekilde yıllık üretim miktarı olarak projelendirilmesi ve bu üretim ortalamasının, mevcut projedeki yıllık üretim miktarının %75 ve üzerinde olması durumunda azami ruhsat süresini geçmeyecek şekilde yirmi yıl uzatılabilir denmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde. 37- 3).
3213 Sayılı Maden Kanunun da ruhsat süresi toplam 60 yıldır.
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan 14.02.2019 kabul tarihli 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanununda II. Grup ruhsat süresi 40 yıla düşürülmüştür. (24. Maddenin 3. Fıkrası "Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. Grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. Grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. Grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksan dokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat
sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir).
Ancak ruhsatlar ait oldukları Kanun dönemindeki haklara sahip olduklarından; "Adana İli Ceyhan İlçesi dahilinde bulunan Sicil: 72839 (ER: 3063757) sayılı II-A grubu işletme ruhsatının ilk yürürlük tarihi 25.05.2005 olup ruhsat toplam süresi 60 yıl olduğundan 25.05.2065 yılına kadar ruhsat uzatılabilir (41 yıl süresi vardır)."
| İli | : Adana |
|---|---|
| İlçesi | : Ceyhan |
| Köyü | : Çokcapınar |
| Ruhsat Numarası | : 72839 |
| Erişim Numarası | : 3063757 |
| Ruhsat Grubu | : II-A Grup |
| İlk Ruhsat Yürürlük | : 23.05.2005 (Ait Olduğu Kanun Dönemine Göre Toplam Ruhsat |
| Tarihi | Süresi 60 Yıl Süreli) |
| Yürürlüğe Giriş Tarihi |
: 25.05.2015 |
| Ruhsatın Bitim Tarihi |
: 25.05.2025 |
| Kalan Toplam Ruhsat Süresi |
: 41 yıl |
| Ruhsat Alanı | : 11.98 ha |
| İzin Alanı | : 11.98 ha |
| Madenin Cinsi | : Kalker |
| İlk İşletme İzni | : 14.07.2006 |
| Düzenlenme Tarihi | |
| İşletme İzin Alanı | : 0.51 ha |
| Son İşletme İzni | : 08.10.2015 |
| Düzenlenme Tarihi | |
| Proje Beyanı | : İlk İşletme Projesinde 300.000 ton/ yıl- 1.Temdit Projesinde |
| 504.000 ton/ yıl- Son İşletme Projesinde 540.000 ton/ yıl |
|
| 7.Madde İzinleri | : Mevcut |
| Kanunun 7., 10., | : İnceleme tarihine kadar uygulanmamıştır. |
| 24/12 mad. | |
| Firma Adı | : Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A.Ş. |
| Adresi | : Alsancak Ş. Nevres Bulvarı Kat: 7 NO: 3 Konak/ İZMİR |
| Vergi Dairesi ve No | : Hasan Tahsin V. D. 9250410552 |
| Telefon | : (232) 463 00 03/ (232) 463 00 04 |
| Kep Adresi | : [email protected] |
| Koordinat | : Tablo 3 |
| İşletme/ Arama | : Şekil 1 |
| ruhsatı |
| Pafta | Poligon Numarası | Sıra Numarası | Sağa (Y) | Yukarı (X) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 742815 | 4097928 | |
| 1 | 2 | 742886 | 4097925 | |
| 1 | 3 | 742864 | 4097934 | |
| 1 | 4 | 742893 | 4098068 | |
| 1 | 5 | 742791 | 4098343 | |
| 1 | 6 | 742884 | 4098309 | |
| O35- a2 | 1 | 7 | 742939 | 4098318 |
| 1 | 8 | 742945 | 4098317 | |
| 1 | 9 | 743092 | 4098263 | |
| 1 | 10 | 743250 | 4098301 | |
| 1 | 11 | 743169 | 4097981 | |
| 1 | 12 | 743022 | 4097951 | |
| 1 | 13 | 742999 | 4097944 | |
| 1 | 14 | 742961 | 4097932 |
Şekil 1 Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 72839 numaralı II-A Grup işletme ruhsatı ve işletme izni ruhsatı.
Mevcut Durumda Sicil: 72839 (ER: 3063757) maden sahasına yönelik işletme izinleri alınmış durumdadır. Alt başlıklarda maden sahası ve tesislere ilişkin alınan izin belgeleri açıklanmıştır.
Ruhsat sahasının tamamına yönelik 1993 öncesi faaliyetlere başlanması sebebi ile 2006 tarihli "ÇED Muafiyet" kararı alınmıştır.
17.02.2017 Tarih ve 1587 sayılı yazı ile de geçmişte alınan ocak ÇED Muafiyet kararı kapsamında maksimum üretim kapasitesinin 672.000 ton/ yıl için geçerli olduğu belirtilmiştir.
İlerleyen süreçte maden ocağı üretim kapasitesinin yıllık 1.5 milyon tona yükseltilmesi için "72839 Ruhsat Numaralı (3063757 Erişim Numaralı) Maden Sahası II-A Grubu Maden (Kalker) Ocağı Kapasite Artışı" projesi planlanmış ve bu doğrultuda yapılan başvuru sonucunda 06.07.2020 tarih ve 1210 sayılı belge ile "ÇED Gerekli Değildir Kararı" alınmıştır.
ÇED Karar yazıları EK 6 'da yer almaktadır.
Ruhsat sahasının tamamı için ÇED kararı bulunmakta olup alan devletin hüküm ve tasarrufu altında olan alanlar dahilinde kalmaktadır.
Ruhsat sahasın da gerçekleştirilen madencilik faaliyetlerine yönelik Adana Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığından 29.09.2015 tarih ve 651 sayılı "I. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK-6).
Vişne Madencilik uhdesindeki Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının kuzeyinde Hasan Can Madencilik İnş. San. ve Tic. Limited Şirketi ve güneyinde Murat Kireç San. Tic. Ve Paz. Ltd. Şti.' ye ait II. grup ruhsatlar bulunmaktadır. Sahanın güneydoğusunda ise Akdeniz Petrolleri İnş. Taahhüt Madencilik Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi' ne ait IV. grup maden ruhsatı yer almaktadır (Şekil 2 ve Şekil 3; MAPEG, Şubat-2024 sorgu).
Şekil 2 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup maden ruhsatları.
Şekil 3 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup maden ruhsatları.
Adana İli dahilinde 11.98 hektar alan için Çukurova Kireç Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından Adana Valiliğinden ihale yoluyla "Taş Ocağı Nizamnamesi" uyarında 04.04.2003 tarihinden 04.04.2007 tarihine kadar geçerli olmak üzere "Taş Ocağı" ruhsatı alınmıştır. 3213 Sayılı maden kanununun (5177 sayılı kanunla değişik) 2. maddesinin 2. grup madenler kapsamında bulunup 5177 kanunla "maden kanunu" kapsamına alınmasından dolayı 05.10.2004 tarih 111494 sayı ile İşletme ruhsat talebinde bulunulmuş olup 23.05.2005 tarih 2017 sayılı olur ile 25.05.2005 tarihinden geçerli olmak üzere 10 yıllık işletme ruhsatı düzenlenmiştir.
Sicil: 72839 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat Sahası" ile ilgili olarak 0.51 hektar alan için 08.07.2005 tarih ve 2097 sayılı kararla "ÇED Kapsam Dışı" kararı verilmiştir.
Sicil: 72839 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat Sahası" ile ilgili olarak ruhsat alanı için 05.2006 tarih ve 288- 1689 sayılı kararla "ÇED Kapsam Dışı" kararı verilmiştir.
21.06.2005 Tarih ve 1306 sayılı Ceyhan Kaymakamlığı yazısıyla sahanın "Devletin Hüküm" ve tasarrufu altındaki "Hazine Arazisi" olduğu belirtilmiştir.
Adana İli İl Özel idaresine 19.10.2005 tarih ve 6412 sayılı yazısıyla 2. sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatına müracaat edilmiştir.
Sicil: 72839 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat Sahasında" bulunan 0.51 hektar alan için 14.07.2006 tarihinden geçerli "Kalker İşletme İzni" düzenlenmiştir.
Adana İl Özel İdaresince 72839 no' lu sicile istinaden 07.07.2006 tarih ve 93 sıra numaralı "2. Sınıf GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı)" düzenlenmiştir.
08.07.2013 Tarihi itibarı ile "Çukurova Kireç Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi", isim ve nevi değiştirerek "Çukurova Kireç Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi" olmuştur.
31.03.2014 Tarihinde "Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi" ile birleşme olmuş, 28.05.2015 tarih 3457 sayılı olur ile ruhsat "Vişne Madencilik" adına tescil olmuştur.
02.04.2018 Yılından itibaren geçerli olmak üzere tesis muafiyeti vardır.
Ruhsat hukuku boyunca yıllık üretim miktarları;
Ruhsat hukuku boyunca toplam üretim 5.791.043,97 tondur.
İklim: Adana İli, Ceyhan İlçesi "Köppen İklim Sınıflamasına" göre kışı ılık, yazları çok sıcak ve kurak iklimdir (Csa). İlin, Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1929- 2022 ölçüm periyoduna göre ortalama en yüksek sıcaklığı Ağustos (45.6 ºC) ve ortalama en düşük sıcaklığı Ocak (-8.1 ºC) ayıdır. Aylık toplam yağış miktarı ortalaması 126.4 mm ile Aralık' tır (URL 1).
Bitki Örtüsü: İl topraklarının %29' u ormanlıktır. Ormanlar dağlık bölgelerde yer alır. Tipik bitki örtüsünü Akdeniz bitkileri teşkil eder, dağ yamaçlarını 700- 800 m yüksekliğe kadar makiler, yüksek yerleri de kara çam ve sedir ağaçları kaplar. Kuzeyde bozkır ve fundalıklara rastlanır. Kuzey ve kuzeybatıdaki dağlarda "Alp bitkileri" görülür. Makiler kuraklığa uymuş bitkilerdir. Yaprakları sert ve cilalıdır. Kızılçam, karaçam, meşe, sedir, köknar, ardıç ve kayın ağaçları azdır. Adana İlinde bitki yönü ile örtüsüz toprak yok denecek kadar azdır.
Morfoloji: Adana İli, yer şekilleri bakımından dağlık ve ovalık olmak üzere iki bölüme ayrılır. Dağlık alan, İlin kuzeybatı, kuzey ve kuzeydoğu bölümleri Orta Toros adı verilen dağ sistemi ile çevrelenmiştir. Doğuda sınır, Toros sistemine giren Amanoslara dayanır. Orta Toros üzerinde üç ayrı dağ sırası görülmektedir. Bunlar, batıdan başlayarak Bolkar Dağları, Aladağlar ve Tahtalı Dağlarıdır. Ayrıca Orta Torosların kuzeydoğu uzantısını oluşturan Binboğa Dağları, ilin sınırlarını aşmakta Kahramanmaraş iline uzanmaktadır.
Ovalık alan, bütünüyle Adana Ovası adı verilen havzanın güneyinde kalan bölüme Çukurova, kuzeyde kalan bölüme ise yukarı Anavarza denir. İki ovayı Misis Dağları ayırır. Tepe özelliği gösteren bu dağların en yüksek noktası olan Cebeli Nur Dağının yüksekliği 770 m' dir. Çukurova Türkiye' nin en geniş ovasıdır. Seyhan ve Ceyhan nehirleri ile Berdan (Tarsus) Çayının getirdiği alüvyonlardan oluşmuştur ve karışık yapılıdır.
Su: Proje alanı Ceyhan Havzası, Ceyhan- Yumurtalık alt ovası içerisindedir. Proje alanının 600 m kuzeyinden Ceyhan Nehri geçmektedir.
Barınma ve Çalışma Alanları Yol: Faaliyet alanın 1200 m kuzeybatısında Altıkara, 1300 m kuzeydoğusunda Küçükburhaniye, 1400 m doğusunda Sirkeli, 1600 m güneybatısında Çokcapınar, 2300 m güneyinde Ağaçpınar, 2800 m doğusunda Toktamış, 2800 m kuzeydoğusunda Yılankale Köyleri bulunmaktadır. Söz konusu faaliyet alanında çalışan personelin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla prefabrik şantiye binası kurulmuştur. Barınma ihtiyacı gerekmesi halinde bu şantiye alanından ya da ilçe ve il genelindeki konaklama alanlarından karşılanmaktadır.
Faaliyet alanının 100 m kuzeydoğusundan Adana- Osmaniye E-90 Otoyolu geçmektedir. Faaliyet alanında yapılacak patlatmadan kaynaklanacak titreşimden otoyolun etkilenmemesi için, Faaliyet alanının kuzeydoğusunda, otoyola 140 m mesafelik yer içerisinde alan 2165 m2 ' lik (0.22 hektarlık) kısımda kırıcı ile üretim yapılacaktır, patlatma yapılmayacaktır. Patlatmasız (kırıcılı) üretim yapılacak kısımda üretim ucuna kırıcı takılan ekskavatörle gerçekleştirilecektir.
İnsan Kaynakları/ İstihdam: 01.12.2023 Tarihli ve Adana Ticaret Odasından alınan güncel Kapasite Raporuna göre mevcut durumda 44 personele ihtidam sağlanmaktadır. Çalışanların sosyo- ekonomik ihtiyaçlarına yönelik denetimler şirket bünyesinde yer alan İnsan Kaynakları uzmanı/ personeli tarafından takip edilmektedir. Bölgede ve civar mahallelerde, hatırı sayılır bir oranda madencilik ve enerji üzerine iş yerleri olmasından dolayı; yetişmiş işçi ve işe yatkınlığı olan personel potansiyeli oldukça fazladır.
Haberleşme: Faaliyet sahasına ulaşım Adana- Osmaniye E-90 Otoyolu ile sağlanmaktadır. Yine çalışma sahasında telsiz vb. iletişim araçları ile haberleşme sağlanmaktadır.
Elektrik: İşletme kapsamında gerekli olan elektrik enerjisi, mevcut hatta bağlantı yapılarak sağlanmaktadır. Alanda trafo bulunmaktadır.
Yakıt: İş makinalarında kullanılan akaryakıt, tankta depolanmakta ve ihtiyaca göre iş makinalarına ikmal edilmektedir.
Bakım Tesisleri: Makina parkurundaki iş makinaları ve kamyonların bakım ve müdahale edilecek nispeten küçük arızalar için işletmede bakım alanı oluşturulmuştur. Normal akışta makine ekipmanlar yetkili servislere götürülerek bakımları yaptırılmaktadır.
Malzeme Depolama: İş makine ve ekipmanların genel sarf malzemeleri ve bir takım yedek parçaları makine ikmal atölyesinde bulunan depoda bulundurulmaktadır. Genel bakım esnasında saptanan stokta bulunmayan malzemeler ise sürekli tedarikçilerden sağlanmaktadır.
Bakım Onarım: Sanayi açısından gelişmiş olan civar il ve ilçelere yakınlığından kaynaklı; bakım onarım tesislerine erişim ve gerekli malzeme ve ekipman tedariki açısından hem lojistik hem de konunun uzmanı ekiplere ulaşmak için avantajları bulunan bir konumu mevcuttur.
Sosyokültürel Altyapı: Adana İlinde, tarih boyunca hüküm sürmüş 10 uygarlığın etkileri Adana' nın kültür yaşamında hala görülmektedir. Adana ve Çukurova kültürünü önemli etkileyen gruplar özellikle göçebe Türkmen ve Yörük aşiretlerdir. Adana' nın coğrafi konumu ve ikliminin uygunluğu tarımsal yönden avantaj sağlamıştır. Seyhan Barajının inşası ve tarım tekniklerindeki gelişmelerle beraber 1950' li yıllarda tarımsal verimde büyük gelişmeler yaşanmıştır. Gerek coğrafi konumu gerekse de iklim yapısının ekip biçmeye elverişli olması nedeniyle başlarda tarım, ekonominin öncü sektörü olmuştur. İşbu rapora konu ruhsat sahası özelinde çalışanların alışveriş, konaklama vb. ihtiyaçlarını da bölgeden karşılaması sonucu yörede ekonomik bir hareketlenmeye sebep olacaktır.
Proje çalışmaları; büro, arazi ve laboratuvar çalışmaları şeklinde yürütülmüştür. Bu kapsamda yapılan büro çalışmalarının büyük bir bölümü inceleme alanı ve yakın çevresinde bulunan kalker alanlarının jeolojisi, kimyasal özellikleri kireç agregası olarak kullanımına yönelik rapor ve makalelerin yeniden gözden geçirilmesi, arazi çalışmaları sonucunda üretilen haritaların çizilmesi, ruhsat sahasından derlenen kimyasal (XRF) kayaç örneklerinin (yüzey numuneleri) ve delici Rok ile alınan delik tozu numunelerinin ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarına ve jeoteknik kayaç örneklerinin Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarına gönderilmesi, laboratuvarlardan gelen analiz sonuçları ve arazi çalışmalarının (jeolojik gözlemler) birlikte değerlendirilmesi ve rapor yazımı şeklinde yürütülmüştür.
Çalışma alanı ve çevresinde yapılmış olan önemli jeolojik çalışmalar ve sonuçları aşağıda sunulmuştur.
Bilgin vd. (1981), Toros dağları ile Amanos dağları arasındaki genç çökelleri incelemiş, yapısal özelliklerini araştırmış ve bölgenin KB- GD yönlü sıkışma tektoniği etkisi altında kaldığını, yapıların ve ana kırık hatlarının da KD- GB doğrultulu geliştiğini ifade etmişlerdir.
Bilgin ve Ercan (1981), Ceyhan- Osmaniye- Yumurtalık ve Haruniye yörelerinde geniş bir alanda yüzlek veren Kuvaterner yaşlı volkanitlerin, petrografisini ve plaka tektoniği açısından kökensel yorumunu yapmışlardır. Bu bazaltların hafif alkalin bir özellik gösteren toleyitik nitelikli plato bazaltları olduğunu belirtmişlerdir.
Doyuran (1982), Erzin ve Dörtyol ovalarının Geç Kretase yaşlı ofiyolitli seri ve Miyosen yaşlı Kuzgun Formasyonu ile sınırlandığını, bunların ise Kuvaterner çökelleri tarafından örtüldüğünü belirtmiştir.
Kozlu (1982), İskenderun dolaylarında Neojen çökellerinde yapmış olduğu çalışmada; Doğu Toroslar ile Amanoslar arasında kalan alanı iki ana tektonik kuşağa ve üç as basene ayırarak incelemiştir. Adana, Misis- Andırın ve İskenderun as basenlerindeki, Pre- Miyosen yaşlı temel birimlerinin birbirinden farklı olduğunu ifade etmiştir.
Bilgin ve Elibol (1984), 38. Türkiye Jeoloji Kurultayı' nda vermiş oldukları "Misisler ile Kuzeydoğu Uzanımının Stratigrafisi ve Yapısal Konumu" adlı tebliğlerinde Misisler ile Toros kuşağı ve Amanos' lar arasında kalan bölgenin stratigrafisine değinmişlerdir. Çalışmacılar Bulgurkaya ve Geben Formasyonu olarak bilinen birimlere Andırın Formasyonu adını uygulamışlar ve yaşını Geç Lütesiyen- Erken Miyosen olarak vermişlerdir. Yazarlar söz konusu flişin, olistostromun matriksi olduğunu savunmuşlardır. Ayrıca, Aslantaş ve Karataş Formasyonlarının ise Andırın Formasyonu üzerine açısal uyumsuzlukla geldiğini iddia etmişlerdir. Birbirlerinden farklı ortamlara ait ancak aynı dönemde gelişen bu birimleri bir olarak yorumlamışlardır.
Kozlu (1987, 1997), Misis- Andırın dolaylarının stratigrafisi ve yapısal evrim ile ilgili yaptığı çalışmada, Misis- Andırın Tersiyer basenini ayrıntılı tanıtmıştır. Bulgurkaya Formasyonu adı altında Geç Eosen- Oligosen yaşlı olistostromal birimi tanımlayarak, bu olistostrom içindeki blokların Misis- Andırın as birliğine ait olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca Misis- Andırın basenindeki Erken Miyosen yaşlı Gebenköy Formasyonu ile Erken- Orta Miyosen yaşlı Aslantaş- Karataş Formasyonlarını tarif ederek, bunların Adana ve İskenderun basen istifleri ile korelasyonunu yapmıştır. Burunla beraber bölgedeki önemli tektonik hatları haritalamış ve Misis- Andırın baseninin yapısal jeolojisi hakkında ayrıntılı bilgi vermiştir. Ayrıca, Misis- Andırın, İskenderun ve Adana havzalarını içinde barındıran Doğu Akdeniz bölgesinde bu havzalara ait istiflerin stratigrafisine yönelik yaptığı çalışmada havzalar arasındaki geçiş kuşağı çökellerini
ayırtlamıştır. Misis- Andırın ve İskenderun havzalarının temel birimlerinin Kenet kuşağı ve Arap-Afrika kıtalarına ait olduğunu saptamıştır. Arap- Afrika levhalarının sınırının Ölü Deniz Fayı; Anadolu ve Afrika levhalarının sınırının Aslantaş fay zonu ve bunun bileşeni olan Yumurtalık bindirmesi; Anadolu ve Arap levhalarının sınırının ise Engizek fay zonu ile temsil edildiğini belirtir. Misis- Andırın havzasının Neotetis okyanusunun kapanmasını takip eden Üst Eosen-Oligosen dönemine ait kıta- kıta çarpışmasının sonucunda oluşan doğrultu atımlı fay sistemine bağlı olarak açıldığını, Orta Miyosen sonunda ise kapandığını iddia eder. Neojen sırasında (Orta miyosen başında) Kahramanmaraş dolaylarında Üçlü Birleşim Sistemi (triple junction) oluşturduğunu gözlemlemiştir.
Kelling vd. (1987), Misis bölgesinde yaptıkları çalışmada Kozlu (1987) tarafından tanımlanan Bulgurkaya Olistostromu' nu, Misis Karmaşığı olarak tanımlamışlar ve bloklu olan birimin çökelim sırasında kuzeyden gelen naplardan, olistolit ve tektonik dilim şeklinde aktarıldığını açıklamışlardır. Bu bloklu birimin Miyosen döneminde kıta- kıta çarpışmasına bağlı olarak devamlı sıkışan ve dilimlenen yay önü havzada oluştuğunu belirtmişlerdir.
Boyraz (2002), Misis- Andırın yapısal yükseliminin olduğu alanın doğu kısmında yer alan genç birimlerin stratigrafik ve yapısal özelliklerini incelemiştir. Çalışma alanındaki en yaşlı birimin Andırın Formasyonun ait Dokuztekne üyesi ve en genç birimin bölgenin son tektonizma ürünü olan Delihalil bazaltı olduğunu belirterek bölgedeki tektonik hareketlerin gelişimini incelemiştir.
Robertson vd. (2004), Doğu Akdeniz Bölgesindeki Misis- Andırın karmaşığının oluşumuna ait tektonik ve sedimanter süreçleri incelemişlerdir. Üst Paleozoik- Mesozoyik döneminden başlayarak Pliyo- Kuvaterner dönemine kadar geçen dönemler içerisinde gelişen tektonik tarihçeyi çıkartarak güney Neotetis' in aktif olan kuzey kenarı ile ilgili tektonik tarihçeyi değişik yorumlarla zaman ve mekân içerisinde özetlemişlerdir.
Bilgin (2013), Adana havzası ile Amanos Dağları arasında yaptığı çalışmada bölgenin jeolojisine ilişkin verileri ortaya koymuştur. Misis yükselimini de içeren alanda birbirleriyle stratigrafik ve tektonik ilişkili Misis istifi, Amanos istifi ve örtü birimlerini tespit etmiştir. Bölgenin yaklaşık K- G yönlü sıkışma tektoniğinin etkisiyle Miyosen (Tortoniyen) sonrasında bugünküne yakın konumunu kazandığını, Kuvaterner yaşlı Delihalil bazaltlarının ise bölgedeki tektonik hareketlerin son ürünü olduğunu vurgular.
Akıncı ve Ünlügenç (2021), "Misis- Andırın- Engizek Alanının Neojen Tektonik Evrimi" adlı çalışmalarında, Bulgurkaya Formasyonunun sedimanter gelişimi hakkında bulgular elde etmişlerdir. Bulgurkaya Formasyonunun, Kretase sonrası güneyde Arap- Afrika levhaları ve kuzeyde Toros Birliği arasındaki yitim ve çarpışma olaylarından sonra geliştiği belirtilen çalışmada birimin sedimanter melanj niteliğinde olduğu ifade edilmiştir.
Karadavut vd. (2022), "Misis- Andırın Kuşağı Sınır Bölgelerinin Üst Eosen- Oligosen' deki Konumlarına Bir Yaklaşım" adlı çalışmada, Üst Eosen- Oligosen zamanının, "Misis- Andırın Havzası" nda çökelen Bulgurkaya Olistostromu ile temsil edildiği belirtilmiştir. Araştırmacılar, Mesozoyik Toros Platformu ile platformun güney kesimini oluşturan birimlerin, Üst Kretase sonlarında başlayan doğrultu atımı baskın hareketler ile güneybatı yönlü çok büyük yer değiştirmelere maruz kaldığını vurgulamış, söz konusu hareketler ile güneybatıya taşınan birimlerin, daha sonraki zaman dilimlerinde (Orta Eosen sonlarına kadar) Toros Platformu' nun otokton (Geyik Dağı Birliği) birimleri ile beraber kuzey- güney yönlü sıkışma kuvvetleri sonucu deforme oldukları da belirtilmiştir. Üst Eosen- Oligosen döneminin; yeniden aktif hale gelen doğrultu atımlı fayların neden olduğu gerilme sonucu, Arap ile Toros platformları arasında kalan alanda Bulgurkaya Havzası' nın oluştuğu zaman aralığına denk geldiği belirtilmiştir. Araştırmacılar yine aynı dönemde (Üst Eosen- Oligosen), Misis- Andırın Kuşağı' nın kuzeybatı kenarının, doğrultu atımlı hareketler ile devasa blokların havzaya aktarıldığı aktif bir tektonosedimanter ortamı, güneydoğu kenarının ise havzanın olası şelf kesimini temsil eden göreceli daha sakin bir çökelim ortamını yansıttığı sonucuna varmışlardır.
Çalışma alanı tektonik yönden oldukça aktif bir bölge olup, Afro- Arap levhaları ve Anadolu levhacığının kenet yaptığı bir zona oldukça yakın bir konumda yer almaktadır. Bölgenin tektonik yönden aktif olması, beraberinde sismik aktiviteyi ve depremselliği de getirmektedir. Belirtilen bu levha sınırlarının Güney Tetis okyanusunun Kretase dönemi sonlarında kıta kenarlarına yerleşmiş olan kalıntıları Türkiye' nin güney kesimi üzerinden Bitlis- Zagros hattı boyunca İran' a doğru uzanmaktadır (Robertson vd. 2004).
Bölgede yüzeylenen kaya birimleri kökensel nitelikleri bakımından üç farklı topluluktan oluşmaktadır.
A) Misis- Andırın tektonik birliğine ait kaya birimleri: bunlar iç düzenleri bozulmuş veya karışık. Çökel ve tektonik karmaşıklar halinde olup Amanos sistemi üzerine itilmiş oluşları nedeniyle para otokton konumdadır.
B) Amanos tektonik birliğine ait kayalar. Bunlar Mesozoyik ve Tersiyer yaşlı birimleri içeren kalın bir istif olup otokton konumludur.
C) Toros Birliğine ait nap ince (50- 500 m) kalın bir kireçtaşı istifiyle temsil edilir. Tümüyle allokton nitelikteki bu dilim. Misis- Andırın Birliği üzerine itilerek yerleşmiştir.
Bölgede, yer yer çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki mikritik kireçtaşı, ofiyolit ve derin deniz çökellerine ait blokları kapsayan Orta Eosen- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu (Tema) ve Kuvaterner yaşlı genç çökeller (alüvyon) bulunmaktadır. Sahada 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası yapılarak, yüzeyde gözlenen kaya birimleri ve tektonik yapılar haritalanarak kayıt altına alınmıştır.
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 2 adet kimyasal ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası ve revizyonu tamamlamak için 8 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma sahasındaki kalker yüzleklerinin kalınlıklarının belirlenmesi amacıyla Vişne Madencilik' in isteği doğrultusunda 3 adet sondajı (270.00 m) temsil eden ve delici rokun çalışma yapabileceği 16 lokasyon belirlenmiştir.
Çalışma alanından alınan yüzey ve delici roktan alınan delik tozu numunelerine ait tablo aşağıda verilmiştir (Tablo 4 ve Tablo 5).
| Kimya (XRF) | Jeoteknik | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ruhsat No | İli/ İlçesi | Alınan Kayaç Numune (Adet) | ||||
| Ruhsat: Sicil: 72839 (ER:3063757) |
18550 | 18005 | ||||
| Adana- Ceyhan | 18549 | 18006 | ||||
| (Çokcapınar) | - | 18007 | ||||
| - | 18008 | |||||
| Toplam | 2 | 4 |
| Kimya | |||
|---|---|---|---|
| Sondaj No | Rok No | Metraj | ARGETEST laboratuvarına giden numune (Adet) |
| CVR-1_1 | 21.00 | 5 | |
| CVR-1 | CVR-1_2 | 10.00 | 2 |
| CVR-1_3 | 25.00 | 6 | |
| CVR-1_4 | 10.00 | 2 | |
| CVR-1_5 | 10.00 | 2 | |
| CVR-1_6 | 31.00 | 8 | |
| CVR-2_7 | 10.00 | 2 | |
| CVR-2_8 | 15.00 | 3 | |
| CVR-2_9 | 21.00 | 5 | |
| CVR-2_10 | 10.00 | 2 | |
| CVR-2 | CVR-2_11 | 10.00 | 2 |
| CVR-2_12 | 21.00 | 5 | |
| CVR-2_13 | 21.00 | 4 | |
| CVR-2_14 | 10.00 | 2 | |
| CVR-2_15 | 25.00 | 6 | |
| CVR-3 | CVR-3_16 | 20.00 | 7 |
| Toplam | 270.00 | 63 |
Çalışma alanında, 3 adet sondaj temsili için 16 lokasyonda toplamda 270.00 m delici rok çalışması yapılmıştır (Tablo 6).
| Tablo 6 Ruhsat Sahasındaki Sondajlara Ait Bilgiler | ||
|---|---|---|
| Sondaj No | Rok No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | Başlama Tarihi- Bitiş Tarihi | Delici Rok Çapı (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| CVR-1_1 | 0 | 90 | 21.00 | |||
| CVR-1_2 | 0 | 90 | 10.00 | 28.12.2023 | ||
| CVR-1_3 | 25.00 0 90 |
|||||
| CVR-1 | CVR-1_4 | 0 | 90 | 10.00 | 89 | |
| CVR-1_5 | 0 | 90 | 10.00 | 02.01.2024 | ||
| CVR-1_6 | 0 | 90 | 31.00 | |||
| CVR-2_7 | 0 | 90 | 10.00 | |||
| CVR-2 | CVR-2_8 | 0 | 90 | 15.00 | ||
| CVR-2_9 | 0 | 90 | 21.00 | 03.01.2024 | ||
| CVR-2_10 | 0 | 90 | 10.00 |
| Sondaj No | Rok No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | Başlama Tarihi- Bitiş Tarihi | Delici Rok Çapı (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| CVR-2_11 | 0 | 90 | 10.00 | |||
| CVR-2_12 | 0 | 90 | 21.00 | |||
| CVR-2_13 | 0 | 90 | 21.00 | |||
| CVR-2_14 | 0 | 90 | 10.00 | 04.01.2024 | ||
| CVR-2_15 | 0 | 90 | 25.00 | |||
| CVR-3 | CVR-3_16 | 0 | 90 | 20.00 | ||
| Toplam | - | - | 270.00 | - | - |
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, Adana İli Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köy sınırları içinde yer alan ER: 3063757 numaralı ruhsat alanı boyunca görülmektedir. Bölgede mostra veren ve ekonomik değere sahip olan beyaz, bej renkli kireçtaşı bloklarının endüstriyel hammadde olarak işletilmesi düşünülmektedir.
Kireçtaşları, kimyasal bileşimi CaCO3 olan bir sedimanter kayaç olup, oluşumu denizel veya gölsel olabilmektedir. Ülkemizde alansal yayılım olarak en fazla bulunan kayaç türünü oluşturmaktadır. Kireçtaşları, başta beton agregası ve kireç agregası olmak üzere, farklı mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır.
Söz konusu kireçtaşlarının işletilmesine yönelik bir dizi çalışma yürütülmekte olup, bunlardan biri de jeoteknik çalışmadır. Öncelikle ruhsat sahasında yer alan kireçtaşlarının fiziksel, jeomekanik ve malzeme özellikleri belirlemeye yönelik laboratuvar deneyleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen laboratuvar verileri ışığında kireç agregası olarak kullanılamayan <30 mm boyutundaki kireçtaşlarının, agrega olarak kullanımına yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca ruhsat alanında planlanan, açık işletme ocağına yön vermek için mevcut veriler ışığında şev stabilite değerlendirmeleri yapılmıştır.
Kaynak tahmini çalışmaları, iş bu raporun arama faaliyetleri bölümünde detayları verilmiş olan arama çalışmalarına dayandırılmıştır. Daha önce Vişne Madenciliğin yapmış olduğu çalışmalar baz alınarak malzemenin özgül ağırlığı 2.64 ton/ m3 olarak alınmıştır. Piyasa şartlarına bağlı olarak kireç agregası genel parametreleri malzeme kalitesi için belirleyici parametre olarak raporda kullanılmıştır.
Sadece işletme izni olan alanda yapılan çalışma, ruhsat sınırları ile eşleştirilmiş olup, sahanın diğer bölgeleri hesaba katılmamıştır.
Kaynak tahmini amacıyla drone ile ölçülen mevcut topografya ile ruhsat sınırı baz alınarak kaynak tahmin doğrulama çalışması yapılmıştır.
Sahada devam etmekte olan üretim faaliyetlerinde mevcut durum ölçümleri model içerisine yerleştirilmiştir.
Beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) bloklarının kalınlık ve kalite değerler değişimlerinin istatistiksel ortalaması yapılmıştır.
Kireçtaşı altı (şeyl, çakıltaşı, çamurtaşı, kumtaşı, killi kireçtaşı seviyeleri) ve üstü birimlerin (yol dolgusu, stok malzemesi) haritaları oluşturulmak kaydı ile model ile uyumu kontrol edilmiştir.
Rapora konu hammadde masif kitle olduğundan ve üretilen her malzeme, kırılıp, boyutlandırıldıktan sonra pazara sunulacak ürün elde edildiğinden herhangi bir tenör/ kalite değerlendirilmesine tabii tutulmamıştır.
Oluşturulan modelleme çalışmaları kapsamında yoğunluk interpolasyonu yapılmamaktadır.
Yoğunluk, Vişne Madenciliğin daha önce yapmış olduğu çalışmalar baz alınarak 2.64 ton/ m3 olarak alınmıştır.
3 Adet sondajı (270.00 m) temsil eden, 16 adet lokasyonda delici rok ile delik tozu numune alımı gerçekleştirilmiştir. Rok lokasyonları arası mesafeler 15.00 ile 98.00 metre aralığındadır. Rok çalışmaları, Vişne Madenciliğin isteği doğrultusunda mevcut şev üzerinde gerçekleştirilmiş olup, delik tozu numune alımı analiz sonuçları dikkate alınarak, jeolojik ve kaynak model çalışmaları yürütülmüştür. Bu nedenle kaynak modelde kullanılan sayısal parametreler (analizler dışında), yüzey çalışmaları ve Vişne Madenciliğin daha önceki çalışmaları dikkate alınarak belirlenmiştir.
Sahada gerçekleştirilen kaynak tahmini çalışmalarında belirlenen kireçtaşı cevheri kaynak olarak değerlendirilmiştir. Ruhsatın izin alanında mevcut toplam ölçülmüş kaynak 7.047.039 m3 olarak tahmin edilmektedir Hesap işlemlerinde sahada termin planlanan basamakların oluşturulduğu alan ve ruhsat sınırı dikkate alınmıştır (Tablo 7).
| Kaynak Sınıfı | Hacim (m³) | Miktar (Ton) | Ortalama Yoğunluk (ton/ m³) | |
|---|---|---|---|---|
| KAYNAK | Ölçülmüş | 7.047.039 | 18.604.182,96 | 2.64 |
Vişne Madencilik sahasındaki mevcut rezerv tahmini çalışmalarında esas alınan parametreler aşağıda sunulmaktadır:
Şekil 4 Ruhsat sınırı, rok lokasyonları ve ocak dizaynı.
Rezerv tahmininde birçok veri incelenerek çalışmalar yapılmıştır. Kaynak çalışmasından rezerve geçiş aşamasında aşağıda sunulan hususlar değerlenirmiştir.
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\hspace{1.5cm}\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{ARAMA}}
$$
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Kireçtaşı | 2.269.483 m³ |
| Basamak Genişliği | 3 m | Stok ve yol dolgusu | 371.608 m³ |
| Basamak Şev Açısı | 70° ve 85° | Şeyl, çakıltaşı, çamurtaşı, kumtaşı, killi kireçtaşı |
331.149 m³ |
| Genel Şev Açısı | 54° ve 65° | ||
| Basamak Sayısı | 13 | Toplam Hacim | 2.972.240 m³ |
Şekil 5. Kireçtaşı hacim görseli.
Şekil 6 Toplam hacim görseli.
Bu çalışmaların amacı, inceleme alanına hâkim olan litolojileri tanımlayarak yeraltı jeolojik yapısını ortaya çıkarmak, kaynak tahmini yapmak ve hammaddenin niteliğini belirlemektir. Buna göre ruhsat sahasından elde edilecek hammadde (kireçtaşının) miktarı;
Ocaktan patlatma sonrası ekskavatör ile yükleme yapılan malzeme tesislere beslenmektedir. Tesise saatte 250 ton malzeme beslenmektedir. Besleyici ızgaralardan ilk eleme işleminden geçen malzeme bypass eleğinde elendikten sonra ayrıştırılmaktadır. Çeneli kırıcıda kırma işleminden geçen tüvenan malzeme ise 30- 60 mm ve 60-120 mm boyutlarında ön elekten ayrıştırılmaktadır. Geriye kalan malzeme ise agrega ve kum üretiminde değerlendirilmektedir. Kireç üretiminde 30- 60 mm ve 60- 120 mm boyutlarındaki ürünler kullanılmaktadır.
Çıkarılan hammaddenin cevher hazırlama işlemi (kırılıp elenmesi) sonrasında ürünlerin %65'i 30- 120 mm boyutundaki fırıntaşı, %10'u Bypass malzeme ve geriye kalan %25'i ise Agrega- Kumu olarak değerlendirilebilecektir.
Kırma- eleme tesisinde kalkerin boyutlandırılması esnasında elek altı (bay-pas) malzeme olarak isimlendirilen pasa malzeme oluşacaktır. Oluşacak pasa malzeme çevre belediyelerden ve resmi dairelerden, yakın çevre mahalle muhtarlıklarından gelen talep doğrultusunda, bedelsiz olarak verilecek, dolgu amaçlı satışa sunulacak ve üretimi tamamlanan ocak basamaklarında rehabilitasyon çalışmalarında dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır.
Ruhsat sahasına yönelik 2020 tarihli "ÇED Gerekli Değildir Kararına" esas hazırlanan "Nihai Proje Tanıtım Dosyasında" yer alan ve aşağıda belirtildiği şekilde patlatma paternine ilişkin taahhütte bulunulmuştur.
Patlatma faaliyetlerine ilişkin olarak 08.06.2023- 25.05.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan 2023/ 18 numarası "Patlayıcı Madde Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi" bulunmaktadır (Tablo 9; EK 6).
| BİR ATIMDAKİ TÜKETİMLER | ||
|---|---|---|
| Bir Atımdaki Tüketim | 5.000 | m3/atım |
| AN-FO | 3.400 | kg/atım |
| Dinamit | 104 | kg/atım |
| Elektriksiz Kapsül | 160 | adet/atım |
| Elektriksiz Kapsül | 3 | adet/atım |
| Sıralar Arası Geçilme Kapsülü | 4 | adet/atım |
| Fitil (Sadece ön kesme uygulamaları için) | - | m/atım |
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||
| Delik Sayısı | 80 | adet/atım |
| PROJENİN TOPLAM PATLAYICI MADDE MİKTARI | ||
| AN- FO | 408.000 | kg/yıl |
| Dinamit | 12.480 | kg/yıl |
| Elektriksiz Kapsül | 16.080 | adet/yıl |
| Elektriksiz Kapsül | 360 | adet/yıl |
| Sıralar Arası Geçilme Kapsülü | 480.000 | adet/yıl |
| Fitil (Sadece ön kesme uygulamaları için/ Uygulanması Durumunda) | - | m/yıl |
Tablo 9 Patlama Paternine İlişkin Taahhüt
Faaliyet alanının yaklaşık 200 m kuzeyinden demiryolu geçmektedir. Faaliyet alanının batısından Çokcapınar- Sirkeli Köy yolu geçmektedir. Faaliyet alanının 100 m kuzeyinden Adana- Osmaniye E-90 Otoyolu geçmektedir. Faaliyet alanının 600 m kuzeyinden Ceyhan Otoyolu geçmektedir. Nakliye için bu ulaşım yolları kullanılmaktadır.
Ruhsat sahasında kalker ocağında üretilen cevher boyutlandırılmak üzere aynı ruhsat sahası dahilinde yer alan "Kırma Eleme Tesisine" iletilmektedir.
Kırma- eleme tesisinde üretilecek fırın taşı ve mıcır ürün bunkerlerinden direk yüklenip sevk edileceği gibi gerekmesi durumunda stok sahasına taşınıp, depolandıktan sonra da yüklenerek sevk edilebilmektedir.
Faaliyette kalker üretimi gerçekleşecek ve kırma- eleme tesisinde boyutlandırılıp sınıflandırıldıktan sonra Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş.' ye ait kireç üretim tesisinde kullanılmak üzere nakledilecektir. Boyutlandırılmış sınıflandırılmış kalkerin piyasaya satışı da planlanmaktadır.
Adana ili ve bölgesinde son zamanlarda artan deprem riskine karşı, bölgedeki çürük ve riskli konutların yenilenmesine ve hızla artan nüfustan dolayı yeni konut yapımı ihtiyacı bulunmaktadır.
Maden sahasında insan sağlığı açısından risk taşıyacak işlem toz solumak ve gürültüye maruz kalmaktır. Kalkerin içeriğindeki silis ve ortamdaki toz partikülleri meslek hastalıklarına, gürültü de duyma kayıplarına neden olabilmektedir. Üretim faaliyetleri esnasında toz kontrol altında tutulacak ve gürültü kontrolü için makine- ekipmanların düzenli bakım- onarım çalışmaları yapılacağı, toz ve gürültü için gerekli görülen yerlerde kişisel koruyucu ekipman kullanılacağı ÇED sürecinde beyan ve taahhüt edilmiştir.
Ayrıca faaliyetler esnasında iş kazası riski bulunmaktadır. Faaliyetler esnasında kaza riski taşıyan durumlar aşağıda açıklanmıştır;
Mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyetler kapsamında mevzuatlar kapsamında gerekli tüm güvenlik önemler alınarak iş sağlığı ve güvenliği uzmanı gözetiminde üretimler gerçekleştirilmektedir.
İşletme faaliyetleri kapsamında; "Acil Durum Eylem Planı" ve "Risk Değerlendirmesi" raporları hazırlanmıştır. Faaliyet gösteren tüm birimlerde Acil Durum Ekipleri yasal mevzuata uygun olarak çalışan sayısı gerektiği şekilde oluşturulmuş ve tüm ekip üyelerine gerekli eğitimler verilmiştir. Düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda tatbikatlar gerçekleştirilmektedir.
Ruhsat sahasının tamamına yönelik 1993 öncesi faaliyetlere başlanması sebebi ile 2006 tarihli "ÇED Muafiyet "kararı alınmıştır.
17.02.2017 tarih ve 1587 sayılı yazı ile de geçmişte alınan ocak ÇED Muafiyet kararı kapsamında maksimum üretim kapasitesinin 672.000 ton/ yıl için geçerli olduğu belirtilmiştir.
İlerleyen süreçte maden ocağı üretim kapasitesinin yıllık 1.5 milyon tona yükseltilmesi için "72839 Ruhsat Numaralı (3063757 Erişim Numaralı) Maden Sahası II-A Grubu Maden (Kalker) Ocağı Kapasite Artışı" projesi planlanmış ve bu doğrultuda yapılan başvuru sonucunda 06.07.2020 tarih ve 1210 sayılı belge ile ÇED Gerekli Değildir Kararı alınmıştır.
ÇED karar yazıları EK 6' da yer almaktadır.
Mevcut durumda maden sahasına yönelik 29.07.2021- 29.07.2026 tarihleri arasında geçerliliği olan ve geçerliliği devam eden "Hava Emisyon Konulu Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır.
Üretim faaliyetleri kapsamında açılan ve/veya devam eden ocak alanında herhangi bir kaynak, göze vb. su kaynağı bulunmamakta olup dolayısıyla herhangi bir susuzlaştırma işlemi gerçekleştirilmemektedir.
Faaliyetin tüm aşamalarında meydana gelecek evsel nitelikli atık suların bertarafında;
İşletme kapsamında iş makinelerinin bakım- onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmaya devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılacaktır.
Atık yağlar ile ilgili olarak; 21.12.2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren" Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği Madde 8";
✓ Farklı gruplardaki atık yağları birbirleriyle, su, çözücü, toksik, tehlikeli ve/ veya diğer maddelerle/ atıklarla karıştırmamakla,
✓ Ek-1'de yer alan gruplara göre atık yağlarını kaynağında ayrı biriktirmek ve Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 13. maddesindeki hükümler doğrultusunda geçici depolama alanı kurmakla,
Ayrıca; bu Yönetmelik hükümlerine göre, atık motor yağları dâhil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu ortaya çıkan atıklar çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılmamakta veya yenisi ile değiştirilmekte ve depolanmaktadır. Oluşan atık yağlar sızdırmasız atık yağ kaplarında biriktirilerek T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre izni ve çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilmektedir.
Vişne Madencilik Çukurova Şubesi adına düzenlenen 14.01.2021-14.01.2026 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 2021-68 numaralı Motor Yağı Değişim Noktası İzin Belgesi bulunmaktadır (EK 6).
Proje kapsamında oluşan evsel katı atıklar 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetimi Yönetmeliği" hükümlerine uygun olarak şantiye alanında bulundurulan ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarına veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Değerlendirilebilir ambalaj atıkları kâğıt, cam, plastik, metal şeklinde ayrıştırılacak ve ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarında veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Daha sonra bu atıklar 27.12.2017 sayılı ve 30283 sayılı (Değişik: 13.03.2020 tarih ve 31067 sayılı) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine" göre T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından lisanslı geri dönüşüm/geri kazanım tesislerine gönderilmektedir.
Kullanılan iş makinelerinin bakım- onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmasına devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı ÇED alanı içerisinde zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılmaktadır.
Projede tehlikeli atık oluşması durumunda; üretilen atıklarla ilgili kayıt tutulacak, atığın gönderileceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun ambalajlama ve etiketleme yapılmaktadır. Oluşması muhtemel kontamine atıklar lisanslı bertaraf tesislerine ulaştırılmak üzere lisanslı taşıyıcı firmalara teslim edilmekte; tehlikeli atıkların toprak, yüzeysel veya yeraltı suyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenmektedir. Tehlikeli atıklar lisanslı taşıyıcılar vasıtasıyla "Çevre Lisanslı" bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf edilmektedir.
Proje kapsamında meydana gelen atıkların yönetimi konusunda;
✓ 02.04.2015 tarih ve 20814 sayılı (Değişik: 23.03.2017 tarih ve 30016 sayılı) Resmi Gazete de yayımlanan "Atık Yönetimi Yönetmeliği",
ve Çevre Kanunu uyarınca çıkarılan ilgili diğer tüm mer'i mevzuat hükümlerine riayet edilmektedir.
İşletme kapsamında oluşan tehlikeli atıkların insan ve çevreye sağlığına olabilecek olası etkilerine karşı Vişne Madencilik tarafından "Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Mali Sorumluluk Sigortası" yaptırılmıştır. Söz konusu poliçe her yıl güncellenmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
İşletme alanına en yakın hassas alıcı konut 500 metreden uzak konumda yer almaktadır. Mevzuat gereği açık alanda gerçekleştirilen ve gürültüye sebebiyet veren faaliyetler için yerleşim yerlerinin mesafesi önem arz etmektedir. Yakın konumda yerleşim yeri olmaması ve etkileşim bulunmaması sebebi ile gürültü konulu "Çevre İzninden" muaf olunmuştur. Maden sahasında "Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği" hükümlerine uygun hareket edilmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
Maden ocağından gerçekleştirilen patlatma milisaniyeli ve gecikmeli olarak gerçekleştirilmekte ve patlatma öncesinde ocak aynasının üstü ve önü su ile spreylenmektedir.
Yollarda ve depolama alanlarında mevsim koşullarına bağlı olarak sulama arazı ile düzenli olarak nemlendirme yapılmaktadır. Yine kırma eleme tesisinde pulverize su sistemi ile cevher nemlendirilmekte böylelikle ince tozların atmosfere karışması engellenmektedir. Nakliye için kullanılan kamyonların üzerleri branda ile kapatılmakta, böylelikle nakliye esnasında cevherin araç üzerinden savrulması engellenmektedir.
Maden sahası yerleşim yerlerinden bakıldığında öngörünüm alanında kalmamaktadır. Bu minvalde görüntü kirliliği yaratmamaktadır.
Akdeniz iklimi yazın sıcak ve kurak, kışın ise serin ve oldukça yağışlı bir özellik taşır. Yaz dönemindeki kuraklık nedeniyle vejetasyondaki canlanma kış dönemine kaymıştır. Bölgede
yaprak döken bitki türleri yerine her dem yeşil türler baskındır. Akdeniz ikliminin hakim olduğu yerlerde ormanların yerini alan maki formasyonu ince gövdeli, sert, bazen kenarları dikensi, her dem yeşil yapraklı, bodur çalı görünüşlü ya da ağaççık şeklindeki bitki toplulukları, garip formasyonunu ise toprak şartlarının daha elverişsiz, eğimlerin daha fazla ve yağışların daha az olduğu kesimlerde ayrıca makilerin tahrip olduğu sahalarda yer alan oldukça kurakçıl bitki toplulukları oluşturmaktadır.
Yapılan çalışmalar neticesinde proje etki alanında tespit edilen türler ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında değerlendirilmiş olup, koruma altına alınmış ve nesli tükenme tehlikesi altında olan tür bulunmamaktadır.
Yapılan çalışmalara göre proje iki yaşamlı, sürüngen ve kuş türlerinin populasyonları üzerinde mevcut etkiler dışında yeni bir tehdit unsuru oluşturmayacaktır. Fauna elemanlarından hareket etme yeteneğine sahip olanlar her an faaliyet alanında görülebileceği için, hareketli fauna türlerine herhangi bir zarar verilmemesi amacıyla görevli personele gerekli uyarılar yapılacaktır. Fauna türleri özellikle zarar görecek türler olmayıp, inşaat ve işletme aşamasında, ortamdaki gürültü ve hareketlilikten dolayı, bulundukları habitatları terk ederek, çevredeki daha uygun alternatif yaşam alanlarına çekileceklerdir. Yukarıda belirtilen faunanın ülkemizde geniş yayılış göstermesi ve bu türlerin ekosistemde şu an için herhangi bir tehlike arz etmemesi sebebiyle projenin işletilmesinde bir engel oluşturmamaktadır.
Akdeniz bölgesinde vejetasyon, deniz seviyesinden itibaren dağların yüksek kısımlarına doğru farklı vejetasyon katlarından meydana gelir. Az yağışlı yarı- kurak bir Akdeniz ikliminde son gelişim devresi olan kara çam veya tüylü meşe ormanlarının büyümesine uygundur. Burada toprak çok az zenginleşmiştir, su durumu ve nem değişmez. Böylece vejetasyon iklimle denge haline gelmiştir, yani stabil olmuştur.
Faaliyet tamamlandıktan sonra pasa malzeme rehabilitasyon çalışmalarında kullanılacak, boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar oluşacak pasa malzeme ile doldurulacaktır. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Faaliyet sona erdikten sonra arazi tesviye edilecektir. Sahada atık ve artık bırakılmayacaktır. Oluşması muhtemel atık ve artıklar "Çevre Kanunu" ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca bertaraf edilecek ve değerlendirilecektir. Kalker duraylı bir malzeme olduğu için, şevler doğal olarak duraylı halde olacaktır. Faaliyet alanında herhangi bir boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar pasa malzeme doldurularak düzlenecek ve üzerine toprak serilecektir. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Proje kapsamında istihdam sağlanan personelin çoğu bölgeden sağlanmaktadır. İşgücüne yapılan katkı ile ekonomik iyileşmeye katkı sağlanmakta ve bölgenin ekonomik açıdan kalkınmasına destek olunmaktadır.
Rapora konu ruhsat sahasının hâlihazırda ilk yatırım maliyetleri tamamlanmıştır. Sahada üretim faaliyetleri devam etmektedir. Ruhsat sahası dahilinde kırma-eleme tesisi bulunmaktadır. Bu kapsamda yatırım faaliyetleri tamamlandığı için finansal analiz yapılırken yatırım maliyeti hesapları ve başa baş noktası analizi yapılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Proje yatırım maliyetlerini karşılamış ve ekonomik olarak kar eden bir işletmedir.
Sahada II-A grubu kalker üretimi yapılmaktadır. Proje kapsamında üretilen tüvenan malzemenin bir kısmı yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine beslenmektedir. Burada malzeme nihai ürün proses işlemlerinden sonra piyasaya arz edilmektedir. Elde edilen nihai ürünlerin yüzde dağılımı aşağıda (Tablo 10 ve Şekil 7) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (%) |
|---|---|
| Mıcır | %25,00 |
| Bypass | %10,00 |
| Fırın Taşı | %65,00 |
| Toplam | %100,00 |
Şekil 7 Nihai agrega ürünlerin dağılımı (%).
Proje kapsamında yıllık üretim kapasitesi 672.000 tondur. Bu kapsamda üretilen ürünlerin %'de dağılımına göre yapılan değerlendirme kapsamında satışa arz edilecek malzemenin tonajları aşağıda (Tablo 11 ve Şekil 8) verilmiştir.
| Tablo 11 Nihai Agrega Ürünlerin Üretimi (ton) | ||
|---|---|---|
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|
| Mıcır | 168.000,00 |
| Bypass | 67.200,00 |
| Fırın Taşı | 436.800,00 |
| Toplam | 672.000,00 |
Şekil 8 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton).
Proje kapsamında piyasa arz edilen ürünlerin 2023 yılı fiyat ortalamaları fatura bedelleri üzerinden hesaplanmıştır. Bu kapsamda 2024 yılı fiyat ortalaması henüz oluşmadığı için güncel fiyatlar üzerinden satış fiyatları belirlenmiştir (Tablo 12).
| Tablo 12 Nihai Agrega Ürünlerin Satış Fiyatları-2024 | |
|---|---|
| Üretilen Ürünler | Satış Fiyatı (TL) |
|---|---|
| Mıcır | 150,00 |
| Bypass | 65,85 |
| Fırın Taşı | 107,31 |
Proje kapsamında 2032 yılına kadar gelir hesabı yapılırken gelecek yılların satış fiyatları için ortalama artışın yaklaşık %42 oranında (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) olması beklenmektedir. Bu kapsamda hazırlanan "Gelir Nakit Akış Tablosu" aşağıda (Tablo 13 ve Şekil 9) verilmiştir.
Mevcut işletme ruhsatı süresi ve izin alanına göre hesaplanan rezerv değerine göre (5.991.435,12 ton); yıllık 672.000 tonluk üretime göre yaklaşık 9 yıllık bir işletme ömrü öngörülmektedir.
| Yıllara Göre Nakit Akışı | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıl | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
| Mıcır Satış Fiyatı (TL) | 150,00 | 213,00 | 302,46 | 429,49 | 609,87 | 866,02 | 1.229,75 | 1.746,24 | 2.479,66 |
| Bypass Satış Fiyatı (TL) | 65,85 | 93,51 | 132,78 | 188,54 | 267,73 | 380,18 | 539,86 | 766,60 | 1.088,57 |
| Fırın Taşı Satış Fiyatı (TL) | 107,31 | 152,39 | 216,39 | 307,27 | 436,32 | 619,58 | 879,80 | 1.249,32 | 1.774,03 |
| Gelir | |||||||||
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 25.199.665,18 | 35.783.524,55 | 50.812.604,86 | 72.153.898,90 | 102.458.536,44 | 145.491.121,75 | 206.597.392,88 | 293.368.297,89 | 416.582.983,00 |
| Bypass Satış Geliri (TL) | 4.425.040,44 | 6.283.557,42 | 8.922.651,53 | 12.670.165,18 | 17.991.634,55 | 25.548.121,06 | 36.278.331,91 | 51.515.231,31 | 73.151.628,47 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 46.874.492,68 | 66.561.779,61 | 94.517.727,05 | 134.215.172,41 | 190.585.544,82 | 270.631.473,64 | 384.296.692,57 | 545.701.303,45 | 774.895.850,89 |
| Toplam (TL) | 76.499.198,29 | 108.628.861,58 | 154.252.983,44 | 219.039.236,49 | 311.035.715,81 | 441.670.716,45 | 627.172.417,36 | 890.584.832,65 | 1.264.630.462,36 |
| Genel Toplam (TL) | 4.093.514.424,43 |
Şekil 9 Gelir nakit akış grafiği.
İşletme giderlerinin hesabı 2023 yıl sonu maliyetleri göz önüne alınarak hesaplanmıştır. Sadece beklenmeyen giderler toplamın %10'u olarak alınmıştır. Giderlerin ilerleyen yıllarda ortalama %42'lik artış (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) göstereceği öngörülmüştür (Tablo 14, Tablo 15, Şekil 10 ve Şekil 11).
| 2024 Yılı Giderler | |
|---|---|
| Gider Türü | Tutar (TL) |
| Patlayıcı Madde | 3.975.100,37 |
| Akaryakıt Gideri | 7.453.515,37 |
| Elektrik Gideri | 3.347.016,49 |
| Tamir Bakım İaşe Servis | 5.050.824,27 |
| Personel Gideri | 17.297.345,95 |
| Malzeme Gideri | 2.554.177,96 |
| Çeşitli Giderler | 1.201.352,78 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar | 294.820,25 |
| Amortisman | 1.057.101,60 |
| Ruhsat Bedeli | 147.787,00 |
| Devlet Hakkı | 3.824.959,91 |
| Nakliye | 16.501.693,47 |
| Ara Toplam | 62.707.719,42 |
| Beklenmeyen Giderler | 6.270.771,94 |
| Toplam | 68.978.491,36 |
Tablo 14 2024 Yılı Tahmini Giderler
Şekil 10 Gider türlerinin dağılımı.
| Gider Türü | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 3.975.100,37 | 5.644.642,52 | 8.015.392,38 | 11.381.857,18 | 16.162.237,19 | 22.950.376,81 | 32.589.535,07 | 46.277.139,80 | 65.713.538,51 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 7.453.515,37 | 10.583.991,82 | 15.029.268,38 | 21.341.561,10 | 30.305.016,77 | 43.033.123,81 | 61.107.035,81 | 86.771.990,85 | 123.216.227,01 |
| Elektrik Gideri (TL) | 3.347.016,49 | 4.752.763,41 | 6.748.924,05 | 9.583.472,15 | 13.608.530,45 | 19.324.113,24 | 27.440.240,79 | 38.965.141,93 | 55.330.501,54 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 5.050.824,27 | 7.172.170,47 | 10.184.482,06 | 14.461.964,53 | 20.535.989,63 | 29.161.105,27 | 41.408.769,49 | 58.800.452,68 | 83.496.642,80 |
| Personel Gideri (TL) | 17.297.345,95 | 24.562.231,26 | 34.878.368,38 | 49.527.283,10 | 70.328.742,01 | 99.866.813,65 | 141.810.875,38 | 201.371.443,04 | 285.947.449,12 |
| Malzeme Gideri (TL) | 2.554.177,96 | 3.626.932,70 | 5.150.244,43 | 7.313.347,09 | 10.384.952,87 | 14.746.633,08 | 20.940.218,97 | 29.735.110,94 | 42.223.857,53 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 1.201.352,78 | 1.705.920,95 | 2.422.407,75 | 3.439.819,01 | 4.884.542,99 | 6.936.051,05 | 9.849.192,50 | 13.985.853,34 | 19.859.911,75 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 294.820,25 | 418.644,76 | 594.475,55 | 844.155,29 | 1.198.700,51 | 1.702.154,72 | 2.417.059,70 | 3.432.224,77 | 4.873.759,18 |
| Amortisman (TL) | 1.057.101,60 | 1.268.521,92 | 1.522.226,31 | 1.826.671,57 | 2.192.005,88 | 2.630.407,06 | 3.156.488,47 | 3.787.786,17 | 4.545.343,40 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 147.787,00 | 209.857,54 | 297.997,71 | 423.156,74 | 600.882,58 | 853.253,26 | 1.211.619,63 | 1.720.499,87 | 2.443.109,81 |
| Devlet Hakkı (TL) | 3.824.959,91 | 5.431.443,08 | 7.712.649,17 | 10.951.961,82 | 15.551.785,79 | 22.083.535,82 | 31.358.620,87 | 44.529.241,63 | 63.231.523,12 |
| Nakliye (TL) | 16.501.693,47 | 23.432.404,72 | 33.274.014,71 | 47.249.100,88 | 67.093.723,26 | 95.273.087,02 | 135.287.783,57 | 192.108.652,68 | 272.794.286,80 |
| Rehabilitasyon (TL) | 30.260.709,31 | ||||||||
| Ara Toplam (TL) | 62.707.719,42 | 88.811.550,15 | 125.832.476,89 | 178.346.377,47 | 252.849.137,92 | 358.562.683,79 | 508.579.470,25 | 721.487.568,69 | 1.053.938.891,88 |
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 6.270.771,94 | 8.881.155,01 | 12.583.247,69 | 17.834.637,75 | 25.284.913,79 | 35.856.268,38 | 50.857.947,03 | 72.148.756,87 | 105.393.889,19 |
| Toplam | 68.978.491,36 | 97.692.705,16 | 138.415.724,57 | 196.181.015,22 | 278.134.051,71 | 394.418.952,17 | 559.437.417,28 | 793.636.325,56 | 1.159.332.781,07 |
| Genel Toplam | 3.686.227.464,11 |
Şekil 11 Gider türü grafiği.
Ruhsat sahasında 2024 yılı için 17.297.345,95 TL işveren maliyeti öngörülmektedir (Tablo 15).
Akaryakıt giderleri, işletmedeki makineleri ve jeneratörün tükettiği yakıtın litresi ve çalışma zamanına göre hesaplanmıştır. Ruhsat sahasında 2024 yılı için 7.453.515,37 TL maliyet öngörülmektedir. Ayrıca üretilecek fırın taşının yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine nakliyesi içinde 16.501.693,47 TL gider öngörülmektedir (Tablo 15).
İşletmenin elektrik gideri, tesisin kırma-eleme bölümleri ile idari birimlerinde fiili olarak tüketilen elektrik enerjisi esas alınarak hesaplanmıştır. 2024 yılı için 3.347.016,49 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 15).
İşletmedeki makine ekipmanların tamir ve bakım giderleri önemli bir gider olarak görülmektedir. Buna göre yıllık tamir bakım gideri 5.050.824,27 TL olarak hesaplanmıştır (Tablo 15).
Ruhsat sahasında rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılacak işlemler sırasıyla aşağıda maddeler halinde verilmiştir. Proje sonunda rehabilitasyon işlemi için 30.260.709,31 TL gider öngörülmektedir.
Ruhsat sahası için 2024 yılında 147.787,00 TL ruhsat bedeli ödenmiştir (Tablo 15).
Ruhsat sahası için 2024 yılında 3.824.959,91 TL devlet hakkı ödenmesi planlanmaktadır (Tablo 15 ve Şekil 12).
Proje kapsamında yıllara göre hesaplanan Gelir- Gider hesaplamaları aşağıda (Tablo 16
| Yıllar | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 25.199.665,18 | 35.783.524,55 | 50.812.604,86 | 72.153.898,90 | 102.458.536,44 | 145.491.121,75 | 206.597.392,88 | 293.368.297,89 | 416.582.983,00 |
| Bypass Satış Geliri (TL) | 4.425.040,44 | 6.283.557,42 | 8.922.651,53 | 12.670.165,18 | 17.991.634,55 | 25.548.121,06 | 36.278.331,91 | 51.515.231,31 | 73.151.628,47 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 46.874.492,68 | 66.561.779,61 | 94.517.727,05 | 134.215.172,41 | 190.585.544,82 | 270.631.473,64 | 384.296.692,57 | 545.701.303,45 | 774.895.850,89 |
| Toplam Gelir (TL) | 76.499.198,29 | 108.628.861,58 | 154.252.983,44 | 219.039.236,49 | 311.035.715,81 | 441.670.716,45 | 627.172.417,36 | 890.584.832,65 | 1.264.630.462,36 |
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 3.975.100,37 | 5.644.642,52 | 8.015.392,38 | 11.381.857,18 | 16.162.237,19 | 22.950.376,81 | 32.589.535,07 | 46.277.139,80 | 65.713.538,51 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 7.453.515,37 | 10.583.991,82 | 15.029.268,38 | 21.341.561,10 | 30.305.016,77 | 43.033.123,81 | 61.107.035,81 | 86.771.990,85 | 123.216.227,01 |
| Elektrik Gideri (TL) | 3.347.016,49 | 4.752.763,41 | 6.748.924,05 | 9.583.472,15 | 13.608.530,45 | 19.324.113,24 | 27.440.240,79 | 38.965.141,93 | 55.330.501,54 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 5.050.824,27 | 7.172.170,47 | 10.184.482,06 | 14.461.964,53 | 20.535.989,63 | 29.161.105,27 | 41.408.769,49 | 58.800.452,68 | 83.496.642,80 |
| Personel Gideri (TL) | 17.297.345,95 | 24.562.231,26 | 34.878.368,38 | 49.527.283,10 | 70.328.742,01 | 99.866.813,65 | 141.810.875,38 | 201.371.443,04 | 285.947.449,12 |
| Malzeme Gideri (TL) | 2.554.177,96 | 3.626.932,70 | 5.150.244,43 | 7.313.347,09 | 10.384.952,87 | 14.746.633,08 | 20.940.218,97 | 29.735.110,94 | 42.223.857,53 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 1.201.352,78 | 1.705.920,95 | 2.422.407,75 | 3.439.819,01 | 4.884.542,99 | 6.936.051,05 | 9.849.192,50 | 13.985.853,34 | 19.859.911,75 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) |
294.820,25 | 418.644,76 | 594.475,55 | 844.155,29 | 1.198.700,51 | 1.702.154,72 | 2.417.059,70 | 3.432.224,77 | 4.873.759,18 |
| Amortisman (TL) | 1.057.101,60 | 1.268.521,92 | 1.522.226,31 | 1.826.671,57 | 2.192.005,88 | 2.630.407,06 | 3.156.488,47 | 3.787.786,17 | 4.545.343,40 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 147.787,00 | 209.857,54 | 297.997,71 | 423.156,74 | 600.882,58 | 853.253,26 | 1.211.619,63 | 1.720.499,87 | 2.443.109,81 |
| Devlet Hakkı (TL) | 3.824.959,91 | 5.431.443,08 | 7.712.649,17 | 10.951.961,82 | 15.551.785,79 | 22.083.535,82 | 31.358.620,87 | 44.529.241,63 | 63.231.523,12 |
| Nakliye Gideri (TL) | 16.501.693,47 | 23.432.404,72 | 33.274.014,71 | 47.249.100,88 | 67.093.723,26 | 95.273.087,02 | 135.287.783,57 | 192.108.652,68 | 272.794.286,80 |
| Rehabilitasyon (TL) | 30.260.709,31 | ||||||||
| Ara Toplam (TL) | 62.705.695,42 | 88.809.525,15 | 125.830.450,89 | 178.344.350,47 | 252.847.109,92 | 358.560.654,79 | 508.577.440,25 | 721.485.537,69 | 1.053.936.859,88 |
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 6.270.569,54 | 8.880.952,51 | 12.583.045,09 | 17.834.435,05 | 25.284.710,99 | 35.856.065,48 | 50.857.744,03 | 72.148.553,77 | 105.393.685,99 |
| Toplam Gider (TL) | 68.976.264,96 | 97.690.477,66 | 138.413.495,97 | 196.178.785,52 | 278.131.820,91 | 394.416.720,27 | 559.435.184,28 | 793.634.091,46 | 1.159.330.545,87 |
| Kurumlar Vergisi (TL) | 1.880.733,33 | 2.734.595,98 | 3.959.871,87 | 5.715.112,74 | 8.225.973,72 | 11.813.499,04 | 16.934.308,27 | 24.237.685,30 | 26.324.979,12 |
| Kullanılabilir Kar (TL) | 5.642.200,00 | 8.203.787,94 | 11.879.615,60 | 17.145.338,23 | 24.677.921,17 | 35.440.497,13 | 50.802.924,81 | 72.713.055,89 | 78.974.937,37 |
| Toplam Kar (TL) | 305.480.278,14 |
Şekil 13 Gelir- gider grafiği.
Ruhsat sahasında yapılan jeolojik çalışmalar, sondajlar ve oluşturulan kaynak model ile planlanan ocak tasarımı kesiştirildiğine tespit edilen tahmini rezerv miktarı 5.991.435,12 tondur. Bu miktarın cevher hazırlama işlemine tabi tutulması sonucunda mevcut işlem tecrübelerine göre elde edilecek ürün boyutlarına bağlı dağılımı aşağıda verilmiştir (Tablo 17).
| Ürünler | (%) Dağılımı | Rezerve Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|---|
| Mıcır | 25,00 | 1.497.858,78 |
| Bypass | 10,00 | 599.143,51 |
| Fırın Taşı | 65,00 | 3.894.432,83 |
| Toplam | 100,00 | 5.991.435,12 |
| Ürünler | Ortalama Satış Fiyatı (TL) | Değeri (TL) |
|---|---|---|
| Mıcır | 150,00 | 224.675.831,77 |
| Bypass | 65,85 | 39.452.890,88 |
| Fırın Taşı | 107,31 | 417.924.823,95 |
| Toplam | 682.053.546,60 |
Yapılan hesaplamalar kapsamında toplam rezervin güncel değeri 682.053.546,60 TL olarak belirlenmiştir.
Gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri ile bugün yapılacak yatırımın maliyeti karşılaştırılarak yatırım kararı verilebilir. Eğer gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri, bugün yapılacak yatırımın maliyetinden daha fazla ise bu durumda beklentiler gerçekleşirse ilgili yatırımın kârlı bir yatırım olacağı anlaşılmaktadır. Tam tersi durumda yani yatırım maliyetinin gelecekteki nakit akışının bugünkü değerinden daha fazla olması durumunda ise ilgili yatırımın zarar eden bir yatırım olduğu kolayca tespit edilebilmektedir (Şekil 14).
Şekil 14 NBD grafiği.
İş bu rapor, MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından, Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A. Ş. için Adana İli, Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köyü dahilinde bulunan Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı II- A grup ruhsat sahasının kaynak, rezerv, yatırım, işletme giderleri, gelir, proje ve fizibiliteye ait değerlerin ortaya konularak değerlendirilme çalışmasını kapsamaktadır. Bu çalışmaya temel olan ruhsat sahasına ilişkin veriler Vişne Madencilik tarafından sağlanmıştır.
Bu rapor, Vişne Madencilik' in belirlediği kapsam doğrultusunda, sağlanmış olduğu ruhsat bilgileri ve belgeler temel alınarak UMREK 2023 koduna uygun olarak hazırlanmıştır. Bu bilgi ve belgelerin yanlışlığından veya eksikliğinden kaynaklı oluşabilecek hata ve risklerden MİTUS sorumlu değildir.
MİTUS Arama ve Proje A. Ş. tarafından hazırlanan bu raporun ve bu raporla birlikte gelen verilerin telif hakkı (ve tüm hakları) saklı olup, ulusal ve uluslararası kanunlarla korunmaktadır. Telif hakkı sahibinin mülkiyetinde ve tasarrufunda olan üçüncü şahıs raporları gibi bu belgeyi oluşturan herhangi bir bölüme ait telif hakkı, belge içerisinde bu şekilde belirtilmiş olup, MİTUS 'un doğru, güvenilir veya tam olmadığını düşünmesi için bir neden bulunmamasına rağmen MİTUS tarafından bağımsız olarak kontrol edilmemiş veya doğrulanmamıştır. Bu belgede yer alan ileri dönük tüm ifadeler, öznel yargı ve analiz içermekte olup, çoğu MİTUS 'un kontrolünün ve belki de bilgisi dışında olan belirsizliklere, risklere ve beklenmedik durumlara tabidir. MİTUS, yalnızca bu belgenin yayınlandığı tarih itibariyle görüşlerini belirtmekte, MİTUS 'un stratejilerinin başarısını varsaymakta ve önemli düzenleyici, ticari, rekabetle ilgili ve ekonomik belirsizliklere ve risklere maruz kalmaktadır. İleride gerçekte meydana gelecek olaylar, ileriye dönük ifadelerden ve ileriye dönük ifadelerin esas aldığı varsayımlardan önemli ölçüde farklı olabilir. Bu belgenin alıcıları veya alıcılar, söz konusu ileriye dönük ifadeleri gereksiz yere esas almamaları konusunda uyarılır. MİTUS, bu rapordaki bilgilerin, belgenin yayınlandığı tarih itibariyle doğru, güvenilir veya eksiksiz olduğunu beyan veya taahhüt eder. Ancak herhangi bir bilginin güncellenmesi veya bu belge yayınlandıktan sonra bariz hâle gelebilecek herhangi bir hatanın veya eksikliğin giderilmesi konusunda sorumluluk üstlenmez. Kanunların izin verdiği ölçüde MİTUS Arama ve Proje A. Ş. ve yöneticileri, çalışanları, ilgili tüzel kişileri ve temsilcileri, alıcının veya başka birinin, bu raporun veya bilgilerin yayınlandığı tarihten sonra herhangi bir kullanım veya esas alma durumundan veya bunlarla bağlantılı olarak kaynaklanarak maruz kaldığı tüm zararlar veya kayıplar ile ilgili doğrudan, dolaylı veya sonuca bağlı hiçbir sorumluluk kabul etmez.
Proje kapsamında görev alan ve katkıda bulunan personellerine ait liste aşağıda sunulmuştur (Tablo 19).
| YETKİLİ | ÜNVANI | UZMANLIK |
|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Arama- Yetkin Jeolog |
Jeoloji Yüksek Mühendisi, MAusIMM, QP, UMREK/ Yetkin Kişi |
| Koray TANRIVERDİ | Yönetim Kurulu Üyesi- İcra Direktörü | Maden Mühendisi |
| İlker ERSOY | Yönetim Kurulu Üyesi- Genel Müdür Proje |
Maden Mühendisi |
| Şebnem ÖZBEK | Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı |
Jeoloji Mühendisi |
| Elif KESKİN | Proje ve Raporlama Uzmanı- Kıdemli Jeolog |
Jeoloji Mühendisi |
| Mine NAMLİ Çevre Proje Müdürü |
Çevre Mühendisi | |
| Tolga BAYRAK Maden Hakları Müdürü |
Maden Mühendisi | |
| M. Uğur ELDEM | CBS Proje Müdürü | Maden Mühendisi |
| Serkan YAYLALI | CBS ve Maden Planlama Uzmanı | Maden Mühendisi |
| Mehmet Avni TAPTIK | Kıdemli Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Merve ABAKAY | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Fatih ARIFİKİR | Arazi Jeoloğu | Jeoloji Mühendisi |
| Özgül BOYUNEĞMEZ Arazi Jeoloğu |
Jeoloji Mühendisi | |
| Cüneyt ŞEN | Prof. Dr./ KTÜ- Jeoloji Müh. Bölümü | Mineraloji- Petrografi |
| İsmail DİNÇER | Prof. Dr. /Nevşehir Hacı Bektaş Veli Ü. Jeoloji Müh. Bölümü |
Mühendislik Jeolojisi |
Vişne Madencilik ve MİTUS arasında imzalanan sözleşme gereği, ilk saha ziyareti 02.11.2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen saha ziyareti sonucunda çalışma planı yapılarak arazi çalışmaları 06.11.2023 tarihinde başlatılmıştır. Bu kapsamda, 06.11.2023- 20.01.2024 tarihleri arasında jeolojik haritalama, yüzey kayaç örneklemesi (kimyasal analiz) ve jeoteknik örnekleme çalışmaları yapılmıştır. 28.12.2013 Tarihinde Vişne Madencilik' in isteği doğrultusunda başlatılan delici rok ile delik tozu alma işlemi 4.01.2024 tarihinde tamamlanmıştır. (Şekil 15 a, b, c ve d).
Yetkin kişiler çalışmaların tüm aşamalarını kontrol etmişler ve belirli periyotlarda saha ziyaretlerinde bulunmuşlardır. Raporun bölümlerinden sorumlu kişiler, bağlı oldukları uzmanlık alanları ve sorumlu olduğu bölümler Tablo 20' da sunulmuştur.
| Yetkili | Uzmanlık | Sorumlu Olduğu Bölümler | Saha Ziyaret Tarihleri |
|---|---|---|---|
| Deniz GÖÇ | Hepsi | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2 ve 7.3 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Koray TANRIVERDİ | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.4, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.5, 7.6, 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| İlker ERSOY | Planlama- Rezerv | 6.2, 6.3, 6.5, 6.6, 7.2, 7.3, 7.6 ve 7.8 |
05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Şebnem ÖZBEK | Veri doğrulama | 6.1.4 ve 7.1.5 | 05.12.2023- 09.12.2023 03.01.2024- 07.01.2024 |
| Mehmet Avni TAPTIK | Jeoloji- Arazi çalışması | 6.3 ve 7.3 | 06.11.2023- 20.12.2023 |
| Elif KESKİN | Jeoteknik- Arazi Çalışmaları | 6.1, 6.3, 7.1, 7.2, 7.3 ve 7.4 | 06.11.2023- 21.11.2023 05.12.2023- 20.12.2023 03.01.2024- 20.01.2024 |
| Mine NAMLI | Çevre ve Kapatma | 6.2, 6.5.5, 6.5.6, 6.5.7, 6.5.8, 7.2 ve 7.7 |
03.01.2024- 20.01.2024 |
| Tolga BAYRAK | Finansal Analizler | 6.6 ve 7.8 | 03.01.2024- 20.01.2024 |
| İsmail DİNÇER | Jeoteknik | 6.3.4 ve 7.4 | 14.12.2023-17.12.2023 16.01.2024-19.12.2023 |
Tablo 20 Raporun Tamamlanmasından Sorumlu Kişiler ve Sorumlu Olduğu Bölümlerin Listesi
Şekil 15 Arazi çalışmaları (a, b, c ve d).
2023 Aralık ve 2024 Ocak aylarında arama faaliyetlerinin yürütüldüğü saha, Genel Müdür Yardımcısı- Yetkin Veri Tabanı Uzmanı, Jeoloji Mühendisi Şebnem ÖZBEK tarafından ziyaret edilmiştir. Bu kapsamda devam etmekte olan örnekleme ve örnek hazırlama süreçleri ile Kalite Güvence/ Kalite Kontrol (QA/ QC) uygulamaları gözlemlenmiştir. Kalite Kontrol/ Kalite
Güvence (QA/ QC) programı bileşenlerinden prosedür ve protokoller ile kalite kontrol uygulamaları kapsamında tercih edilen standart ve ikiz örnek performansları değerlendirilmiştir.
Adana/ Çokcapınar projesinde 2023 yılında yapılan sondajlardan elde edilen toplam 53 rok numunesine kalite kontrol prosedürü uygulanmıştır. Projede 53 rok numunesi, 4 adet ikiz numune, 6 adet sertifikalı standart numune (Tablo 23) Argetest Ankara laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda rok numuneleri analiz için hazırlanmış ve hazırlanan numunelerin XRF analizleri yapılmıştır.
Sondajları temsilen yapılan rok çalışma programında kullanılan toplam 10 adet kontrol numunesi, toplam numune sayısının %18.87' sine denk gelmektedir ve bu uluslararası standartlara uygundur.
Tüm sondaj verileri "MX Deposit" programı ile güvenli bir şekilde depolanmış, tüm grafikler bu programla üretilmiştir.
Tablo 21 QA/ QC Numune Detay Tablosu
| Numune Sayısı | Toplam Numune sayısına oranı % | |
|---|---|---|
| İkiz Numune (Kontrol) | 4 | 7.55 |
| Sertifikalı Standart Numune (Kontrol) | 6 | 11.32 |
| Toplam Kontrol Numunesi | 10 | 18.87 |
| Örnek Sayısı | 53 |
Sondaj çalışmalarını temsilen yapılan rok çalışma programında toplam 6 adet (toplam numune sayısının %11.32'si) sertifikalı standart numunesi kullanılmıştır. Kullanılan sertifikalı standartların CaO ve SiO2 için referans değerleri aşağıda (Tablo 23) verilmiştir. Bu sertifikalı standartlar AMIS şirketinden alınmıştır ve sertifikaları EK 5'de sunulmuştur.
Tablo 22 Kullanılan Standartlar Ve Sayıları
| Standart Adı | Numune Sayısı | Referans Değer (CaO %) |
Standart Sapma (CaO %) |
Referans Değer (SiO2 %) |
Standart Sapma (SiO2 %) |
|---|---|---|---|---|---|
| AMIS0250 | 4 | 36.32 | 0.21 | 3.93 | 0.1 |
| AMIS0461 | 5 | 48.31 | 0.835 | 10.1 | 0.34 |
"Sertifikalı Standart Numune" performans grafiklerinin üst ve alt limit değerleri, "referans değer (μ) ± 2 X standart sapma (σ)" ve "referans değer (μ) ± 3 X standart sapma (σ)" formülleri ile hesaplanmıştır. Kontrol grafikleri incelendiğinde tüm standart numune analiz sonuçlarının güvenli aralıkta olduğu, sistematik bir analiz hatası olmadığı görülmüştür (Şekil 16, Şekil 17, Şekil 18, Şekil 19).
Şekil 16 AMIS0250 CaO (%) için standart numune performans grafiği.
Şekil 17 AMIS0250 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği.
Şekil 18 AMIS0461 CaO (%) için standart numune performans grafiği.
Şekil 19 AMIS0461 SiO2 (%) için standart numune performans grafiği.
Sondaj programında toplam 4 adet (toplam numune sayısının %7.55' i) ikiz numune kullanılmıştır. İkiz numuneler, analizlerin hassasiyetini kontrol etmek için kalite kontrol programına dahil edilmiştir. Aşağıdaki dağılım grafiklerinde CaO ve SiO2 değerleri için orjinal ve ikiz numune karşılaştırması yapılmıştır (Şekil 20 ve Şekil 21). SiO2 için bir değer olağan dışıdır fakat aynı ikiz numune çifti için CaO değeri normal olduğundan analiz hassasiyeti iyi kabul edilmiştir.
Şekil 20 İkiz numuneler için CaO (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Şekil 21 İkiz numuneler için SiO2 (%) dağılım (scatterplot) grafiği.
Vişne Madencilik Üretim Ticaret A. Ş.' e ait Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahası 25.05.2015 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 25.05.2025 tarihine kadar II- A grubu (kalkermıcır) ruhsat ve işletme iznine sahiptir. Ruhsatın süresi, süre bitiminde temdit edildiği takdirde, sahanın rezerv durumuna bağlı olarak kırk yıldan seksen yıla kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından uzatılabilmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde. 36- 2). Bu karara rağmen aynı yönetmeliğin 37. Maddesinin 3. Fıkrasına göre ise;
Ruhsat sahibinin sahasından ürettiği madeni kendisine ait tuğla- kiremit, seramik, çimento tesisleri, kireç, kalsit tesisleri, II. Grup (b) bendi madenlerden kesme, boyutlandırma, şekillendirme veya işleme yapılan entegre tesisler, III. Grup madenlerden üretilen ürünlere dayalı entegre tesisler, alçı, tuz gruplarına ait rafine, cam, fosfat üretim tesisleri, enerji tesisleri, gazlaştırma yöntemi ile üretim yapılan tesisler, denizlerde yapılan kokolit ve sapropel üretimine ilişkin tesisler, entegre metalurji ve konsantre, izabe ve dore- külçe üreten zenginleştirme tesisleri ile IV. Grup madenlerle ilgili üretim tesislerinde kullanması, maden rezervinin yeterli ve rasyonel bir şekilde işletilmesi için gerekli yatırımların yapılmış olması, projenin uygulanabilmesi için çalışan sayısının yeterli olması, talep edilen süre ve yıllık üretim miktarına uygun görünür rezervin ruhsat sahasında mevcut olması, sahada kurulu/kurulacak altyapı, tesis, kullanılan teknoloji, makine parkı, diğer ekipmanlarının beyan edilen yıllık üretim miktarını karşılayacak yeterlikte olması ve son beş yılda gerçekleşen üretim ortalamasından az olmayacak şekilde yıllık üretim miktarı olarak projelendirilmesi ve bu üretim ortalamasının, mevcut projedeki yıllık üretim miktarının %75 ve üzerinde olması durumunda azami ruhsat süresini geçmeyecek şekilde yirmi yıl uzatılabilir denmektedir (MAPEG, Maden Yönetmeliği Madde.37- 3).
3213 Sayılı Maden Kanununda ruhsat süresi toplam 60 yıldır.
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan 14.02.2019 kabul tarihli 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanununda II. Grup ruhsat süresi 40 yıla düşürülmüştür. (24. Maddenin 3. Fıkrası "Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. Grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. Grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. Grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksan dokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir.)
Ancak ruhsatlar ait oldukları Kanun dönemindeki haklara sahip olduklarından; "Adana ili Ceyhan İlçesi dahilinde bulunan Sicil:72839 (ER:3063757) sayılı II-A grubu işletme ruhsatının ilk yürürlük tarihi 25.05.2005 olup ruhsat toplam süresi 60 yıl olduğundan 25.05.2065 yılına kadar ruhsat uzatılabilir. (41 yıl süresi vardır)
| İli | : Adana |
|---|---|
| İlçesi | : Ceyhan |
| Köyü | : Çokcapınar |
| Ruhsat Numarası | : 72839 |
| Erişim Numarası | : 3063757 |
| Ruhsat Grubu | : II-A Grup |
| İlk Ruhsat Yürürlük | : 23.05.2005 (Ait Olduğu Kanun Dönemine Göre Toplam Ruhsat |
| Tarihi | Süresi 60 Yıl Süreli) |
| Yürürlüğe Giriş Tarihi | : 25.05.2015 |
| Ruhsatın Bitim Tarihi | : 25.05.2025 |
| Kalan Toplam Ruhsat | : 41 yıl |
| Süresi | |
| Ruhsat Alanı | : 11.98 ha |
| İzin Alanı | : 11.98 ha |
| Madenin Cinsi | : Kalker |
| İlk İşletme İzni | : 14.07.2006 |
| Düzenlenme Tarihi | |
| İşletme İzin Alanı | : 0.51 ha |
| Son İşletme İzni | : 08.10.2015 |
| Düzenlenme Tarihi | |
| Proje Beyanı | : İlk İşletme Projesinde 300.000 ton/ yıl -1.Temdit Projesinde |
| 504.000 ton/yıl- Son İşletme Projesinde 540.000 ton/yıl |
|
| 7.Madde İzinleri | : Mevcut |
| Kanunun 7., 10., | : İnceleme tarihine kadar uygulanmamıştır. |
| 24/12 mad. | |
| Firma Adı | : Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Tic. A.Ş. |
| Adresi | : Alsancak Ş. Nevres Bulvarı Kat: 7 NO: 3 Konak/ İZMİR |
| Vergi Dairesi ve No | : Hasan Tahsin V. D. 9250410552 |
| Telefon | : (232) 463 00 03/ (232) 463 00 04 |
| Kep Adresi | : [email protected] |
| Koordinat | : |
| Pafta | Poligon Numarası | Sıra Numarası | Sağa (Y) | Yukarı (X) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 742815 | 4097928 | |
| 1 | 2 | 742886 | 4097925 | |
| 1 | 3 | 742864 | 4097934 | |
| 1 | 4 | 742893 | 4098068 | |
| 1 | 5 | 742791 | 4098343 | |
| 1 | 6 | 742884 | 4098309 | |
| 1 | 7 | 742939 | 4098318 | |
| O35- a2 | 1 | 8 | 742945 | 4098317 |
| 1 | 9 | 743092 | 4098263 | |
| 1 | 10 | 743250 | 4098301 | |
| 1 | 11 | 743169 | 4097981 | |
| 1 | 12 | 743022 | 4097951 | |
| 1 | 13 | 742999 | 4097944 | |
| 1 | 14 | 742961 | 4097932 |
Proje alanına ait "Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü II-A Grup İşletme Ruhsatı" Şekil 22' te sunulmuştur.
Şekil 22. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sicil: 72839 numaralı II-A Grup işletme ve arama ruhsatı.
Mevcut Durumda Sicil: 72839 (ER: 3063757) maden sahasına yönelik işletme izinleri alınmış durumdadır. Alt başlıklarda maden sahası ve tesislere ilişkin alınan izin belgeleri açıklanmıştır.
Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. "Çukurova Şubesinde" mevcut durumda 72839 ruhsat numaralı "II-A Grubu Kalker Ocağı, Kırma- Eleme Tesisi" faaliyeti yapılmaktadır. Kapasite raporu EK 6' da verilmiştir.
Söz konusu tesisin "Kalker Ocağı, Kırma- Eleme Tesisi" konularını içeren Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş. "Çukurova Şubesi" adına 02.10.2015 tarih ve 8643 sayılı ve 17.02.2017 tarihli ve 1587 sayılı "ÇED Muafiyet Yazıları" bulunmaktadır (Şekil 23).
Ruhsat sahasının tamamına yönelik 1993 öncesi faaliyetlere başlanması sebebi ile 2006 tarihli "ÇED Muafiyet" kararı alınmıştır.
02.10.2015 tarih ve 8643 sayılı yazı ile muafiyet kararı ile tesis kapasitesi 121.500 ton/ yıl olarak belirtilmiştir.
17.02.2017 Tarih ve 1587 sayılı yazı ile de geçmişte alınan ocak ÇED Muafiyet kararı kapsamında maksimum üretim kapasitesinin 672.000 ton/ yıl için geçerli olduğu belirtilmiştir.
İlerleyen süreçte maden ocağı üretim kapasitesinin yıllık 1.5 milyon tona yükseltilmesi için "72839 Ruhsat Numaralı (3063757 Erişim Numaralı) Maden Sahası II-A Grubu Maden (Kalker) Ocağı Kapasite Artışı" projesi planlanmış ve bu doğrultuda yapılan başvuru sonucunda 06.07.2020 tarih ve 1210 sayılı belge ile "ÇED Gerekli Değildir Kararı" alınmıştır.
ÇED Karar yazıları EK 6 'da yer almaktadır.
Şekil 23 Ruhsat ve ÇED alanı genel yerleşim planı.
Ruhsat sahasının tamamı için ÇED kararı bulunmakta olup alan devletin hüküm ve tasarrufu altında olan alanlar dahilinde kalmaktadır.
Ruhsat sahasın da gerçekleştirilen madencilik faaliyetlerine yönelik Adana Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığından 29.09.2015 tarih ve 651 sayılı "I. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınmıştır (EK-6).
Vişne Madencilik uhdesindeki Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının kuzeyinde Hasan Can Madencilik İnş. San. ve Tic. Limited Şirketi ve güneyinde Murat Kireç San. Tic. Ve Paz. Ltd. Şti.' ye ait II. grup ruhsatlar bulunmaktadır. Sahanın güneydoğusunda ise Akdeniz Petrolleri İnş. Taahhüt Madencilik Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi' ne ait IV. grup maden ruhsatı yer almaktadır (Şekil 24 ve Şekil 25; MAPEG, 2024 sorgu).
Şekil 24 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan II. grup maden ruhsatları.
Şekil 25 Sicil: 72839 (ER: 3063757) numaralı ruhsat sahasının yakın çevresinde yer alan IV. grup maden ruhsatları.
Proje çalışmaları; büro, arazi ve laboratuvar çalışmaları şeklinde yürütülmüştür.
Adana İli Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köyü sınırları içinde kalan ruhsat sahası ve yakın çevresindeki köylerde birçok kalker ve agrega ocağı bulunmaktadır. Bu nedenle bölgenin potansiyeli oldukça yüksektir.
ER: 3063757 numaralı ruhsat sahadaki çalışmalar, 08.10.2015 yılında düzenlenen işletme ruhsat iznine dayanmaktadır. Bu kapsamda yapılan büro çalışmalarının büyük bir bölümü inceleme alanı ve yakın çevresinde bulunan kalker alanlarının jeolojisi, kimyasal özellikleri kireç agregası olarak kullanımına yönelik rapor ve makalelerin yeniden gözden geçirilmesi, arazi çalışmaları sonucunda üretilen haritaların ArcGIS 10.3 programı kullanılarak çizilmesi, derlenen kimyasal (XRF) kayaç örneklerinin (yüzey numuneleri) ve delici rok ile alınan delik tozu numunelerinin ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarına ve jeoteknik kayaç örneklerinin Çözüm Jeoteknik Uygulamaları Mühendislik İnşaat Tic. Ltd. Şti. laboratuvarına gönderilmesi, laboratuvarlardan gelen analiz sonuçları ve arazi çalışmalarının (jeolojik gözlemler) birlikte değerlendirilmesi ve rapor yazımı şeklinde yürütülmüştür.
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 2 adet kimyasal ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası (EK 1) ve revizyonu tamamlamak için 8 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır (Tablo 24 ve Şekil 26).
| Koordinat Sistemi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No | Gözlem Noktası | Örnek Numarası | UTM_ED50_Zon 36 | Örnek Türü | Analiz Türü | |
| X (m) | Y (m) | |||||
| 1 | GZ001 | - | 742957.00 | 4097976.00 | Gözlem Noktası | |
| 2 | GZ002 | - | 743015.00 | 4098031.00 | Gözlem Noktası | - |
| 3 | GZ003 | 18550 | 742935.00 | 4097937.00 | Kimyasal (XRF) | |
| 4 | GZ004 | 18549 | 743173.00 | 4098054.00 | ||
| 5 | GZ005 | 18005 | 742935.29 | 4097983.15 | ||
| 6 | GZ006 | 18006 | 743092.15 | 4098194.90 | Kayaç | |
| 7 | GZ007 | 18007 | 743124.95 | 4098138.80 | Jeoteknik | |
| 8 | GZ008 | 18008 | 743125.38 | 4098134.05 |
Tablo 24 Gözlem Lokasyonlarına Ait Bilgiler
Şekil 26 Ruhsat alanına ait "Gözlem Noktaları" haritası.
Sahadan derlenen veriler 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritasına işlenmiştir (EK 1). Kalker yüzleklerinin kalınlıklarının belirlenmesi amacıyla Vişne Madencilik' in isteği doğrultusunda 3 adet sondajı (270.00 m) temsil eden, 16 adet lokasyonda delici rok ile delik tozu numune alımı gerçekleştirilmiştir (EK 2).
Ruhsat sahasında gözlenen kalkerin (kireç agregası) sınırlarının ve kalınlığının ortaya çıkarabilmek amacı ile yapılan 16 adet delici rok çalışmasından 63 adet kimyasal analiz için numune alınmıştır (EK 5). Örnekleme çalışmaları sırasında, numune adedinin %18.87' si kadar standart numune (toplam 6 adet; 2 adet AMIS0461, 4 adet AMIS0250) ve ikiz numune (4 adet) kullanılmıştır.
Çalışma sahasında, mevcut kayaç türlerinin kimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla yüzeyden 2 adet kayaç, delici rok çalışmalarından ise 63 adet delik tozu numunesi (Numunelerin 2 adeti AMIS0461, 4 adeti AMIS0250 standart ve 6 adeti ikiz numunedir.) ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarlarına analize gönderilmiştir.
Analize tabi tutulacak numunelerin tamamı kırılarak D85- 2 mm boyutuna getirilir. Kırılan numune" Riffle Splitter" ile bölünerek 1 kg numune öğütücü ile öğütülerek D85- 75 μm öğütülür.
Öğütülen numune 50 ton/ cm2 pres basıncında pressed pellet haline getirilir. Pressed pellet haline getirilen numune Dalga boyu dağılımlı (WD) ve min. 4kW ışın kaynağı gücüne sahip XRF cihazında kalibrasyon eğrileri oluşturularak okumaları yapılır. Alınan sonuçlar TS EN ISO IEC 17025: 2017 standardı ve CRISCO standartlarına uygun QA/ QC prosedürü ile kontrol edilerek raporlanır (EK 3).
Ruhsat alanında görülen birimlerin agrega olarak değerlendirilmesine yönelik yüzeyden 4 adet jeoteknik numune alınmış olup, her bir numune ayrı ayrı "Doğal Su Muhtevası (%) için TS EN ISO 17892- 1, Doğal Birim Hacim Kütle (g/cm3 ) için TS EN ISO 17892- 2, Elek Analizi için TS EN ISO 17892- 4, Los Angeles Aşınma Deneyi (%) için TS EN 1097- 2, Metilen Mavisi MB (g/kg) için TS EN 17892- 11, Na2SO4 Don Kaybı (%) ve Mg2SO4 Don Kaybı (%) için TS EN 1367- 2 için Tane Yoğunluğu rs (Mg/m3 ) için TS EN ISO 17892- 3, Alkali Reaktivite Kimyasal Analiz için TS 2517, Porozite için TS EN13755, Su Emme (%) için TS EN13755 ve Organik Madde Tayini için TS EN 1744- 1" standardında hazırlanmış, deney yapılmış ve raporlanmıştır.
Rapor kapsamında yapılacak kinematik ve nümerik analizler için ise sondaj kuyularından 8 adet jeoteknik karot numune alınmış olup, her bir numune ayrı ayrı "Doğal Birim Hacim Kütle (g/cm3) için TS EN ISO 17892- 2, Tek eksenli Basınç Dayanımı Tayini (MPa) için TS EN 1926, Tek eksenli Basınç Dayanımı Tayini- Don Sonu Basınç (MPa) için TS 699, Üç Eksenli Basınç (UU) için TS 699, Elastisite Modülü (N/mm2 ) ve Poisson için TS 2030, Porozite ve Su Emme (%) için TS EN13755" standardında hazırlanmış, deney yapılmış ve raporlanmıştır (EK 4).
Proje sahası, Adana İli, Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Saha Adana şehir merkezin yaklaşık 45.1 km doğusunda olup, sahanın 0.8 km kuzeyinden Ceyhan Nehri, 1.7 km doğusunda Sirkeli, 3 km güneyinde Ağaçpınar, 2.9 km güneydoğusunda ise Çokcapınar Köyleri yer yer almaktadır. Ruhsat sahası 1/ 25.000 ölçekli Mersin O35- a2 paftasında yer almaktadır.
Bölgedeki önemli yükseltiler Alişandağ (221 m) ve Ilıcak Tepeleridir. Önemli akarsu ise Ceyhan Nehri olup, ruhsat sahasının kuzeyinden Çukurova'yı kat ederek Akdeniz'e dökülmektedir. Ruhsat sahasına Adana- İskenderun E90 otoyolu ve sahanın çevresinde yer alan köyler ile stabilize yollar kullanılarak ulaşım sağlanmaktadır (Şekil 27, Şekil 28 ve Şekil 29).
Şekil 27 Ruhsat alanını gösterir 'Ulaşım' haritası.
Şekil 28 Ruhsat alanının 'Google Earth Uydu' haritası.
Şekil 29 Ruhsat alanını gösterir 'Topografik/ Yer Bulduru' harita.
Adana İli dahilinde 11.98 hektar alan için Çukurova Kireç Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından Adana Valiliğinden ihale yoluyla "Taş Ocağı Nizamnamesi" uyarında 04.04.2003 tarihinden 04.04.2007 tarihine kadar geçerli olmak üzere "Taş Ocağı" ruhsatı alınmıştır. 3213 Sayılı maden kanununun (5177 sayılı kanunla değişik) 2. maddesinin 2. grup madenler kapsamında bulunup 5177 kanunla "maden kanunu" kapsamına alınmasından dolayı 05.10.2004 tarih 111494 sayı ile İşletme ruhsat talebinde bulunulmuş olup 23.05.2005 tarih 2017 sayılı olur ile 25.05.2005 tarihinden geçerli olmak üzere 10 yıllık işletme ruhsatı düzenlenmiştir.
Sicil: 72839 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat Sahası" ile ilgili olarak 0.51 hektar alan için 08.07.2005 tarih ve 2097 sayılı kararla "ÇED Kapsam Dışı" kararı verilmiştir.
Sicil: 72839 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat Sahası" ile ilgili olarak ruhsat alanı için 05.2006 tarih ve 288- 1689 sayılı kararla "ÇED Kapsam Dışı" kararı verilmiştir.
21.06.2005 Tarih ve 1306 sayılı Ceyhan Kaymakamlığı yazısıyla sahanın "Devletin Hüküm" ve tasarrufu altındaki "Hazine Arazisi" olduğu belirtilmiştir.
Adana İli İl Özel idaresine 19.10.2005 tarih ve 6412 sayılı yazısıyla 2. sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatına müracaat edilmiştir.
Sicil: 72839 numaralı "II. Grup İşletme Ruhsat Sahasında" bulunan 0.51 hektar alan için 14.07.2006 tarihinden geçerli "Kalker İşletme İzni" düzenlenmiştir.
Adana İl Özel İdaresince 72839 no' lu sicile istinaden 07.07.2006 tarih ve 93 sıra numaralı "2. Sınıf GSM (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı)" düzenlenmiştir.
08.07.2013 Tarihi itibarı ile "Çukurova Kireç Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi", isim ve nevi değiştirerek "Çukurova Kireç Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi" olmuştur.
31.03.2014 Tarihinde "Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi" ile birleşme olmuş, 28.05.2015 tarih 3457 sayılı olur ile ruhsat "Vişne Madencilik" adına tescil olmuştur.
02.04.2018 Yılından itibaren geçerli olmak üzere tesis muafiyeti vardır.
Ruhsat hukuku boyunca yıllık üretim miktarları;
Ruhsat hukuku boyunca toplam üretim 5.791.043,97 tondur.
İklim: Adana İli, Ceyhan İlçesi "Köppen İklim Sınıflamasına" göre kışı ılık, yazları çok sıcak ve kurak iklimdir (Csa). İlin, Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1929- 2022 ölçüm periyoduna göre ortalama en yüksek sıcaklığı Ağustos (45.6 ºC) ve ortalama en düşük sıcaklığı Ocak (-8.1 ºC) ayıdır. Aylık toplam yağış miktarı ortalaması 126.4 mm ile Aralık' tır (URL 1).
Bitki Örtüsü: İl topraklarının %29' u ormanlıktır. Ormanlar dağlık bölgelerde yer alır. Tipik bitki örtüsünü Akdeniz bitkileri teşkil eder, dağ yamaçlarını 700- 800 m yüksekliğe kadar makiler, yüksek yerleri de kara çam ve sedir ağaçları kaplar. Kuzeyde bozkır ve fundalıklara rastlanır. Kuzey ve kuzeybatıdaki dağlarda "Alp bitkileri" görülür. Makiler kuraklığa uymuş bitkilerdir. Yaprakları sert ve cilalıdır. Kızılçam, karaçam, meşe, sedir, köknar, ardıç ve kayın ağaçları azdır. Adana İlinde bitki yönü ile örtüsüz toprak yok denecek kadar azdır.
Morfoloji: Adana İli, yer şekilleri bakımından dağlık ve ovalık olmak üzere iki bölüme ayrılır. Dağlık alan, İlin kuzeybatı, kuzey ve kuzeydoğu bölümleri Orta Toros adı verilen dağ sistemi ile çevrelenmiştir. Doğuda sınır, Toros sistemine giren Amanoslara dayanır. Orta Toros üzerinde üç ayrı dağ sırası görülmektedir. Bunlar, batıdan başlayarak Bolkar Dağları, Aladağlar ve Tahtalı Dağlarıdır. Ayrıca Orta Torosların kuzeydoğu uzantısını oluşturan Binboğa Dağları, ilin sınırlarını aşmakta Kahramanmaraş iline uzanmaktadır.
Ovalık alan, bütünüyle Adana Ovası adı verilen havzanın güneyinde kalan bölüme Çukurova, kuzeyde kalan bölüme ise yukarı Anavarza denir. İki ovayı Misis Dağları ayırır. Tepe özelliği gösteren bu dağların en yüksek noktası olan Cebeli Nur Dağının yüksekliği 770 m' dir. Çukurova Türkiye' nin en geniş ovasıdır. Seyhan ve Ceyhan nehirleri ile Berdan (Tarsus) Çayının getirdiği alüvyonlardan oluşmuştur ve karışık yapılıdır.
Su: Proje alanı Ceyhan Havzası, Ceyhan- Yumurtalık alt ovası içerisindedir. Proje alanının 600 m kuzeyinden Ceyhan Nehri geçmektedir.
Barınma ve Çalışma Alanları Yol: Faaliyet alanın 1200 m kuzeybatısında Altıkara, 1300 m kuzeydoğusunda Küçükburhaniye, 1400 m doğusunda Sirkeli, 1600 m güneybatısında Çokcapınar, 2300 m güneyinde Ağaçpınar, 2800 m doğusunda Toktamış, 2800 m kuzeydoğusunda Yılankale Köyleri bulunmaktadır. Söz konusu faaliyet alanında çalışan personelin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla prefabrik şantiye binası kurulmuştur. Barınma ihtiyacı gerekmesi halinde bu şantiye alanından yada ilçe ve il genelindeki konaklama alanlarından karşılanmaktadır.
Faaliyet alanının 100 m kuzeydoğusundan Adana- Osmaniye E-90 Otoyolu geçmektedir. Faaliyet alanında yapılacak patlatmadan kaynaklanacak titreşimden otoyolun etkilenmemesi için, Faaliyet alanının kuzeydoğusunda, otoyola 140 m mesafelik yer içerisinde alan 2165 m2 ' lik (0.22 hektarlık) kısımda kırıcı ile üretim yapılacaktır, patlatma yapılmayacaktır. Patlatmasız (kırıcılı) üretim yapılacak kısımda üretim ucuna kırıcı takılan ekskavatörle gerçekleştirilecektir.
İnsan Kaynakları/ İstihdam: 01.12.2023 Tarihli ve Adana Ticaret Odasından alınan güncel Kapasite Raporuna göre mevcut durumda 44 personele ihtidam sağlanmaktadır. Çalışanların sosyo- ekonomik ihtiyaçlarına yönelik denetimler şirket bünyesinde yer alan İnsan Kaynakları uzmanı/ personeli tarafından takip edilmektedir. Bölgede ve civar mahallelerde, hatırı sayılır bir oranda madencilik ve enerji üzerine iş yerleri olmasından dolayı; yetişmiş işçi ve işe yatkınlığı olan personel potansiyeli oldukça fazladır.
Haberleşme: Faaliyet sahasına ulaşım Adana- Osmaniye E-90 Otoyolu ile sağlanmaktadır. Yine çalışma sahasında telsiz vb. iletişim araçları ile haberleşme sağlanmaktadır.
Elektrik: İşletme kapsamında gerekli olan elektrik enerjisi, mevcut hatta bağlantı yapılarak sağlanmaktadır. Alanda trafo bulunmaktadır.
Yakıt: İş makinalarında kullanılan akaryakıt, tankta depolanmakta ve ihtiyaca göre iş makinalarına ikmal edilmektedir.
Bakım Tesisleri: Makina parkurundaki iş makinaları ve kamyonların bakım ve müdahale edilecek nispeten küçük arızalar için işletmede bakım alanı oluşturulmuştur. Normal akışta makine ekipmanlar yetkili servislere götürülerek bakımları yaptırılmaktadır.
Malzeme Depolama: İş makine ve ekipmanların genel sarf malzemeleri ve bir takım yedek parçaları makine ikmal atölyesinde bulunan depoda bulundurulmaktadır. Genel bakım esnasında saptanan stokta bulunmayan malzemeler ise sürekli tedarikçilerden sağlanmaktadır.
Bakım Onarım: Sanayi açısından gelişmiş olan civar il ve ilçelere yakınlığından kaynaklı; bakım onarım tesislerine erişim ve gerekli malzeme ve ekipman tedariki açısından hem lojistik hem de konunun uzmanı ekiplere ulaşmak için avantajları bulunan bir konumu mevcuttur.
Firmaya ait makine parkurunda yer alan araçların listesi aşağıda sunulmuştur (Tablo 25).
| Makine Türü | Markası | Modeli | Üretim Yılı | Kullanım Amacı |
|---|---|---|---|---|
| Paletli ekskavatör | Sany (kiralık) | SY 335C | 2021 | Yükleme blok kırma |
| Paletli ekskavatör | Sumitomo | SH380LHD-7 | 2023 | Yükleme |
| Lastikli loder | SDLG | L948 | 2022 | Yükleme |
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | Nakliye |
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | Nakliye |
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | Nakliye |
| Kamyon | Mercedes | Axor 4440 8x4 | 2015 | Nakliye |
Sosyokültürel Altyapı: Adana İlinde, tarih boyunca hüküm sürmüş 10 uygarlığın etkileri Adana' nın kültür yaşamında hala görülmektedir. Adana ve Çukurova kültürünü önemli etkileyen gruplar özellikle göçebe Türkmen ve Yörük aşiretlerdir. Adana' nın coğrafi konumu ve ikliminin uygunluğu tarımsal yönden avantaj sağlamıştır. Seyhan Barajının inşası ve tarım tekniklerindeki gelişmelerle beraber 1950' li yıllarda tarımsal verimde büyük gelişmeler yaşanmıştır. Gerek coğrafi konumu gerekse de iklim yapısının ekip biçmeye elverişli olması nedeniyle başlarda tarım, ekonominin öncü sektörü olmuştur. İşbu rapora konu ruhsat sahası özelinde çalışanların alışveriş, konaklama vb. ihtiyaçlarını da bölgeden karşılaması sonucu yörede ekonomik bir hareketlenmeye sebep olacaktır.
Çalışma alanı ve yakınlarında yapılmış olan önemli jeolojik çalışmalar ve sonuçları aşağıda sunulmuştur.
Bilgin vd. (1981), Toros dağları ile Amanos dağları arasındaki genç çökelleri incelemiş, yapısal özelliklerini araştırmış ve bölgenin KB- GD yönlü sıkışma tektoniği etkisi altında kaldığını, yapıların ve ana kırık hatlarının da KD- GB doğrultulu geliştiğini ifade etmişlerdir.
Bilgin ve Ercan (1981), Ceyhan- Osmaniye- Yumurtalık ve Haruniye yörelerinde geniş bir alanda yüzlek veren Kuvaterner yaşlı volkanitlerin, petrografisini ve plaka tektoniği açısından kökensel yorumunu yapmışlardır. Bu bazaltların hafif alkalin bir özellik gösteren toleyitik nitelikli plato bazaltları olduğunu belirtmişlerdir.
Doyuran (1982), Erzin ve Dörtyol ovalarının Geç Kretase yaşlı ofiyolitli seri ve Miyosen yaşlı Kuzgun Formasyonu ile sınırlandığını, bunların ise Kuvaterner çökelleri tarafından örtüldüğünü belirtmiştir.
Kozlu (1982), İskenderun dolaylarında Neojen çökellerinde yapmış olduğu çalışmada; Doğu Toroslar ile Amanoslar arasında kalan alanı iki ana tektonik kuşağa ve üç as basene ayırarak incelemiştir. Adana, Misis- Andırın ve İskenderun as basenlerindeki, Pre- Miyosen yaşlı temel birimlerinin birbirinden farklı olduğunu ifade etmiştir.
Bilgin ve Elibol (1984), 38. Türkiye Jeoloji Kurultayı' nda vermiş oldukları "Misisler ile Kuzeydoğu Uzanımının Stratigrafisi ve Yapısal Konumu" adlı tebliğlerinde Misisler ile Toros kuşağı ve Amanos' lar arasında kalan bölgenin stratigrafisine değinmişlerdir. Çalışmacılar Bulgurkaya ve Geben Formasyonu olarak bilinen birimlere Andırın Formasyonu adını uygulamışlar ve yaşını Geç Lütesiyen- Erken Miyosen olarak vermişlerdir. Yazarlar söz konusu flişin, olistostromun matriksi olduğunu savunmuşlardır. Ayrıca, Aslantaş ve Karataş Formasyonlarının ise Andırın Formasyonu üzerine açısal uyumsuzlukla geldiğini iddia etmişlerdir. Birbirlerinden farklı ortamlara ait ancak aynı dönemde gelişen bu birimleri bir olarak yorumlamışlardır.
Kozlu (1987, 1997), Misis- Andırın dolaylarının stratigrafisi ve yapısal evrim ile ilgili yaptığı çalışmada, Misis- Andırın Tersiyer basenini ayrıntılı tanıtmıştır. Bulgurkaya Formasyonu adı altında Geç Eosen- Oligosen yaşlı olistostromal birimi tanımlayarak, bu olistostrom içindeki blokların Misis- Andırın as birliğine ait olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca Misis- Andırın basenindeki Erken Miyosen yaşlı Gebenköy Formasyonu ile Erken- Orta Miyosen yaşlı Aslantaş- Karataş Formasyonlarını tarif ederek, bunların Adana ve İskenderun basen istifleri ile korelasyonunu yapmıştır. Burunla beraber bölgedeki önemli tektonik hatları haritalamış ve Misis- Andırın baseninin yapısal jeolojisi hakkında ayrıntılı bilgi vermiştir. Ayrıca, Misis- Andırın, İskenderun ve Adana havzalarını içinde barındıran Doğu Akdeniz bölgesinde bu havzalara ait istiflerin stratigrafisine yönelik yaptığı çalışmada havzalar arasındaki geçiş kuşağı çökellerini ayırtlamıştır. Misis- Andırın ve İskenderun havzalarının temel birimlerinin Kenet kuşağı ve Arap-Afrika kıtalarına ait olduğunu saptamıştır. Arap- Afrika levhalarının sınırının Ölü Deniz Fayı; Anadolu ve Afrika levhalarının sınırının Aslantaş fay zonu ve bunun bileşeni olan Yumurtalık bindirmesi; Anadolu ve Arap levhalarının sınırının ise Engizek fay zonu ile temsil edildiğini belirtir. Misis- Andırın havzasının Neotetis okyanusunun kapanmasını takip eden Üst Eosen-Oligosen dönemine ait kıta- kıta çarpışmasının sonucunda oluşan doğrultu atımlı fay sistemine bağlı olarak açıldığını, Orta Miyosen sonunda ise kapandığını iddia eder. Neojen sırasında (Orta miyosen başında) Kahramanmaraş dolaylarında Üçlü Birleşim Sistemi (triple junction) oluşturduğunu gözlemlemiştir.
Kelling vd. (1987), Misis bölgesinde yaptıkları çalışmada Kozlu (1987) tarafından tanımlanan Bulgurkaya Olistostromu' nu, Misis Karmaşığı olarak tanımlamışlar ve bloklu olan birimin çökelim sırasında kuzeyden gelen naplardan, olistolit ve tektonik dilim şeklinde aktarıldığını açıklamışlardır. Bu bloklu birimin Miyosen döneminde kıta- kıta çarpışmasına bağlı olarak devamlı sıkışan ve dilimlenen yay önü havzada oluştuğunu belirtmişlerdir.
Boyraz (2002), Misis- Andırın yapısal yükseliminin olduğu alanın doğu kısmında yer alan genç birimlerin stratigrafik ve yapısal özelliklerini incelemiştir. Çalışma alanındaki en yaşlı birimin Andırın Formasyonun ait Dokuztekne üyesi ve en genç birimin bölgenin son tektonizma ürünü olan Delihalil bazaltı olduğunu belirterek bölgedeki tektonik hareketlerin gelişimini incelemiştir.
Robertson vd. (2004), Doğu Akdeniz Bölgesindeki Misis- Andırın karmaşığının oluşumuna ait tektonik ve sedimanter süreçleri incelemişlerdir. Üst Paleozoik- Mesozoyik döneminden başlayarak Pliyo- Kuvaterner dönemine kadar geçen dönemler içerisinde gelişen tektonik tarihçeyi çıkartarak güney Neotetis' in aktif olan kuzey kenarı ile ilgili tektonik tarihçeyi değişik yorumlarla zaman ve mekân içerisinde özetlemişlerdir.
Bilgin (2013), Adana havzası ile Amanos Dağları arasında yaptığı çalışmada bölgenin jeolojisine ilişkin verileri ortaya koymuştur. Misis yükselimini de içeren alanda birbirleriyle stratigrafik ve tektonik ilişkili Misis istifi, Amanos istifi ve örtü birimlerini tespit etmiştir. Bölgenin yaklaşık K- G yönlü sıkışma tektoniğinin etkisiyle Miyosen (Tortoniyen) sonrasında bugünküne yakın konumunu kazandığını, Kuvaterner yaşlı Delihalil bazaltlarının ise bölgedeki tektonik hareketlerin son ürünü olduğunu vurgular.
Akıncı ve Ünlügenç (2021), "Misis- Andırın- Engizek Alanının Neojen Tektonik Evrimi" adlı çalışmalarında, Bulgurkaya Formasyonunun sedimanter gelişimi hakkında bulgular elde etmişlerdir. Bulgurkaya Formasyonunun, Kretase sonrası güneyde Arap- Afrika levhaları ve kuzeyde Toros Birliği arasındaki yitim ve çarpışma olaylarından sonra geliştiği belirtilen çalışmada birimin sedimanter melanj niteliğinde olduğu ifade edilmiştir.
Karadavut vd. (2022), "Misis- Andırın Kuşağı Sınır Bölgelerinin Üst Eosen- Oligosen' deki Konumlarına Bir Yaklaşım" adlı çalışmada, Üst Eosen- Oligosen zamanının, "Misis- Andırın Havzası" nda çökelen Bulgurkaya Olistostromu ile temsil edildiği belirtilmiştir. Araştırmacılar, Mesozoyik Toros Platformu ile platformun güney kesimini oluşturan birimlerin, Üst Kretase sonlarında başlayan doğrultu atımı baskın hareketler ile güneybatı yönlü çok büyük yer
değiştirmelere maruz kaldığını vurgulamış, söz konusu hareketler ile güneybatıya taşınan birimlerin, daha sonraki zaman dilimlerinde (Orta Eosen sonlarına kadar) Toros Platformu' nun otokton (Geyik Dağı Birliği) birimleri ile beraber kuzey- güney yönlü sıkışma kuvvetleri sonucu deforme oldukları da belirtilmiştir. Üst Eosen- Oligosen döneminin; yeniden aktif hale gelen doğrultu atımlı fayların neden olduğu gerilme sonucu, Arap ile Toros platformları arasında kalan alanda Bulgurkaya Havzası' nın oluştuğu zaman aralığına denk geldiği belirtilmiştir. Araştırmacılar yine aynı dönemde (Üst Eosen- Oligosen), Misis- Andırın Kuşağı' nın kuzeybatı kenarının, doğrultu atımlı hareketler ile devasa blokların havzaya aktarıldığı aktif bir tektonosedimanter ortamı, güneydoğu kenarının ise havzanın olası şelf kesimini temsil eden göreceli daha sakin bir çökelim ortamını yansıttığı sonucuna varmışlardır.
Çalışma alanı tektonik yönden oldukça aktif bir bölge olup, Afro- Arap levhaları ve Anadolu levhacığının kenet yaptığı bir zona oldukça yakın bir konumda yer almaktadır. Bölgenin tektonik yönden aktif olması, beraberinde sismik aktiviteyi ve depremselliği de getirmektedir. Belirtilen bu levha sınırlarının Güney Tetis okyanusunun Kretase dönemi sonlarında kıta kenarlarına yerleşmiş olan kalıntıları Türkiye' nin güney kesimi üzerinden Bitlis- Zagros hattı boyunca İran' a doğru uzanmaktadır (Robertson vd. 2004).
Bölgede yüzeylenen kaya birimleri kökensel nitelikleri bakımından üç farklı topluluktan oluşmaktadır.
A) Misis- Andırın tektonik birliğine ait kaya birimleri: bunlar iç düzenleri bozulmuş veya karışık. Çökel ve tektonik karmaşıklar halinde olup Amanos sistemi üzerine itilmiş oluşları nedeniyle para otokton konumdadır.
B) Amanos tektonik birliğine ait kayalar. Bunlar Mesozoyik ve Tersiyer yaşlı birimleri içeren kalın bir istif olup otokton konumludur.
C) Toros Birliğine ait nap ince (50- 500 m) kalın bir kireçtaşı istifiyle temsil edilir. Tümüyle allokton nitelikteki bu dilim. Misis- Andırın Birliği üzerine itilerek yerleşmiştir (Şekil 30).
Şekil 30 İnceleme alanı ve çevresindeki Ana Tektonik Birlikler ve önemli yapı unsurlarını gösteren harita (Yılmaz ve Gürer, 1996'dan alınmıştır; A. Toros Tektonik Birliği, B. Orojenik Kuşak, C. Misis-Andırın Tektonik Birliği, D. Ortak Birlik (Orta Miyosen), E. G
Güneydoğu Anadolu ve Doğu Akdeniz Havzalarını (Adana Havzası, İskenderun Havzası) sınırlayan kenet kuşağı, Misis, Andırın ve Engizek hattı boyunca tektonik bir yükselim şekliyle uzanmakta olup, "Misis Yapısal Yükselimi" olarak isimlendirilmektedir. Bu yükselim alanının batısında ise kenet zonu bugün güneybatı Akdeniz' de deniz seviyesi altında kalmış bir sırt boyunca Kuzey Kıbrıs' taki Girne Dağ silsilesine kadar uzanmaktadır. Misis Yapısal Yükselimi Adana' nın doğu- güneydoğusunda bulunan, kuzeydoğu- güneybatı istikametinde uzanan ve yüksekliği 750 metreye ulaşan bir dağ silsilesi olup Adana ve İskenderun havzalarını birbirinden ayırmaktadır. Anadolu, Afrika ve Arap levhalarının üçlü birleşme noktasına (triple junction) oldukça yakın konumda bulunan ve bu levhalar arasındaki jeodinamik hareketlerin etkisi ile şekillenmiş olan Misis Yapısal Yükselimi bölgenin depremselliği ve jeolojik geçmişi açısından önemli bir tektonik uzanım konumundadır (Ünlügenç ve Akıncı, 2017).
Çalışma alanında esas olarak Yığışım Prizması (Yılmaz ve Gürer, 1996) ve /veya Misis istifi (Bilgin, 2013) kısmen de Amanos istifi bulunmaktadır. Misis istifinde, Geç Kretase- Erken Eosen yaşlı Dokuztekne Formasyonu, Orta Eosen- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu ve Erken- Orta Miyosen yaşlı Karataş Formasyonu gözlenmektedir (Şekil 31). Amanos istifinde ise; Orta- Geç Miyosen yaşlı Kızıldere Formasyonundan oluşmaktadır (Şekil 31). Post tektonik örtü kayalarını ise Pliyo- Kuvaterner yaşlı Hamış Formasyonu ve Kuvaterner yaşlı Delihalil bazaltı oluşturmaktadır (Bilgin, 2013). Bu çökellerin üzerinde ise yine düşük dereceli açısal bir uyumsuzluk ile yataya yakın bir konumda olmak üzere Pliyo- Kuvaterner yaşlı traverten ve kaliçi
çökelleri gelir. Tüm bu birimler yükselim alanının kuzey ve güney kesiminden Kuvaterner yaşlı alüvyon örtü ile sınırlandırılmıştır.
Çalışma alanını içine alan yörede ve bölgesel anlamda; Ten Dam (1951, 1952), Schmidt (1961), Ducloz (1964), Arda (1970), Schiettecatte (1971), Baroz (1973), Biju- Duval vd. (1974), DSİ (1975), Özgül (1976), Altınlı (1978), Eroskay vd. (1978), Gözübol ve Gürpınar (1980), Bilgin vd. (1981), Bilgin ve Ercan (1980, 1981), Şengör ve Yılmaz (1983), Ayhan ve Bilgin (1988), Gökçen vd. (1988), Arger vd. (2000), Beyazpirinç ve Usta (2018), Usta (2018) tarafından değişik amaçlı jeolojik araştırmalar yapılmıştır.
Ruhsat alanına ait bölgesel jeoloji haritası ve bölgesel genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti aşağıda sunulmuştur (Şekil 30, Şekil 31).
Şekil 31 Misis istifinin genelleştirilmiş stratigrafi kesiti (Bilgin, 2013).
Bölgede esas olarak Misis istifi ve kısmen de Amanos istifi bulunmaktadır. Misis istifi; Geç Kretase- Erken Eosen yaşlı Dokuztekne Formasyonu, Orta Eosen- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu ve Erken- Orta Miyosen yaşlı Karataş Formasyonu ile temsil edilmektedir. Amanos istifinde ise; sadece çalışma alanında yüzeyleyen Kızıldere Formasyonu anlatılmıştır. Post tektonik olarak Pliyo- Kuvaterner yaşlı Hamış Formasyonu, Örtü Kayaları bölümünde incelenmiştir. Kuvaterner yaşlı volkanizma ise Delihalil Bazaltı başlığıyla anlatılmıştır.
Altta volkano- sedimanter seviyelerle başlayan, üstte doğru killi kireçtaşı ve marnlarla devam eden birim, ilk olarak Bilgin vd. (1981) tarafından tanımlanmıştır. Birim, Ceyhan İlçesinin güneyinde ve batısında yüzeylemeler vermektedir. Formasyonun genel görünümü şarabi, mor ve yeşil renklerdedir. Bu birimin alt düzeylerinde tüfler ve bu tüflerle ara seviyeler halinde manganez cevherleşmelerinin de görüldüğü mikritik kireçtaşları yer almaktadır. Volkanosedimanter istifin üst düzeylerinde spilitik aglomeralar bulunur. Spilitik bir hamur içerisinde, yine spilitlerden türemiş çakıl ve bloklar yer alır. Bu düzeylerin içerisine allokton olarak çok büyük boyutta olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları yerleşmiştir. Birimin üst seviyelerinde tedrici geçişli olarak taneleri alttaki volkanik düzeylerden türeyen kumtaşları ile kireçtaşı ardalanmaları görülür. Bu düzeyler Erken Eosen yaşındadır. Birim içerisinde blok halinde bulunan olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları harita içerisinde Pzb, Geç Kretase yaşlı kireçtaşı blokları ise Kb simgesiyle gösterilmiştir (Şekil 31).
Bu birimin alt dokanağı Karataş Formasyonu üzerinde tektoniktir, üzerinde ise çalışma alanı KD' sun da ki yörede uyumsuzlukla Andırın Formasyonu yer almaktadır.
Formasyonun görünür kalınlığı yaklaşık 2000 metre kadardır. Alt dokanağı tektonik olduğundan, gerçek kalınlığının daha fazla olabileceği tahmin edilmektedir.
Dokuztekne Formasyonunun volkano- sedimanter alt düzeyleri içerisinde seviye olarak görülen kireçtaşlarında; Globotruncana stuarti (De Lapparent), Globotruncana arca (Cushman), Globotruncana elavata (Brotzen), Globotruncana cretacea? (d'Orbigny), Globotruncana contusa? (Cushman), Globotruncana fornicata (Plummer), Globotruncana gr. lapparenti (Qureau), Globotruncana sp., Heterohelix sp., Orbitoides sp., Lepidorbitoides sp., Siderolites sp., Rotaliidae fosilleriyle Maastrihtiyen yaşı verilmiştir. Formasyon içerisindeki allokton konumlu çeşitli kireçtaşı bloklarındaki fosil bulgularıyla bunların Triyas (Orta- Geç), Geç Triyas, Triyas-Liyas, Jura (Liyas- Erken Dogger), Senoniyen, Santoniyen- Kampaniyen, Kampaniyen-Maastrihtiyen yaşlarında olduğu saptanmıştır. Ayrıca fosil bulgusuna rastlanmayan rekristalize kireçtaşları olasılı Paleozoyik yaşlı kabul edilmiştir. Dokuztekne Formasyonunun üst seviyelerindeki killi kireçtaşlarından ise Globorotalia cf. rex Martin, Globorotalia cf. gracilis Bolli, Globorotalia velascoensis (Cushman) fosilleri saptanarak Erken Eosen (İpresiyen) yaşı elde edilmiştir. Bu bulgularla Dokuztekne Formasyonunun yaşı Maastrihtiyen- İpresiyen' dir (Bilgin, 2013).
Dokuztekne Formasyonunun alt seviyelerinde, volkanizma faaliyetleri sonucu oluşan tüfler ve bu tüflerle ara seviyeli pelajik kireçtaşları mevcuttur. Bu kireçtaşlarında Mn zenginleşmeleri (pirolasit ve psilomelan) oluşmuştur. Alttaki düzeylerle yanal ve düşey geçişli olarak spilitik aglomeralar yer almaktadır. Bunların içerisine de önceki bölümlerde belirtilen çok değişik bloklar yerleşmiştir. Volkano-sedimanter istifin Erken Eosen yaşları elde edilen üst düzeylerinde volkanit-çökel ardalanması devam etmektedir (Bilgin, 2013).
Birim, volkanizmanın da etkin olduğu yamaç- derin denizel ortamda çökelmiştir (Bilgin, 2013).
Bilgin vd. (1981) tarafından adlandırılan bu birim, Andırın İlçesi dolayında en geniş yüzeylemelerini vermektedir.
Birim, bazen çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki kireçtaşı blokları ile bu birimin matriksi kabul edilen flişten oluşmuştur. Birim içerisinde blok halinde bulunan olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları harita içerisinde Pzb, Mesozoyik yaşlı kireçtaşı blokları Mb, Eosen yaşlı kireçtaşı blokları ise eb simgesiyle gösterilmiştir.
Yanal ve düşey olarak bu birim çok değişimler gösterir. Bu nedenle birkaç tip kesit yeri söylenebilir. Ancak bu birimin iyi göründüğü yerler Mersin- O35 1/ 100.000 ölçekli haritanın dışında olduğu için verilen bu tip yerler tavsiye edilir. Kadirli- Andırın yolunda Çatak Değirmen mevkii, Çatak- Efrazili yolu, Andırın- Kahramanmaraş yol bakımevi Sarıtepe kesiti, Güzelbeyli Köyü- Savrun Deresi arasındaki D- B yönlü kesitler bu formasyon için tip yerlerdir.
Formasyonun genel görünümü hâkim kaya türüne bağlı olarak değişik renklerdedir. Birimin matriksi olarak düşünülen fliş düzeyleri açık sarı, krem ve boz renklerde olup, yer yer ince katmanlı kumtaşı ve marn ardalanmasından oluşmaktadır. Bu flişin olistostromal karakter kazandığı yerler daha yaygın olarak izlenmiştir. Olistostromal seviyelerin ana litolojisini; kumtaşı, çakıllı kumtaşı ve çakıltaşı oluşturmaktadır. Bu seviyelerde çeşitli yaşlardaki (Olasılı Paleozoyik, Mesozoyik, Erken Eosen) kireçtaşı blokları görmek mümkündür. Ofiyolit kapsamında en yaygın görülen kaya türü serpantinleşmiş peridotitlerdir. Serpantinleşmiş peridotitler tekrar taşınmaya uğramış, oldukça yuvarlaklaşmış çakıl ve blok görünümündedirler.
Birim, Dokuztekne Formasyonu üzerinde paralel uyumsuzlukla yer almaktadır. Üzerine de Karataş Formasyonu açısal uyumsuzlukla gelmektedir.
Bölgede süregelen tektonizma nedeniyle tekrarlanmalar olabileceği düşünülmüştür. Bu olasılık göz ardı edilse bile, birimin birkaç bin metre kalınlığı olabileceği tahmin edilmektedir.
Andırın Formasyonu içerisindeki çoğun kireçtaşı kaya türündeki bloklardan alınan örnekler: Triyas, Geç Triyas, olası Liyas, Doger- Neokomiyen, olası Kretase (Barremiyen-Neokomiyen), olası Paleosen, Erken Eosen, Erken- Orta Eosen yaşlarını vermektedir.
Andırın Formasyonunun fliş düzeylerinden alınan fosil bulguları şu şekildedir: Orbitolites complanatus, Nummulites cf. helveticus (Kaufman), Orbulinoides cf. beckmanni (Saito), Globigerina triloculinoides Plummer, Globorotalia cf. bullbrooki Bolli, Nummulites sp., Discocyclina sp., Orbitolites sp., Asterigerina sp., Operculina sp., Sphaerogypsina sp., Alveolina sp., Halkyardia sp., Amphistegina sp., Fabiania sp. fosilleriyle genel olarak Eosen, Lütesiyen, Geç Lütesiyen yaşları, Nummulites cf. fichteli Michelotti, Lepidocyclina sp., Heterostegina sp. fosilleriyle Oligosen yaşı; Miogypsina, Miogypsinoides sp., Lepidocyclina sp., Amphistegina sp., Elphidium sp. fosilleriyle genel olarak Erken Miyosen, Miyosen yaşları verilmiştir. Bu paleontolojik verilerle formasyonun yaşı geç Lütesiyen- Erken Miyosen (Burdigaliyen?) olarak kabul edilmiştir.
Andırın Formasyonunun çökeldiği havzaya blok çapından kilometrelerce büyük olistolitlere değin malzeme gravite etkisiyle gelmiştir. Aynı şekilde serpantinleşmiş peridotitler masif olarak değil, moloz yığışımı şeklinde taşınmıştır. Bu formasyonun esas bileşeni olarak düşünülen fliş içerisinde bloklar bazen olistostromlarla çevrilmiş olarak, bazen de olistostromsuz olarak görülmektedirler. Bu birimin içerisindeki çeşitli yaşlardaki blokların ve serpantinleşmiş
peridotitlerin yapısı, birimin alloktonlarının birden fazla taşınabilecekleri olasılığını da düşündürmektedir.
Andırın Formasyonu kütle hareketlerinin yoğun olduğu yamaç fasiyesinde çökelmiştir.
Çalışma alanında daha önce çalışan Schmidt (1961) 'in İsalı "katastrofik" fasiyesi ile Schiettecatte (1971)' nin İsalı Formasyonu (Dokuztekne Formasyonu hariç) Andırın Formasyonu tanımıyla eşleşmişlerdir. Gözübol ve Gürpınar (1980)' ın çalışmalarındaki Birinci allokton ofiyolit karmaşığı, Malatya metamorfitleri, Keske Formasyonu ve İkinci allokton (Andırın kireçtaşı) birimlerinin tümü Andırın Formasyonu ile deneştirilebilir.
Başlıca kumtaşı, marn, kumlu kireçtaşı ve çamurtaşı ardalanmasından oluşan birimi ilk olarak Schmidt (1961), Geç Eosen- Oligosen yaşında düşündüğü Misis grubu içerisinde "Karataş Klastik Fasiyesi" adı ile tanımlamıştır. Bugünkü tanımına uygun adlamayı ise Schiettecatte (1971) yapmıştır. Birim içerisinde blok halinde bulunan olasılı Paleozoyik yaşlı rekristalize kireçtaşı blokları harita içerisinde Pzb, Mesozoyik yaşlı kireçtaşı blokları Mzb, Eosen yaşlı kireçtaşı blokları eb, Ofiyolitik bloklar ise ofb simgesiyle gösterilmiştir.
Karataş Formasyonu yanal ve düşey yönde çok değişimler göstermektedir. Karataş ilçesinin GB' sı, Yumurtalık ilçesinin KB' sında, Çelemli- Ayvalık köyleri arasındaki Avlık Dere ve Yumurtalık İlçesinin kuzeyi bu birim için tip yerlerdir.
Formasyon genel olarak fliş özelliğindedir. Kumtaşı, kumlu kireçtaşı, çamurtaşı, marn ve kireçtaşı başlıca kaya türlerini oluşturmaktadır. Bu fliş içerisinde değişik boyutlarda olistostromal mercekler vardır. Çeşitli yaşta ve litolojilerdeki bloklar tekçe veya olistostromlar içerisinde olmak üzere bu formasyon içerisinde bulunmaktadır. Bu bloklar; kireçtaşı, dolomitik kireçtaşı, biyospari kireçtaşı, kristalize kireçtaşı, kalkşist, mika- kuvars- kalkşist, kuvars- muskovit- kalkşist, kuvars kalkşist, tüf, bazalt, kumtaşı kaya türlerindedir. Andırın Formasyonu da sedimantasyon ile eş zamanlı naplar ve bloklar halinde bu birim içerisinde yer alır. Andırın formasyonuna ait kaya türleri Andırın formasyonu bölümünde anlatılmıştır.
Karataş Formasyonu, Kurtkulağı Köyü güneyinde, Dokuztekne Formasyonu üzerinde transgresif olarak bulunmaktadır. Tüysüz Köyü ve Gözüalacalı Mahallesi arasında Karataş Formasyonu, Andırın Formasyonu üzerinde açılı uyumsuzlukla izlenmektedir. Bu çalışmanın KD' sunda formasyonun alt ilişkisinin açısal uyumsuzlukla yaşlı birimler üzerine geldiği izlenmiştir. Yine bu alanın KD' sunda Karataş Formasyonu üzerine Kadirli Formasyonu ve Hamış Formasyonu gibi genç birimlerin açısal uyumsuzlukla geldiği izlenmiştir.
Bu formasyon için kesin bir kalınlık verilmesi olanaksızdır. Bölgedeki KB- GD doğrultulu sıkışma nedeniyle formasyonda çok sık faylanmalar ve kıvrımlanmalar görülmektedir. Daha önceki çalışmalarda çalışma alanının KD' sunda tekrarlanmayan yaklaşık 2500 metrelik bir kalınlıktan bahsedilmektedir.
Karataş Formasyonu içerisindeki değişik bloklardan; Jura- Erken Kretase, Barremiyen-Senomaniyen, Geç Kretase- Kampaniyen, Senoniyen, Geç Kretase- Maastrihtiyen, olası Erken Eosen, geç Lütesiyen, Bartoniyen yaşları alınmıştır. Karataş Formasyonunun kumtaşı, kumlu kireçtaşı ve kireçtaşı litolojilerinden alınan örneklerden Miogypsina sp., Miogypsinoides sp., Lepidocyclina sp., Amphistegina sp., Operculina sp., Heterostegina sp., Globigerina sp., Elphidium sp., Sphaerogypsina sp., Textularia sp. fosilleriyle Erken Miyosen (Burdigaliyen) yaşı verilmiştir. Bu fosillere ilave olarak Miogypsina cf. globulina Michelotti fosiliyle Erken Miyosen (Burdigaliyen) yaşı, Orbulina cf. universa, Orbulina sp., Lepidocyclina sp., Robulus sp., Textularia sp., Globigerina sp., Miogypsina sp. fosilleriyle Langiyen- Serravaliyen yaşı verilmiştir. Karataş Formasyonu içerisindeki çamurtaşı, marn seviyelerinden alınan yıkama örneklerinden
de Globigerinoides cf. trilobus (Reuss), Globoquadrina dehiscens fosilleriyle olasılı Erken- Orta Miyosen, Globigerinoides cf. trilobus (Reuss), Orbulina suturalis (Brönnimann), Globoquadrina sp. fosilleriyle Erken- Orta Miyosen, Praeorbulina glomerosa (Blow), Orbulina suturalis (Brönnimann), Globuquadrina dehiscens (Chapman, Parr ve Collins), Globigerinoides cf. trilobus (Reuss) fosilleriyle Erken Miyosen sonu- Orta Miyosen başı yaşı verilmiştir. Bu verilerle Karataş formasyonuna Burdigaliyen- Serravaliyen yaşı verilmiştir.
Karataş Formasyonunun çökel ortamı, Andırın Formasyonunun çökel ortamına benzerlik göstermektedir. Yalnız bu formasyonda Andırın Formasyonuna oranla kumtaşı- marn- kumlu kireçtaşı ardalanmaları daha ağırlıklı olarak bulunmaktadır. Kumtaşları yer yer türbiditik özellikler göstermektedir. Bazen 5- 10 metre boyutundaki bu oluşuklar, yer yer daha büyük olistostromlar halinde ve bunlar içerisinde de çok büyük olistolitler yer almaktadır.
Karataş Formasyonu içerisinde ara seviye olarak bulunan, haritalanabilecek ölçekte spilitik aglomeralar yer almaktadır. Batıda Belveren Köyü güneyinden başlayarak, doğuya doğru çatallanarak Çelemli ve Akpınar Köyleri çevrelerinde, Davudu Dağ güneyinde ve Durhasandede Köyünde fliş içerisinde ara düzeyler olarak görülmektedir. Eşzamanlı bir volkanizmanın ürünü olabileceği veya taşınmış (ikincil) olabileceği düşünülebilir.
Karataş Formasyonu içerisinde, haritalanabilecek ölçekteki çakıltaşları üye olarak ayırtlanmıştır. Bunlar; Doruk Köyü güneyinde Kavlak Tepe ve Kurtbağı Tepe' de ve Kılınçkaya Köyü güneyinde Kocayatak Tepede yüzeyler. Bu çakıltaşları merceksel konumludur ve fliş içerisinde kütle akıntıları şeklinde oluştuğu düşünülmektedir.
Misisler, Kadirli yöresi ve Amanosların batısında yer alan Tortoniyen klastikleri için ilk defa Schmidt (1961) Kızıldere adlamasını yapmıştır (Şekil 31). Çalışma alanı dışında bulunan birimin alt seviyelerini oluşturan çakıltaşı, resifal kireçtaşı ve çalışma alanında yüzeyleyen birimin üst seviyelerine tekabül eden kumtaşı- marn ardalanmaları için tarafımızdan aynı adlama benimsenmiştir.
Çalışma alanında Kızıldere Formasyonunun oransal olarak üst seviyeleri yer almaktadır. Yumurtalık ilçesi doğusundaki Uzunkelli mevkii ile İskenderun Körfezi arasındaki istif bu birim için tipiktir.
Formasyonun Amanos Dağlarının batı yamaçlarında bulunan alt düzeylerinde kızıl renkli çakıltaşları ve resifal kireçtaşları yer alır. Çalışma sahasında ise genel olarak kumtaşları ve marnlar ile seyrek olarak killi kireçtaşları bulunmaktadır. Kumtaşlarının dış görünümü; koyu gri, kahverengimsi gri, grimsi- sarımsı- açık sarımsı- siyahımsı boz renklerdedir. Taze yüzeyi ise gri tonlarındadır. Yer yer çok gevşek çimentoludur. Tane boyutu ince ve kaba kumdur. Yersel ufak çakıllıdır. Çakıllar az köşeli ve çoğunlukla kuvarsit, kuvars ve ofiyolitlerden türemiştir. Maksimum çakıl boyutu bazen blok boyutuna erişebilir. Marnlar, koyu gri- gri renklidirler. Killi kireçtaşları açık krem renkli, kırılgan ve düzensiz laminalıdır. Killi kireçtaşı ve marnların ardalanma seviyelerinde bitki kalıntıları bulunmaktadır. Ayrıca ara seviyelerde bazalt lavları da izlenmiştir.
Birim, Amanos istifi üzerinde bazen kızıl renkli çakıltaşlarıyla, bazen de resifal kireçtaşlarıyla olmak üzere açısal uyumsuzlukla bulunur. Birimin üst dokanağı
görülememektedir. Birim, bu çalışma sahası içinde ve daha kuzeydoğuya doğru Yumurtalık fayı tarafından kesilmiştir.
Bölgede daha önce çalışan araştırmacılar arazideki karışık yapı nedeniyle kalınlığını tam olarak belirleyemediklerini belirtip, 1500- 2000 metre arasında kalınlıklar önermişlerdir. Formasyonun üst sınırının belirsizliği de dikkate alınırsa, yaklaşık 1500 metre kalınlık düşünülmüştür.
Çalışma alanı dışında kalan ve birimin alt seviyelerini oluşturan resiflerde bol makrofosil ve foraminifer türleri saptanmıştır. Çalışma alanındaki yüzeylemeler ise birimin üst seviyelerini temsil etmekte ve bu düzeylerden somatr, yer yer de denizel ortam özelliği taşıyan formlar bulunmuştur.
Birimden toplanan tüm örneklerden şu fosiller bulunmuştur; Ekinitlerden Clypeaster cf. altus Klein, Clypeaster cf. latirostris Agassız, Clypeaster sp., Gastropodlardan Glycmeris (Glycmeris) cf. inflatus Brocchi, Nassarius (Hinia) sp. (denizel), Turritella (Zaria) cf. subangulata (Brocchi) (denizel), Ficus (Fulgoraficus) cf. conditus (Brown) (denizel), Strombus (Strombus) cf. coronatus Defrance (denizel), Athlete (Athlete) ficulina (Lamarck) (denizel), Conus (Chelyconus) cf. puschi Michelotti (denizel), Conus (Dendroconus) sp. (denizel), Terebralia cf. bidentata cingulatier Sacco (somatr), Conus sp. (denizel), Ampullina ? sp., Cypraea sp. (denizel), Bivalvelerden Ostrea cf. digitalina Dubois, Ostrea cf. lamellosa Brocchi, Gryphaea gryphoides Schlotheim, Venus sp., Flabellipecten sp., Gryphaea sp., Mercanlardan Heliastrea (?) sp., Foraminiferlerden Ammonia beccarii Linne, Elphidium sp., Heterostegina sp., Miliolidae ve Ostrakodlardan Cyprideis sp. Tüm bu bulgular değerlendirilince birimin yaşı geç Miyosen (Tortoniyen) olarak kabul edilmiştir.
Formasyonun taban düzeylerindeki kırmızı renkli çakıltaşları sığ denizi karakterize etmekte ve malzemesinin çoğunu üzerine çökeldiği ofiyolitik kayaçlardan almaktadır. Çakıltaşlarının üzerinde veya yanal olarak resifal kireçtaşı mercekleri bulunmakta ve sığ denizi karakterize eden çok zengin makrofauna kapsamaktadır. Biraz daha üst düzeylerde yine sığ deniz faunalarını içeren silttaşı, kumlu marn, kumtaşı, çakıllı kumtaşı ardalanmaları bulunmaktadır. Çalışma alanında, Yumurtalık ilçesi dolaylarında ise sığ deniz ve daha çok somatr ortam özelliğindeki fauna görülmektedir. Bu yöredeki kalın kumtaşı katmanları ile marn ardalanmaları, ortamın sığ olmakla birlikte taşınan malzemenin ritmik olarak tekrarlandığını göstermektedir.
Birim genellikle çakıltaşlarından oluşmaktadır. Seyrek olarak iri taneli kumtaşı, açık boz, kahverengi ve bazen kırmızı renkli milli- çakıllı marn, çamurtaşı katkıları bulunmaktadır.
Birim kendinden yaşlı tüm formasyonları örter. Üzerinde ise Delihalil bazaltı uyumsuzlukla izlenmektedir.
Formasyonun ortalama 2000 metre kalınlığı olduğu düşünülmektedir. Formasyonda herhangi bir fosil bulgusu yoktur. Stratigrafik konumuna göre Pliyosen- Kuvaterner yaşında olduğu düşünülmüştür. Önceki çalışmalarda, bu çökellerin sakil veya med- cezirin etkin olduğu, dar bir körfezde çökeldiğini (Schmidt, 1961) veya çakıltaşı ve milli kumlardan oluşan sel vadisi çökelleri olduğunu (Ten Dam, 1952) düşünmüşlerdir.
Çalışma sahasının hemen doğusunda Delihalil Tepe' deki ana çıkış merkezinden çıkarak Yumurtalık, Ceyhan, Osmaniye, Haruniye yörelerinde yüzeyleyen Kuvaterner yaşlı bazaltlar ilk olarak Bilgin vd. (1981) tarafından Delihalil bazaltı adıyla tanımlanmıştır.
Delihalil Tepe volkanik baca kompleksi halindedir. Tepenin çevresi bazaltik lav akıntılarıyla çevrelenmiştir. Bazaltik lavlar ve lavların altında yer alan tüfler, bölgede Akpınar Köyü güneybatısındaki Arnavut Tepe ve Hayıtlı Tepede incelenebilir.
Bazaltik lav akıntıları ve bunların altında sarı- pembe renkli gevşek dokulu tüfler bulunmaktadır. Lav akıntıları ise çok dayanımlı ve akıntı izleri taşımaktadır. Bazaltların petrografik incelemesinde, genellikle intergranüler porfirik dokuda ve ofitik (engellemeli) dokuda oldukları ve bol ölçüde soğuma gaz boşlukları içerdikleri göze çarpmaktadır. Fenokristaller, plajiyoklas, olivin ve titanlı ojittir. Hamur maddesi ise titanlı ojit, ojit ve az olivin mikro taneleri ve plajiyoklas mikrolitlerinden oluşmuştur. Bazaltik lavların altındaki tüflerin incelenmesinde, tamamen limonitle boyanmış hamur içerisinde yine limonitleşmiş mikrolitik dokulu volkanik kayaç parçalarından oluştukları görülmüştür. Delihalil bazaltı lavları çalışma sahasında, Botaş tesislerinin bulunduğu Arnavut ve Hayıtlı Tepeleri kapsayan alanlarda lav akıntıları şeklindedir. Bazaltların altında ise yer yer yine yataya yakın konumlu sarı- pembe renkli tüfler izlenmiştir.
Delihalil bazaltlarının yaşı tarafımızdan Kuvaterner olarak düşünülmüştür. Sıkışma tektoniğinin etkin olduğu çalışma alanında KD- GB doğrultulu ikincil kırık hatlarının oluşturduğu zayıflık zonlarından, manto malzemesi toleyitik bazaltik lavlar yeryüzüne ulaşmışlar ve mantodan yükselerek yeryüzüne gelirken, yer yer de kirlenerek, potasyum içerikleri artmış ve hafif alkali nitelik kazanmışlardır. Bu tip kıtasal toleyitik plato bazaltlarına yeryüzünde birçok yerde rastlanmaktadır (Bilgin, 2013).
Bölgede en yaygın olarak Misis Tepeleri yöresinde yamaç eğimine uygun konumda çökelmişlerdir. Misislerin kuzeyine doğru geniş yayılımları ise yaklaşık yatay konumundadır. Kalişlerin kalınlığı birkaç santimetreden başlayarak yöreye göre artmaktadır. Yaşı Kuvaterner, oluşumu ise klasik traverten oluşumlarıyla aynıdır. İçerisindeki bitki kalıntılarının bozuşmasıyla yer yer gaz ve bitki yağı bulguları vardır (Bilgin, 2013).
Genellikle topografik düzlükleri oluşturan alüvyonlar; kum, çakıl ve millerden oluşmuşlardır.
ER: 3063757 numaralı ruhsat alanı, Yüreğir- Ceyhan- Yumurtalık (Adana) İlçeleri arasında bulunmaktadır (Şekil 28). Adana Havzası' nı bir sırt ile İskenderun Havzası' ndan ayıran Misis Birliği/ Misis Karmaşığı/ Misis İstifi (Özgül, 1976; Uysal ve Ünlügenç, 2005; Bilgin, 2013) ve Geç Kretase- Eosen yaşlı Yığışım Prizması İstifi (Yılmaz ve Gürer, 1996) içerisinde (Şekil 32) yer alan inceleme alanı, 1/ 25.000 ölçekli Mersin O35- a2 paftasının bir bölümünü kapsar (Şekil 29).
Bu çalışma, ER: 3063757 no' lu açık ocak işletmesinin çevresinde yer alan Mesozoyik yaşlı kireçtaşlarının endüstriyel hammadde olarak kullanılabilirliğinin araştırılmasına yönelik olarak yürütülmüş olup, söz konusu Mesozoyik yaşlı karbonatların stratigrafik ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. Çalışılan zaman zarfında 1/ 25.000 ölçekli Mersin O35- a2 paftasının bir bölümünü kapsayan ruhsat sahasının çevresinin jeoloji haritası (Şekil 32) ile beraber ruhsat alanının 1/ 2.000 ölçekli detay jeoloji haritası yapılmış ve stratigrafik kesitler (Şekil 31) alınmıştır. Yapılan saha gözlemleriyle endüstriyel hammadde olarak kullanılabilecek kaya türleri ve yaş aralığı belirlenmeye çalışılmıştır. Arazi gözlemlerine dayalı olarak yapılan jeolojik araştırmalar sonucunda, bahse konu ruhsat alanındaki potansiyel kayaların, Mesozoyik (Orta Triyas- Geç Kretase) yaşlı karbonatların (Mz) beyaz ve bej renkli kireçtaşları olduğu öngörülmüş ve detaylı bilgiler aşağıda sunulmuştur.
Şekil 32 ER: 3063757 ruhsat alanı ve çevresinin sadeleştirilmiş jeoloji haritası.
Bölgede, yer yer çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki mikritik kireçtaşı, ofiyolit ve derin deniz çökellerine ait blokları kapsayan Orta Eosen Erken Miyosen yaşlı Andırın formasyonu (Tema) ve Kuvaterner yaşlı genç çökeller (alüvyon) bulunmaktadır (Şekil 33 a, b ve c, Şekil 34 ; EK 1).
Şekil 33 a) ER3063757 ruhsat alanının 1/ 2.000 ölçekli detay jeoloji haritası, b) ruhsat alanının genelleştirilmiş stratigrafik enine kesiti, c) ruhsat alanının genelleştirilmiş stratigrafik kolon kesiti.
Şekil 34 ER3063757 ruhsat alanının 1/ 2.000 ölçekli detay jeoloji haritası ve A-A' kesiti (ölçeksiz).
Şekil 35 Ruhsat alanı genelleştirilmiş stratigrafik dikme kesiti (Ölçeksiz).
Ruhsat alanı içerisinde yaklaşık GB- KD doğrultusunda uzanan birim, farklı tür ve yaşta bloklar kapsayan; kumtaşı, silttaşı, şeyl, marn- killi kireçtaşı, kanal dolgusu çakıltaşı ile temsil edilmektedir (Şekil 33 a ve b). Birimin hamurunu; açık sarı, krem, boz renkli ince- kaba taneli, volkanik elemanlı çakıltaşı, kumtaşı, açık sarımsı renkli marn, silttaşı, siyah, siyahımsı yeşil renkli şeyl, yer yer tüf- tüfit ve volkanitten türemiş kumtaşları oluşturmaktadır (Şekil 33). Andırın Formasyonu içerisinde görülen bloklar, Geç Kretase yaşlı ofiyolit (serpantinit, piroksenit, harzburjit, gabro, diyabaz vb.), Mesozoyik yaşlı neritik kireçtaşı, oolitik kireçtaşı, çört yumru ve bantlı kireçtaşı, breşik kireçtaşı, pelajik kireçtaşı, derin denizel mikritik kireçtaşı, çörtçamurtaşından türemiştir (Şekil 35). Formasyonun içerisinde görülen pelajik kireçtaşları çoğunlukla pembe, kırmızımsı, sarımsı yeşil renkli mikritik dokulu, çamurtaşı ara düzeyli, oldukça kıvrımlı, kırıklı ve çatlaklı, kalsit damarlı, eklemli, ince tabakalı, radyolaryalıdır. Yaklaşık 1-5 m kalınlık sunan kireçtaşları blok şeklinde görülmektedir. Ekonomik değere sahip değildirler. Çört-çamurtaşından oluşan bloklar ise daha çok bordo, kırmızı ve kahve renkli, bol kırı olup oldukça ince tabakalı, bol radyolaryalıdır. Ofiyolitik kayalar ise serpantin, harzburjit, piroksenit, gabro, diyabazi ve bazalttan türemiştir. Birim içerisinde ayrıca ofiyolitli karışık niteliğinde olan kayatürleri de gözlenir. Bahse konu tüm bu bloklar silttaşı-kumtaşı-şeyl-marn ve çakıltaşından oluşan bir hamur içerisinde yüzer durumdadır. Ruhsat alanı içerisinde yüzeylemesi bulunan
Andırın formasyonu; beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) bloklarından oluşmakta olup bu alan 1/ 2.000 ölçekte detay olarak haritalanmış ve tanımlanmıştır (Şekil 33 a).
Ayrışma yüzeyi gri, açık gri, taze kırık yüzeyi beyaz, bej, kirli beyaz renkli olup, beyaz renkli kireçtaşı düzeyleri sparitik dokulu, bej renkli kireçtaşı düzeyleri ise mikritik dokuludur (Şekil 36 a, b, c; Şekil 37 a, b). Ruhsat alanında gözlenen kireçtaşları çoğunlukla beyaz, bej, kirli beyaz renkli kireçtaşlarından oluşmaktadır. Oldukça karstik yapılı, masif kireçtaşları sarp bir topografya sunar. Alişandağı Tepe güneyinde görünür kalınlığı 140 metreden fazla olan kireçtaşı düzeyi oldukça eklemli, kırıklı, çatlaklı, kalsit damarlıdır (Şekil 38 a, b, c, d). Alan içerisinde yüzeylemesi bulunan Mesozoyik yaşlı (Mzb) yaşlı kireçtaşlarında yoğun faylanmalar dikkat çekmektedir (Şekil 39 a, b, c, d). Fay zonalarında breşik yapılar geliştiği gözlenmiştir. Sahadaki kireçtaşlarının (Şekil 40) derinlere ne kadar uzandığı belirlenememiştir. Her iki alanda gözlenen kireçtaşlarının endüstriyel hammadde olarak kullanılabilecek nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Beyaz- bej renkli kireçtaşı düzeylerinde bolca alg, makro fosil kavkıları ve Miliolid fosilleri gözlenmektedir. Kireçtaşlarından detay yaş verisi için örnekleme yapılamamış olup bahse konu kireçtaşlarının Jura- Kretase yaşlı olduğu düşünülmektedir.
Şekil 36 a, b ve c) Mesozoyik yaşlı kireçtaşı ve Andırın Formasyonunun arazideki genel görünümü.
Şekil 37 a) Beyaz renkli, b) bej renkli kireçtaşlarının arazideki yakın görünümü.
Şekil 38 a, b ve c) Andırın Formasyonu ve kapsadığı kireçtaşı bloklarının arazideki görünümü, d) Andırın Formasyonunun şeyl, çakıltaşı ve çamurtaşı düzeylerinin görünümü.
Şekil 39 Ruhsat alanı içerisinde gelişmiş olan eğim atımlı fayların arazideki görünümü (a, b, c, d).
İnceleme alanında yüksek topoğrafyalı alanların düşük kotlardaki havza düzlüklerine basamak yaptığı yerlerde gözlenen alüvyon yelpazeleri, genellikle faylara koşut gelişmiştir. Güneydoğuya doğru akaçlanan dereler, havzaya yelpaze boşalımını sağlamaktadır. Çoğunlukla çakıltaşı, kumtaşı, kalişli silttaşı ve çamurtaşlarından oluşmaktadır. Yamaç molozları ise daha çok yüksek kotlardan kopan parçaların birikmesiyle oluşmuştur.
İnceleme alanı ve yakın çevresinde yapılan çalışmalarda endüstriyel hammadde olarak kullanılabilecek nitelikte kireçtaşlarının mevcudiyeti belirlenmiştir. Çoğunlukla gri, beyaz, bej renkli, mikritik dokulu ve oolitik kireçtaşları, stratigrafik bir seviye olarak değil daha çok bloklar şeklinde kendini göstermektedir. Çakıl boyutundan dağ boyutuna varan bir morfoloji sunan kireçtaşları bölgeye Lütesiyen (47 milyon yıl) sırasındaki tektonik aktiviteler neticesinde kuzeyden aktarılarak Andırın Formasyonu içerisine yerleşmişlerdir. Çoğunlukla Mesozoyik yaşlı platform tipi karbonatlardan türemiş olan kireçtaşlarının yanında okyanusal kabuğa ait kayalarla (ofiyolitik kaya) derin denizel çörtlü- mikritik kireçtaşı -çamurtaşı- çörtlerden türemiş kaya türleri
de blok şeklinde Andırın Formasyonu içerisine görülmektedir. Ruhsat alanı ve çevresinde gözlenen kireçtaşlarının Andırın Formasyonu içerisinde blok şeklinde izlendiği yapılan 1/ 5.000 ölçekli yarı detay jeoloji haritası ile stratigrafik kesitler de kireçtaşlarının blok geometrisi olduğunu desteklemektedir (Şekil 31, Şekil 35, Şekil 40).
Şekil 40 Ruhsat alanı ve çevresinin oluşum mekanizmasını gösteren stratigrafik enine kesit (Kelling vd. 1987; Ünlügenç ve Akıncı, 2017'den değiştirilerek).
Türkiye tektonik açıdan yer küredeki en aktif kıtasal bölgelerinden biri üzerinde yer almaktadır. Kuzeye doğru hareket eden Afrika- Arap levhaları ve göreceli olarak durağan olan Avrasya levhası arasında kalan Anadolu levhacığı sıkışma tektoniğinin etkisi altında sağ yanal doğrultu atımlı Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve sol Türkiye tektonik açıdan yer küredeki en aktif kıtasal bölgelerinden biri üzerinde yer almaktadır. Kuzeye doğru hareket eden Afrika- Arap levhaları ve göreceli olarak durağan olan Avrasya levhası arasında kalan Anadolu levhacığı sıkışma tektoniğinin etkisi altında sağ yanal doğrultu atımlı Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve sol güneybatıya doğru Amanos Fayı üzerinden Amik ovasına doğru uzanarak bu bölgede Hatay'ın kuzey kesiminde Afro- Arap levhaları ile Anadolu levhacığı arasında üçlü birleşme alanını oluşturmaktadır (Över, Ünlügenç 1998). DAFZ' ın batıya doğru uzantısı ise Osmaniye üzerinden Ceyhan ve çalışma alanını da kapsayan alan üzerinden Akdeniz 'in içerisinden Kıbrıs' a kadar uzanmaktadır (Şekil 41).
Bu ana fay sistemlerinin yanı sıra bölgede farklı doğrultularda irili ufaklı birçok fay yer almaktadır.
Afrika levhasını çevreleyen okyanus ortası sırtlarının ıraksayan levha sınırlarındaki hareket ve Kızıldeniz' deki açılma nedeniyle, Arap Levhası, Afrika levhası ile beraber Ölü Deniz Fay Zonu boyunca kuzeye doğru kayarak Afrika- Arabistan ve Avrasya levhalarının kuzeygüney doğrultuda yakınsamalarına ve birbirlerini sıkıştırmalarına neden olmaktadır. Bunun sonucu olarak Arabistan levhası, Bitlis- Zagros Kenet Kuşağı (BZKK) veya Güneydoğu Anadolu Bindirmesi boyunca Avrasya levhasının altına dalarak çarpışmışlardır (Şengör, 1980). Günümüzde de devam eden bu sıkışma sonucunda Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve kuzey kesiminde kuzey- güney yönlü sıkışmanın özelliğini gösteren bir fay sistemi gelişmiştir.
Bu fay sistemi içinde bindirme fayları, makaslama fayları, normal faylar ve büyük açılma çatlakları gelişmiştir. Bölgeyi etkileyen bu fayların en büyükleri sol yönlü Doğu Anadolu Fay Zonu ve Bitlis Zagros Kenet Kuşağı adı verilen bindirme karakterli faylardır (Şekil 41).
Lice Fay Zonu, Adıyaman Fay Zonu, Bozova ve Kalecik fayları gibi Bölgedeki bütün kırık hatları bu sisteme bağlı olarak gelişmiş faylardır. Doğu- batı gidişli faylar tamamen ters fay veya bindirme karakterli faylardır. Kuzey- güney gidişli faylar da normal eğim atımlı faylar veya açılma çatlakları (gerilme çatlakları) şeklinde gözlenmektedir (Yılmaz, 1993).
Güneydoğu Anadolu bölgesi Torid ve Arap platformunun çarpışmasına bağlı olarak oluşmuş olan kenet bölgesindeki üniteler farklı araştırmacılar tarafından belirli bölümlere ayrılarak incelenmiştir. Rigo de Righi ve Cortesini (1964) Güneydoğu Anadolu Bölgesini stratigrafik özellikleri bakımından değerlendirmek üzere Toros Orojenik Kuşağı, Kenar Kıvrımları Kuşağı, Kıvrımlanmış Kuşak ve Ön Ülke olmak üzere 4 ana kuşağa ayırarak incelenmektedir.
Güney Tetis okyanusunun Kretase sonlarında kıta kenarlarına yerleşmiş olan kalıntıları Türkiye' nin güneyi üzerinden Bitlis- Zagros hattı boyunca İran' a doğru uzanmaktadır. Bu okyanusal kabuğun Geç Kretase- Erken Tersiyer zamanı boyunca kuzey yönlü yitim, doğrultu atımlı tektonik ve çarpışmalı tektonik rejimlerin neticesinde aşamalı olarak kapandığı görüşü jeologlar tarafından geniş bir kabul görmüştür.
Doğu Toros Otokton kayaçları ile ilişkisi görülmeyen ve Adana Baseni ile Amanoslar arasında kalan Misis- Andırın Yapısal Yükselimi içerisinde yer alan çalışma alanında (Şekil 41) genellikle Tersiyer yaşlı birimler gözlenmektedir.
Bu bölgede stratigrafik konum olarak alttan üste doğru; Erken Eosen yaşlı İsalı Katastrofik Fasiyesi (Dokuztekne Volkano- sedimanterleri); Geç Kretase- Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu, Andırın Formasyonunun üyeleri olan Geç Kretase yaşlı Dokuztekne üyesi ve Geç Eosen- Oligosen yaşlı Bulgurkaya Olistostromu; Erken Miyosen yaşlı Gebenköy Formasyonu; Erken- Orta Miyosen yaşlı Karataş Formasyonu; Geç Miyosen yaşlı Kızıldere Formasyonu; Geç Pliyosen- Erken Pleistosen yaşlı Delihalil Bazaltı; Geç Pliyosen- Kuvaterner yaşlı kaliçi- taraça ve Kuvaterner yaşlı alüvyonlar yer almaktadır (Şekil 41).
Misis- Andırın havzası KD- GB uzanımı boyunca iki dilimden meydana gelmiştir (Kozlu, 1997). Birinci dilim, Misis- Andırın bölgesinde bloklu karışığı oluşturan ve blokların yer aldığı Bulgurkaya Olistostromunun yer aldığı çökel havzasıdır. Bu havza üzerine Akitaniyen-Burdigaliyen yaşlı Gebenköy Formasyonu ilksel ilişkili olarak gelmekte ve birimin tavanına doğru ve KB devamında Adana Baseninin Miyosen istiflerine geçilmektedir. İkinci dilim havzanın GD kanadında olup, Erken- Orta Miyosen yaşlı Aslantaş ve Karataş Formasyonlarının çökelme alanıdır.
Şekil 41 Çalışma alanı ve yakın çevresinin tektonik haritası (Ünlügenç ve Akıncı, 2017' den değiştirilerek alınmıştır.).
Sahada kalker ve örtü tabakalarının sınırlarını belirlemek amacı ile, Jeoloji Mühendisi M. Avni TAPTIK liderliğinde, jeoloji mühendisleri Fatih ARIFİKİR ve Elif KESKİN ile birlikte yüzeyde gözlenen jeolojik birimlerden 2 adet kimyasal ve 4 adet jeoteknik kayaç örneği almıştır. Ruhsat sahasının 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası (EK 1) ve revizyonu tamamlamak için 8 adet gözlem noktasına gidilerek kayaç özellikleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma alanından alınan yüzey numunelerinin genel dağılım tablo halinde aşağıda verilmiştir (Tablo 26).
| Tablo 26 Ruhsat Sahasından Alınan Yüzey Numunelerinin Genel Dağılımı | ||
|---|---|---|
| Kimya (XRF) | Jeoteknik | ||
|---|---|---|---|
| Ruhsat No | İli/ İlçesi | Alınan Kayaç Numune (Adet) | |
| 18550 | 18005 | ||
| Ruhsat: Sicil: 72839 | Adana- Ceyhan | 18549 | 18006 |
| (ER:3063757) | (Çokcapınar) | 18007 | |
| 18008 | |||
| Toplam | 2 | 4 |
Çalışma sahasında yüzeyden alınan kayaç numunelerin koordinatlı listesi (Koordinatlar Magellan marka el GPS' si ile alınmıştır.) aşağıda (Tablo 27) verilmiştir.
| Koordinat Sistemi | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No | Kayaç Örnek Numarası |
UTM_ED50_Zon 36 | Analiz Türü | Jeolojik Birim | |
| X (m) | Y (m) | ||||
| 1 | 18550 | 742935.00 | 4097937.00 | ||
| 2 | 18549 | 743173.00 | 4098054.00 | Kimyasal (XRF) Analiz | |
| 3 | 18005 | 742935.29 | 4097983.15 | ||
| 4 | 18006 | 743092.15 | 4098194.90 | Kireçtaşı | |
| 5 | 18007 | 743124.95 | 4098138.80 | Jeoteknik Analiz | |
| 6 | 18008 | 743125.38 | 4098134.05 |
Tablo 27. Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örnekleri
Numunelendirme prosedürü (torbalama, kayıt formu yazımı) alınan örnek tipine göre seçilerek uygulanmıştır (Şekil 42). Alınan tüm numuneler ayrı ayrı 1/ 2.000 ölçekli topografik harita üzerine işlenmiştir (Şekil 43 ve Şekil 44).
Şekil 42 Yüzey çalışmaları sırasındaki numunelendirme çalışmaları.
Şekil 43. Ruhsat alanı Kimyasal Örnek alım haritası.
Şekil 44. Ruhsat alanı Jeoteknik Örnek Alım haritası.
ER: 3063757 numaralı ruhsat alanı içerisinde, yer yer çok büyük olistolitler kapsayan olistostromal seviyeler, çeşitli yaşlardaki mikritik kireçtaşı, ofiyolit ve derin deniz çökellerine ait blokları kapsayan Orta Eosen Erken Miyosen yaşlı Andırın Formasyonu (Tema) ve Kuvaterner yaşlı genç çökeller (alüvyon) bulunmaktadır
Kireçtaşları ayrışma yüzeyi gri, açık gri, taze kırık yüzeyi beyaz, bej, kirli beyaz renkli olup, beyaz renkli kireçtaşı düzeyleri sparitik dokulu, bej renkli kireçtaşı düzeyleri ise mikritik dokuludur. Birim orta dereceli sağlam- sağlam dayanımlı (R3- R2) olan birim masiftir (W1). Bazı lokasyonlar da ise ayrışma yüzeyi gri, teze kırık yüzeyi beyaz- kirli beyaz renkli, kırık ve çatlaklıdır.
Endüstriyel hammadde olarak kullanılan, kireçtaşlarının kimyasal özelliklerini belirlemeye yönelik yüzeyden 2 adet kayaç örneği almış, ARGETEST laboratuvarına gönderilmiştir. Laboratuvarda yapılan kimyasal için analiz sonuçları aşağıda (Tablo 28) verilmiştir.
| Sıra No | Örnek No | Wgt kg 0.1 | Al2O3 % | CaO % | SrO % | BaO % | Na2O % | SO3 % | SiO2 % | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 18549 | 2.23 | 0.07 | 55.96 | 0.1 | <0.01 | <0.01 | 0.03 | 0.17 | |
| 2 | 18550 | 3.17 | 0.06 | 55.68 | 0.05 | <0.01 | <0.01 | 0.04 | 0.18 | |
| Sıra No | Örnek No | Wgt kg 0.1 | Fe2O3 % | MnO % | Cr2O3 % | MgO % | P2O5 % | TiO2 % | K2O % | LOI1000 % |
| 1 | 18549 | 2.23 | 0.03 | <0.01 | <0.01 | 0.34 | <0.01 | <0.01 | 0.01 | 42.95 |
Tablo 28 Ruhsat Sahasından Alınan Kayaç Örneklemeleri Kimyasal Analiz Değerleri (Argetest)
Kireçtaşlarının içerdiği ana element oksit bileşiklerini belirlemek amacıyla yapılan kimyasal analiz sonuçları aşağıda (Tablo 28) verilmiştir. Kalkerlerde (kireçtaşı) az oran da MgO bulunması dolomitin, Fe2O3 bulunması ise pirit, hematit gibi demir minerallerinin bulunduğunu ifade etmektedir. SiO2 ve Al2O3 varlığı ise varlığı ise kil mineralleri ve kuvars minerallerinden kaynaklanmaktadır (Yılmaz vd. 2011).
Kalkerlerin içerdikleri CaCO3 ve CaO % miktarları saflıklarını göstermektedir. Buna göre kalkerleri aşağıdaki (Tablo 29) gibi sınıflamak mümkündür.
| Adlandırma | % CaCO3 | % CaO |
|---|---|---|
| Çok Fazla Saf Kalkerler | >98,5 | >55,2 |
| Çok Saf Kalkerler | 97-98,5 | 54,3-55,2 |
| Orta Saf Kalkerler | 93,5-97,5 | 52,4-54,3 |
| Az Saf Kalkerler | 85-93,5 | 47,6-52,4 |
| Saf Olmayan Kalkerler | <85 | <47,6 |
Tablo 29 CaCO3 İçeriğine Göre Kalkerlerin Sınıflandırılması (DTP, 2000)
Yukarıda bahsi geçen karbonatlı kayaçlardan alınan kimyasal örneklerin analiz sonuçları Kırıkoğlu, 1996' ya (%98 CaCO3 içerikli ve SiO2 oranı %1' den düşük olmalıdır.) göre değerlendirildiğinde yeşil renkli lokasyonda yer alan birimler kireç agregası için uygun özellik taşımaktadır (Tablo 30 ve Şekil 45).
| Değerlendirilmesi | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra No |
Örnek No |
CaCO3 % |
Al2O3 % |
CaO % |
SiO2 % |
Fe2O3 % |
MgO % |
P2O5 % |
TiO2 % |
K2O % |
LOI1000 (CO2) % |
Jeolojik Bitim |
Madenin Cinsi |
| 1 | 18549 | 99.93 | 0.07 | 55.96 | 0.17 | 0.03 | 0.34 | <0.01 | <0.01 | 0.01 | 42.95 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) |
Kalker |
| 2 | 18550 | 99.43 | 0.06 | 55.68 | 0.18 | 0.04 | 0.3 | <0.01 | <0.01 | 0.02 | 43.53 | Kireçtaşı (Çok Fazla Saf Kalkerler) |
Kalker |
Tablo 30 Karbonatlı Kayaçlardan Alınan Kimyasal Örneklerin Analiz Sonuçlarının Kırıkoğlu, 1996' ya Göre
Şekil 45 Kayaç CaO elementi için "Nokta Yoğunluğu" metodu ile oluşturulmuş dağılım haritası.
Ruhsat sahsında kireç agregası olarak kullanılamayan <30 mm boyutundaki malzemenin agrega olarak kullanımına yönelik 4 adet blok numune alınmış (Tablo 26, Tablo 27, Şekil 42 ve Şekil 44) ve Çözüm Jeoteknik laboratuvar analiz sonuçları aşağıda kapsamlı olarak değerlendirilmiştir.
Amerikan standartlarından ASTM D8 agregayı, "Harç veya beton oluşturmak amacıyla bir bağlayıcı madde ile veya temel tabakaları, demiryolu balastlarında, vb. işlerde tek başına kullanılan kum, çakıl, deniz kabuğu, cüruf ya da kırma taş gibi mineral bileşimli granüler (taneli) bir malzemedir." şeklinde tanımlamaktadır. Doğal Agrega, mekanik işlem dışında herhangi bir işleme tabi tutulmamış olan mineral kaynaklardan (nehirlerden, teraslardan, denizlerden, göllerden ve taş ocaklarından vb.) elde edilen kırılmış veya kırılmamış agregadır. Bunun dışında kırmataş ve geri kazanılmış agregalar birçok mühendislik uygulamasında kullanılmaktadır. 4.00 mm' den daha büyük agregalar iri agrega olarak tanımlanırken, 4.00 mm' den küçük olanlar ise ince agrega olarak tanımlanmaktadır. Bu raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, kimyasal bileşimi CaCO3 olan bir sedimanter kayaç olup, oluşumu denizel veya gölsel olabilmektedir. Ülkemizde alansal yayılım olarak en fazla bulunan kayaç türünü oluşturmaktadır. Kireçtaşları, başta beton agregası ve kireç agregası olmak üzere, farklı mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır.
Bu çalışma kapsamında doğal birim hacim kütle, tane boyu dağılımı, Los Angeles aşınma deneyi, metilen mavisi, sodyum sülfat, magnezyum sülfat, tane yoğunluğu, alkali reaktivite, ağırlıkça su emme ve porozite deneyleri yapılmış olup, elde edilen sonuçlar aşağıda sunulmuştur (Tablo 31).
| Örnek No | Hacim Kütle Doğal Birim ) (g/cm3 |
(#10 nolu % Elek Analizi Kalan) |
(#200 nolu % Elek Analizi Geçen) |
Aşınma Deneyi Los Angeles DEVİR -İRİ (%) 500 |
Metilen Mavisi MB (g/kg) |
Na2SO4 Don (%) Kaybı |
Mg2SO4 Don Kaybı (%) |
Yoğunluğu rs (Mg/m3) -İnce Tane |
Alkali Reaktivite Kimyasal Analiz |
Su Emme (%) | Porozite (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BLOK-CP1 | 2.62 | 94.2 | 1.6 | 23.4 | 0.35 | 7.4 | 6.4 | 2.50 | A BÖL. | 0.41 | 3.59 |
| BLOK-CP2 | 2.65 | 90.1 | 3.7 | 22.2 | 0.29 | 8.4 | 7.4 | 2.48 | A BÖL. | 0.86 | 5.62 |
| BLOK-CP4 | 2.63 | 91.2 | 2.0 | 24.4 | 0.38 | 7.9 | 7.0 | 2.50 | A BÖL. | 1.78 | 6.82 |
| BLOK-CP4 | 2.64 | 96.4 | 2.7 | 23.8 | 0.40 | 7.8 | 6.8 | 2.52 | A BÖL. | 0.59 | 3.27 |
| Maks. | 2.65 | 96.40 | 3.70 | 24.40 | 0.40 | 8.40 | 7.40 | 2.52 | -- | 1.78 | 6.82 |
| Minumum | 2.62 | 90.10 | 1.60 | 22.20 | 0.29 | 7.40 | 6.40 | 2.48 | -- | 0.41 | 3.27 |
| Std. | 0.01 | 2.87 | 0.92 | 0.93 | 0.05 | 0.41 | 0.42 | 0.02 | -- | 0.61 | 1.69 |
| Ortalama | 2.64 | 92.98 | 2.50 | 23.45 | 0.36 | 7.88 | 6.90 | 2.50 | -- | 0.91 | 4.83 |
Tablo 31 Kireçtaşlarının Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri
Blok örneklerden hazırlanan örneklerin doğal birim hacim kütleleri 2.65 ile 2.62 g/cm3 arasında değişirken, tane yoğunluğu 2.48 ile 2.52 mg/m3 arasında değişmektedir. Buna göre işletilmesi düşünülen kireçtaşı agregaları normal ağırlıklı agregalar sınıfındadır. Tane boyu dağılımına baktığımızda 10 no' lu elek (2.00 mm) üzerinde kalan agregaların ortalama oranının % 92.98 olduğu, buna göre deneylerde kullanılan agrega örneğinin daha çok iri agrega olarak nitelendirilen boyuttaki agregalardan oluştuğu anlaşılmaktadır. 0. 063 mm göz açıklıklı elekten geçen kütlece ortalama % 2.50 olduğundan, TS 706 EN 12620' ye göre f4 kategorisinde yer almaktadır.
TS 706 EN 12620 standardına göre basınç dayanımı 100 MPa' dan az olan tüm doğal ve yapay agregaların parçalanmaya dayanımının araştırılması gerekmektedir. Bu raporda agregaların aşınma dayanımlarının belirlenmesi için TS EN 1097-2 standardına göre Los Angeles Aşınma deneyi yapılmıştır. Agregaların aşınma yüzdesi ne kadar küçük ise, parçalanmaya dayanımının o kadar yüksek olduğu bilinmektedir. Aşınma kaybı olarak tanımlanan bu kayıp yüzdesinin, beton agregasında 500 devir için % 50' yi geçmemesi istenir. Yol agregaları için ise bu değerin 500 devirde % 30' u geçmemesi istenmektedir. Los Angeles aşınma deneyi işletilmesi planlanan kireçtaşı agregaları için ayrı ayrı yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar Tablo 31' de gösterilmiştir. İri agregalarda parçalanma direnci tayini için kullanılan Los Angeles katsayısı, TS 706 EN 12620' ye göre % 50' den daha az olmalıdır. Düşük aşınma dayanımı değerleri (% 22.20- 24.40) agregaların mekanik etkilere karşı dayanımlarının yüksek olduğuna işaret etmektedir.
Agrega numunelerinin kalitesini belirlemek için 0‐ 2 mm tane boyu aralığındaki agregalara uygulanan metilen mavisi testi sonucu, MB değeri % 0,29 ile % 0.40 arasında değişmekte olup, ortalama MB değeri % 0.36 bulunmuştur. Bu durum, agreganın ince madde içermediğine işaret etmektedir. Ayrıca çok ince malzeme muhtevası değerinin de düşük olması metilen mavisi sonucunu desteklemektedir. MB değerinin yüksek olması özellikle beton agregası kullanımında bazı dezavantajları beraberinde getirmektedir. İşletilmesi düşünülen kireçtaşı agregalarının çok ince malzeme oranının düşük olması dolaysıyla beton agregası olarak kullanımında, betonun mukavemetini düşürmesi, donatının korozyona karşı korunmasını azaltma ve beton geç priz olması gibi olumsuzluklar beklenmemektedir.
TS EN 1097‐6' ya göre özgül ağırlıklar, iri agregalar (4‐ 11.2 ve 11.2‐ 22.4 mm) için 2.66 ve 2.68 Mg/m³, ince agrega (0-4 mm) için ise 2.7 Mg/m³'dür. Özgül ağırlık değerleri 2.48 ile 2.52 arasında değiştiğinden ilgili standardın öngördüğü limit özgül ağırlık değerleri (2.50–2.70 Mg/m3 ) uyumlu olduğu görülmektedir.
Agregaların, donma ve çözülme direnci testleri TS EN 1367‐1'e göre yapılmış olup, sonuçlar Tablo 31' de verilmiştir. İri agregalarda dona dayanıklılık, TS 706 EN 12620' ye göre % 4'den daha az olması gerekmektedir. İşletilmesi düşünülen kireçtaşlarının Na2SO4 Don Kaybı % 7.40 ile % 8.40 arasında değişirken, Mg2SO4 Don Kaybı % 6.40 ile % 7.40 arasında değişmektedir. Bu değerler beton agregaları için standartta tanımlanan limit değerlerine yakın olup, donma- çözülme döngüleri sonucu agregalarda kısmi bir tahribat beklenebilir.
TS 2517 standardına uygun olarak hazırlanan örnek alkali- silis bakımından incelenmiştir. İnceleme sonucu alkali azalması ve çözünen silis değerleri belirlenmiş ve sonuçlar aşağıda (Tablo 32 ve Şekil 46) verilmiştir.
| Örnek No | Sıra No | Alkali Azalması (mmol/L) |
Çözünen Silis (mmol/L) |
Tanımlama |
|---|---|---|---|---|
| BLOK-CP1 | 1 | 178.8 | 65.3 | I. Bölge |
| BLOK-CP2 | 2 | 190.5 | 70.5 | I. Bölge |
| BLOK-CP4 | 3 | 168.3 | 69.3 | I. Bölge |
| BLOK-CP4 | 4 | 206.3 | 76.3 | I. Bölge |
Tablo 32 Kireçtaşının Alkali Azalması Ve Çözünen Silis Değerleri
Betonda oluşan "Alkali Silika Reaksiyonu", beton bünyesindeki alkali boşluk çözeltisi ve agregadaki reaktif mineraller (reaktif silika ve silikatlar olarak) arasındaki reaksiyon sonucu oluşur. Reaksiyon, suyu absorbe edebilen jel oluşumuna yol açar ve genleşme sonucunda jel, betona kuvvet uygular. Belirli şartlarda, beton bünyesinde oluşan bu reaksiyonlar, betonda hasar oluşturucu genleşme ve çatlamalara yol açabilir. Yukarıda (Tablo 32) verilen ASR sonuçları TS 2517' deki abak üzerine yerleştirildiğinde I. bölgede yer almakta dolaysıyla işletilmesi planlanan kireçtaşları alkali reaktivite açısından zararsız agregalar olarak tanımlanmıştır.
Şekil 46 Kireçtaşı numunelerinin alkali-silis reaktivitesi (TS 2517).
Ülkemizde kireçtaşlarının beton agregası olarak kullanımı yaygın olmasına rağmen, kireçtaşları ve agregaları yol malzemesi olarak kullanımı da bir o kadar yaygındır. Bundan dolayı işletilmesi düşünülen kireçtaşları Karayolu Teknik Şartnamesinde (2013) belirtilen sınır değerler açısından da irdelenmiştir. Tablo 33' de karayollarında uygulanan dayanma yapılarında ve şevlerin desteklenmesi kullanılacak kayaçların fiziksel ve mekanik özelliklerin limit değerleri verilmiştir. Tabloda limit değerlerin karşılandığı parametrelere karşılık hücreler açık yeşil, karşılanmadığı hücreler ise açık kahve renk ile gösterilmiştir. Buna göre kireçtaşları, gabion duvar yapımında, taş dolgu yapımında, tahkimat taşı, pere yapımında ve yığma yapılarda doğal taşlardan istenilen özelliklerin tamamına yakını karşılamaktadır. Sadece Na2SO4 don kaybı % 7.40 ile % 8.40 arasında değiştiğinden, gabion duvar ve taş dolgu yapımını kısmen karşılarken, diğer yapılar için istenen limit değerleri karşılamamaktadır. Burada yapılan değerlendirmeler sınırlı sayıda örnek üzerinde elde edilen laboratuvar verilerine göre yapılmaktadır. Na2SO4 don kaybı açısından daha kesin değerlendirme yapmak için ruhsat sahasında detaylı yapılacak örneklemeler sonucu, uygun kireçtaşı seviyeleri belirlenmelidir.
Aşağıda (Tablo 33) yol üst yapılarında kullanılan agregalar için aranan limit değerler verilmiştir. Tabloda limit değerlerin karşılandığı parametrelere karşılık hücreler açık yeşil, karşılanmadığı hücreler ise açık kahve renk ile gösterilmiştir. İşletilmesi planlanan kireçtaşları tabloda istenilen parametreleri, tuz kristallenmesi hariç tamamını karşılamaktadır.
| Tablo 33 Dayanma Yapıları Ve Şevlerin Desteklenmesi Amacıyla Kullanılacak Kayaçların Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri | |||
|---|---|---|---|
| (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013) | |||
| Türü/ Parametre Dayanma Yapı |
Kaba agregada ile Parçalanma deney yöntemi Los Angeles Direnci ( %) |
Yoğunluk Görünür (kg/m3 ) |
(Mg2 SO4 ile) % Sülfat Deneyi Magnezyum |
e direncin tayini (%) (Na2 SO4 10 kristallenmesin H2O) ile Tuz |
|---|---|---|---|---|
| Gabion Duvar Yapımında Kullanılacak Kayaçların Fiziksel ve Mekanik Özellikleri |
≤35 | ≥ 2,20 | ≤ 10 | ≤ 7 |
| Taş Dolgu Yapımında Kullanılacak Taşın Özellikleri |
≤35 | ≥ 2,20 | ≤ 10 | ≤ 7 |
| Tahkimat Taşının Özellikleri | ≤ 30 | ≥ 2,40 | ≤ 8 | ≤ 5 |
| Pere Yapımında Kullanılacak Taşların Özellikleri | ≤ 30 | ≥ 2,30 | ≤ 8 | ≤ 5 |
| Kâgir İnşaat İşlerinde Kullanılacak Taşlar | ≤ 30 | ≥ 2,30 | ≤ 8 | ≤ 5 |
| Standartlar | TS EN 1097-2 |
TS 699 TS EN 1936 |
TS EN 1367-2 |
TS 699 ve TS EN 12370 |
Sonuç olarak, kireçtaşları kireç agregası gibi endüstriyel kullanım alanlarının yanında birçok mühendislik uygulamasında doğal malzeme olarak kullanılmaktadır. Kayaçların ve kayaçlardan elde edilen agregaların mühendislik uygulamalarında kullanılabilirliğini tanımlamak için ulusal ve uluslararası birçok standart geliştirilmiştir. Söz konusu standartlar kayaç ve agregaların fiziksel ve mekanik özellikleri için limit değerler tanımlamıştır. Bu raporda işletilmekte olan kireçtaşlarının laboratuvarda belirlenen temel özellikleri göz önünde bulundurularak beton agregası ve karayolu yapılarında kullanılabilirliği irdelenmiştir. Raporun konusunu oluşturan kireçtaşlarına ait mevcut veriler ışığında standartlarda tanımlanan limit değerleri karşılamaktadır (Tablo 34). Fakat Na2SO4 don kaybı parametreleri standartlarda belirtilen koşulları sağlamamaktadır. Söz konusu parametre için kısıtlı laboratuvar deneylerinde limit değerlere oldukça yakın sonuçlar elde edilmiştir. Dolaysıya kireç agregası olarak kullanılamayan ve 30 mm' den küçük boyuta sahip malzeme yukarıda belirtilen birçok uygulamada doğal malzeme olarak kullanılabilecek niteliktedir.
| Dayanma Yapı Türü/ Parametre |
Metilen Mavisi Deneyi (MB) |
Doygun Yüzey Kuru Birim Hacim Ağırlık (g/cm3 ) |
si (%) Su Emme %' |
Deneyi (Mg2 SO4 ile) Magnezyum Sülfat % |
(Los Angeles Deneyi) Direncinin Tayini (500 devir) (%) Parçalanma |
Çözülmeye Karşı Direncin Tayini Donmaya ve |
Organik Madde, (%3 NaOH) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İnce Agregaya Ait Fiziksel ve Mekanik Özellikler |
≤ 1,5 | > 2,55 | < 3,0 | -- | -- | -- | -- |
| İri Agreganın Fiziksel ve Mekanik Özellikleri |
> 2,55 | < 3,0 | ≤ % 18 (MS18) |
≤ % 35 (LA35) | ≤ % 1,0 (F1) | -- | |
| Yol Üst Yapı-Alttemel Malzemesinin Fiziksel Özellikleri |
≤ 4,0 (MB4,0) ≤ 5,5 MB5,5)** |
-- | -- | ≤ 25 (MS25) |
≤ 45 (LA45) | --- | NGF |
| Yol Üst Yapı-Temel Kaba Agreganın Fiziksel Özellikleri |
-- | ≤ 3,0 | ≤ 20 (MS20) |
≤ 35 (LA35) | -- | NGF | |
| Yol Üst Yapı-Temel İnce Agreganın Fiziksel Özellikleri |
≤ 3,0 (MB3,0) ≤ 4,5(MB4,5)** |
-- | -- | -- | -- | -- | NGF |
Tablo 34 Yol Üst Yapılarında Kullanılacak Agregaların Özellikleri (Karayolu Teknik Şartnamesi, 2013)
| Dayanma Yapı Türü/ Parametre |
Metilen Mavisi Deneyi (MB) |
Doygun Yüzey Kuru Birim Hacim Ağırlık (g/cm3 ) |
si (%) Su Emme %' |
Deneyi (Mg2 SO4 ile) Magnezyum Sülfat % |
(Los Angeles Deneyi) Direncinin Tayini (500 devir) (%) Parçalanma |
Çözülmeye Karşı Direncin Tayini Donmaya ve |
Organik Madde, (%3 NaOH) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bitümlü Sathi Kaplama Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Makadam Sathi Kaplama Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 3,0 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Koruyucu Sathi Kaplama- Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Temel- Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,5 | ≤ 18 (MS18) |
≤ 30 (LA30)* | -- | -- |
| Bitümlü Temel- İnce Agrega Özellikleri |
≤ 2,0 (MB 2,0 ) ≤ 3,5 (MB3,5)** |
-- | ≤ 2,5 | -- | -- | -- | NGF |
| Asfalt Betonu Binder ve Aşınma Tabakaları-- Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | B ≤ 2,5 A ≤ 2,0 |
B ≤ 18 (MS18) A≤ 16 (MS16) |
B ≤ 30 (LA30)* A ≤ 27 (LA27) |
-- | -- |
| Asfalt Betonu Binder ve Aşınma Tabakaları--İnce Agrega Özellikleri |
≤ 1,5 (MB1,5) ≤ 3,0 (MB3,0 )** |
-- | B ≤ 2,5 A ≤ 2,0 |
-- | -- | -- | NGF |
| Taş Mastik Asfalt (Tma)-Kaba Agrega Özellikleri |
-- | -- | ≤ 2,0 | ≤ 14 (MS14) |
≤ 25 (LA25)* | -- | -- |
| Taş Mastik Asfalt (Tma)-İnce Agrega Özellikleri |
≤ 1,5 (MB1,5) ≤ 3,0 (MB3,0)** |
-- | ≤ 2,0 | -- | -- | -- | NGF |
| Standartlar | TS EN 933-9 |
TS EN 1097-6 |
TS EN 1097-6 |
TS EN 1367-2 |
1097 - 2 TS EN |
1367 - 1 TS EN |
TS EN 1744-1 |
| 7.3.3 Sondaj Kuyu Temsili İçin Yapılan Delici Rok Çalışmaları Bu bölüm araştırma ve maden kaynak tahminine yönelik delici rok ile yapılan çalışma bilgilerini içerir. Jeoteknik amaçlı çalışmalara ait incelemeler Başlık 7.4' te verilmiştir. Vişne Madencilik' in isteği doğrultusunda sondaj temsili yapılan delici rok çalışmaları, ruhsat sahasında Kasım 2023 yılında yapılan yüzey çalışmalarına (kimyasal analiz ve jeolojik veriler) göre kalker üretimi amacı ile belirlenen 16 lokasyonda (3 Adet sondajı temsil etmektedir.) toplam 270.00 m olarak gerçekleştirilmiştir. |
|||||||
| Çalışma alanında yapılan delici rok lokasyonlarına ait koordinatlar el GPS' i ile belirlenmiştir. Sondajlar tamamlandıktan sonra yapılan ise sondaj koordinatları D- ölçülmüştür. Yapılan sondajların hepsi delik tozu olup, Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A.Ş. tarafından gerçekleştirilmiştir. |
GPS ile | ||||||
| Delik tozu numunelerine ait detay analiz sonuçları ek olarak (EK 3) verilmiştir. Çalışmalar sonucunda kalker özelliklerinin yanal ve düşey uzanımı, geometrisi ve maden kaynak tahmini ortaya çıkarmıştır. Yapılan sondaj temsili yapılan delici rok yerlerini gösteren 1/ 2.000 ölçekli lokasyon haritası (Şekil 47) ve numunelere ait bilgiler (Tablo 35) aşağıda verilmektedir. |
|||||||
| 90 |
| krm YON HARITASI JENCEJK URETIM SAN.ve TIC.AS. AR. s. ED-50 TURKEY/Zone:36 23 KODLU DEGERLENDIRME RAPORU arı YDOĞU YÜKSEKLİK 4098166 156 4098181 128 4098225 107 4098170 82 4098169 72 |
4098159 43 4098017 177 |
4098028 170 4098025 169 |
4098017 127 |
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4098037 121 |
|||||||||||||||||
| 4098056 115 |
|||||||||||||||||
| 4098073 109 |
|||||||||||||||||
| 4098076 73 69 4098089 |
|||||||||||||||||
Şekil 47 Sondaj lokasyonları haritası.
| Kimya | Standart Standart Numune Numune İsmi - 1 1 AMIS0250 1 AMIS0250 1 1 AMIS0250 1 1 AMIS0250 2 AMIS0461 1 |
||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sondaj No |
Rok No | Eğim Yönü | Eğim Açısı | Metraj | Başlama Tarihi | Bitiş Tarihi | Delici Rok Çapı (mm) |
ARGETEST laboratuvarına giden numune (Adet) |
İkiz Numune |
||
| CVR-1_1 | 0 | 90 | 21.00 | 5 | |||||||
| CVR-1_2 | 0 | 90 | 10.00 | 28.12.2023 | 2 | 6 - |
|||||
| CVR-1_3 | 0 | 90 | 25.00 | 6 | |||||||
| CVR-1 | CVR-1_4 | 0 | 90 | 10.00 | 2 | ||||||
| CVR-1_5 | 0 | 90 | 10.00 | 02.01.2024 | 2 | ||||||
| CVR-1_6 | 0 | 90 | 31.00 | 8 | |||||||
| CVR-2_7 | 0 | 90 | 10.00 | 2 | |||||||
| CVR-2_8 | 0 | 90 | 15.00 | 3 | |||||||
| CVR-2_9 | 0 | 90 | 21.00 | 03.01.2024 | 29.03.1900 | 5 | |||||
| CVR-2_10 | 0 | 90 | 10.00 | 2 | |||||||
| CVR-2 | CVR-2_11 | 0 | 90 | 10.00 | 2 | ||||||
| CVR-2_12 | 0 | 90 | 21.00 | 5 | |||||||
| CVR-2_13 | 0 | 90 | 21.00 | 4 | |||||||
| CVR-2_14 | 0 | 90 | 10.00 | 04.01.2024 | 2 | ||||||
| CVR-2_15 | 0 | 90 | 25.00 | 6 | |||||||
| CVR-3 | CVR-3_16 | 0 | 90 | 20.00 | 7 | ||||||
| Toplam | 270.00 | - | - | 63 | 4 |
Sahada, delik tozu numune alımı için 2013 model Sandvık (Tam Rock) DX700 delici rok makinası kullanılmıştır. Sahada kullanılan makinanın genel özellikleri, ekipman ve malzemeleri aşağıda (Tablo 36 ve Şekil 48) verilmiştir.
| Tablo 36 Sahada Kullanılan Sandvık (Tamrock) DX700 Makinesinin Genel Özellikleri | |
|---|---|
| ---------------------------------------------------------------------------------- | -- |
| Sandvık (Tamrock) DX700 Makinasının | Teknik Özellikleri | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bölümleri Sandvik DX700, kabin ve çubuk taşıma |
- | ||||||
| sistemi ile donatılmış, hidrolik, kendinden | |||||||
| tahrikli, bağımsız, paletli tabanlı bir yerüstü | |||||||
| sondaj makinesidir | |||||||
| Delik çapı | 76-115 mm (3 -4 1/2 inç) | ||||||
| Matkap çeliği | (1 3/4 inç, 2 inç) | ||||||
| Ağırlık | 14.800 kg (32.628 lb) | ||||||
| Boyutlar | |||||||
| Genişlik | 2.5 m (8 ft) | ||||||
| Uzunluk | 7.2/ 10.7 m (24/33 ft) | ||||||
| Yükseklik | 3.6/ 3.2 m (12/11 ft) | ||||||
| Ana bileşenler | |||||||
| Kaya matkabı | HL 710, 19.5 kW (26.5 bg) | ||||||
| Yerleşik kompresör | 8.1 cu. m/dak/4-10 bar (280 cfm/dak/58-145 psi) | ||||||
| Toz toplayıcı | 23 Cu. 1000 mm vakumda m/dak H20 (Vakum H2O'da 39°C'de 810 cfm/dak) | ||||||
| Motor | Kedi C7 168 kW (225 hp)/ 2200 dev/dak, CAT C7.1 TIER4,168 kW (225 bg)/ 1800 dev/dak |
Şekil 48 Sandvık (Tam rock) DX700 makinası.
Çalışma sahasında yapılan numune alma işlemi, Vişne Madencilik' in istediği doğrultusunda sondaj temsili delici rok kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan tüm kuyular 90° eğimdedir (Şekil 49).
Rok lokasyonlarının belirlenmesi ve toz numune alım işlemi kontrol mühendisi Jeoloji Mühendisi Avni TAPTIK ve Jeoloji Mühendisi Fatih ARIFİKİR tarafından belirlenip denetlenmiştir. Delici rok çalışmalarının tamamı toz numune alınmak kaydı ile gerçekleştirilmiştir.
Şekil 49 Delici rok ile toz numune alma işlemleri (a, b, ve c).
Kuyu derinliklerinin sığ olması nedeniyle kuyu ölçüm işlemi yapılmamıştır.
Sahada yapılan ön determinasyon gözlemleri (kuyu başı koordinatları, kuyusunun eğim ve eğim yönü, delici rok çalışmasının başlangıç ve bitim tarihi, manevra boyu ve manevra derinliği, birimlerin litolojik özelliklerini, niteliksel olarak değişimleri vb.) kuyu logu defterine kaydedilir. Ön loglama (ön determinasyon) yapıldıktan sonra logların excelle geçirilme işlemi projenin yürütüldüğü Adana ili Yüreğir İlçesi Çelemli Köyü sınırları içinde olan Vişne Madencilik Üretim San. Tic. A.Ş.' nin kireç fabrikası içindeki depolama alanında yapılmıştır (Şekil 50).
Şekil 50 Saha verilerinin excele aktarma işlemi.
Tüm bu veriler ışığında LogPlot8 versiyonu programı kullanılarak birebir ölçekte loglar hazırlanmıştır (Şekil 51; EK 2).
| Vişne Madencilik Üretim Sanayi Ve Tic. A.Ş. | ||
|---|---|---|
| MITUS ARAMA MITUS ARANA VE PROJE AS. |
BOREHOLE LOG | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (Project Name) | PROJE ADI: ER3063757 Visna Madosolik | (Bonhole Elevation) | SONDAJKOTU: 119.788 | HUYU ADI (Bomhois Name) |
CVR-3 | ||||||||||||||||||
| ER NO: 3063757 | SONDAJ DERINLICI : TO shorehole Deetto |
BASLANA TARM : 4.01.2004 Starting Date! |
KOOR. SIGTEM: E0-90 Zin37 (Condicate System) |
||||||||||||||||||||
| SLOGARIONS | LOKASYON: Adminitional (Columbian) | EGIM: 00 SOM |
Biffs TARINI: 4.01.2004 (Environ Date) |
K (KMZEY): 337706 (A-Northing) |
|||||||||||||||||||
| (Tipe of One) | MADEMIN CINSI: | King (Indian) | (Dip eleiction) | DGMYOND: 0 | LOC OLDEG! 1/100 (Log Scale) |
Y (DOGU) : 4133014 (Y-Castrol |
|||||||||||||||||
| Min-Petit RD Analiz Somedian Min-Ph6NRD Analysis Results |
Kingwait Araks Sonaster Chemica Analysis Regular |
||||||||||||||||||||||
| Decision and | Kaard Cap Com Dommer Mars Longh Int An Longh Agrow, J Com Longh Agrow, J. Yaquank, Ayoum, J. |
ŝ Karet TOR (S) Tixis Core Passe ROD (S) Post Clarify De |
LitroLoui Lithology |
TAMMA AMA Deucription |
Detrait (F) Capts yrs |
Namura No Sanya No |
Tananskania Description |
Decision (m) Ocentical |
Nummer No. Sarpée Ko. |
螨 $\hat{\mathbf{q}}_n$ ą |
ø g |
ao sa | 网络病 | NHO'S | 螨 a p |
Ngoy, | $\frac{1}{2} \sigma_2 \sigma_3$ | Ę | |||||
| v | m Light m (Tel) |
OE RIM ESSA's Next, Substance LIGHTER WAS WANTED Definish krak tukombiy jini 9/3J/m (ESSORIA) modern Pumpming SQUI/HOTO/P art, steen lank ylader Myac, tes, ket beye t: militaria, raletta BRANCRATIVE idate |
٠ 18 |
1992 TEMP |
23 in the |
000 038 1.VL BELL 1.00 |
127 | $-418$ | 400 000 000 $-0.11$ (1.32) |
THE TREE dir mile |
|||||||||||||
| $\mathbb{H}$ $\mathbb{1}$ 15 栏 |
m TWEE m $-0.000$ |
15' | 18126. 出席 |
イ基 THE R21 LHK E11 400 4031 LHF |
BEAT 1.34 | 8.53 | 40. 001 14 | 16.04 MED $-0.07$ $-0.011$ |
|||||||||||||||
| Delw | TARIH: 25.01.2024 | ||||||||||||||||||||||
| Borehole Geologist | SONDAJJEDLOGU ; Jeo, Milh. M. Avni TAPT N. | ||||||||||||||||||||||
| Controlling | KONTROL EDEN: Jee Vilk, Mill. Deniz GOC. |
Delik tozu analize hazırlanma işlemi sahada gerçekleştirmiştir. Sahadaki birimlerin litolojik özelliklerine göre 5 metrede bir delici rok ile numune alınmıştır. Bu aşamadan sonra toplam numune sayısının %18.87 kadar ikiz ve standart (AMIS0461, AMIS0250) numune yerleştirilerek prosedür tamamlanmıştır (EK 5).
Delici rok ile alınan delik tozu numunesi 5 metrede bir alınmış ve çeyreklenerek naylon poşetlere konmuştur. Çeyreklenen numunelerin bir bölümü şahit numunesi olarak çuval içine koyulup Vişne Madenciliğe teslim edilmiştir. Diğer bölümü de kimyasal analiz yaptırılmak üzere ARGETEST Laboratuvarına gönderilmek için çuvallanıp, excel tablolarına işlenip kayıt altına alınmıştır (Şekil 52 a, b ve c, Tablo 37, Tablo 38, Tablo 39). Kimyasal örnek hazırlama prosüdürleri aşağıda sıralanmış olup beş aşamadan oluşmaktadır.
| Kuyu Adı | : CVR-1 | Derinlik (m) | : 107.00 | Başlama/ Bitiş Tarihi : 28.12.2023-02.01.2024 |
|||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Delici Rok Numarası |
Örnek Numarası |
Başlangıç Derinliği (m) |
Bitiş Derinliği (m) |
Numune Boyu (m) |
Açıklama | ||
| CVR-1_1 | 18101 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_1 | 18102 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_1 | 18103 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | İkiz Numune | ||
| CVR-1_1 | 18104 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_1 | 18105 | 15.00 | 21.00 | 6.00 | Karot | ||
| CVR-1_2 | 18106 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_2 | 18107 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_3 | 18108 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_3 | 18157 | - | - | - | Standart | ||
| CVR-1_3 | 18109 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_3 | 18110 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_3 | 18111 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_3 | 18112 | 20.00 | 25.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_4 | 18113 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_4 | 18114 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_5 | 18115 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_5 | 18116 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_6 | 18117 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_6 | 18118 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_6 | 18119 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_6 | 18120 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_6 | 18121 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | Standart | ||
| CVR-1_6 | 18122 | 20.00 | 25.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-1_6 | 18123 | 25.00 | 31.00 | 6.00 | Karot | ||
| CVR-1_6 | 18158 | - | - | - | Standart |
Tablo 38 Kimyasal, İkiz Ve Standart Numunelerin Alınma Aralıkları (CVR-2)
| Kuyu Adı | : CVR-2 | Derinlik (m) | : 143.00 | Başlama/ Bitiş Tarihi | : 03.01.2024-04.01.2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Delici Rok Numarası |
Örnek Numarası |
Başlangıç Derinliği (m) |
Bitiş Derinliği (m) |
Numune Boyu |
Açıklama | |||
| CVR-2_7 | 18124 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_7 | 18125 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_8 | 18126 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot |
| Kuyu Adı | : CVR-2 | Derinlik (m) | : 143.00 | Başlama/ Bitiş Tarihi | : 03.01.2024-04.01.2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Delici Rok Numarası |
Örnek Numarası |
Başlangıç Derinliği (m) |
Bitiş Derinliği (m) |
Numune Boyu |
Açıklama | |||
| CVR-2_8 | 18127 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_8 | 18128 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_9 | 18129 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_9 | 18159 | - | - | - | Standart | |||
| CVR-2_9 | 18130 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_9 | 18131 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_9 | 18132 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_10 | 18133 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_10 | 18134 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_11 | 18135 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_11 | 18136 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_12 | 18137 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_12 | 18138 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_12 | 18139 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_12 | 18163 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | İkiz Numune | |||
| CVR-2_12 | 18140 | 15.00 | 21.00 | 6.00 | Karot | |||
| CVR-2_13 | 18141 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_13 | 18142 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_13 | 18143 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_13 | 18144 | 15.00 | 21.00 | 6.00 | Karot | |||
| CVR-2_14 | 18145 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_14 | 18146 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_15 | 18147 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_15 | 18148 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_15 | 18160 | - | - | - | Standart | |||
| CVR-2_15 | 18149 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_15 | 18150 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | Karot | |||
| CVR-2_15 | 18151 | 20.00 | 25.00 | 5.00 | Karot |
| Kuyu Adı | : CVR-3 | Derinlik (m) | : 20 | Başlama/ Bitiş Tarihi | : 04.01.2024 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Delici Rok Numarası |
Örnek Numarası |
Başlangıç Derinliği (m) |
Bitiş Derinliği (m) |
Numune Boyu |
Açıklama | ||
| CVR-3_16 | 18152 | 0.00 | 5.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-3_16 | 18153 | 5.00 | 10.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-3_16 | 18161 | - | - | - | Standart | ||
| CVR-3_16 | 18154 | 10.00 | 15.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-3_16 | 18155 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | Karot | ||
| CVR-3_16 | 18156 | 15.00 | 20.00 | 5.00 | İkiz Numune | ||
| CVR-3_16 | 18162 | - | - | - | Standart |
a
Şekil 52 Örneklerin hazırlanmasına ait görünüm (a, b ve c).
Ruhsat sahasında, 28.12.2023- 04.01.2024 tarihleri arasında toplam 270.00 metre delici rok ile numunelendirme çalışması yapılmış olup, toplam 63 adet (Numunelerin 2 adeti AMIS0461, 4 adeti AMIS0250 standart ve 6 adeti ikiz numunedir.) kimyasal örnek alınmıştır. Alınan numuneler ARGETEST Cevher Zenginleştirme ve Analiz Hizmetleri laboratuvarlarına analize gönderilmiştir.
Analize tabi tutulacak numunelerin hazırlanması ve incelenmesi Başlık 7.2.2.3.1' de detaylı olarak sunulmuş olup, detay analiz sonuçları EK 3' te verilmiştir.
Yapılan tüm çalışmalardan alınan şahit numuneler ileri yıllarda yada gerektiği durumlarda kullanılmak üzere iş güvenliği esasları dikkate alınarak çuvallara koyulmuş ve
koruma amaçlı streçle sarılarak Vişne Madencilik tarafından gösterilen depo alanına kaldırılmıştır. Tüm çuvallar, iş sahibine teslim tutanakları düzenlenerek teslim edilmiştir (Şekil 53)
Şekil 53 Depoya kaldırmak üzere çuvallanan şahit numunelere ait örnekler.
Çalışma alanı aktif çalışmaların sürdüğü bir açık ocak işletmesidir. Bu nedenle numune alma işlemi sonrasında kuyular için kuyu başı betonu ve/ veya derinlik bilgilerinin yer verildiği levha yapılamamıştır. Koordinatlar Magellan marka el GPS' si ile alınmış ve kuyu logu defterine kaydedilmiştir (Şekil 54).
Şekil 54 Delici roklara ait koordinat alım işlemi.
Ruhsat alanı içerisinde yüzeylemesi bulunan Andırın formasyonu; beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) bloklarından oluşmakta olup bu alan 1/ 2.000 ölçekte detay olarak haritalanmış ve tanımlanmıştır (Şekil 55).
Şekil 55 Ruhsat alanı "Jeoloji Haritası ve A- A' Jeolojik Kesiti".
Yüzeyden alınan kimyasal ve jeoteknik numunelerin analiz sonuçları ve 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası dikkate alınarak, haritalanan birimlerin yanal ve düşey yöndeki devamlılığına yönelik Vişne Madencilik' in isteği doğrultusunda 3 adet sondajı (270.00 m) temsil eden, 16 adet lokasyonda delici rok ile delik tozu numune alımı gerçekleştirilmiştir,
Saha gözlemleri, ruhsat alanı jeolojisi ve yapısal jeoloji çalışmaları denetleştirilerek sahadaki kireçtaşlarının bölgeye yerleşme mekanizmasına yönelik kesitler çizilmiştir (Şekil 56, Şekil 57 ve Şekil 58).
Şekil 56 Delici rok lokasyonlarından geçen kesit güzergahları.
Şekil 57 Delici rok lokasyonlarından geçen A-A' jeolojik kesit güzergahı ve A-A kesiti.
Şekil 58 Delici rok lokasyonlarından geçen B-B' jeolojik kesit güzergahı ve B-B' kesiti.
Leopfrog Geo programı kullanılarak, ruhsat sahasına ait güncel 1/1.000 ölçekli harita alımı, 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeoloji haritası ve jeolojik kesitler, delici rok ile numune alınan lokasyonlar ve roklara ait eğim- eğim yönü ve litoloji kullanılarak 3D jeolojik model oluşturulmuştur (Şekil 59 ve Şekil 60).
Ruhsat sahasındaki çalışmanın amacı kireçtaşlarının kireç agregası olarak kullanımına yönelik, birimin sınırlarını belirlemektir. Bu yüzden jeolojik modelde amaç ve kimyasal analiz sonuçları göz önüne alınarak;
1: Yanal ve düşeyde dolomitik kireçtaşı seviyeleri birkaç cm ile birkaç m aralığında değişmektedir. Bu nedenle beyaz, bej renkli kireçtaşı ile birleştirilerek yorum yapılmıştır.
2: Şeyl, çakıltaşı, çamurtaşı, kumtaşı, killi kireçtaşı seviyeleri tam olarak bilinmediği için yüzey çalışmaları dikkate alınarak birleştirilmiştir.
3: Açık ocak kırma- eleme tesisi boyunca stoklanan malzeme ve yol yapımı için kullanılan dolgu (Stok malzemesi ve yol dolgusu kalınlığı bilinmemekte olup, topografya kullanılarak yaklaşık sınır oluşturulmuştur) birleştirilmiştir.
Şekil 59 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-1.
Şekil 60 Ruhsat sahasına ait 3D jeolojik model-2.
Faal olarak işletilen açık ocak işletme çalışmaları, yüzey ve delik tozu numunelerin analiz sonuçları denetleştirilerek belirlenen ve haritalanan beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) blokların kireç agregası olarak kullanımının devamlılığına yönelik delici roktan alınan 63 adet (Numunelerin 2 adeti AMIS0461, 4 adeti AMIS0250 standart ve 4 adeti ikiz numunedir.) delik tozu numunesinin analiz sonuçları Kırıkoğlu, 1996' ya (Saf kireç için %98 CaCO3 ve SiO2 oranı %1' den düşük olmalıdır.) göre 3D model üzerinde değerlendirilmiştir olup;
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları, Adana İli Ceyhan İlçesi Çokcapınar Köyü dahilinde kalan Sicil: 72839 (ER:3063757) no' lu ruhsat alanında yer almaktadır. Bölgede mostra veren ve ekonomik değere sahip olan beyaz, bej renkli kireçtaşı bloklarının işletilmesi düşünülmektedir.
Söz konusu kireçtaşlarının işletilmesine yönelik yapılan çalışmalardan biride jeoteknik çalışmalar olup, jeoteknik çalışmalara yönelik detaylı açıklamalar aşağıdaki başlıklar altında sunulmuştur.
Bu bölümde gerçekleştirilen çalışmalar arazi ve büro çalışmalarından oluşmaktadır. Arazi çalışmaları kapsamında süreksizliklerin kantitatif tanımlanması (ISRM, 2007) ve gözlem çalışmalarından oluşmaktadır (Şekil 62).
Çalışmanın son aşamasında kaya kütle özellikleri belirlenmiş ve şev stabilitesine yönelik Dips (Rocscience, 2010) yazılımı ile kinematik analizler gerçekleştirilmiştir.
Şekil 62 Ruhsat sahası ve delici rok lokasyonlarının orto foto üzerinde gösterimi.
Ruhsat alanında kireçtaşları kaya kütle özellikleri açısından farklı görgül sınıflamalar ışığında değerlendirilmiş ve kaya kütle şev stabilitesi kalitesi özellikleri ortaya koyulmuştur.
Ruhsat alanı içerisinde 2 ayrı lokasyonda süreksizlik hat etütleri sonucunda, kireçtaşlarındaki süreksizliklere ait süreksizlik aralığı, süreksizlik açıklığı, devamlılık, dolgu malzemesi, pürüzlülük ve dalgalılık, süreksizlik yüzey dayanımı ile süreksizlik yönelimleri ISRM (1981 ve 2007)' de belirtilen esaslar çerçevesinde genel olarak belirlenmiştir. Ruhsat alanı konumu itibarıyla birçok fay tarafından kesilmekte olup, buna bağlı olarak birçok süreksizlik sisteminin bulunduğu gözlenmiştir (Şekil 63).
Şekil 63 Ruhsat sahası içerisinde gözlenen kireçtaşı mostralarında süreksizlik ölçümleri (GN-1).
Gözlem noktalarında yapılan ölçümlerde; GN-1' de süreksizlik aralığı 0.50 m ile 1.50 m arasında değişirken, GN-2' de yer yer süreksizlik aralık değeri 2.50 m' ye kadar ulaşmaktadır. Buna göre kaya kütlesinin kesen süreksizlikler "yakın aralıklı" olarak tanımlanmıştır (Tablo 40).
Buna karşın gözlem noktalarında süreksizlik açıklığı GN-1 'de maksimum 2.50 cm ve GN-2'de ağırlıklı olarak <1.00 cm'dir. Buna göre süreksizlik açıklığı "orta derecede geniş" olarak tanımlanmıştır (Tablo 41). Süreksizliklerde dolgu malzemesinin türü ve kalınlığı süreksizlik makaslama dayanımını ve dolayısıyla şev duraylığını etkileyen en önemli faktörlerden bir tanesidir. Süreksizlik dolgusunun kalın ve kil türü ince malzemeden oluşması süreksizliğin makaslama dayanımını olumsuz yönde etkilerken, damar türündeki kuvars veya kalsit dolguları süreksizlik makaslama dayanımını artırabilmektedir (Ulusay ve Sönmez, 2002). İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizliklerin bir bölümü herhangi bir dolgu içermezken, çoğunlukla dolgu malzemesi olarak ikincil kalsit oluşumları ve yüzeye yakın kesimlerde ayrışma ürünü kil içermektedir. Kil dolguların kalınlığı çoğunlukla süreksizlik yüzey genliğinden küçük olup, kalsit dolguların yer yer süreksizlik açıklığından daha kalın olduğu gözlenmiştir.
| Aralık (mm) | Tanımlama |
|---|---|
| <20 | Çok dar aralıklı |
| 20-60 | Dar aralıklı |
| 60-200 | Yakın aralıklı |
| 200-600 | Orta derecede aralıklı |
| 600-2000 | Geniş aralıklı |
| 2000-6000 | Çok geniş aralıklı |
| >6000 | İleri derecede geniş aralıklı |
| Açıklık (mm) | Tanımlama | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| <0.1 mm | Çok sıkı | |||||
| 0.1-0.25 mm | Sıkı | |||||
| 0.25-0.5 mm | Kısmen açık | |||||
| 0.5-2.5 mm | Açık | |||||
| 2.5-10 mm | Orta derecede geniş | |||||
| >10 mm | Geniş | |||||
| 1-10 cm | Çok geniş | |||||
| 10-100 cm | Aşırı geniş | |||||
| >100 cm | Boşluklu |
Gözlem noktalarında yapılan değerlendirmelerde süreksizlik devamlılığın önemli değişkenlik göstermesine rağmen, süreksizlik devamlılığının 20.00 m'yi aştığı durumlar gözlenmiştir. Ruhsat alanın genel olarak değerlendirildiğinde "orta devamlılık" ve "yüksek devamlılık" olarak tanımlanmıştır (Tablo 42).
Tablo 42 Kireçtaşları İçin ISRM (1981) Önerilerine Göre Süreksizlik Devamlılığı Tanımlaması
| Devamlılık (m) | Tanımlama | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| <1 | Çok düşük devamlılık | |||||
| 1-3 | Düşük devamlılık | |||||
| 3-10 | Orta devamlılık | |||||
| 10-20 | Yüksek devamlılık | |||||
| >20 | Çok yüksek devamlılık |
Süreksizliklerde pürüzlülük ve dalgalılık, şev duraylılığı üzerinde doğrudan etkili olan iki önemli etkendir. Pürüzlülüğün ve dalgalığın artışına bağlı olarak süreksizlik makaslama dayanımı da artmaktadır. Pürüzlülük bir süreksizlik yüzeyinin küçük ölçekte düzlemsellikten sapmasının bir ölçüsüyken, dalgalılık büyük ölçekteki sapmayı işaret etmektedir (Ulusay ve Sönmez, 2002). İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizliklerin pürüzlülükleri incelendiğinde, ISRM (1981)'de sunulan pürüzlülük profillerine göre çoğunlukla "düz- pürüzlü" (profil no IV-V) ve "dalgalı" olarak sınıflandırılmaktadır (Şekil 64).
| pürüzlü | |
|---|---|
| d0z | |
| kaygan | |
| BASAMAKLI | |
| pürüzlü | |
| dûz | |
| kaygan | |
| 120000101010101010101010101010101010101 | DALGALI |
| kaygan | |
| pürüzlü VIII düz |
Şekil 64 İnceleme alanındaki kireçtaşlarında süreksizlik pürüzlülük profili (ISRM, 1981).
Süreksizliklerin yüzey dayanımını belirlemede en çok kullanılan arazi deneyi Schmidt çekicidir. Schmidt çekici geri sıçrama sayısı esas alınarak süreksizlik yüzeyinin basınç dayanımı dolaylı yoldan ortaya konabilmektedir. Buna göre, incelenen kireçtaşı mostralarında süreksizliklerin dolaylı olarak dayanımlarının belirlenmesi için arazide L- tipi Schmidt çekici kullanılarak geri sıçrama sertlik değerleri belirlenmiştir. Schmidt çekici arazide süreksizlik yüzeylerine dik şekilde uygulanmıştır. Her bir lokasyonda ölçülen Schmidt değerleri GN-1' de 42 ve GN-2' de fay düzleminde >55 olarak bulunmuştur. Buna göre kireçtaşı süreksizliklerinin yüzey sertliği olarak Schmidt değeri ortalama 50 kabul edilmiştir.
Belirlenen ortalama geri sıçrama sertlik değerleri, çekicin deney sırasındaki yönelimi ve kireçtaşlarının ortalama kuru birim hacim ağırlığı (~26 kN/m3) değerleri kullanılarak Deere ve Miller (1966) tarafından önerilen Şekil 65' deki abak yardımıyla belirlenmiştir. Şekil 65' den de görüleceği üzere, kireçtaşlarının dolaylı yoldan belirlenmiş süreksizlik yüzey dayanımı 140 MPa civarındadır. Öte yandan, Schmidt çekici deneyinden elde edilen süreksizlik yüzey dayanımı ile tek eksenli basınç dayanımı deneyinden elde edilen dayanım değerleri arasında uyumsuzluk dikkati çekmektedir. Fakat dolaylı yoldan tahmin edilen 140 MPa değerinin 50 MPa' a kadar düşük ve yüksek olabileceği abak üzerinden görülmektedir. Bu durum göz önünde bulundurulursa ve güvenli tarafta kalmak adına süreksizlik yüzeylerinin dayanımı 90 MPa olarak değerlendirilmelidir.
Arazide yapılan incelemelerde kireçtaşlarının süreksizlik yüzeylerinde yer yer bozunmanın ilerlediği görülmüş olup, bu seviyelerde schmidt değerleri 32' ye kadar düşmektedir. Bu durum süreksizlik yüzeylerinin dayanımın değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle ayrışmış seviyeler için süreksizlik yüzey dayanımının 60 MPa olarak değerlendirilmesi önerilir.
Şekil 65 Schmidt sertlik değerleri ile süreksizlik yüzey dayanımının belirlenmesi (Deere ve Miller, 1966).
İncelenen kireçtaşı mostralarında gerçekleştirilen süreksizlik hat etütleri kapsamında süreksizlik ve şev yönelimleri jeolog pusulası yardımıyla tespit edilmiştir. Her iki gözlem noktasında ölçülen süreksizlik yönelimleri bir arada değerlendirilmiş olup, kontur diyagramı Şekil 66' da verilmiştir. Buna göre ruhsat alanı içerisinde yer alan kireçtaşları için yönelimleri 272/ 76, 044/ 75, 304/ 24, 027/ 24 ve 141/ 21 olmak üzere 5 adet hâkim süreksizlik takımı belirlenmiştir. Söz konusu süreksizliklerden 1 tanesi güney batıya eğimli iken, 2 tanesi kuzey doğuya, 1 tanesi kuzey batıya ve 1 tanesi güney doğuya doğru 21° ile 76° arasında değişen eğimler sergilemektedir.
Ruhsat alanında farklı şev yönelimlerine bağlı olarak gelişebilecek potansiyel yenilme türleri ilerleyen bölümlerde gerçekleştirilen kinematik analizler ile değerlendirilmiştir. Kinematik analizlerde belirlen 5 hâkim süreksizlik yönelimi dikkate alınmış ve süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme türü yenilmeler irdelenmiştir.
Şekil 66 İnceleme alanı için süreksizlik hat etütlerinden elde edilen tüm süreksizlik kontur diyagramı.
Ruhsat sahasındaki kireçtaşlarının kaya kütle kalitesi, en yaygın bilinen kaya kütle sınıflama sistemlerinden biri olan RMR sistemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Kaya Kütlesi Sınıflaması (RMR) olarak adlandırılan bu sınıflama ilk olarak 1973 yılında Bieniawski tarafından geliştirilmiş ve sistem son halini 1989'da almıştır (Bieniawski, 1989). Bir kaya kütlesini RMR sistemini kullanarak sınıflandırabilmek için aşağıdaki altı parametre kullanılır.
RMR kaya kütlesi sınıflama sisteminde her bir parametre için kaya kütlesinin özelliğine göre puan atanmaktadır. 6 parametreden elde edilen toplam puan, kaya kütlesinin nihai RMR puanı olup, kaya kütle kalitesi bu puana göre değerlendirilmektedir. Öte yandan, süreksizlik yönelimi parametresi dikkate alınmadan ilk 5 parametreye göre belirlenen puan ise temel RMR puanı olarak ifade edilmektedir (Tablo 43).
RMR sisteminin son sürümünde süreksizlik yüzey koşulunun puanlandırılması amacıyla Tablo 43' de verilen değerlendirme kullanılır. Bu amaçla arazide tanımlanan ya da ölçülen süreksizlik parametrelerine karşılık gelen puanlar çizelgeden tek tek belirlenerek, bunların toplamı süreksizlik koşulu (durumu) puanı olarak alınır.
| Parametre | Değer aralığı | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sağlam kaya | Nokta yük dayanım indeksi (MPa) |
>10 | $10 - 4$ | $4 - 2$ | $1-2$ | Düşük tek eksenli basınç dayanım değerleri |
||||||
| 1. | dayanımı | Tek eksenli basınç dayanımı (MPa) |
>250 | 250-100 | 100-50 | $50 - 25$ | 25-5 | $5 - 1$ | $\leq 1$ | |||
| Puanlama | 15 | 12 | $\tau$ | 4 | $\overline{2}$ | 1 | $\alpha$ | |||||
| $\overline{2}$ . | (%) | Kaya Kalitesi Tanımı (RQD) | 100-90 | 90-75 | 75-50 | $50 - 25$ | $-25$ | |||||
| Puanlama | 20 | 17 | 13 | ż | 3 | |||||||
| Süreksizlik aralığı (m) | >2 | $2 - 0.6$ | $0.6 - 0.2$ | $0.2 - 0.06$ | < 0.06 | |||||||
| 3. | Puanlama | 20 | 15 | 10 | g | 5 | ||||||
| 4. | Süreksizliklerin durumu | Cok pirosto diceyler, Devands doğil. Ayrılma yok. Asymmetric yüney. |
Pinkelii yžocyter. Avintenzo Least , air ayesettes vincy |
Pürünlü yünceker. Avrilence: Times, cost. ayrume ybary |
Dalpels yeary rays diskes. kaledy) <5 men vess. agrobrat 1-5 me, devanth- |
Yonusik dolgs kalmldt-75 mm vera Ayrılma > 5 mm, devienli |
||||||
| Puanlama | 30 | 25 | 20 | 10 | O. | |||||||
| (lt/m) | Tünelin 10 m'lik kısmından gelen su |
Yok | <10 | 10-25 | 25-125 | >125 | ||||||
| 5. | Yeraltı suyu |
Süreksizlikteki su basinci/ana asal gerilme oram Genel koşullar |
$\Omega$ | 40.1 | $0.1 - 0.2$ | $0.2 - 0.5$ | >0.5 | |||||
| Tamamen kuru |
Nemli | Islak | Damlama | Su akışı | ||||||||
| Puanlama | 15 | 10 | $_{\tau}$ | 4 | 0 | |||||||
| B. SÜREKSİZLİK YÖNELİMİNE GÖRE DÜZELTME | ||||||||||||
| vönelimi | Süreksizliklerin doğrultu ve eğim | Çok uygun | Uygun | Orta | Uygun değil |
Hiç uygun değil | ||||||
| Tüneller ve madenler | o | $-2$ | $-5$ | $-10$ | $-12$ | |||||||
| Puanlama | Temeller | Ŭ | -2 | $-7$ | $-15$ | $-25$ | ||||||
| Sevler | ü | $\sim$ | $-25$ | $-50$ | -60 | |||||||
| C. TOPLAM PUANLAMADAN BELİRLENEN KAYA KÜTLESİ SINIFLARI | ||||||||||||
| Puanlama | $100 - 81$ | $80 - 61$ | $60 - 41$ | $40 - 21$ | $\leq 20$ | |||||||
| Sinif numarası | 1 | Ħ | Ш | IV | V | |||||||
| Açıklama | Çok iyi kava |
lyi kaya | Orta kava |
Zayıf kava |
Çok zayıf kaya | |||||||
| D. KAYA SINIFLARININ ÖZELLİKLERİ | ||||||||||||
| Sinif numarasi | и | Ш | IV | ٧ | ||||||||
| Ortalama desteksiz kalabilme süresi | $15 m$ lik açıklık için 20 yıl. |
$10 \text{ m}$ 'lik açıklık için 1 yıl |
5 m'lik acikhk- icin 1 hafta |
$2.5 m'$ lik açıklık icin 10 saat |
1 m'lik açıklık için 30 dakika | |||||||
| Kaya kütlesinin kohezyonu (kPa) | >400 | 400-300 | 300-200 | 200-100 | <100 | |||||||
| Kaya kütlesinin içsel sürtünme açısı | >45 | 45-35 | 35.25 | $25-15$ | <15 | |||||||
| E. TÜNELDE SÜREKSİZLİK EĞİM VE EĞİM YÖNÜNÜN ETKİSİ | ||||||||||||
| Doğrultu tünel eksenine dik | Doğrultuya | |||||||||||
| Eğim yönünde ilerleme | Eğime ters yönde ilerleme | Doğrultu tünel eksenine paralel | bakılmaksızın | |||||||||
| Egim 45-90° | Egim 20-45* | Egim 45-90° | Eğim 20-45* | Egim 45-90° | Eğim 20-45° | $0 - 20^{\circ}$ | ||||||
| Çok uygun | Uygun | Orta | Uygun değil | Hiç uygun değil | Orta | Orta |
Ruhsat sahasında beyaz- bej renkli kireçtaşları gözlenmiştir. Renk ve dokusal açıdan farklı seviyeler sergileyen kireçtaşı seviyeleri sağlam kaya ve kaya kütlesi açısından benzer karakterler sergilemektedir. Bundan dolayı ve sahada bulunan tüm kireçtaşları için tek bir kaya kütle sınıflaması yapılmıştır (Tablo 44).
| Parametre | Puanlar | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Süreksizlik uzunluğu | <1 m | 1-3 m | 3-10 m | 10-20 m | >20 m | ||||
| (devamlılık) | (6) | (4) | (2) | (1) | (0) | ||||
| Yok | <0.1 mm | 0.1-1.0 mm | 1-5 mm | >5 mm | |||||
| Süreksizlik açıklığı | (6) | (5) | (4) | (1) | (0) | ||||
| Çok pürüzlü | Pürüzlü | Az pürüzlü | Düz | Kaygan | |||||
| Pürüzlülük | (6) | (5) | (3) | (1) | (0) | ||||
| Yok | Sert dolgu | Yumuşak dolgu | |||||||
| Dolgu | (6) | <5 mm | >5 mm | <5 mm | >5 mm | ||||
| (4) | (2) | (2) | (0) | ||||||
| Bozunmamış | Az bozunmuş | Orta derecede | Bozunmuş | Çok bozunmuş | |||||
| Bozunma | (6) | (5) | bozunmuş | (1) | (0) | ||||
| (3) |
Tablo 44 Süreksizliklerin Durumunun Puanlandırılması İçin Önerilen Kılavuz (Bieniawski, 1989)
Şekil 67' de işletmeye ait kireçtaşı kaya kütlelerinin genel görünümü verilmiş olup, buna göre kireçtaşları yüzeye yakın bölümlerde kırıklı- çatlaklı, orta derecede ayrışmış ve açık süreksizlik yapısıyla izlenirken, derinlere doğru daha masif bir görünüm kazandığı görülmektedir. Ancak ocak içerisinde Andırın Formasyonuna ait kırıntılı seviyelerde gözlenmekte olup, söz konusu birimin olduğu bölümlerde bazı yenilmeler meydana gelmiş ve yer yer basamak geometrisi bozulmuştur
Şekil 67 İnceleme alanında kireçtaşı ve kırıntılı seviyelere ait mostralarının genel görünümü.
İnceleme alanındaki kireçtaşlarının ortalama tek eksenli basınç dayanımı Schmidt sertliğinden dolaylı olarak en düşük 60.0 MPa olarak tahmin edilmiş olup, bu kaya sınıfına ait tek eksenli basınç dayanımı RMR parametre puanları Tablo 43' de sunulan tablo yardımıyla belirlenmiştir. Kireçtaşı için tek eksenli basınç dayanımı puanı 7 olarak belirlenmiştir (Tablo 45). Kırıntılı seviyeler için tek eksenli basınç dayanımı 20.0 MPa olarak kabul edilmiş ve tek eksenli basınç dayanımı puanı 2 olarak belirlenmiştir.
İnceleme alanında yayılım gösteren kayaçların RQD değerleri, arazide belirlenen süreksizlik aralığından dolaylı olarak belirlenmiştir. Buna göre kireçtaşları içi %65, kırıntılı
seviyeler için %20 olarak belirlenmiştir (Şekil 68). Buna göre kireçtaşı biriminin RMR sistemindeki RQD puanı 13, kırıntılı seviyelerin 3 olarak belirlenmiştir. Çalışma alanındaki kireçtaşlarında ortalama süreksizlik aralığı değerleri 0.6 ile 1.5 metre arasında olduğu dikkate alınarak, RMR sınıflama sistemindeki süreksizlik aralığı puanları kireçtaşı için 12, kırıntılı seviyeler için 8 olarak belirlenmiştir (Tablo 45).
| Kırıntılı Seviyeler | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kireçtaşı | ||||||
| Değer | RMR Puanı | Değer | RMR Puanı | |||
| 1 | Kaya malzemesi dayanımı (MPa) |
60 | 7 | 20 | 2 | |
| 2 | Kayaç kalite göstergesi (RQD) (%) |
65 | 13 | 20 | 3 | |
| 3 | Süreksizlik aralığı (mm) | 60-150 | 12 | 0.2-0.6 | 8 | |
| Devamlılık (m) | 3-20 m | 1 | 10-20 | 1 | ||
| 4. Süreksizlik | Açıklık (mm) | >5 mm | 0 | >5 mm | 0 | |
| Özellikleri | Pürüzlülük | Pürüzlü | 5 | Pürüzlü | 5 | |
| Dolgu | Var | 2 | Var | 2 | ||
| Bozunma | Az | 5 | Orta | 3 | ||
| 5 | Yeraltısuyu durumu* | Kuru | 15 | Kuru/Nemli | 10 | |
| Temel RMR puanı | 60 | Temel RMR puanı | 34 | |||
| Kaya Sınıfı | Orta Kaya | Kaya Sınıfı | Zayıf Kaya |
Şekil 68 İnceleme alanındaki birimler için RQD-süreksizlik aralığı ilişkisi.
İnceleme sahasındaki kayaçlarda süreksizlik devamlılığı genellikle 20 metreye kadar ulaşmaktadır. Ruhsat alanındaki kireçtaşları ve kırıntılı seviyelerde bulunan süreksizliklerin açıklığı genelde 1 ile 5 mm arasındadır. Daha yüksek açıklık değerlerine sahip süreksizlikler de bulunmaktadır. Kireçtaşlarındaki süreksizlik yüzeyleri pürüzlüdür. Süreksizlikler kalsit dolgulu veya dolgusuz olarak gözlenirken, yüzeye yakın bölümlerde yer yer kil dolgularda gözlenmektedir. Süreksizlik yüzeyleri çoğu zaman orta derecede bozunmuş özelliktedir. Öte yandan, bölgedeki kayaçlardan kırıntılı seviyelerde kısmen nemli yüzeyler gözlenmiştir.
Yukarıda belirtilen parametre değerleri ve açıklamaları ışığında ruhsat alanında yer alan kireçtaşlarının temel RMR puanı ve kaya kütle sınıfları belirlenmiş olup, parametrelere ait değerlerle birlikte Tablo 45' de gösterilmiştir. Tablo 45' den görüleceği üzere, kireçtaşlarının temel RMR puanı 60 olarak bulunmuştur. Bu değer kireçtaşlarının "iyi" kalitede olduğunu göstermektedir. Buna karşın kırıntılı seviyeler "zayıf" kalitede olduğu belirlenmiştir.
İnceleme sahasındaki kireçtaşlarının kaya kütle özellikleri ilk olarak 1990'lı yıllarda Hoek-Brown tarafından geliştirilen Jeolojik Dayanım İndeksi (GSI) yardımıyla da değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerde Sönmez ve Ulusay (2002) tarafından önerilen kantitatif GSI abağı kullanılmıştır (Şekil 69).
GSI sisteminde kaya kütleleri, süreksizlik özellikleri ve kaya kütlesinin özelliğini yansıtan yapısal özellik puanı yardımıyla sınıflanabilmektedir. Ruhsat sahasındaki kireçtaşı seviyelerindeki süreksizlik yüzeyleri genellikle pürüzlü ve orta derecede bozunmuş özelliktedir. Süreksizlikler sert dolgulu olup, yumuşak dolgu genellikle yüzeye yakın bölümlerde gözlenmiştir. Bu özellikler ışığında kireçtaşlarının süreksizlik yüzey koşulu (SCR) puanı 12 olarak saptanmıştır. Bu durumda, GSI sistemindeki yapısal özellik puanı (SR), kireçtaşı seviyeleri için 60 olarak bulunmaktadır. Şekil 69' daki abaktan da görülebileceği üzere, kireçtaşları için GSI puanı 58 olarak hesaplanmış olup, GSI değerine göre çalışma alanında gözlenen kaya birimleri "bloklu- çok bloklu" kaya kütlesi sınırında yer almaktadır. Buna karşın kırıntılı seviyelere ait GSI değeri 45 olup, "çok bloklu" kaya kütlesi grubunda yer almaktadır.
Bilindiği üzere kaya kütlelerinin dayanım ve deformasyon özellikleri kaya malzemesi dayanımı ve süreksizliklerin ortak bir fonksiyonudur. Kireçtaşlarının kaya malzemesi dayanımı laboratuvar deneyleri ile ortaya konmuştur. Öte yandan, çalışma sahasında, kaya kütlelerini kesen süreksizliklere ait özellikler de arazi çalışmaları ile belirlenmiş, buna göre kireçtaşı kaya kütlelerinin GSI değeri 60 ve kırıntılı seviyelerin 45 olarak belirlenmiştir (Şekil 69).
Kireçtaşı seviyelerinin kütlesel dayanım ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesinde Hoek- Brown görgül yenilme ölçütünden (Hoek vd., 2002) yararlanılmıştır. Kireçtaşı kaya kütlesi
Değerlendirilmesi
için Hoek- Brown yenilme ölçütüne göre RocData yazılımından elde edilen veriler ile çizilen kaya kütlesi yenilme zarfı Şekil 70' de sunulmaktadır. Öte yandan, yenilme zarflarına bağlı olarak elde edilen kaya kütlesi dayanım parametreleri Tablo 46' da özetlenmiştir.
GSI puanı 60 olan kireçtaşlarının, Hoek- Brown sabitleri olan "mb, s ve a" değerleri de sırasıyla 1.786, 0.004 ve 0.503 olarak belirlenmiştir. Bu sabitlere bağlı olarak kireçtaşı kaya kütlesinin çekme dayanımı 0.162 MPa, tek eksenli dayanımı 4.106 MPa, kütlesel dayanımı 10.97 MPa ve elastisite modülü 5437 MPa olarak bulunmuştur (Tablo 46).
Şekil 70 Hoek- Brown yenilme ölçütüne göre hazırlanan kütlesel yenilme zarfı.
| Kireçtaşı | Kırıntılı Birimler | ||
|---|---|---|---|
| UCS (MPa) | 60 | 20 | |
| GSI | 60 | 45 | |
| mi | 12 | 8 | |
| D | 0.5 | 0.5 | |
| Em (MPa) | 20000 | 20000 | |
| mb | 1.786 | 0.583 | |
| Hoek-Brown sabitleri |
s | 0.004 | 0.000653 |
| a | 0.503 | 0.508 | |
| Çekme dayanımı (MPa) | 0.162 | 0.022 | |
| Tek eksenli basınç dayanımı (MPa) | 4.106 | 0.482 | |
| Kaya kütlesi dayanımı (MPa) | 10.97 | 1.987 | |
| KAYA KÜTLESİ | Elastisite modülü (MPa) | 5437 | 2117.68 |
| Kohezyon*(MPa) | 3.104 | 0.668 | |
| İçsel sürtünme açısı (ϕ)* | 31.029 | 22.134 |
Kaya kütleleri bilindiği üzere süreksizliklerle bölünmüş bir yapıya sahiptir. Düşük gerilme koşullarındaki duraysızlıklar kaya malzemesinden çok süreksizliklerin kayma dayanımı parametreleri tarafından kontrol edilirler. Düz yüzeylerde, kayma deformasyonuna direnç gösterecek yapılar (pürüzlülük) olmadığı için az bir deformasyonun sonucunda doruk dayanıma ulaşılır. Bağlayıcı malzeme yenilir ve makaslama dayanımı artık değere düşer (Ulusay, 2002).
Pürüzlü yüzeylerde durum farklı gelişmektedir. Doğal eklem yüzeylerindeki dalgalılık ve pürüzlülük süreksizliklerin kayma davranışı üzerinde büyük bir öneme sahiptir. Genellikle yüzey pürüzlülüğü kayma dayanımını artırır ve bu dayanım kayadaki kazı stabiliteleri açısından oldukça önemlidir (Barton, 1973). Bu çalışmada, Barton yenilme ölçütü, süreksizlik makaslama dayanımın belirlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Barton yenilme ölçütü aşağıdaki şekildedir.
$$
\tau = \sigma_n \tan \left[ \phi_b + JRC \log_{10} \left( \frac{JCS}{\sigma_n} \right) \right]
$$
\n(1)
Burada, JRC eklem pürüzlülük katsayısı ve JCS ise eklem yüzey dayanımıdır. JCR değerinin bulunabilmesi için ölçülen pürüzlülük kesitleri, Şekil 16'da verilen ve Barton ve Choubey (1977) tarafından tanımlanan pürüzlülük kesitleri ile çakıştırılarak JRC değerleri bulunmuştur. Benzer bir şekilde Barton (1973) süreksizlik yüzey mukavemeti ile tek eksenli sıkışma dayanımın arasındaki (JCS/ UCS) oranı ¼ olarak belirtmiştir. Bundan dolayı, JCS' nin belirlenmesi için en pratik yöntem Schmidt Çekici deneyidir. JCS' nin tahmini için kullanılan Schmidt Çekici deneyi ile ilgili öneriler ISRM (1981, 2007) tarafından yayınlanmış olup, dayanım tahminine yönelik abak ise Deere ve Miller (1966) tarafından oluşturulmuştur. Bu rapor kapsamında inceleme alanındaki süreksizliklerin yüzey dayanımı (JCS) önceki bölümlerde değerlendirilmiş olup, kireçtaşındaki süreksizlik düzlemleri için 90 MPa olarak belirlenmiştir.
Barton ve Choubey (1977) bozunmuş kayaçlardaki eklem yüzeylerine ait 130 adet direk kesme kutusu deney sonuçlarını kullanarak bu formülü şu şekilde değiştirmişlerdir.
$$
\tau = \sigma_n \tan \left[ \phi_r + JRC \log_{10} \left( \frac{JCS}{\sigma_n} \right) \right]
$$
(2)
Burada ϕr artık sürtünme açısı olup, Barton ve Choubey (1977) artık sürtünme açısının şu şekilde tahmin edilebileceğini belirtmiştir (Şekil 71).
$$
\phi_r = (\phi_b - 20) + 20 \left( \frac{r}{R} \right) \tag{3}
$$
Burada, r ayrışma yüzeyin veya ıslak yüzeyin Schmidt değeri, R ise ayrışmamış yüzeyin Schmidt değeridir.
Şekil 71 Süreksizlik yüzeyi pürüzlülük katsayısının (JRC) belirlenmesinde kullanılan tipik pürüzlülük profilleri (Barton ve Choubey, 1977).
Temel sürtünme açısı (ϕb) süreksizliklerin makaslama dayanımının tahmininde anahtar rol oynamaktadır. Temel sürtünme açısı taze yüzeyleri karakterize eder. Temel sürtünme açısı laboratuvarda tilt deneyi ve süreksizlik makaslama kutusu deneyi yapılarak taze düz yüzeyler için hesaplanabilir. Bu raporda temel sürtünme açısı basit bir düzenek olan tilt deneyi yapılarak hesaplanmıştır. Bu test ile ilgili en yaygın kullanılan yöntem ilk olarak Stimpson (1981) tarafından önerilmiştir. İnceleme alanındaki kireçtaşlarındaki süreksizliklerin temel içsel sürtünme açısı (ϕb) Şekil 72' de gösterildiği şekilde iki tane disk örnek kullanılarak aynı örnek üzerinde yapılan beş farklı tilt deneyinden elde edilen eğim açılarının (β) ortalaması alınarak belirlenmiştir. Yapılan deneysel çalışmalar sonucunda inceleme alanındaki kireçtaşındaki süreksizlik düzlemleri için temel sürtünme açısının (ϕb) ortalama 37 olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, aynı örneklere ait artık sürtünme açısı ise (ϕr) 34 olarak hesaplanmıştır.
$$
\boldsymbol{\phi}{b} = \text{ortalama} \left( \boldsymbol{\beta}{i=1,\dots,5} \right)
$$
(4)
Şekil 72 Tilt deney düzeneği ve uygulamasından genel bir görünüm.
Çalışma alanında duraysızlık oluşturan kireçtaşları için süreksizlik pürüzlülük katsayısı (JRC), 12 olarak kabul edilmiştir. Schmidt çekici deneyinden süreksizlik yüzey dayanımı sırasıyla 90 MPa olarak belirlenmiştir. Rezidüel sürtünme açısı, tilt deneyinden elde edilen temel sürtünme açısı kullanılarak Barton ve Choubey (1977) ve Stimpson (1981)' e göre hesaplanmıştır. Bu parametrelere göre elde edilen süreksizlik yenilme zarfı (Barton ve Choubey, 1977) Şekil 73' de verilmiştir. Buna göre çalışma alanında kaya duraysızlıkları gösteren kireçtaşı seviyelerin süreksizlik düzlemleri için sürtünme açısı 37 derece olarak belirlenmiştir.
Şekil 73 Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları için belirlenen süreksizlik yenilme zarfı.
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları sahada açık ocak işletmesi ile işletilmektedir. Burada işletme sırasında bir taraftan şevleri mümkün olduğu kadar dik açılar ile oluşturulmuş ve en az kazı ile maksimum ekonomi oluşturmaya çalışılmıştır.
Ancak bir taraftan da aşırı dik şevlerin neden olacağı şev duyarsızlıklarının cana ve mala zarar verme olasılığını göz önünde bulundurmak zorundadır. Açık ocaklarda şev stabilitesini jeolojik yapısal özellikler, şevin geometrisi, yeraltı su durumu, malzeme özellikleri ve uygulanan kazı tekniği gibi çeşitli faktörler kontrol eder. Söz konusu faktörlerin işletmeden işletmeye farklı olacağından, duyarlı şev koşullarının sağlayan genel kurallar koymak işin doğası gereği imkânsızdır. Şev stabilitesi çalışmaları, jeolojik verilerin toplanması ve bunların değerlendirilmesi, kinematik analiz, ortamın ve süreksizliklerin dayanım parametrelerinin belirlenmesi, stabilite analizlerinin yapılması ve gerekli önlemlerin belirlemesini kapsayan çok aşamalı bir süreçtir.
Şev stabilite analizleri ampirik, limit denge ve sayısal analizler gibi farklı yaklaşımlar ile değerlendirilebilir. Bu yöntemlerin her birinin avantaj ve dezavantajları bulunabilmektedir. Planlanan ocak işletmesi için şu aşamada bir işletme planı olmadığından, ruhsat alanı için bu aşmada kinematik analiz yöntemleri ile olası şevler için süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve devrilme tipi yenilmeler değerlendirilmiştir. Kinematik analizler şev duraylılığının süreksizlik sistemleri tarafından denetlendiği kaya kütlelerinde duraylı ve duraysız olabilecek şevlerin ayırt edilmesi amacıyla, ayrıntılı analizlere başlanmadan önce kullanılan pratik bir yöntemdir. Süreksizliklerin kontrol ettiği düzlemsel, kama ve devrilme türü duraysızlıkların değerlendirildiği bu yöntemde, süreksizliklerin yönelimi, şevin yönelimi ve süreksizlik yüzeylerinin içsel sürtünme açısı dikkate alınır.
Kinematik analizlerde ekvatoryal eş alan stereoneti kullanılarak şevin ve süreksizliklerin yöneliminden ortaya çıkan durumlar Şekil 74' de verilen koşullara göre değerlendirilerek, düzlemsel, kama ve devrilme tipi duraysızlıklar incelenmiştir. Kaya kütleleri bilindiği üzere süreksizliklerle bölünmüş bir yapıya sahiptir. Düşük gerilme koşullarındaki duraysızlıklar kaya malzemesinden çok süreksizliklerin kayma dayanımı parametreleri tarafından kontrol edilirler. Analizlerde kullanılacak süreksizlik düzlemlerine ait kayma parametreleri önceki bölümlerde belirlenmiş olup, buna göre süreksizlik düzlemleri için içsel sürtünme açısı () 37 derece olarak belirlenmiştir. Planlanan açık işletme dairesel veya çokgen bir geometriye sahip olacağından şev yönelimleri farklı yönlerde olabilecektir. Bundan dolayı 0°- 360° eğim yönü 010°, 030°, 050°, 070°…. 350° olmak üzere tüm yönelimler ve 80° ve 65° derecelik şev eğimleri için değerlendirilmiş ve eğim yönleri birbirleriyle karşılaştırılmıştır.
Şekil 74' de kinematik analizden bir örnek (270/ 80) verilmiş olup, söz konusu şev yönelimi için düzlemsel kayma (%21.43), kama tipi yenilme (%23.85), bükülme devrilmesi (%0.00) ve blok devrilmesi (%11.33) olarak gerçekleşmiştir. 274/76 ve 306/25 no' lu süreksizliklerin etkin olması beklenen şevde, işletilmekte olan açık işletmenin en riskli şev yönelimlerini karakterize etmektedir. Düzlemsel, kama ve devrilme türü duraysızlıklar arazi, çalışmalarında ölçülen tüm süreksizlikler yönelimleri ve belirlenen 5 adet hâkim süreksizlik yönelimi için ayrı ayrı gerçekleştirilmiş ve sonuçlar Tablo 47' de verilmiştir. Tablo 47 her bir yenilme tipi için yüzde oranları verilmiş olup, ayrıca ilgili şev yöneliminde meydana gelen süreksizlik kontrollü yenilmede etkili olan hâkim süreksizlik farklı renk (kırmızı: düzlemsel yenilme, yeşil: bükülme devrilmesi ve mavi: blok devrilme) ile işaretlenmiştir.
Şekil 74 Başlıca kaya şev duraysızlık türleri ve bunların stereonet çizimleri (Hoek ve Bray, 1977).
Tablo 47' de gösterildiği üzere, 80 derecelik şev açılarında düzlemsel kayma açısından en yüksek oranlar 020°- 060° (KD, 140°- 180° (G- GD) ve 260°- 340° (B- KB) eğim yönüne sahip şevlerde gözlenmektedir. Bunların dışında kalan şev yönelimlerinde herhangi bir düzlemsel kayma beklenmemektedir. Kama tipi yenilmeler açısından incelediğimizde ise tüm eğim yönlerinde kama tipi yenilmeler gerçekleşebilir. Fakat en yüksek oranlar 020°- 060° (KD) ve 260°-340° (B- KB) eğim yönüne sahip şevlerde beklenmektedir. Devrilme açısından işletme incelendiğinde en yüksek oranlar 140°- 180° (GD) eğim yönüne sahip yamaçlarda gerçekleşirken, hemen tüm eğim yönlerinde düşük oranda beklenmektedir. İşletilmekte olan kireçtaşına ait açık ocak da şev yönelimleri ağırlıklı olarak kuzeybatı (270°- 360°) ve kısmen batı (270°) eğim yönündedir. Buna göre işletmede batıya bakan şevler duraylılık açısından daha riskli oldukları değerlendirilebilir. Eğim yönün 270° (±20) olan şevler için daha düşün şev açıları tercih edilmelidir.
Şekil 75 Kinematik analizlerden bir örnek (270/80 yönelimli şev için).
Şekil 76 'da önceki bölümlerde belirlenen 5 adet hâkim süreksizlik takımı yönelimleri göz önünde bulundurularak aynı koşullar için kinematik analizler gerçekleştirilmiştir. Buna göre 030°- 060° eğim yönüne sahip şevlerde düzlemsel kayma kinematik olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Bunun dışında kalan eğim yönleri için düzlemsel kayma kinematik olarak beklenmemektedir. Kama tipi yenilme ise 000°-070° ve 255°- 360° eğim yönüne sahip şevlerde düşük oranlar sergilemektedir. Bükülme devrilmesi açısından incelediğimizde ise yenilmelerin daha çok 070°- 115° ve 205°- 245° eğim yönüne sahip şevlerde olması beklenmektedir. Blok devrilmesine baktığımızda ise tüm şev yönelimlerinde düşük oranlarda duraysızlık beklenmektedir. Şekil 76' da işletmede 270/ 80 yönelimli ve en riskli şevlerden biri göz önünde bulundurulmuş olup, şekilde görüleceği üzere süreksizlik kontrollü düzlemsel, kama ve blok devrilmesi beklenmektedir. Ancak eğilme devrilmesi şeklinde duraysızlık söz konusu değildir. Söz konusu şevde 272/76 no' lu süreksizlik etkin olmaktadır.
| Yamaç | Egemen süreksizlik eğim | Kinematik analiz sonucu (kritik alana düşen kutup/kesişim yüzdesi) |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No | eğim yönü/eğim |
yönü/eğim* | Kama Bükülme Düzlemsel Yenilme (80 – 65 ) (80 – 65 ) |
Devrilmesi (80 – 65 ) |
Blok devrilmesi (80 – 65 ) |
|||
| 1 | 010 (000-020) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 19.82-12.50 | -- | 11.36-3.41 | ||
| 2 | 030 (020-040) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
21.43-7.14 | 30.68-11.36 | -- | 10.23-3.41 | ||
| 3 | 050 (040-060) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
21.43-7.14 | 25.00-5.68 | -- | 4.55-2.27 | ||
| 4 | 070 (060-080) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 9.09-2.27 | -- | 5.68-2.27 | ||
| 5 | 090 (080-100) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 3.14-2.27 | 21.43-21.43 | 1.14-0.00 | ||
| 6 | 110 (100-120) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 3.41-2.27 | 21.43-21.43 | -- | ||
| 17 | 130 (120-140) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 3.41-2.27 | 7.14-7.14 | 7.95-0.00 | ||
| 18 | 150 (140-160) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
7.14-0.00 | 11.36-1.14 | 7.14-7.14 | 21.59-12.50 | ||
| 19 | 170 (160-180) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
7.14-0.00 | 5.68-3.41 | -- | 29.55-20.45 | ||
| 20 | 190 (180-200) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 3.41-3.41 | -- | 17.05-9.09 | ||
| 21 | 210 (200-220) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 3.41-3.41 | 14.29-14.29 | 3.41-2.27 | ||
| 22 | 230 (220-240) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 3.41-3.41 | 14.29-14.29 | 4.55-1.14 | ||
| 23 | 250 (240-260) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 10.23-3.41 | -- | 9.09-1.14 | ||
| 24 | 270 (260-280) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
21.43-0.00 | 23.86-0.00 | -- | 11.36-2.27 | ||
| 25 | 290 (280-300) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
21.43-0.00 | 26.14-3.41 | -- | 9.09-3.41 | ||
| 26 | 310 (300-320) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
7.14-7.14 | 19.32-11.36 | -- | 6.82-3.41 | ||
| 28 | 330 (320-340) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
7.14-7.14 | 21.59-19.32 | 7.14-7.14 | 3.41-1.14 | ||
| 28 | 350 (340-360) | 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 |
-- | 18.18-17.05 | 7.14-7.14 | 2.27-0.00 |
Şekil 76 Hâkim süreksizlik takımlarına göre kinematik analiz sonuçlarından ir örnek (270/80 yönelimli şev için).
Şekil 77' de işletilmekte olan kireçtaşı ocağına ait açık ocak işletmesinde şev yönelimlerine göre kinematik açıdan duraysızlık durumu gösterilmiştir. Buna göre kırmızı renkli ile gösterilen eğim yönüne sahip şevler duraysızlık riski en yüksek, turuncu orta ve yeşil ise kinematik açıdan duraysızlık beklemeyen şevleri belirtmektedir. Mevcut ocakta şev yönelimleri incelendiğinde yüksek ve eğimli şevlerin kuzey batı ve batı yönünde eğimli olduğu görülmektedir. Söz konusu şevlerin önemli bir bölümü orta düzeyde riskli olurken, 260- 300 yönelimine sahip şevler kinematik açıdan daha risklidir. Buradaki analizlerde arazi koşullarına uygun bir şekilde yüksek şev açıları (65°- 80°) göz önünde bulundurulmuştur.
Şekil 77 İşletmede oluşacak olası şev yönelimleri.
Kireçtaşı ocağında beyaz ve bej renkli kireçtaşlarının yanı sıra, kırıntılı seviyelerden oluşan litolojiler bulunmaktadır (Şekil 78). Kireçtaşlarının bulunduğu seviyelerde küçük ölçekli süreksizlik kontrollü yenilmelerin dışında işletmeyi etkileyecek şekilde bir duraysızlık izlenmemiştir. Buna karşın özellikle kumtaşı, şeyl, marn ve killi kireçtaşlarının oluşturduğu kırıntılı seviyelerde birtakım yenilmeler meydana gelmiş ve basamak geometrisinin bozulmasına neden olmuştur. Bu seviyelerin özellikle batı ve kuzey batıya eğimli olduğu düşünüldüğünde, yenilmeler daha çok ayrışma ve süreksizlik kontrollü gerçekleşmiştir. Bundan dolayı özellikle kırıntılı seviyelerin bulunduğu seviyelerde 70 derecenin üzerindeki şev açıları düşürülmeli ve yenilmelerin olduğu basamakların stabilitesi yeniden sağlanmalıdır.
Şekil 78 İşletmede litolojik değişime bağlı meydana gelen yenilmeler.
İncelenen açık ocak işletme sahasındaki kaya birimlerindeki gerilme dağılımının, toplam deformasyon miktarı dağılımın belirlenmesi için 3D sayısal yüzey modeli kullanılarak sonlu elemanlar yöntemiyle 3D sayısal analiz gerçekleştirilmiştir. Analizlerde kaya kütlerinin jeomekanik özellikleri mevcut saha verilerinden elde edilen sınırlı veriler kullanılmıştır. Sonlu elamanlar yöntemine göre yapılan analiz neticesinde açık ocak işletmesindeki normal gerilme dağılımı modeli Şekil 79 'da verilmiş olup, buna göre şev basamaklarında oluşan efektif düşey gerilme değerlerinin ocak basamaklarında 150 kPa mertebesinde iken, ocak tabanına inildikçe bir miktar artış gösterdiği ve 200 kPa' ın üzerine çıktığı görülmektedir. Yüzeyden derine doğru gidildikçe beklenildiği gibi efektif gerilme artmaktadır.
Şekil 79 İşletmede düşey gerilme değişimi.
Sonlu elemanlar yöntemine göre yapılan analizler sonucunda açık ocak işletme sahasında toplam deformasyon dağılımı Şekil 80' de verilmiştir. Şekle göre KB' ya bakan ocak şevlerinin topuk bölümünde deformasyonların genele göre daha yüksek olduğu gözlenmektedir. Bu durum saha gözlemleri ile uyumludur. Şöyle ki, deformasyonların yüksek olduğu bölümlerde daha çok Andırın Formasyonun kırıntılı (kiltaşı, marn, kumtaşı, killi kireçtaşı) seviyeleri yüzlek vermekte olup, bu bölümlerdeki basamak geometrilerinin farklı boyuttaki yenilmeler sonucu bozulduğu gözlenmiştir. Ayrıca Şekil 81' de farklı yönlerde alınan kesitler boyunca toplam deformasyon değişimi verilmiş olup, şevlerin topuk bölümünde deformasyon miktarlarının artığı görülmektedir. Özellikle kırıntılı seviyelerin olduğu GD- KB ve G- K yönlerinde kesitlerde bu durum daha açık bir şekilde izlenmektedir.
Açık ocak işletmesinde sınırlı veri ile yapılan analizler sonucunda ocağın bazı bölümlerinde (KB ve B'ya bakan şevlerde) lokal duraysızlık sorunları oluşabilir. Öte yandan kinematik analizlerde ortaya konduğu gibi, ocağın belirli kesimlerinde lokal olarak süreksizlik kontrollü yenilmelerde gelişebilir.
Şekil 80 İşletmede toplam deformasyon değişimi.
Şekil 81 Kesitler boyunca toplam deformasyon değişimi.
ER: 3063757 no' lu ruhsat alanındaki kireçtaşlarının fiziksel ve jeomekanik özellikleri sağlam kaya kalitesi ve agrega potansiyeli açısından (Başlık 7.3.2.1) incelenmiştir. Ayrıca ruhsat alanında gözlenen kireçtaşlarına ait kaya kütle özellikleri şev stabilitesi açısından değerlendirilmiş ve aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.
Ruhsat alanında çeşitli yaşlardaki kireçtaşı bloklarını kapsayan orta Eosen erken Miyosen yaşlı Andırın formasyonu (Tema) bulunmaktadır. İnceleme alanında gözlenen kireçtaşları (Mzb) çoğunlukla beyaz, bej, kirli beyaz renkli olup, karstik yapılı, oldukça eklemli, kırıklı, çatlaklı, kalsit damarlı ve dik bir topoğrafya sunmaktadır.
Kireçtaşlarının doğal birim hacim kütleleri 2.65 ile 2.62 g/cm3 arasında değişirken, tane yoğunluğu 2.48 ile 2.52 mg/m3 arasında değişmektedir. Buna göre işletilmesi düşünülen kireçtaşı agregaları normal ağırlıklı agregalar sınıfındadır. Tane boyu dağılımına baktığımızda 10 no' lu elek (2.00 mm) üzerinde kalan agregaların ortalama oranının %92.98 olduğu, buna göre deneylerde kullanılan agrega örneğinin daha çok iri agrega olarak nitelendirilen boyuttaki agregalardan oluştuğu anlaşılmaktadır. 0.063 mm göz açıklıklı elekten geçen kütlece ortalama %2.50 olduğundan, TS 706 EN 12620'ye göre f4 kategorisinde yer almaktadır.
Çalışma alanındaki kireçtaşlarının Los Angeles katsayısı %22.20 ile %24.40 arasında değişmekte olup, TS 706 EN 12620' de belirtilen sınır değerden (%50) daha düşüktür. Düşük aşınma dayanımı değerleri kireçtaşı agregaların mekanik etkilere karşı dayanımlarının yüksek olduğuna işaret etmektedir.
Agrega numunelerinin kalitesini belirlemek için 0‐ 2 mm tane boyu aralığındaki agregalara uygulanan metilen mavisi testi sonucu, MB değeri %0.29 ile %0.40 arasında değişmekte olup, ortalama MB değeri %0.36 bulunmuştur. Bu durum, agreganın ince madde içermediğine işaret etmektedir.
Kireçtaşlarının Na2SO4 Don Kaybı %7.40 ile %8.40 arasında değişirken, Mg2SO4 Don Kaybı %6.40 ile %7.40 arasında değişmektedir. Bu değerler beton agregaları için standartta tanımlanan limit değerlerin hemen üzerinde olup, donma-çözülme döngüleri sonucu agregalarda kısmi bir tahribat beklenebilir. Alkali silika reaksiyonu (ASR) sonuçları TS 2517'e göre I. Bölgede yer almakta dolaysıyla kireçtaşları alkali reaktivite açısından zararsız agregalar olarak tanımlanmıştır.
Raporun konusunu oluşturan kireçtaşları mevcut veriler ışığında standartlarda tanımlanan limit değerleri karşılamaktadır. Fakat Na2SO4 don kaybı parametreleri standartlarda belirtilen koşulları sağlamamaktadır. Söz konusu parametre için kısıtlı laboratuvar deneylerinde limit değerlere oldukça yakın sonuçlar elde edilmiştir. Dolaysıya kireç agregası olrak kullanılamayan ve 30 mm' den küçük boyuta sahip malzeme yukarıda belirtilen birçok uygulamada doğal malzeme olarak kullanılabilecek niteliktedir.
Ruhsat alanı içerisinde yer alan kireçtaşı mostralarında yönelimleri 272/76, 044/75, 304/24, 027/24 ve 141/21 olmak üzere 5 adet hâkim süreksizlik takımı belirlenmiştir. Söz konusu süreksizliklerden 1 tanesi güney batıya eğimli iken, 2 tanesi kuzey doğuya, 1 tanesi kuzey batıya ve 1 tanesi güney doğuya doğru 21 ile 76 derece arasında değişen eğimler sergilemektedir.
Kireçtaşlarının temel RMR puanı 60 olup, kaya kütle özellikleri açışından "iyi" kalitede olduğunu göstermektedir. Buna karşın kırıntılı seviyelerin temel RMR değeri 34 olup, "zayıf" kalitede olduğu belirlenmiştir. GSI puanı 60 olan kireçtaşlarının, Hoek- Brown sabitleri olan "mb, s ve a" değerleri de sırasıyla 1.786, 0.004 ve 0.503 olarak belirlenmiştir. Bu sabitlere bağlı olarak kireçtaşı kaya kütlesinin çekme dayanımı 0.162 MPa, tek eksenli dayanımı 4.106 MPa, kütlesel dayanımı 10.97 MPa ve elastisite modülü 5437 MPa olarak bulunmuştur. Ayrıca çalışma alanında kaya duraysızlıkları gösteren kireçtaşı seviyelerinin süreksizlik düzlemleri için sürtünme açısı 37 derece olarak belirlenmiştir.
Kinematik analiz sonuçlarına göre, çalışma alanında düzlemsel kayma açısından en yüksek oranlar 020°- 060° (KD), 140°- 180° (G-GD) ve 260°- 340° (B-KB) eğim yönüne sahip şevlerde gözlenmektedir. Bunların dışında kalan şev yönelimlerinde herhangi bir düzlemsel kayma beklenmemektedir. Kama tipi yenilmeler açısından incelediğimizde ise tüm eğim yönlerinde kama tipi yenilmeler gerçekleşebilir. Fakat en yüksek oranlar 020°- 060° (KD) ve 260°- 340° (B- KB) eğim yönüne sahip şevlerde beklenmektedir. Devrilme açısından işletme incelendiğinde en yüksek oranlar 140°- 180° (GD) eğim yönüne sahip yamaçlarda gerçekleşirken, hemen tüm eğim yönlerinde düşük oranda beklenmektedir. İşletilmekte olan kireçtaşına ait açık ocak da şev yönelimleri ağırlıklı olarak kuzeybatı (270°- 360°) ve kısmen batı (270°) eğim yönündedir. Buna göre işletmede batıya bakan şevler duraylılık açısından daha riskli oldukları değerlendirilmiş ve eğim yönün 270° (±20) olan şevler için daha düşük şev açıları tercih edilmelidir.
Kireçtaşı ocağında beyaz ve bej renkli kireçtaşlarının yanı sıra, kırıntılı seviyelerden oluşan litolojiler bulunmaktadır. Kireçtaşlarının bulunduğu seviyelerde küçük ölçekli süreksizlik kontrollü yenilmelerin dışında işletmeyi etkileyecek şekilde bir duraysızlık izlenmemiştir. Buna karşın özellikle kumtaşı, şeyl, marn ve killi kireçtaşlarının oluşturduğu kırıntılı seviyelerde bir takım yenilmeler meydana gelmiş ve basamak geometrisinin bozulmasına neden olmuştur. Sonlu elamanlar yöntemine göre 3D sayısal analiz sonuçlarına göre bu seviyelerde deformasyon miktarlarının artığı izlenmektedir. Bu seviyelerin özellikle batı ve kuzey batıya eğimli olduğu düşünüldüğünde, yenilmeler daha çok ayrışma ve süreksizlik kontrollü gerçekleşmiştir. Bundan dolayı özellikle kırıntılı seviyelerin bulunduğu seviyelerde 70 derecenin üzerindeki şev açıları düşürülmeli ve yenilmelerin olduğu basamakların stabilitesi yeniden sağlanmalıdır.
Yapılan sondaj ve diğer deneylere rağmen projenin bulunduğu alanın jeolojik özelliklerinin gösterdiği yüksek değişkenlik de göz önünde bulundurulduğunda, rehabilitasyon
çalışmaları deneyimli jeoloji, maden ve inşaat mühendisleri nezaretinde yapılmalı, çalışmalar sırasında karşılaşılabilecek olumsuzluklara karşı gerekli ek önlemler alınmalıdır.
Bu rapor kapsamında yapılan çalışmalarda sahada ve laboratuvarda yapılan araştırma çalışmalarından faydalanılmıştır. Sahada, yapılan ve hesap kabullerine altlık teşkil eden araştırma çalışmalarından farklı bir durumla karşılaşılması durumunda idare ve projeci bilgilendirilerek, vakit kaybedilmeden gerekli revizyonların yapılması sağlanmalıdır.
Kaynak tahmini çalışmaları, iş bu raporun arama faaliyetleri bölümünde detayları verilmiş olan arama çalışmalarına dayandırılmıştır. Daha önce Vişne Madenciliğin yapmış olduğu çalışmalar baz alınarak malzemenin özgül ağırlığı 2.64 ton/ m3 olarak alınmıştır. Piyasa şartlarına bağlı olarak kireç agregasının genel parametreleri malzeme kalitesi için belirleyici parametre olarak raporda kullanılmıştır.
Sadece işletme izni olan alanda yapılan çalışma, ruhsat sınırları ile eşleştirilmiş olup, sahanın diğer bölgeleri hesaba katılmamıştır.
Kaynak tahmini amacıyla drone ile ölçülen mevcut topografya ile ruhsat sınırı baz alınarak kaynak tahmin doğrulama çalışması yapılmıştır.
Sahada devam etmekte olan üretim faaliyetlerinde mevcut durum ölçümleri model içerisine yerleştirilmiştir.
Beyaz, bej renkli kireçtaşı (Mzb) bloklarının kalınlık ve kalite değerler değişimlerinin istatistiksel ortalaması yapılmıştır.
Kireçtaşı altı (şeyl, çakıltaşı, çamurtaşı, kumtaşı, killi kireçtaşı seviyeleri) ve üstü birimlerin (yol dolgusu, stok malzemesi) haritaları oluşturulmak kaydı ile model ile uyumu kontrol edilmiştir.
Rapora konu hammadde masif kitle olduğundan ve üretilen her malzeme, kırılıp, boyutlandırıldıktan sonra pazara sunulacak ürün elde edildiğinden herhangi bir tenör/ kalite değerlendirilmesine tabii tutulmamıştır.
Oluşturulan modelleme çalışmaları kapsamında yoğunluk interpolasyonu yapılmamaktadır.
Yoğunluk, Vişne Madenciliğin daha önce yapmış olduğu çalışmalar baz alınarak 2.64 ton/ m3 olarak alınmıştır.
3 Adet sondajı (270.00 m) temsil eden, 16 adet lokasyonda delici rok ile delik tozu numune alımı gerçekleştirilmiştir. Rok lokasyonları arası mesafeler 15.00 ile 98.00 metre aralığındadır. Rok çalışmaları, Vişne Madenciliğin isteği doğrultusunda mevcut şev üzerinde gerçekleştirilmiş olup, delik tozu numune alımı analiz sonuçları dikkate alınarak, jeolojik ve kaynak model çalışmaları yürütülmüştür. Bu nedenle kaynak modelde kullanılan sayısal parametreler (analizler dışında), yüzey çalışmaları ve Vişne Madenciliğin daha önceki çalışmaları dikkate alınarak belirlenmiştir.
Sahada gerçekleştirilen kaynak tahmini çalışmalarında belirlenen kireçtaşı cevheri kaynak olarak değerlendirilmiştir. Ruhsatın izin alanında mevcut toplam ölçülmüş kaynak 7.047.039 metreküp olarak tahmin edilmektedir. Hesap işlemlerinde sahada termin planlanan basamakların oluşturulduğu alan ve ruhsat sınırı dikkate alınmıştır (Tablo 48).
| Kaynak Sınıfı | Hacim (m³) | Miktar (Ton) | Ortalama Yoğunluk (ton/ m³) | |
|---|---|---|---|---|
| KAYNAK | Ölçülmüş | 7.047.039 | 18.604.182,96 | 2.64 |
Vişne Madencilik sahasındaki mevcut rezerv tahmini çalışmalarında esas alınan parametreler aşağıda sunulmaktadır:
Şekil 82 Ruhsat sınırı, rok lokasyonları ve ocak dizaynı.
Rezerv tahmininde birçok veri incelenerek çalışmalar yapılmıştır. Kaynak çalışmasından rezerve geçiş aşamasında aşağıda sunulan hususlar değerlenirmiştir.
✓ Kireçtaşı özgül ağırlığı ortalama 2.64 ton/ m3 alınmıştır.
| Ocak Tasarım Parametreleri | Hacim Bilgileri | ||
|---|---|---|---|
| Basamak Yüksekliği | 10 m | Kireçtaşı | 2.269.483 m³ |
| Basamak Genişliği | 3 m | Stok ve yol dolgusu | 371.608 m³ |
| Basamak Şev Açısı | 70° ve 85° | Şeyl, çakıltaşı, çamurtaşı, kumtaşı, killi kireçtaşı |
331.149 m³ |
| Genel Şev Açısı | 54° ve 65° | ||
| Basamak Sayısı | 13 | Toplam Hacim | 2.972.240 m³ |
Şekil 84 Toplam hacim görseli.
Bu çalışmaların amacı, inceleme alanına hâkim olan litolojileri tanımlayarak yeraltı jeolojik yapısını ortaya çıkarmak, kaynak tahmini yapmak ve hammaddenin niteliğini belirlemektir. Buna göre ruhsat sahasından elde edilecek hammadde (kireçtaşının) miktarı;
Ocaktan patlatma sonrası ekskavatör ile yükleme yapılan malzeme tesislere beslenmektedir. Tesise saatte 250 ton malzeme beslenmektedir. Besleyici ızgaralardan ilk eleme işleminden geçen malzeme bypass eleğinde elendikten sonra ayrıştırılmaktadır. Çeneli kırıcıda kırma işleminden geçen tüvenan malzeme ise 30- 60 mm ve 60-120 mm boyutlarında ön elekten ayrıştırılmaktadır. Geriye kalan malzeme ise agrega ve kum üretiminde değerlendirilmektedir. Kireç agregası için 30- 60 mm ve 60- 120 mm boyutlarındaki ürünler kullanılmaktadır.
Çıkarılan hammaddenin cevher hazırlama işlemi (kırılıp elenmesi) sonrasında ürünlerin %65'i 30- 120 mm boyutundaki fırıntaşı, %10'u Bypass malzeme ve geriye kalan %25'i ise Agrega- Kumu olarak değerlendirilebilecektir.
Kırma- eleme tesisinde kalkerin boyutlandırılması esnasında elek altı (bay-pas) malzeme olarak isimlendirilen pasa malzeme oluşacaktır. Oluşacak pasa malzeme çevre belediyelerden ve resmi dairelerden, yakın çevre mahalle muhtarlıklarından gelen talep doğrultusunda, bedelsiz olarak verilecek, dolgu amaçlı satışa sunulacak ve üretimi tamamlanan ocak basamaklarında rehabilitasyon çalışmalarında dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır.
Ruhsat sahasına yönelik 2020 tarihli "ÇED Gerekli Değildir Kararına" esas hazırlanan "Nihai Proje Tanıtım Dosyasında" yer alan ve aşağıda belirtildiği şekilde patlatma paternine ilişkin taahhütte bulunulmuştur.
Patlatma faaliyetlerine ilişkin olarak 08.06.2023- 25.05.2025 tarihleri arasında geçerliliği olan 2023/ 18 numarası "Patlayıcı Madde Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi" bulunmaktadır (Tablo 50; EK 6).
| BİR ATIMDAKİ TÜKETİMLER | ||
|---|---|---|
| Bir Atımdaki Tüketim | 5.000 | m3/atım |
| AN-FO | 3.400 | kg/atım |
| Dinamit | 104 | kg/atım |
| Elektriksiz Kapsül | 160 | adet/atım |
| Elektriksiz Kapsül | 3 | adet/atım |
| Sıralar Arası Geçilme Kapsülü | 4 | adet/atım |
| Fitil (Sadece ön kesme uygulamaları için) | - | m/atım |
| BİR ATIMDAKİ DELİNMESİ GEREKEN DELİK SAYISI | ||
| Delik Sayısı | 80 | adet/atım |
| PROJENİN TOPLAM PATLAYICI MADDE MİKTARI | ||
| AN- FO | 408.000 | kg/yıl |
| Dinamit | 12.480 | kg/yıl |
| Elektriksiz Kapsül | 16.080 | adet/yıl |
| Elektriksiz Kapsül | 360 | adet/yıl |
| Sıralar Arası Geçilme Kapsülü | 480.000 | adet/yıl |
| Fitil (Sadece ön kesme uygulamaları için/ Uygulanması Durumunda) | - | m/yıl |
Tablo 50 Patlama Paternine İlişkin Taahhüt
Faaliyet alanının yaklaşık 200 m kuzeyinden demiryolu geçmektedir. Faaliyet alanının batısından Çokcapınar- Sirkeli Köy yolu geçmektedir. Faaliyet alanının 100 m kuzeyinden Adana- Osmaniye E-90 Otoyolu geçmektedir. Faaliyet alanının 600 m kuzeyinden Ceyhan Otoyolu geçmektedir. Nakliye için bu ulaşım yolları kullanılmaktadır.
Ruhsat sahasında kalker ocağında üretilen cevher boyutlandırılmak üzere aynı ruhsat sahası dahilinde yer alan "Kırma Eleme Tesisine" iletilmektedir.
Sahada kalker malzemesinin alınması için açık işletme yöntemi ile üretim yapılacak olup, açık işletme yönteminde düzenli basamaklar oluşturulacaktır. Kalker sert özelliğe sahip olduğundan, üretim aşamasında delme- patlatma faaliyeti yapılacaktır. Patlatma işlemi gündüz yapılacaktır. Saha uzun yıllardan bu yana faaliyette olan bir saha olduğundan ve genel itibari ile taşlık ve kayalık yapıya sahip olduğundan sıyrılabilecek bitkisel toprak örtüsü yoktur. Kırmaeleme tesisinde kalkerin boyutlandırılması esnasında elek altı (bay-pas) malzeme olarak isimlendirilen pasa malzeme oluşacaktır. Oluşacak pasa malzeme çevre belediyelerden ve resmi dairelerden, yakın çevre mahalle muhtarlıklarından gelen talep doğrultusunda, bedelsiz olarak verilecek, dolgu amaçlı satışa sunulacak ve üretimi tamamlanan ocak basamaklarında rehabilitasyon çalışmalarında dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır.
Ocaktan gelen kalker kırıcılarda kırılacak, bantlarla taşınarak eleklerden geçecek ve eleklerde elenerek boyutlandırılacaktır. Kırma- eleme tesisinde fırın taşı, mıcır ve elek altı baypas malzeme üretilecektir. Fırın taşı, 40- 80 mm, 80- 120 mm boyutlarında olacaktır, mıcır malzeme olarak 3- 15 mm agrega- 1 15- 22 mm agrega- 2 ve 0- 3 mm kırma kum olarak isimlendirilen 3 tip boyutta malzeme çıkacaktır. Malzeme boyutları elek aralıkları değiştirilerek talebe göre düzenlenebilecektir. Kırma- eleme tesisinden çıkacak 40- 80 mm ve 80- 120 mm aralığındaki malzeme "Çelemli Kireç Fabrikasında" üretiminde hammadde olarak kullanılacaktır, Kırma- eleme tesisinde oluşacak 0- 40 mm boyutunda malzemenin boyutlandırılarak piyasa talebi doğrultusunda mıcır satışı yapılarak değerlendirilebilmesi ve elek üstü 120 mm boyutundaki malzemenin kapalı sistemde ürün çıkışı olmadan boyutlandırılarak tekrar sisteme dahil edilebilmesi için kırma- eleme tesisine 2 adet kırıcı ve ilgili elek ve bant sistemleri eklenmesi planlanmıştır. Kırma- eleme tesisinin toplam kapasitesi değişmeyecektir (Şekil 85 ve Tablo 51).
Şekil 85 İş akım şeması.
| EKİPMAN LİSTESİ | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| EKİPMAN NO |
EKİPMAN KODU |
EKİPMAN ADI | EKİPMAN DETAYI | |||
| 1 | 2-K-01 | BUNKER | 20 m3 Hazneli - Besleme Bunkeri | |||
| 2 | 2-K-02 | VİBRO BESLEYİCİ | 1150x1450 mm 9,8 kw x 2 Adet - Izgaralı Besleyici | |||
| 3 | 2-K-03 | Çeneli Kırıcı | 1100x900- 132 Kw - 110'luk Primer Çeneli Kırıcı | |||
| 4 | 2-K-04 | BANT | 14.000x1000 mm - Çeneli Kırıcı Çıkış Bandı | |||
| 5 | 2-K-05 | ELEK | 2000X5000 mm 4 Katlı - Ön Elek | |||
| 6 | 2-K-06 | KLAPE | Pantolon Klape | |||
| 7 | 2-K-07 | BANT | 6000x600 mm - Ön Elek Agrega Çıkış Bandı | |||
| 8 | 2-K-08 | BANT | 17000x1000 mm - DMK Giriş Bandı | |||
| 9 | 2-K-09 | BANT | 26000x600 mm - Geri Dönüş DMK Giriş Bandı | |||
| 10 | 2-K-10 | KLEPE | Darbeli Kırıcı Pantolon Klape | |||
| 11 | 2-K-11 | TERSİYER KIRICI | 1100x1500 mm - 315 kw - Kum Kırıcısı | |||
| 12 | 2-K-12 | SEKONDER DARBELİ KIRICI |
1120X1250 mm - 200 kw - Agrega Kırıcısı | |||
| 13 | 2-K-13 | BANT | 12000x750 mm - Agrega Kırıcıları Çıkış Bandı | |||
| 14 | 2-K-14 | BANT | 34000x750 mm - Agrega Eleği Giriş Bandı | |||
| 15 | 2-K-15 | ELEK | 1600x6000 mm - 3 Katlı - Agrega Eleği | |||
| 16 | 2-K-16 | BANT | 13000x600 mm - Sekonder Çeneli Kırıcı Giriş Bandı | |||
| 17 | 2-K-17 | ÇENELİ KIRICI | 900X650 mm - 75 kw | |||
| 18 | 2-K-18 | BANT | 12000x600 mm - Sekonder Çeneli Kırıcı Çıkış Bandı | |||
| 19 | 2-K-19 | BANT | 15000x1000 mm - Izgara Altı Bypass Eleği Giriş Bandı | |||
| 20 | 2-K-20 | ELEK | 1600X5000 mm - 2 Katlı | |||
| 21 | 2-K-21 | BANT | 17000x600 mm - Bypass Elek Altı Çıkış Bandı | |||
| 22 | 2-K-22 | BANT | 15000x600 mm - Bypass Eleği Geri Dönüş Bandı |
$$
\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{MITUS}}\hspace{1.5cm}\underbrace{\hspace{1.5cm}}{\text{ARAMA}}
$$
| EKİPMAN LİSTESİ | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| EKİPMAN NO |
EKİPMAN KODU |
EKİPMAN ADI | EKİPMAN DETAYI | |||
| 23 | 2-K-23 | BANT | 12000x600 mm - Agrega Çıkış Bandı | |||
| 24 | 2-K-24 | BANT | 25000x600 mm - Bypass Çıkış Bandı | |||
| 25 | 2-K-25 | BANT | 16000x600 mm - 35-60 Fırıntaşı Bandı | |||
| 26 | 2-K-26 | BANT | 20000x600 mm - 60-120 Fırıntaşı Bandı | |||
| 27 | 2-K-27 | BUNKER | 100 Tonluk - Fırıntaşı Bunkerleri | |||
| 28 | 2-K-28 | BUNKER | 100 Tonluk - Fırıntaşı Bunkerleri | |||
| 29 | 2-K-29 | BANT | 4000x1000 mm - 35-60 Fırıntaşı Bandı | |||
| 30 | 2-K-30 | BANT | 4000x1000 mm - 60-120 Fırıntaşı Bandı | |||
| 31 | 2-K-31 | BUNKER | 50 Tonluk - 0-4 mm Kum Bunkeri | |||
| 32 | 2-K-32 | BUNKER | 50 Tonluk - 4-15 mm Agrega Bunkeri | |||
| 33 | 2-K-33 | BUNKER | 50 Tonluk - 15-25 mm Agrega Bunkeri | |||
| 34 | 2-K-34 | BUNKER | 50 Tonluk - Filtre Tozu Bunkeri | |||
| 35 | 2-K-35 | BANT | 3000x1000 mm - 0-4 mm Kum Tartım Bandı | |||
| 36 | 2-K-36 | BANT | 3000x1000 mm - 4-15 mm Agrega Tartım Bandı | |||
| 37 | 2-K-37 | BANT | 4000x1000 mm - 15-25 mm Agrega Tartım Bandı | |||
| 38 | 2-K-38 | FİLTRE | 7500 m3 | |||
| 39 | 2-K-39 | HELEZON | 10000x320 mm - Filtre Tozu Helezonu | |||
| 40 | 2-K-40 | BANT | 14000x600 mm - Agrega Eleği Kısa Dönüş Bandı |
Kırma- eleme tesisinde üretilecek fırın taşı ve mıcır ürün bunkerlerinden direk yüklenip sevk edileceği gibi gerekmesi durumunda stok sahasına taşınıp, depolandıktan sonra da yüklenerek sevk edilebilmektedir.
Faaliyette kalker üretimi gerçekleşecek ve kırma- eleme tesisinde boyutlandırılıp sınıflandırıldıktan sonra Vişne Madencilik Üretim San. ve Tic. A.Ş.' ye ait kireç üretim tesisinde kullanılmak üzere nakledilecektir. Boyutlandırılmış sınıflandırılmış kalkerin piyasaya satışı da planlanmaktadır.
Adana ili ve bölgesinde son zamanlarda artan deprem riskine karşı, bölgedeki çürük ve riskli konutların yenilenmesine ve hızla artan nüfustan dolayı yeni konut yapımı ihtiyacı bulunmaktadır.
Maden sahasında insan sağlığı açısından risk taşıyacak işlem toz solumak ve gürültüye maruz kalmaktır. Kalkerin içeriğindeki silis ve ortamdaki toz partikülleri meslek hastalıklarına, gürültü de duyma kayıplarına neden olabilmektedir. Üretim faaliyetleri esnasında toz kontrol altında tutulacak ve gürültü kontrolü için makine- ekipmanların düzenli bakım- onarım çalışmaları yapılacağı, toz ve gürültü için gerekli görülen yerlerde kişisel koruyucu ekipman kullanılacağı ÇED sürecinde beyan ve taahhüt edilmiştir.
Ayrıca faaliyetler esnasında iş kazası riski bulunmaktadır. Faaliyetler esnasında kaza riski taşıyan durumlar aşağıda açıklanmıştır;
Patlama esnasında oluşabilecek tehlikeler,
Üretim faaliyetlerinde arazi topografyasında yapılan değişikliklerden kaynaklanabilecek tehlikeler şeklindedir.
Mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyetler kapsamında mevzuatlar kapsamında gerekli tüm güvenlik önemler alınarak iş sağlığı ve güvenliği uzmanı gözetiminde üretimler gerçekleştirilmektedir.
İşletme faaliyetleri kapsamında; "Acil Durum Eylem Planı" ve "Risk Değerlendirmesi" raporları hazırlanmıştır. Faaliyet gösteren tüm birimlerde Acil Durum Ekipleri yasal mevzuata uygun olarak çalışan sayısı gerektiği şekilde oluşturulmuş ve tüm ekip üyelerine gerekli eğitimler verilmiştir. Düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda tatbikatlar gerçekleştirilmektedir.
Ruhsat sahasının tamamına yönelik 1993 öncesi faaliyetlere başlanması sebebi ile 2006 tarihli "ÇED Muafiyet "kararı alınmıştır.
17.02.2017 tarih ve 1587 sayılı yazı ile de geçmişte alınan ocak ÇED Muafiyet kararı kapsamında maksimum üretim kapasitesinin 672.000 ton/ yıl için geçerli olduğu belirtilmiştir.
İlerleyen süreçte maden ocağı üretim kapasitesinin yıllık 1.5 milyon tona yükseltilmesi için "72839 Ruhsat Numaralı (3063757 Erişim Numaralı) Maden Sahası II-A Grubu Maden (Kalker) Ocağı Kapasite Artışı" projesi planlanmış ve bu doğrultuda yapılan başvuru sonucunda 06.07.2020 tarih ve 1210 sayılı belge ile ÇED Gerekli Değildir Kararı alınmıştır.
ÇED karar yazıları EK-6'da yer almaktadır.
Mevcut durumda maden sahasına yönelik 29.07.2021- 29.07.2026 tarihleri arasında geçerliliği olan ve geçerliliği devam eden "Hava Emisyon Konulu Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır.
Üretim faaliyetleri kapsamında açılan ve/veya devam eden ocak alanında herhangi bir kaynak, göze vb. su kaynağı bulunmamakta olup dolayısıyla herhangi bir susuzlaştırma işlemi gerçekleştirilmemektedir.
Faaliyetin tüm aşamalarında meydana gelecek evsel nitelikli atık suların bertarafında;
İşletme kapsamında iş makinelerinin bakım- onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmaya devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılacaktır.
Atık yağlar ile ilgili olarak; 21.12.2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren" Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği Madde 8";
Ayrıca; bu Yönetmelik hükümlerine göre, atık motor yağları dâhil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu ortaya çıkan atıklar çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılmamakta veya yenisi ile değiştirilmekte ve depolanmaktadır. Oluşan atık yağlar sızdırmasız atık yağ kaplarında biriktirilerek T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre izni ve çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilmektedir.
Vişne Madencilik Çukurova Şubesi adına düzenlenen 14.01.2021-14.01.2026 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 2021-68 numaralı Motor Yağı Değişim Noktası İzin Belgesi bulunmaktadır (EK 6).
Proje kapsamında oluşan evsel katı atıklar 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetimi Yönetmeliği" hükümlerine uygun olarak şantiye alanında bulundurulan ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarına veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Değerlendirilebilir ambalaj atıkları kâğıt, cam, plastik, metal şeklinde ayrıştırılacak ve ağzı kapalı sızdırmasız çöp bidonlarında veya dayanıklı çöp torbalarında biriktirilmektedir.
Daha sonra bu atıklar 27.12.2017 sayılı ve 30283 sayılı (Değişik: 13.03.2020 tarih ve 31067 sayılı) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine" göre T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından lisanslı geri dönüşüm/geri kazanım tesislerine gönderilmektedir.
Kullanılan iş makinelerinin bakım- onarımlarının bölgede yer alan yetkili servislerde yapılmasına devam edilecektir. Ancak çalışacak iş makinelerinin herhangi bir arıza anında servis alanına götürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda makinelerin bakım ve onarımı ÇED alanı içerisinde zemin geçirimsizliği sağlanmış alanda yapılmaktadır.
Projede tehlikeli atık oluşması durumunda; üretilen atıklarla ilgili kayıt tutulacak, atığın gönderileceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun ambalajlama ve etiketleme yapılmaktadır. Oluşması muhtemel kontamine atıklar lisanslı bertaraf tesislerine ulaştırılmak üzere lisanslı taşıyıcı firmalara teslim edilmekte; tehlikeli atıkların toprak, yüzeysel veya yeraltı suyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenmektedir. Tehlikeli atıklar lisanslı taşıyıcılar vasıtasıyla "Çevre Lisanslı" bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf edilmektedir.
Proje kapsamında meydana gelen atıkların yönetimi konusunda;
ve Çevre Kanunu uyarınca çıkarılan ilgili diğer tüm mer'i mevzuat hükümlerine riayet edilmektedir.
İşletme kapsamında oluşan tehlikeli atıkların insan ve çevreye sağlığına olabilecek olası etkilerine karşı Vişne Madencilik tarafından "Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Mali Sorumluluk Sigortası" yaptırılmıştır. Söz konusu poliçe her yıl güncellenmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
İşletme alanına en yakın hassas alıcı konut 500 metreden uzak konumda yer almaktadır. Mevzuat gereği açık alanda gerçekleştirilen ve gürültüye sebebiyet veren faaliyetler için yerleşim yerlerinin mesafesi önem arz etmektedir. Yakın konumda yerleşim yeri olmaması ve etkileşim bulunmaması sebebi ile gürültü konulu "Çevre İzninden" muaf olunmuştur. Maden sahasında "Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği" hükümlerine uygun hareket edilmektedir.
Mevcut durumda "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" kapsamında alınan hava emisyon konulu "Çevre İzin Belgesi" bulunmaktadır. Faaliyetler kapsamında emisyon kaynakları alansal olup ocak üretim faaliyetleri depolama, nakliye, kırma eleme şeklindedir. "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" uyarında sınır değerler sağlanarak kontrollü şekilde faaliyetler yürütülmektedir. Yine anılan yönetmelikler kapsamında emisyon ölçümleri gerçekleştirilerek sınır değerlerin kontrolü sağlanmaktadır.
Maden ocağından gerçekleştirilen patlatma milisaniyeli ve gecikmeli olarak gerçekleştirilmekte ve patlatma öncesinde ocak aynasının üstü ve önü su ile spreylenmektedir.
Yollarda ve depolama alanlarında mevsim koşullarına bağlı olarak sulama arazı ile düzenli olarak nemlendirme yapılmaktadır. Yine kırma eleme tesisinde pulverize su sistemi ile
cevher nemlendirilmekte böylelikle ince tozların atmosfere karışması engellenmektedir. Nakliye için kullanılan kamyonların üzerleri branda ile kapatılmakta, böylelikle nakliye esnasında cevherin araç üzerinden savrulması engellenmektedir.
Maden sahası yerleşim yerlerinden bakıldığında öngörünüm alanında kalmamaktadır. Bu minvalde görüntü kirliliği yaratmamaktadır.
Akdeniz iklimi yazın sıcak ve kurak, kışın ise serin ve oldukça yağışlı bir özellik taşır. Yaz dönemindeki kuraklık nedeniyle vejetasyondaki canlanma kış dönemine kaymıştır. Bölgede yaprak döken bitki türleri yerine her dem yeşil türler baskındır. Akdeniz ikliminin hakim olduğu yerlerde ormanların yerini alan maki formasyonu ince gövdeli, sert, bazen kenarları dikensi, her dem yeşil yapraklı, bodur çalı görünüşlü ya da ağaççık şeklindeki bitki toplulukları, garip formasyonunu ise toprak şartlarının daha elverişsiz, eğimlerin daha fazla ve yağışların daha az olduğu kesimlerde ayrıca makilerin tahrip olduğu sahalarda yer alan oldukça kurakçıl bitki toplulukları oluşturmaktadır.
Yapılan çalışmalar neticesinde proje etki alanında tespit edilen türler ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında değerlendirilmiş olup, koruma altına alınmış ve nesli tükenme tehlikesi altında olan tür bulunmamaktadır.
Yapılan çalışmalara göre proje iki yaşamlı, sürüngen ve kuş türlerinin populasyonları üzerinde mevcut etkiler dışında yeni bir tehdit unsuru oluşturmayacaktır. Fauna elemanlarından hareket etme yeteneğine sahip olanlar her an faaliyet alanında görülebileceği için, hareketli fauna türlerine herhangi bir zarar verilmemesi amacıyla görevli personele gerekli uyarılar yapılacaktır. Fauna türleri özellikle zarar görecek türler olmayıp, inşaat ve işletme aşamasında, ortamdaki gürültü ve hareketlilikten dolayı, bulundukları habitatları terk ederek, çevredeki daha uygun alternatif yaşam alanlarına çekileceklerdir. Yukarıda belirtilen faunanın ülkemizde geniş yayılış göstermesi ve bu türlerin ekosistemde şu an için herhangi bir tehlike arz etmemesi sebebiyle projenin işletilmesinde bir engel oluşturmamaktadır.
Akdeniz bölgesinde vejetasyon, deniz seviyesinden itibaren dağların yüksek kısımlarına doğru farklı vejetasyon katlarından meydana gelir. Az yağışlı yarı- kurak bir Akdeniz ikliminde son gelişim devresi olan kara çam veya tüylü meşe ormanlarının büyümesine uygundur. Burada toprak çok az zenginleşmiştir, su durumu ve nem değişmez. Böylece vejetasyon iklimle denge haline gelmiştir, yani stabil olmuştur.
Faaliyet tamamlandıktan sonra pasa malzeme rehabilitasyon çalışmalarında kullanılacak, boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar oluşacak pasa malzeme ile doldurulacaktır. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Faaliyet sona erdikten sonra arazi tesviye edilecektir. Sahada atık ve artık bırakılmayacaktır. Oluşması muhtemel atık ve artıklar "Çevre Kanunu" ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca bertaraf edilecek ve değerlendirilecektir. Kalker duraylı bir malzeme olduğu için, şevler doğal olarak duraylı halde olacaktır. Faaliyet alanında herhangi bir boşluk ve kazı alanlarının oluşması durumunda bu boşluklar pasa malzeme doldurularak düzlenecek ve üzerine toprak serilecektir. Arazi mümkün olan en uygun şekilde doğal haline getirilecektir, ağaçlandırma yapılarak rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Proje kapsamında istihdam sağlanan personelin çoğu bölgeden sağlanmaktadır. İşgücüne yapılan katkı ile ekonomik iyileşmeye katkı sağlanmakta ve bölgenin ekonomik açıdan kalkınmasına destek olunmaktadır.
Rapora konu ruhsat sahasının hâlihazırda ilk yatırım maliyetleri tamamlanmıştır. Sahada üretim faaliyetleri devam etmektedir. Ruhsat sahası dahilinde kırma-eleme tesisi bulunmaktadır. Bu kapsamda yatırım faaliyetleri tamamlandığı için finansal analiz yapılırken yatırım maliyeti hesapları ve başa baş noktası analizi yapılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Proje yatırım maliyetlerini karşılamış ve ekonomik olarak kar eden bir işletmedir.
Sahada II-A grubu kalker üretimi yapılmaktadır. Proje kapsamında üretilen tüvenan malzemenin bir kısmı yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine beslenmektedir. Burada malzeme nihai ürün proses işlemlerinden sonra piyasaya arz edilmektedir. Elde edilen nihai ürünlerin yüzde dağılımı aşağıda (Tablo 52 ve Şekil 86) verilmiştir.
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (%) |
|---|---|
| Mıcır | %25,00 |
| Bypass | %10,00 |
| Fırın Taşı | %65,00 |
| Toplam | %100,00 |
Şekil 86 Nihai agrega ürünlerin dağılımı (%).
Proje kapsamında yıllık üretim kapasitesi 672.000 tondur. Bu kapsamda üretilen ürünlerin %'de dağılımına göre yapılan değerlendirme kapsamında satışa arz edilecek malzemenin tonajları aşağıda (Tablo 53 ve Şekil 87) verilmiştir.
| Tablo 53 Nihai Agrega Ürünlerin Üretimi (ton) | ||
|---|---|---|
| Üretilen Ürünler | Üretilen Nihai Ürünün Toplam Üretime Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|
| Mıcır | 168.000,00 |
| Bypass | 67.200,00 |
| Fırın Taşı | 436.800,00 |
| Toplam | 672.000,00 |
Şekil 87 Nihai agrega ürünlerin üretimi (ton).
Proje kapsamında piyasa arz edilen ürünlerin 2023 yılı fiyat ortalamaları fatura bedelleri üzerinden hesaplanmıştır. Bu kapsamda 2024 yılı fiyat ortalaması henüz oluşmadığı için güncel fiyatlar üzerinden satış fiyatları belirlenmiştir (Tablo 54).
| Üretilen Ürünler | Satış Fiyatı (TL) |
|---|---|
| Mıcır | 150,00 |
| Bypass | 65,85 |
| Fırın Taşı | 107,31 |
Proje kapsamında 2032 yılına kadar gelir hesabı yapılırken gelecek yılların satış fiyatları için ortalama artışın yaklaşık %42 (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) oranında olması beklenmektedir. Bu kapsamda hazırlanan "Gelir Nakit Akış Tablosu" aşağıda (Tablo 55 ve Şekil 88) verilmiştir.
Mevcut işletme ruhsatı süresi ve izin alanına göre hesaplanan rezerv değerine göre (5.991.435,12 ton); yıllık 672.000 tonluk üretime göre yaklaşık 9 yıllık bir işletme ömrü öngörülmektedir.
| Yıllara Göre Nakit Akışı | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıl | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
| Mıcır Satış Fiyatı (TL) | 150,00 | 213,00 | 302,46 | 429,49 | 609,87 | 866,02 | 1.229,75 | 1.746,24 | 2.479,66 |
| Bypass Satış Fiyatı (TL) | 65,85 | 93,51 | 132,78 | 188,54 | 267,73 | 380,18 | 539,86 | 766,60 | 1.088,57 |
| Fırın Taşı Satış Fiyatı (TL) | 107,31 | 152,39 | 216,39 | 307,27 | 436,32 | 619,58 | 879,80 | 1.249,32 | 1.774,03 |
| Gelir | |||||||||
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 25.199.665,18 | 35.783.524,55 | 50.812.604,86 | 72.153.898,90 | 102.458.536,44 | 145.491.121,75 | 206.597.392,88 | 293.368.297,89 | 416.582.983,00 |
| Bypass Satış Geliri (TL) | 4.425.040,44 | 6.283.557,42 | 8.922.651,53 | 12.670.165,18 | 17.991.634,55 | 25.548.121,06 | 36.278.331,91 | 51.515.231,31 | 73.151.628,47 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 46.874.492,68 | 66.561.779,61 | 94.517.727,05 | 134.215.172,41 | 190.585.544,82 | 270.631.473,64 | 384.296.692,57 | 545.701.303,45 | 774.895.850,89 |
| Toplam (TL) | 76.499.198,29 | 108.628.861,58 | 154.252.983,44 | 219.039.236,49 | 311.035.715,81 | 441.670.716,45 | 627.172.417,36 | 890.584.832,65 | 1.264.630.462,36 |
| Genel Toplam (TL) | 4.093.514.424,43 |
Şekil 88 Gelir nakit akış grafiği.
İşletme giderlerinin hesabı 2023 yıl sonu maliyetleri göz önüne alınarak hesaplanmıştır. Sadece beklenmeyen giderler toplamın %10'u olarak alınmıştır. Giderlerin ilerleyen yıllarda ortalama %42'lik artış (TCMB 2024 yıl sonu tahmini) göstereceği öngörülmüştür (Tablo 56, Tablo 57, Şekil 89 ve Şekil 90).
| 2024 Yılı Giderler | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Gider Türü | Tutar (TL) | ||||
| Patlayıcı Madde | 3.975.100,37 | ||||
| Akaryakıt Gideri | 7.453.515,37 | ||||
| Elektrik Gideri | 3.347.016,49 | ||||
| Tamir Bakım İaşe Servis | 5.050.824,27 | ||||
| Personel Gideri | 17.297.345,95 | ||||
| Malzeme Gideri | 2.554.177,96 | ||||
| Çeşitli Giderler | 1.201.352,78 | ||||
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar | 294.820,25 | ||||
| Amortisman | 1.057.101,60 | ||||
| Ruhsat Bedeli | 147.787,00 | ||||
| Devlet Hakkı | 3.824.959,91 | ||||
| Nakliye | 16.501.693,47 | ||||
| Ara Toplam | 62.707.719,42 | ||||
| Beklenmeyen Giderler | 6.270.771,94 | ||||
| Toplam | 68.978.491,36 |
Tablo 56 2024 Yılı Tahmini Giderler
Şekil 89 Gider türlerinin dağılımı.
| Gider Türü | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 3.975.100,37 | 5.644.642,52 | 8.015.392,38 | 11.381.857,18 | 16.162.237,19 | 22.950.376,81 | 32.589.535,07 | 46.277.139,80 | 65.713.538,51 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 7.453.515,37 | 10.583.991,82 | 15.029.268,38 | 21.341.561,10 | 30.305.016,77 | 43.033.123,81 | 61.107.035,81 | 86.771.990,85 | 123.216.227,01 |
| Elektrik Gideri (TL) | 3.347.016,49 | 4.752.763,41 | 6.748.924,05 | 9.583.472,15 | 13.608.530,45 | 19.324.113,24 | 27.440.240,79 | 38.965.141,93 | 55.330.501,54 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 5.050.824,27 | 7.172.170,47 | 10.184.482,06 | 14.461.964,53 | 20.535.989,63 | 29.161.105,27 | 41.408.769,49 | 58.800.452,68 | 83.496.642,80 |
| Personel Gideri (TL) | 17.297.345,95 | 24.562.231,26 | 34.878.368,38 | 49.527.283,10 | 70.328.742,01 | 99.866.813,65 | 141.810.875,38 | 201.371.443,04 | 285.947.449,12 |
| Malzeme Gideri (TL) | 2.554.177,96 | 3.626.932,70 | 5.150.244,43 | 7.313.347,09 | 10.384.952,87 | 14.746.633,08 | 20.940.218,97 | 29.735.110,94 | 42.223.857,53 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 1.201.352,78 | 1.705.920,95 | 2.422.407,75 | 3.439.819,01 | 4.884.542,99 | 6.936.051,05 | 9.849.192,50 | 13.985.853,34 | 19.859.911,75 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) | 294.820,25 | 418.644,76 | 594.475,55 | 844.155,29 | 1.198.700,51 | 1.702.154,72 | 2.417.059,70 | 3.432.224,77 | 4.873.759,18 |
| Amortisman (TL) | 1.057.101,60 | 1.268.521,92 | 1.522.226,31 | 1.826.671,57 | 2.192.005,88 | 2.630.407,06 | 3.156.488,47 | 3.787.786,17 | 4.545.343,40 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 147.787,00 | 209.857,54 | 297.997,71 | 423.156,74 | 600.882,58 | 853.253,26 | 1.211.619,63 | 1.720.499,87 | 2.443.109,81 |
| Devlet Hakkı (TL) | 3.824.959,91 | 5.431.443,08 | 7.712.649,17 | 10.951.961,82 | 15.551.785,79 | 22.083.535,82 | 31.358.620,87 | 44.529.241,63 | 63.231.523,12 |
| Nakliye (TL) | 16.501.693,47 | 23.432.404,72 | 33.274.014,71 | 47.249.100,88 | 67.093.723,26 | 95.273.087,02 | 135.287.783,57 | 192.108.652,68 | 272.794.286,80 |
| Rehabilitasyon (TL) | 30.260.709,31 | ||||||||
| Ara Toplam (TL) | 62.707.719,42 | 88.811.550,15 | 125.832.476,89 | 178.346.377,47 | 252.849.137,92 | 358.562.683,79 | 508.579.470,25 | 721.487.568,69 | 1.053.938.891,88 |
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 6.270.771,94 | 8.881.155,01 | 12.583.247,69 | 17.834.637,75 | 25.284.913,79 | 35.856.268,38 | 50.857.947,03 | 72.148.756,87 | 105.393.889,19 |
| Toplam | 68.978.491,36 | 97.692.705,16 | 138.415.724,57 | 196.181.015,22 | 278.134.051,71 | 394.418.952,17 | 559.437.417,28 | 793.636.325,56 | 1.159.332.781,07 |
| Genel Toplam | 3.686.227.464,11 |
Şekil 90 Gider türü grafiği.
Ruhsat sahasında 2024 yılı için 17.297.345,95 TL işveren maliyeti öngörülmektedir (Tablo 57).
Akaryakıt giderleri, işletmedeki makineleri ve jeneratörün tükettiği yakıtın litresi ve çalışma zamanına göre hesaplanmıştır. Ruhsat sahasında 2024 yılı için 7.453.515,37 TL maliyet öngörülmektedir. Ayrıca üretilecek fırın taşının yine ruhsat sahibine ait Çelemli Tesisine nakliyesi içinde 16.501.693,47 TL gider öngörülmektedir (Tablo 57).
İşletmenin elektrik gideri, tesisin kırma-eleme bölümleri ile idari birimlerinde fiili olarak tüketilen elektrik enerjisi esas alınarak hesaplanmıştır. 2024 yılı için 3.347.016,49 TL maliyet öngörülmektedir (Tablo 57).
İşletmedeki makine ekipmanların tamir ve bakım giderleri önemli bir gider olarak görülmektedir. Buna göre yıllık tamir bakım gideri 5.050.824,27 TL olarak hesaplanmıştır (Tablo 57).
Ruhsat sahasında rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılacak işlemler sırasıyla aşağıda maddeler halinde verilmiştir. Proje sonunda rehabilitasyon işlemi için 30.260.709,31 TL gider öngörülmektedir.
Ruhsat sahası için 2024 yılında 147.787,00 TL ruhsat bedeli ödenmiştir (Tablo 57).
Ruhsat sahası için 2024 yılında 3.824.959,91 TL devlet hakkı ödenmesi planlanmaktadır (Tablo 57 ve Şekil 91).
Proje kapsamında yıllara göre hesaplanan Gelir- Gider hesaplamaları aşağıda (Tablo 58
| Yıllar | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mıcır Satış Geliri (TL) | 25.199.665,18 | 35.783.524,55 | 50.812.604,86 | 72.153.898,90 | 102.458.536,44 | 145.491.121,75 | 206.597.392,88 | 293.368.297,89 | 416.582.983,00 |
| Bypass Satış Geliri (TL) | 4.425.040,44 | 6.283.557,42 | 8.922.651,53 | 12.670.165,18 | 17.991.634,55 | 25.548.121,06 | 36.278.331,91 | 51.515.231,31 | 73.151.628,47 |
| Fırın Taşı Satış Geliri (TL) | 46.874.492,68 | 66.561.779,61 | 94.517.727,05 | 134.215.172,41 | 190.585.544,82 | 270.631.473,64 | 384.296.692,57 | 545.701.303,45 | 774.895.850,89 |
| Toplam Gelir (TL) | 76.499.198,29 | 108.628.861,58 | 154.252.983,44 | 219.039.236,49 | 311.035.715,81 | 441.670.716,45 | 627.172.417,36 | 890.584.832,65 | 1.264.630.462,36 |
| Patlayıcı Madde Gideri (TL) | 3.975.100,37 | 5.644.642,52 | 8.015.392,38 | 11.381.857,18 | 16.162.237,19 | 22.950.376,81 | 32.589.535,07 | 46.277.139,80 | 65.713.538,51 |
| Akaryakıt Gideri (TL) | 7.453.515,37 | 10.583.991,82 | 15.029.268,38 | 21.341.561,10 | 30.305.016,77 | 43.033.123,81 | 61.107.035,81 | 86.771.990,85 | 123.216.227,01 |
| Elektrik Gideri (TL) | 3.347.016,49 | 4.752.763,41 | 6.748.924,05 | 9.583.472,15 | 13.608.530,45 | 19.324.113,24 | 27.440.240,79 | 38.965.141,93 | 55.330.501,54 |
| Tamir Bakım İaşe Servis (TL) | 5.050.824,27 | 7.172.170,47 | 10.184.482,06 | 14.461.964,53 | 20.535.989,63 | 29.161.105,27 | 41.408.769,49 | 58.800.452,68 | 83.496.642,80 |
| Personel Gideri (TL) | 17.297.345,95 | 24.562.231,26 | 34.878.368,38 | 49.527.283,10 | 70.328.742,01 | 99.866.813,65 | 141.810.875,38 | 201.371.443,04 | 285.947.449,12 |
| Malzeme Gideri (TL) | 2.554.177,96 | 3.626.932,70 | 5.150.244,43 | 7.313.347,09 | 10.384.952,87 | 14.746.633,08 | 20.940.218,97 | 29.735.110,94 | 42.223.857,53 |
| Çeşitli Giderler (TL) | 1.201.352,78 | 1.705.920,95 | 2.422.407,75 | 3.439.819,01 | 4.884.542,99 | 6.936.051,05 | 9.849.192,50 | 13.985.853,34 | 19.859.911,75 |
| Diğer Vergi ve Resmi Harçlar (TL) |
294.820,25 | 418.644,76 | 594.475,55 | 844.155,29 | 1.198.700,51 | 1.702.154,72 | 2.417.059,70 | 3.432.224,77 | 4.873.759,18 |
| Amortisman (TL) | 1.057.101,60 | 1.268.521,92 | 1.522.226,31 | 1.826.671,57 | 2.192.005,88 | 2.630.407,06 | 3.156.488,47 | 3.787.786,17 | 4.545.343,40 |
| Ruhsat Bedeli (TL) | 147.787,00 | 209.857,54 | 297.997,71 | 423.156,74 | 600.882,58 | 853.253,26 | 1.211.619,63 | 1.720.499,87 | 2.443.109,81 |
| Devlet Hakkı (TL) | 3.824.959,91 | 5.431.443,08 | 7.712.649,17 | 10.951.961,82 | 15.551.785,79 | 22.083.535,82 | 31.358.620,87 | 44.529.241,63 | 63.231.523,12 |
| Nakliye Gideri (TL) | 16.501.693,47 | 23.432.404,72 | 33.274.014,71 | 47.249.100,88 | 67.093.723,26 | 95.273.087,02 | 135.287.783,57 | 192.108.652,68 | 272.794.286,80 |
| Rehabilitasyon (TL) | 30.260.709,31 | ||||||||
| Ara Toplam (TL) | 62.705.695,42 | 88.809.525,15 | 125.830.450,89 | 178.344.350,47 | 252.847.109,92 | 358.560.654,79 | 508.577.440,25 | 721.485.537,69 | 1.053.936.859,88 |
| Beklenmeyen Giderler (TL) | 6.270.569,54 | 8.880.952,51 | 12.583.045,09 | 17.834.435,05 | 25.284.710,99 | 35.856.065,48 | 50.857.744,03 | 72.148.553,77 | 105.393.685,99 |
| Toplam Gider (TL) | 68.976.264,96 | 97.690.477,66 | 138.413.495,97 | 196.178.785,52 | 278.131.820,91 | 394.416.720,27 | 559.435.184,28 | 793.634.091,46 | 1.159.330.545,87 |
| Kurumlar Vergisi (TL) | 1.880.733,33 | 2.734.595,98 | 3.959.871,87 | 5.715.112,74 | 8.225.973,72 | 11.813.499,04 | 16.934.308,27 | 24.237.685,30 | 26.324.979,12 |
| Kullanılabilir Kar (TL) | 5.642.200,00 | 8.203.787,94 | 11.879.615,60 | 17.145.338,23 | 24.677.921,17 | 35.440.497,13 | 50.802.924,81 | 72.713.055,89 | 78.974.937,37 |
| Toplam Kar (TL) | 305.480.278,14 |
Şekil 92 Gelir- gider grafiği.
Ruhsat sahasında yapılan jeolojik çalışmalar, sondajlar ve oluşturulan kaynak model ile planlanan ocak tasarımı kesiştirildiğine tespit edilen tahmini rezerv miktarı 5.991.435,12 tondur. Bu miktarın cevher hazırlama işlemine tabi tutulması sonucunda mevcut işlem tecrübelerine göre elde edilecek ürün boyutlarına bağlı dağılımı aşağıda verilmiştir (Tablo 59).
| Ürünler | (%) Dağılımı | Rezerve Göre Dağılımı (ton) |
|---|---|---|
| Mıcır | 25,00 | 1.497.858,78 |
| Bypass | 10,00 | 599.143,51 |
| Fırın Taşı | 65,00 | 3.894.432,83 |
| Toplam | 100,00 | 5.991.435,12 |
| Ürünler | Ortalama Satış Fiyatı (TL) | Değeri (TL) |
|---|---|---|
| Mıcır | 150,00 | 224.675.831,77 |
| Bypass | 65,85 | 39.452.890,88 |
| Fırın Taşı | 107,31 | 417.924.823,95 |
| Toplam | 682.053.546,60 |
Yapılan hesaplamalar kapsamında toplam rezervin güncel değeri 682.053.546,60 TL olarak belirlenmiştir.
Gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri ile bugün yapılacak yatırımın maliyeti karşılaştırılarak yatırım kararı verilebilir. Eğer gelecekteki nakit akışının bugünkü değeri, bugün yapılacak yatırımın maliyetinden daha fazla ise bu durumda beklentiler gerçekleşirse ilgili yatırımın kârlı bir yatırım olacağı anlaşılmaktadır. Tam tersi durumda yani yatırım maliyetinin gelecekteki nakit akışının bugünkü değerinden daha fazla olması durumunda ise ilgili yatırımın zarar eden bir yatırım olduğu kolayca tespit edilebilmektedir (Şekil 93).
Şekil 93 NBD grafiği.
Akıncı A. C. ve Ünlügenç U. C. (2021). Neogene tectonic evolution of the Misis-Andırın-Engizek range: structural and sedimentary evidences from Bulgurkaya Sedimentary Mélange. Arabian Journal of Geosciences, Arabian Journal of Geosciences, 14, 1- 23.
Altınlı İ. E. (1978). Amanos Dağları ve Anadolu'nun levha tektoniği ile ilişkileri. Türkiye IV. Petrol Kongresi Yayını, 51- 62.
Arda O. (1970). The geology and petrology of the northern Amanos Mauntains in southern Turkey. Ph.D. thesis, University of Shefield, Department of Geology, England.
Arger J., Mitchell J. ve Westaway R. W. C. (2000). Neogene and Qaternary volcanism of southeastern Turkey. In: Bozkurt, E., Winchester, J.A., Piper, J.D.A. (ed.). Tectonics and magmatizm in Turkey and the surrounding area. Geological Society, London, Special Publications, 173, 459- 487.
Ayhan A. ve Bilgin A. Z. (1988). 1/ 100.000 Ölçekli Açınsama Nitelikli Türkiye Jeoloji Haritaları, Kozan- K21 paftası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Ankara.
Baroz F. (1973). Carte geologique de la chaine du pentadaktylos. Universite de Nancy, France.
Barton, N. R. (1973). Review of a new shear strength criterion for rock joints. Engineering Geology, 7, 287-332.
Barton N. R. ve Choubey, V. (1977). The shear strength of rock joints in theory and practice. Rock Mechanics, 10,1-54.
Beyazpirinç M. ve Usta D. (2018). 1:100.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları, Gaziantep-O 36 Paftası. Ankara, 267, 29 s.
Bieniawski Z. T. (1989). Engineering Rock Mass Classifications. John Wiley and Sons, 237 s.
Biju- Duval B., Courrier P. ve Letouzey J. (1974). Inter- Pretation de la structure deo monts de Misis, Turquie (Chevauchement Pliocene et masses allochtones Misis en place au Miocene) et son extension en Mediterrance orientale. Deuxieme Reunion Ann. Sci. Tere. Nancy, 4.
Bilgin A. Z., Elibol E., Bilgin Z. R. ve Beğenilmiş S., (1981). Ceyhan- Karataş-Yumurtalık- Osmaniye- Haruniye- Kadirli Dolayının Jeoloji Raporu. MTA Derleme Raporu, Ankara, 7215, 113 s., (yayınlanmamış).
Bilgin A. Z. (2013). 1/ 100.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Hairtaları, Mersin-O 35 paftası. 195, 12, Ankara.
Bilgin A. Z. ve Ercan T. (1980). Ceyhan- Osmaniye yöresindeki Kuvaterner bazaltlarının petrolojisi. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Rapor No: 6798, Ankara (yayınlanmamış).
Bilgin A. Z. ve Ercan T. (1981). Ceyhan- Osmaniye yöresindeki Kuvaterner bazaltlarının petrolojisi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 24, 21- 30, Ankara.
Bilgin A. Z. ve Elibol E. (1984). Misisler NE uzanımının stratigrafisi ve yapısal konumu. Türkiye Jeoloji Kurumu Bildiri Özleri, 58 s, Ankara.
Boyraz O. (2002). Demirtaş- Sarımazı (Adana- Yumurtalık) arasının tektonostratigrafisi. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, s 46, (yayınlanmamış).
Deere D. U. (1964). Technical description of rock cores for engineering purposes. Rock Mechanics and Rock Engineering, 1, 17- 22.
Deere, D.U. ve Miller, R.P. (1966). Engineering classification and index properties for intact rock. Technical Report No. AFNL-TR- 65- 116, Air Force Weapons Laboratory, New Mexico.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (1975). Aslantaş Barajı ve Hidroelektrik Santrali. Gen. Yayın, 806.
Doyuran V. (1982). Erzin ve Dörtyol ovalarının jeolojik ve hidrojeolojik özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 25, 151- 160.
Ducloz C. (1964). Geological map; Gological Survey Department Goverment of Cyprus. Geological Bullettin, No: 6.
Eroskay O., Yılmaz Y., Gürpınar O., Yalçın N. ve Gözübol A. M. (1978). Ceyhan-Berke rezervuarının jeolojisi ve mühendislik jeolojisi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 21, 51- 66.
Gerçek H. (2006). Poisson's ratio values for rocks. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 44, 1-13.
Gökçen S. I., Kelling G., Gökçen N. ve Floyd P. A. (1988). Sedimentology of a Late Cenezoic collisional sequence: The Misis Complex, Adana, Southern Turkey. Sedimentary Geology, 59, 205- 235.
Gözübol A. M. ve Gürpınar O. (1980). Kahramanmaraş kuzeyinin jeolojisi ve tektonik evrimi. Türkiye Petrol Kongresi Yayını, 21- 29.
Hoek E. ve Bray, J. (1977). Rock Slope Engineering. 1st Edition, IMM, London.
Hoek E. ve Bray J. W. (1981). Rock Slope Engineering. The Institution of Mining and Metallurgy, Stephen Austin and Sons Ltd., London, 3rd edition, 358 s.
Hoek E., Carranza-Torres C. ve Corkum, B. (2002). Hoek-Brown failure criterion 2002 edition. Proceedings of the NARMS-TAC 2002, Mining Innovation and Technology, Toronto, Canada, 267- 273.
Hoek E., ve Diederichs M. S. (2006). Empirical estimation of rock mass modulus. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 43, 203-215.
ISRM (1981). ISRM Suggested Methods: Rock Characterization, Testing and Monitoring. E. T. Brown (ed.), Pergamon Press, London, 211 s.
Karadavut A., Kabakçı A. S. ve Sürek Ö. (2022). Misis-Andırın Kuşağı Sınır Bölgelerinin Geç Eosen-Oligosen'deki Konumlarına Bir Yaklaşım. II. Toros Jeolojisi Sempozyumu, s. 186-187.
KGM (2013), Karayolu Teknik Şartnamesi. Ankara, Türkiye, KTŞ.
Kelling G., Gökçen S., Floyd P. ve Gökçen N. (1987). Neogene tectonic and pate convergence in the Eastern Mediterranen New Data from Southern Turkey. Geology 15, 425- 429.
Kırıkoğlu M. S. (1996). Endüstriyel Kullanım Açısından Karbonat Kayaçlar. İ. T. Ü. Maden Fakültesi Maden Yatakları- Jeokimya Anabilim Dalı. I. Ulusal Kırraataş Sempozyumu. ISBN 975- 395- 196- 5, İstanbul, sayfa 1-32.
Kozlu H. (1982). İskenderun baseni jeolojisi ve petrol olanakları. TPAO Raporu, Ankara, 1921, (yayınlanmamış).
Kozlu H. (1987). Misis-Andırın dolaylarının stratigrafisi ve yapısal evrimi. Türkiye 7. Petrol Kongresi, 104- 116.
Kozlu H. (1997). Doğu Akdeniz Bölgesinde yer alan Neojen basenlerinin (İskenderun, Misis-A ndırın) tektono- stratigrafi birimleri ve bunların tektonik gelişimi. Ç.Ü. Fen Bil. Ens. Doktora Tezi, Adana, 189.
NBG (1985). Norwegian group of rock mechanics: Handbook in engineering geology rock. Norwegian rock mechanics group (NBG), 140 s.
Över S. ve Ünlügenç U. C. (1998). Seismotectonic Evidence of the Antioch Triple Junction and Resent Temporal Change in Qaternary to Present-day Stress State Along Hatay Region (SE-Turkey), Third International Geology Symposium, Ankara.
Özgül N. (1976). Toroslar' ın bazı temel jeoloji özellikleri. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, Ankara, 19, 65- 78.
Roclab Ver. 1.0 (2010). Software for Calculating Hoek- Brown Rock Mass Strength. Toronto, Ontario. www.rocscience.com.
Rocscience Inc. (2010). DIPS Version 5.1 Software for Graphical and Statistical Analysis of Orientation Data. Toronto, Ontario, Canada. www.rocscience. com.
Rigo de Righi, M., Cortesini A. (1964). Gravity Tectonics in Foothills Structure Belt of SE Turkey. American Association of Petroleum Geologists Bulletin 48, 1911-1937.
Robertson A. H. F., Ünlügenç U. C., İnan N. ve Taslı K. (2004). The Misis-Andirin complex: a Mid-Tertiary mélange related to late-stage subduction of the Southern Neotethys in S Turkey. J Asian Earth Sci., 22, 413- 453.
Sönmez H. and Ulusay R. (2002). A discussion on the Hoek-Brown failure criterion and suggested modifications to the criterion verified by slope stability case studies. Yerbilimleri, 26, 77-91.
Schiettecatte S. P. (1971). Geology of Misis Mountains. In: Camphell, J. (ed.). The Geology and history of Turkey. Petrol. Explor. Soc. of Libya, 35- 312 s, Tripoli.
Schimidt G. C. (1961). Stratigraphic nomenclature for the Adana Region Petroleum District, 7. Petroleum Administration Bulletin, 6, 47- 63.
Stimpson B. (1981). A suggested technique for determining the basic friction angle of rock surfaces using core. Int J Rock Mech Min Sci Geomech Abstr 18, 63- 65.
Şengör A. M. C. (1980). Türkiye' nin Neotektoniğinin Esasları: Türkiye Jeol. Kur. Yayl., Ankara.
Şengör A. M. C. ve Yılmaz Y. (1983). Türkiye' de Tetis' in evrimi: Levha tektoniği açısından bir yaklaşım. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, Yerbilimleri Özel Dizisi, No:1, Ankara.
Ten Dam A. (1951). İskenderun Neojen havzasında sedimantasyon ve fasiyes. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Rapor No: 1879, Ankara.
Ten Dam A. (1952). İskenderun Neojen havzasının stratigrafisi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 3, 2, 47- 64, Ankara.
TS 2030 (2021). Tanelenmiş meşe mantarı- mekanik yolla boyut analizi, Ankara.
TS 2517 (2022). Agregaların potansiyel alkali silis reaktifliğinin tayini - kimyasal yöntem, Ankara.
TS 699 (2005). Tabii yapı taşları, muayene ve deney metotları, Ankara.
TS 706 EN 12620 (2009). Beton agregaları, Ankara.
TS EN 1097- 2 (2010). Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler. Bölüm 2: Parçalanma direncinin tayini için metotlar, Ankara.
TS EN 1097‐6 (2013). Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler. Bölüm 6: Tane yoğunluğu ve su emme oranının tayini, Ankara.
TS EN 1367‐1 (2009). Agregaların ısıl ve bozunma özelliklerini tayin için deneyler. Bölüm 1: Donmaya ve çözülmeye karşı direncin tayin, Ankara.
TS EN 1367-2 (2010). Agregaların termal ve bozunma özellikleri için deneyler. Bölüm 2: Magnezyum sülfat deneyi, Ankara.
TS EN 17892/ 11, (2019). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri, Bölüm 11: Geçirgenlik deneyleri, Ankara.
TS EN 1926 (2013). Doğal taşlar, deney yöntemleri, tek eksenli basınç dayanımı tayini, Ankara.
TS EN ISO 17892- 2 (2014). Geoteknik Etüt ve Deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 2: Birim Hacim Kütlenin Belirlenmesi, Ankara.
TS EN ISO 17892- 3 (2016). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 3: Tane yoğunluğunun belirlenmesi, Ankara.
TS EN ISO 17892- 4 (2016). Geoteknik etüt ve deneyler, zemin laboratuvar deneyleri. Bölüm 4: Tane büyüklüğü dağılımının belirlenmesi, Ankara.
TS EN13755 (2009). Doğal taşlar, deney metotları, atmosfer basıncında su emme tayini, Ankara.
Ulusay R. ve Sönmez H. (2002). Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özellikleri. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayınları, No: 60, Ankara, 243 s.
Ulusay R. (2002). Şevlerin Duraylılığı ve Tasarımı, Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Vakfı Kurs Notu, Ankara, 179 s.
URL 1, https://mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=ADANA, 6 Ocak 2024.
Usta D. (2018). 1:100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi, Gaziantep- N 37 Paftası. MTA, Ankara, 266, 44.
Uysal G., ve Ünlügenç U. C., (2005). İsalı -Doruk- Yumurtalık civarının (Adana) Tektono- Stratigrafisi. Çukurova Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Dergisi, 20, 271- 286.
Ünlügenç U. C. ve Akıncı A. C. (2017). Toros kuşağının güney yamacında gelişen Çukurova Basen Kompleksinin jeotektonik evrimi, Güney Türkiye, Çukurova Üniv. Jeoloji Müh. Böl. 40. yıl jeoloji sempozyumu bildiri özleri kitabı, Adana, 79- 80.
Yılmaz Y. (1993). New Evidence and Model on the Evolution of the Southeast Anatolian Orogen. Geological Society of America, Bulletin 105, 251- 271.
Yılmaz Y., ve Gürer Ö. F. (1996). Andırın (Kahramanmaraş) dolayında Misis-Andırın kuşağının jeolojisi ve evrimi. Turkish Journal of Earth Sciences, 39- 55.
Yılmaz F., Koltka S., Sabah E. (2011). "Emirdağ- Adaçal (Afyonkarahisar) Kireçtaşlarının Beton Agregaları Standardına Uygunluğunun Araştırılması", Araştırma Makalesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Sayı:11, 1-12, Afyonkarahisar.
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.