Tauron Polska Energia S.A.

Annual Report • Apr 3, 2019

SKONSOLIDOWANY RAPORT ROCZNY

Grupy Kapitałowej TAURON Polska Energia S.A. za 2018 r.

3 kwietnia 2019 r.

TAURON.PL

List Prezesa Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A.

Szanowni Pañstwo,

W imieniu Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. mam przyjemnoœæ przekazaæ Pañstwu Skonsolidowany Raport Roczny Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. za 2018 r., w którym prezentujemy wyniki finansowe i operacyjne Grupy TAURON oraz najwa¿niejsze wydarzenia minionego roku.

Z satysfakcj¹ oceniam, ¿e Grupa TAURON w sposób optymalny wykorzystuje mo¿liwoœci wynikaj¹ce z dynamicznego rozwoju polskiej gospodarki, która w 2018 r. zanotowa³a 5 proc. wzrost PKB. Znalaz³o to odzwierciedlenie w dobrych i stabilnych wynikach finansowych. W ubieg³ym roku TAURON odnotowa³ wzrost wolumenu dystrybuowanej energii elektrycznej, a liczba klientów przy³¹czonych do naszej sieci dystrybucyjnej wzros³a o 65 tys. Utrzymaliœmy równie¿ nasz udzia³ rynkowy w wysoce konkurencyjnym obszarze sprzeda¿y energii elektrycznej.

Niezwykle istotnym wydarzeniem dla ca³ego sektora energetycznego w 2018 r. by³o przeprowadzenie pierwszych aukcji w ramach tzw. rynku mocy, którego celem jest zapewnienie bezpieczeñstwa dostaw energii elektrycznej dla klientów. W ramach tego mechanizmu wytwórcy energii bêd¹ od 2021 r. otrzymywali wynagrodzenie za gotowoœæ do jej dostarczenia. Aukcje bêd¹ przeprowadzane do 2025 r. Œrodki z rynku mocy bêd¹ stanowiæ impuls do podejmowania decyzji inwestycyjnych i modernizacyjnych, w tym zwi¹zanych z obowi¹zkiem dostosowania do 2021 r. jednostek wytwórczych do restrykcyjnych wymogów œrodowiskowych.

Chcia³bym podkreœliæ, ¿e Grupa TAURON z sukcesem uczestniczy³a w trzech aukcjach g³ównych rynku mocy, w ramach których zawarliœmy umowy mocowe na lata 2021–2023. £¹czne przychody Grupy TAURON z przeprowadzonych aukcji, skalkulowane wed³ug cen zamkniêcia, wynios¹ ponad 4,8 mld z³ do 2037 r.

Grupa TAURON wypracowa³a w 2018 r. przychody ze sprzeda¿y na poziomie 18,1 mld z³, co oznacza 4-proc. wzrost w stosunku do 2017 roku. Mimo utworzenia rezerwy zwi¹zanej z wp³ywem regulacji prawnych na ceny sprzeda¿y energii elektrycznej w wysokoœci 214 mln z³ osi¹gnêliœmy wynik EBITDA w wysokoœci 3,4 mld z³. Skonsolidowany zysk przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej wyniós³ 205 mln z³ i by³ obci¹¿ony odpisami z tytu³u utraty wartoœci maj¹tku, przede wszystkim w segmencie Wytwarzanie.

Na wyniki finansowe Grupy TAURON znacz¹cy wp³yw mia³ konsekwentnie realizowany program poprawy efektywnoœci. Od pocz¹tku jego wdro¿enia w 2016 r. przyniós³ on ³¹cznie ponad 1 mld z³ pozytywnego wp³ywu na wynik EBITDA. W ramach programu zoptymalizowaliœmy koszty eksploatacji maj¹tku, dokonaliœmy racjonalizacji kosztów zatrudnienia oraz zreorganizowaliœmy procesy w ramach Grupy.

Na uwagê zas³uguje fakt wdro¿enia szeregu inicjatyw, które gwarantuj¹ œrodki finansowe niezbêdne dla dalszego zrównowa¿onego rozwoju Grupy Kapita³owej. Kontynuujemy wieloletni¹ wspó³pracê z Bankiem Gospodarstwa Krajowego. W grudniu podpisaliœmy z t¹ instytucj¹ umowê kredytu o wartoœci 1 mld z³. Ponadto zawarliœmy umowy z naszym kolejnym strategicznym partnerem – Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, dziêki którym pozyskaliœmy dodatkowe 750 mln z³ finansowania hybrydowego. Dziêki tym dzia³aniom na koniec 2018 r. dysponowaliœmy dostêpem do œrodków finansowych na poziomie 5,8 mld z³.

Podobnie jak w latach poprzednich, równie¿ w 2018 r., ponosiliœmy znacz¹ce nak³ady inwestycyjne, przeznaczone przede wszystkim na modernizacjê infrastruktury dystrybucyjnej i wytwórczej, dbaj¹c jednoczeœnie o utrzymanie wskaŸnika zad³u¿enia na poziomie gwarantuj¹cym stabilnoœæ i bezpieczeñstwo finansowe.

W ubieg³ym roku Grupa przeznaczy³a œrodki finansowe w wysokoœci 3,7 mld z³ na inwestycje, z czego najwiêkszy strumieñ trafi³ do segmentów Dystrybucja i Wytwarzanie. W pierwszym z nich nak³ady wynosz¹ce ponad 2 mld z³ zosta³y przeznaczone przede wszystkim na modernizacjê sieci dystrybucyjnej oraz budowê nowych przy³¹czy.

Z kolei inwestycje w segmencie Wytwarzanie osi¹gnê³y poziom 1,3 mld z³, co wi¹za³o siê przede wszystkim z realizacj¹ naszego najwiêkszego projektu – budow¹ bloku o mocy 910 MW w Jaworznie. Projekt, którego bud¿et wynosi ponad 6 mld z³, planujemy przekazaæ do eksploatacji w czwartym kwartale tego roku. To nasza flagowa inwestycja, która pokryje zapotrzebowanie na energiê 2,5 miliona gospodarstw domowych. Nowy blok bêdzie przystosowany do spe³nienia wymagaj¹cych norm z zakresu ochrony œrodowiska, przy ograniczeniu emisji CO2 o jedn¹ trzeci¹ w porównaniu do obecnie eksploatowanych jednostek wytwórczych. Warto zwróciæ uwagê, ¿e w minionym roku skutecznie zdywersyfikowaliœmy Ÿród³a finansowania przedsiêwziêcia – do spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON przyst¹pi³ Polski Fundusz Rozwoju (PFR), który docelowo ma przeznaczyæ na ten projekt do 880 mln z³.

Grupa TAURON stawia przed sob¹ ambitne cele i pracuje nad nowymi rozwi¹zaniami. Jesteœmy œwiadomi dynamicznych zmian zachodz¹cych w technologiach rozproszonego wytwarzania energii, jak równie¿ w zachowaniach klientów. Dlatego jednym z naszych priorytetów jest rozwijanie tzw. energetyki jutra, miêdzy innymi poprzez inwestowanie w innowacje. Na budowê naszych biznesów przysz³oœci, wspólnie z PFR, przeznaczymy 200 mln z³. Stworzyliœmy programy scoutingowe i badawczo-rozwojowe oraz powo³aliœmy, we wspó³pracy z PFR, fundusz corporate venture capital EEC Magenta – pierwszy tego typu projekt w Polsce. Aktywami funduszu zarz¹dza profesjonalny zespó³, który odpowiada za lokowanie kapita³u w innowacyjne przedsiêbiorstwa w obszarze energetyki.

W 2018 r. rozwijaliœmy inicjatywy ukierunkowane na wzrost innowacyjnoœci Grupy TAURON. W ramach programu operacyjnego "Polska cyfrowa" budujemy sieæ œwiat³owodow¹ o d³ugoœci ponad 6 tys. km, zaœ promuj¹c elektromobilnoœæ zainstalowaliœmy dwadzieœcia szybkich ³adowarek samochodów elektrycznych.

Warto nadmieniæ, ¿e nasza aktywnoœæ w obszarze innowacji jest doceniana przez œrodowiska eksperckie. Otrzymaliœmy nagrodê Innowatory Wprost 2018 w kategorii firm z sektora energetycznego oraz Z³oty Laur Super Biznesu za wspieranie start-upów.

TAURON jest równie¿ regularnie nagradzany w konkursie The Best Annual Report na najlepszy raport roczny. Utrzymujemy wysoki poziom raportowania, by sprostaæ oczekiwaniom naszych klientów, akcjonariuszy oraz pozosta³ych interesariuszy. W 2018 r. do TAURON trafi³a po raz drugi z rzêdu nagroda The Best of The Best oraz pierwsza nagroda specjalna za najlepszy raport zintegrowany. Mi³o mi równie¿ nadmieniæ, ¿e w ubieg³ym roku otrzymaliœmy – ju¿ po raz trzeci – pierwsz¹ nagrodê w badaniu relacji inwestorskich w spó³kach z indeksu WIG30 organizowanym przez Gazetê Gie³dy i Inwestorów "Parkiet" oraz Izbê Domów Maklerskich.

Mam œwiadomoœæ wielu wyzwañ stoj¹cych przed Grup¹ TAURON, jednak na perspektywy jej rozwoju patrzê z optymizmem. Uwa¿am, ¿e dziêki kompleksowej transformacji Grupy, która sukcesywnie odbywa siê od kilku lat, jesteœmy odpowiednio przygotowani do elastycznego reagowania na zmiany zachodz¹ce w jej otoczeniu. Osi¹gnêliœmy równie¿ odpowiedni¹ dojrza³oœæ organizacyjn¹. Wierzê, ¿e zdobyte dotychczas kompetencje i doœwiadczenia umiejêtnie wykorzystamy do konsekwentnego rozwoju kluczowych segmentów naszej dzia³alnoœci.

Jestem równie¿ przekonany, ¿e realizowane projekty biznesowe oraz inicjatywy w obszarze dialogu spo³ecznego przyczyni¹ siê do budowania d³ugofalowych relacji TAURON ze wszystkimi grupami interesariuszy.

W imieniu Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. serdecznie dziêkujê naszym interesariuszom, a zw³aszcza Cz³onkom Rady Nadzorczej i Pracownikom, za zaanga¿owanie w pracê na rzecz rozwoju i budowy wartoœci Grupy TAURON.

Z wyrazami szacunku,

Filip Grzegorczyk Prezes Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A.

Katowice, 29 marca 2019 r.

w tys. z³			w tys. EUR
WYBRANE DANE FINANSOWE	2018 okres od 01.01.2018 do 31.12.2018	2017 okres od 01.01.2017 do 31.12.2017 (dane przekszta³cone)	2018 okres od 01.01.2018 do 31.12.2018	2017 okres od 01.01.2017 do 31.12.2017 (dane przekszta³cone)
Wybrane skonsolidowane dane finansowe Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A.
Przychody ze sprzeda¿y	18 121 748	17 424 551	4 247 052	4 105 014
Zysk operacyjny	790 729	1 879 321	185 317	442 745
Zysk przed opodatkowaniem	504 647	1 757 652	118 270	414 082
Zysk netto	207 045	1 382 946	48 524	325 805
Zysk netto przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	204 880	1 380 663	48 016	325 267
Zysk netto przypadaj¹cy udzia³om niekontroluj¹cym	2 165	2 283	507	538
Pozosta³e ca³kowite dochody netto	(24 522)	6 366	(5 747)	1 500
£¹czne ca³kowite dochody	182 523	1 389 312	42 776	327 305
£¹czne ca³kowite dochody przypadaj¹ce akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	180 398	1 386 996	42 278	326 759
£¹czne ca³kowite dochody przypadaj¹ce udzia³om niekontroluj¹cym	2 125	2 316	498	546
Zysk na jedn¹ akcjê (w z³otych/EUR) (podstawowy i rozwodniony)	0,12	0,79	0,03	0,19
Œrednia wa¿ona liczba akcji (w sztukach) (podstawowa i rozwodniona)	1 752 549 394	1 752 549 394	1 752 549 394	1 752 549 394
Przep³ywy pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci operacyjnej	2 056 766	3 558 667	482 028	838 379
Przep³ywy pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci inwestycyjnej	(3 221 547)	(3 871 676)	(755 009)	(912 120)
Przep³ywy pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci finansowej	1 171 400	759 629	274 532	178 959
Zwiêkszenie/(zmniejszenie) netto stanu œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów	6 619	446 620	1 551	105 218
	Stan na 31.12.2018	Stan na 31.12.2017 (dane przekszta³cone)	Stan na 31.12.2018	Stan na 31.12.2017 (dane przekszta³cone)
Aktywa trwa³e	32 541 865	31 048 542	7 567 876	7 444 087
Aktywa obrotowe	4 555 612	4 786 474	1 059 445	1 147 588
Aktywa razem	37 097 477	35 835 016	8 627 320	8 591 675
Kapita³ podstawowy	8 762 747	8 762 747	2 037 848	2 100 925
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	18 295 824	18 036 446	4 254 843	4 324 354
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy na udzia³y niekontroluj¹ce	132 657	31 367	30 850	7 520
Kapita³ w³asny razem	18 428 481	18 067 813	4 285 693	4 331 874
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	11 382 254	12 739 852	2 647 036	3 054 461
Zobowi¹zania krótkoterminowe	7 286 742	5 027 351	1 694 591	1 205 340
Zobowi¹zania razem	18 668 996	17 767 203	4 341 627	4 259 801

Powy¿sze dane finansowe za 2018 r. i 2017 r. zosta³y przeliczone na EUR wed³ug nastêpuj¹cych zasad:

–

• poszczególne pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej wed³ug œredniego kursu NBP og³oszonego na dzieñ 31 grudnia 2018 roku – 4,3 PLN/EUR (na dzieñ 29 grudnia 2017 roku – 4,1709 PLN/EUR) –
• poszczególne pozycje sprawozdania z ca³kowitych dochodów oraz sprawozdania z przep³ywów pieniê¿nych wed³ug kursu stanowi¹cego œredni¹ arytmetyczn¹ œrednich kursów NBP og³oszonych na ostatni dzieñ ka¿dego miesi¹ca okresu obrotowego od 1 stycznia 2018 roku do 31 grudnia 2018 roku – 4,2669 PLN/EUR (dla okresu od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku – 4,2447 PLN/EUR).

SPRAWOZDANIE NIEZALEŻNEGO

BIEGŁEGO REWIDENTA

z badania rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON Polska Energia S.A. za 2018 r.

TAURON.PL

Ernst & Young Audyt Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. Rondo ONZ 1 00-124 Warszawa

+48 (0) 22 557 70 00 +48 (0) 22 557 70 01 warszawa@pl.ey.com www.ey.com/pl

SPRAWOZDANIE NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA Z BADANIA

Dla Walnego Zgromadzenia oraz dla Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.

Sprawozdanie z badania rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Opinia

Przeprowadziliśmy badanie rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON Polska Energia S.A. ("Grupa"), w której jednostką dominującą jest TAURON Polska Energia S.A. ("Jednostka dominująca") z siedzibą w Katowicach, ul. Ks. Piotra Ściegiennego 3, na które składają się: skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres od dnia 1 stycznia 2018 roku do dnia 31 grudnia 2018 roku, skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2018 roku, skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym, skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres od dnia 1 stycznia 2018 roku do dnia 31 grudnia 2018 roku oraz informacja dodatkowa zawierająca opis przyjętych zasad rachunkowości i noty objaśniające ("skonsolidowane sprawozdanie finansowe").

Naszym zdaniem, skonsolidowane sprawozdanie finansowe:

• przedstawia rzetelny i jasny obraz skonsolidowanej sytuacji majątkowej i finansowej Grupy na dzień 31 grudnia 2018 roku oraz jej skonsolidowanego wyniku finansowego i skonsolidowanych przepływów pieniężnych za okres od dnia 1 stycznia 2018 roku do dnia 31 grudnia 2018 roku zgodnie z mającymi zastosowanie Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez Unię Europejską oraz przyjętymi zasadami (polityką) rachunkowości,
• jest zgodne co do formy i treści z obowiązującymi Grupę przepisami prawa oraz statutem Jednostki dominującej.

Niniejsza opinia jest spójna ze sprawozdaniem dodatkowym dla Komitetu Audytu, które wydaliśmy dnia 2 kwietnia 2019 roku.

Ernst & Young Audyt Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k.

Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, KRS: 0000481039, NIP: 526-020-79-76

Podstawa opinii

Nasze badanie przeprowadziliśmy zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Badania w wersji przyjętej jako Krajowe Standardy Badania przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów ("KSB") oraz stosownie do ustawy z dnia 11 maja 2017 roku o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym ("ustawa o biegłych rewidentach") oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylające decyzję Komisji 2005/909/WE ("rozporządzenie UE"). Nasza odpowiedzialność zgodnie z tymi standardami została dalej opisana w sekcji naszego sprawozdania "Odpowiedzialność biegłego rewidenta za badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego".

Jesteśmy niezależni od spółek Grupy zgodnie z Kodeksem etyki zawodowych księgowych Międzynarodowej Federacji Księgowych ("Kodeks IFAC") przyjętym uchwałami Krajowej Rady Biegłych Rewidentów oraz z innymi wymogami etycznymi, które mają zastosowanie do badania sprawozdań finansowych w Polsce. Wypełniliśmy nasze inne obowiązki etyczne zgodnie z tymi wymogami i Kodeksem IFAC. W trakcie przeprowadzania badania kluczowy biegły rewident oraz firma audytorska pozostali niezależni od Spółek Grupy zgodnie z wymogami niezależności określonymi w ustawie o biegłych rewidentach oraz w rozporządzeniu UE.

Uważamy, że dowody badania, które uzyskaliśmy są wystarczające i odpowiednie, aby stanowić podstawę dla naszej opinii.

Objaśnienie ze zwróceniem uwagi

Nie zgłaszając zastrzeżeń zwracamy uwagę na notę 36 skonsolidowanego sprawozdania finansowego, w której Zarząd Jednostki dominującej opisał skutki wejścia w życie ustawy z dnia 28 grudnia 2018 roku o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw i jej wpływ na załączone skonsolidowane sprawozdanie finansowe.

Nasza opinia nie zawiera zastrzeżenia w odniesieniu do tej sprawy.

Kluczowe sprawy badania

Kluczowe sprawy badania są to sprawy, które według naszego zawodowego osądu były najbardziej znaczące podczas badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego za bieżący okres sprawozdawczy. Obejmują one najbardziej znaczące ocenione rodzaje ryzyka istotnego zniekształcenia, w tym ocenione rodzaje ryzyka istotnego zniekształcenia spowodowanego oszustwem. Do spraw tych odnieśliśmy się w kontekście naszego badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego jako całości i przy formułowaniu naszej opinii oraz podsumowaliśmy naszą reakcję na te rodzaje ryzyka, a w przypadkach, w których uznaliśmy za stosowne przedstawiliśmy najważniejsze spostrzeżenia związane z tymi rodzajami ryzyka. Nie wyrażamy osobnej opinii na temat tych spraw.

Kluczowa sprawa badania	Jak nasze badanie odniosło się do tej sprawy
Utrata wartości aktywów
Dlaczego zagadnienie jest kluczową sprawą badania	Podejście do badania
Na dzień 31 grudnia 2018 roku Grupa w ramach istotnych pozycji aktywów wykazywała rzeczowe aktywa trwałe, wartość firmy i pozostałe aktywa niematerialne (o wartości bilansowej ok. 30 552 mln zł), należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć (o wartości bilansowej ok. 217 mln zł), jak również udziały i akcje we wspólnych przedsięwzięciach (o wartości bilansowej ok. 544 mln zł) stanowiące łącznie ok. 84% skonsolidowanej sumy bilansowej Grupy. Zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej Zarząd Jednostki dominującej jest zobligowany do określenia wartości oczekiwanych strat kredytowych, które mogą wystąpić w okresie 12 miesięcy lub pozostałym okresie życia należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć w zależności od klasyfikacji aktywów do koszyków, a w odniesieniu do rzeczowych aktywów trwałych, wartości firmy i pozostałych aktywów niematerialnych oraz udziałów i akcji we wspólnych przedsięwzięciach w wyniku zidentyfikowania przesłanek utraty wartości aktywów do przeprowadzenia testu na utratę przez nie wartości.	Nasze procedury, w odniesieniu do opisanej kluczowej sprawy badania obejmowały, między innymi: omówienie procesu oraz identyfikację • mechanizmów kontrolnych funkcjonujących w Grupie i związanych z testami na utratę wartości aktywów, jak również zrozumienie stosowanych polityk rachunkowości oraz procedur, w tym środowiska kontroli wewnętrznej, odnoszących się do procesu oceny przesłanek utraty wartości, identyfikacji obiektywnych zdarzeń wskazujących na utratę wartości oraz testów na utratę wartości aktywów; ocenę przyjętych przez Grupę osądów • odnośnie grupowania składników aktywów w ośrodki wypracowujące środki pieniężne; ocenę, przy wsparciu specjalistów z • zakresu wyceny, przyjętych przez Grupę założeń i szacunków służących określeniu wartości odzyskiwalnej aktywów, w tym: - przyjętych przez Grupę kluczowych założeń makroekonomicznych na kolejne lata (w tym: stopy dyskonta, prognozowanej stopy wzrostu) poprzez porównanie ich do danych rynkowych oraz dostępnych zewnętrznych danych; - poprawności arytmetycznej modelu zdyskontowanych przepływów pieniężnych, oraz - założeń przyjętych do ustalenia przepływów pieniężnych oraz wartości rezydualnych po okresie objętym szczegółową strategią;

Sprawa została określona jako kluczowa dla badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy z uwagi na wartość wskazanych powyżej aktywów, która jest istotna dla skonsolidowanego sprawozdania finansowego, jak również z uwagi na złożony element profesjonalnego osądu kierownictwa Grupy dotyczącego wyceny należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć oraz złożony element profesjonalnego osądu Zarządu dotyczącego szacowania wartości odzyskiwalnej rzeczowych aktywów trwałych, wartości firmy, pozostałych aktywów niematerialnych oraz udziałów i akcji we wspólnych przedsięwzięciach.

Wycena należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć wymaga zastosowania odpowiedniego modelu wyceny, w zależności od klasyfikacji aktywów, zgodnie z Międzynarodowym Standardem Sprawozdawczości Finansowej 9 Instrumenty finansowe.

Szacunek wartości odzyskiwalnej rzeczowych aktywów trwałych, wartości firmy, pozostałych aktywów niematerialnych oraz udziałów i akcji we wspólnych przedsięwzięciach wymaga przyjęcia przez Zarząd Jednostki dominującej szeregu założeń odnośnie przyszłych warunków rynkowych i gospodarczych, obejmujących między innymi zmiany w zakresie cen surowców, energii elektrycznej, praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii, praw do emisji CO2 oraz przychodów, kosztów i przepływów pieniężnych, średnioważonego kosztu kapitału ("WACC"), jak również wpływu potencjalnych i już zatwierdzonych polskich i europejskich zmian regulacyjnych oraz przewidywanej sytuacji makroekonomicznej.

• kierowanie zapytań odnoszących się do statusu realizacji przyjętych założeń, w tym aktualności kluczowych szacunków, do pracowników Obszaru Finansowego oraz Zarządu Jednostki dominującej;
• analizę zewnętrznych źródeł informacji takich jak prasa branżowa oraz ocena przy wsparciu specjalistów z zakresu wycen potencjalnego ryzyka związanego z realizacją założeń;
• ocenę przesłanek utraty wartości oraz uzgodnienie danych źródłowych wykorzystywanych w testach na utratę wartości do przyjętych przez Jednostkę dominującą prognoz finansowych;
• ocenę dokonanej przez Grupę klasyfikacji wyceny należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć;
• ocenę osądu Zarządu Grupy w zakresie istnienia obiektywnych zdarzeń mających wpływ na utratę wartości należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć;
• ocenę przyjętego przez Grupę modelu wyceny strat kredytowych, w tym uzgodnienie danych źródłowych będących podstawą wyceny strat kredytowych do umów pożyczek;
• ocenę kompletności ujawnień, zgodnie z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości 36 Utrata wartości aktywów oraz Międzynarodowym Standardem Sprawozdawczości Finansowej 9 Instrumenty Finansowe, w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy w zakresie utraty wartości.

Odniesienie do ujawnienia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa zawarła ujawnienie dotyczące analizy przesłanek utraty wartości, szacunków utraty wartości, jak również odpisów z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych w nocie nr 10 not objaśniających do skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakończony 31 grudnia 2018 roku. Ujawnienie dotyczące wyceny należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć zawarte zostało przez Grupę w nocie nr 22 not objaśniających do skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakończony 31 grudnia 2018 roku.
Roszczenia, sprawy sądowe i zobowiązania warunkowe
Dlaczego zagadnienie jest kluczową sprawą badania	Podejście do badania
Grupa występuje jako strona wielu istotnych roszczeń i spraw sądowych, które w zależności od oceny Grupy ujmowane są jako rezerwy lub zobowiązania warunkowe. Istotnymi wartościowo są zidentyfikowane przez Grupę potencjalne i zgłoszone roszczenia dotyczące rozwiązania umów długoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii wytwarzanej w odnawialnych źródłach energii.	Nasze procedury, w odniesieniu do opisanej kluczowej sprawy badania obejmowały, między innymi: · monitorowanie zewnętrznych źródeł informacji w celu identyfikacji naruszenia lub potencjalnego naruszenia przez spółki z Grupy przepisów prawa i regulacji; przegląd przedstawionej do badania • dokumentacji dotyczącej spraw sądowych oraz omówienie z Zespołem Prawnej Obsługi Projektów Jednostki dominującej istotnych spraw sądowych; analizę kosztów usług prawnych • poniesionych w ciągu roku, w celu potwierdzenia kompletności podmiotów świadczących usługi prawne na rzecz Grupy;

Osądy Zarządu Jednostki dominującej oraz jej jednostek zależnych dotyczące ujęcia i wyceny rezerw z tytułu postępowań sądowych są z natury obarczone ryzykiem i mogą zmieniać się w czasie, ponieważ wyniki trwających spraw sądowych są zależne od przyszłych rozstrzygnięć. Sprawa została określona jako kluczowa dla badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy z uwagi na element profesjonalnego osądu kierownictwa Jednostki dominującej co do konieczności utworzenia odpowiednich rezerw oraz oszacowania ich wysokości.	uzyskanie pisemnych wyjaśnień od • prawników obsługujących Grupę w zakresie prowadzonych przez nich spraw sądowych i spornych oraz analizę przedstawionych wyjaśnień; ocenę poziomu oraz kompletności rezerw • z tytułu spraw spornych rozpoznanych przez Grupę w kontekście istniejącej
	dokumentacji prawnej; analizę i ocenę zobowiązań warunkowych • oraz zmian wartości rezerw na roszczenia i sprawy sądowe;
	przegląd protokołów posiedzeń organów • Jednostki dominującej i jej jednostek zależnych oraz protokołów z kontroli organów nadzoru oraz korespondencji z tymi organami;
Odniesienie do ujawnienia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym	ocenę kompletności ujawnień w zakresie • toczących się istotnych postepowań sądowych i pozasądowych oraz związanych z nimi zobowiązań warunkowych w skonsolidowanym
Grupa zawarła ujawnienia dotyczące roszczeń i spraw sądowych w nocie nr 47 not objaśniających do skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakończony 31 grudnia 2018 roku.	sprawozdaniu finansowym.

Odpowiedzialność Zarządu i Rady Nadzorczej Jednostki dominującej za skonsolidowane sprawozdanie finansowe

Zarząd Jednostki dominującej jest odpowiedzialny za sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego, które przedstawia rzetelny i jasny obraz skonsolidowanej sytuacji majątkowej i finansowej oraz skonsolidowanego wyniku finansowego Grupy zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez Unię Europejską, przyjętymi zasadami (polityką) rachunkowości, obowiązującymi Grupę przepisami prawa oraz statutem Jednostki dominującej, a także za kontrolę wewnętrzną, którą Zarząd Jednostki dominującej uznaje za niezbędną, aby umożliwić sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego niezawierającego istotnego zniekształcenia spowodowanego oszustwem lub błędem.

Sporządzając skonsolidowane sprawozdanie finansowe Zarząd Jednostki dominującej jest odpowiedzialny za ocenę zdolności Grupy (Jednostki dominującej oraz istotnych jednostek) do kontynuowania działalności, ujawnienie, jeżeli ma to zastosowanie, spraw związanych z kontynuacją działalności oraz za przyjęcie zasady kontynuacji działalności jako podstawy rachunkowości, z wyjątkiem sytuacji kiedy Zarząd Jednostki dominującej albo zamierza dokonać likwidacji Grupy (Jednostki dominującej lub istotnych jednostek), albo zaniechać prowadzenia działalności albo nie ma żadnej realnej alternatywy dla likwidacji lub zaniechania działalności.

Zarząd Jednostki dominującej oraz członkowie Rady Nadzorczej Jednostki dominującej są zobowiązani do zapewnienia, aby skonsolidowane sprawozdanie finansowe spełniało wymagania przewidziane w ustawie z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości ("ustawa o rachunkowości"). Członkowie Rady Nadzorczej Jednostki dominującej są odpowiedzialni za nadzorowanie procesu sprawozdawczości finansowej.

Odpowiedzialność biegłego rewidenta za badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Naszymi celami są uzyskanie racjonalnej pewności, czy skonsolidowane sprawozdanie finansowe jako całość nie zawiera istotnego zniekształcenia spowodowanego oszustwem lub błędem oraz wydanie sprawozdania z badania zawierającego naszą opinię. Racjonalna pewność jest wysokim poziomem pewności, ale nie gwarantuje, że badanie przeprowadzone zgodnie z KSB zawsze wykryje istniejące istotne zniekształcenie. Zniekształcenia mogą powstawać na skutek oszustwa lub błędu i są uważane za istotne, jeżeli można racjonalnie oczekiwać, że pojedynczo lub łącznie mogłyby wpłynąć na decyzje gospodarcze użytkowników podjęte na podstawie tego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Zgodnie z § 5 Międzynarodowego Standardu Badania 320, koncepcja istotności stosowana jest przez biegłego rewidenta zarówno przy planowaniu i przeprowadzaniu badania, jak i przy ocenie wpływu rozpoznanych podczas badania zniekształceń oraz nieskorygowanych zniekształceń, jeśli występują, na skonsolidowane sprawozdanie finansowe, a także przy formułowaniu opinii biegłego rewidenta. W związku z powyższym, wszystkie opinie i stwierdzenia zawarte w sprawozdaniu z badania są wyrażane z uwzględnieniem jakościowego i wartościowego poziomu istotności ustalonego zgodnie ze standardami badania i zawodowym osądem biegłego rewidenta.

Zakres badania nie obejmuje zapewnienia co do przyszłej rentowności Grupy ani efektywności lub skuteczności prowadzenia jej spraw przez Zarząd Jednostki dominującej obecnie lub w przyszłości.

Podczas badania zgodnego z KSB stosujemy zawodowy osąd i zachowujemy zawodowy sceptycyzm, a także:

• identyfikujemy i oceniamy ryzyka istotnego zniekształcenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego spowodowanego oszustwem lub błędem, projektujemy i przeprowadzamy procedury badania odpowiadające tym ryzykom i uzyskujemy dowody badania, które są wystarczające i odpowiednie, aby stanowić podstawę dla naszej opinii. Ryzyko niewykrycia istotnego zniekształcenia wynikającego z oszustwa jest większe niż tego wynikającego z błędu, ponieważ oszustwo może dotyczyć zmowy, fałszerstwa, celowych pominięć, wprowadzenia w błąd lub obejścia kontroli wewnętrznej,
• uzyskujemy zrozumienie kontroli wewnętrznej stosownej dla badania w celu zaprojektowania procedur badania, które są odpowiednie w danych okolicznościach, ale nie w celu wyrażenia opinii na temat skuteczności kontroli wewnętrznej Grupy,
• oceniamy odpowiedniość zastosowanych zasad (polityki) rachunkowości oraz zasadność szacunków księgowych oraz powiązanych ujawnień dokonanych przez Zarząd Jednostki dominującej,
• wyciągamy wniosek na temat odpowiedniości zastosowania przez Zarząd Jednostki dominującej zasady kontynuacji działalności jako podstawy rachunkowości oraz, na podstawie uzyskanych dowodów badania, czy istnieje istotna niepewność związana ze zdarzeniami lub warunkami, która może poddawać w znaczącą wątpliwość zdolność Grupy do kontynuacji działalności. Jeżeli dochodzimy do wniosku, że istnieje istotna niepewność, wymagane jest od nas zwrócenie uwagi w naszym sprawozdaniu biegłego rewidenta na powiązane ujawnienia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym lub, jeżeli takie ujawnienia są nieadekwatne, modyfikujemy naszą opinię. Nasze wnioski są oparte na dowodach badania uzyskanych do dnia sporządzenia naszego sprawozdania biegłego rewidenta, jednakże przyszłe zdarzenia lub warunki mogą spowodować, że Grupa zaprzestanie kontynuacji działalności,
• oceniamy ogólną prezentację, strukturę i zawartość skonsolidowanego sprawozdania finansowego, w tym ujawnienia, oraz czy skonsolidowane sprawozdanie finansowe przedstawia będące ich podstawą transakcje i zdarzenia w sposób zapewniający rzetelną prezentację,
• uzyskujemy wystarczające odpowiednie dowody badania odnośnie do informacji finansowych jednostek lub działalności gospodarczych wewnątrz Grupy w celu wyrażenia opinii na temat skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Jesteśmy odpowiedzialni za kierowanie, nadzór i przeprowadzenie badania Grupy i pozostajemy wyłącznie odpowiedzialni za naszą opinię z badania.

Przekazujemy Komitetowi Audytu Jednostki dominującej informacje o, między innymi, planowanym zakresie i czasie przeprowadzenia badania oraz znaczących ustaleniach badania, w tym wszelkich znaczących słabościach kontroli wewnętrznej, które zidentyfikujemy podczas badania.

Składamy Komitetowi Audytu Jednostki dominującej oświadczenie, że przestrzegaliśmy stosownych wymogów etycznych dotyczących niezależności oraz, że będziemy informować ich o wszystkich powiązaniach i innych sprawach, które mogłyby być racjonalnie uznane za stanowiące zagrożenie dla naszej niezależności, a tam gdzie ma to zastosowanie, informujemy o zastosowanych zabezpieczeniach.

Spośród spraw przekazywanych Komitetowi Audytu Jednostki dominującej ustaliliśmy te sprawy, które były najbardziej znaczące podczas badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego za bieżący okres sprawozdawczy i dlatego uznaliśmy je za kluczowe sprawy badania. Opisujemy te sprawy w naszym sprawozdaniu biegłego rewidenta, chyba że przepisy prawa lub regulacje zabraniają publicznego ich ujawnienia lub gdy, w wyjątkowych okolicznościach, ustalimy, że kwestia nie powinna być przedstawiona w naszym sprawozdaniu z badania, ponieważ można byłoby racjonalnie oczekiwać, że negatywne konsekwencje przeważyłyby korzyści takiej informacji dla interesu publicznego.

Inne informacje, w tym sprawozdanie z działalności Grupy

Inne informacje obejmują sprawozdanie z działalności Grupy za okres od dnia 1 stycznia 2018 roku do dnia 31 grudnia 2018 roku ("Sprawozdanie z działalności Grupy") wraz z oświadczeniem o stosowaniu ładu korporacyjnego i oświadczeniem na temat informacji niefinansowych, o którym mowa w art. 55 ust. 2b ustawy o rachunkowości, które są wyodrębnionymi częściami tego sprawozdania (razem "Inne informacje").

Odpowiedzialność Zarządu i Rady Nadzorczej

Zarząd Jednostki dominującej jest odpowiedzialny za sporządzenie Innych informacji zgodnie z przepisami prawa.

Zarząd Jednostki dominującej oraz członkowie Rady Nadzorczej Jednostki dominującej są zobowiązani do zapewnienia, aby Sprawozdanie z działalności Grupy wraz z wyodrębnionymi częściami spełniało wymagania przewidziane w ustawie o rachunkowości.

Odpowiedzialność biegłego rewidenta

Nasza opinia z badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie obejmuje Innych informacji. W związku z badaniem skonsolidowanego sprawozdania finansowego naszym obowiązkiem jest zapoznanie się z Innymi informacjami, i czyniąc to, rozpatrzenie, czy Inne informacje nie są istotnie niespójne ze skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym lub naszą wiedzą uzyskaną podczas badania, lub w inny sposób wydają się istotnie zniekształcone. Jeśli na podstawie wykonanej pracy, stwierdzimy istotne zniekształcenia w Innych informacjach, jesteśmy zobowiązani poinformować o tym w naszym sprawozdaniu z badania. Naszym obowiązkiem, zgodnie z wymogami ustawy o biegłych rewidentach, jest również wydanie opinii, czy Sprawozdanie z działalności Grupy zostało sporządzone zgodnie z przepisami oraz czy jest zgodne z informacjami zawartymi w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Ponadto jesteśmy zobowiązani do poinformowania, czy Jednostka dominująca sporządziła oświadczenie na temat informacji niefinansowych oraz wydania opinii, czy Jednostka dominująca w oświadczeniu o stosowaniu ładu korporacyjnego zawarła wymagane informacje.

Opinia o Sprawozdaniu z działalności Grupy

Na podstawie wykonanej w trakcie badania pracy, naszym zdaniem, Sprawozdanie z działalności Grupy:

• zostało sporządzone zgodnie z art. 49 ustawy o rachunkowości oraz § 71 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 roku w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim ("rozporządzenie o informacjach bieżących"),
• jest zgodne z informacjami zawartymi w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Ponadto, w świetle wiedzy o Grupie i jej otoczeniu uzyskanej podczas naszego badania oświadczamy, że nie stwierdziliśmy w Sprawozdaniu z działalności Grupy istotnych zniekształceń.

Opinia o oświadczeniu o stosowaniu ładu korporacyjnego

Naszym zdaniem, w oświadczeniu o stosowaniu ładu korporacyjnego Grupa zawarła informacje określone w § 70 ust. 6 punkt 5 rozporządzenia o informacjach bieżących.

Ponadto, naszym zdaniem, informacje wskazane w § 70 ust. 6 punkt 5 lit. c-f, h oraz i tego rozporządzenia zawarte w oświadczeniu o stosowaniu ładu korporacyjnego są zgodne z mającymi zastosowanie przepisami oraz informacjami zawartymi w sprawozdaniu finansowym.

Informacja na temat informacji niefinansowych

Zgodnie z wymogami ustawy o biegłych rewidentach potwierdzamy, że Jednostka dominująca sporządziła oświadczenie na temat informacji niefinansowych, o którym mowa w art. 55 ust. 2b ustawy o rachunkowości jako wyodrębnioną część Sprawozdania z działalności Grupy.

Nie wykonaliśmy żadnych prac atestacyjnych dotyczących oświadczenia na temat informacji niefinansowych i nie wyrażamy jakiegokolwiek zapewnienia na jego temat.

Oświadczenie na temat świadczonych usług niebędących badaniem sprawozdań finansowych

Zgodnie z naszą najlepszą wiedzą i przekonaniem oświadczamy, że usługi niebędące badaniem sprawozdań finansowych, które świadczyliśmy na rzecz Grupy są zgodne z prawem i przepisami obowiązującymi w Polsce oraz że nie świadczyliśmy usług niebędących badaniem, które są zakazane na mocy art. 5 ust. 1 rozporządzenia UE oraz art. 136 ustawy o biegłych rewidentach. Usługi niebędące badaniem sprawozdań finansowych, które świadczyliśmy na rzecz Grupy w badanym okresie sprawozdawczym zostały wymienione w sprawozdaniu z działalności Grupy.

Wybór firmy audytorskiej

Zostaliśmy wybrani do badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy po raz pierwszy uchwałą Rady Nadzorczej z dnia 15 marca 2017 roku oraz ponownie uchwałą Rady Nadzorczej z dnia 26 lutego 2018 roku. Skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy badamy nieprzerwanie począwszy od roku obrotowego zakończonego dnia 31 grudnia 2017 roku; to jest przez okres 2 kolejnych lat.

Warszawa, dnia 2 kwietnia 2019 roku

Kluczowy biegły rewident

(podpisano elektronicznym podpisem kwalifikowanym)

Leszek Lerch biegły rewident nr w rejestrze: 9886

działający w imieniu: Ernst & Young Audyt Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. Rondo ONZ 1, 00-124 Warszawa nr na liście firm audytorskich: 130

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE

zgodne z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez Unię Europejską za rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r.

TAURON.PL

SPIS TREŒCI

	SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ . SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ – ci¹g dalszy SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE W£ASNYM SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH .	4 5 6 7 8
1.	INFORMACJE O GRUPIE KAPITA£OWEJ ORAZ PODSTAWA SPORZ¥DZENIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Informacje ogólne dotycz¹ce Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A.	9
2.	oraz jej jednostki dominuj¹cej Sk³ad Grupy TAURON oraz wspólne przedsiêwziêcia .	9 10
3. 4. 5.	Oœwiadczenie o zgodnoœci . 11 Kontynuacja dzia³alnoœci . 11 Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji . 11
6. 7. 8.	Zasady (polityka) rachunkowoœci oraz istotne wartoœci oparte na profesjonalnym os¹dzie i szacunkach Opublikowane standardy, zmiany do standardów i interpretacje, które nie wesz³y jeszcze w ¿ycie 12 Zmiany stosowanych zasad rachunkowoœci . 15	. . 11
	8.1. Zastosowanie nowych standardów, zmian do standardów oraz interpretacji 15 8.2. Pozosta³e zmiany zasad rachunkowoœci i zasad prezentacji stosowanych przez Grupê . 22
	SEGMENTY DZIA£ALNOŒCI 24
9.	Informacje dotycz¹ce segmentów dzia³alnoœci 24 9.1. Segmenty operacyjne 26
	9.2. Geograficzne obszary dzia³alnoœci 27
10.	UTRATA WARTOŒCI AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH 28 Utrata wartoœci aktywów niefinansowych 28
	NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW 34
11.	Przychody ze sprzeda¿y 34
12.	Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug . 37
	12.1. Koszty wed³ug rodzajów . 38 12.2. Koszty œwiadczeñ pracowniczych . 39
	12.3. Koszty amortyzacji oraz odpisy aktualizuj¹ce . 39
13.	Pozosta³e przychody i koszty operacyjne . 40
14. 15.	Przychody i koszty finansowe 40 Podatek dochodowy 41
	15.1. Obci¹¿enia podatkowe w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów 42
	15.2. Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej . 42 15.3. Odroczony podatek dochodowy . 42
16.	Zysk przypadaj¹cy na jedn¹ akcjê . 43
	NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ 44
17.	Rzeczowe aktywa trwa³e 44
18. 19.	WartoϾ firmy . 47 Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów 47
	19.1. D³ugoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów . 48
	19.2. Krótkoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów . 48
20.	19.3. Bilans praw do emisji dwutlenku wêgla w Rejestrze Unii . 48 Pozosta³e aktywa niematerialne 49
21.	Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach . 50
22.	Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ . 52
23. 24.	Pozosta³e aktywa finansowe 54 Pozosta³e aktywa niefinansowe 55
	24.1. D³ugoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe . 55
	24.2. Krótkoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe . 55
25. 26.	Zapasy . 56 Nale¿noœci od odbiorców . 57
27.	Nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego . 58
28.	Nale¿noœci z tytu³u pozosta³ych podatków i op³at . 59
29. 30.	Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty . 59 Kapita³ w³asny . 60
	30.1. Kapita³ podstawowy 60
	30.2. Prawa akcjonariuszy 61
	30.3. Kapita³ zapasowy . 61 30.4. Niepodzielony wynik finansowy oraz ograniczenia w wyp³acie dywidendy 61

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	30.5.	Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych 61
	30.6.	Udzia³y niekontroluj¹ce . 62
31.		Dywidendy wyp³acone 62
32.		Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia 62
	32.1.	Kredyty i po¿yczki 63
	32.2.	Wyemitowane obligacje 65
	32.3.	Kowenanty w umowach dotycz¹cych zad³u¿enia . 68
	32.4.	Leasing finansowy 68
33.	33.1.	Rezerwy na œwiadczenia pracownicze . 69 Rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe 70
	33.2.	Rezerwy na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy oraz pozosta³e rezerwy
		na œwiadczenia pracownicze . 71
34.		Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³e . 72
	34.1.	Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych . 73
	34.2.	Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych . 73
35.		Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów 74
	35.1.	Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów 74
	35.2.	Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii . 75
36.		Pozosta³e rezerwy . 75
	36.1. 36.2.	Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci . 76 Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia . 77
	36.3.	Rezerwy na spory s¹dowe, roszczenia od kontrahentów i pozosta³e rezerwy . 78
37.		Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe . 79
	37.1.	Rozliczenia miêdzyokresowe przychodów i dotacje rz¹dowe 79
	37.2.	Rozliczenia miêdzyokresowe kosztów . 79
38.		Zobowi¹zania wobec dostawców 80
39.		Zobowi¹zania inwestycyjne . 80
40.		Zobowi¹zania z tytu³u pozosta³ych podatków i op³at 81
41.		Pozosta³e zobowi¹zania finansowe 81
42.		Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe krótkoterminowe 82
		NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH 83
43.		Istotne pozycje skonsolidowanego sprawozdania z przep³ywów pieniê¿nych . 83
	43.1.	Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej 83
	43.2.	Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci inwestycyjnej 84
	43.3.	Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci finansowej . 84
		INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZ¥DZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 86
44.		Instrumenty finansowe 86
	44.1. 44.2.	Wartoœæ bilansowa i wartoœæ godziwa kategorii i klas instrumentów finansowych 87 Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujête w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów
		w podziale na kategorie instrumentów finansowych 89
	44.3.	Instrumenty pochodne i rachunkowoœæ zabezpieczeñ . 90
45.		Cele i zasady zarz¹dzania ryzykiem finansowym 92
	45.1.	Ryzyko kredytowe 93
		45.1.1. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z nale¿noœciami od odbiorców 93
		45.1.2. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z innymi nale¿noœciami finansowymi 93
		45.1.3. Ryzyko kredytowe zwi¹zane ze œrodkami pieniê¿nymi i ich ekwiwalentami
		oraz z instrumentami pochodnymi 94
		45.1.4. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z udzielonymi po¿yczkami . 94
	45.2.	Ryzyko zwi¹zane z p³ynnoœci¹ . 95
	45.3.	Ryzyko rynkowe 97 45.3.1. Ryzyko stopy procentowej . 97
		45.3.2. Ryzyko walutowe . 99
		45.3.3. Ryzyko zmian cen surowców i towarów w odniesieniu do towarowych instrumentów
		pochodnych oraz zmian cen jednostek uczestnictwa . 101
46.		Ryzyko operacyjne 102
		INNE INFORMACJE 103
47.		Zobowi¹zania warunkowe . 103
48.		Zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ . 106
49.		Informacja o podmiotach powi¹zanych . 109
	49.1.	Transakcje ze wspólnymi przedsiêwziêciami 109
	49.2.	Transakcje z udzia³em spó³ek Skarbu Pañstwa 110
50.	49.3.	Wynagrodzenie kadry kierowniczej 110 Leasing operacyjny 111
51.		Zarz¹dzanie kapita³em i finansami 111
52.		Wynagrodzenie bieg³ego rewidenta lub podmiotu uprawnionego 113
53.		Pozosta³e istotne informacje 113
54.		Zdarzenia nastêpuj¹ce po dniu bilansowym . 115

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW

	Nota	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Przychody ze sprzeda¿y	11	18 121 748	17 424 551
Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug, w tym:	12	(16 437 147)	(14 512 207)
Utrata wartoœci niefinansowych aktywów trwa³ych	12.3	(815 796)	(40 857)
Zysk brutto ze sprzeda¿y		1 684 601	2 912 344
Koszty sprzeda¿y	12	(477 794)	(491 629)
Koszty ogólnego zarz¹du	12	(631 487)	(610 365)
Pozosta³e przychody i koszty operacyjne	13	160 519	(4 079)
Udzia³ w zyskach (stratach) wspólnych przedsiêwziêæ	21	54 890	73 050
Zysk operacyjny		790 729	1 879 321
Koszty odsetkowe od zad³u¿enia	14	(147 372)	(209 322)
Pozosta³e przychody i koszty finansowe	14	(138 710)	87 653
Zysk przed opodatkowaniem		504 647	1 757 652
Podatek dochodowy	15.1	(297 602)	(374 706)
Zysk netto		207 045	1 382 946
Wycena instrumentów zabezpieczaj¹cych	30.5	(24 297)	(8 159)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej		7 240	(2 425)
Podatek dochodowy	15.1	4 617	1 550
Pozosta³e ca³kowite dochody podlegaj¹ce przeklasyfikowaniu w wynik finansowy		(12 440)	(9 034)
Zyski/(straty) aktuarialne	33.1	(14 830)	19 653
Podatek dochodowy	15.1	2 819	(3 734)
Udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnych przedsiêwziêæ	21	(71)	(519)
Pozosta³e ca³kowite dochody nie podlegaj¹ce
przeklasyfikowaniu w wynik finansowy		(12 082)	15 400
Pozosta³e ca³kowite dochody netto		(24 522)	6 366
£¹czne ca³kowite dochody		182 523	1 389 312
Zysk netto przypadaj¹cy:
Akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej		204 880	1 380 663
Udzia³om niekontroluj¹cym		2 165	2 283
Ca³kowity dochód przypadaj¹cy:
Akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej		180 398	1 386 996
Udzia³om niekontroluj¹cym		2 125	2 316
Zysk na jedn¹ akcjê podstawowy i rozwodniony (w z³otych)	16	0,12	0,79

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

	Nota	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
AKTYWA
Aktywa trwa³e
Rzeczowe aktywa trwa³e	17	29 238 051	28 079 886
WartoϾ firmy	18	26 183	40 156
Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów do umorzenia	19.1	661 603	303 130
Pozosta³e aktywa niematerialne	20	1 287 703	1 254 077
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	21	543 913	499 204
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	22	217 402	240 767
Pozosta³e aktywa finansowe	23	254 677	238 354
Pozosta³e aktywa niefinansowe	24.1	282 228	346 846
Aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego	15.3	30 105	46 122
		32 541 865	31 048 542
Aktywa obrotowe
Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów do umorzenia	19.2	201 663	652 260
Zapasy	25	509 801	295 463
Nale¿noœci od odbiorców	26	2 229 363	2 032 813
Nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego	27	14 497	2 128
Nale¿noœci z tytu³u pozosta³ych podatków i op³at	28	209 746	241 998
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	22	5	329 665
Pozosta³e aktywa finansowe	23	443 033	219 933
Pozosta³e aktywa niefinansowe	24.2	110 068	87 055
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	29	823 724	909 249
Aktywa trwa³e zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzeda¿y		13 712	15 910
		4 555 612	4 786 474
SUMA AKTYWÓW		37 097 477	35 835 016

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ – ci¹g dalszy

	Nota	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
PASYWA
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej
Kapita³ podstawowy	30.1	8 762 747	8 762 747
Kapita³ zapasowy	30.3	8 511 437	7 657 086
Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych	30.5	3 371	23 051
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej		14 016	6 776
Zyski zatrzymane/(Niepokryte straty)	30.4	1 004 253	1 586 786
		18 295 824	18 036 446
Udzia³y niekontroluj¹ce	30.6	132 657	31 367
Kapita³ w³asny ogó³em		18 428 481	18 067 813
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	32
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia Rezerwy na œwiadczenia pracownicze	33	8 488 210 1 114 191	9 501 414 1 380 650
Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê
terenu oraz pozosta³e	34	396 513	351 138
Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe	37	440 309	541 318
Zobowi¹zania z tytu³u odroczonego podatku dochodowego	15.3	823 754	871 865
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	41	107 770	91 879
Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe		11 507	1 588
		11 382 254	12 739 852
Zobowi¹zania krótkoterminowe
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	32	2 475 167	351 382
Zobowi¹zania wobec dostawców	38	1 127 738	1 042 427
Zobowi¹zania inwestycyjne	39	794 917	797 304
Rezerwy na œwiadczenia pracownicze	33	117 287	134 273
Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii
i emisji gazów	35	495 472	948 946
Pozosta³e rezerwy	36	559 365	353 271
Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe	37	200 097	296 576
Zobowi¹zania z tytu³u podatku dochodowego		426	38 446
Zobowi¹zania z tytu³u pozosta³ych podatków i op³at	40	405 654	411 714
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	41	773 571	342 162
Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe	42	337 048	310 850
		7 286 742	5 027 351
Zobowi¹zania razem		18 668 996	17 767 203
SUMA PASYWÓW		37 097 477	35 835 016

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE W£ASNYM

		Ka ita ³ w³ ad aj ak cj ari j ed stk i do mi j j p as ny p rzy p ¹ cy on us zo m no nu ¹ ce
	No ta	Ka ita³ p od sta p wo wy	Ka ita ³ p za p as ow y	Ka ita ³ p ak tua liza cj i z wy ce ny ins ntó tru me w be iec ch j za zp za ¹ cy	Ró ¿n ice ku rso we licz ia z p rze en j ed stk i no icz j za g ran ne	Zy sk i / trz za y ma ne ( Nie ok te p ry ) str aty	Ra ze m	Ud zia ³y nie ko ntr olu j ¹ ce	Ra ka ita ³ ze m p w³ as ny
Sta 1 nia 20 17 rok sty n na cz u		8 76 2 74 7	82 3 33 9 7	29 66 0	9 20 0	24 32 0	16 64 9 26 6	30 05 2	16 67 9 31 8
Dy wid da en	30 .6	–	–	–	–	–	–	( 56 4)	( 56 4)
Po ³e ak cj ud zia ³ow mi sta tra zo ns e ca z nie ko ntr olu j mi ¹ cy	30 .6	–	–	–	–	184	18 4	( 7) 43	( 25 3)
Po kry cie lat ub ieg ³y ch str aty z		–	( 16 6 25 3 )	–	–	16 6 25 3	–	–	–
Tra ak cj w³ aœ cic iel i ns e z am		–	( 16 6 25 3)	–	–	16 6 43 7	18 4	( 1 00 1)	( 81 7)
Zy sk tto ne		–	–	–	–	1 38 0 66 3	1 38 0 66 3	2 28 3	1 38 2 94 6
Po sta ³e ³ko wit do ch od zo ca e y		–	–	( ) 6 60 9	( 4) 2 42	15 36 6	6 33 3	33	6 36 6
£¹ ³ko wit do ch od cz ne ca e y		–	–	( 6 60 9)	( 2 42 4)	1 39 6 02 9	1 38 6 99 6	2 31 6	1 38 9 31 2
Sta 31 rud nia 20 17 rok n na g u		8 76 2 74 7	65 08 6 7 7	23 05 1	6 6 77	1 58 6 78 6	18 03 6 6 44	31 36 7	18 06 81 3 7
Wp ³y nia MS SF sto 9 w za so wa	8.1	–	–	–	–	( 2) 10 0 42	( 2) 10 0 42	( ) 14	( 6) 10 0 43
Wp ³y nia MS SF sto 15 za so wa w	8.1	–	–	–	–	17 9 42 6	17 9 42 6	41 1	17 9 83 7
Sta 1 sty nia 20 18 rok n na cz u		8 76 2 74 7	7 65 7 08 6	23 05 1	6 77 6	1 66 5 79 0	18 11 5 45 0	31 76 4	18 14 7 21 4
Dy wid da en	30 .6	–	–	–	–	–	–	( 87 9 )	( 87 9)
Po ³e ak cj ud zia ³ow mi sta tra zo ns e z ca nie ko olu j mi ntr ¹ cy	30 .6	–	–	–	–	( ) 24	( ) 24	99 64 7	99 62 3
Po dz ia³ skó lat ub ieg ³y ch zy w	30 .3	–	85 4 35 1	–	–	( 85 4 35 1)	–	–	–
Tra ak cj w³ aœ cic iel i ns e z am		–	85 35 1 4	–	–	( 85 37 5) 4	( 24 )	98 76 8	98 74 4
Zy sk tto ne		–	–	–	–	20 88 0 4	20 88 0 4	2 165	20 04 7 5
Po ³e ³ko wit do ch od sta zo ca e y		–	–	( ) 19 68 0	7 24 0	( 2) 12 04	( 2) 24 48	( ) 40	( 2) 24 52
£¹ ³ko wit do ch od cz ne ca e y		–	–	( 19 68 0)	7 24 0	19 2 83 8	18 0 39 8	2 12 5	18 2 52 3
Sta 31 rud nia 20 18 rok n na g u		8 76 2 74 7	8 51 1 43 7	3 37 1	14 01 6	1 00 25 3 4	18 29 82 5 4	13 2 65 7	18 42 8 48 1

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH

	Nota	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej
Zysk przed opodatkowaniem		504 647	1 757 652
Udzia³ w (zyskach)/stratach wspólnych przedsiêwziêæ		(54 890)	(73 050)
Amortyzacja		1 721 783	1 693 468
Odpisy aktualizuj¹ce wartoœæ niefinansowych aktywów trwa³ych		862 209	45 604
Ró¿nice kursowe		78 542	(130 543)
Odsetki i prowizje		145 136	203 653
Pozosta³e korekty zysku przed opodatkowaniem		24 065	(7 351)
Zmiana stanu kapita³u obrotowego	43.1	(832 542)	212 451
Podatek dochodowy zap³acony	43.1	(392 184)	(143 217)
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci operacyjnej		2 056 766	3 558 667
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci inwestycyjnej
Nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych	43.2	(3 575 711)	(3 561 758)
Udzielenie po¿yczek	43.2	(52 110)	(307 132)
Nabycie jednostek uczestnictwa		–	(75 000)
Nabycie aktywów finansowych		(29 965)	(15 055)
Razem p³atnoœci		(3 657 786)	(3 958 945)
Sprzeda¿ rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych		29 000	36 668
Sp³ata udzielonych po¿yczek	43.2	301 225	–
Dywidendy otrzymane	43.2	23 608	24 636
Wykup jednostek uczestnictwa		77 742	–
Pozosta³e wp³ywy		4 664	25 965
Razem wp³ywy		436 239	87 269
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci inwestycyjnej		(3 221 547)	(3 871 676)
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci finansowej
Wykup d³u¿nych papierów wartoœciowych		–	(1 650 000)
Sp³ata po¿yczek/kredytów	43.3	(168 874)	(154 918)
Odsetki zap³acone	43.3	(160 170)	(184 550)
Zwrócone dotacje		(10 000)	–
Pozosta³e p³atnoœci		(42 208)	(31 865)
Razem p³atnoœci		(381 252)	(2 021 333)
Emisja d³u¿nych papierów wartoœciowych	43.3	1 350 000	2 707 462
Wp³ywy od udzia³owców niekontroluj¹cych	43.3	100 000	–
Wp³ywy z tytu³u zaci¹gniêcia kredytów/po¿yczek		293	–
Otrzymane dotacje i rekompensaty	43.3	102 359	73 500
Razem wp³ywy		1 552 652	2 780 962
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci finansowej		1 171 400	759 629
Zwiêkszenie/ (zmniejszenie) netto stanu œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów		6 619	446 620
Ró¿nice kursowe netto		(422)	1 820
Œrodki pieniê¿ne na pocz¹tek okresu	29	801 353	354 733
Œrodki pieniê¿ne na koniec okresu, w tym:	29	807 972	801 353
o ograniczonej mo¿liwoœci dysponowania	29	231 987	68 828

INFORMACJE O GRUPIE KAPITA£OWEJ ORAZ PODSTAWA SPORZ¥DZENIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1. Informacje ogólne dotycz¹ce Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. oraz jej jednostki dominuj¹cej

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A. ("Grupa", "Grupa Kapita³owa", "Grupa TAURON") sk³ada siê z TAURON Polska Energia S.A. ("jednostka dominuj¹ca", "Spó³ka", "Spó³ka dominuj¹ca") i jej spó³ek zale¿nych. TAURON Polska Energia S.A., maj¹ca siedzibê w Katowicach przy ul. ks. Piotra Œciegiennego 3, prowadzi dzia³alnoœæ w formie spó³ki akcyjnej, zawi¹zanej aktem notarialnym w dniu 6 grudnia 2006 roku. Do dnia 16 listopada 2007 roku Spó³ka dzia³a³a pod firm¹ Energetyka Po³udnie S.A.

Jednostka dominuj¹ca jest wpisana do rejestru przedsiêbiorców Krajowego Rejestru S¹dowego prowadzonego przez S¹d Rejonowy Katowice-Wschód Wydzia³ Gospodarczy Krajowego Rejestru S¹dowego, pod numerem KRS 0000271562.

Czas trwania jednostki dominuj¹cej oraz jednostek wchodz¹cych w sk³ad Grupy Kapita³owej jest nieoznaczony. Dzia³alnoœæ prowadzona jest na podstawie odpowiednich koncesji przyznanych poszczególnym jednostkom wchodz¹cym w sk³ad Grupy.

Podstawowy przedmiot dzia³alnoœci Grupy TAURON jest odzwierciedlony w podziale na segmenty: Wydobycie, Wytwarzanie – segment obejmuj¹cy wytwarzanie energii elektrycznej ze Ÿróde³ konwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanie energii cieplnej, Dystrybucja, Sprzeda¿ oraz dzia³alnoœæ pozosta³a – w tym obs³uga klienta, o czym szerzej w nocie 9 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku oraz zawiera dane porównawcze za rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o zatwierdzone do publikacji przez Zarz¹d w dniu 29 marca 2019 roku.

Sk³ad Zarz¹du •

W sk³ad Zarz¹du na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wchodzili: •

• Filip Grzegorczyk Prezes Zarz¹du, •
• Jaros³aw Broda Wiceprezes Zarz¹du, •
• Kamil Kamiñski Wiceprezes Zarz¹du,
• Marek Wadowski Wiceprezes Zarz¹du.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku nie wyst¹pi³y zmiany w sk³adzie Zarz¹du. Na dzieñ zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego sk³ad Zarz¹du nie uleg³ zmianie.

2. Sk³ad Grupy TAURON oraz wspólne przedsiêwziêcia

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku TAURON Polska Energia S.A. posiada³a bezpoœrednio i poœrednio udzia³y i akcje w nastêpuj¹cych istotnych spó³kach zale¿nych:

Lp.	Nazwa spó³ki	Siedziba	Segment operacyjny	Udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w kapitale spó³ki	Udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w organie stanowi¹cym spó³ki
1	TAURON Wydobycie S.A.	Jaworzno	Wydobycie	100,00%	100,00%
2	TAURON Wytwarzanie S.A.	Jaworzno	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
3	Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.1	Jaworzno	Wytwarzanie	97,89%	97,89%
4	TAURON Ekoenergia Sp. z o.o.	Jelenia Góra	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
5	Marselwind Sp. z o.o.	Katowice	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
6	TAURON Ciep³o Sp. z o.o.	Katowice	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
7	TAURON Serwis Sp. z o.o.	Katowice	Wytwarzanie	95,61%	95,61%
8	TAURON Dystrybucja S.A.	Kraków	Dystrybucja	99,74%	99,75%
9	TAURON Dystrybucja Serwis S.A.	Wroc³aw	Dystrybucja	100,00%	100,00%
10	TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o.2	Tarnów	Dystrybucja	99,74%	99,75%
11	TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o.	Kraków	Sprzeda¿	100,00%	100,00%
12	TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o.	Gliwice	Sprzeda¿	100,00%	100,00%
13	TAURON Czech Energy s.r.o.	Ostrawa, Republika Czeska	Sprzeda¿	100,00%	100,00%
14	TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o.	Wroc³aw	Pozosta³e	100,00%	100,00%
15	Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o.	Krzeszowice	Pozosta³e	100,00%	100,00%
16	Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o.	Warszawa	Pozosta³e	100,00%	100,00%
17	TAURON Sweden Energy AB (publ)	Sztokholm, Szwecja	Pozosta³e	100,00%	100,00%
18	Bioeko Grupa TAURON Sp. z o.o.3	Stalowa Wola	Pozosta³e	100,00%	100,00%
19	Wsparcie Grupa TAURON Sp. z o.o.2	Tarnów	Pozosta³e	99,74%	99,75%

¹ W dniu 20 grudnia 2018 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. podjê³o uchwa³ê o podwy¿szeniu kapita³u zak³adowego spó³ki. Nowoutworzone udzia³y w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki obj¹³ Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapita³owy Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych. Po dniu bilansowym, w dniu 15 stycznia 2019 roku podwy¿szenie kapita³u spó³ki zosta³o zarejestrowane. W wyniku tej transakcji zmieni³ siê udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki zale¿nej – spadek ze 100% do 97,89%. ² Udzia³ w TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o. oraz Wsparcie Grupa TAURON Sp. z o.o. posiadany jest przez TAURON Polska Energia S.A. w sposób poœredni poprzez spó³kê zale¿n¹ TAURON Dystrybucja S.A. TAURON Polska Energia S.A. jest u¿ytkownikiem udzia³ów spó³ki TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o. ³ W dniu 8 paŸdziernika 2018 roku nast¹pi³a zmiana nazwy spó³ki z dotychczasowej Biomasa Grupa TAURON Sp. z o.o. na Bioeko Grupa TAURON Sp. z o.o.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku TAURON Polska Energia S.A. posiada³a udzia³ poœredni i bezpoœredni w nastêpuj¹cych istotnych spó³kach wspó³zale¿nych:

Lp.	Nazwa spó³ki	Siedziba	Segment operacyjny	Udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki
1	Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.1	Stalowa Wola	Wytwarzanie	50,00%
2	TAMEH HOLDING Sp. z o.o.2	D¹browa Górnicza	Wytwarzanie	50,00%
3	TAMEH POLSKA Sp. z o.o.2	D¹browa Górnicza	Wytwarzanie	50,00%
4	TAMEH Czech s.r.o.2	Ostrawa, Republika Czeska	Wytwarzanie	50,00%

¹ Udzia³ w Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. posiadany jest przez TAURON Polska Energia S.A. w sposób poœredni poprzez spó³kê zale¿n¹ TAURON Wytwarzanie S.A.

² TAURON Polska Energia S.A. posiada bezpoœredni udzia³ w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki TAMEH HOLDING Sp. z o.o., która posiada 100% udzia³ w kapitale i organie stanowi¹cym TAMEH POLSKA Sp. z o.o. oraz TAMEH Czech s.r.o.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w kapitale i organie stanowi¹cym powy¿szych istotnych spó³ek zale¿nych i wspó³zale¿nych nie uleg³ zmianie od dnia 31 grudnia 2017 roku, za wyj¹tkiem udzia³u w spó³ce zale¿nej Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o., o czym szerzej w nocie 53 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

3. Oœwiadczenie o zgodnoœci

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o sporz¹dzone zgodnie z Miêdzynarodowymi Standardami Sprawozdawczoœci Finansowej ("MSSF") zatwierdzonymi przez Uniê Europejsk¹ ("UE").

MSSF obejmuj¹ standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci ("RMSR") oraz Komitet ds. Interpretacji Miêdzynarodowej Sprawozdawczoœci Finansowej.

Spó³ki Grupy oraz jednostka dominuj¹ca prowadz¹ swoje ksiêgi rachunkowe i sporz¹dzaj¹ sprawozdania finansowe zgodnie z Miêdzynarodowymi Standardami Sprawozdawczoœci Finansowej zatwierdzonymi przez UE, z wyj¹tkiem TAURON Czech Energy s.r.o. i TAURON Sweden Energy AB (publ), które prowadz¹ swoje ksiêgi rachunkowe oraz sporz¹dzaj¹ sprawozdania finansowe zgodnie z zasadami rachunkowoœci obowi¹zuj¹cymi odpowiednio w Republice Czeskiej i w Szwecji.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera korekty nie zawarte w ksiêgach rachunkowych jednostek Grupy wprowadzone w celu doprowadzenia niniejszego sprawozdania skonsolidowanego do zgodnoœci z MSSF zatwierdzonymi przez UE.

4. Kontynuacja dzia³alnoœci

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o sporz¹dzone przy za³o¿eniu kontynuowania dzia³alnoœci gospodarczej przez spó³ki Grupy w daj¹cej siê przewidzieæ przysz³oœci. Na dzieñ zatwierdzenia do publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza siê istnienia okolicznoœci wskazuj¹cych na zagro¿enie kontynuowania dzia³alnoœci przez spó³ki Grupy.

Grupa identyfikuje i aktywnie zarz¹dza ryzykiem p³ynnoœci rozumianym jako mo¿liwoœæ utraty lub ograniczenie zdolnoœci do regulowania bie¿¹cych wydatków i pomimo wyst¹pienia na dzieñ bilansowy ujemnego kapita³u pracuj¹cego, posiada pe³n¹ zdolnoœæ do regulowania swoich zobowi¹zañ w terminie ich p³atnoœci. Na dzieñ bilansowy Grupa posiada dostêpne finansowanie w ramach kredytu w rachunku bie¿¹cym oraz w ramach programów emisji obligacji.

5. Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji

Walut¹ funkcjonaln¹ jednostki dominuj¹cej i spó³ek zale¿nych, z wyj¹tkiem TAURON Czech Energy s.r.o. oraz TAURON Sweden Energy AB (publ) objêtych niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym oraz walut¹ prezentacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest z³oty polski. Walut¹ funkcjonaln¹ TAURON Czech Energy s.r.o. jest korona czeska ("CZK"), a walut¹ funkcjonaln¹ TAURON Sweden Energy AB (publ) jest euro ("EUR"). Pozycje sprawozdañ finansowych TAURON Czech Energy s.r.o. oraz TAURON Sweden Energy AB (publ) s¹ przeliczane przy u¿yciu odpowiednich kursów wymiany na walutê prezentacji Grupy TAURON.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest przedstawione w z³otych ("PLN"), a wszystkie wartoœci, o ile nie wskazano inaczej, podane s¹ w tysi¹cach PLN.

6. Zasady (polityka) rachunkowoœci oraz istotne wartoœci oparte na profesjonalnym os¹dzie i szacunkach

Zasady (polityka) rachunkowoœci

Istotne zasady rachunkowoœci przedstawiono w poszczególnych notach niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za wyj¹tkiem zasad konsolidacji oraz rozliczania nabycia przedsiêwziêæ (w tym pod wspóln¹ kontrol¹), które zosta³y przedstawione poni¿ej.

Zasady konsolidacji oraz rozliczanie nabycia przedsiêwziêæ (w tym pod wspóln¹ kontrol¹):

Konsolidacja

Za jednostki zale¿ne uznaje siê te jednostki, w odniesieniu do których jednostka dominuj¹ca, bezpoœrednio lub poœrednio poprzez swoje jednostki zale¿ne sprawuje kontrolê.

Jednostki zale¿ne podlegaj¹ konsolidacji metod¹ pe³n¹ od dnia objêcia kontroli do dnia utraty kontroli. Sprawozdania finansowe jednostek zale¿nych sporz¹dzane s¹ za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie jednostki dominuj¹cej, w oparciu o jednolite zasady rachunkowoœci. Salda i transakcje pomiêdzy jednostkami Grupy, w tym niezrealizowane zyski i straty (je¿eli nie wskazuj¹ na utratê wartoœci) wynikaj¹ce z transakcji w ramach Grupy s¹ eliminowane.

Nabycia przedsiêwziêæ

Objêcie kontroli nad przedsiêwziêciem rozlicza siê metod¹ przejêcia. Na dzieñ przejêcia jednostka przejmuj¹ca ujmuje mo¿liwe do zidentyfikowania nabyte aktywa oraz przejête zobowi¹zania i wycenia w ich wartoœciach godziwych.

Nadwy¿ka sumy przekazanej zap³aty za przejêcie, kwoty wszelkich niekontroluj¹cych udzia³ów w jednostce przejmowanej oraz wartoœci godziwej na dzieñ przejêcia uprzednio posiadanego udzia³u w jednostce przejmowanej, nad kwot¹ netto ustalonej na dzieñ przejêcia wartoœci godziwych mo¿liwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejêtych zobowi¹zañ stanowi wartoœæ firmy.

Nabycia przedsiêwziêæ pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa

Transakcje po³¹czenia jednostek gospodarczych znajduj¹cych siê pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa (tj. podmioty ³¹cz¹ce siê by³y zarówno przed, jak i po transakcji kontrolowane przez Skarb Pañstwa) rozliczane s¹ metod¹ ³¹czenia udzia³ów na zasadach opisanych poni¿ej.

Sprawozdanie finansowe po po³¹czeniu odzwierciedla fakt ci¹g³oœci wspólnej kontroli oraz nie odzwierciedla zmian wartoœci aktywów netto do wartoœci godziwych (lub te¿ rozpoznania nowych aktywów) lub wyceny wartoœci firmy, poniewa¿ ¿aden z ³¹cz¹cych siê podmiotów nie jest w istocie nabywany. Sprawozdanie finansowe przygotowywane jest tak, jakby ³¹cz¹ce siê podmioty by³y po³¹czone ze sob¹ od dnia objêcia ich wspóln¹ kontrol¹.

Rozliczaj¹c po³¹czenie jednostek znajduj¹cych siê pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa, w celu ustalenia wartoœci aktywów i zobowi¹zañ w przejmowanej jednostce, Spó³ka korzysta z jednostkowego sprawozdania finansowego tej przejmowanej jednostki dostosowanego do MSSF. Rozliczaj¹c po³¹czenie jednostek pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa w ramach Grupy TAURON, Spó³ka korzysta ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego jako Ÿród³a wartoœci aktywów i zobowi¹zañ w przejmowanej spó³ce zale¿nej.

Ró¿nica pomiêdzy wartoœci¹ ksiêgow¹ aktywów netto rozpoznanych w wyniku po³¹czenia a wartoœci¹ udzia³ów rozpoznawanych dotychczas w ksiêgach spó³ki przejmuj¹cej lub przekazan¹ zap³at¹ zostaje rozpoznana w kapitale w³asnym spó³ki przejmuj¹cej.

Podmioty wniesione do Spó³ki w maju 2007 roku znajdowa³y siê pod kontrol¹ Skarbu Pañstwa, co oznacza, ¿e zarówno Spó³ka, jak i wnoszone podmioty by³y w momencie wniesienia pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa. Transakcja wniesienia spó³ek spe³nia wiêc w ocenie Spó³ki definicjê transakcji pod wspóln¹ kontrol¹, w zwi¹zku z czym jest ona wy³¹czona z zakresu MSSF 3 Po³¹czenia jednostek gospodarczych.

Istotne wartoœci oparte na profesjonalnym os¹dzie i szacunkach

W procesie stosowania polityki rachunkowoœci najwiêksze znaczenie, oprócz szacunków ksiêgowych, mia³ profesjonalny os¹d kierownictwa, który wp³ywa na wielkoœci wykazywane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. Za³o¿enia tych szacunków opieraj¹ siê na najlepszej wiedzy Zarz¹du odnoœnie bie¿¹cych i przysz³ych dzia³añ i zdarzeñ w poszczególnych obszarach. W okresie objêtym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym nie mia³y miejsca istotne zmiany wielkoœci szacunkowych oraz metodologii dokonywania szacunków, które mia³yby wp³yw na okres bie¿¹cy lub na okresy przysz³e, inne ni¿ opisane w dalszej czêœci niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Pozycje skonsolidowanego sprawozdania finansowego, z którymi zwi¹zane jest istotne ryzyko znacz¹cej korekty wartoœci bilansowych aktywów i zobowi¹zañ opisano w poszczególnych notach niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Istotne szacunki odnosz¹ siê do odpisów na rzeczowe aktywa trwa³e ujmowane w wyniku przeprowadzanych testów na utratê wartoœci, o czym szerzej w nocie 10 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Poza powy¿szym, Grupa dokonuje istotnych szacunków w zakresie ujmowanych zobowi¹zañ warunkowych, w szczególnoœci w zakresie spraw s¹dowych, w których spó³ki Grupy s¹ stron¹. Zobowi¹zania warunkowe zosta³y szerzej opisane w nocie 47 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

7. Opublikowane standardy, zmiany do standardów i interpretacje, które nie wesz³y jeszcze w ¿ycie

Grupa nie zdecydowa³a siê na wczeœniejsze zastosowanie ¿adnego standardu, zmiany do standardu lub interpretacji, która zosta³a opublikowana, lecz nie wesz³a dotychczas w ¿ycie. •

Standardy wydane przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci ("RMSR"), zmiany do standardów oraz interpretacja zatwierdzone przez Uniê Europejsk¹ ("UE"), które nie wesz³y jeszcze w ¿ycie

W ocenie Zarz¹du standard MSSF 16 Leasing bêdzie mia³ istotny wp³yw na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

MSSF 16 Leasing

Data wejœcia w ¿ycie w UE – okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê 1 stycznia 2019 lub po tej dacie.

Zgodnie z MSSF 16 Leasing leasingobiorca ujmuje prawo do u¿ytkowania sk³adnika aktywów oraz zobowi¹zanie z tytu³u leasingu. Prawo do u¿ytkowania sk³adnika aktywów jest traktowane podobnie jak inne aktywa niefinansowe i odpowiednio amortyzowane. Zobowi¹zania z tytu³u leasingu wycenia siê pocz¹tkowo w wartoœci bie¿¹cej op³at leasingowych p³atnych w okresie leasingu, zdyskontowanej o stopê zawart¹ w leasingu, je¿eli jej ustalenie jest mo¿liwe. Je¿eli nie mo¿na okreœliæ tej stopy, leasingobiorca stosuje krañcow¹ stopê procentow¹. Okreœlenie okresu leasingu zgodnie z MSSF 16 Leasing wymaga oceny, która nie by³a wczeœniej wymagana dla leasingu operacyjnego, gdy¿ nie powodowa³a zmiany sposobu ujêcia wydatków w sprawozdaniu finansowym. Zmienne p³atnoœci leasingowe powinny zostaæ uwzglêdnione przy ustalaniu op³at leasingowych w przypadku gdy ich zmiennoœæ zale¿y od indeksu lub stopy procentowej lub gdy w swojej istocie s¹ p³atnoœciami sta³ymi.

W odniesieniu do klasyfikacji leasingu u leasingodawców, przeprowadza siê j¹ tak samo jak zgodnie z MSR 17 Leasing – tj. jako leasing operacyjny lub finansowy. U leasingodawcy leasing jest klasyfikowany jako leasing finansowy, je¿eli nastêpuje przeniesienie zasadniczo ca³ego ryzyka i po¿ytków z tytu³u posiadania odnoœnych aktywów. W przeciwnym przypadku leasing jest klasyfikowany jako leasing operacyjny. W leasingu finansowym leasingodawca rozpoznaje przychody finansowe przez okres leasingu, w oparciu o sta³¹ okresow¹ stopê zwrotu na inwestycji netto. Leasingodawca ujmuje p³atnoœci leasingu operacyjnego w przychody liniowo lub w inny systematyczny sposób, jeœli lepiej odzwierciedla wzór otrzymywania korzyœci z wykorzystania odnoœnych aktywów.

Wp³yw na skonsolidowane sprawozdanie finansowe

Grupa zdecydowa³a siê na zastosowanie zmodyfikowanego podejœcia retrospektywnego wraz z zastosowaniem praktycznych rozwi¹zañ dopuszczonych do zastosowania przez MSSF 16 Leasing, tj. z ³¹cznym efektem pierwszego zastosowania standardu ujêtym na dzieñ 1 stycznia 2019 roku.

Na dzieñ 1 stycznia 2019 roku Grupa ujmie sk³adniki aktywów z tytu³u praw do u¿ytkowania w kwocie równej zobowi¹zaniu z tytu³u leasingu w wartoœci bie¿¹cej pozosta³ych op³at leasingowych, zdyskontowanych poprzez zastosowanie krañcowej stopy procentowej skorygowanej o kwoty wszelkich przedp³at lub naliczonych op³at leasingowych odnosz¹cych siê do tego leasingu, ujêtych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej bezpoœrednio sprzed dnia pierwszego zastosowania.

Grupa bêdzie stosowaæ podejœcie portfelowe do leasingów o podobnych cechach, dotycz¹cych jednolitych aktywów, wykorzystywanych w podobny sposób. Rozliczaj¹c umowy leasingu metod¹ portfelow¹ Grupa bêdzie stosowaæ szacunki i za³o¿enia odpowiadaj¹ce rozmiarowi i sk³adowi posiadanego portfela, w tym w postaci szacunku œredniego wa¿onego okresu trwania leasingu. Grupa bêdzie stosowaæ podejœcie portfelowe w szczególnoœci dla umów najmu, dzier¿awy i innych umów spe³niaj¹cych kryteria uznania za leasing dotycz¹cych pomieszczeñ i gruntów dla celów monta¿u infrastruktury cieplnej i elektroenergetycznej.

Przeprowadzona analiza wp³ywu MSSF 16 Leasing na stosowane zasady rachunkowoœci wykaza³a, i¿ dla Grupy istotna jest zmiana polegaj¹ca na koniecznoœci ujêcia w sprawozdaniu finansowym sk³adników aktywów z tytu³u praw do u¿ytkowania i zobowi¹zañ z tytu³u leasingu w przypadku umów leasingu obecnie klasyfikowanych jako leasing operacyjny. Analiza obejmowa³a w szczególnoœci sporz¹dzenie metodyki wyznaczania krañcowej stopy procentowej, identyfikacjê sk³adnika aktywów, weryfikacjê sprawowania kontroli nad jego u¿ytkowaniem oraz ustalenie okresu leasingu.

Grupa zakoñczy³a inwentaryzacjê wszystkich zawartych umów pod k¹tem identyfikacji tych, których dotyczy MSSF 16 Leasing oraz zidentyfikowa³a kluczowe obszary, w stosunku do których wp³yw MSSF 16 Leasing jest najistotniejszy, tj.: prawa wieczystego u¿ytkowania gruntów oraz umowy najmu i dzier¿awy pod zabudowê wêz³ów ciep³owniczych i pod stacje transformatorowe.

Grupa zdecydowa³a, ¿e aktywa z tytu³u prawa do u¿ytkowania prezentowane s¹ w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oddzielnie od innych aktywów. Grupa zdecydowa³a o przeklasyfikowaniu praw wieczystego u¿ytkowania gruntów, które znajduj¹ siê w zakresie MSSF 16 Leasing z pozosta³ych aktywów niematerialnych do praw do u¿ytkowania, których szacowana ³¹czna wartoœæ na dzieñ 1 stycznia 2019 roku wynosi 745 648 tysiêcy z³otych.

Szacowany wp³yw zastosowania MSSF 16 Leasing na dzieñ 1 stycznia 2019 roku

	Stan na 31 grudnia 2018	Przeklasyfikowanie z pozosta³ych aktywów niematerialnych do praw do u¿ytkowania aktywów	Ujêcie praw do u¿ytkowania aktywów oraz zobowi¹zañ z tytu³u leasingu	Stan na 1 stycznia 2019
AKTYWA
Aktywa trwa³e	32 541 865	–	616 737	33 158 602
Pozosta³e aktywa niematerialne	1 287 703	(745 648)	–	542 055
Prawa do u¿ytkowania aktywów	–	745 648	616 737	1 362 385
Aktywa obrotowe	4 555 612	–	12 282	4 567 894
Aktywa trwa³e zaklasyfikowane
jako przeznaczone do sprzeda¿y	13 712	–	12 282	25 994
SUMA AKTYWÓW	37 097 477	–	629 019	37 726 496
PASYWA
Kapita³ w³asny ogó³em	18 428 481	–	–	18 428 481
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	11 382 254	–	596 785	11 979 039
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	8 488 210	–	596 785	9 084 995
Zobowi¹zania krótkoterminowe	7 286 742	–	32 234	7 318 976
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	2 475 167	–	32 234	2 507 401
SUMA PASYWÓW	37 097 477	–	629 019	37 726 496

Szacowany podzia³ aktywów z tytu³u prawa do u¿ytkowania na dzieñ 1 stycznia 2019 roku

Aktywa z tytu³u prawa do u¿ytkowania	Stan na 1 stycznia 2019
Prawa wieczystego u¿ytkowania gruntu	1 080 494
Prawa do u¿ytkowania z tytu³u umów najmu, dzier¿awy, u¿ytkowania	269 450
Inne	12 441
Razem	1 362 385

Uzgodnienie kwot przysz³ych minimalnych op³at z tytu³u leasingu operacyjnego zgodnie z MSR 17 Leasing na dzieñ 31 grudnia 2018 roku z szacowanymi zobowi¹zaniami z tytu³u leasingu zgodnie z MSSF 16 Leasing na dzieñ 1 stycznia 2019 roku:

Uzgodnienie MSR 17 Leasing do MSSF 16 Leasing
Przysz³e minimalne op³aty z tytu³u umów leasingu operacyjnego zgodnie z MSR 17 Leasing
na dzieñ 31 grudnia 2018 roku	1 436 911
Dyskonto przy zastosowaniu krañcowej stopy procentowej	(807 892)
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu zgodnie z MSSF 16 Leasing na dzieñ 1 stycznia 2019 roku	629 019

Szacowany podzia³ zobowi¹zañ z tytu³u leasingu na dzieñ 1 stycznia 2019 roku wed³ug okresów sp³aty:

		Terminy sp³aty przypadaj¹ce w okresie (od dnia 1 stycznia 2019 roku):
		poni¿ej 5 lat	od 5 do 10 lat	od 10 do 20 lat	powy¿ej 20 lat
Wartoœæ na dzieñ 1 stycznia 2019	629 019	39 812	60 606	56 809	471 792

Spó³ka zastosowa³a nastêpuj¹ce praktyczne rozwi¹zania z dniem pierwszego zastosowania MSSF 16 Leasing, tj. na dzieñ 1 stycznia 2019 roku: ••

• standard MSSF 16 Leasing zastosowano tylko do umów, które nie s¹ zakoñczone na dzieñ jego pierwszego zastosowania, •
• przyjêto pojedyncz¹ stopê dyskontow¹ do portfela leasingów o podobnych cechach, •
• nie zastosowano wymogów MSSF 16 Leasing do umów leasingowych, których okres leasingu koñczy siê w ci¹gu 12 miesiêcy od dnia pierwszego zastosowania, •
• nie uwzglêdniono pocz¹tkowych kosztów bezpoœrednich w wycenie sk³adników aktywów z tytu³u prawa do u¿ytkowania, •
• wykorzystano wiedzê w zakresie obowi¹zuj¹cych umów leasingu, dotycz¹c¹ w szczególnoœci wykorzystania okreœlonej w umowie opcji przed³u¿enia leasingu lub opcji wypowiedzenia leasingu,
• w przypadku, gdy nie jest mo¿liwe wyodrêbnienie sk³adnika nieleasingowego dla klasy bazowego sk³adnika aktywów, jako pojedynczy element leasingowy ujêto zarówno elementy leasingowe, jak i elementy nieleasingowe,

•

• zdecydowano o stosowaniu wymogów MSSF 16 Leasing do leasingu aktywów niematerialnych, innych ni¿ wynikaj¹ce z umów licencyjnych objêtych zakresem MSR 38 Aktywa niematerialne, •
• zdecydowano o nie stosowaniu MSSF 16 Leasing w odniesieniu do leasingów, których bazowy sk³adnik aktywów ma wartoœæ nieprzekraczaj¹c¹ 20 tysiêcy z³otych i nie dotyczy prawa wieczystego u¿ytkowania gruntów.

Zaprezentowane powy¿ej dane, które Grupa ocenia jako zgodne we wszystkich istotnych aspektach z wymogami MSSF 16 Leasing zosta³y oszacowane. W zwi¹zku z powy¿szym istnieje mo¿liwoœæ, ¿e ostateczne kwoty zawarte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok 2019 bêd¹ siê ró¿niæ od danych zaprezentowanych w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

W ocenie Zarz¹du nastêpuj¹ce zmiany do standardów oraz interpretacja nie spowoduj¹ istotnego wp³ywu na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

Standard/Interpretacja	Data wejœcia w ¿ycie w UE (okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê dnia lub po tej dacie)
Zmiany do MSSF 9 Instrumenty finansowe	1 stycznia 2019
Zmiany do MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiêwziêciach	1 stycznia 2019
Interpretacja KIMSF 23 NiepewnoϾ co do traktowania podatku dochodowego	1 stycznia 2019
Zmiany do MSR 19 Œwiadczenia pracownicze	1 stycznia 2019
Zmiany do ró¿nych standardów Poprawki do MSSF (cykl 2015–2017):
MSR 12 Podatek dochodowy	1 stycznia 2019
MSR 23 Koszty finansowania zewnêtrznego	1 stycznia 2019
MSSF 3 Po³¹czenia jednostek •	1 stycznia 2019
MSSF 11 Wspólne ustalenia umowne	1 stycznia 2019

Standardy wydane przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci oraz zmiany do standardów, które nie zosta³y jeszcze zatwierdzone przez Uniê Europejsk¹ i nie wesz³y jeszcze w ¿ycie

W ocenie Zarz¹du nastêpuj¹ce standardy oraz zmiany do standardów nie spowoduj¹ istotnego wp³ywu na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

Standard	Data wejœcia w ¿ycie wed³ug standardu, niezatwierdzone przez UE (okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê dnia lub po tej dacie)
MSSF 14 Regulacyjne rozliczenia miêdzyokresowe	1 stycznia 2016*
MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe	1 stycznia 2021
Zmiany do MSSF 10 Skonsolidowane sprawozdania finansowe oraz MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiêwziêciach: Sprzeda¿ lub wniesienie aktywów pomiêdzy inwestorem a jego jednostk¹ stowarzyszon¹ lub wspólnym przedsiêwziêciem oraz póŸniejsze zmiany	data wejœcia w ¿ycie zmian zosta³a odroczona
Zmiany do MSR 1 Prezentacja sprawozdañ finansowych oraz MSR 8 Zasady (polityka) rachunkowoœci, zmiany wartoœci szacunkowych i korygowanie b³êdów: Definicja istotnych pominiêæ lub zniekszta³ceñ pozycji	1 stycznia 2020
Zmiany do MSSF 3 Po³¹czenia jednostek	1 stycznia 2020
Zmiany do Odniesieñ do Za³o¿eñ Koncepcyjnych zawartych w MSSF	1 stycznia 2020

* Komisja Europejska postanowi³a nie rozpoczynaæ procesu zatwierdzania tego tymczasowego standardu do stosowania na terenie UE do czasu wydania ostatecznej wersji MSSF 14 Regulacyjne rozliczenia miêdzyokresowe.

8. Zmiany stosowanych zasad rachunkowoœci

Zasady (polityka) rachunkowoœci zastosowane do sporz¹dzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego s¹ spójne z tymi, które zastosowano przy sporz¹dzaniu rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku, z wyj¹tkiem zastosowania nowych standardów, zmian do standardów i interpretacji wymienionych poni¿ej oraz zmian zasad rachunkowoœci stosowanych przez Grupê, co zosta³o opisane poni¿ej.

8.1. Zastosowanie nowych standardów, zmian do standardów oraz interpretacji

W ocenie Zarz¹du nastêpuj¹ce nowe standardy oraz zmiany do standardów maj¹ istotny wp³yw na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

MSSF 9 Instrumenty finansowe

Data wejœcia w ¿ycie w UE – okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê 1 stycznia 2018 lub po tej dacie. •

G³ówne zmiany wprowadzane przez MSSF 9 Instrumenty finansowe:

Zmiana zasad klasyfikacji i wyceny aktywów finansowych –

W miejsce dotychczasowych czterech kategorii aktywów finansowych wskazywanych przez MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena, MSSF 9 Instrumenty finansowe definiuje trzy kategorie aktywów finansowych: –

• aktywa finansowe wyceniane wed³ug zamortyzowanego kosztu, –
• aktywa finansowe wyceniane do wartoœci godziwej przez inne ca³kowite dochody,
• aktywa finansowe wyceniane do wartoœci godziwej przez wynik finansowy. ––

Aktywa finansowe zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe klasyfikowane s¹ na moment pocz¹tkowego ujêcia w oparciu o: •

• charakterystykê przep³ywów pieniê¿nych (test SPPI; ang. Solely Payments of Principal and Interest),
• model biznesowy, w oparciu o który dane aktywo finansowe jest zarz¹dzane.

Wprowadzenie nowego modelu utraty wartoœci opartego o oczekiwane straty kredytowe

W miejsce dotychczasowych zasad rozpoznawania strat kredytowych w oparciu o stratê poniesion¹, MSSF 9 Instrumenty finansowe wprowadza koncepcjê straty oczekiwanej skutkuj¹cej rozpoznaniem odpisu z tytu³u utraty wartoœci aktywów ju¿ od momentu ich pocz¹tkowego ujêcia. Wymogi w zakresie utraty wartoœci aktywów finansowych odnosz¹ siê do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie oraz wycenianych do wartoœci godziwej przez inne ca³kowite dochody.

Wp³yw na skonsolidowane sprawozdanie finansowe na dzieñ 1 stycznia 2018 roku

Grupa zdecydowa³a siê na zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe ze skutkiem od 1 stycznia 2018 roku. Zgodnie z dopuszczon¹ przez standard mo¿liwoœci¹, Grupa zrezygnowa³a z przekszta³cenia danych porównywalnych. Dane na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zosta³y sporz¹dzone w oparciu o MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena.

Wp³yw na zyski zatrzymane zastosowania MSSF 9 Instrumenty finansowe na dzieñ 1 stycznia 2018 roku:

	MSR 39			MSSF 9		Wp³yw zmiany
Kategorie i klasy instrumentów finansowych zgodnie z MSR 39	Wycena wg Wycena zamortyzowa w wartoœci nego kosztu/ godziwej kosztu historycznego		Wycena wg	WartoϾ godziwa rozliczana przez:		Zwiêkszenie/ (zmniejszenie)
		zamortyzowa nego kosztu	Wynik finansowy	Pozosta³e ca³kowite dochody
1 Aktywa finansowe wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy
– przeznaczone do obrotu	–	154 574	–	154 574	–	–
Instrumenty pochodne	–	53 216	–	53 216	–	–
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	–	101 358	–	101 358	–	–
2 Aktywa finansowe dostêpne do sprzeda¿y	141 698	2 719	–	118 386	–	(26 031)
Udzia³y i akcje (d³ugoterminowe)	141 656	–	–	115 625	–	(26 031)
Udzia³y i akcje (krótkoterminowe)	42	–	–	42	–	–
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	–	2 719	–	2 719	–	–
3 Po¿yczki i nale¿noœci	2 734 059	–	2 427 299	177 275	–	(129 485)
Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	–	2 001 342	–	–	(31 471)
WartoϾ brutto	2 226 180	–	2 226 180	–	–	–
Odpis aktualizuj¹cy	(193 367)	–	(224 838)	–	–	(31 471)
Lokaty i depozyty	39 756	–	39 756	–	–	–
Po¿yczki udzielone	580 979	–	332 005	150 960	–	(98 014)
WartoϾ brutto	580 979	–	340 212	150 960	–	(89 807)
Odpis aktualizuj¹cy	–	–	(8 207)	–	–	(8 207)
Inne nale¿noœci finansowe	80 511	–	54 196	26 315	–	–
4 Instrumenty pochodne zabezpieczaj¹ce	–	28 482	–	28 482*	–	–
5 Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	–	909 249	–	909 249	–	–
Razem wp³yw zastosowania MSSF 9 na aktywa finansowe (155 516)
1 Zobowi¹zania finansowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu	470 239	–	437 184	–	–	33 055
Kredyt udzielony przez Europejski Bank Inwestycyjny	470 239	–	437 184	–	–	33 055
Razem wp³yw zastosowania MSSF 9 na zobowi¹zania finansowe						33 055
Wp³yw na zyski zatrzymane						(122 461)
Podatek odroczony						22 025
Wp³yw na zyski zatrzymane po uwzglêdnieniu podatku odroczonego						(100 436)

* Grupa nadal stosuje zasady rachunkowoœci zabezpieczeñ zgodnie z MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena.

Zmiana zasad klasyfikacji i wyceny aktywów finansowych

•

Uznaj¹c, ¿e nie jest mo¿liwe bezpoœrednie prze³o¿enie kategorii aktywów finansowych okreœlonych w MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena na kategorie zdefiniowane w MSSF 9 Instrumenty finansowe Grupa sporz¹dzi³a metodykê klasyfikacji aktywów finansowych, w ramach której stworzone zosta³y zasady przeprowadzania testu SPPI oraz zasady przeprowadzania testu modelu biznesowego. Na ich podstawie Grupa przeprowadzi³a testy modelu biznesowego oraz testy SPPI dla wszystkich istotnych na dzieñ 1 stycznia 2018 roku pozycji aktywów finansowych.

Przeprowadzona analiza wykaza³a, ¿e znaczna czêœæ aktywów finansowych przedstawionych w tabeli powy¿ej charakteryzuje siê przep³ywami pieniê¿nymi odpowiadaj¹cymi wy³¹cznie sp³acie kapita³u i odsetek oraz utrzymywane s¹ w ramach modelu biznesowego opartego wy³¹cznie o pozyskiwanie przep³ywów pieniê¿nych, co przek³ada siê na ich klasyfikacjê jako aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie.

Po¿yczka podporz¹dkowana, jak i po¿yczki na sp³atê zad³u¿enia udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. wyceniane w zamortyzowanym koszcie zgodnie z MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena, których wartoœæ bilansowa na dzieñ 1 stycznia 2018 roku wynosi³a 240 767 tysiêcy z³otych, zaklasyfikowane zosta³y do aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy w kwocie 150 960 tysiêcy z³otych, ze wzglêdu na to, ¿e ich przep³ywy pieniê¿ne nie odpowiadaj¹ wy³¹cznie sp³acie kapita³u i odsetek. Zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w tym zakresie, zmniejszy³o zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 89 807 tysiêcy z³otych.

MSSF 9 Instrumenty finansowe wskazuje na koniecznoœæ wyceny do wartoœci godziwej udzia³ów kapita³owych w innych jednostkach, tak¿e w odniesieniu do tych udzia³ów i akcji, które ze wzglêdu na ograniczon¹ dostêpnoœæ danych, dotychczas wyceniane by³y w cenie nabycia pomniejszonej o ewentualne odpisy z tytu³u utraty wartoœci. W zwi¹zku z tym, Grupa dokona³a szacunku wartoœci godziwej ww. instrumentów metod¹ skorygowanych aktywów netto, bior¹c pod uwagê posiadany udzia³ w aktywach netto, koryguj¹c wartoœæ o istotne czynniki wp³ywaj¹ce na wycenê, takie jak dyskonto z tytu³u braku kontroli oraz dyskonto z tytu³u ograniczonej p³ynnoœci powy¿szych instrumentów. Zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w zakresie wyceny udzia³ów kapita³owych zmniejszy³o zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 26 031 tysiêcy z³otych. Powy¿sze instrumenty kapita³owe s¹ zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe wyceniane do wartoœci godziwej przez wynik finansowy.

Na podstawie przeprowadzonej analizy zabezpieczenia przekazane, których wartoœæ na dzieñ 1 stycznia 2018 roku wynios³a 26 315 tysiêcy z³otych, zosta³y zaklasyfikowane do innych nale¿noœci finansowych wycenianych w wartoœciach godziwych przez wynik finansowy ze wzglêdu na to, ¿e taka klasyfikacja najbardziej odzwierciedla charakter tych aktywów finansowych. Pozosta³a czêœæ innych nale¿noœci finansowych zosta³a zaklasyfikowana jako wyceniane w zamortyzowanym koszcie. •

Wprowadzenie nowego modelu utraty wartoœci opartego o oczekiwane straty kredytowe

Grupa zidentyfikowa³a poni¿sze kategorie aktywów finansowych, w ramach których dokona³a weryfikacji wp³ywu kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe na skonsolidowane sprawozdanie finansowe: ––

• nale¿noœci od odbiorców oraz
• po¿yczki udzielone.

W odniesieniu do nale¿noœci od odbiorców Grupa wydzieli³a portfel kontrahentów strategicznych, co do których oczekuje siê, ¿e historyczne dane w zakresie sp³acalnoœci (brak istotnych przeterminowañ) nie stanowi¹ pe³nej informacji w zakresie oczekiwanych strat kredytowych, na jakie nara¿ona mo¿e zostaæ Grupa. Ryzyko niewyp³acalnoœci kontrahentów strategicznych zosta³o ocenione w oparciu o ratingi nadane kontrahentom z wykorzystaniem wewnêtrznego modelu scoringowego, odpowiednio przekszta³cone na prawdopodobieñstwo niewykonania zobowi¹zania. Oczekiwana strata kredytowa, zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe, kalkulowana jest przy uwzglêdnieniu szacunków w zakresie potencjalnych odzysków z tytu³u wniesionych zabezpieczeñ. W przypadku nale¿noœci od pozosta³ych kontrahentów oczekuje siê, ¿e dane w zakresie historycznej sp³acalnoœci mog¹ odzwierciedlaæ ryzyko kredytowe, jakie ponoszone bêdzie w okresach przysz³ych. Oczekiwane straty kredytowe dla tej grupy kontrahentów oszacowane zosta³y z wykorzystaniem macierzy wiekowania nale¿noœci oraz przypisanych do poszczególnych przedzia³ów i grup (miêdzy innymi nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej, nale¿noœci od kontrahentów w upad³oœci) wskaŸników procentowych pozwalaj¹cych na oszacowanie wartoœci nale¿noœci od odbiorców, co do których oczekuje siê, ¿e nie zostan¹ sp³acone.

£¹czna wartoœæ odpisów na oczekiwane straty kredytowe z tytu³u nale¿noœci od odbiorców, w zwi¹zku z zastosowaniem MSSF 9 Instrumenty finansowe wzros³a w stosunku do wartoœci odpisu oszacowanego na dotychczasowych zasadach, co w konsekwencji wp³ynê³o na zmniejszenie zysków zatrzymanych na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 31 471 tysiêcy z³otych.

W odniesieniu do udzielonych po¿yczek, Grupa szacuje ryzyko niewyp³acalnoœci po¿yczkobiorców w oparciu o ratingi nadane kontrahentom z wykorzystaniem wewnêtrznego modelu scoringowego, odpowiednio przekszta³cone na prawdopodobieñstwo niewykonania zobowi¹zania. Oczekiwana strata kredytowa, zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe, kalkulowana jest przy uwzglêdnieniu wartoœci pieni¹dza w czasie.

Zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w zakresie ujêcia oczekiwanych strat kredytowych z tytu³u udzielonych po¿yczek wycenianych w zamortyzowanym koszcie zmniejszy³o zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 8 207 tysiêcy z³otych. •

Zmiana zasad wyceny zobowi¹zañ w przypadku modyfikacji przep³ywów wynikaj¹cych z umowy

MSSF 9 Instrumenty finansowe wprowadza równie¿ zmianê w zakresie zasad wyceny zobowi¹zañ, w przypadku których nastêpuje modyfikacja przep³ywów pieniê¿nych wynikaj¹cych z umowy. Grupa TAURON posiada zobowi¹zania z tytu³u kredytów udzielonych przez Europejski Bank Inwestycyjny, w przypadku których nastêpuje taka modyfikacja w formie zmiany stopy oprocentowania w ustalonym terminie. Wdro¿enie MSSF 9 Instrumenty finansowe w tym zakresie zwiêkszy³o zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 33 055 tysiêcy z³otych. •

Rachunkowoœæ zabezpieczeñ

Na dzieñ 1 stycznia 2018 roku Grupa posiada³a instrumenty zabezpieczaj¹ce zmiennoœæ przep³ywów pieniê¿nych zwi¹zanych z wyemitowanymi obligacjami z tytu³u ryzyka stopy procentowej. Wspomniane instrumenty IRS objête s¹ rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ.

Analiza ryzyk i korzyœci zwi¹zanych z przyjêciem rozwi¹zañ dotycz¹cych rachunkowoœci zabezpieczeñ wprowadzanych przez MSSF 9 Instrumenty finansowe w kontekœcie charakterystyki portfela instrumentów finansowych w Grupie wskaza³a na zasadnoœæ dalszego stosowania zasad okreœlonych w MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena. Nie oczekuje siê, aby zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w czêœci dotycz¹cej rachunkowoœci zabezpieczeñ wp³ynê³o istotnie na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy w odniesieniu do zawartych transakcji. Spó³ka na bie¿¹co monitoruje trwaj¹ce prace prowadzone przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci w zakresie przepisów MSSF 9 Instrumenty finansowe odnosz¹cych siê do obszaru rachunkowoœci zabezpieczeñ, w tym w odniesieniu do daty obligatoryjnego ich zastosowania. •

Wycena zobowi¹zañ z tytu³u udzielonych gwarancji finansowych

Grupa przeprowadzi³a analizê wp³ywu MSSF 9 Instrumenty finansowe na wycenê zobowi¹zañ z tytu³u udzielonych gwarancji finansowych. W wyniku przeprowadzonej analizy nie zidentyfikowano istotnego wp³ywu MSSF 9 Instrumenty finansowe na wycenê zobowi¹zañ w kwocie odpisu na oczekiwane straty kredytowe.

MSSF 15 Przychody z umów z klientami

Wyjaœnienia do MSSF 15 Przychody z umów z klientami

Data wejœcia w ¿ycie w UE – okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê 1 stycznia 2018 lub po tej dacie.

Standard ten okreœla, w jaki sposób i kiedy ujmuje siê przychody, jak i wymaga dostarczenia bardziej szczegó³owych ujawnieñ. Standard zastêpuje MSR 18 Przychody, MSR 11 Umowy o us³ugê budowlan¹, KIMSF 18 Przekazanie aktywów przez klientów oraz wiele interpretacji zwi¹zanych z ujmowaniem przychodów. •

Najistotniejsze zasady jakie wprowadza MSSF 15 Przychody z umów z klientami obejmuj¹:

• wprowadzanie piêciostopniowego modelu ujmowania przychodów obejmuj¹cego kolejno: identyfikacjê umowy z klientem, identyfikacjê poszczególnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczenia, okreœlenie ceny transakcyjnej, alokacjê ceny transakcyjnej do poszczególnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczeñ oraz ujêcie przychodu w momencie realizacji zobowi¹zania wynikaj¹cego z umowy; •
• rozpoznawanie przychodów w momencie spe³nienia (lub w trakcie spe³niania) ci¹¿¹cego na jednostce zobowi¹zania do przekazania sk³adnika aktywów. Sk³adnik aktywów jest przekazany, gdy nast¹pi³ transfer kontroli nad nim; •
• okreœlenie ceny transakcji na poziomie kwoty wynagrodzenia, do którego jednostka zgodnie ze swoimi oczekiwaniami bêdzie uprawniona w zamian za przekazane sk³adniki aktywów lub us³ug, z wy³¹czeniem kwot pobranych w imieniu osób trzecich.

MSSF 15 Przychody z umów z klientami wymaga ujawniania w sprawozdaniach finansowych znacznie wiêkszej iloœci informacji o sprzeda¿y i przychodach, co ma na celu pomóc u¿ytkownikom sprawozdañ w zrozumieniu natury, okresu rozpoznania, kwoty oraz ryzyk i niepewnoœci zwi¹zanych z przychodami i przep³ywami wynikaj¹cymi z umów z klientami. Jednostka zobowi¹zana jest w szczególnoœci do ujawnienia iloœciowej i jakoœciowej informacji dotycz¹cej: umów z klientami, kluczowych przyjêtych przez jednostkê za³o¿eñ i szacunków oraz skapitalizowanych kosztów pozyskania i spe³nienia umów.

Wp³yw na skonsolidowane sprawozdanie finansowe na dzieñ 1 stycznia 2018 roku

Grupa zdecydowa³a siê na zastosowanie zmodyfikowanego podejœcia retrospektywnego MSSF 15 Przychody z umów z klientami, tj. z ³¹cznym efektem pierwszego zastosowania standardu ujêtym w dniu jego pierwszego zastosowania. Zgodnie z dopuszczon¹ przez standard mo¿liwoœci¹, Grupa zrezygnowa³a z przekszta³cenia danych porównywalnych. Dane na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zosta³y sporz¹dzone w oparciu o MSR 18 Przychody, MSR 11 Umowy o us³ugê budowlan¹, KIMSF 18 Przekazanie aktywów przez klientów oraz interpretacje zwi¹zane z ujmowaniem przychodów przed wejœciem w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami.

Przeprowadzona zosta³a analiza umów z klientami w piêciu krokach, które s¹ niezbêdne z punktu widzenia prawid³owego ustalenia przychodów zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami – od identyfikacji umowy (lub ich grup), przez wskazanie pojedynczych zobowi¹zañ i ustalenie cen, przyporz¹dkowanie ich do poszczególnych zobowi¹zañ i rozpoznanie przychodu.

Wp³yw na zyski zatrzymane zastosowania MSSF 15 Przychody z umów z klientami na dzieñ 1 stycznia 2018 roku:

Wp³yw na zyski zatrzymane
Segment Dystrybucja
Odpisanie rozliczeñ miêdzyokresowych przychodów z tytu³u przy³¹czy	195 666
	195 666
Segment Sprzeda¿
Ujêcie aktywów z tytu³u kosztów pozyskania umowy	18 929
Ujêcie aktywów z tytu³u wynagrodzenia zmiennego i rabatów	7 426
	26 355
Razem wp³yw zastosowania MSSF 15	222 021
Podatek odroczony	(42 184)
Wp³yw na zyski zatrzymane po uwzglêdnieniu podatku odroczonego	179 837

W segmencie Dystrybucja Grupa dokona³a analizy w œwietle zapisów MSSF 15 Przychody z umów z klientami umów bêd¹cych podstaw¹ ujêcia przychodów z przy³¹czenia nowych odbiorców oraz umów o dostarczanie us³ug dystrybucyjnych i kompleksowych, w kontekœcie wymaganej przez standard identyfikacji odrêbnoœci powy¿szych us³ug. Na podstawie przeprowadzonych prac Grupa uzna³a, i¿ zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami umowy o dostarczenie us³ug dystrybucyjnych i kompleksowych oraz umowy o przy³¹czenie odbiorców nie stanowi¹ jednego zobowi¹zania i nie powinny byæ ujmowane ³¹cznie. Skutkiem powy¿szego, Grupa ujmuje przychody z umów o przy³¹czenie odbiorców jednorazowo w momencie przekazania przyrzeczonej us³ugi tj. przy³¹czenia odbiorcy do sieci. Powy¿sze ujêcie jest zgodne z dotychczasow¹ polityk¹ rachunkowoœci Grupy i nie wp³ynie na zmianê jej wyników.

Jednoczeœnie w zakresie ujêcia przychodów z tytu³u op³at przy³¹czeniowych dla zadañ zakoñczonych przed 1 lipca 2009 roku, Grupa oceni³a, i¿ zastosowanie podejœcia retrospektywnego skutkuje przeniesieniem na dzieñ 1 stycznia 2018 roku salda rozliczeñ miêdzyokresowych przychodów w kwocie 195 666 tysiêcy z³otych do pozycji kapita³ów w³asnych Grupy oraz konsekwentnie brakiem rozpoznania przychodów z tytu³u ujêcia powy¿szych rozliczeñ miêdzyokresowych w wyniku Grupy w kolejnych latach obrotowych.

W ramach przeprowadzonych prac zwi¹zanych z wdro¿eniem MSSF 15 Przychody z umów z klientami Grupa dokona³a tak¿e analizy nastêpuj¹cych, najistotniejszych zdaniem Grupy, zagadnieñ maj¹cych wp³yw na wyniki oraz poziom przychodów i kosztów Grupy w segmencie Sprzeda¿: •

Koszty pozyskania klienta – koszty zwi¹zane z doprowadzaniem do zawarcia nowych umów z klientami ponoszone przez spó³ki segmentu Sprzeda¿ wobec kontrahentów zewnêtrznych i innych spó³ek Grupy.

Grupa przeanalizowa³a mo¿liwoœæ ujêcia powy¿szych kosztów jako kosztów pozyskania umowy zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami i ich kapitalizacji przez okres trwania kontraktu. W przypadku kosztów prowizji, których zap³ata uzale¿niona jest od ka¿dego zawartego kontraktu, a które do dnia 31 grudnia 2017 roku odnoszone by³y w wynik okresu jednorazowo, spe³nione s¹ warunki uznania ich jako kosztów pozyskania umowy, a tym samym mo¿liwa jest ich kapitalizacja pocz¹wszy od dnia 1 stycznia 2018 roku. Zastosowanie MSSF 15 Przychody z umów z klientami w zakresie kosztów pozyskania klienta zwiêkszy³o zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 18 929 tysiêcy z³otych.

•

Wynagrodzenie zmienne, rabaty – za podpisanie umowy lub skorzystanie z dodatkowej oferty klientowi przys³uguje rabat w postaci otrzymywanych œrodków pieniê¿nych.

Grupa uzna³a, i¿ rabaty udzielane odbiorcom w ramach prowadzonych programów klienckich, stanowi¹ element, który nale¿y uwzglêdniæ przy okreœlaniu ceny transakcyjnej i który powinien stanowiæ pomniejszenie przychodu ze sprzeda¿y produktu lub us³ugi. Zdaniem Grupy udzielane przez spó³ki segmentu Sprzeda¿ rabaty nie stanowi¹ odrêbnego zobowi¹zania do wykonania œwiadczenia. W efekcie udzielony klientowi rabat podlega rozliczeniu w czasie, tj. ujêciu jako pomniejszenie przychodu nie jednorazowo, tylko przez ustalony przez Grupê œredni pozosta³y okres trwania umowy, której przyznany rabat dotyczy. Zastosowanie MSSF 15 Przychody z umów z klientami w zakresie wynagrodzeñ zmiennych zwiêkszy³o zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 7 426 tysiêcy z³otych.

Pozosta³e zagadnienia przeanalizowane przez Grupê pod k¹tem MSSF 15 Przychody z umów z klientami, które nie wp³ywaj¹ na kapita³y w³asne Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku: •

• Umowy wieloelementowe umowy, w ramach których oferowana jest klientowi ³¹czna sprzeda¿ produktów Grupy na warunkach korzystniejszych ni¿ w przypadku zawarcia umów sprzeda¿y tych produktów oddzielnie – dotyczy to g³ównie ³¹cznej sprzeda¿y paliwa gazowego i energii elektrycznej. Grupa uzna³a, ¿e ceny zawarte w umowie z klientami mog¹ byæ stosowane bezpoœrednio do ujmowania przychodów odrêbnie dla dostaw energii elektrycznej i dostaw gazu i nie jest wymagana ¿adna dalsza realokacja przyznanego rabatu. •
• Umowy sprzeda¿y produktów i us³ug Grupy po³¹czone z us³ugami serwisowymi Grupa posiada z odbiorc¹ umowê na sprzeda¿ produktów/us³ug wraz z dodatkow¹ us³ug¹ (np. œwiadczenie us³ug elektryka), natomiast z partnerem biznesowym (ubezpieczycielem) posiada umowê ubezpieczenia maj¹tkowego, na podstawie której ubezpieczyciel œwiadczy wy¿ej wspomnian¹ us³ugê dodatkow¹ bezpoœrednio odbiorcy. Odbiorca ma skalkulowan¹ op³atê za us³ugê dodatkow¹ w op³acie handlowej. Grupa stoi na stanowisku, i¿ w ramach powy¿szych umów pe³ni rolê poœrednika. W konsekwencji Grupa pod regulacjami MSSF 15 Przychody z umów z klientami ujmuje przychody z tytu³u powy¿szych us³ug w kwocie wynagrodzenia netto, które zachowa po zap³aceniu stronie trzeciej wynagrodzenia w zamian za us³ugi dostarczane przez tê stronê. •
• Umowy sprzeda¿y energii cieplnej w segmencie Wytwarzanie zdaniem Grupy klient, z którym podpisana zosta³a umowa, nie mo¿e odnosiæ korzyœci z poszczególnych, wymienionych w umowie elementów podlegaj¹cych op³atom. Oznacza to, i¿ poszczególne elementy umowy nie spe³niaj¹ kryterium odrêbnoœci dla traktowania ich, jako odrêbnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczenia. Z tego wzglêdu ka¿da umowa zawarta z klientem obejmuje jedno zobowi¹zanie do wykonania œwiadczenia w postaci œwiadczenia kompleksowej us³ugi dostawy ciep³a. •
• Op³aty przejœciowe pobierane przez Grupê od odbiorcy koñcowego energii elektrycznej, a nastêpnie przekazywane do Operatora Systemu Przesy³owego zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami nie powinny byæ traktowane jako przychody. Grupa po wejœciu w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami ujmuje powy¿sze op³aty w kwocie wynagrodzenia netto.

Maj¹c na uwadze fakt, ¿e Grupa zdecydowa³a siê na zastosowanie zmodyfikowanego podejœcia retrospektywnego z ³¹cznym efektem pierwszego zastosowania MSSF 15 Przychody z umów z klientami ujêtym w dniu 1 stycznia 2018 roku poni¿ej zosta³o zaprezentowane porównanie skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej na dzieñ 31 grudnia 2018 roku ze sprawozdaniem z sytuacji finansowej na ten sam dzieñ bilansowy sporz¹dzonym zgodnie z zasadami obowi¹zuj¹cymi przed wejœciem w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami, tj. zgodnie z MSR 18 Przychody, MSR 11 Umowy o us³ugê budowlan¹, KIMSF 18 Przekazanie aktywów przez klientów oraz innymi interpretacjami zwi¹zanymi z ujmowaniem przychodów.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	Stan na 31 grudnia 2018	Przekszta³cenie do zasad obowi¹zuj¹cych przed wejœciem w ¿ycie MSSF 15	Stan na 31 grudnia 2018 (dane przekszta³cone)
AKTYWA
Aktywa trwa³e	32 541 865	(16 544)	32 525 321
Pozosta³e aktywa niefinansowe	282 228	(19 985)	262 243
Aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego	30 105	3 441	33 546
Aktywa obrotowe	4 555 612	(14 047)	4 541 565
Nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego	14 497	3 734	18 231
Pozosta³e aktywa niefinansowe	110 068	(17 781)	92 287
SUMA AKTYWÓW	37 097 477	(30 591)	37 066 886
PASYWA
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	18 295 824	(163 942)	18 131 882
Zyski zatrzymane/(Niepokryte straty)	1 004 253	(163 942)	840 311
Udzia³y niekontroluj¹ce	132 657	(365)	132 292
Kapita³ w³asny ogó³em	18 428 481	(164 307)	18 264 174
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	11 382 254	116 037	11 498 291
Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe	440 309	148 955	589 264
Zobowi¹zania z tytu³u odroczonego podatku dochodowego	823 754	(32 918)	790 836
Zobowi¹zania krótkoterminowe	7 286 742	17 679	7 304 421
Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe	200 097	17 679	217 776
Zobowi¹zania razem	18 668 996	133 716	18 802 712
SUMA PASYWÓW	37 097 477	(30 591)	37 066 886

Poni¿sza tabela prezentuje porównanie skonsolidowanego sprawozdania z ca³kowitych dochodów za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku ze sprawozdaniem z ca³kowitych dochodów za ten sam okres sporz¹dzonym zgodnie z zasadami obowi¹zuj¹cymi przed wejœciem w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Przekszta³cenie do zasad obowi¹zuj¹cych przed wejœciem w ¿ycie MSSF 15	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 (dane przekszta³cone)
Przychody ze sprzeda¿y	18 121 748	798 681	18 920 429
Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug	(16 437 147)	(757 243)	(17 194 390)
Zysk brutto ze sprzeda¿y	1 684 601	41 438	1 726 039
Koszty sprzeda¿y	(477 794)	(23 817)	(501 611)
Zysk operacyjny	790 729	17 621	808 350
Zysk przed opodatkowaniem	504 647	17 621	522 268
Podatek dochodowy	(297 602)	(2 090)	(299 692)
Zysk netto	207 045	15 531	222 576
Pozosta³e ca³kowite dochody netto	(24 522)	–	(24 522)
£¹czne ca³kowite dochody	182 523	15 531	198 054
Zysk netto przypadaj¹cy:
Akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	204 880	15 484	220 364
Udzia³om niekontroluj¹cym	2 165	47	2 212
Ca³kowity dochód przypadaj¹cy:
Akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	180 398	15 484	195 882
Udzia³om niekontroluj¹cym	2 125	47	2 172
Zysk na jedn¹ akcjê podstawowy i rozwodniony (w z³otych)	0,12	–	0,12

W ocenie Zarz¹du wprowadzenie nastêpuj¹cych zmian do standardów oraz interpretacji nie mia³o istotnego wp³ywu na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

Standard/Interpretacja	Data wejœcia w ¿ycie w UE (okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê dnia lub po tej dacie)
Zmiany do MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe	1 stycznia 2018
Zmiany do MSSF 2 P³atnoœci na bazie akcji: Klasyfikacja oraz wycena p³atnoœci na bazie akcji	1 stycznia 2018
Zmiany do MSR 40 Nieruchomoœci inwestycyjne – Przeniesienia nieruchomoœci inwestycyjnych	1 stycznia 2018
Interpretacja KIMSF 22 Transakcje w walucie obcej oraz wynagrodzenie wyp³acane lub otrzymywane z góry	1 stycznia 2018
Zmiany do ró¿nych standardów Poprawki do MSSF (cykl 2014–2016):
MSSF 1 Zastosowanie Miêdzynarodowych Standardów Sprawozdawczoœci Finansowej po raz pierwszy	1 stycznia 2018
MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiêwziêciach	1 stycznia 2018

8.2. Pozosta³e zmiany zasad rachunkowoœci i zasad prezentacji stosowanych przez Grupê

Zmiana metody wyceny rozchodu œwiadectw pochodzenia energii i uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ

Grupa przeprowadzi³a analizê dopuszczalnych prawnie i stosowanych w otoczeniu konkurencyjnym metod rozchodu œwiadectw pochodzenia energii i uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ. W ocenie Grupy wycena rozchodu œwiadectw pochodzenia energii i uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ metod¹ "pierwsze przysz³o pierwsze wysz³o" (FIFO) pozwala na wycenê stanu zapasów i aktywów niematerialnych Grupy wed³ug najbardziej aktualnych cen, co mo¿e byæ istotne w sytuacji zmiennoœci cen rynkowych ww. pozycji aktywów. Ponadto analiza wykaza³a, i¿ metoda FIFO jest metod¹ najczêœciej stosowan¹ w bran¿y energetycznej do wyceny rozchodu œwiadectw pochodzenia energii i uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ. Bior¹c pod uwagê powy¿sze kwestie Grupa zdecydowa³a o zmianie metody rozchodu œwiadectw pochodzenia energii i uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2018 roku. Po dokonanej zmianie wycena rozchodu œwiadectw pochodzenia energii i uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ dokonywana jest metod¹ FIFO. Poprzednio wycena rozchodu dokonywana by³a metod¹ œredniej wa¿onej. •

Zmiana nie wp³ynê³a na wynik finansowy Grupy.

•

Zmiana prezentacji udzia³u w wynikach wspólnych przedsiêwziêæ wycenianych metod¹ praw w³asnoœci w skonsolidowanych sprawozdaniach z ca³kowitych dochodów

Inwestycje we wspólne przedsiêwziêcia dotycz¹ spó³ek Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. oraz TAMEH HOLDING Sp. z o.o. Powy¿sze spó³ki dzia³aj¹ w bran¿y energetycznej, a ich dzia³alnoœæ i wyniki s¹ powi¹zane z dzia³alnoœci¹ operacyjn¹ segmentu Wytwarzanie. W ocenie Grupy ujêcie udzia³u w wynikach wspólnych przedsiêwziêæ na poziomie wyniku operacyjnego Grupy w sposób bardziej w³aœciwy odzwierciedla charakter dzia³alnoœci wspólnych przedsiêwziêæ oraz dzia³ania Grupy w zakresie wspó³zarz¹dzania dzia³alnoœci¹ i bie¿¹cego monitorowania wyników wspólnych przedsiêwziêæ. Bior¹c pod uwagê powy¿sze Grupa zdecydowa³a o zmianie sposobu prezentacji udzia³u w wynikach wspólnych przedsiêwziêæ ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2018 roku. Po dokonanej zmianie udzia³ w zyskach (stratach) wspólnych przedsiêwziêæ prezentowany jest w wyniku z dzia³alnoœci operacyjnej Grupy. Poprzednio udzia³ w zyskach (stratach) wspólnych przedsiêwziêæ nie by³ ujmowany na poziomie wyniku operacyjnego Grupy, lecz na poziomie wyniku brutto Grupy. •

Zmiana nie wp³ynê³a na wynik finansowy Grupy.

Zmiana prezentacji w zakresie pochodnych instrumentów finansowych

Od dnia 1 stycznia 2018 roku Grupa prezentuje skutki wyceny, tj. aktywo lub zobowi¹zanie z tytu³u dodatniej lub ujemnej wyceny na transakcjach terminowych – pochodnych instrumentach finansowych w szyku rozwartym, wykazuj¹c wynik na pojedynczym kontrakcie. Poprzednio Grupa stosowa³a podejœcie uproszczone, polegaj¹ce na ujmowaniu skutków wyceny na kontraktach przy uwzglêdnieniu strony kontraktu.

Zmiana nie wp³ynê³a na wynik finansowy Grupy.

Wp³yw opisanych powy¿ej zmian na skonsolidowane sprawozdanie z ca³kowitych dochodów za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku oraz sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzieñ 31 grudnia 2017 roku prezentuj¹ poni¿sze tabele.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane zatwierdzone)	Zmiana metody wyceny rozchodu œwiadectw pochodzenia i uprawnieñ do emisji	Zmiana prezentacji udzia³u w zyskach (stratach) wspólnych przedsiêwziêæ	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Przychody ze sprzeda¿y	17 416 029	8 522	–	17 424 551
Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug	(14 503 685)	(8 522)	–	(14 512 207)
Zysk brutto ze sprzeda¿y	2 912 344	–	–	2 912 344
Udzia³ w zyskach (stratach) wspólnych przedsiêwziêæ	–	–	73 050	73 050
Zysk operacyjny	1 806 271	–	73 050	1 879 321
Udzia³ w zyskach (stratach) wspólnych przedsiêwziêæ	73 050	–	(73 050)	–
Zysk przed opodatkowaniem	1 757 652	–	–	1 757 652
Zysk netto	1 382 946	–	–	1 382 946

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	Stan na 31 grudnia 2017 (dane zatwierdzone)	Zmiana metody wyceny rozchodu œwiadectw pochodzenia i uprawnieñ do emisji	Zmiana prezentacyjna w zakresie instrumentów pochodnych	Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
AKTYWA
Aktywa trwa³e	31 049 127	(844)	259	31 048 542
Pozosta³e aktywa finansowe	238 095	–	259	238 354
Aktywa z tytu³u odroczonego podatku
dochodowego	46 966	(844)	–	46 122
Aktywa obrotowe	4 742 894	(4 443)	48 023	4 786 474
Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów do umorzenia	656 703	(4 443)	–	652 260
Pozosta³e aktywa finansowe	171 910	–	48 023	219 933
SUMA AKTYWÓW	35 792 021	(5 287)	48 282	35 835 016
PASYWA
Kapita³ w³asny ogó³em	18 067 813	–	–	18 067 813
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	12 739 593	–	259	12 739 852
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	91 620	–	259	91 879
Zobowi¹zania krótkoterminowe	4 984 615	(5 287)	48 023	5 027 351
Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów	953 389	(4 443)	–	948 946
Zobowi¹zania z tytu³u podatku
dochodowego	39 290	(844)	–	38 446
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	294 139	–	48 023	342 162
Zobowi¹zania razem	17 724 208	(5 287)	48 282	17 767 203
SUMA PASYWÓW	35 792 021	(5 287)	48 282	35 835 016

SEGMENTY DZIA£ALNOŒCI

9. Informacje dotycz¹ce segmentów dzia³alnoœci

Grupa prezentuje informacje dotycz¹ce segmentów dzia³alnoœci zgodnie z MSSF 8 Segmenty operacyjne za bie¿¹cy okres sprawozdawczy oraz okres porównywalny.

Organizacja i zarz¹dzanie Grup¹ odbywaj¹ siê w podziale na segmenty, uwzglêdniaj¹ce rodzaj oferowanych wyrobów i us³ug. Ka¿dy z segmentów stanowi strategiczn¹ jednostkê gospodarcz¹, oferuj¹c¹ inne wyroby i obs³uguj¹c¹ inne rynki.

Grupa stosuje takie same zasady rachunkowoœci dla wszystkich segmentów operacyjnych. Grupa rozlicza transakcje miêdzy segmentami w taki sposób, jakby dotyczy³y one podmiotów niepowi¹zanych, czyli przy zastosowaniu bie¿¹cych cen rynkowych.

Przychody z tytu³u transakcji pomiêdzy segmentami s¹ eliminowane w procesie konsolidacji.

Koszty ogólnego zarz¹du jednostki dominuj¹cej po wyeliminowaniu kosztów wynikaj¹cych z transakcji wewn¹trzgrupowych s¹ prezentowane w kosztach nieprzypisanych. Koszty ogólnego zarz¹du jednostki dominuj¹cej ponoszone s¹ na rzecz ca³ej Grupy i nie mo¿na ich bezpoœrednio przyporz¹dkowaæ do jednego segmentu operacyjnego.

Aktywa segmentu nie zawieraj¹ podatku odroczonego, nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego oraz aktywów finansowych, z wyj¹tkiem nale¿noœci od odbiorców i innych nale¿noœci finansowych, aktywów z tytu³u dodatniej wyceny towarowych pochodnych instrumentów finansowych oraz œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów, które stanowi¹ aktywa segmentu.

Zobowi¹zania segmentu nie zawieraj¹ podatku odroczonego, zobowi¹zania z tytu³u podatku dochodowego oraz zobowi¹zañ finansowych, z wyj¹tkiem zobowi¹zañ wobec dostawców, zobowi¹zañ inwestycyjnych, zobowi¹zañ z tytu³u wynagrodzeñ oraz zobowi¹zañ z tytu³u ujemnej wyceny towarowych pochodnych instrumentów finansowych, które stanowi¹ zobowi¹zania segmentu.

Finansowanie Grupy (³¹cznie z kosztami i przychodami finansowymi) oraz podatek dochodowy s¹ monitorowane na poziomie Grupy i nie ma miejsca ich alokacja do segmentów.

¯aden z segmentów operacyjnych Grupy nie zosta³ po³¹czony z innym segmentem w celu stworzenia sprawozdawczych segmentów operacyjnych.

Zarz¹d monitoruje oddzielnie wyniki operacyjne segmentów w celu podejmowania decyzji dotycz¹cych alokacji zasobów, oceny skutków tej alokacji oraz wyników dzia³alnoœci. Podstaw¹ oceny wyników dzia³alnoœci jest EBITDA oraz zysk lub strata na dzia³alnoœci operacyjnej. Przez EBITDA Grupa rozumie EBIT powiêkszony o amortyzacjê oraz odpisy na aktywa niefinansowe. Przez EBIT Grupa rozumie zysk/(stratê) z dzia³alnoœci kontynuowanej przed opodatkowaniem, przychodami i kosztami finansowymi, tj. zysk/(stratê) operacyjn¹.

Podzia³ sprawozdawczoœci Grupy w okresie od 1 stycznia 2018 roku do 31 grudnia 2018 roku oraz w okresie porównywalnym oparty by³ na nastêpuj¹cych segmentach operacyjnych:

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Segmenty operacyjne	Przedmiot dzia³alnoœci	Spó³ki zale¿ne/ Spó³ki ujmowane metod¹ praw w³asnoœci
Wydobycie	Wydobycie wêgla kamiennego	TAURON Wydobycie S.A.
Wytwarzanie
	Wytwarzanie energii elektrycznej w Ÿród³ach konwencjonalnych, w tym w kogeneracji, jak równie¿ wytwarzanie energii elektrycznej przy wspó³spalaniu biomasy i innej termicznie pozyskiwanej energii. Podstawowe paliwa to wêgiel kamienny, biomasa, gaz koksowniczy i wielkopiecowy. Wytwarzanie energii elektrycznej w Ÿród³ach odnawialnych Produkcja, dystrybucja i sprzeda¿ ciep³a	TAURON Wytwarzanie S.A. TAURON Ekoenergia Sp. z o.o. TAURON Ciep³o Sp. z o.o. TAURON Serwis Sp. z o.o. Marselwind Sp. z o.o. Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. TAMEH HOLDING Sp. z o.o. TAMEH POLSKA Sp. z o.o. TAMEH Czech s.r.o. Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.
Dystrybucja	Dystrybucja energii elektrycznej	TAURON Dystrybucja S.A. TAURON Dystrybucja Serwis S.A. TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o.
Sprzeda¿	Handel hurtowy energi¹ elektryczn¹, jak równie¿ obrót uprawnieniami do emisji i œwiadectwami pochodzenia oraz sprzeda¿ energii elektrycznej do krajowych odbiorców koñcowych lub podmiotów dokonuj¹cych dalszej odsprzeda¿y energii elektrycznej	TAURON Polska Energia S.A. TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. TAURON Czech Energy s.r.o.
* Spó³ki ujmowane metod¹ praw w³asnoœci.

Oprócz powy¿szych g³ównych segmentów dzia³alnoœci, Grupa TAURON prowadzi równie¿ dzia³alnoœæ w obszarze wydobycia kamienia, w tym kamienia wapiennego, na potrzeby energetyki, hutnictwa, budownictwa i drogownictwa oraz w obszarze produkcji sorbentów przeznaczonych do instalacji odsiarczania spalin metod¹ mokr¹ oraz do wykorzystania w kot³ach fluidalnych (Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o.). Jako pozosta³a dzia³alnoœæ Grupy traktowana jest równie¿ dzia³alnoœæ spó³ek TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o., TAURON Sweden Energy AB (publ), Bioeko Grupa TAURON Sp. z o.o. (dawniej Biomasa Grupa TAURON Sp. z o.o.), Wsparcie Grupa TAURON Sp. z o.o. oraz Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o.

9.1. Segmenty operacyjne

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

						Pozycje
	Wydobycie	Wytwarzanie	Dystrybucja	Sprzeda¿	Pozosta³e	nieprzypisane/ Eliminacje	Razem
Przychody
Sprzeda¿ na rzecz klientów zewnêtrznych	548 247	2 812 080	3 178 113	11 485 966	97 342	–	18 121 748
Sprzeda¿ miêdzy segmentami	717 777	1 826 414	2 980 102	2 588 149	760 120	(8 872 562)	–
Przychody segmentu ogó³em	1 266 024	4 638 494	6 158 215	14 074 115	857 462	(8 872 562)	18 121 748
Zysk/(strata) segmentu	(1 053 469)	141 768	1 417 102	306 481	46 023	(34 489)	823 416
Udzia³ w zysku/(stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	54 890	–	–	–	–	54 890
Koszty nieprzypisane	–	–	–	–	–	(87 577)	(87 577)
EBIT	(1 053 469)	196 658	1 417 102	306 481	46 023	(122 066)	790 729
Przychody/(koszty) finansowe netto	–	–	–	–	–	(286 082)	(286 082)
Zysk/(strata) przed opodatkowaniem	(1 053 469)	196 658	1 417 102	306 481	46 023	(408 148)	504 647
Podatek dochodowy	–	–	–	–	–	(297 602)	(297 602)
Zysk/(strata) netto za rok obrotowy	(1 053 469)	196 658	1 417 102	306 481	46 023	(705 750)	207 045
Aktywa i zobowi¹zania
Aktywa segmentu	1 589 823	12 168 948	18 345 603	3 379 688	581 497	–	36 065 559
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	543 913	–	–	–	–	543 913
Aktywa nieprzypisane	–	–	–	–	–	488 005	488 005
Aktywa ogó³em	1 589 823	12 712 861	18 345 603	3 379 688	581 497	488 005	37 097 477
Zobowi¹zania segmentu	851 497	1 299 850	2 152 473	1 753 298	410 567	–	6 467 685
Zobowi¹zania nieprzypisane	–	–	–	–	–	12 201 311	12 201 311
Zobowi¹zania ogó³em	851 497	1 299 850	2 152 473	1 753 298	410 567	12 201 311	18 668 996
EBIT	(1 053 469)	196 658	1 417 102	306 481	46 023	(122 066)	790 729
Amortyzacja	(113 478)	(415 810)	(1 097 259)	(7 215)	(88 021)	–	(1 721 783)
Odpisy aktualizuj¹ce	(732 810)	(118 904)	(3 104)	(6 847)	(749)	–	(862 414)
EBITDA	(207 181)	731 372	2 517 465	320 543	134 793	(122 066)	3 374 926
Pozosta³e informacje dotycz¹ce segmentu
Nak³ady inwestycyjne*	247 493	1 299 817	2 044 029	7 425	73 241	–	3 672 005

* Nak³ady inwestycyjne obejmuj¹ nak³ady na rzeczowe aktywa trwa³e oraz aktywa niematerialne, z wy³¹czeniem nabycia praw do emisji gazów cieplarnianych oraz praw maj¹tkowych pochodzenia energii.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

						Pozycje
	Wydobycie	Wytwarzanie	Dystrybucja	Sprzeda¿	Pozosta³e	nieprzypisane/ Eliminacje	Razem
Przychody
Sprzeda¿ na rzecz klientów zewnêtrznych	719 373	1 834 166	3 271 933	11 506 781	92 298	–	17 424 551
Sprzeda¿ miêdzy segmentami	822 052	2 702 836	3 448 010	2 061 106	712 262	(9 746 266)	–
Przychody segmentu ogó³em	1 541 425	4 537 002	6 719 943	13 567 887	804 560	(9 746 266)	17 424 551
Zysk/(strata) segmentu	(211 070)	16 595	1 210 925	832 216	35 902	801	1 885 369
Udzia³ w zysku/(stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	73 050	–	–	–	–	73 050
Koszty nieprzypisane	–	–	–	–	–	(79 098)	(79 098)
EBIT	(211 070)	89 645	1 210 925	832 216	35 902	(78 297)	1 879 321
Przychody/(koszty) finansowe netto	–	–	–	–	–	(121 669)	(121 669)
Zysk/(strata) przed opodatkowaniem	(211 070)	89 645	1 210 925	832 216	35 902	(199 966)	1 757 652
Podatek dochodowy	–	–	–	–	–	(374 706)	(374 706)
Zysk/(strata) netto za rok obrotowy	(211 070)	89 645	1 210 925	832 216	35 902	(574 672)	1 382 946
Aktywa i zobowi¹zania
Aktywa segmentu	2 085 538	11 298 814	17 409 160	3 090 248	508 825	–	34 392 585
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	499 204	–	–	–	–	499 204
Aktywa nieprzypisane	–	–	–	–	–	943 227	943 227
Aktywa ogó³em	2 085 538	11 798 018	17 409 160	3 090 248	508 825	943 227	35 835 016
Zobowi¹zania segmentu	849 728	1 858 246	2 339 080	1 406 589	386 693	–	6 840 336
Zobowi¹zania nieprzypisane	–	–	–	–	–	10 926 867	10 926 867
Zobowi¹zania ogó³em	849 728	1 858 246	2 339 080	1 406 589	386 693	10 926 867	17 767 203
EBIT	(211 070)	89 645	1 210 925	832 216	35 902	(78 297)	1 879 321
Amortyzacja	(128 036)	(401 246)	(1 073 621)	(8 494)	(82 071)	–	(1 693 468)
Odpisy aktualizuj¹ce	2	(46 133)	1 861	(512)	(70)	–	(44 852)
EBITDA	(83 036)	537 024	2 282 685	841 222	118 043	(78 297)	3 617 641
Pozosta³e informacje dotycz¹ce segmentu
Nak³ady inwestycyjne*	165 978	1 516 492	1 693 016	751	97 911	–	3 474 148

* Nak³ady inwestycyjne obejmuj¹ nak³ady na rzeczowe aktywa trwa³e oraz aktywa niematerialne, z wy³¹czeniem nabycia praw do emisji gazów cieplarnianych oraz praw maj¹tkowych pochodzenia energii.

W latach obrotowych zakoñczonych 31 grudnia 2018 roku oraz 31 grudnia 2017 roku, Grupa nie zidentyfikowa³a pojedynczych klientów, z którymi zrealizowa³aby przychody ze sprzeda¿y przekraczaj¹ce poziom 10% ³¹cznych przychodów ze sprzeda¿y Grupy TAURON.

9.2. Geograficzne obszary dzia³alnoœci

Dzia³alnoœæ Grupy w przewa¿aj¹cym zakresie prowadzona jest na terenie Polski. Sprzeda¿ na rzecz klientów zagranicznych w podziale na kraje przedstawia tabela poni¿ej.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Czechy	220 397	206 434
S³owacja	16 650	27 210
Wielka Brytania	–	14 279
Luksemburg	2 058	6 412
Austria	2 042	890
Wêgry	896	1 602
Pozosta³e	48	49
Razem	242 091	256 876

Sprzeda¿ na rzecz klientów zagranicznych dotyczy w g³ównej mierze sprzeda¿y energii elektrycznej, która stanowi³a w latach obrotowych zakoñczonych dnia 31 grudnia 2018 roku oraz dnia 31 grudnia 2017 roku odpowiednio 92% oraz 97% przychodów na rzecz klientów zagranicznych.

UTRATA WARTOŒCI AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH

10. Utrata wartoœci aktywów niefinansowych

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Wartoœæ firmy podlega corocznemu testowi sprawdzaj¹cemu, czy nast¹pi³a utrata wartoœci oraz ka¿dorazowo, gdy wystêpuj¹ przes³anki. Pozosta³e niefinansowe aktywa trwa³e podlegaj¹ testowi na utratê wartoœci, gdy istniej¹ przes³anki wskazuj¹ce na to, ¿e mog³a nast¹piæ utrata wartoœci.

W ramach testu na utratê wartoœci Grupa dokonuje oszacowania wartoœci odzyskiwalnej danego sk³adnika aktywów lub oœrodka wypracowuj¹cego œrodki pieniê¿ne ("CGU"), do którego dany sk³adnik aktywów nale¿y. W celu przeprowadzenia testu na utratê wartoœci, wartoœæ firmy przejêta w wyniku po³¹czenia lub nabycia jednostek zostaje w chwili przejêcia przypisana do poszczególnych oœrodków lub zespo³ów oœrodków wypracowuj¹cych œrodki pieniê¿ne. Informacje dotycz¹ce okreœlenia CGU, do którego alokowana zostaje wartoœæ firmy zawiera nota 18.

Wartoœæ odzyskiwalna sk³adnika aktywów lub CGU odpowiada wy¿szej z dwóch: wartoœci godziwej pomniejszonej o koszty sprzeda¿y lub wartoœci u¿ytkowej. Jeœli wartoœæ bilansowa sk³adnika aktywów/CGU jest wy¿sza ni¿ jego wartoœæ odzyskiwalna, ma miejsce utrata wartoœci i dokonuje siê wówczas odpisu do ustalonej wartoœci odzyskiwalnej.

Odpis z tytu³u utraty wartoœci w pierwszej kolejnoœci przypisuje siê do wartoœci firmy, pozosta³¹ kwotê odpisu alokuje siê do poszczególnych aktywów wchodz¹cych w sk³ad CGU do udzia³u wartoœci bilansowej poszczególnych aktywów w wartoœci bilansowej CGU, przy czym w wyniku alokacji odpisu wartoœæ bilansowa sk³adnika aktywów nie mo¿e byæ ni¿sza od najwy¿szej z trzech kwot: wartoœci godziwej pomniejszonej o koszty zbycia, wartoœci u¿ytkowej i zera.

W przypadku kiedy przes³anki, z uwagi na które w okresach poprzednich zosta³ ujêty odpis z tytu³u utraty wartoœci, ju¿ nie wystêpuj¹, odpis ten zostaje odwrócony b¹dŸ zmniejszony. Odpis z tytu³u utraty wartoœci dotycz¹cy wartoœci firmy nie podlega odwróceniu.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa ocenia na ka¿dy dzieñ bilansowy, czy nast¹pi³y obiektywne przes³anki mog¹ce wskazywaæ na utratê wartoœci danego sk³adnika niefinansowych aktywów trwa³ych. W ramach analizy wyst¹pienia przes³anek analizowane s¹ zarówno czynniki zewnêtrzne, jak i wewnêtrzne.

W trakcie przeprowadzania testu na utratê wartoœci Grupa dokonuje oszacowania wartoœci odzyskiwalnej.

Oszacowanie wartoœci u¿ytkowej jednostek generuj¹cych przep³ywy pieniê¿ne odbywa siê w oparciu o ich przysz³e przep³ywy pieniê¿ne, które nastêpnie przy zastosowaniu stopy dyskontowej koryguje siê do wartoœci bie¿¹cej. W ramach kalkulacji wartoœci u¿ytkowej przyjmuje siê szereg za³o¿eñ, o czym szerzej poni¿ej.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku Grupa ujê³a odpisy aktualizuj¹ce oraz rozwi¹za³a wczeœniej utworzone odpisy dotycz¹ce aktywów niefinansowych bêd¹ce wynikiem testów na utratê wartoœci aktywów przeprowadzonych na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz 30 czerwca 2018 roku.

Odpis aktualizuj¹cy i jego odwrócenie dotycz¹cy rzeczowych aktywów trwa³ych, aktywów górniczych oraz aktywów niematerialnych ujêty w wyniku testów przeprowadzonych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku dotyczy nastêpuj¹cych jednostek generuj¹cych przep³ywy pieniê¿ne:

		Poziom stopy dyskontowej (przed opodatkowaniem) przyjêty w testach na dzieñ:		WartoϾ odzyskiwalna	Kwota ujêtego odpisu	Kwota ujêtego odwrócenia odpisu
CGU	Spó³ka	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018 (niebadane)	31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2018		Rok zakoñczony 31 grudnia 2018
Wydobycie	TAURON Wydobycie S.A.	11,58%	10,95%	10,20%	751 141	718 957	–
Wytwarzanie – Wêgiel	TAURON Wytwarzanie S.A. /	8,59%	8,47%	8,35% – 8,39%	6 570 373	818 281	–
Wytwarzanie – Biomasa	Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.	8,59%	8,36%	8,35% – 8,39%	4 796	4 532	–
ZW BB EC1	TAURON Ciep³o Sp. z o.o.	7,51% 7,62% 7,58%	398 077	55 122	–
ZW BB EC2					(162 641)	58 271	–
ZW Katowice					1 037 856	–	–
ZW Tychy				611 575	–	147 774
Wytwórcy Lokalni				145 142	–	–
Przesy³		6,91%	7,55%	7,55%	876 297	–	–
Elektrownie wodne	TAURON Ekoenergia	9,31%	8,92%	8,64%	873 509	–	60 292
Farmy wiatrowe	Sp. z o.o.	10,00%	10,57%	9,54%	1 015 792	–	606 441
Razem odpisy						1 655 163	814 507

Wartoœæ odzyskiwalna tej grupy aktywów odpowiada ich wartoœci u¿ytkowej. Odpisy aktualizuj¹ce obci¹¿y³y koszty operacyjne Grupy.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku przeprowadzono testy na utratê wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych, uwzglêdniaj¹c nastêpuj¹ce przes³anki: ––

• d³ugotrwa³e utrzymywanie siê wartoœci rynkowej aktywów netto Spó³ki na poziomie poni¿ej wartoœci bilansowej; –
• zmiany w zakresie œwiatowych cen surowców, energii oraz uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych; –
• znaczna zmiennoœæ cen energii na rynku terminowym i utrzymuj¹ce siê problemy z brakiem p³ynnoœci; –
• podwy¿szenie limitów cen energii na hurtowym rynku bie¿¹cym oraz rynku bilansuj¹cym; –
• dzia³ania regulacyjne maj¹ce na celu ograniczyæ wzrost cen energii dla klientów koñcowych; –
• utrzymuj¹ca siê zmiennoœæ warunków górniczo-geologicznych; –
• niekorzystny uk³ad frontu wydobywczego (krótkie wybiegi œcian) generuj¹cego dodatkowe koszty przezbrojeñ; –
• ograniczona konkurencja na rynku materia³ów i us³ug górniczych skutkuj¹ca znacznym wzrostem ich cen; –
• wyniki przeprowadzonych aukcji rynku mocy na lata dostawy 2021, 2022 i 2023;
• procedowanie zapisów pakietu zimowego, w tym standardu emisyjnego, niekorzystnie wp³ywaj¹cego na mo¿liwoœæ uczestnictwa w rynku mocy jednostek wêglowych po 1 lipca 2025 roku; ––
• utrzymuj¹ce siê niekorzystne warunki rynkowe z punktu widzenia rentownoœci energetyki konwencjonalnej;
• wejœcie w ¿ycie ustawy z dnia 14 grudnia 2018 roku o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji; –
• wzrost stopy wolnej od ryzyka.

Przeprowadzone na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz na dzieñ 30 czerwca 2018 roku testy wymaga³y oszacowania wartoœci u¿ytkowej jednostek generuj¹cych przep³ywy pieniê¿ne, w oparciu o ich przysz³e przep³ywy pieniê¿ne, które nastêpnie przy zastosowaniu stopy dyskontowej zosta³y skorygowane do wartoœci bie¿¹cej.

Testy na utratê wartoœci rzeczowych i niematerialnych sk³adników aktywów trwa³ych zosta³y przeprowadzone na poziomie poszczególnych spó³ek, z wyj¹tkiem: –

• TAURON Wytwarzanie S.A. oraz Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. gdzie zidentyfikowano dwa oœrodki generuj¹ce korzyœci ekonomiczne ("CGU"): CGU Wytwarzanie Wêgiel i CGU Wytwarzanie Biomasa. G³ównymi przes³ankami by³o: pojawienie siê nowego mechanizmu Rynku Mocy wprowadzaj¹cego nowy produkt – moc dyspozycyjn¹ netto; strategia przyst¹pienia do Rynku Mocy polegaj¹ca na podejœciu portfelowym, w którym istotna jest maksymalizacja ³¹cznych przychodów z Rynku Mocy, podzia³ mocy na dostawców, okreœlenie poziomu mocy stanowi¹cej Ÿród³a rezerwowe dla pozosta³ej mocy zakontraktowanej na rynku mocy oraz wysoka zale¿noœæ wp³ywów pieniê¿nych pomiêdzy jednostkami wytwórczymi; –
• TAURON Ekoenergia Sp. z o.o. gdzie test zosta³ przeprowadzony dla jednego CGU Elektrownie wodne, obejmuj¹cego dzia³alnoœæ zwi¹zan¹ z wytwarzaniem energii elektrycznej w elektrowniach wodnych oraz dla jednego CGU Farmy wiatrowe, dla dzia³alnoœci zwi¹zanej z wytwarzaniem energii elektrycznej z farm wiatrowych; –
• TAURON Ciep³o Sp. z o.o. gdzie wyodrêbniono dzia³alnoœæ zwi¹zan¹ z wytwarzaniem ciep³a i energii elektrycznej oraz zwi¹zan¹ z przesy³em i dystrybucj¹ ciep³a. Dodatkowo na dzia³alnoœci "wytwarzanie" przeprowadzono równie¿ testy dla poszczególnych zak³adów wytwarzania: CGU ZW Katowice, CGU ZW Tychy, CGU ZW Bielsko Bia³a, CGU Wytwórcy Lokalni. W testach na dzieñ 31 grudnia 2018 roku w ramach dzia³alnoœci "wytwarzanie" dokonano podzia³u CGU ZW Bielsko Bia³a na dwa osobne oœrodki, tj. ZW BB EC1 w Bielsku Bia³ej oraz ZW BB EC2 w Czechowicach Dziedzicach. W zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy i ustawy z dnia 14 grudnia 2018 roku o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji, charakter pracy tych Ÿróde³ zmieni³ siê w stosunku do stanu na dzieñ 30 czerwca 2018 roku: ZW BB EC1 bêdzie pracowaæ jako Ÿród³o kogeneracyjne z g³ównymi przychodami z ciep³a, a ZW BB EC2 jako Ÿród³o kondensacyjne z g³ównymi przychodami z energii elektrycznej. Powy¿szy charakter pracy tych Ÿróde³ daje mo¿liwoœæ skorzystania z odrêbnych systemów wsparcia produkcji energii elektrycznej, tj.: •
  • ZW BB EC1 jako zak³ad wyposa¿ony w blok z turbin¹ przeciwprê¿n¹, bêd¹cy podstawow¹ jednostk¹ wytwórcz¹ w sezonie grzewczym skorzysta w okresie 2019–2030 ze wsparcia w postaci premii kogeneracyjnej, •
  • ZW BB EC2 jako zak³ad wyposa¿ony w blok ciep³owniczo-kondensacyjny przewidziany do pracy ca³orocznej wygra³ aukcje g³ówne rynku mocy na lata 2021 i 2022, a w okresie 2023–2030 zaplanowano wsparcie z wtórnego rynku mocy oraz aukcji dodatkowych. Ponadto, blok BC50 w ZW BB EC2 nie kwalifikuje siê do wsparcia z kogeneracji, zatem taki charakter pracy jest optymalny w obecnych warunkach.

Kluczowe za³o¿enia przyjête w testach na dzieñ 31 grudnia 2018 roku:

–

• Za³o¿enia w zakresie cen wêgla w najbli¿szych latach przyjêto na stabilnym poziomie z uwagi na utrzymuj¹ce siê wysokie ceny surowca na œwiecie oraz wysokie koszty transportu. Po roku 2023 wed³ug instytucji miêdzynarodowych, w ujêciu d³ugoterminowym wêgiel na œwiecie bêdzie nieznacznie tanieæ wskutek realizacji polityki klimatycznej i odchodzenia kolejnych krajów od spalania tego surowca oraz wzrostu produkcji energii w Ÿród³ach OZE. Równie¿ prognozy instytucji miêdzynarodowych wykazuj¹ niezmiennie tendencjê spadkow¹ cen wêgla do 2030 roku. W latach 2021–2040 przyjêto realny spadek cen wêgla energetycznego o 12%; –
• Przyjêto œcie¿kê hurtowych cen energii elektrycznej na lata 2019–2027 z perspektyw¹ do roku 2040, uwzglêdniaj¹c¹ miêdzy innymi wp³yw bilansu poda¿y i popytu na energiê elektryczn¹ na rynku, kosztów paliw oraz kosztów zakupu uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych. W stosunku do œredniej ceny SPOT w drugiej po³owie 2018 roku za³o¿ono wzrost ceny na rok 2019 o 17%. Do roku 2021 za³o¿ono spadek cen energii o 4,5% w porównaniu do roku 2019, co wynika miêdzy innymi z poprawy bilansu mocy na skutek uruchomieñ nowych jednostek w Jaworznie i Opolu oraz uruchomienia rynku mocy. Po 2021 roku w okresie do 2027 roku przyjêto wzrost cen o 3,7% w relacji do roku 2021, w latach 2028–2040 przyjêto spadek cen o 7,2% (w cenach sta³ych) w stosunku do roku 2027; –
• Za³o¿ono utrzymanie mechanizmu operacyjnej rezerwy mocy do koñca roku 2020, a wiêc do momentu wdro¿enia Rynku Mocy; –
• Uwzglêdniono wdro¿enie mechanizmu Rynku Mocy, zgodnie z przyjêt¹ i notyfikowan¹ Ustaw¹ o rynku mocy i Regulaminem Rynku Mocy. Za³o¿ono uruchomienie p³atnoœci za moc od roku 2021 i utrzymanie ich do roku 2025 dla istniej¹cych jednostek wêglowych nie spe³niaj¹cych kryterium EPS 550. Dla jednostek, które otrzyma³y lub otrzymaj¹ kontrakty wieloletnie do dnia 31 grudnia 2019 roku, a nie spe³niaj¹ kryterium EPS 550 za³o¿ono utrzymanie p³atnoœci do koñca obowi¹zywania kontraktu; –
• Przyjêto limity emisji gazów cieplarnianych dla produkcji ciep³a zgodne z rozporz¹dzeniem Rady Ministrów, które skorygowano o poziom dzia³alnoœci, tj. produkcji ciep³a; –
• Przyjêto wzrostow¹ œcie¿kê ceny uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych w latach 2019–2027 z perspektyw¹ do roku 2040. Do 2027 roku za³o¿ono wzrost ceny rynkowej o oko³o 23% w porównaniu do roku 2019 i o oko³o 212% w stosunku do œredniej ceny w 2018 roku, w latach 2028–2040 za³o¿ono nieznaczne ale sukcesywne spadki cen uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych w stosunku do 2027 roku (w cenach sta³ych), ³¹cznie o 10%. Wynika to za³o¿onej wiêkszej dekarbonizacji gospodarki i spadku popytu na uprawnienia w latach 2030–2040; –
• Przyjêto œcie¿kê cenow¹ dla œwiadectw pochodzenia oraz obowi¹zki umorzenia w kolejnych latach na bazie znowelizowanej ustawy OZE; –
• Dla energii zielonej uwzglêdniono ograniczone okresy wsparcia, zgodnie z za³o¿eniami zapisów ustawy o odnawialnych Ÿród³ach energii okreœlaj¹cej nowe mechanizmy przyznawania wsparcia dla energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych Ÿród³ach. Okres wsparcia zosta³ ograniczony do 15 lat liczonych od momentu wprowadzenia do sieci dystrybucyjnej po raz pierwszy energii elektrycznej, za któr¹ przys³ugiwa³o œwiadectwo pochodzenia; –
• Zgodnie z nowelizacj¹ ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw obowi¹zuj¹cy system wsparcia kogeneracji bêdzie rozliczony za rok 2018 do dnia 30 czerwca 2019 roku. Po roku 2019 nie ujêto wsparcia dla produkcji energii elektrycznej i ciep³a w skojarzeniu w istniej¹cych jednostkach wêglowych; –
• Za³o¿ono przychód regulowany przedsiêbiorstw dystrybucyjnych zapewniaj¹cy pokrycie uzasadnionych kosztów oraz osi¹gniêcie zwrotu z zaanga¿owanego kapita³u na uzasadnionym poziomie. Poziom zwrotu uzale¿niony jest od Wartoœci Regulacyjnej Aktywów. W roku 2019 ujêto wp³yw utraty wyniku w zwi¹zku z brakiem wprowadzenia taryfy; –
• Przyjêto œcie¿kê cen detalicznych energii elektrycznej na podstawie hurtowej ceny energii czarnej przy uwzglêdnieniu kosztu akcyzy, kosztu obowi¹zku umorzenia œwiadectw pochodzenia oraz odpowiedniego poziomu mar¿y. W roku 2019 ujêto wp³yw zapisów wynikaj¹cych ze zmiany ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 28 grudnia 2018 roku, która wprowadza regulacje dotycz¹ce cen i stawek op³at zawartych w taryfie i cennikach op³at za energiê elektryczn¹, uwzglêdniaj¹c zmniejszenie stawki podatku akcyzowego; –
• Przyjêto wolumeny sprzeda¿y do klientów koñcowych uwzglêdniaj¹ce wzrost PKB oraz rosn¹c¹ konkurencjê na rynku; –
• Za³o¿ono przychód taryfowy przedsiêbiorstw ciep³owniczych zapewniaj¹cy pokrycie uzasadnionych kosztów oraz osi¹gniêcie zwrotu z zaanga¿owanego kapita³u na uzasadnionym poziomie; –
• Uwzglêdniono utrzymanie zdolnoœci produkcyjnych istniej¹cych aktywów trwa³ych w wyniku prowadzenia inwestycji o charakterze odtworzeniowym;

Przyjêto poziom œredniego wa¿onego kosztu kapita³u (WACC) kszta³tuj¹cy siê w okresie projekcji miêdzy 6,46% – 11,58% w ujêciu nominalnym przed opodatkowaniem przy uwzglêdnieniu stopy wolnej od ryzyka odpowiadaj¹cej rentownoœci 10-letnich obligacji Skarbu Pañstwa (na poziomie 4,04%) oraz premii za ryzyko dzia³alnoœci w³aœciwej dla bran¿y energetycznej (6%). Stopa wzrostu zastosowana do ekstrapolacji prognoz przep³ywów pieniê¿nych wykraczaj¹cych poza szczegó³owy okres objêty planowaniem zosta³a przyjêta na poziomie 2,5% i odpowiada zak³adanej d³ugoterminowej stopie inflacji. Poziom WACC na dzieñ 31 grudnia 2018 roku nie zmieni³ siê w porównaniu do poziomu na dzieñ 31 grudnia 2017 roku.

Za³o¿enia wykorzystano równie¿ do oszacowania wartoœci u¿ytkowej pozosta³ych aktywów niematerialnych.

Uzasadnienie dokonania/odwrócenia odpisów aktualizuj¹cych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku: –

Koniecznoœæ dokonania odpisu aktywów CGU Wydobycie w roku 2018 wynika³a g³ównie z nastêpuj¹cych okolicznoœci: –

• wysoka zmiennoœæ warunków górniczo-geologicznych w kopalniach nale¿¹cych do Grupy TAURON; –
• niekorzystny uk³ad frontu wydobywczego (krótkie wybiegi œcian), co generuje dodatkowe koszty przezbrojeñ;
• ograniczona konkurencja na rynku materia³ów i us³ug górniczych skutkuj¹ca znacz¹cym wzrostem ich cen.

Koniecznoœæ dokonania odpisu aktywów CGU Wytwarzanie Wêgiel w roku 2018 wynika³a g³ównie z nastêpuj¹cych okolicznoœci: ––

• rozstrzygniêcie trzech pierwszych aukcji Rynku Mocy na lata dostaw od 2021 do 2023;
• uwzglêdnienie zapisów projektowanego rozporz¹dzenia w sprawie wewnêtrznego rynku energii (Energy Regulation), które na poziomie UE wy³¹cza po 1 lipca 2025 roku z korzystania z mechanizmów mocowych jednostki emituj¹ce wiêcej ni¿ 550kgCO2/MWh lub œredniorocznie wiêcej ni¿ 350kgCO2/kW mocy zainstalowanej; –
• wzrost kosztów uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych.

–

Koniecznoœæ dokonania odpisu aktywów CGU ZW BB EC1 oraz CGU ZW BB EC2 na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynika³a g³ównie z nastêpuj¹cych okolicznoœci: ––

• rozstrzygniêcie trzech pierwszych aukcji Rynku Mocy na lata dostaw od 2021 do 2023;
• wzrost kosztów uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych.

Mo¿liwoœæ odwrócenia odpisu aktywów CGU ZW Tychy na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynika³a g³ównie z nastêpuj¹cych okolicznoœci: –

• w drugiej po³owie 2018 roku nast¹pi³ istotny wzrost cen energii elektrycznej na rynku hurtowym wynikaj¹cy przede wszystkim ze wzrostu kosztów uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych zwi¹zanego z wprowadzeniem z Legislacji IV fazy EU ETS, uruchomieniem mechanizmu rezerwy stabilizacyjnej oraz wprowadzeniem regulacji MIFID II. Zgodnie z Art. 38 ust. 2 Rozporz¹dzenia Komisji (UE) nr 601/2012 z 21 czerwca 2012 roku w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych zgodnie z dyrektyw¹ 2003/78/WE Parlamentu Europejskiego i Rady blok biomasowy BC35 jest jednostk¹ o zerowym wspó³czynniku emisji gazów cieplarnianych, co wi¹¿e siê z brakiem koniecznoœci zakupu praw do emisji gazów cieplarnianych. Powoduje to znacz¹cy wzrost rentownoœci w wyniku jednakowo wysokiej ceny energii elektrycznej zarówno dla bloku biomasowego, jak i bloków opalanych wêglem, które obci¹¿one s¹ kosztem uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych; –
• dla jednostki CGU ZW Tychy produkcja energii elektrycznej z biomasy, która nie jest obci¹¿ona kosztem praw do emisji gazów cieplarnianych zosta³a zwiêkszona. W stosunku do okresu, w którym zosta³ utworzony odpis zmieni³ siê znacz¹co sposób u¿ytkowania bloku biomasowego, dla którego zwiêkszono produkcjê ze wzglêdu na brak obci¹¿enia kosztem praw do emisji gazów cieplarnianych (poprzednio u¿ytkowanie oparte by³o na produkcji energii elektrycznej w kondensacji, obecnie oraz w przysz³oœci u¿ytkowanie opiera siê na wykorzystaniu pe³nej produkcji w kogeneracji.

Mo¿liwoœæ odwrócenia odpisu aktywów CGU Farmy Wiatrowe oraz CGU Woda w roku 2018 wynika³a g³ównie z nastêpuj¹cych okolicznoœci: –

• zmiany regulacji w zakresie OZE (dotycz¹ce sposobu wyznaczania op³aty zastêpczej oraz opodatkowania farm wiatrowych) maj¹ce pozytywny wp³yw na wyniki finansowe generowane przez aktywa oparte na odnawialnych Ÿród³ach energii; –
• fundamentalna zmiana czynników rynkowych zwi¹zanych z wytwarzaniem energii z OZE, a tym samym wzrost konkurencyjnoœci w stosunku do generacji konwencjonalnej.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE
(w tysi¹cach z³otych)

Wyniki analizy wra¿liwoœci dla poszczególnych jednostek generuj¹cych œrodki pieniê¿ne wykaza³y, ¿e najistotniejszy wp³yw na wartoœæ u¿ytkow¹ testowanych aktywów maj¹ przede wszystkim: prognozowane ceny energii elektrycznej, ceny uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych, przyjête stopy dyskontowe oraz ceny wêgla kamiennego. Poni¿ej zaprezentowano szacowane zmiany odpisu aktualizuj¹cego wartoœæ aktywów segmentów Wydobycie i Wytwarzanie po ujêciu tak¿e wp³ywu jego odwrócenia na dzieñ 31 grudnia 2018 roku w efekcie zmian najistotniejszych za³o¿eñ.

		Wp³yw na odpis aktualizuj¹cy (w mln z³)
Parametr	Zmiana	Zwiêkszenie odpisu netto	Zmniejszenie odpisu netto
Zmiana cen energii elektrycznej w okresie prognozy	+1%	–	531
	-1%	531	–
Zmiana cen wêgla kamiennego w okresie prognozy	+1%	71	–
	-1%	–	71
Zmiana cen uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych	+1%	212	–
w okresie prognozy	-1%	–	212
Zmiana WACC (netto)	+0,1 p.p.	165	–
	-0,1 p.p.	–	168

Utrata wartoœci bilansowej wartoœci firmy

Test przeprowadzono w odniesieniu do aktywów netto powiêkszonych o wartoœæ firmy na poszczególnych segmentach operacyjnych. Podstawê wyceny wartoœci odzyskiwalnej poszczególnych spó³ek stanowi³a ich wartoœæ u¿ytkowa.

Test zosta³ przeprowadzony w oparciu o bie¿¹c¹ wartoœæ szacowanych przep³ywów pieniê¿nych z dzia³alnoœci. Wyliczeñ dokonano na podstawie szczegó³owych prognoz na okres od 2019 do 2028 roku oraz oszacowanej wartoœci rezydualnej. Dla segmentu Wydobycie wykorzystano szczegó³owe projekcje do koñca wyczerpania siê posiadanych z³ó¿ wêgla. Wykorzystanie prognoz d³u¿szych ni¿ 5-letnie wynika w szczególnoœci z d³ugotrwa³ych procesów inwestycyjnych w bran¿y energetycznej. Za³o¿enia makroekonomiczne i sektorowe przyjmowane do prognoz aktualizowane s¹ tak czêsto, jak wystêpuj¹ obserwowane na rynku przes³anki do ich zmiany. Prognozy uwzglêdniaj¹ tak¿e znane na dzieñ przeprowadzenia testu zmiany w otoczeniu prawnym.

Kluczowe za³o¿enia wp³ywaj¹ce na oszacowanie wartoœci u¿ytkowej oraz stopy dyskontowe przyjête w testach:

Segment		Poziom stopy dyskontowej (przed opodatkowaniem) przyjêty w testach na dzieñ:
operacyjny	Kluczowe za³o¿enia	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018 (niebadane)	31 grudnia 2017
Dystrybucja	• Przychód regulowany przedsiêbiorstw dystrybucyjnych zapewniaj¹cy pokrycie uzasadnionych kosztów oraz osi¹gniêcie zwrotu z zaanga¿owanego kapita³u na uzasadnionym poziomie. Poziom zwrotu uzale¿niony jest od tzw. Wartoœci Regulacyjnej Aktywów.	7,61%	7,74%	7,61%
	• Utrzymanie zdolnoœci produkcyjnych istniej¹cych aktywów trwa³ych w wyniku prowadzenia inwestycji o charakterze odtworzeniowym.
Wydobycie	• Przyjêta œcie¿ka ceny wêgla energetycznego, pozosta³ych sortymentów wêgla oraz paliw gazowych. Przewiduje siê ¿e w latach 2019–2021 bêdzie wystêpowa³a mniejsza poda¿ wêgla energetycznego, która rekompensowana bêdzie zwiêkszonym importem surowca przy jednoczeœnie utrzymuj¹cych siê wysokich cenach na œwiecie. W latach 2021–2040 przyjêto realny spadek cen wêgla energetycznego o 15%;			10,20%
	• Przyjêta œcie¿ka cen detalicznych energii elektrycznej na podstawie hurtowej ceny energii czarnej przy uwzglêdnieniu kosztu akcyzy, kosztu obowi¹zku umorzenia œwiadectw pochodzenia oraz odpowiedniego poziomu mar¿y;	–	10,95%
	• Utrzymanie zdolnoœci produkcyjnych istniej¹cych aktywówtrwa³ych w wyniku prowadzenia inwestycji o charakterze odtworzeniowym.

Poziom œredniego wa¿onego kosztu kapita³u (WACC) przyjêty dla wyliczeñ na dzieñ 31 grudnia 2018 roku kszta³tuje siê w okresie projekcji miêdzy 7,61% – 7,69% (dotyczy Dystrybucji i Pozosta³ych segmentów) w ujêciu nominalnym przed opodatkowaniem przy uwzglêdnieniu stopy wolnej od ryzyka odpowiadaj¹cej rentownoœci 10-letnich obligacji Skarbu Pañstwa (na poziomie 4,04%) oraz premii za ryzyko dzia³alnoœci w³aœciwej dla bran¿y energetycznej (6%). Stopa wzrostu zastosowana do ekstrapolacji prognoz przep³ywów pieniê¿nych wykraczaj¹cych poza szczegó³owy okres objêty planowaniem zosta³a przyjêta na poziomie 2,5% i odpowiada zak³adanej d³ugoterminowej stopie inflacji. Poziom WACC na dzieñ 31 grudnia 2018 roku zmala³ w porównaniu do poziomu na dzieñ 31 grudnia 2017 roku.

Przeprowadzony na dzieñ 31 grudnia 2018 roku test na utratê wartoœci nie wskaza³ na utratê bilansowej wartoœci firmy w pozosta³ych segmentach.

Przeprowadzony na dzieñ 30 czerwca 2018 roku test na utratê wartoœci wskaza³ na utratê bilansowej wartoœci firmy w segmencie Wydobycie w wysokoœci 13 973 tysi¹ce z³otych.

Zmianê stanu wartoœci firmy w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku z przypisaniem na poszczególne segmenty prezentuje tabela poni¿ej.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	40 156	40 156
Utrata wartoœci	(13 973)	–
Bilans zamkniêcia, w tym segmenty operacyjne:	26 183	40 156
Wydobycie	–	13 973
Dystrybucja	25 602	25 602
Pozosta³e segmenty	581	581

NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW

11. Przychody ze sprzeda¿y

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2018

Grupa wprowadzi³a piêciostopniowy model ujmowania przychodów obejmuj¹cy kolejno: identyfikacjê umowy z klientem, identyfikacjê poszczególnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczenia, okreœlenie ceny transakcyjnej, alokacjê ceny transakcyjnej do poszczególnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczeñ oraz ujêcie przychodu w momencie realizacji zobowi¹zania wynikaj¹cego z umowy.

Przychody s¹ ujmowane w momencie spe³nienia (lub w trakcie spe³niania) zobowi¹zania do wykonania œwiadczenia poprzez przekazanie przyrzeczonego towaru, produktu, materia³u (tj. sk³adnika aktywów) lub wykonania us³ugi klientowi. Przekazanie sk³adnika aktywów nastêpuje w momencie, gdy klient uzyskuje kontrolê nad tym sk³adnikiem aktywów, zaœ w przypadku sprzeda¿y energii elektrycznej, paliwa gazowego oraz ciep³a za moment sprzeda¿y przyjmuje siê dostarczenie energii do odbiorcy.

Przychody nale¿y wyceniæ w wartoœci, jak¹ Grupa spodziewa siê otrzymaæ, po pomniejszeniu o podatek od towarów i us³ug (VAT) i podatek akcyzowy i inne podatki od sprzeda¿y lub op³aty oraz rabaty i upusty.

Przychód obejmuje tylko wp³ywy korzyœci ekonomicznych otrzymane lub nale¿ne na rachunek w³asny jednostki. Kwoty uzyskane w imieniu stron trzecich, gdzie Grupa dzia³a jako agent, takie jak podatki od sprzeda¿y, podatki od towarów i us³ug nie stanowi¹ korzyœci ekonomicznych, jakie p³yn¹ do Spó³ki i nie prowadz¹ do zwiêkszenia kapita³u w³asnego. Kwot tych nie ujmuje siê zatem w przychodzie. Podobnie op³ata przejœciowa i op³ata OZE pobierane przez Grupê od odbiorcy koñcowego energii elektrycznej, a nastêpnie przekazywane do Operatora Systemu Przesy³owego ujmowane s¹ w kwocie wynagrodzenia netto.

W przypadku towarów i materia³ów przychód rozpoznaje siê, gdy Grupa przestaje byæ trwale zaanga¿owana w zarz¹dzanie sprzedanymi towarami w stopniu w jakim zazwyczaj funkcjê tak¹ realizuje siê wobec towarów, do których ma siê prawo w³asnoœci, ani te¿ nie sprawuje nad nimi efektywnej kontroli.

Do przychodów danego roku obrotowego zalicza siê równie¿ zarachowane przychody, które z uwagi na stosowany system rozliczeñ odbiorców nie zosta³y zmierzone i zafakturowane.

Przychody ze sprzeda¿y us³ug dystrybucji energii elektrycznej w segmencie Dystrybucja

W przychodach ze sprzeda¿y us³ug Grupa prezentuje przede wszystkim przychody zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ dystrybucyjn¹, op³aty przy³¹czeniowe oraz us³ugi konserwacji oœwietlenia drogowego.

Za moment sprzeda¿y us³ug dystrybucji energii elektrycznej przyjmuje siê moment dostarczenia tej us³ugi do odbiorcy, rejestrowany przez licznik energii elektrycznej, z uwzglêdnieniem prognozowanego zu¿ycia energii oraz doszacowania przychodów, które z uwagi na stosowany system rozliczeñ odbiorców nie zosta³y zmierzone i zafakturowane.

W przychodach ze sprzeda¿y us³ug Grupa prezentuje równie¿:

• przychody z tytu³u nieodp³atnie otrzymanych œrodków trwa³ych wycenionych wed³ug wartoœci godziwej w zwi¹zku ze œwiadczeniem przez spó³ki us³ug tolerancji usuniêcia kolizji linii energetycznych lub ciep³owniczych. Rozpoznanie przychodu nastêpuje w momencie, w którym aktywa te zosta³y otrzymane od klientów;
• przychody z tytu³u nieodp³atnie otrzymanych od klientów œrodków trwa³ych wycenionych wed³ug wartoœci godziwej s³u¿¹cych przy³¹czeniu tych klientów do infrastruktury i zapewnieniu im sta³ego dostêpu do dostaw us³ug lub przychody z tytu³u otrzymanych od klientów œrodków pieniê¿nych na nabycie lub wytworzenie takich œrodków trwa³ych (op³aty za przy³¹czenie). Rozpoznanie przychodu ze sprzeda¿y us³ug nastêpuje w okresie, w którym wykonane zosta³o przy³¹czenie tych klientów do sieci. Grupa identyfikuje umowy o dostarczenie us³ug dystrybucyjnych i kompleksowych oraz umowy o przy³¹czenie odbiorców jako nie stanowi¹ce jednego zobowi¹zania i s¹ ujmowane oddzielnie. W zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami z dniem 1 stycznia 2018 roku, Grupa TAURON przenios³a saldo rozliczeñ miêdzyokresowych przychodów w wysokoœci 195 666 tysiêcy z³otych, objêtych zakresem interpretacji KIMSF 18 Przekazanie aktywów przez klientów do pozycji kapita³ów w³asnych Grupy TAURON.

Przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej, gazu i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿

Spó³ki Grupy nale¿¹ce do segmentu Sprzeda¿ uzyskuj¹ przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych od odbiorców detalicznych oraz od odbiorców hurtowych (sprzeda¿ na rynku bilansuj¹cym). Przychody ze sprzeda¿y wynikaj¹ z zafakturowanego wolumenu i ceny, a tak¿e z doszacowañ.

W tym segmencie dokonywane s¹ cztery rodzaje szacunków kwot przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych:

Rodzaj doszacowania	Opis
Doszacowanie dla odbiorców niezafakturowanych na dany dzieñ bilansowy	Odczyty uk³adów pomiarowo-rozliczeniowych dotycz¹ce wielkoœci sprzedanej energii elektrycznej w handlu detalicznym oraz jej fakturowanie s¹ dokonywane w du¿ej mierze w okresach odmiennych od okresów sprawozdawczych. W zwi¹zku z powy¿szym, spó³ki Grupy nale¿¹ce do segmentu Sprzeda¿ dokonuj¹ odpowiednich szacunków sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucji na dzieñ bilansowy. Dla klientów posiadaj¹cych umowy kompleksowe i umowy sprzeda¿y doszacowanie wyliczane jest w systemach bilingowych w oparciu o œredniodobowe zu¿ycie energii elektrycznej w okresie od dnia ostatniego odczytu rzeczywistego do dnia bilansowego.
Doszacowanie dla odbiorców rozliczanych z zastosowaniem p³atnoœci prognozowych	Na ka¿dy dzieñ bilansowy, dokonywane jest doszacowanie, któremu podlegaj¹ odbiorcy posiadaj¹cy 6-miesiêczne lub 12-miesiêczne okresy rozliczeniowe z zastosowaniem p³atnoœci prognozowych w okresach pomiêdzy odczytami wskazañ uk³adów pomiarowo-rozliczeniowych. Doszacowanie sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucji wyznaczane jest na podstawie danych dotycz¹cych sprzeda¿y, pozyskanych z systemu bilingowego i wspó³czynnika doszacowania. Wspó³czynnik doszacowania bazuje na iloœci dni od daty odczytu dla faktur rozliczeniowych lub daty p³atnoœci dla faktur prognozowych do ostatniego dnia miesi¹ca kalendarzowego w stosunku do rzeczywistej liczby dni w danym miesi¹cu kalendarzowym. Doszacowanie bazuje na ró¿nicy dni pomiêdzy dat¹ odczytu a rzeczywist¹ liczb¹ w danym miesi¹cu kalendarzowym.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Rodzaj doszacowania	Opis
Doszacowanie przychodów dla odbiorców, dla których sprzeda¿ realizowana jest wed³ug cen z rynku bilansuj¹cego	Doszacowaniem objêci s¹ odbiorcy, dla których sprzeda¿ energii elektrycznej, zgodnie z zawartymi umowami, realizowana jest wed³ug cen z rynku bilansuj¹cego. Na ka¿dy dzieñ bilansowy, dla odbiorców, dla których zosta³o naliczone doszacowanie niezafakturowanej sprzeda¿y energii elektrycznej w systemie bilingowym, wyznaczane jest doszacowanie stanowi¹ce ró¿nicê pomiêdzy cenami przyjêtymi do naliczenia doszacowania a cenami, które zostan¹ przyjête do zafakturowania sprzeda¿y.
Doszacowanie wynikaj¹ce z uzgodnienia bilansu energii	Na ka¿dy dzieñ bilansowy spó³ki Grupy nale¿¹ce do segmentu Sprzeda¿ dokonuj¹ uzgodnienia bilansu energii elektrycznej, okreœlaj¹c szacowany wolumen niezbilansowania po stronie zakupu lub sprzeda¿y. W ramach tego doszacowania ujmowana jest kwota zwiêkszaj¹ca lub zmniejszaj¹ca przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej, wyznaczona jako iloczyn oszacowanego wolumenu niezbilansowania i œredniowa¿onej ceny zakupu energii elektrycznej na rynku bilansuj¹cym.

W segmencie Sprzeda¿ uzyskiwane s¹ tak¿e przychody ze sprzeda¿y paliwa gazowego i us³ug dystrybucyjnych od odbiorców detalicznych oraz od odbiorców hurtowych (sprzeda¿ na rynku bilansuj¹cym). Przychody ze sprzeda¿y wynikaj¹ z zafakturowanej iloœci i ceny, a tak¿e z doszacowañ. Dokonywane s¹ dwa rodzaje szacunków kwot przychodów ze sprzeda¿y paliwa gazowego i us³ug dystrybucyjnych: doszacowanie dla odbiorców niezafakturowanych na dany dzieñ bilansowy oraz doszacowanie wynikaj¹ce z uzgodnienia bilansu paliwa gazowego. Kalkulacja kwot doszacowania nastêpuje co do zasady w sposób zbli¿ony do doszacowania przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych.

Przychody z hurtowej sprzeda¿y energii elektrycznej w segmencie Wytwarzanie

Hurtowa sprzeda¿ energii elektrycznej z jednostek wytwórczych centralnie dysponowanych oraz w ramach dzia³alnoœci obrotowej odbywa siê poprzez zg³oszenie przez odbiorcê i dostawcê do Operatora Systemu Przesy³owego (OSP) deklarowanej w ka¿dej godzinie iloœci energii elektrycznej, któr¹ spó³ka z segmentu Wytwarzanie jako dostawca zobowi¹zana jest dostarczyæ lub spowodowaæ jej dostarczenie, a odbiorca odebraæ. Tak cena, jak i iloœci w poszczególnych godzinach wynikaj¹ z wczeœniej podpisanych, b¹dŸ (w przypadku TGE) elektroniczne zarejestrowanych transakcji. OSP jako swego rodzaju gwarant rozliczeñ iloœciowych zabezpiecza wiarygodnoœæ danych w zakresie dostarczanych iloœci energii. Fakturowanie odbywa siê w oparciu o raporty generowane przez OSP.

Faktury za sprzeda¿ energii elektrycznej dostarczanej na Rynek Bilansuj¹cy wystawiane s¹ w oparciu o raporty ze scentralizowanego systemu bilansuj¹cego sprzeda¿ w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Rozliczenia te dokonywane s¹ w cyklu dekadowym.

Hurtowa sprzeda¿ energii elektrycznej z jednostek wytwórczych nie dysponowanych centralnie (jednostki wytwórcze poni¿ej 100 MW rozliczane na rynku lokalnym) odbywa siê na podobnych zasadach, jednak¿e podmiotem odpowiedzialnym za rozliczenie jest operator rynku lokalnego (OSD).

Przychody ze sprzeda¿y ciep³a w segmencie Wytwarzanie

Przychody wyceniane s¹ w oparciu o aktualne taryfy dla ciep³a, zafakturowanej wielkoœci zamówionej mocy cieplnej, ciep³a, noœnika ciep³a, nale¿noœæ z tytu³u ponoszonych przez sprzedawcê kosztów udostêpniania pomieszczeñ, wielkoœæ przekroczenia, innych faktycznych zu¿yæ produktów wed³ug stawek op³at i cen zawartych w obowi¹zuj¹cych taryfach.

Sprzeda¿ ciep³a prowadzona jest w oparciu o odczyty uk³adów pomiarowo-rozliczeniowych dokonywanych we wskazanych dniach roboczych ka¿dego miesi¹ca kalendarzowego, w zwi¹zku z tym na potrzeby ksiêgowe wykonywane jest doszacowanie sprzeda¿y od daty odczytu do koñca miesi¹ca. Sprzeda¿ doszacowana dla ka¿dego punktu odczytowego liczona jest indywidualnie.

Przychody ze sprzeda¿y wêgla w segmencie Wydobycie

Dla segmentu Wydobycie wewn¹trzgrupowym rynkiem sprzeda¿y jest sprzeda¿ mia³ów energetycznych i mu³ów wêglowych dostarczanych do elektrowni i elektrociep³owni Grupy TAURON. Sprzeda¿ wêgla poza Grupê nastêpuje do firm nale¿¹cych do sieci handlowej spó³ki, a tak¿e w ramach umów z finalnymi nabywcami wêgla, g³ównie przemys³owymi, wewn¹trzwspólnotowej dostawy towarów i eksportu oraz w ramach sprzeda¿y detalicznej.

Sprzeda¿ dokonywana jest w systemie ci¹g³ym w ramach sprzeda¿y wagonowej i samochodowej. Za moment sprzeda¿y uwa¿a siê datê wydania wêgla przewoŸnikowi. Przychody ze sprzeda¿y wêgla wyceniane s¹ w oparciu o wartoœci sprzeda¿y wynikaj¹ce z zafakturowanej iloœci i ceny. Korekty wielkoœci przychodów ze sprzeda¿y wêgla wynikaj¹ w szczególnoœci z przyznanych skont, rabatów oraz uznanych reklamacji iloœciowych i jakoœciowych.

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2017

Przychody s¹ ujmowane w takiej wysokoœci, w jakiej jest prawdopodobne, ¿e Grupa uzyska korzyœci ekonomiczne zwi¹zane z dan¹ transakcj¹ oraz gdy kwotê przychodów mo¿na wyceniæ w wiarygodny sposób. Przychody s¹ rozpoznawane w wartoœci godziwej zap³aty otrzymanej b¹dŸ nale¿nej, po pomniejszeniu o podatek od towarów i us³ug (VAT) i podatek akcyzowy i inne podatki od sprzeda¿y lub op³aty oraz rabaty i upusty.

Przychody ze sprzeda¿y towarów i materia³ów s¹ ujmowane, je¿eli znacz¹ce ryzyko i korzyœci wynikaj¹ce z prawa w³asnoœci do towarów i materia³ów zosta³y przekazane nabywcy oraz gdy kwotê przychodów mo¿na wyceniæ w wiarygodny sposób, a koszty poniesione mo¿na wiarygodnie oszacowaæ.

W ramach przychodów specyficznych dla poszczególnych segmentów spó³ki Grupy TAURON w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku ujmowa³y przychody zgodnie z zasadami opisanymi powy¿ej, za wyj¹tkiem:

• rozliczenia op³aty przy³¹czeniowej

Poza ujêciem op³aty przy³¹czeniowej jednorazowo w momencie przy³¹czenia odbiorcy do sieci, co nie uleg³o zmianie na skutek zastosowania MSSF 15 Przychody z umów z klientami Grupa ujmowa³a równie¿ rozliczenie miêdzyokresowe op³aty przejœciowej dla zadañ zakoñczonych przed 1 lipca 2009 roku, tj. przed wejœciem w ¿ycie KIMSF 18 Przekazanie aktywów przez klientów.

• op³aty przejœciowej

Grupa ujmowa³a przychód z tytu³u sprzeda¿y op³aty przejœciowej w ramach sprzeda¿y us³ugi dystrybucyjnej. Koszt nabycia op³aty przejœciowej od Operatora Systemu Przesy³owego by³ ujmowany w kosztach operacyjnych Grupy.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa TAURON dokonuje szacunków przychodów, jak zosta³o opisane powy¿ej, z czego najistotniejszy szacunek dotyczy doszacowania przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku doszacowanie przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿ wynios³o 609 292 tysiêcy z³otych, przy czym uwzglêdniaj¹c odwrócenie szacunków z roku poprzedniego wp³yw na wynik finansowy 2018 roku wyniós³ 152 320 tysiêcy z³otych.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Przychody ze sprzeda¿y towarów, produktów i materia³ów bez wy³¹czenia akcyzy	12 191 450	10 959 325
Podatek akcyzowy	(409 243)	(415 318)
Przychody ze sprzeda¿y towarów, produktów i materia³ów	11 782 207	10 544 007
Energia elektryczna	10 138 940	8 795 256
Energia cieplna	628 178	661 038
Œwiadectwa pochodzenia energii	85 654	63 222
Wêgiel	485 366	662 305
Gaz	262 366	182 636
Pozosta³e towary, produkty i materia³y	181 703	179 550
Przychody ze sprzeda¿y us³ug	6 277 623	6 819 034
Us³ugi dystrybucyjne i handlowe	5 941 258	6 467 258
Op³aty za przy³¹czanie odbiorców	82 070	110 948
Us³ugi konserwacji oœwietlenia drogowego	121 650	115 265
Pozosta³e us³ugi	132 645	125 563
Pozosta³e przychody	61 918	61 510
Razem	18 121 748	17 424 551

Spadek przychodów ze sprzeda¿y us³ug dystrybucyjnych i handlowych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku w porównaniu do okresu porównywalnego zwi¹zany jest g³ównie z ujêciem op³at przejœciowych pobieranych przez Grupê od odbiorcy koñcowego a nastêpnie przekazywanych do Operatora Systemu Przesy³owego, które od 1 stycznia 2018 roku zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami rozpoznawane s¹ w kwocie wynagrodzenia netto. Koszt zakupu op³aty przejœciowej w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku, który zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami pomniejszy³ przychody ze sprzeda¿y us³ug dystrybucyjnych i handlowych, wyniós³ 743 853 tysi¹ce z³otych. W okresie porównywalnym zakup op³aty przejœciowej ujmowany by³ w ramach kosztu w³asnego sprzeda¿y.

Wzrost przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej w stosunku do okresu porównywalnego ma g³ównie zwi¹zek ze wzrostem w bie¿¹cym okresie sprawozdawczym cen energii elektrycznej, jak równie¿ z nieznacznie wy¿szym wolumenem sprzedanej energii elektrycznej przez Grupê TAURON.

Przychody ze sprzeda¿y w podziale na segmenty operacyjne przedstawiono w poni¿szych tabelach.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Wydobycie	Wytwarzanie	Dystrybucja	Sprzeda¿	Pozosta³e	Razem
Przychody ze sprzeda¿y towarów, produktów i materia³ów	516 980	2 580 352	4 600	8 601 609	78 666	11 782 207
Energia elektryczna	242	1 861 379	–	8 277 319	–	10 138 940
Energia cieplna	–	628 178	–	–	–	628 178
Œwiadectwa pochodzenia energii	–	84 442	396	816	–	85 654
Wêgiel	485 366	–	–	–	–	485 366
Gaz	–	–	–	262 366	–	262 366
Pozosta³e towary, produkty i materia³y	31 372	6 353	4 204	61 108	78 666	181 703
Przychody ze sprzeda¿y us³ug	29 606	217 182	3 139 576	2 884 188	7 071	6 277 623
Us³ugi dystrybucyjne i handlowe	63	204 595	2 854 068	2 882 532	–	5 941 258
Op³aty za przy³¹czanie odbiorców	–	953	81 117	–	–	82 070
Us³ugi konserwacji oœwietlenia drogowego	–	–	121 650	–	–	121 650
Pozosta³e us³ugi	29 543	11 634	82 741	1 656	7 071	132 645
Pozosta³e przychody	1 661	14 546	33 937	169	11 605	61 918
Razem	548 247	2 812 080	3 178 113	11 485 966	97 342	18 121 748

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

	Wydobycie	Wytwarzanie	Dystrybucja	Sprzeda¿	Pozosta³e	Razem
Przychody ze sprzeda¿y towarów, produktów i materia³ów	686 151	1 599 675	21 153	8 164 831	72 197	10 544 007
Energia elektryczna	277	866 349	–	7 928 630	–	8 795 256
Energia cieplna	–	661 038	–	–	–	661 038
Œwiadectwa pochodzenia energii	–	60 598	847	1 777	–	63 222
Wêgiel	662 273	–	–	32	–	662 305
Gaz	–	–	–	182 636	–	182 636
Pozosta³e towary, produkty i materia³y	23 601	11 690	20 306	51 756	72 197	179 550
Przychody ze sprzeda¿y us³ug	31 859	218 875	3 218 892	3 341 847	7 561	6 819 034
Us³ugi dystrybucyjne i handlowe	97	212 131	2 914 434	3 340 596	–	6 467 258
Op³aty za przy³¹czanie odbiorców	–	127	110 821	–	–	110 948
Us³ugi konserwacji oœwietlenia drogowego	–	–	115 265	–	–	115 265
Pozosta³e us³ugi	31 762	6 617	78 372	1 251	7 561	125 563
Pozosta³e przychody	1 363	15 616	31 888	103	12 540	61 510
Razem	719 373	1 834 166	3 271 933	11 506 781	92 298	17 424 551

Przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej w podziale na rynki zbytu przedstawiono w poni¿szych tabelach.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej	10 138 940	8 795 256
Sprzeda¿ detaliczna	6 907 841	6 554 881
Klienci strategiczni	1 367 676	1 304 108
Klienci biznesowi	3 035 259	2 758 902
Klienci masowi, w tym:	2 871 328	2 878 570
Grupa G	2 329 686	2 345 167
Pozostali	42 821	28 619
Podatek akcyzowy	(409 243)	(415 318)
Sprzeda¿ hurtowa	1 007 904	1 084 035
Rynek gie³dowy	889 399	407 737
Rynek bilansuj¹cy	636 281	188 189
Operacyjna rezerwa mocy	212 473	88 368
Pozosta³e	485 042	472 046

12. Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Grupa prezentuje koszty w uk³adzie funkcjonalnym (kalkulacyjnym).

Do kosztu dzia³alnoœci operacyjnej zalicza siê:

• koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug poniesiony w danym okresie sprawozdawczym, w tym utworzenie odpisów aktualizuj¹cych wartoœæ rzeczowych aktywów trwa³ych, aktywów niematerialnych, nale¿noœci oraz zapasów skorygowany o koszt wytworzenia produktów na w³asne potrzeby,
• ca³oœæ poniesionych w okresie sprawozdawczym kosztów sprzeda¿y i ogólnego zarz¹du (wykazywane odrêbnie w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów).

Koszty wytworzenia, które mo¿na bezpoœrednio przyporz¹dkowaæ przychodom osi¹gniêtym przez Grupê, wp³ywaj¹ na wynik finansowy Grupy za ten okres sprawozdawczy, w którym przychody te wyst¹pi³y.

Koszty wytworzenia, które mo¿na jedynie w sposób poœredni przyporz¹dkowaæ przychodom lub innym korzyœciom osi¹ganym przez Grupê, wp³ywaj¹ na wynik finansowy Grupy w czêœci, w której dotycz¹ danego okresu sprawozdawczego, zapewniaj¹c ich wspó³miernoœæ do przychodów lub innych korzyœci ekonomicznych.

12.1. Koszty wed³ug rodzajów

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych	(1 721 783)	(1 693 468)
Odpisy aktualizuj¹ce rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	(862 209)	(45 604)
Zu¿ycie materia³ów i energii	(1 672 652)	(1 392 788)
Us³ugi konserwacji i remontowe	(278 696)	(241 147)
Us³ugi dystrybucyjne	(1 432 389)	(2 084 153)
Pozosta³e us³ugi obce	(819 945)	(910 786)
Koszt obowi¹zku umorzenia uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ	(611 586)	(326 255)
Pozosta³e podatki i op³aty	(718 516)	(731 278)
Koszty œwiadczeñ pracowniczych	(2 723 940)	(2 805 162)
Odpis aktualizuj¹cy nale¿noœci od odbiorców	(20 079)	(25 170)
Pozosta³e koszty rodzajowe	(121 164)	(98 708)
Razem koszty wed³ug rodzaju	(10 982 959)	(10 354 519)
Zmiana stanu zapasów i rozliczeñ miêdzyokresowych	89 857	(102 890)
Koszt wytworzenia œwiadczeñ na w³asne potrzeby	578 486	488 649
Koszty sprzeda¿y	477 794	491 629
Koszty ogólnego zarz¹du	631 487	610 365
Wartoœæ sprzedanych towarów i materia³ów	(7 231 812)	(5 645 441)
Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug	(16 437 147)	(14 512 207)

Wzrost wartoœci odpisów aktualizuj¹cych niefinansowe aktywa trwa³e w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku, w stosunku do okresu porównywalnego, zwi¹zany jest w g³ównej mierze z ujêciem skutków przeprowadzonych na dzieñ 30 czerwca 2018 roku oraz 31 grudnia 2018 roku testów na utratê wartoœci aktywów, w wyniku których Grupa ujê³a odpis netto w wysokoœci 854 629 tysiêcy z³otych, który obj¹³ nastêpuj¹ce pozycje: ••

• Rzeczowe aktywa trwa³e odpis netto w wysokoœci 763 085 tysiêcy z³otych, •
• Pozosta³e aktywa niefinansowe odpis w wysokoœci 76 266 tysiêcy z³otych, •
• Wartoœæ firmy odpis 13 973 tysi¹ce z³otych,
• Aktywa niematerialne odpis w wysokoœci 1 305 tysiêcy z³otych.

Testy na utratê wartoœci zosta³y opisane szerzej w nocie 10 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Spadek wartoœci us³ug dystrybucyjnych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku w porównaniu do okresu porównywalnego zwi¹zany jest z ujêciem op³at przejœciowych pobieranych przez Grupê od odbiorcy koñcowego a nastêpnie przekazywanych do Operatora Systemu Przesy³owego, które zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami rozpoznawane s¹ w kwocie wynagrodzenia netto. Koszt zakupu op³aty przejœciowej w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku, który zgodnie z zasadami obowi¹zuj¹cymi przed wejœciem w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami ujêty by³by w ramach us³ug dystrybucyjnych, wyniós³ 743 853 tysi¹ce z³otych.

Wzrost wartoœci sprzedanych towarów i materia³ów w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku, w stosunku do okresu porównywalnego, wynika g³ównie z: ••

• wzrostu w bie¿¹cym okresie sprawozdawczym cen energii elektrycznej,
• wiêkszej iloœci zakupionej energii od kontrahentów spoza Grupy Kapita³owej, co jest wypadkow¹ sprzeda¿y wiêkszego wolumenu na gie³dzie przez spó³ki z segmentu Wytwarzanie, w zwi¹zku ze zmianami przepisów prawa zwiêkszaj¹cymi obowi¹zek handlu energi¹ elektryczn¹ na Towarowej Gie³dzie Energii do 30%, oraz mniejszej produkcji energii elektrycznej przez jednostki wytwórcze, •
• ujêcia w bie¿¹cym okresie sprawozdawczym przez spó³ki segmentu Sprzeda¿ rezerw na umowy rodz¹ce obci¹¿enia w kwocie 213 756 tysiêcy z³otych zwi¹zanych z wejœciem w ¿ycie Ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, co zosta³o opisane szerzej w nocie 36.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, •
• ujêcia w okresie porównywalnym skutków rozwi¹zania przez Spó³kê rezerw na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem w kwocie netto 201 174 tysi¹ce z³otych, co zosta³o opisane szerzej w nocie 36.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

12.2. Koszty œwiadczeñ pracowniczych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Wynagrodzenia	(2 113 679)	(2 092 398)
Koszty ubezpieczeñ spo³ecznych	(410 981)	(407 702)
Nagrody jubileuszowe	80 449	(28 932)
Odpisy na Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych	(53 087)	(51 160)
Koszty œwiadczeñ po okresie zatrudnienia, w tym:	(30 926)	(93 543)
Rezerwa na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne	(16 490)	(29 622)
Deputaty wêglowe i taryfa energetyczna	40 063	(10 202)
Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych	2 246	(6 562)
Koszty pracowniczych programów emerytalnych	(56 745)	(47 157)
Program dobrowolnych odejϾ	(4 350)	(22 798)
Pozosta³e koszty œwiadczeñ pracowniczych	(191 366)	(108 629)
Razem	(2 723 940)	(2 805 162)
Pozycje ujête w koszcie w³asnym sprzeda¿y	(1 769 108)	(1 880 817)
Pozycje ujête w kosztach sprzeda¿y	(198 685)	(210 428)
Zmiana stanu produktów	(121 904)	(113 366)
Pozycje ujête w kosztach ogólnego zarz¹du	(366 765)	(399 783)
Pozycje ujête w koszcie wytworzenia œwiadczeñ na potrzeby w³asne	(267 478)	(200 768)

Spadek kosztów œwiadczeñ pracowniczych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku, w stosunku do okresu porównywalnego, ma g³ównie zwi¹zek z ujêciem w bie¿¹cym okresie skutków rozwi¹zania przez spó³kê z segmentu Wytwarzanie rezerw aktuarialnych na taryfê pracownicz¹ i Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych w czêœci na obecnych pracowników jako przysz³ych emerytów w kwotach odpowiednio 49 270 tysiêcy z³otych i 5 469 tysiêcy z³otych oraz rozwi¹zania rezerw na nagrody jubileuszowe w kwocie 121 172 tysi¹ce z³otych. Dodatkowo, w zwi¹zku z rozwi¹zaniem rezerw na nagrody jubileuszowe spó³ka wyp³aci³a pracownikom odszkodowania w wysokoœci 79 316 tysiêcy z³otych, co obci¹¿y³o koszty œwiadczeñ pracowniczych Grupy (w tabeli powy¿ej ujête jako pozosta³e koszty œwiadczeñ pracowniczych). Powy¿sze zdarzenia zosta³y szerzej opisane w nocie 33.1 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

12.3. Koszty amortyzacji oraz odpisy aktualizuj¹ce

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Pozycje ujête w koszcie w³asnym sprzeda¿y	(2 443 585)	(1 650 147)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(1 574 413)	(1 558 790)
Odpis aktualizuj¹cy rzeczowe aktywa trwa³e	(739 193)	(30 546)
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(53 762)	(49 144)
Odpis aktualizuj¹cy aktywa niematerialne	(337)	(10 311)
Odpis aktualizuj¹cy aktywa górnicze	(76 266)	–
Pozosta³e	386	(1 356)
Pozycje ujête w kosztach sprzeda¿y	(49 316)	(35 712)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(16 366)	(16 694)
Odpis aktualizuj¹cy rzeczowe aktywa trwa³e	(2 910)	–
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(23 193)	(18 506)
Pozosta³e	(6 847)	(512)
Pozycje ujête w kosztach ogólnego zarz¹du	(71 969)	(39 440)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(20 573)	(21 713)
Odpis aktualizuj¹cy rzeczowe aktywa trwa³e	(22 085)	802
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(14 354)	(13 819)
Odpis aktualizuj¹cy aktywa niematerialne	(984)	(8)
Odpis aktualizuj¹cy wartoœæ firmy	(13 973)	–
Pozosta³e	–	(4 702)
Pozycje ujête w koszcie wytworzenia œwiadczeñ na w³asne potrzeby	(19 122)	(13 773)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(17 095)	(13 246)
Odpis aktualizuj¹cy rzeczowe aktywa trwa³e	–	1 155
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(2 027)	(1 556)
Odpis aktualizuj¹cy aktywa niematerialne	–	(126)
Razem	(2 583 992)	(1 739 072)
Amortyzacja	(1 721 783)	(1 693 468)
Odpisy aktualizuj¹ce	(862 209)	(45 604)

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku Grupa ujê³a odpisy aktualizuj¹ce w segmentach Wytwarzanie i Wydobycie oraz rozwi¹za³a w czêœci utworzone wczeœniej odpisy w segmencie Wytwarzanie, co jest wynikiem przeprowadzonych na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz 30 czerwca 2018 roku testów na utratê wartoœci. £¹czny wp³yw na wynik finansowy brutto Grupy roku 2018 wyniós³ 854 629 tysiêcy z³otych (nadwy¿ka utworzenia nad rozwi¹zaniem), z czego kwota 815 796 tysiêcy z³otych zosta³a odniesiona w koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug. Testy i ich wyniki zosta³y szerzej opisane w nocie 10 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Dodatkowo, w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 spó³ki Grupy tworzy³y i rozwi¹zywa³y odpisy na aktywa indywidualne oraz aktywa trwa³e zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzeda¿y, co obci¹¿y³o ³¹cznie koszty operacyjne Grupy w kwocie 7 580 tysiêcy z³otych.

13. Pozosta³e przychody i koszty operacyjne

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Nadwy¿ka (utworzenia)/ rozwi¹zania rezerw aktuarialnych dla obecnych emerytów i rencistów	139 402	(1 025)
Otrzymane lub nale¿ne kary, grzywny, odszkodowania	35 851	27 161
Dotacje oraz przychody stanowi¹ce równowartoœæ odpisów amortyzacyjnych od dotacji do lub nieodp³atnie otrzymanych œrodków trwa³ych	33 011	29 411
Nadwy¿ka (utworzenia)/ rozwi¹zania pozosta³ych rezerw	(19 594)	(35 167)
Koszty postêpowania s¹dowego oraz kary i odszkodowania	(8 749)	(10 808)
Wynik ze zbycia i likwidacji œrodków trwa³ych / aktywów niematerialnych oraz koszty szkód w maj¹tku trwa³ym	(7 704)	(10 226)
Odpisanie zaniechanych inwestycji i produkcji oraz likwidowanych materia³ów	(342)	(3 645)
Pozosta³e przychody operacyjne	19 401	18 477
Pozosta³e koszty operacyjne	(30 757)	(18 257)
Razem	160 519	(4 079)

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku spó³ka z segmentu Wytwarzanie rozwi¹za³a rezerwy na taryfê pracownicz¹ oraz Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych w czêœci dla emerytów. Wp³yw rozwi¹zania powy¿szych rezerw na zwiêkszenie pozosta³ych przychodów operacyjnych Grupy wyniós³ odpowiednio 127 051 tysiêcy z³otych oraz 12 419 tysiêcy z³otych.

14. Przychody i koszty finansowe

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Przychody i koszty finansowe obejmuj¹ g³ównie przychody i koszty dotycz¹ce:

• przychodów z tytu³u udzia³u w zyskach innych jednostek,
• aktualizacji wartoœci instrumentów finansowych, z wy³¹czeniem aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej, których skutki ujmowane s¹ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach i odnoszone na kapita³ z aktualizacji wyceny oraz pochodnych towarowych instrumentów finansowych objêtych zakresem MSSF 9 Instrumenty finansowe, z których zyski/straty z tytu³u zmiany wyceny i realizacji prezentowane s¹ w dzia³alnoœci operacyjnej, w której ujmowane s¹ wyniki na powi¹zanym z nimi obrocie towarami,
• ró¿nic kursowych bêd¹cych wynikiem operacji wykonywanych w ci¹gu okresu sprawozdawczego oraz wycen bilansowych aktywów i zobowi¹zañ na koniec okresu sprawozdawczego, za wyj¹tkiem ró¿nic kursowych ujêtych w wartoœci pocz¹tkowej œrodka trwa³ego, w stopniu w jakim s¹ uznawane za korektê kosztów odsetek,
• zbycia/likwidacji aktywów finansowych,
• zmian w wysokoœci rezerwy wynikaj¹cych z faktu przybli¿ania siê terminu poniesienia kosztu (efekt odwijania dyskonta),
• koszty odsetek dla wyceny œwiadczeñ pracowniczych zgodnie z MSR 19 Œwiadczenia pracownicze,
• pozosta³ych pozycji zwi¹zanych z dzia³alnoœci¹ finansow¹.

Transakcje w walucie obcej

Transakcje wyra¿one w walutach obcych (tj. walutach innych ni¿ waluta funkcjonalna) s¹ przeliczane na moment pocz¹tkowego ujêcia na walutê funkcjonaln¹ przy zastosowaniu kursu obowi¹zuj¹cego w dniu zawarcia transakcji.

Na dzieñ bilansowy pozycje pieniê¿ne s¹ przeliczane przy zastosowaniu kursu zamkniêcia (dla jednostek, których walut¹ funkcjonaln¹ jest PLN za kurs zamkniêcia przyjmuje siê kurs œredni ustalony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski na ten dzieñ).

^• odsetek,

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Nastêpuj¹ce kursy zosta³y przyjête dla potrzeb wyceny bilansowej:

Waluta	31 grudnia 2018 roku	31 grudnia 2017 roku
USD	3,7597	3,4813
EUR	4,3000	4,1709
CZK	0,1673	0,1632

Powsta³e z rozliczenia oraz z przeliczenia na dzieñ bilansowy ró¿nice kursowe ujmowane s¹ odpowiednio w wyniku finansowym w pozycji przychodów (kosztów) finansowych, z wyj¹tkiem przypadku gdy s¹ kapitalizowane w wartoœci aktywów.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Przychody i koszty z tytu³u instrumentów finansowych	(238 323)	(61 756)
Przychody z tytu³u dywidendy	7 348	9 136
Przychody odsetkowe	28 086	47 266
Koszty odsetkowe	(147 372)	(209 322)
Prowizje zwi¹zane z kredytami i papierami d³u¿nymi	(22 945)	(19 020)
Wynik na instrumentach pochodnych	(4 052)	(18 042)
Ró¿nice kursowe	(83 455)	127 390
Aktualizacja wartoœci udzielonych po¿yczek	(4 309)	–
Pozosta³e	(11 624)	836
Pozosta³e przychody i koszty finansowe	(47 759)	(59 913)
Odsetki od œwiadczeñ pracowniczych	(33 394)	(40 764)
Odsetki z tytu³u dyskonta pozosta³ych rezerw	(12 683)	(14 328)
Pozosta³e	(1 682)	(4 821)
Razem, w tym w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów:	(286 082)	(121 669)
Koszty odsetkowe od zad³u¿enia	(147 372)	(209 322)
Pozosta³e przychody i koszty finansowe	(138 710)	87 653

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku wyst¹pi³a nadwy¿ka ujemnych ró¿nic kursowych nad dodatnimi w wysokoœci 83 455 tysiêcy z³otych. Ujemne ró¿nice kursowe dotycz¹ w g³ównej mierze ró¿nic kursowych zwi¹zanych z zobowi¹zaniami Spó³ki z tytu³u zad³u¿enia w EUR, tj. otrzymanej od spó³ki zale¿nej po¿yczki, obligacji podporz¹dkowanych oraz euroobligacji. Nadwy¿ka ujemnych ró¿nic kursowych nad dodatnimi z tego tytu³u wynios³a 113 013 tysiêcy z³otych. W okresie porównywalnym wyst¹pi³a nadwy¿ka dodatnich ró¿nic kursowych nad ujemnymi. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku Grupa aktywowa³a ró¿nice kursowe w kwocie 35 577 tysiêcy z³otych na zadania inwestycyjne.

15. Podatek dochodowy

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Podatek bie¿¹cy

Podatek dochodowy wykazany w wyniku finansowym okresu obejmuje rzeczywiste obci¹¿enie podatkowe za dany okres sprawozdawczy poszczególnych spó³ek stanowi¹cych Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ ("PGK") oraz pozosta³ych spó³ek Grupy nienale¿¹cych do PGK, ustalone zgodnie z obowi¹zuj¹cymi przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ewentualne korekty rozliczeñ podatkowych za lata ubieg³e.

Podatek odroczony

Grupa ujmuje zobowi¹zania i ustala aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego w zwi¹zku z przejœciowymi ró¿nicami miêdzy wykazywan¹ w ksiêgach rachunkowych wartoœci¹ aktywów i zobowi¹zañ a ich wartoœci¹ podatkow¹ oraz strat¹ podatkow¹ mo¿liw¹ do odliczenia w przysz³oœci.

Aktywa z tytu³u podatku dochodowego wykazywane s¹ tylko wtedy, gdy ich realizacja jest prawdopodobna, tj. gdy przewiduje siê, i¿ w przysz³oœci zostanie osi¹gniêty zysk podatkowy pozwalaj¹cy na wykorzystanie aktywa.

Podatek dochodowy dotycz¹cy pozycji ujêtych w pozosta³ych ca³kowitych dochodach lub bezpoœrednio w kapitale w³asnym, jest ujmowany odpowiednio w pozosta³ych ca³kowitych dochodach lub w kapitale w³asnym.

Aktywa z tytu³u podatku odroczonego oraz zobowi¹zanie z tytu³u podatku odroczonego spó³ek tworz¹cych Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ s¹ kompensowane ze wzglêdu na fakt, i¿ spó³ki te sk³adaj¹ wspóln¹ deklaracjê podatkow¹.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa ocenia na ka¿dy dzieñ bilansowy realizowalnoœæ oraz weryfikuje nieujête aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego.

W oparciu o sporz¹dzone prognozy dla PGK, przewiduj¹ce uzyskiwanie dochodów podatkowych w latach nastêpnych uznano, i¿ nie wystêpuje ryzyko niezrealizowania aktywa z tytu³u podatku odroczonego rozpoznanego w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

15.1. Obci¹¿enia podatkowe w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Bie¿¹cy podatek dochodowy	(341 630)	(260 334)
Bie¿¹ce obci¹¿enie z tytu³u podatku dochodowego	(331 740)	(255 869)
Korekty dotycz¹ce bie¿¹cego podatku dochodowego z lat ubieg³ych	(9 890)	(4 465)
Odroczony podatek dochodowy	44 028	(114 372)
Podatek dochodowy wykazywany w wyniku finansowym	(297 602)	(374 706)
Podatek dochodowy dotycz¹cy pozosta³ych ca³kowitych dochodów	7 436	(2 184)

15.2. Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Zysk przed opodatkowaniem	504 647	1 757 652
Podatek wed³ug ustawowej stawki podatkowej obowi¹zuj¹cej w Polsce, wynosz¹cej 19%	(95 883)	(333 954)
Korekty dotycz¹ce podatku dochodowego z lat ubieg³ych	(9 890)	(4 465)
Efekty podatkowe nastêpuj¹cych pozycji:	(173 382)	(14 139)
Nadwy¿ka (utworzenia)/rozwi¹zania niepodatkowych rezerw i odpisów aktualizuj¹cych	(1 460)	9 277
PFRON	(5 141)	(4 927)
Trwa³e ró¿nice w kosztach zwi¹zanych z rzeczowymi aktywami trwa³ymi	(4 459)	2 733
Trwa³a utrata wartoœci firmy	(2 655)	–
Pozosta³e koszty nie stanowi¹ce kosztów uzyskania przychodu	(7 806)	(24 624)
Udzia³ w wyniku wspólnych przedsiêwziêæ	10 429	13 880
Zmiany szacunku w podatku odroczonym z tytu³u przychodów maj¹cych odmienny
moment podatkowy	(181 469)	(29 407)
Pozosta³e przychody nie podlegaj¹ce opodatkowaniu	19 179	18 929
Pozosta³e	(18 447)	(22 148)
Podatek wed³ug efektywnej stawki podatkowej wynosz¹cej 59,0% (2017 – 21,3%)	(297 602)	(374 706)
Podatek dochodowy (obci¹¿enie) wykazany w wyniku finansowym	(297 602)	(374 706)

Wzrost efektywnej stawki podatkowej w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku w stosunku do okresu porównywalnego zwi¹zany jest w g³ównej mierze z ujêciem zmiany szacunku podatku odroczonego z tytu³u odmiennego momentu podatkowego i bilansowego rozpoznania szacowanych przychodów wynikaj¹cych z dostaw energii elektrycznej i gazu dokumentowanych prognozami.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku wdro¿one zosta³y rozwi¹zania informatyczne, wspieraj¹ce okreœlenie wartoœci przychodu, który dotyczy okresów rozliczeniowych maj¹cych zakoñczyæ siê w przysz³ym okresie ksiêgowym. Wp³yw zmiany szacunku zosta³ odniesiony w wynik finansowy roku zakoñczonego dnia 31 grudnia 2018 roku.

15.3. Odroczony podatek dochodowy

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ œrodków trwa³ych
oraz aktywów niematerialnych	1 503 445	1 546 630
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ aktywów finansowych	65 366	46 806
z tytu³u odmiennego momentu podatkowego uznania przychodu ze sprzeda¿y
produktów i us³ug	360 507	107 511
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ praw maj¹tkowych
pochodzenia energii	10 227	7 964
pozosta³e	52 929	47 841
Zobowi¹zania z tytu³u podatku odroczonego	1 992 474	1 756 752
od rezerw bilansowych	490 191	579 336
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ œrodków trwa³ych oraz aktywów
niematerialnych	194 224	167 531
nieodp³atnie otrzymana infrastruktura energetyczna i otrzymane op³aty przy³¹czeniowe	12 039	46 669
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ aktywów i zobowi¹zañ finansowych	145 497	63 336
z tytu³u odmiennego momentu podatkowego uznania kosztu sprzeda¿y produktów i us³ug	312 824	41 842
straty podatkowe	15 358	13 386
pozosta³e	28 692	18 909
Aktywa z tytu³u podatku odroczonego	1 198 825	931 009
Po skompensowaniu sald na poziomie spó³ek z Grupy Kapita³owej podatek odroczony Grupy prezentowany jest jako:
Aktywo z tytu³u podatku odroczonego	30 105	46 122
Zobowi¹zanie z tytu³u podatku odroczonego	(823 754)	(871 865)

Aktywa z tytu³u podatku odroczonego oraz zobowi¹zania z tytu³u podatku odroczonego spó³ek tworz¹cych Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ ("PGK") na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zosta³y skompensowane ze wzglêdu na fakt, i¿ na podstawie podpisanych umów PGK spó³ki te sk³adaj¹ wspóln¹ deklaracjê podatkow¹.

Wzrost aktywów i zobowi¹zañ z tytu³u odroczonego podatku dochodowego wynikaj¹cych z odmiennego momentu podatkowego uznania przychodów ze sprzeda¿y oraz kosztu sprzeda¿y produktów i us³ug zwi¹zany jest z faktem, i¿ Grupa wdro¿y³a w bie¿¹cym roku rozwi¹zania informatyczne, wspieraj¹ce okreœlenie wartoœci przychodu i kosztów bezpoœrednio zwi¹zanych z przychodem, który dotyczy okresów rozliczeniowych maj¹cych zakoñczyæ siê w przysz³ym okresie ksiêgowym. W konsekwencji, ze wzglêdu na wzrost wartoœci przychodów i kosztów maj¹cych odmienny moment podatkowy Grupa rozpozna³a wy¿sze zobowi¹zanie i aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego z tego tytu³u.

Zmiana stanu zobowi¹zania z tytu³u podatku odroczonego

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Bilans otwarcia	1 756 752	1 666 304
Wp³yw zastosowania MSSF 9 i MSSF 15	9 634	–
Bilans otwarcia po przekszta³ceniu	1 766 386	1 666 304
Zmiana stanu:
w korespondencji z wynikiem finansowym	230 635	91 981
w korespondencji z pozosta³ymi ca³kowitymi dochodami	(4 617)	(1 550)
pozosta³e zmiany	70	17
Bilans zamkniêcia	1 992 474	1 756 752

Zmiana stanu aktywów z tytu³u podatku odroczonego

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Bilans otwarcia	931 009	957 118
Wp³yw zastosowania MSSF 9 i MSSF 15	(10 525)	–
Bilans otwarcia po przekszta³ceniu	920 484	957 118
Zmiana stanu:
w korespondencji z wynikiem finansowym	274 663	(22 391)
w korespondencji z pozosta³ymi ca³kowitymi dochodami	2 819	(3 734)
pozosta³e zmiany	859	16
Bilans zamkniêcia	1 198 825	931 009

16. Zysk przypadaj¹cy na jedn¹ akcjê

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Zysk (strata) netto na akcjê dla ka¿dego okresu obliczany jest poprzez podzielenie zysku (straty) netto przypadaj¹cego akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej za dany okres przez œredni¹ wa¿on¹ liczbê akcji w danym okresie sprawozdawczym.

Zysk na jedn¹ akcjê (w z³otych)	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Podstawowy i rozwodniony z zysku za rok obrotowy przypadaj¹cego akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	0,12	0,79

Poni¿ej przedstawione zosta³y dane dotycz¹ce zysku oraz akcji, które pos³u¿y³y do wyliczenia podstawowego i rozwodnionego zysku na jedn¹ akcjê zaprezentowanego w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Zysk netto za rok obrotowy przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	204 880	1 380 663
Liczba akcji zwyk³ych	1 752 549 394	1 752 549 394

NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ

17. Rzeczowe aktywa trwa³e

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Kluczowe dla Grupy œrodki trwa³e w poszczególnych segmentach to:

• w obszarze Wytwarzanie:
  • kot³y wraz z urz¹dzeniami pomocniczymi, turbiny z generatorami, transformatory i stacje ciep³ownicze, a tak¿e urz¹dzenia do roz³adunku, magazynowania i transportu paliwa, pompownie i instalacje odsiarczania, wytwornice pary, rozdzielnie, sk³adowiska odpadów, magazyny i budynki;
  • stacje ciep³ownicze, urz¹dzenia do roz³adunku paliwa i transportu, a tak¿e pompownie i stacje uzdatniania wody;
  • elektrownie wiatrowe, turbozespo³y wodne, budynki elektrowni wodnych oraz jazy, zapory i urz¹dzenia hydrotechniczne.
• w obszarze Dystrybucja:
  • linie elektroenergetyczne po³o¿one na obszarze 57 tysiêcy km kwadratowych, o ³¹cznej d³ugoœci ok. 271 tysiêcy km;
  • stacje elektroenergetyczne (ok. 60 tysiêcy sztuk);
• w obszarze Wydobycie: obudowy zmechanizowane, szyby i upadowe wydobywcze oraz œrodki trwa³e zlokalizowane w œcianach kopalni i w zak³adzie przeróbki wêgla.

Rzeczowe aktywa trwa³e wycenia siê wed³ug kosztu pomniejszonego o skumulowane odpisy amortyzacyjne oraz odpisy z tytu³u utraty wartoœci. Koszt obejmuje:

• cenê nabycia lub koszt wytworzenia,
• koszty bezpoœrednio zwi¹zane z zakupem i przystosowaniem sk³adnika maj¹tku do stanu zdatnego do u¿ywania,
• przewidywany koszt demonta¿u, usuniêcia rzeczowych aktywów trwa³ych oraz przywrócenia do stanu pierwotnego miejsca, w którym dany sk³adnik aktywów siê znajduje (politykê rachunkowoœci w zakresie tworzenia rezerw na te koszty przedstawiono w nocie 34),
• koszty finansowania zewnêtrznego.

Na dzieñ nabycia sk³adnika rzeczowych aktywów trwa³ych s¹ identyfikowane i wyodrêbniane wszystkie istotne elementy wchodz¹ce w sk³ad danego sk³adnika aktywów, maj¹ce ró¿ny okres ekonomicznej u¿ytecznoœci (komponenty). Komponentem sk³adników rzeczowych aktywów trwa³ych s¹ równie¿ koszty remontów kapitalnych, przegl¹dów okresowych oraz koszty wymiany g³ównych czêœci sk³adowych.

Grupa ujmuje jako odrêbne pozycje rzeczowych aktywów trwa³ych specjalistyczne czêœci zamienne oraz sprzêt serwisuj¹cy, je¿eli ich okres u¿ytkowania wynosi wiêcej ni¿ 1 rok.

Podstawê naliczania odpisów amortyzacyjnych stanowi cena nabycia lub koszt wytworzenia œrodka trwa³ego pomniejszone o jego wartoœæ rezydualn¹. Amortyzacja nastêpuje na podstawie planu amortyzacji okreœlaj¹cego przewidywany okres u¿ytkowania œrodka trwa³ego. Rzeczowe aktywa trwa³e (w tym komponenty) s¹ amortyzowane liniowo przez ich przewidywany okres u¿ytkowania, z wyj¹tkiem gruntów i œrodków trwa³ych w budowie, które nie podlegaj¹ amortyzacji. Specjalistyczne czêœci zamienne oraz sprzêt serwisuj¹cy s¹ amortyzowane przez okres u¿ytkowania œrodka trwa³ego, którego dotycz¹.

Zasady amortyzacji aktywów bêd¹cych przedmiotem leasingu finansowego s¹ spójne z zasadami stosowanymi przy amortyzacji aktywów bêd¹cych w³asnoœci¹ jednostki. Przy braku wystarczaj¹cej pewnoœci, ¿e leasingobiorca uzyska tytu³ w³asnoœci przed koñcem okresu leasingu, dany sk³adnik aktywów umarza siê przez krótszy z dwóch okresów: okres leasingu lub okres u¿ytkowania.

Koszty finansowania zewnêtrznego

Koszty finansowania zewnêtrznego s¹ kapitalizowane jako czêœæ kosztu wytworzenia lub ceny nabycia dostosowywanych sk³adników aktywów trwa³ych.

Na koszty finansowania zewnêtrznego sk³adaj¹ siê przede wszystkim odsetki od finansowania specyficznego i ogólnego wyliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej oraz ró¿nice kursowe powsta³e w zwi¹zku z finansowaniem w walucie obcej w stopniu, w jaki uznawane s¹ za korektê kosztów odsetek. Kapitalizacji podlega tak¿e efektywna czêœæ zabezpieczenia dla kontraktów spe³niaj¹cych warunki rachunkowoœci zabezpieczeñ i zawieranych w zwi¹zku finansowaniem budowy aktywów trwa³ych.

Po zakoñczeniu dostosowywania sk³adnika aktywów finansowanego przez finansowanie specyficzne, finansowanie to, jak i zwi¹zane z nim koszty nie s¹ brane pod uwagê przy okreœlaniu kosztów finansowania podlegaj¹cych kapitalizacji.

Kwotê kosztów ogólnego finansowania zewnêtrznego podlegaj¹c¹ aktywowaniu okreœla siê poprzez zastosowanie stopy kapitalizacji do nak³adów poniesionych na dostosowywane sk³adniki aktywów. Stopa kapitalizacji stanowi œredni¹ wa¿on¹ stopê wszystkich kosztów finansowania zewnêtrznego dotycz¹cych finansowania zewnêtrznego stanowi¹cych zobowi¹zania w danym okresie, ale innych ni¿ finansowanie specyficzne.

Nieodp³atnie otrzymane œrodki trwa³e i op³aty przy³¹czeniowe oraz dotacje do aktywów

Nieodp³atnie otrzymane œrodki trwa³e oraz op³aty przy³¹czeniowe ujmowane s¹ pocz¹tkowo w cenie nabycia odpowiadaj¹cej szacowanej wartoœci godziwej lub wartoœci otrzymanych œrodków pieniê¿nych stanowi¹cych dotacje do aktywów.

Przychody z tytu³u nieodp³atnie otrzymanych œrodków trwa³ych sfinansowanych z dotacji s¹ wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako rozliczenia miêdzyokresowe przychodów i rozpoznawane jako pozosta³e przychody operacyjne w sposób wspó³mierny do odpowiadaj¹cych im kosztów amortyzacji otrzymanych lub nabytych sk³adników rzeczowych aktywów trwa³ych.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Utrata wartoœci

Grupa ocenia na ka¿dy dzieñ bilansowy czy zaistnia³y obiektywne przes³anki mog¹ce wskazywaæ na utratê wartoœci danego sk³adnika rzeczowych aktywów trwa³ych. Testy na utratê wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych s¹ przeprowadzane zgodnie z polityk¹ rachunkowoœci okreœlon¹ w nocie 10.

Okresy u¿ytkowania

Œrednie pozosta³e okresy u¿ytkowania poszczególnych grup œrodków trwa³ych s¹ nastêpuj¹ce:

Grupa rodzajowa	Œredni pozosta³y okres amortyzacji w latach
Budynki, lokale i obiekty in¿ynierii l¹dowej i wodnej	18 lat
Urz¹dzenia techniczne i maszyny	11 lat
Inne œrodki trwa³e	4 lata

Metoda amortyzacji, stawka amortyzacyjna oraz wartoœæ rezydualna rzeczowych aktywów trwa³ych podlegaj¹ weryfikacji, co najmniej na koniec ka¿dego roku obrotowego, a ewentualne korekty odpisów amortyzacyjnych dokonywane s¹ z efektem od pocz¹tku okresu sprawozdawczego, w którym zakoñczono weryfikacjê.

Przeprowadzona w 2018 roku weryfikacja okresów ekonomicznej u¿ytecznoœci œrodków trwa³ych i aktywów niematerialnych najistotniej wp³ynê³a na koszty amortyzacji w segmencie Dystrybucja – spadek kosztów amortyzacji o 8 000 tysiêcy z³otych. Wp³yw na koszty amortyzacji w pozosta³ych segmentach nie by³ istotny.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Grunty	Budynki, lokale i obiekty in¿ynierii l¹dowej i wodnej	Urz¹dzenia techniczne i maszyny	Inne œrodki trwa³e	Œrodki trwa³e w budowie	Rzeczowe aktywa trwa³e razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia	122 780	22 580 965	18 647 127	895 144	4 856 088	47 102 104
Zakup bezpoœredni	–	–	–	–	3 280 447	3 280 447
Koszty finansowania zewnêtrznego	–	–	–	–	163 766	163 766
Rozliczenie œrodków trwa³ych w budowie	4 012	1 235 535	691 115	92 894	(2 023 556)	–
Sprzeda¿	(43)	(1 511)	(65 888)	(29 575)	–	(97 017)
Likwidacja	(48)	(63 612)	(135 253)	(10 662)	(36)	(209 611)
Nieodp³atne otrzymanie	437	22 482	77	–	–	22 996
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	(987)	(2 204)	(7 650)	(2 087)	–	(12 928)
Koszty remontów	–	–	–	–	65 920	65 920
Wytworzenie we w³asnym zakresie	–	–	–	–	38 825	38 825
Koszty demonta¿u farm wiatrowych oraz likwidacji zak³adów górniczych	–	5 093	106	–	–	5 199
Pozosta³e zmiany	(282)	(1 686)	3 837	(2 388)	(4 963)	(5 482)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	9	14	–	23
Bilans zamkniêcia	125 869	23 775 062	19 133 480	943 340	6 376 491	50 354 242
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia	(407)	(8 553 035)	(9 866 322)	(565 315)	(37 139)	(19 022 218)
Amortyzacja za okres	–	(804 815)	(742 385)	(81 249)	–	(1 628 449)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(16)	(705 630)	(1 150 860)	(8 628)	(102 383)	(1 967 517)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	19	406 718	795 176	1 397	20	1 203 330
Sprzeda¿	–	1 038	62 855	28 699	–	92 592
Likwidacja	–	54 121	130 336	10 607	–	195 064
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	1 479	7 215	1 699	–	10 393
Pozosta³e zmiany	–	228	(1 140)	1 538	–	626
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(6)	(6)	–	(12)
Bilans zamkniêcia	(404)	(9 599 896)	(10 765 131)	(611 258)	(139 502)	(21 116 191)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU	122 373	14 027 930	8 780 805	329 829	4 818 949	28 079 886
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU	125 465	14 175 166	8 368 349	332 082	6 236 989	29 238 051
w tym segmenty operacyjne:
Wydobycie	3 118	501 042	408 867	11 654	336 587	1 261 268
Wytwarzanie	42 721	2 213 878	3 436 115	30 644	4 787 752	10 511 110
Dystrybucja	62 766	11 374 311	4 413 999	272 722	1 099 073	17 222 871
Inne segmenty oraz pozosta³a dzia³alnoœæ	16 860	85 935	109 368	17 062	13 577	242 802

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

Budynki, lokale Urz¹dzenia Inne Œrodki i obiekty Grunty techniczne œrodki trwa³e in¿ynierii i maszyny trwa³e w budowie l¹dowej i wodnej	Rzeczowe aktywa trwa³e razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia 121 980 21 603 044 18 164 046 850 102 3 261 173	44 000 345
Zakup bezpoœredni – 23 – – 3 137 677	3 137 700
Koszty finansowania zewnêtrznego – – – – 105 346	105 346
Rozliczenie œrodków trwa³ych w budowie 1 086 1 005 444 662 139 82 815 (1 751 484)	–
Sprzeda¿ (154) (10 012) (61 733) (27 922) –	(99 821)
Likwidacja (3) (41 759) (117 786) (7 726) –	(167 274)
Nieodp³atne otrzymanie – 7 724 161 – –	7 885
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia (30) (14 916) (2 394) (15) (11)	(17 366)
Koszty remontów – – – – 66 910	66 910
Wytworzenie we w³asnym zakresie – – – – 39 122	39 122
Koszty demonta¿u farm wiatrowych oraz likwidacji
zak³adów górniczych – 32 152 1 059 – –	33 211
Pozosta³e zmiany (99) (735) 1 636 (2 109) (2 645)	(3 952)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej – – (1) (1) –	(2)
Bilans zamkniêcia 122 780 22 580 965 18 647 127 895 144 4 856 088	47 102 104
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia (433) (7 825 966) (9 268 038) (517 062) (33 657)	(17 645 156)
Amortyzacja za okres – (796 822) (729 235) (84 387) –	(1 610 444)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych (4) (134 345) (355 224) (693) (3 495)	(493 761)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych 30 155 913 309 848 810 22	466 623
Sprzeda¿ – 5 660 58 996 27 292 –	91 948
Likwidacja – 32 724 114 214 7 568 –	154 506
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia – 9 536 2 101 15 –	11 652
Pozosta³e zmiany – 265 1 016 1 142 (9)	2 414
Bilans zamkniêcia (407) (8 553 035) (9 866 322) (565 315) (37 139)	(19 022 218)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU 121 547 13 777 078 8 896 008 333 040 3 227 516	26 355 189
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU 122 373 14 027 930 8 780 805 329 829 4 818 949	28 079 886
w tym segmenty operacyjne:
Wydobycie 2 774 785 380 667 412 16 301 292 435	1 764 302
Wytwarzanie 41 256 2 322 835 3 753 162 35 962 3 595 630	9 748 845
Dystrybucja 61 483 10 829 553 4 244 598 261 693 918 501	16 315 828
Inne segmenty oraz pozosta³a dzia³alnoœæ 16 860 90 162 115 633 15 873 12 383	250 911

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku Grupa dokona³a zakupu rzeczowych aktywów trwa³ych (wliczaj¹c skapitalizowane koszty finansowania zewnêtrznego) w kwocie 3 444 213 tysiêcy z³otych. Najwiêksze zakupy dokonane zosta³y w zwi¹zku z inwestycjami w nastêpuj¹cych segmentach operacyjnych:

Segment operacyjny	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Dystrybucja	1 964 960	1 637 114
Wytwarzanie	1 202 401	1 421 493
Wydobycie	237 515	153 795

Œrednia stopa kapitalizacji kosztów finansowania zewnêtrznego w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku wynios³a 3,57%, a w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 wynios³a 3,17%.

G³ówne zadania inwestycyjne realizowane przez Grupê w roku obrotowym 2018 opisane zosta³y w punkcie 1.5.1. Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2018.

Utworzenie oraz rozwi¹zanie odpisów aktualizuj¹cych rzeczowe aktywa trwa³e mia³o wp³yw na wynik nastêpuj¹cych segmentów operacyjnych:

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Wytwarzanie	Wydobycie	Dystrybucja	Pozosta³a dzia³alnoœæ	Razem
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(1 321 783)	(641 552)	(3 842)	(340)	(1 967 517)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	1 203 095	–	235	–	1 203 330
£¹czny wp³yw na wynik okresu	(118 688)	(641 552)	(3 607)	(340)	(764 187)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Wytwarzanie	Dystrybucja	Pozosta³a dzia³alnoœæ	Razem
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(493 181)	(569)	(11)	(493 761)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	462 787	3 803	33	466 623
£¹czny wp³yw na wynik okresu	(30 394)	3 234	22	(27 138)

18. WartoϾ firmy

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Wartoœæ firmy wycenia siê wed³ug wartoœci pocz¹tkowej (ustalonej zgodnie z polityk¹ rachunkowoœci przedstawion¹ w nocie 6) pomniejszonej o skumulowane odpisy z tytu³u utraty wartoœci. Wartoœæ firmy nie podlega amortyzacji, lecz testowana jest na utratê wartoœci raz na rok lub czêœciej, jeœli wyst¹pi¹ ku temu przes³anki.

Na dzieñ przejêcia nabyta wartoœæ firmy jest alokowana do ka¿dego z oœrodków wypracowuj¹cych œrodki pieniê¿ne ("CGU"), które mog¹ skorzystaæ z synergii po³¹czenia. Za najni¿szy poziom w Grupie, do którego mo¿e zostaæ przypisana wartoœæ firmy i na którym wartoœæ firmy jest monitorowana na wewnêtrzne potrzeby zarz¹dcze, Grupa uzna³a segment operacyjny, z wyj¹tkiem segmentu Wytwarzanie.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Wartoœæ firmy podlega testowi na utratê wartoœci corocznie oraz na ka¿dy dzieñ bilansowy, na który wystêpuj¹ stosowne przes³anki. Test na utratê wartoœci w odniesieniu do wartoœci firmy przeprowadza siê zgodnie z zasadami rachunkowoœci przedstawionymi w nocie 10.

Segment operacyjny	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Wydobycie	–	13 973
Dystrybucja	25 602	25 602
Pozosta³e segmenty	581	581
Razem	26 183	40 156

19. Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Œwiadectwa pochodzenia energii i prawa do emisji gazów klasyfikowane jako aktywa niematerialne obejmuj¹:

• œwiadectwa pochodzenia energii wytworzonej ze Ÿróde³ odnawialnych (OZE), z kogeneracji, a tak¿e œwiadectwa efektywnoœci energetycznej, otrzymane lub nabyte z zamiarem umorzenia w zwi¹zku ze sprzeda¿¹ energii elektrycznej odbiorcom finalnym;
• prawa do emisji gazów cieplarnianych otrzymane lub nabywane z zamiarem spe³nienia obowi¹zku wynikaj¹cego z emisji gazów cieplarnianych.

Grupa klasyfikuje œwiadectwa pochodzenia energii oraz prawa do emisji gazów cieplarnianych na podstawie intencji co do sposobu ich przeznaczenia okreœlonej w dniu nabycia (z mo¿liwoœci¹ póŸniejszej reklasyfikacji) jako:

• aktywa niematerialne krótkoterminowe œwiadectwa pochodzenia energii oraz prawa do emisji gazów desygnowane na w³asne potrzeby, w przypadku gdy Grupa ma zamiar umorzyæ je w celu spe³nienia obowi¹zku za rok bie¿¹cy;
• aktywa niematerialne d³ugoterminowe œwiadectwa pochodzenia energii oraz prawa do emisji gazów desygnowane na w³asne potrzeby, dla których celem jest wype³nienie obowi¹zku przedstawienia do umorzenia za lata kolejne.

Zasady wyceny tych aktywów na moment pocz¹tkowego ujêcia s¹ nastêpuj¹ce:

	Nabyte	Przyznane/ Otrzymane nieodp³atnie	Rozchód
Œwiadectwa pochodzenia	Cena nabycia	Wartoœæ godziwa na dzieñ przyznania	FIFO "pierwsze wesz³o, pierwsze wysz³o"
Prawa do emisji gazów	Cena nabycia	WartoϾ nominalna (tj. zero)	W pierwszej kolejnoœci otrzymane nieodp³atnie a nastêpnie nabyte (wg FIFO "pierwsze wesz³o, pierwsze wysz³o")

Rozchód posiadanych œwiadectw pochodzenia energii oraz praw do emisji gazów (w korespondencji z rozliczeniem kwoty rezerwy) nastêpuje na dzieñ umorzenia tych praw. Zasady tworzenia rezerw z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii oraz rezerw na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów przedstawiono w nocie 35.

19.1. D³ugoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	95 795	207 335	303 130
Zakup bezpoœredni	194 948	381 116	576 064
Reklasyfikacja	(82 158)	(135 433)	(217 591)
Bilans zamkniêcia	208 585	453 018	661 603

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	110 430	15 830	126 260
Zakup bezpoœredni	87 880	198 635	286 515
Reklasyfikacja	(102 515)	(7 130)	(109 645)
Bilans zamkniêcia	95 795	207 335	303 130

19.2. Krótkoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	327 324	324 936	652 260
Zakup bezpoœredni	327 991	476 145	804 136
Wytworzenie we w³asnym zakresie	86 531	–	86 531
Umorzenie	(733 256)	(825 118)	(1 558 374)
Reklasyfikacja	81 677	135 433	217 110
Bilans zamkniêcia	90 267	111 396	201 663

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	543 536	423 847	967 383
Zakup bezpoœredni	273 404	103 611	377 015
Wytworzenie we w³asnym zakresie	47 907	–	47 907
Umorzenie	(640 596)	(209 652)	(850 248)
Reklasyfikacja	103 073	7 130	110 203
Bilans zamkniêcia	327 324	324 936	652 260

19.3. Bilans praw do emisji dwutlenku wêgla w Rejestrze Unii

Bilans uprawnieñ	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Uprawnienia na rejestrze na pocz¹tek roku	24 649 436	19 482 951
Uprawnienia umorzone:
w instalacjach TAURON Wytwarzanie S.A. (emisja poprzedniego roku)	(14 656 752)	(5 864 561)
w instalacjach TAURON Ciep³o Sp. z o.o. (emisja poprzedniego roku)	(1 878 114)	(1 529 737)
w instalacjach TAURON Wytwarzanie S.A. (emisja bie¿¹cego roku)	(11 494 000)	–
Przydzia³ nieodp³atnych uprawnieñ	379 609	2 150 783
Uprawnienia nabyte na rynku wtórnym	17 547 000	16 968 000
Uprawnienia sprzedane na rynek wtórny	(3 077 500)	(6 558 000)
Uprawnienia na rejestrze na koniec roku, w tym:	11 469 679	24 649 436
Uprawnienia przeznaczone do umorzenia za rok bie¿¹cy:	(3 048 547)	(16 454 964)
w instalacjach TAURON Wytwarzanie S.A.	(1 132 025)	(14 574 412)
w instalacjach TAURON Ciep³o Sp. z o.o.	(1 916 522)	(1 880 552)

W 2018 roku spó³ki Grupy TAURON otrzyma³y przydzia³y darmowych uprawnieñ do emisji na mocy art. 10a Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 roku, w iloœci 379 609 praw do emisji z tytu³u produkcji ciep³a. Pozosta³e uprawnienia, potrzebne do zbilansowania potrzeb emisji w 2018 roku, zosta³y nabyte na rynku wtórnym.

20. Pozosta³e aktywa niematerialne

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

G³ówne pozycje ujête w ramach pozosta³ych aktywów niematerialnych to nabyte prawo wieczystego u¿ytkowania gruntów oraz oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci.

Sk³adniki pozosta³ych aktywów niematerialnych wycenia siê w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o skumulowane odpisy amortyzacyjne i odpisy z tytu³u utraty wartoœci.

Pozosta³e aktywa niematerialne, z wyj¹tkiem nieoddanych do u¿ytkowania, s¹ amortyzowane przez szacowany okres u¿ytkowania. Podstaw¹ naliczania amortyzacji jest wartoœæ pocz¹tkowa pomniejszona o wartoœæ rezydualn¹. Wartoœæ rezydualn¹ uwzglêdnia siê w przy ustalaniu podstawy ustalania odpisów amortyzacyjnych, je¿eli w odniesieniu do danego aktywa istnieje aktywny rynek lub strona trzecia zobowi¹za³a siê do zakupu sk³adnika aktywów w momencie zakoñczenia okresu jego u¿ytkowania. W odniesieniu do prawa wieczystego u¿ytkowania gruntów ustalono wartoœæ rezydualn¹ na bazie cen rynkowych. Ze wzglêdu na fakt, i¿ wartoœæ rezydualna jest zbli¿ona do wartoœci bilansowej prawo to nie podlega³o amortyzacji.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Utrata wartoœci

Grupa ocenia na ka¿dy dzieñ bilansowy czy zaistnia³y obiektywne przes³anki mog¹ce wskazywaæ na utratê wartoœci danego sk³adnika aktywów niematerialnych. Testy na utratê wartoœci aktywów niematerialnych s¹ przeprowadzane zgodnie z polityk¹ rachunkowoœci okreœlon¹ w nocie 10.

Okresy u¿ytkowania

Dla poszczególnych grup pozosta³ych aktywów niematerialnych przyjêto nastêpuj¹ce œrednie pozosta³e okresy u¿ytkowania:

Grupa rodzajowa	Œredni pozosta³y okres amortyzacji w latach
Koszty zakoñczonych prac rozwojowych	3 lata
Oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci	4 lata
Inne	10 lat

Okres i metoda amortyzacji oraz wartoœæ rezydualna podlegaj¹ weryfikacji nie rzadziej ni¿ na koniec ka¿dego roku obrotowego. Wszelkie zmiany wynikaj¹ce z przeprowadzonej weryfikacji ujmuje siê jako zmianê szacunków, a ewentualna korekta odpisów amortyzacyjnych dokonywana jest z efektem od pocz¹tku okresu sprawozdawczego, w którym zakoñczono weryfikacjê.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Koszty zakoñczonych prac rozwojowych	Prawo u¿ytkowania wieczystego gruntu	Oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci	Inne aktywa niematerialne	Aktywa niematerialne nie oddane do u¿ytkowania	Aktywa niematerialne razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia	6 403	773 287	644 480	236 548	148 502	1 809 220
Zakup bezpoœredni	–	3 926	–	–	119 121	123 047
Rozliczenie aktywów nie oddanych do u¿ytkowania	–	1 341	154 045	32 545	(187 931)	–
Sprzeda¿/ Likwidacja	–	(863)	(22 363)	(1 102)	(4)	(24 332)
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	(3 640)	–	–	–	(3 640)
Pozosta³e zmiany	–	631	242	3 345	5 798	10 016
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	30	–	–	30
Bilans zamkniêcia	6 403	774 682	776 434	271 336	85 486	1 914 341
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia	(5 265)	(25 371)	(439 639)	(84 861)	(7)	(555 143)
Amortyzacja za okres	(257)	–	(75 408)	(17 669)	–	(93 334)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(375)	(43)	(1 313)	(121)	(58)	(1 910)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	153	27	331	21	58	590
Sprzeda¿/ Likwidacja	–	–	22 361	795	–	23 156
Pozosta³e zmiany	–	–	32	–	–	32
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(29)	–	–	(29)
Bilans zamkniêcia	(5 744)	(25 387)	(493 665)	(101 835)	(7)	(626 638)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU	1 138	747 916	204 841	151 687	148 495	1 254 077
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU	659	749 295	282 769	169 501	85 479	1 287 703

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Koszty zakoñczonych prac rozwojowych	Prawo u¿ytkowania wieczystego gruntu	Oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci	Inne aktywa niematerialne	Aktywa niematerialne nie oddane do u¿ytkowania	Aktywa niematerialne razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia	5 434	786 283	610 578	211 873	93 060	1 707 228
Zakup bezpoœredni	–	–	–	–	125 070	125 070
Rozliczenie aktywów nie oddanych do u¿ytkowania	–	1 803	52 171	16 195	(70 169)	–
Sprzeda¿/ Likwidacja	(15)	(1 909)	(12 181)	–	–	(14 105)
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	(12 949)	–	–	–	(12 949)
Pozosta³e zmiany	984	59	(6 084)	8 480	541	3 980
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(4)	–	–	(4)
Bilans zamkniêcia	6 403	773 287	644 480	236 548	148 502	1 809 220
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia	(5 120)	(25 617)	(387 075)	(64 982)	(7)	(482 801)
Amortyzacja za okres	(85)	–	(65 844)	(17 095)	–	(83 024)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(177)	(9 920)	(690)	(24)	–	(10 811)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	117	307	10	54	–	488
Sprzeda¿/Likwidacja	15	–	11 805	–	–	11 820
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	9 859	–	–	–	9 859
Pozosta³e zmiany	(15)	–	2 154	(2 814)	–	(675)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	1	–	–	1
Bilans zamkniêcia	(5 265)	(25 371)	(439 639)	(84 861)	(7)	(555 143)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU	314	760 666	223 503	146 891	93 053	1 224 427
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU	1 138	747 916	204 841	151 687	148 495	1 254 077

21. Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Wspólne ustalenia umowne Grupy zaklasyfikowane jako wspólne przedsiêwziêcia s¹ ujmowane metod¹ praw w³asnoœci.

Przy zastosowaniu metody praw w³asnoœci, wartoœæ pocz¹tkow¹ inwestycji w cenie nabycia zwiêksza siê lub zmniejsza o udzia³ w zyskach/stratach oraz udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnego przedsiêwziêcia od dnia przejêcia (ujmowany odpowiednio w wyniku finansowym lub w pozosta³ych ca³kowitych dochodach Grupy).

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa okreœla rodzaj wspólnego ustalenia umownego, którego jest stron¹, w zale¿noœci od praw i obowi¹zków stron tego ustalenia. Na podstawie analizy praw i obowi¹zków Grupa ocenia, ¿e posiada wspó³kontrolê nad wspólnymi ustaleniami umownymi, maj¹c prawo do aktywów netto. W konsekwencji udzia³y w Grupie Kapita³owej TAMEH Holding Sp. z o.o. oraz w Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. klasyfikowane s¹ jako wspólne przedsiêwziêcia.

Utrata wartoœci

Udzia³ we wspólnych przedsiêwziêciach testowany jest na utratê wartoœci w przypadku wyst¹pienia przes³anek wskazuj¹cych na mo¿liwoœæ wyst¹pienia utraty lub odwrócenia uprzednio ujêtego odpisu.

Inwestycje we wspólne przedsiêwziêcia wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku wyceniane metod¹ praw w³asnoœci prezentuje poni¿sza tabela:

	Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.	TAMEH HOLDING Sp. z o.o.*	Stan na 31 grudnia 2018
Aktywa trwa³e (d³ugoterminowe)	1 398 743	2 027 410	3 426 153
Aktywa obrotowe (krótkoterminowe), w tym:	35 509	775 825	811 334
œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	3 376	336 462	339 838
Zobowi¹zania d³ugoterminowe (-), w tym:	(1 422 139)	(849 842)	(2 271 981)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	(1 368 531)	(768 011)	(2 136 542)
Zobowi¹zania krótkoterminowe (-), w tym:	(81 497)	(783 951)	(865 448)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	(6 481)	(122 628)	(129 109)
Razem aktywa netto	(69 384)	1 169 442	1 100 058
Udzia³ w aktywach netto	(34 692)	584 721	550 029
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	543 913	543 913
Udzia³ w przychodach wspólnych przedsiêwziêæ	86	861 206	861 292
Udzia³ w zysku (stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	54 890	54 890
Udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnych przedsiêwziêæ	–	(71)	(71)

* Zaprezentowane informacje dotycz¹ grupy kapita³owej TAMEH HOLDING Sp. z o.o. Wartoœæ posiadanego udzia³u w TAMEH HOLDING Sp. z o.o. jest ró¿na od wartoœci aktywów netto przypadaj¹cych Grupie, ze wzglêdu na fakt, i¿ cena nabycia udzia³ów TAMEH HOLDING Sp. z o.o. zosta³a skalkulowana przy uwzglêdnieniu wartoœci godziwej udzia³u wnoszonego do wspólnego przedsiêwziêcia przez spó³ki Grupy ArcelorMittal.

Inwestycje we wspólne przedsiêwziêcia wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku wyceniane metod¹ praw w³asnoœci prezentuje poni¿sza tabela:

	Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.	TAMEH HOLDING Sp. z o.o.*	Stan na 31 grudnia 2017
Aktywa trwa³e (d³ugoterminowe)	1 219 954	1 658 016	2 877 970
Aktywa obrotowe (krótkoterminowe), w tym:	3 830	552 456	556 286
œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	2 673	197 401	200 074
Zobowi¹zania d³ugoterminowe (-), w tym:	(538 278)	(670 240)	(1 208 518)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	(488 440)	(588 368)	(1 076 808)
Zobowi¹zania krótkoterminowe (-), w tym:	(726 070)	(460 096)	(1 186 166)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	(659 374)	(49 415)	(708 789)
Razem aktywa netto	(40 564)	1 080 136	1 039 572
Udzia³ w aktywach netto	(20 282)	540 068	519 786
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	499 204	499 204
Udzia³ w przychodach wspólnych przedsiêwziêæ	20	628 145	628 165
Udzia³ w zysku (stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	72 950	72 950
Udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnych przedsiêwziêæ	–	(519)	(519)

* Zaprezentowane informacje dotycz¹ grupy kapita³owej TAMEH HOLDING Sp. z o.o.

Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.

Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. jest spó³k¹ celow¹ utworzon¹ w 2010 roku z inicjatywy TAURON Polska Energia S.A. oraz PGNiG S.A., poprzez któr¹ partnerzy zamierzaj¹ zrealizowaæ inwestycjê polegaj¹c¹ na budowie bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli opalanego gazem ziemnym o mocy elektrycznej brutto 450 MWe i mocy cieplnej netto 240 MWt.

W dniu 31 marca 2017 roku wesz³y w ¿ycie porozumienie w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji projektu oraz aneks do umowy sprzeda¿y energii elektrycznej podpisane pomiêdzy Spó³k¹, PGNiG S.A. oraz Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. oraz aneks do umowy na dostawy paliwa gazowego pomiêdzy PGNiG S.A. i Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A., które by³y podstaw¹ rozwi¹zania rezerw na umowy rodz¹ce obci¹¿enia, co zosta³o szerzej opisane w nocie 36.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

TAURON Polska Energia S.A. posiada poœredni udzia³ na poziomie 50% w kapitale spó³ki i w organie stanowi¹cym wykonywany poprzez TAURON Wytwarzanie S.A. W zwi¹zku z faktem, i¿ w trakcie 2015 roku, dotychczasowy udzia³ w stratach wspólnego przedsiêwziêcia oraz korekta wyników z transakcji "odgórnych" pomiêdzy spó³kami Grupy a wspólnym przedsiêwziêciem przewy¿szy³y wartoœæ posiadanych udzia³ów we wspólnym przedsiêwziêciu, Spó³ka zaprzesta³a ujmowania udzia³u w dalszych stratach wspólnego przedsiêwziêcia.

Dodatkowo, Spó³ka posiada nale¿noœci z tytu³u udzielonych po¿yczek na rzecz Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. w wartoœci bilansowej 217 407 tysiêcy z³otych, o czym szerzej w nocie 22 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

TAMEH HOLDING Sp. z o.o. i spó³ki zale¿ne

W 2014 roku zosta³a zawarta umowa wspólników pomiêdzy Grup¹ TAURON i Grup¹ ArcelorMittal w spó³ce TAMEH HOLDING Sp. z o.o., która odpowiada za zadania inwestycyjne i operacyjne w obszarze energetyki przemys³owej. Umowa zosta³a zawarta na okres 15 lat z mo¿liwoœci¹ jej przed³u¿enia. Obie grupy kapita³owe posiadaj¹ w spó³ce TAMEH HOLDING Sp. z o.o. po 50% udzia³ów.

TAMEH HOLDING Sp. z o.o. jest w³aœcicielem 100% udzia³ów w TAMEH POLSKA Sp. z o.o., któr¹ utworzy³y wniesione aportem przez Grupê TAURON: Zak³ad Wytwarzania Nowa oraz Elektrownia Blachownia, a tak¿e wniesiona przez Grupê ArcelorMittal - Elektrociep³ownia w Krakowie. Ponadto, TAMEH HOLDING Sp. z o.o. posiada 100% udzia³ów w TAMEH Czech s.r.o., któr¹ tworzy Elektrociep³ownia w Ostrawie.

W dniu 28 czerwca 2018 roku Zgromadzenie Wspólników TAMEH HOLDING Sp. z o.o. zdecydowa³o o przeznaczeniu kwoty 32 520 tysiêcy z³otych na wyp³atê dywidendy dla udzia³owców. Udzia³ Grupy we wspólnym przedsiêwziêciu TAMEH HOLDING Sp. z o.o. zosta³ pomniejszony o wartoœæ dywidendy przypadaj¹cej dla Grupy w kwocie 16 260 tysiêcy z³otych.

22. Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia nie spe³niaj¹ kryteriów uznania za inwestycje netto we wspólne przedsiêwziêcie.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

• ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2018

Zgodnie z wymogami MSSF 9 Instrumenty finansowe Grupa dokonuje odpowiedniej klasyfikacji i wyceny udzielonych po¿yczek oraz szacuje wielkoœæ odpisów na oczekiwane straty kredytowe w przypadku po¿yczek klasyfikowanych jako aktywa wyceniane wed³ug zamortyzowanego kosztu.

Na dzieñ bilansowy po¿yczka udzielona w ramach porozumienia konsoliduj¹cego d³ug, wynikaj¹ca z umowy z dnia 28 lutego 2018 roku ze wzglêdu na to, ¿e przep³ywy pieniê¿ne nie odpowiadaj¹ wy³¹cznie sp³acie kapita³u i odsetek, zosta³a zaklasyfikowana do aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy. Grupa dokona³a odpowiednio szacunku wartoœci godziwej. Metodologia kalkulacji wartoœci godziwej zosta³a przedstawiona w nocie 44 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Pozosta³e po¿yczki wyceniane s¹ wed³ug zamortyzowanego kosztu, a na ka¿dy dzieñ bilansowy Grupa dokonuje szacunku oczekiwanych strat kredytowych. Metodologia oraz kwoty oczekiwanych strat kredytowych zosta³y przedstawione w nocie 45.1.4 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

• ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2017

Zgodnie z wymogami MSSF 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena Grupa dokonywa³a odpowiedniej klasyfikacji i wyceny udzielonych po¿yczek oraz szacowa³a wielkoœæ odpisów aktualizuj¹cych. Wszystkie po¿yczki klasyfikowane by³y jako "po¿yczki i nale¿noœci" i wyceniane w zamortyzowanym koszcie, przy uwzglêdnieniu szacunku odpisów z tytu³u utraty wartoœci.

Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. roku na dzieñ 31 grudnia 2018 roku zaprezentowano w poni¿szej tabeli.

	Data	Kwota	Stan na 31 grudnia 2018 roku				Termin	Stopa
	zawarcia umowy	po¿yczki	Kapita³/ Wycena	Odsetki	Odpis aktualizuj¹cy	Razem	sp³aty	oprocentowania
Po¿yczki wyceniane w wartoœci godziwej
Porozumienie konsoliduj¹ce d³ug po¿yczkobiorcy	28.02.2018	609 951	199 256			199 256	30.06.2033*	sta³a
Po¿yczki wyceniane wed³ug zamortyzowanego kosztu
Po¿yczka na finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci operacyjnej	30.03.2018	7 290	7 000	400	(182)	7 218	30.06.2033	sta³a
Po¿yczka VAT	11.04.2018	6 500	2 650	5	(68)	2 587	30.09.2020	zmienna/ WIBOR 1M+mar¿a
Po¿yczka na finansowanie porozumieñ z podwykonawcami 19.12.2018		9 500	8 535	21	(210)	8 346	30.06.2033	sta³a
Razem			217 441	426	(460)	217 407
D³ugoterminowe			217 441	421	(460)	217 402
Krótkoterminowe			–	5	–	5

* Na dzieñ 30 czerwca 2033 roku przypada termin sp³aty kapita³u w kwocie 310 851 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami. Kapita³ w kwocie 299 100 tysiêcy z³otych zosta³ sp³acony w dniu 30 kwietnia 2018 roku.

Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. roku na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zaprezentowano w poni¿szej tabeli.

	Data zawarcia	Kwota	Stan na 31 grudnia 2017		Termin	Stopa	Cel
	umowy	po¿yczki	Kapita³	Odsetki	Razem	sp³aty	oprocentowania
Po¿yczka podporz¹dkowana 20.06.2012		177 000	177 000	35 052		212 052 31.12.2032	zmienna/ WIBOR 3M+mar¿a	Realizacja projektu poprzez pozyskanie przez po¿yczkobiorcê finansowania zewnêtrznego
Po¿yczki na sp³atê	14.12.2015	15 850	15 850	1 370	17 220		zmienna/ WIBOR 3M+mar¿a	Sp³ata rat kapita³owych wraz z odsetkami kredytów udzielonych po¿yczkobiorcy
zad³u¿enia	15.12.2016	15 300	11 000	495	11 495	31.12.2027	zmienna/ WIBOR 6M+mar¿a	przez Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Polska Kasa Opieki S.A.
Porozumienia konsoliduj¹ce d³ug po¿yczkobiorcy	30.06.2017	150 000	150 000	3 259	153 259	zmienna/		Ca³kowita sp³ata wierzytelnoœci wynikaj¹cych z umów kredytowych udzielonych po¿yczkobiorcy przez Europejski
	31.10.2017	175 157	175 157	1 249	176 406	28.02.2018	WIBOR 6M+mar¿a	Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Polska Kasa Opieki S.A. oraz finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci operacyjnej
Razem			529 007	41 425	570 432
D³ugoterminowe			203 850	36 917	240 767
Krótkoterminowe			325 157	4 508	329 665

W dniu 28 lutego 2018 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. porozumienie konsoliduj¹ce d³ug po¿yczkobiorcy w ³¹cznej kwocie 609 951 tysiêcy z³otych, dokonuj¹c odnowienia wszystkich dotychczasowych zobowi¹zañ po¿yczkobiorcy wynikaj¹cych z udzielonych i niesp³aconych do dnia 28 lutego 2018 roku po¿yczek. Na mocy zawartego porozumienia konsolidacj¹ objêto kwoty nale¿noœci g³ównych udzielonych po¿yczek, których wartoœæ bilansowa na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi³a 529 007 tysiêcy z³otych, kwotê nale¿noœci g³ównej umowy po¿yczki z dnia 12 stycznia 2018 roku w wysokoœci 27 000 tysiêcy z³otych oraz kwotê odsetek od powy¿szego zad³u¿enia naliczonych na dzieñ 28 lutego 2018 roku w ³¹cznej wysokoœci 53 944 tysi¹ce z³otych.

Zgodnie z zawartym porozumieniem konsoliduj¹cym, w dniu 30 kwietnia 2018 roku nast¹pi³a czêœciowa sp³ata kapita³u po¿yczki w kwocie 299 100 tysiêcy z³otych, zaœ pozosta³a do sp³aty kwota d³ugu w wysokoœci 310 851 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami naliczonymi od dnia 1 marca 2018 roku zostanie sp³acona przez po¿yczkobiorcê w terminie do dnia 30 czerwca 2033 roku. Po¿yczka oprocentowana jest w oparciu o sta³¹ stopê procentow¹, a zabezpieczeniem sp³aty po¿yczki jest weksel in blanco wraz z deklaracj¹ wekslow¹.

Ze wzglêdu na zawarte w porozumieniu konsoliduj¹cym istotne zmiany warunków umownych, Spó³ka zaprzesta³a ujmowania dotychczasowych aktywów z tytu³u udzielonych po¿yczek objêtych porozumieniem, wyksiêgowuj¹c ich dotychczasow¹ wartoœæ bilansow¹ w kwocie 511 952 tysi¹ce z³otych i ujê³a nowe aktywo wyceniaj¹c je do wartoœci godziwej na dzieñ ujêcia w ksiêgach w kwocie 481 582 tysi¹ce z³otych, co w konsekwencji obci¹¿y³o koszty finansowe w kwocie 30 370 tysiêcy z³otych.

W dniu 8 marca 2018 roku Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. podpisa³a umowê po¿yczki z Bankiem Gospodarstwa Krajowego oraz Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. Na mocy wy¿ej wymienionej umowy, Bank Gospodarstwa Krajowego oraz PGNiG S.A. udzieli³y Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. po¿yczki w kwocie do 450 000 tysiêcy z³otych ka¿dy. Data ostatecznej sp³aty po¿yczki przypada na 14 czerwca 2030 roku. Zabezpieczeniem wierzytelnoœci Banku Gospodarstwa Krajowego wynikaj¹cych z umowy po¿yczki jest gwarancja bankowa wystawiona na zlecenie Spó³ki w dniu 11 kwietnia 2018 roku, o czym szerzej w nocie 48 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Zwa¿ywszy na powy¿sz¹ umowê, w dniu 8 marca 2018 roku pomiêdzy Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. jako po¿yczkobiorc¹, spó³k¹ Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A, PGNiG Termika S.A., TAURON Polska Energia S.A., TAURON Wytwarzanie S.A. jako wierzycielami podporz¹dkowanymi, a Bankiem Gospodarstwa Krajowego jako Agentem, zawarta zosta³a umowa podporz¹dkowania zad³u¿enia po¿yczkobiorcy. Na mocy zawartej umowy, podporz¹dkowaniu podlega zad³u¿enie Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. wobec Spó³ki z tytu³u zawartego w dniu 28 lutego 2018 roku porozumienia konsoliduj¹cego d³ug po¿yczkobiorcy na ³¹czn¹ kwotê 609 951 tysiêcy z³otych ("zad³u¿enie podporz¹dkowane"). Na dzieñ zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji kwota nominalna po¿yczki stanowi¹ca zad³u¿enie podporz¹dkowane wobec Spó³ki wynosi 310 851 tysiêcy z³otych. Na dzieñ bilansowy po¿yczka zosta³a wyceniona w wartoœci godziwej w wysokoœci 199 256 tysiêcy z³otych.

Poza po¿yczk¹ konsoliduj¹c¹ d³ug opisan¹ powy¿ej w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku Spó³ka udzieli³a Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. nastêpuj¹cych po¿yczek:

• W dniu 30 marca 2018 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. umowê po¿yczki do wysokoœci 7 290 tysiêcy z³otych, z przeznaczeniem na potrzeby dzia³alnoœci po¿yczkobiorcy. •
• W dniu 11 kwietnia 2018 roku pomiêdzy spó³k¹ Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. oraz TAURON Polska Energia S.A. a po¿yczkobiorc¹ Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. zawarta zosta³a umowa po¿yczki VAT do ³¹cznej wysokoœci 13 000 tysiêcy z³otych, w celu sfinansowania przez po¿yczkobiorcê rozliczeñ w zakresie podatku VAT w ramach kosztów projektu zwi¹zanego z dokoñczeniem budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli. Na mocy zawartej umowy Spó³ka udzieli Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. po¿yczki o maksymalnej kwocie limitu 6 500 tysiêcy z³otych. •
• W dniu 19 grudnia 2018 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. umowê po¿yczki do wysokoœci 9 500 tysiêcy z³otych, z przeznaczeniem na sfinansowanie p³atnoœci wynikaj¹cych z zawartych umów dwustronnych w celu dalszej realizacji inwestycji budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli.

Wszystkie powy¿sze po¿yczki zabezpieczone s¹ poprzez weksel w³asny in blanco po¿yczkobiorcy wraz z deklaracj¹ wekslow¹.

23. Pozosta³e aktywa finansowe

•

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2018 ROKU

Do pozosta³ych aktywów finansowych Grupa zalicza m.in. udzia³y i akcje, jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, lokaty, depozyty, wadia, kaucje oraz zabezpieczenia przekazane, instrumenty pochodne, po¿yczki udzielone jednostkom niepowi¹zanym.

Na moment pocz¹tkowego ujêcia aktywa finansowe s¹ klasyfikowane do odpowiedniej kategorii aktywów finansowych i odpowiednio wyceniane. Zasady klasyfikacji i wyceny aktywów finansowych zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe zosta³y opisane nocie 44 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Wycena aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej wymaga oszacowania przez Grupê na ka¿dy dzieñ bilansowy wartoœci godziwej. Metodologia kalkulacji wartoœci godziwej zosta³a przedstawiona w nocie 44 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Wycena aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie wymaga oszacowania przez Grupê na ka¿dy dzieñ bilansowy oczekiwanych strat kredytowych. Metodologia oraz kwoty oczekiwanych strat kredytowych dla po¿yczek udzielonych zosta³y przedstawione w nocie 45.1.4 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2017 ROKU

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa klasyfikowa³a i wycenia³a aktywa finansowa zgodnie z MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena. Zasady klasyfikacji i wyceny aktywów finansowych zgodne z MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena zosta³y opisane nocie 44 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Udzia³y i akcje	138 492	141 698
Instrumenty pochodne	220 343	81 698
Depozyty pocz¹tkowe	163 495	11 140
Wadia, kaucje, zabezpieczenia przekazane	89 498	61 817
Lokaty i depozyty Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych	47 126	39 756
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	26 063	104 077
Po¿yczki udzielone	10 145	10 547
Pozosta³e	2 548	7 554
Razem	697 710	458 287
D³ugoterminowe	254 677	238 354
Krótkoterminowe •	443 033	219 933

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku posiadane udzia³y i akcje obejmuj¹ w g³ównej mierze udzia³y w nastêpuj¹cych spó³kach: •

• SCE Jaworzno III Sp. z o.o. o wartoœci 30 989 tysiêcy z³otych; •
• Przedsiêbiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. o wartoœci 23 754 tysi¹ce z³otych; •
• PGE EJ 1 Sp. z o.o. o wartoœci 18 651 tysiêcy z³otych; •
• ElectroMobility Poland S.A. o wartoœci 17 500 tysiêcy z³otych; •
• Energetyka Cieszyñska Sp. z o.o. o wartoœci 14 697 tysiêcy z³otych;
• Magenta Grupa TAURON Sp. z o.o. o wartoœci 9 500 tysiêcy z³otych.

Wzrost wartoœci aktywów z tytu³u dodatniej wyceny instrumentów pochodnych w kwocie 138 645 tysiêcy z³otych dotyczy g³ównie transakcji zawartych na uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych i wynika ze wzrostu cen uprawnieñ do emisji oraz wzrostu iloœci zawartych kontraktów. Wzrost wartoœci aktywów z tytu³u dodatniej wyceny transakcji zawartych na uprawnienia do emisji wynosi 130 116 tysiêcy z³otych.

Wartoœæ depozytów pocz¹tkowych zwi¹zana jest w g³ównej mierze z terminowymi transakcjami na dostawê praw do emisji gazów cieplarnianych zawieranymi na zagranicznych rynkach gie³dowych.

24. Pozosta³e aktywa niefinansowe

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Grupa ujmuje jako pozosta³e aktywa niefinansowe rozliczenia miêdzyokresowe oraz zaliczki na œrodki trwa³e w budowie, aktywa niematerialne oraz zapasy. Zaliczki, jako aktywa niepieniê¿ne, nie podlegaj¹ dyskontowaniu.

Do rozliczeñ miêdzyokresowych Grupa zalicza w szczególnoœci koszty przygotowania produkcji w kopalniach wêgla kamiennego, obejmuj¹ce m.in. koszty zbrojenia œcian wydobywczych oraz koszty dr¹¿enia eksploatacyjnych wyrobisk chodnikowych nie zaliczanych do rzeczowych aktywów trwa³ych. Koszty te ujmowane s¹ w wysokoœci poniesionych wydatków i odpisywane s¹ do rachunku wyników stosownie do procentowego miesiêcznego wykonania planowanej produkcji wêgla handlowego z poszczególnych œcian wydobywczych.

Zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami od 1 stycznia 2018 roku Grupa aktywuje koszty pozyskania umów i koszty rabatów. Koszty pozyskania umów s¹ kapitalizowane, jeœli Grupa oczekuje, ¿e zostan¹ odzyskane. Dozwolone jest natychmiastowe ujêcie kosztów pozyskania umów w kosztach, jeœli okres amortyzacji aktywa wynosi do jednego roku. Aktywo amortyzowane jest przez okres przekazywania dóbr lub œwiadczenia us³ug. W przypadku, gdy koszty dotycz¹ wiêcej ni¿ jednej umowy, amortyzacja powinna uwzglêdniaæ bie¿¹ce i przewidywane umowy.

24.1. D³ugoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Zaliczki na œrodki trwa³e w budowie oraz aktywa niematerialne, w tym: zwi¹zane z realizacj¹ zadania Budowa Bloku 910 MW w Elektrowni	101 755	163 906
Jaworzno III	98 114	162 589
Koszty przygotowania produkcji w kopalniach wêgla kamiennego Rozliczenia miêdzyokresowe prowizji z tytu³u zad³u¿enia	114 177 14 307	144 061 12 252
Koszty pozyskania umów i koszty rabatów	13 496	–
Pozosta³e rozliczenia miêdzyokresowe	38 493	26 627
Razem	282 228	346 846

Koszty przygotowania produkcji w kopalniach wêgla kamiennego uwzglêdniaj¹ odpis aktualizuj¹cy d³ugoterminowych aktywów górniczych w kwocie 61 570 tysiêcy z³otych rozpoznany w wyniku przeprowadzonych testów na utratê wartoœci.

24.2. Krótkoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Koszty rozliczane w czasie	104 860	79 935
Koszty przygotowania produkcji w kopalniach wêgla kamiennego	54 439	52 123
Us³ugi informatyczne, telekomunikacyjne i pocztowe	21 062	15 074
Koszty pozyskania umów i koszty rabatów	10 624	–
Ubezpieczenia maj¹tkowe i deliktowe	8 012	3 010
Rozliczenia miêdzyokresowe prowizji z tytu³u zad³u¿enia	3 414	3 917
Pozosta³e koszty rozliczane w czasie	7 309	5 811
Pozosta³e aktywa niefinansowe krótkoterminowe	5 208	7 120
Zaliczki na dostawy	3 218	4 858
Pozosta³e aktywa krótkoterminowe	1 990	2 262
Razem	110 068	87 055

Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych

Jednostki wchodz¹ce w sk³ad Grupy skompensowa³y aktywa Funduszu ze swoimi zobowi¹zaniami wobec Funduszu, poniewa¿ aktywa te nie stanowi¹ oddzielnych aktywów Grupy. Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku nadwy¿ka aktywów nad zobowi¹zaniami ZFŒS wynosi³a 3 tysi¹ce z³otych (w tabeli powy¿ej zaprezentowana w pozycji pozosta³ych aktywów krótkoterminowych). Tabela poni¿ej przedstawia analitykê funduszu.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Po¿yczki udzielone pracownikom	28 181	29 718
Œrodki pieniê¿ne	17 364	17 703
Pozosta³e aktywa i zobowi¹zania Funduszu	(3 209)	2 316
Zobowi¹zania z tytu³u Funduszu	(42 333)	(49 828)
Saldo po skompensowaniu	3	(91)
Odpisy na Fundusz w okresie	(55 101)	(55 624)

25. Zapasy

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Zapasy s¹ wyceniane wed³ug ni¿szej z dwóch wartoœci: ceny nabycia lub kosztu wytworzenia i mo¿liwej do uzyskania ceny sprzeda¿y netto. Uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych nabywane z przeznaczeniem do sprzeda¿y i realizacji w krótkim terminie zysku wynikaj¹cego ze zmiennoœci cen rynkowych wyceniane s¹ na ka¿dy dzieñ bilansowy w wartoœci godziwej.

Wycena rozchodu zapasów dokonywana jest metod¹ œredniej wa¿onej, za wyj¹tkiem zapasów œwiadectw pochodzenia energii i praw do emisji gazów cieplarnianych, których rozchód dokonywany jest metod¹ "pierwsze wesz³o, pierwsze wysz³o" (FIFO).

Zapasy Grupy obejmuj¹ g³ównie zapasy paliw.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Wycena zapasów wymaga oszacowania mo¿liwej do uzyskania ceny sprzeda¿y netto. Jest to szacowana cena sprzeda¿y dokonywana w toku zwyk³ej dzia³alnoœci gospodarczej, pomniejszona o koszty wykoñczenia i szacowane koszty niezbêdne do doprowadzenia sprzeda¿y do skutku. Wycena zapasu uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych opisanych powy¿ej w wartoœci godziwej opiera siê na cenach notowanych na aktywnym rynku.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
WartoϾ brutto
Wêgiel, w tym stanowi¹cy:	377 119	189 464
Materia³y	188 876	33 260
Pó³produkty i produkcja w toku	184 833	155 180
Prawa do emisji gazów cieplarnianych	2 762	382
Pozosta³e zapasy	138 920	114 450
Razem	518 801	304 296
Wycena do wartoœci godziwej
Prawa do emisji gazów cieplarnianych	46	8
Wycena do wartoœci netto mo¿liwej do uzyskania
Pozosta³e zapasy	(9 046)	(8 841)
Razem	(9 000)	(8 833)
WartoϾ godziwa
Prawa do emisji gazów cieplarnianych	2 808	390
Wartoœæ netto mo¿liwa do uzyskania
Wêgiel, w tym stanowi¹cy:	377 119	189 464
Materia³y	188 876	33 260
Pó³produkty i produkcja w toku	184 833	155 180
Pozosta³e zapasy	129 874	105 609
Razem	509 801	295 463

Zmiana stanu odpisów aktualizuj¹cych zapasy / Aktualizacja wartoœci zapasów

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	(8 833)	3 633
Utworzenie odpisów	(1 179)	(4 109)
Rozwi¹zanie odpisów	350	623
Wykorzystanie odpisów	624	4 238
Wycena do wartoœci godziwej uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ	38	(13 218)
Bilans zamkniêcia	(9 000)	(8 833)

26. Nale¿noœci od odbiorców

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Nale¿noœci od odbiorców obejmuj¹ nale¿noœci zafakturowane oraz nale¿noœci zarachowane na poczet przychodów, które z uwagi na stosowany system rozliczeñ odbiorców nie zosta³y zmierzone i zafakturowane. Politykê rachunkowoœci w zakresie przychodów zarachowanych opisano w nocie 11.

Nale¿noœci od odbiorców s¹ wyceniane wed³ug kwot pierwotnie zafakturowanych (uwzglêdniaj¹c wp³yw dyskontowania, je¿eli jest istotny), z uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego.

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2018 ROKU

Odpis z tytu³u utraty wartoœci tworzy siê na nale¿noœciach zarówno przeterminowanych, jak i nieprzeterminowanych w oparciu o wa¿on¹ prawdopodobieñstwem stratê kredytow¹, jaka zostanie poniesiona w przypadku wyst¹pienia któregokolwiek z poni¿szych zdarzeñ:

• nast¹pi znaczne (istotne) opóŸnienie p³atnoœci,
• d³u¿nik zostanie postawiony w stan likwidacji albo upad³oœci albo restrukturyzacji,
• nale¿noœci skierowane zostan¹ na drogê egzekucji administracyjnej, postêpowania s¹dowego albo egzekucji s¹dowej.

Dla nale¿noœci od odbiorców Grupa wydzieli³a portfel kontrahentów strategicznych oraz portfel pozosta³ych kontrahentów.

Dla portfela kontrahentów strategicznych, oczekuje siê, ¿e historyczne dane w zakresie sp³acalnoœci nie stanowi¹ pe³nej informacji w zakresie oczekiwanych strat kredytowych, na jakie nara¿ona mo¿e zostaæ Grupa. Ryzyko niewyp³acalnoœci kontrahentów strategicznych jest oceniane w oparciu o ratingi nadane kontrahentom z wykorzystaniem wewnêtrznego modelu scoringowego, odpowiednio przekszta³cone na prawdopodobieñstwo niewykonania zobowi¹zania. Oczekiwana strata kredytowa, zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe, kalkulowana jest przy uwzglêdnieniu szacunków w zakresie potencjalnych odzysków z tytu³u wniesionych zabezpieczeñ.

W przypadku nale¿noœci od pozosta³ych kontrahentów oczekuje siê, ¿e dane w zakresie historycznej sp³acalnoœci mog¹ odzwierciedlaæ ryzyko kredytowe, jakie ponoszone bêdzie w okresach przysz³ych. Oczekiwane straty kredytowe dla tej grupy kontrahentów oszacowane zosta³y z wykorzystaniem macierzy wiekowania nale¿noœci oraz przypisanych do poszczególnych przedzia³ów i grup (miêdzy innymi nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej, nale¿noœci od kontrahentów w upad³oœci) wskaŸników procentowych pozwalaj¹cych na oszacowanie wartoœci nale¿noœci od odbiorców, co do których oczekuje siê, ¿e nie zostan¹ sp³acone.

W celu uwzglêdnienia wp³ywu czynników przysz³ych Spó³ka koryguje historyczne prawdopodobieñstwo niewype³nienia zobowi¹zania w postaci wykorzystania prawdopodobieñstwa niewykonania zobowi¹zanie implikowanego z notowañ rocznych instrumentów Credit Default Swap (CDS) dla poszczególnych ratingów.

Odpisy aktualizuj¹ce wartoœæ nale¿noœci ujmuje siê w tych kategoriach kosztów, które odpowiadaj¹ funkcji sk³adnika aktywów, tj. w kosztach dzia³alnoœci operacyjnej lub kosztach finansowych – zale¿nie od rodzaju nale¿noœci, której dotyczy.

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2017 ROKU

Na dzieñ bilansowy Grupa ocenia, czy istniej¹ obiektywne dowody utraty wartoœci sk³adnika nale¿noœci lub grupy nale¿noœci. Do istotnych obiektywnych przes³anek Grupa zalicza przede wszystkim opóŸnienie w sp³acie, powa¿ne problemy finansowe d³u¿nika, wyst¹pienie na drogê s¹dow¹ przeciwko d³u¿nikowi, postawienie w stan likwidacji lub upad³oœci, wyst¹pienie istotnej niekorzystnej zmiany w œrodowisku ekonomicznym, prawnym lub rynkowym d³u¿nika.

Je¿eli wartoœæ mo¿liwa do odzyskania sk³adnika aktywów jest ni¿sza od jego wartoœci bilansowej, dokonywany jest odpis aktualizuj¹cy do poziomu bie¿¹cej wartoœci planowanych przep³ywów pieniê¿nych. W przypadku nale¿noœci od d³u¿ników postawionych w stan likwidacji i upad³oœci, skierowanych na drogê postêpowania s¹dowego oraz skierowanych na drogê egzekucji administracyjnej lub s¹dowej odpis tworzony jest w wysokoœci 100%. W pozosta³ych przypadkach odpis tworzony jest grupowo w oparciu o opóŸnienie w sp³acie – nale¿noœci niezap³acone od 6 do 9 miesiêcy – 50%, nale¿noœci niezap³acone powy¿ej 9 miesiêcy – 100%.

Odpisy aktualizuj¹ce wartoœæ nale¿noœci zalicza siê odpowiednio do kosztów operacyjnych lub do kosztów finansowych – zale¿nie od rodzaju nale¿noœci, której dotyczy odpis.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Zgodnie z wymogami MSSF 9 Instrumenty finansowe Grupa szacuje wielkoœæ odpisów aktualizuj¹cych wartoœæ nale¿noœci od odbiorców z tytu³u oczekiwanych strat kredytowych. Metodologia kalkulacji odpisów zosta³a opisana powy¿ej.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	Stan na	Stan na
	31 grudnia 2018	31 grudnia 2017
WartoϾ brutto
Nale¿noœci od odbiorców	1 586 686	1 521 554
Nale¿noœci od odbiorców – doszacowanie przychodów z tytu³u energii
elektrycznej oraz us³ugi dystrybucyjnej	657 352	499 601
Nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej	207 121	205 025
Razem	2 451 159	2 226 180
Odpis aktualizuj¹cy
Nale¿noœci od odbiorców	(38 833)	(12 849)
Nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej	(182 926)	(180 518)
Razem	(221 759)	(193 367)
WartoϾ netto
Nale¿noœci od odbiorców	1 547 853	1 508 705
Nale¿noœci od odbiorców – doszacowanie przychodów z tytu³u energii
elektrycznej oraz us³ugi dystrybucyjnej	657 352	499 601
Nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej	24 195	24 507
Razem	2 229 400	2 032 813

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku d³ugoterminowe nale¿noœci od odbiorców w kwocie 37 tysiêcy z³otych zosta³y zaprezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji pozosta³e aktywa finansowe.

Zgodnie z modelem opisanym powy¿ej Grupa szacuje odpis aktualizuj¹cy.

Wiekowanie nale¿noœci od odbiorców na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

		Przeterminowane
	Nie przeterminowane	<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem
odpisu aktualizuj¹cego	2 016 850	174 830	34 120	17 093	24 989	183 277	2 451 159
Procent odpisu aktualizuj¹cego	1%	3%	24%	76%	94%	87%	–
Odpis aktualizuj¹cy	(12 292)	(5 008)	(8 255)	(12 980)	(23 564)	(159 660)	(221 759)
WartoϾ netto	2 004 558	169 822	25 865	4 113	1 425	23 617	2 229 400

Wiekowanie nale¿noœci od odbiorców na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

		Przeterminowane
	Nie przeterminowane	<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego	1 793 241	169 931	34 941	17 012	32 769	178 286	2 226 180
Procent odpisu aktualizuj¹cego	0%	1%	6%	34%	90%	87%	–
Odpis aktualizuj¹cy	(151)	(1 224)	(2 256)	(5 814)	(29 590)	(154 332)	(193 367)
WartoϾ netto	1 793 090	168 707	32 685	11 198	3 179	23 954	2 032 813

Grupa nie posiada istotnych pozycji, które na dzieñ bilansowy by³yby nieœci¹galne, lecz nie objête odpisem aktualizuj¹cym.

Zmiana stanu odpisów aktualizuj¹cych nale¿noœci od odbiorców

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	(193 367)	(205 647)
Wp³yw zastosowania MSSF 9	(31 471)	–
Bilans otwarcia po przekszta³ceniu	(224 838)	(205 647)
Utworzenie	(3 815)	(106 052)
Wykorzystanie	2 553	9 282
Rozwi¹zanie	2 539	52 296
Inne zmiany	1 802	56 754
Bilans zamkniêcia	(221 759)	(193 367)

27. Nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego

Nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego w kwocie 14 497 tysiêcy z³otych wynikaj¹ g³ównie z nale¿noœci Podatkowej Grupy Kapita³owej w kwocie 13 921 tysiêcy z³otych.

W dniu 30 paŸdziernika 2017 roku zarejestrowana zosta³a umowa Podatkowej Grupy Kapita³owej na lata 2018–2020. Na podstawie poprzedniej umowy PGK by³a zarejestrowana na okres trzech lat podatkowych 2015–2017.

G³ówne spó³ki tworz¹ce Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ od dnia 1 stycznia 2018 roku: TAURON Polska Energia S.A., TAURON Wytwarzanie S.A., TAURON Dystrybucja S.A., TAURON Ciep³o Sp. z o.o., TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o., TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o., TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o., TAURON Ekoenergia Sp. z o.o., TAURON Wydobycie S.A. i Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku Podatkowa Grupa Kapita³owa posiada³a nale¿noœæ z tytu³u podatku dochodowego w kwocie 13 921 tysiêcy z³otych. Ca³a kwota nale¿noœci dotyczy roku 2018 i stanowi nadwy¿kê zaliczek zap³aconych w kwocie 342 734 tysi¹ce z³otych nad obci¹¿eniem podatkowym PGK w kwocie 328 813 tysiêcy z³otych.

28. Nale¿noœci z tytu³u pozosta³ych podatków i op³at

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Rozrachunki z tytu³u pozosta³ych podatków i op³at prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej obejmuj¹:

• Rozrachunki z tytu³u VAT i akcyzy;
• Rozrachunki z tytu³u podatku dochodowego od osób fizycznych i ubezpieczeñ spo³ecznych;
• Op³aty œrodowiskowe i inne rozliczenia publiczno-prawne.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Nale¿noœci z tytu³u podatku VAT Nale¿noœci z tytu³u akcyzy	165 310 39 764	211 520 29 718
Pozosta³e	4 672	760
Razem	209 746	241 998

29. Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty obejmuj¹ w szczególnoœci œrodki pieniê¿ne w banku i w kasie oraz lokaty krótkoterminowe o pierwotnym okresie zapadalnoœci nieprzekraczaj¹cym trzech miesiêcy.

Œrodki pieniê¿ne wykazuje siê w wartoœci nominalnej. W przypadku œrodków zgromadzonych na rachunkach bankowych wartoœæ nominalna na dzieñ bilansowy obejmuje doliczone przez bank odsetki lub naliczone we w³asnym zakresie przez spó³kê.

Niesp³acone kredyty w rachunku bie¿¹cym, stanowi¹ce integraln¹ czêœæ zarz¹dzania œrodkami pieniê¿nymi dla celów sporz¹dzenia sprawozdania z przep³ywów pieniê¿nych s¹ zaliczane do pozycji "Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty". W ramach sprawozdania z sytuacji finansowej kredyty tego rodzaju prezentowane s¹ odpowiednio w zobowi¹zaniach z tytu³u zad³u¿enia.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Œrodki pieniê¿ne w banku i w kasie	602 592	703 202
Lokaty krótkoterminowe do 3 miesiêcy	178 132	205 889
Inne	43 000	158
Razem saldo œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, w tym: œrodki pieniê¿ne o ograniczonej mo¿liwoœci dysponowania	823 724 231 987	909 249 68 828
Kredyt w rachunku bie¿¹cym	(767)	(93 503)
Cash pool	(14 690)	(13 676)
Ró¿nice kursowe	(295)	(717)
Razem saldo œrodków pieniê¿nych i ekwiwalentów wykazane w sprawozdaniu z przep³ywów pieniê¿nych	807 972	801 353

Ró¿nica pomiêdzy stanem œrodków pieniê¿nych wykazywanym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej a stanem wykazywanym w sprawozdaniu z przep³ywów pieniê¿nych wynika z kwoty kredytów w rachunkach bie¿¹cych, po¿yczek z tytu³u cash pool od jednostek nie objêtych konsolidacj¹ ze wzglêdu na sumaryczn¹ nieistotnoœæ oraz ró¿nic kursowych z wyceny œrodków pieniê¿nych na rachunkach walutowych.

Saldo œrodków pieniê¿nych o ograniczonej mo¿liwoœci dysponowania na dzieñ 31 grudnia 2018 roku stanowi w g³ównej mierze:

• saldo œrodków pieniê¿nych bêd¹ce zabezpieczeniem rozliczeñ z Izb¹ Rozliczeniow¹ Gie³d Towarowych S.A. w ³¹cznej kwocie 84 431 tysiêcy z³otych, –
• saldo œrodków pieniê¿nych na rachunkach bankowych w zwi¹zku z otrzymanymi dotacjami w ³¹cznej kwocie 80 060 tysiêcy z³otych oraz –
• saldo œrodków pieniê¿nych na rachunkach VAT (split payment) w ³¹cznej kwocie 67 149 tysiêcy z³otych.

30. Kapita³ w³asny

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Kapita³ podstawowy

–

Kapita³ podstawowy wykazuje siê w wysokoœci okreœlonej w statucie jednostki dominuj¹cej i wpisanej w rejestrze s¹dowym.

Kapita³ zapasowy

Na pokrycie straty Spó³ki bêd¹cej spó³k¹ akcyjn¹ tworzony jest kapita³ zapasowy, do którego przelewa siê co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapita³ ten nie osi¹gnie co najmniej jednej trzeciej kapita³u podstawowego.

Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych

Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych wynika z wyceny instrumentów Interest Rate Swap zabezpieczaj¹cych ryzyko stopy procentowej z tytu³u wyemitowanych obligacji, Ustalony jest w wysokoœci wartoœci godziwej instrumentów zabezpieczaj¹cych w skutecznej czêœci zabezpieczenia przep³ywów pieniê¿nych, z uwzglêdnieniem podatku odroczonego.

Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej

Pozycje sprawozdañ finansowych jednostek zagranicznych (TAURON Czech Energy s.r.o. oraz TAURON Sweden Energy AB (publ)) s¹ przeliczane na walutê prezentacji w nastêpuj¹cy sposób:

• aktywa i zobowi¹zania zosta³y przeliczone na walutê prezentacji po kursie œrednim Narodowego Banku Polski z dnia bilansowego,
• przychody i koszty zosta³y przeliczone po kursie œrednim NBP z dnia transakcji lub œrednim z danego okresu, je¿eli nie wystêpowa³y znacz¹ce wahania kursów w danym okresie,

wynikaj¹ce z tego przeliczenia ró¿nice kursowe zosta³y ujête w pozosta³ych ca³kowitych dochodach.

Zyski zatrzymane/(Niepokryte straty)

Zyski zatrzymane/(Niepokryte straty) obejmuj¹:

• niepodzielone wyniki finansowe lat ubieg³ych,
• kapita³y rezerwowe i zapasowe spó³ek zale¿nych powsta³e po dacie nabycia kontroli,
• rozliczenie nabycia/po³¹czenia spó³ek bêd¹cych pod wspóln¹ kontrol¹ przy zastosowaniu metody ³¹czenia udzia³ów,
• zyski i straty aktuarialne dotycz¹ce rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia ujmowane poprzez pozosta³e ca³kowite dochody,
• a tak¿e wp³yw korekt zwi¹zanych z zastosowaniem zwolnieñ MSSF 1 Zastosowanie Miêdzynarodowych Standardów Sprawozdawczoœci po raz pierwszy lub przyjêciem MSSF, takie jak m.in. ró¿nice z przeszacowania œrodków trwa³ych do wartoœci godziwej jako zak³adanego kosztu na dzieñ przyjêcia MSSF.

Udzia³y niekontroluj¹ce

Odrêbn¹ pozycjê kapita³u w³asnego stanowi¹ kapita³y (udzia³y) niekontroluj¹ce. Wartoœæ pocz¹tkow¹ tych kapita³ów ustala siê w wysokoœci odpowiadaj¹cej im wartoœci godziwej aktywów netto lub w wartoœci godziwej udzia³ów niekontroluj¹cych, ustalonej na dzieñ rozpoczêcia sprawowania kontroli i zwiêksza siê lub zmniejsza odpowiednio o zmiany w aktywach netto spó³ek zale¿nych. Decyzje odnoœnie pocz¹tkowej wyceny udzia³ów niekontroluj¹cych podejmuje siê dla ka¿dej transakcji oddzielnie.

30.1. Kapita³ podstawowy

Kapita³ podstawowy na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

Seria/ emisja	Rodzaj akcji	Liczba akcji	WartoϾ nominalna akcji (w z³otych)	WartoϾ serii/emisji wg wartoœci nominalnej	Sposób pokrycia kapita³u
AA	na okaziciela	1 589 438 762	5	7 947 194	gotówka/aport
BB	imienne	163 110 632	5	815 553	aport
	Razem	1 752 549 394		8 762 747

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wartoœæ kapita³u podstawowego, liczba akcji oraz wartoœæ nominalna akcji nie uleg³y zmianie od dnia 31 grudnia 2017 roku.

Struktura akcjonariatu na dzieñ 31 grudnia 2018 roku (wed³ug najlepszej wiedzy Spó³ki)

Akcjonariusz	Liczba akcji	WartoϾ nominalna akcji	Udzia³ w kapitale podstawowym (%)	Udzia³ w liczbie g³osów (%)
Skarb Pañstwa	526 848 384	2 634 242	30,06%	30,06%
KGHM Polska MiedŸ S.A.	182 110 566	910 553	10,39%	10,39%
Nationale - Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny	88 742 929	443 715	5,06%	5,06%
Pozostali akcjonariusze	954 847 515	4 774 237	54,49%	54,49%
Razem	1 752 549 394	8 762 747	100%	100%

Struktura akcjonariatu, wed³ug najlepszej wiedzy Spó³ki, na dzieñ 31 grudnia 2018 roku nie uleg³a zmianie w porównaniu do struktury na dzieñ 31 grudnia 2017 roku.

30.2. Prawa akcjonariuszy

Prawo g³osu akcjonariuszy dysponuj¹cych powy¿ej 10% ogó³u g³osów w Spó³ce zostaje ograniczone w ten sposób, ¿e ¿aden z nich nie mo¿e wykonywaæ na Walnym Zgromadzeniu wiêcej ni¿ 10% ogó³u g³osów w Spó³ce.

Ograniczenie prawa g³osu, o którym mowa powy¿ej nie dotyczy Skarbu Pañstwa i podmiotów zale¿nych od Skarbu Pañstwa w okresie, w którym Skarb Pañstwa wraz z podmiotami zale¿nymi od Skarbu Pañstwa posiada liczbê akcji Spó³ki uprawniaj¹c¹ do wykonywania co najmniej 25% ogó³u g³osów w Spó³ce.

Szerzej na temat ograniczeñ w wykonywaniu prawa g³osu zosta³o przedstawione w punkcie 9.6. Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2018.

30.3. Kapita³ zapasowy

W dniu 16 kwietnia 2018 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spó³ki podjê³o uchwa³ê w sprawie przeznaczenia zysku netto Spó³ki za rok obrotowy 2017 w wysokoœci 854 351 tysiêcy z³otych na zasilenie kapita³u zapasowego Spó³ki.

30.4. Niepodzielony wynik finansowy oraz ograniczenia w wyp³acie dywidendy

Podzia³owi nie podlegaj¹ kwoty wyniku z lat ubieg³ych powsta³e w wyniku rozliczenia po³¹czenia z jednostkami zale¿nymi, jak równie¿ zyski i straty aktuarialne dotycz¹ce rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia ujmowane poprzez pozosta³e ca³kowite dochody.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz na dzieñ zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji nie istniej¹ inne ograniczenia dotycz¹ce wyp³aty dywidendy.

30.5. Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	23 051	29 660
Zmiana wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych	(24 290)	(8 159)
Zmiana wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych odniesiona do wyniku finansowego okresu	(7)	–
Podatek odroczony	4 617	1 550
Bilans zamkniêcia	3 371	23 051

Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych wynika z wyceny instrumentów Interest Rate Swap (IRS) zabezpieczaj¹cych ryzyko stopy procentowej z tytu³u wyemitowanych obligacji, co zosta³o szerzej opisane w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku w kapitale z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych Spó³ka rozpozna³a kwotê 3 371 tysiêcy z³otych. Kwota ta stanowi aktywo z tytu³u wyceny instrumentów IRS na dzieñ bilansowy w kwocie 4 178 tysiêcy z³otych, skorygowane o czêœæ wyceny dotycz¹c¹ naliczonych na dzieñ bilansowy odsetek z tytu³u obligacji z uwzglêdnieniem podatku odroczonego.

30.6. Udzia³y niekontroluj¹ce

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	31 367	30 052
Wp³yw zastosowania MSSF 9 i MSSF 15	397	–
Bilans otwarcia po przekszta³ceniu	31 764	30 052
Wp³aty udzia³owców niekontroluj¹cych na poczet objêcia udzia³ów	100 000	–
Udzia³ w wyniku jednostek zale¿nych	2 165	2 283
Dywidendy dla udzia³ów niekontroluj¹cych	(879)	(564)
Nabycie i odkup udzia³ów niekontroluj¹cych przez Grupê Kapita³ow¹	(353)	(437)
Udzia³ w zyskach/(stratach) aktuarialnych dotycz¹cych rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia	(40)	33
Bilans zamkniêcia	132 657	31 367

Wp³aty udzia³owców niekontroluj¹cych na poczet objêcia udzia³ów w kwocie 100 000 tysiêcy z³otych dotycz¹ dokonanych przez Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapita³owy Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych wp³at na objêcie udzia³ów w podniesionym kapitale zak³adowym spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o., co zosta³o opisane szerzej w nocie 53 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

31. Dywidendy wyp³acone

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Dywidendy wyp³acone z zysku przez jednostki zale¿ne	(817)	(595)

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku oraz w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku jednostka dominuj¹ca nie wyp³aca³a dywidendy.

32. Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia obejmuj¹: kredyty bankowe, po¿yczki, d³u¿ne papiery wartoœciowe oraz zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego.

Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia wycenia siê pocz¹tkowo w wartoœci godziwej pomniejszonej o koszty transakcyjne. Po pocz¹tkowym ujêciu zobowi¹zania te wyceniane s¹ wed³ug zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.

Umowy leasingu finansowego, które przenosz¹ na Grupê zasadniczo ca³e ryzyko i korzyœci wynikaj¹ce z posiadania przedmiotu leasingu, s¹ ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej na dzieñ rozpoczêcia leasingu wed³ug ni¿szej z nastêpuj¹cych dwóch wartoœci: wartoœci godziwej œrodka trwa³ego stanowi¹cego przedmiot leasingu lub wartoœci bie¿¹cej minimalnych op³at leasingowych.

Umowy leasingowe, zgodnie z którymi leasingodawca zachowuje zasadniczo ca³e ryzyko i wszystkie po¿ytki wynikaj¹ce z posiadania przedmiotu leasingu, zaliczane s¹ do umów leasingu operacyjnego. Op³aty leasingowe z tytu³u leasingu operacyjnego oraz póŸniejsze raty leasingowe ujmowane s¹ jako koszty metod¹ liniow¹ przez okres trwania leasingu.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

W ramach wyceny zobowi¹zañ wed³ug zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej Grupa dokonuje oszacowania oczekiwanych przep³ywów pieniê¿nych, uwzglêdniaj¹c wszystkie warunki umowy instrumentu finansowego, w tym mo¿liwoœæ wczeœniejszej sp³aty. Na dzieñ bilansowy wczeœniejszy wykup obligacji zosta³ uwzglêdniony w wycenie zobowi¹zañ z tytu³u emisji obligacji hybrydowych w ramach umów zawartych z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, w zwi¹zku z zamiarem wykupu obligacji po zakoñczeniu pierwszego okresu finansowania.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Kredyty i po¿yczki	886 285	1 191 388
Wyemitowane obligacje	10 077 067	8 637 435
Leasing finansowy	25	23 973
Razem	10 963 377	9 852 796
D³ugoterminowe	8 488 210	9 501 414
Krótkoterminowe	2 475 167	351 382

32.1. Kredyty i po¿yczki

Zaci¹gniête kredyty i po¿yczki na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

Waluta	Stopa oprocen towania	Wartoœæ kredytów, po¿yczek na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego):
		w walucie	w z³otych	poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
	zmienna	34 832	34 832	19 159	3 183	4 243	4 135	4 112	–
PLN	sta³a	845 983	845 983	53 557	102 298	140 678	140 678	233 495	175 277
Razem PLN		880 815	880 815	72 716	105 481	144 921	144 813	237 607	175 277
USD	zmienna	204	767	767	–	–	–	–	–
Razem USD		204	767	767	–	–	–	–	–
Razem			881 582	73 483	105 481	144 921	144 813	237 607	175 277
Odsetki zwiêkszaj¹ce wartoœæ bilansow¹ 4 703
Razem			886 285

Zaci¹gniête kredyty i po¿yczki na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Waluta	Stopa oprocen towania	Wartoœæ kredytów, po¿yczek na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego):
		w walucie	w z³otych	poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
	zmienna	55 757	55 757	22 297	5 496	7 341	7 341	13 282	–
PLN	sta³a	1 036 011	1 036 011	35 187	127 054	162 240	162 240	273 506	275 784
Razem PLN		1 091 768	1 091 768	57 484	132 550	169 581	169 581	286 788	275 784
EUR	zmienna	22 060	92 009	92 009	–	–	–	–	–
Razem EUR		22 060	92 009	92 009	–	–	–	–	–
USD	zmienna	418	1 454	1 454	–	–	–	–	–
Razem USD		418	1 454	1 454	–	–	–	–	–
Razem			1 185 231	150 947	132 550	169 581	169 581	286 788	275 784
Odsetki zwiêkszaj¹ce wartoœæ bilansow¹			6 157
Razem			1 191 388

Zmianê stanu kredytów i po¿yczek bez odsetek zwiêkszaj¹cych wartoœæ bilansow¹ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku oraz w okresie porównywalnym przedstawia poni¿sza tabela.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	1 185 231	1 256 467
Wp³yw zastosowania MSSF 9	(33 055)	–
Bilans otwarcia po przekszta³ceniu	1 152 176	1 256 467
Zmiana stanu kredytów w rachunku bie¿¹cym i zobowi¹zañ z tytu³u po¿yczek cash pool	(96 683)	83 471
Zmiana stanu kredytów i po¿yczek (bez kredytów w rachunku bie¿¹cym i po¿yczek cash pool):	(173 911)	(154 707)
Sp³ata	(168 874)	(154 918)
Zaci¹gniêcie	293	–
Umorzenie	(11 138)	–
Zmiana wyceny	5 808	211
Bilans zamkniêcia	881 582	1 185 231

G³ówne zobowi¹zania z tytu³u kredytów i po¿yczek przedstawia tabela poni¿ej.

Kredyt/ po¿yczka	Kredytodawca/ po¿yczkodawca	Cel	Oprocentowanie	Termin sp³aty	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
	Europejski Bank Inwestycyjny	Budowa kot³a opalanego biomas¹ w Elektrowni Jaworzno III oraz remont turbiny parowej	sta³e	15.12.2021	59 116	84 039
		Budowa i rozruch bloku kogeneracyjnego w EC Bielsko-Bia³a	sta³e	15.12.2021	84 613	120 061
Kredyt		Modernizacja i rozbudowa sieci elektroenergetycznych	sta³e	15.06.2024	212 219	266 139
			sta³e	15.09.2024	107 353	128 711
			sta³e	15.09.2024	134 738	160 819
		Modernizacja i rozbudowa sieci elektroenergetycznych oraz modernizacja elektrowni wodnych	sta³e – ustalone do dnia 15.09.2019	15.03.2027	252 637	282 341
Kredyt w rachunku bie¿¹cym	Bank Gospodarstwa Krajowego	Finansowanie transakcji na uprawnienia do emisji zanieczyszczeñ, energii i gazu	zmienne	31.12.2019	–	92 048
Po¿yczka	Wojewódzki Fundusz Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej	Budowa jednostki wytwórczej OZE w Elektrowni Jaworzno III	zmienne	15.12.2022	16 000	20 000
		Budowa instalacji zasilania biomas¹ oraz modernizacja kot³a fluidalnego w ZW Tychy	zmienne	30.04.2019	792	13 881
	Pozosta³e kredyty i po¿yczki				18 817	23 349
Razem					886 285	1 191 388

Podpisanie umowy kredytu z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

W dniu 19 grudnia 2018 roku pomiêdzy Spó³k¹ a Bankiem Gospodarstwa Krajowego ("BGK") zosta³a podpisana umowa kredytu na kwotê 1 000 000 tysiêcy z³otych, z którego œrodki zostan¹ przeznaczone na: •

• finansowanie sp³aty obligacji Spó³ki objêtych przez BGK, których termin wykupu przypada w latach 2019–2020 (w ³¹cznej kwocie 270 000 tysiêcy z³otych), •
• finansowanie wydatków inwestycyjnych Grupy TAURON.

Zgodnie z umow¹ œrodki bêd¹ udostêpnione do dnia 31 grudnia 2020 roku, a sp³acane bêd¹ w równych ratach kapita³owych w okresie od 2024 roku do 2033 roku. Oprocentowanie bêdzie okreœlane na podstawie zmiennej stopy procentowej (WIBOR 6M) powiêkszonej o mar¿ê BGK.

Na dzieñ bilansowy Spó³ka nie zaci¹gnê³a zobowi¹zana z tytu³u powy¿szej umowy zawartej z BGK. Po dniu bilansowym w styczniu oraz w lutym 2019 roku uruchomione zosta³y transze kredytu o ³¹cznej wartoœci 730 000 tysiêcy z³otych.

32.2. Wyemitowane obligacje

Wyemitowane obligacje na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

	Inwestor	Oprocentowa nie	Waluta	WartoϾ nominalna kapita³u w walucie		Stan na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
Emitent					Termin wykupu	Naros³e odsetki	WartoϾ kapita³u wed³ug zamortyzowa nego kosztu	poni¿ej 1 roku	od roku do 2 lat	od 2 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
				100 000	20.12.2019	107	99 935	99 935	–	–	–
				100 000	20.12.2020	107	99 891	–	99 891	–	–
				100 000	20.12.2021	107	99 861	–	–	99 861	–
				100 000	20.12.2022	107	99 838	–	–	99 838	–
			PLN	100 000	20.12.2023	107	99 820	–	–	99 820	–
				100 000	20.12.2024	107	99 807	–	–	–	99 807
		zmienne, oparte o WIBOR 6M		100 000	20.12.2025	107	99 796	–	–	–	99 796
				100 000	20.12.2026	107	99 785	–	–	–	99 785
				100 000	20.12.2027	107	99 777	–	–	–	99 777
	Bank Gospodarstwa Krajowego			100 000	20.12.2028	107	99 771	–	–	–	99 771
				70 000	20.12.2020	73	69 975	–	69 975	–	–
				70 000	20.12.2021	73	69 970	–	–	69 970	–
				70 000	20.12.2022	73	69 967	–	–	69 967	–
				70 000	20.12.2023	73	69 964	–	–	69 964	–
				70 000	20.12.2024	73	69 963	–	–	–	69 963
TAURON Polska Energia S.A.				70 000	20.12.2025	73	69 961	–	–	–	69 961
				70 000	20.12.2026	73	69 960	–	–	–	69 960
				70 000	20.12.2027	73	69 959	–	–	–	69 959
				70 000	20.12.2028	73	69 958	–	–	–	69 958
				70 000	20.12.2029	73	69 958	–	–	–	69 958
		zmienne, oparte	PLN	400 000	14.03.2019	566	400 000	400 000	–	–	–
	Banki (gwaranci			200 000	9.11.2020	854	199 764	–	199 764	–	–
	programu emisji)1	o WIBOR 6M		1 600 000	29.12.2020	387	1 598 100		– 1 598 100	–	–
	Inwestorzy krajowi	zmienne, oparte	PLN	1 750 000	4.11.2019	7 555		1 749 400 1 749 400	–	–	–
	TPEA1119	o WIBOR 6M
	Europejski Bank Inwestycyjny	sta³e2	EUR	190 000	16.12.2034	1 646	790 136	–	–	–	790 136
			PLN	400 000	17.12.2030	1 243	398 781	–	–	–	398 781
			PLN	350 000	19.12.2030	922	348 931	–	–	–	348 931
	Euroobligacje	sta³e	EUR	500 000	5.07.2027	25 181	2 134 826	–	–		– 2 134 826
TAURON Sweden Energy AB (publ)	Inwestorzy rynku niemieckiego	sta³e	EUR	168 000	3.12.2029	2 009	717 050	–	–	–	717 050
Razem						42 163	10 034 904 2 249 335 1 967 730				509 420 5 308 419

¹ Program emisji obligacji z 24.11.2015 roku.

² W przypadku finansowania hybrydowego (podporz¹dkowanego) wyró¿nia siê dwa okresy. W pierwszym okresie (tzw. non-call) nie jest mo¿liwy wczeœniejszy wykup obligacji przez Spó³kê oraz nie jest mo¿liwa wczeœniejsza sprzeda¿ obligacji przez EBI na rzecz osób trzecich (w obu przypadkach z zastrze¿eniem wyj¹tków okreœlonych w umowie subskrypcyjnej). Oprocentowane w tym okresie jest sta³e, natomiast po okresie non-call oprocentowanie jest zmienne oparte o stopê bazow¹ (EURIBOR/WIBOR) powiêkszon¹ o ustalon¹ mar¿ê.

Wyemitowane obligacje na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

	Inwestor	Oprocentowa nie	Waluta	WartoϾ nominalna kapita³u w walucie			Stan na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
Emitent					Termin wykupu	Naros³e odsetki	WartoϾ kapita³u wed³ug zamortyzowa nego kosztu	do 2 lat	od 2 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
				100 000	20.12.2019	107	99 869	99 869	–	–
				100 000	20.12.2020	107	99 838	–	99 838	–
				100 000	20.12.2021	107	99 817	–	99 817	–
				100 000	20.12.2022	107	99 800	–	99 800	–
		zmienne, oparte o WIBOR 6M		100 000	20.12.2023	107	99 787	–	–	99 787
				100 000	20.12.2024	107	99 778	–	–	99 778
				100 000	20.12.2025	107	99 770	–	–	99 770
	Bank Gospodarstwa Krajowego			100 000	20.12.2026	107	99 761	–	–	99 761
				100 000	20.12.2027	107	99 756	–	–	99 756
TAURON Polska				100 000	20.12.2028	107	99 752	–	–	99 752
Energia S.A.			PLN	70 000	20.12.2020	74	69 963	–	69 963	–
				70 000	20.12.2021	74	69 961	–	69 961	–
				70 000	20.12.2022	74	69 959	–	69 959	–
				70 000	20.12.2023	74	69 958	–	–	69 958
				70 000	20.12.2024	74	69 957	–	–	69 957
				70 000	20.12.2025	74	69 956	–	–	69 956
				70 000	20.12.2026	74	69 956	–	–	69 956
				70 000	20.12.2027	74	69 955	–	–	69 955
				70 000	20.12.2028	74	69 955	–	–	69 955
				70 000	20.12.2029	74	69 955	–	–	69 955
	Banki (gwaranci programu emisji)1	zmienne, oparte o WIBOR 6M	PLN	1 600 000	29.12.2020	389	1 597 188		– 1 597 188	–
	Inwestorzy krajowi TPEA1119	zmienne, oparte o WIBOR 6M	PLN	1 750 000	4.11.2019	7 609	1 749 277 1 749 277		–	–
	Europejski Bank Inwestycyjny	sta³e2	EUR	190 000	16.12.2034	1 597	791 355	–	–	791 355
	Euroobligacje	sta³e	EUR	500 000	5.07.2027	24 425	2 069 193	–		– 2 069 193
TAURON Sweden Energy AB (publ)	Inwestorzy rynku niemieckiego	sta³e	EUR	168 000	3.12.2029	1 950	695 139	–	–	695 139
Razem						37 780		8 599 655 1 849 146 2 106 526 4 643 983

¹ Program emisji obligacji z 24.11.2015 roku.

² W przypadku finansowania hybrydowego (podporz¹dkowanego) wyró¿nia siê dwa okresy. W pierwszym okresie (tzw. non-call) nie jest mo¿liwy wczeœniejszy wykup obligacji przez Spó³kê oraz nie jest mo¿liwa wczeœniejsza sprzeda¿ obligacji przez EBI na rzecz osób trzecich (w obu przypadkach z zastrze¿eniem wyj¹tków okreœlonych w umowie subskrypcyjnej). Oprocentowane w tym okresie jest sta³e, natomiast po okresie non-call oprocentowanie jest zmienne oparte o stopê bazow¹ (EURIBOR) powiêkszon¹ o ustalon¹ mar¿ê.

Obligacje wyemitowane przez Spó³kê to obligacje kuponowe, niezabezpieczone. Zosta³y wyemitowane po cenie nominalnej, za wyj¹tkiem euroobligacji, które zosta³y wyemitowane po cenie emisyjnej stanowi¹cej 99,438% wartoœci nominalnej.

Euroobligacje zosta³y dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Gie³dy Papierów Wartoœciowych w Londynie (London Stock Exchange). Agencja ratingowa Fitch nada³a euroobligacjom rating na poziomie "BBB".

Obligacje objête przez Europejski Bank Inwestycyjny maj¹ charakter podporz¹dkowany, co oznacza, ¿e w przypadku upad³oœci lub likwidacji emitenta, zobowi¹zania wynikaj¹ce z obligacji bêd¹ mia³y pierwszeñstwo zaspokojenia jedynie przed wierzytelnoœciami akcjonariuszy Spó³ki. To z kolei pozytywnie wp³ywa na stabilnoœæ finansow¹ Spó³ki, poniewa¿ obligacje s¹ wy³¹czone z kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enie netto / EBITDA, stanowi¹cego kowenant w krajowych programach emisji obligacji zawartych przez Spó³kê (z wy³¹czeniem obligacji serii TPEA1119 notowanych w Alternatywnym Systemie Obrotu na rynku Catalyst). Ponadto 50% kwoty obligacji podporz¹dkowanych zosta³o zaliczone przez agencjê ratingow¹ jako kapita³ w modelu ratingowym, co ma korzystny wp³yw na ocenê ratingow¹ Grupy TAURON.

Zmiana stanu obligacji bez odsetek zwiêkszaj¹cych wartoœæ bilansow¹

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	8 599 655	7 666 081
Emisja*	1 347 943	2 703 643
Wykup	–	(1 650 000)
Zmiana wyceny	87 306	(120 069)
Bilans zamkniêcia	10 034 904	8 599 655

* Uwzglêdnione zosta³o dyskonto i koszty emisji.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku Spó³ka dokona³a nastêpuj¹cych emisji (w wartoœci nominalnej):

			Rok zakoñczony 31 grudnia 2018
Data emisji	Umowa/ Program	Opis	Emisja w wartoœci nominalnej
9.11.2018	Program emisji obligacji	Emisja obligacji z terminem wykupu 9 listopada 2020 roku	200 000
14.12.2018	z dnia 24 listopada 2015 roku	Emisja obligacji z terminem wykupu 14 marca 2019 roku	400 000
17.12.2018	Umowa z Europejskim	Emisja obligacji z terminem wykupu 17 grudnia 2030 roku	400 000
19.12.2018	Bankiem Inwestycyjnym	Emisja obligacji z terminem wykupu 19 grudnia 2030 roku	350 000
		Razem	1 350 000
–

Po dniu bilansowym w ramach Programu emisji obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku Spó³ka:

• w dniu 14 marca 2019 roku dokona³a wykupu obligacji o wartoœci nominalnej 400 000 tysiêcy z³otych zgodnie z terminem wykupu; –
• w dniu 25 marca 2019 roku wyemitowa³a obligacje o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych z terminem wykupu 25 marca 2020 roku.

Dodatkowo, Spó³ka w ramach programu obligacji podporz¹dkowanych z BGK zawartego w dniu 6 wrzeœnia 2017 roku z³o¿y³a propozycjê nabycia w dniu 29 marca 2019 roku obligacji podporz¹dkowanych o wartoœci nominalnej 400 000 tysiêcy z³otych z terminem wykupu 29 marca 2031 roku, a BGK potwierdzi³ przyjêcie tej propozycji.

Podpisanie z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym umów finansowania hybrydowego

W dniu 11 grudnia 2018 roku pomiêdzy Spó³k¹ a Europejskim Bankiem Inwestycyjnym ("EBI") zosta³y podpisane umowy subskrypcyjna oraz projektowa dotycz¹ce emisji obligacji hybrydowych o ³¹cznej wartoœci nominalnej 400 000 tysiêcy z³otych. Œrodki pozyskane z emisji obligacji bêd¹ przeznaczone na pokrycie wydatków spó³ki zale¿nej TAURON Dystrybucja S.A. zwi¹zanych z rozwojem i modernizacj¹ infrastruktury sieci elektroenergetycznej w latach 2018–2022.

W dniu 17 grudnia 2018 roku Spó³ka wyemitowa³a obligacje w ramach wspomnianej umowy. Obligacje stanowi¹ podporz¹dkowane, niezabezpieczone, kuponowe papiery wartoœciowe na okaziciela. Zosta³y objête przez EBI w ramach operacji Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych uruchomionego przez EBI wspólnie z Komisj¹ Europejsk¹ w celu realizacji tzw. planu Junckera.

Termin wykupu zosta³ okreœlony na 12 lat od daty emisji, przy czym zgodnie z charakterystyk¹ finansowania hybrydowego zdefiniowano pierwszy okres finansowania na 7 lat ("I Okres Finansowania"), w którym nie bêdzie mo¿liwy wczeœniejszy wykup obligacji przez Spó³kê oraz nie bêdzie mo¿liwa wczeœniejsza sprzeda¿ obligacji przez EBI na rzecz osób trzecich (w obu przypadkach z zastrze¿eniem wyj¹tków okreœlonych w umowie subskrypcyjnej). Obligacje s¹ oprocentowane wed³ug sta³ej stopy procentowej w I Okresie Finansowania, natomiast w kolejnym 5-letnim okresie finansowania ("II Okres Finansowania") wed³ug zmiennej stopy procentowej (WIBOR 6M) powiêkszonej o ustalon¹ mar¿ê. Umowa przewiduje mo¿liwoœæ odroczenia terminów p³atnoœci odsetek od obligacji, maksymalnie do dnia wykupu lub do pi¹tego dnia od dnia podjêcia decyzji o wyp³acie dywidendy.

Podporz¹dkowany charakter Obligacji sprawia, i¿ w przypadku upad³oœci lub likwidacji emitenta, zobowi¹zania wynikaj¹ce z obligacji bêd¹ mia³y pierwszeñstwo zaspokojenia jedynie przed wierzytelnoœciami akcjonariuszy Spó³ki.

Emisja obligacji ma pozytywny wp³yw na stabilnoœæ finansow¹ Grupy TAURON, poniewa¿ obligacje s¹ wy³¹czone z kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enia, stanowi¹cego kowenant niektórych programów finansowania. Ponadto 50% kwoty obligacji zosta³o zaliczone przez agencjê ratingow¹ jako kapita³ w modelu ratingowym, co ma korzystny wp³yw na ocenê ratingow¹ Grupy Kapita³owej. Obligacje uzyska³y rating agencji ratingowej Fitch na poziomie BB+.

Dodatkowo w dniu 13 grudnia 2018 roku pomiêdzy Spó³k¹ a EBI zosta³y podpisane kolejne umowy subskrypcyjna i projektowa stanowi¹ce podstawê do przeprowadzenia emisji obligacji hybrydowych o ³¹cznej wartoœci nominalnej 350 000 tysiêcy z³otych ("Emisja B"). Emisja B stanowi uzupe³nienie Emisji A, w zwi¹zku z tym w grudniu 2018 roku Spó³ka podpisa³a z EBI umowy na emisje obligacji podporz¹dkowanych o ³¹cznej wartoœci 750 000 tysiêcy z³otych.

W dniu 19 grudnia 2018 roku Spó³ka wyemitowa³a obligacje w ramach wspomnianych umów. Pozosta³e warunki i parametry obligacji s¹ zgodne z warunkami obligacji Emisji A.

Prolongata Programu emisji obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku

W dniu 9 marca 2018 roku dokonano prolongaty Programu emisji obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku. Na podstawie podpisanych aneksów do umowy agencyjnej i depozytowej oraz umowy gwarancyjnej czêœæ banków wyd³u¿y³a okres dostêpnoœci œrodków w ramach Programu emisji obligacji. Oznacza to, ¿e maksymalna wartoœæ tego Programu emisji obligacji:

• do dnia 31 grudnia 2021 roku wynosi 6 070 000 tysiêcy z³otych (przed podpisaniem aneksów wynosi³a 5 320 000 tysiêcy z³otych), –
• do dnia 31 grudnia 2022 roku wynosi 5 820 000 tysiêcy z³otych (przed podpisaniem aneksów wynosi³a 2 450 000 tysiêcy z³otych).

Do dnia 31 grudnia 2020 roku wartoœæ Programu nie ulega zmianie i wynosi maksymalnie 6 270 000 tysiêcy z³otych.

Aneksy zosta³y zawarte z nastêpuj¹cymi bankami bior¹cym udzia³ w Programie: Bank Handlowy w Warszawie S.A., Bank BG¯ BNP Paribas S.A., Santander Bank Polska S.A., CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce, Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. Oddzia³ w Polsce, ING Bank Œl¹ski S.A., mBank S.A., MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddzia³ w Polsce oraz Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A. W zwi¹zku z dokonan¹ prolongat¹ nie uleg³ zmianie poziom mar¿y finansowania w ramach Programu.

Spó³ka zabezpiecza czêœæ przep³ywów odsetkowych zwi¹zanych z wyemitowanymi obligacjami poprzez zawarte kontrakty terminowe swap procentowy (IRS). Instrumenty te objête s¹ rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ, co zosta³o szerzej opisane w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

32.3. Kowenanty w umowach dotycz¹cych zad³u¿enia

–

Podpisane z bankami umowy nak³adaj¹ na Spó³kê zobowi¹zania natury prawno-finansowej (kowenanty), stosowane standardowo w tego rodzaju transakcjach. Kluczowym kowenantem jest wskaŸnik zad³u¿enie netto/EBITDA (dla krajowych programów emisji obligacji), który okreœla poziom zad³u¿enia pomniejszonego o œrodki pieniê¿ne w relacji do generowanej EBITDA. Maksymalna dopuszczalna wartoœæ wskaŸnika zad³u¿enie netto/EBITDA wynosi 3,5, za wyj¹tkiem obligacji serii TPEA1119, gdzie wynosi 3,0.

Zgodnie ze stanem na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wskaŸnik zad³u¿enie netto/EBITDA liczony zgodnie z definicj¹ zawart¹ w warunkach emisji obligacji na okaziciela serii TPEA1119, wyemitowanych w dniu 4 listopada 2014 roku na ³¹czn¹ kwotê 1 750 000 tysiêcy z³otych osi¹gn¹³ poziom 3,04, tym samym przekroczy³ dopuszczalny maksymalny poziom 3,0, okreœlony w warunkach emisji serii TPEA1119. Niniejsze zdarzenie mo¿e stanowiæ podstawê do ¿¹dania wczeœniejszego wykupu obligacji pod warunkiem udzielenia zgody na takie dzia³anie przez zgromadzenie obligatariuszy. Zgoda mo¿e byæ udzielona poprzez uchwa³ê, której podjêcie wymaga uzyskania wiêkszoœci 66 i 2/3 procent g³osów obligatariuszy obecnych na zgromadzeniu. W marcu 2016 roku Spó³ka podpisa³a porozumienia z czêœci¹ posiadaczy obligacji, którzy wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2018 roku byli uprawnieni do wykonywania ³¹cznie 41,93% g³osów na zgromadzeniu obligatariuszy. Na mocy porozumieñ obligatariusze bêd¹cy ich stron¹ s¹ zobowi¹zani do utrzymania liczby posiadanych obligacji oraz do uczestniczenia w ka¿dym zgromadzeniu obligatariuszy i g³osowania ze wszystkich posiadanych obligacji przeciwko podjêciu uchwa³y zezwalaj¹cej na z³o¿enie Spó³ce ¿¹dania wczeœniejszego wykupu obligacji w zwi¹zku z przekroczeniem przez wskaŸnik zad³u¿enie netto/EBITDA poziomu 3,0. Zobowi¹zania wynikaj¹ce z porozumieñ pozostaj¹ w mocy, o ile wskaŸnik zad³u¿enie netto/EBITDA nie przekroczy poziomu 3,5 (definicja niniejszego wskaŸnika zawarta w porozumieniach nie uwzglêdnia zobowi¹zañ z tytu³u obligacji podporz¹dkowanych, tzn. jest ona zbie¿na z definicjami ujêtymi w innych umowach finansowania emitenta).

Fakt przekroczenia przez wskaŸnik zad³u¿enie netto/EBITDA (liczony wg definicji zawartej w warunkach emisji serii TPEA1119) poziomu 3,0 nie powoduje naruszenia innych umów finansowania zawartych przez Spó³kê i nie wywo³uje negatywnych konsekwencji zwi¹zanych z tymi umowami.

WskaŸnik zad³u¿enie netto/EBITDA, stanowi¹cy kowenant w innych krajowych programach emisji obligacji, nie zosta³ przekroczony, co jest efektem zdefiniowania wy¿szej dopuszczalnej wartoœci (na poziomie 3,5), jak równie¿ innej definicji zad³u¿enia, do którego na potrzeby kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enie netto/EBITDA nie ujmuje siê kwoty wyemitowanych obligacji podporz¹dkowanych.

		Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
	Op³aty minimalne	WartoϾ bie¿¹ca op³at	Op³aty minimalne	WartoϾ bie¿¹ca op³at
W okresie 1 roku	2	1	24 145	23 947
W okresie od 1 do 5 lat	8	8	8	8
Powy¿ej 5 lat	18	16	20	18
Minimalne op³aty leasingowe ogó³em	28	25	24 173	23 973
Minus koszty finansowe	(3)	–	(200)	–
Wartoœæ bie¿¹ca minimalnych op³at leasingowych	25	25	23 973	23 973
D³ugoterminowe	23	23	25	25
Krótkoterminowe	2	2	23 948	23 948

32.4. Leasing finansowy

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku g³ówn¹ pozycjê leasingu finansowego stanowi³o zobowi¹zanie z tytu³u leasingu budynku w Katowicach w wysokoœci 23 945 tysiêcy z³otych. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku zgodnie z umow¹ zobowi¹zanie wygas³o, a Grupa naby³a nieruchomoœæ stanowi¹c¹ przedmiot leasingu.

33. Rezerwy na œwiadczenia pracownicze

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Zgodnie z zak³adowymi regulaminami wynagradzania pracownicy spó³ek Grupy maj¹ prawo do nastêpuj¹cych œwiadczeñ po okresie zatrudnienia:

• odpraw emerytalno-rentowych wyp³acanych jednorazowo, w momencie przejœcia na emeryturê lub rentê,
• odpraw poœmiertnych,
• ekwiwalentu pieniê¿nego wynikaj¹cego z taryfy pracowniczej dla pracowników przemys³u energetycznego,
• œwiadczeñ z Zak³adowego Funduszu Œwiadczeñ Socjalnych.

Powy¿sze rezerwy stanowi¹ program okreœlonych œwiadczeñ po okresie zatrudnienia.

Pracownicy spó³ek Grupy s¹ równie¿ uprawnieni do nagród jubileuszowych, które s¹ wyp³acane po przepracowaniu okreœlonej liczby lat.

Wartoœæ bie¿¹ca rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz rezerw na nagrody jubileuszowe na ka¿dy dzieñ bilansowy jest obliczana przez niezale¿nego aktuariusza przy zastosowaniu metod aktuarialnych. Rezerwy obliczane s¹ metod¹ indywidualn¹, dla ka¿dego pracownika osobno. Naliczone zobowi¹zania s¹ równe zdyskontowanym p³atnoœciom, które w przysz³oœci zostan¹ dokonane, z uwzglêdnieniem rotacji zatrudnienia i dotycz¹ okresu do dnia bilansowego. Informacje demograficzne oraz informacje o rotacji zatrudnienia oparte s¹ o dane historyczne.

Zyski i straty aktuarialne z wyceny zobowi¹zañ z tytu³u œwiadczeñ pracowniczych po okresie zatrudnienia ujmowane s¹ w ca³oœci w pozosta³ych ca³kowitych dochodach (skumulowana kwota ujmowana jest w zyskach zatrzymanych), natomiast zyski i straty aktuarialne od nagród jubileuszowych odnoszone s¹ do wyniku finansowego.

Pozosta³e zwiêkszenia i zmniejszenia stanu rezerw ujmowane s¹ w kosztach operacyjnych w przypadku pracowników, pozosta³ych kosztach/przychodach operacyjnych w przypadku emerytów i rencistów oraz w ciê¿ar kosztów finansowych w czêœci dotycz¹cej odsetek stanowi¹cych rozwiniêcie dyskonta rezerw.

Zgodnie z MSR 19 Œwiadczenia pracownicze Grupa ujmuje równie¿ rezerwy na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy w nastêpstwie programów dobrowolnych odejœæ. Wycena œwiadczeñ opiera siê na przewidywanej liczbie pracowników, którzy przyjm¹ propozycjê rozwi¹zania stosunku pracy oraz oszacowanej wartoœci odprawy.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe zosta³y oszacowane na podstawie metod aktuarialnych. G³ówne za³o¿enia przyjête przez aktuariusza na dzieñ bilansowy do wyliczenia kwoty zobowi¹zania s¹ nastêpuj¹ce:

	31 grudnia 2018 roku	31 grudnia 2017 roku
Stopa dyskontowa (%)	3,00%	3,00%
Przewidywany wskaŸnik inflacji (%)	2,50%	2,50%
WskaŸnik rotacji pracowników (%)	1,13% – 8,69%	1,15% – 8,64%
Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeñ (%)	2,50%	1,80% – 2,50%
Przewidywana stopa wzrostu cen energii elektrycznej (%)	3,50%	3,50%
Przewidywana stopa wzrostu wartoœci odpisu na ZFŒS (%)	3,50%	3,50%
Pozosta³y œredni okres zatrudnienia	11,06 – 20,67	9,89 – 20,40

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Rezerwa na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe	1 188 829	1 469 108
Rezerwa na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy oraz pozosta³e rezerwy pracownicze	42 649	45 815
Razem	1 231 478	1 514 923
D³ugoterminowe	1 114 191	1 380 650
Krótkoterminowe	117 287	134 273

33.1. Rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe

Zmiana stanu rezerw na œwiadczenia pracownicze, rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Rezerwa na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne	Taryfa pracownicza	ZFŒS	Nagrody jubileuszowe	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	321 894	530 215	106 321	510 678	1 469 108
Koszty bie¿¹cego zatrudnienia	16 273	9 207	2 735	22 342	50 557
Zyski i straty aktuarialne, w tym:	5 961	8 297	572	19 068	33 898
powsta³e na skutek zmian za³o¿eñ finansowych	13	–	–	10	23
powsta³e na skutek innych zmian	5 948	8 297	572	19 058	33 875
Wyp³acone œwiadczenia	(21 867)	(12 242)	(3 237)	(45 486)	(82 832)
Koszty przesz³ego zatrudnienia	217	(176 322)	(17 332)	(121 859)	(315 296)
Koszty odsetek	8 792	11 112	2 661	10 829	33 394
Bilans zamkniêcia	331 270	370 267	91 720	395 572	1 188 829
D³ugoterminowe	297 363	357 052	88 587	349 732	1 092 734
Krótkoterminowe	33 907	13 215	3 133	45 840	96 095

Koszty przesz³ego zatrudnienia, które wp³ynê³y na zmniejszenie rezerw w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku w kwocie 315 296 tysiêcy z³otych s¹ w g³ównej mierze wynikiem rozwi¹zania przez spó³kê z segmentu Wytwarzanie nastêpuj¹cych rezerw: –

• rezerwy na taryfê pracownicz¹ w czêœci na emerytów w kwocie 127 051 tysiêcy z³otych oraz pracowników jako przysz³ych emerytów w kwocie 49 270 tysiêcy z³otych, na podstawie porozumienia zarz¹du spó³ki ze stron¹ spo³eczn¹ oraz zarejestrowanych zmian do Zak³adowego Uk³adu Zbiorowego Pracy, –
• rezerwy na nagrody jubileuszowe w wysokoœci 121 172 tysi¹ce z³otych wskutek podpisania z pracownikami porozumieñ zmieniaj¹cych umowy o pracê, na mocy których nagrody nie bêd¹ wyp³acane, –
• rezerwy na Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych w czêœci na emerytów w kwocie 12 419 tysiêcy z³otych oraz pracowników jako przysz³ych emerytów w kwocie 5 469 tysiêcy z³otych.

Rozwi¹zanie powy¿szych rezerw wp³ynê³o na zmniejszenie kosztów operacyjnych Grupy w kwocie 175 911 tysiêcy z³otych oraz zwiêkszenie pozosta³ych przychodów operacyjnych Grupy w kwocie 139 470 tysiêcy z³otych.

Dodatkowo, w zwi¹zku z opisanym powy¿ej rozwi¹zaniem rezerw na nagrody jubileuszowe spó³ka wyp³aci³a pracownikom odszkodowania w wysokoœci 79 316 tysiêcy z³otych, co obci¹¿y³o koszty operacyjne Grupy.

Zmiana stanu rezerw na œwiadczenia pracownicze, rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Rezerwa na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne	Taryfa pracownicza	ZFŒS	Nagrody jubileuszowe	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	307 281	532 184	112 469	526 209	1 478 143
Koszty bie¿¹cego zatrudnienia	16 933	13 878	2 854	32 622	66 287
Zyski i straty aktuarialne, w tym:	1 452	(7 880)	(13 225)	4 082	(15 571)
powsta³e na skutek zmian za³o¿eñ finansowych	(5 572)	–	–	(7 750)	(13 322)
powsta³e na skutek zmian za³o¿eñ demograficznych	–	–	(18)	(167)	(185)
powsta³e na skutek innych zmian	7 024	(7 880)	(13 207)	11 999	(2 064)
Wyp³acone œwiadczenia	(25 382)	(19 663)	(3 750)	(58 243)	(107 038)
Koszty przesz³ego zatrudnienia	13 442	(2 802)	4 736	(8 013)	7 363
Koszty odsetek	8 168	15 338	3 237	14 021	40 764
Pozosta³e zmiany	–	(840)	–	–	(840)
Bilans zamkniêcia	321 894	530 215	106 321	510 678	1 469 108
D³ugoterminowe	293 043	510 172	102 495	454 107	1 359 817
Krótkoterminowe	28 851	20 043	3 826	56 571	109 291

Analiza wra¿liwoœci

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku zosta³a przeprowadzona analiza wra¿liwoœci wyników wyceny na zmianê stopy dyskonta finansowego oraz na zmiany planowanych wzrostów podstaw w przedziale -0,5 p.p./+0,5 p.p.

Poni¿sza tabela prezentuje wartoœæ bilansow¹ poszczególnych tytu³ów rezerw oraz wartoœci rezerw wyliczone przy zmienionych za³o¿eniach:

	WartoϾ bilansowa	Stopa dyskonta finansowego		Planowane wzrosty podstaw
Tytu³ rezerwy	na dzieñ 31 grudnia 2018	-0,5 p.p.	+0,5 p.p.	-0,5 p.p.	+0,5 p.p.
Odprawy emerytalne, rentowe i poœmiertne	331 270	345 694	317 851	317 711	345 711
Taryfa pracownicza	370 267	400 143	343 792	343 792	399 838
Koszty odpisu na ZFŒS	91 720	99 197	85 088	85 088	99 121
Nagrody jubileuszowe	395 572	408 544	383 352	386 572	405 040
Razem		1 253 578	1 130 083	1 133 163	1 249 710

Poni¿sza tabela prezentuje wartoœæ bilansow¹ poszczególnych tytu³ów rezerw oraz prezentuje jak zmieni³aby siê wartoœæ bilansowa przy innych za³o¿eniach:

	WartoϾ	Odchylenia
Tytu³ rezerwy	bilansowa na dzieñ 31 grudnia 2018	Stopa dyskonta finansowego		Planowane wzrosty podstaw
		-0,5 p.p.	+0,5 p.p.	-0,5 p.p.	+0,5 p.p.
Odprawy emerytalne, rentowe i poœmiertne	331 270	14 424	(13 419)	(13 559)	14 441
Taryfa pracownicza	370 267	29 876	(26 475)	(26 475)	29 571
Koszty odpisu na ZFŒS	91 720	7 477	(6 632)	(6 632)	7 401
Nagrody jubileuszowe	395 572	12 972	(12 220)	(9 000)	9 468
Razem		64 749	(58 746)	(55 666)	60 881
wp³yw na wynik finansowy		12 972	(12 220)	(9 000)	9 468
wp³yw na pozosta³e ca³kowite dochody		51 777	(46 526)	(46 666)	51 413

Podzia³u rezerw na d³ugo i krótkoterminowe Grupa dokonuje na podstawie szacunków dotycz¹cych rozk³adu wyp³at w czasie przygotowanego przy pomocy technik aktuarialnych.

Okresy zapadalnoœci rezerw na œwiadczenia pracownicze

Rok	Odprawy emerytalne, rentowe i podobne	Taryfa pracownicza	ZFŒS	Nagrody jubileuszowe	Razem rezerwy
2019	33 907	13 215	3 133	45 840	96 095
2020	20 407	14 335	3 324	35 649	73 715
2021	22 106	14 019	3 276	34 565	73 966
2022	15 398	13 731	3 230	30 578	62 937
2023	16 612	13 513	3 200	29 271	62 596
Pozosta³e lata	222 840	301 454	75 557	219 669	819 520
Razem	331 270	370 267	91 720	395 572	1 188 829

33.2. Rezerwy na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy oraz pozosta³e rezerwy na œwiadczenia pracownicze

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Programy dobrowolnych odejϾ
	Segment Wytwarzanie	Segment Dystrybucja	Pozosta³a dzia³alnoœæ	Pozosta³e rezerwy	Razem
Bilans otwarcia	29 567	10 542	5 706	–	45 815
Utworzenie	10 198	5 100	–	18 619	33 917
Rozwi¹zanie	(2 245)	(7 917)	–	(338)	(10 500)
Wykorzystanie	(10 629)	(2 625)	(5 706)	(7 623)	(26 583)
Bilans zamkniêcia	26 891	5 100	–	10 658	42 649
D³ugoterminowe	21 457	–	–	–	21 457
Krótkoterminowe	5 434	5 100	–	10 658	21 192

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Programy dobrowolnych odejϾ
	Segment Wytwarzanie	Segment Dystrybucja	Pozosta³a dzia³alnoœæ	Pozosta³e rezerwy	Razem
Bilans otwarcia	17 599	17 062	16 561	2 248	53 470
Utworzenie	24 076	10 025	244	–	34 345
Rozwi¹zanie	(1 940)	(4 982)	–	–	(6 922)
Wykorzystanie	(10 168)	(11 563)	(11 099)	(2 248)	(35 078)
Bilans zamkniêcia	29 567	10 542	5 706	–	45 815
D³ugoterminowe	20 833	–	–	–	20 833
Krótkoterminowe	8 734	10 542	5 706	–	24 982

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku spó³ka z segmentu Wytwarzanie utworzy³a rezerwê na ekwiwalent za taryfê pracownicz¹ dla emerytów oraz rezerwê na odpis na ZFŒS dla emerytów i innych uprawnionych w celu zabezpieczenia œrodków na wyp³aty tych œwiadczeñ w 2018 i 2019 roku (zaprezentowane powy¿ej w ramach pozosta³ych rezerw).

34. Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³e

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych

Rezerwa na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacji terenu obejmuje g³ównie rezerwê na koszty likwidacji zak³adów górniczych, w odniesieniu do których istnieje obowi¹zek likwidacji i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakoñczeniu eksploatacji.

Rezerwa ustalana jest w oparciu o szacunki przysz³ych kosztów likwidacji i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakoñczeniu eksploatacji opracowywane przez niezale¿nych ekspertów z uwzglêdnieniem dyskonta oraz salda tworzonego zgodnie z odrêbnymi przepisami Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych. Podstaw¹ szacowania wielkoœci rezerwy s¹ opracowania sporz¹dzone w oparciu o prognozy eksploatacji z³o¿a (dla obiektów górniczych) oraz analizy technologiczno-ekonomiczne.

W odniesieniu do kopalñ wêgla kamiennego rezerwa ujmowana jest drugostronnie zgodnie z MSR 16 Rzeczowe aktywa trwa³e jako sk³adnik wartoœci œrodków trwa³ych zak³adu górniczego, a zmiany szacunków ujmowane s¹ zgodnie z interpretacj¹ KIMSF 1 Zmiany istniej¹cych zobowi¹zañ z tytu³u wycofania z eksploatacji, rekultywacji i zobowi¹zañ o podobnym charakterze, tj. jako korekty salda rezerwy oraz skapitalizowanych przysz³ych kosztów likwidacji zak³adów górniczych. Odwracanie dyskonta ujmowane jest w wyniku finansowym.

Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych

Grupa tworzy rezerwê na szacunkowe koszty demonta¿u, w tym w odniesieniu do farm wiatrowych, w oparciu o szacunki przysz³ych kosztów likwidacji opracowywane przez niezale¿nych ekspertów z uwzglêdnieniem dyskonta, ale tak¿e na likwidacjê œrodków trwa³ych i koszty przeprowadzenia rekultywacji miejsca, w którym œrodki trwa³e siê znajdowa³y, w przypadku, gdy istnieje zobowi¹zanie wynikaj¹ce z nabycia lub u¿ywania sk³adników rzeczowego maj¹tku trwa³ego.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa szacuje wysokoœæ tworzonych rezerw w oparciu o przyjête za³o¿enia, metodologiê i sposób kalkulacji w³aœciwy dla danego tytu³u rezerw, oceniaj¹c prawdopodobieñstwo wydatkowania œrodków zawieraj¹cych w sobie korzyœci ekonomiczne oraz okreœlaj¹c wiarygodny poziom kwoty niezbêdnej do spe³nienia obowi¹zku. Grupa tworzy rezerwy, gdy prawdopodobieñstwo wydatkowania œrodków zawieraj¹cych w sobie korzyœci ekonomiczne jest wiêksze ni¿ 50%.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych	Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	191 975	124 091	316 066
Odwrócenie dyskonta	5 759	3 711	9 470
Utworzenie/(rozwi¹zanie) netto	4 865	10 232	15 097
Wykorzystanie	–	(2 156)	(2 156)
Bilans zamkniêcia	202 599	135 878	338 477
D³ugoterminowe	202 599	102 378	304 977
Krótkoterminowe	–	33 500	33 500
Czêœæ d³ugoterminowa pozosta³ych rezerw			91 536
Razem			396 513

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych	Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	146 885	115 302	262 187
Odwrócenie dyskonta	5 141	3 713	8 854
Zmiana stopy dyskontowej	39 830	5 012	44 842
Utworzenie/(rozwi¹zanie) netto	119	64	183
Bilans zamkniêcia	191 975	124 091	316 066
D³ugoterminowe	191 975	99 214	291 189
Krótkoterminowe	–	24 877	24 877
Czêœæ d³ugoterminowa pozosta³ych rezerw			59 949
Razem			351 138

34.1. Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych

Rezerwa tworzona jest w odniesieniu do zak³adów górniczych wchodz¹cych w sk³ad Grupy na bazie szacunku przewidywanych kosztów likwidacji obiektów i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakoñczeniu eksploatacji. W ramach rezerwy na koszty likwidacji zak³adów górniczych ujmowane jest saldo Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych ("FLZG"), który zgodnie z przepisami ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz przepisami wykonawczymi wydanymi do tej ustawy tworzony jest przez przedsiêbiorstwa górnicze wchodz¹ce w sk³ad Grupy w okreœlonym stosunku procentowym do wartoœci podatkowych odpisów amortyzacyjnych od œrodków trwa³ych, lub w odniesieniu do op³aty eksploatacyjnej, poprzez przekazanie œrodków pieniê¿nych w wysokoœci równowartoœci odpisów na wyodrêbniony rachunek bankowy. Aktywa finansowe FLZG prezentowane s¹ w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako d³ugoterminowe i krótkoterminowe aktywa finansowe, natomiast saldo FLZG ujmowane jest w ramach rezerwy na przysz³e koszty likwidacji obiektów zak³adów górniczych.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku saldo rezerwy wynios³o 202 599 tysiêcy z³otych.

Tabele poni¿ej przedstawiaj¹ kwotê odpisu na FLZG, stan aktywów FLZG oraz saldo zobowi¹zañ z tytu³u przysz³ych kosztów likwidacji obiektów zak³adów górniczych.

Aktywa finansowe Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Stan œrodków na 1 stycznia	42 475	41 163
Odprowadzone œrodki	4 150	4 441
Odsetki	2 133	973
Wykorzystanie	(1 632)	(4 102)
Stan œrodków na 31 grudnia	47 126	42 475
Odpisy na FLZG w okresie	(4 037)	(4 155)

Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Fundusz Likwidacji Zak³adów Górniczych	50 931	46 348
Nadwy¿ka zdyskontowanych szacowanych kosztów likwidacji	151 668	145 627
Razem	202 599	191 975

34.2. Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych

W ramach rezerwy na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych Grupa ujmuje nastêpuj¹ce rezerwy tworzone przez spó³ki z segmentu Wytwarzanie: –

• rezerwa na koszty zwi¹zane z rekultywacj¹ sk³adowisk popio³ów, której saldo na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynosi³o 42 150 tysiêcy z³otych (na dzieñ 31 grudnia 2017 roku – 40 990 tysiêcy z³otych); –
• rezerwa na koszty zwi¹zane z demonta¿em farm wiatrowych, której saldo na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynosi³o 60 033 tysi¹ce z³otych (na dzieñ 31 grudnia 2017 roku – 57 887 tysiêcy z³otych);

rezerwa na koszty likwidacji œrodków trwa³ych dotycz¹ca likwidacji komina w Elektrowni Jaworzno oraz likwidacji ch³odni kominowych i bloku w Elektrowni £agisza, której saldo na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynosi³o 33 695 tysiêcy z³otych (na dzieñ 31 grudnia 2017 roku – 25 214 tysiêcy z³otych).

35. Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów

Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów dotycz¹ obowi¹zku za rok bie¿¹cy lub rok poprzedni, w zwi¹zku z czym w ca³oœci maj¹ charakter krótkoterminowy.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

–

	Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów	Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	324 937	624 009	948 946
Utworzenie	611 668	676 682	1 288 350
Rozwi¹zanie	(81)	(8 984)	(9 065)
Wykorzystanie	(825 118)	(907 641)	(1 732 759)
Bilans zamkniêcia	111 406	384 066	495 472

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

	Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów	Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	209 736	742 120	951 856
Utworzenie	324 937	653 531	978 468
Rozwi¹zanie	(84)	(10 471)	(10 555)
Wykorzystanie	(209 652)	(761 171)	(970 823)
Bilans zamkniêcia	324 937	624 009	948 946

35.1. Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów objêtych systemem uprawnieñ do emisji jest tworzona wówczas, gdy rzeczywista emisja za dany rok obrotowy wskazuje na przewidywany niedobór uprawnieñ w odniesieniu do przyznanych nieodp³atnie Grupie uprawnieñ do emisji, z uwzglêdnieniem przypisania nieodp³atnych uprawnieñ do emisji na instalacje przynale¿ne do poszczególnych spó³ek segmentu Wytwarzanie. Spó³ki Grupy objête systemem EU ETS s¹ zobowi¹zane do 30 kwietnia nastêpnego roku umorzyæ uprawnienie za ka¿d¹ emitowan¹ w danym roku tonê dwutlenku wêgla.

Rezerwa tworzona jest w ciê¿ar kosztów operacyjnych (podatki i op³aty) w wysokoœci:

• w czêœci pokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy uprawnieniami:
  • w wartoœci zerowej w przypadku uprawnieñ otrzymanych nieodp³atnie,
  • w cenie nabycia w przypadku zakupionych uprawnieñ;
• w czêœci niepokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy uprawnieniami:
  • w pierwszej kolejnoœci w wartoœciach wynikaj¹cych z zawartych transakcji terminowych na zakup uprawnieñ z przeznaczeniem pod spe³nienie obowi¹zku za rok bie¿¹cy,
  • nastêpnie w wartoœci rynkowej uprawnieñ brakuj¹cych do spe³nienia obowi¹zku na dzieñ bilansowy lub w wartoœci ewentualnej kary – zgodnie z zamiarem odnoœnie sposobu wype³nienia obowi¹zku.

Podstaw¹ przydzia³u uprawnieñ nieodp³atnych w latach 2013–2020 s¹ poniesione koszty inwestycji, które s¹ warunkiem koniecznym do uzyskania uprawnieñ.

W dacie umorzenia uprawnieñ nastêpuje wyksiêgowanie uprawnieñ do emisji zakwalifikowanych jako krótkoterminowe aktywa niematerialne w korespondencji z rezerw¹ na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku rezerwa na zobowi¹zanie z tytu³u emisji gazów w zwi¹zku z emisj¹ za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku wynosi³a 111 406 tysiêcy z³otych i dotyczy³a spó³ek: ––

• TAURON Wytwarzanie S.A. 64 450 tysiêcy z³otych,
• TAURON Ciep³o Sp. z o.o. 46 956 tysiêcy z³otych.

Zmianê stanu rezerwy na zobowi¹zanie z tytu³u emisji gazów w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku z podzia³em na wype³nienie obowi¹zku za lata 2018 i 2017 prezentuje tabela poni¿ej.

	Wype³nienie obowi¹zku umorzenia za rok 2018	Wype³nienie obowi¹zku umorzenia za rok 2017	Razem
Bilans otwarcia	–	324 937	324 937
Utworzenie	609 775	1 893	611 668
Rozwi¹zanie	–	(81)	(81)
Wykorzystanie	(498 369)	(326 749)	(825 118)
Bilans zamkniêcia	111 406	–	111 406

35.2. Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Przedsiêbiorstwa energetyczne zajmuj¹ce siê obrotem energi¹ elektryczn¹ i jej odsprzeda¿¹ do odbiorcy finalnego maj¹ obowi¹zek zakupu i przedstawienia do umorzenia praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia energii lub uiszczenia op³aty zastêpczej. Je¿eli za dany rok obrotowy udzia³ iloœciowy sumy energii elektrycznej wynikaj¹cej ze œwiadectw pochodzenia energii w wykonanej ca³kowitej rocznej sprzeda¿y energii odbiorcom koñcowym jest zgodny z limitami zawartymi w rozporz¹dzeniach Ministra Gospodarki – obowi¹zek uznaje siê za spe³niony.

W celu wype³nienia obowi¹zku przedstawienia do umorzenia praw lub uiszczenia op³aty zastêpczej Grupa na koniec okresów sprawozdawczych tworzy rezerwê na koszty wype³nienia tego obowi¹zku.

Rezerwê z tytu³u obowi¹zku przedstawienia do umorzenia œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej ujmuje siê:

• w czêœci pokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy œwiadectwami pochodzenia w wartoœci posiadanych œwiadectw,
• w czêœci niepokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy œwiadectwami pochodzenia w pierwszej kolejnoœci w wartoœciach wynikaj¹cych z zawartych transakcji terminowych na zakup œwiadectw z przeznaczeniem pod spe³nienie obowi¹zku za rok bie¿¹cy, a nastêpnie w wartoœci rynkowej œwiadectw niezbêdnych do spe³nienia obowi¹zku na dzieñ bilansowy lub w wysokoœci op³aty zastêpczej – zgodnie z zamiarem odnoœnie sposobu wype³nienia obowi¹zku.

Rezerwa tworzona jest w ciê¿ar kosztów operacyjnych.

Rozliczenie kwoty rezerwy oraz umorzenie praw maj¹tkowych nastêpuje na dzieñ umorzenia tych praw przez Prezesa Urzêdu Regulacji Energetyki lub na dzieñ poniesienia op³aty zastêpczej.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku rezerwa krótkoterminowa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej dotycz¹ca obowi¹zku za rok 2018 zosta³a oszacowana w wysokoœci 384 066 tysiêcy z³otych, z czego: obowi¹zek w wysokoœci 90 267 tysiêcy z³otych jest pokryty posiadanymi na dzieñ bilansowy œwiadectwami, obowi¹zek w wysokoœci 224 218 tysiêcy z³otych Grupa planuje spe³niæ poprzez zap³atê op³aty zastêpczej, obowi¹zek w wysokoœci 69 581 tysiêcy z³otych Grupa planuje spe³niæ poprzez zakup praw maj¹tkowych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku Grupa wype³ni³a obowi¹zek umorzenia certyfikatów pochodzenia energii elektrycznej ze Ÿróde³ odnawialnych, z kogeneracji oraz œwiadectw efektywnoœci energetycznej za 2017 rok oraz czêœciowo za rok 2018. W zwi¹zku z powy¿szym wykorzystana zosta³a rezerwa w kwocie 907 641 tysiêcy z³otych.

36. Pozosta³e rezerwy

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Pozosta³e rezerwy obejmuj¹:

• Rezerwê na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci

Grupa tworzy rezerwy na wszystkie zg³oszone roszczenia w³aœcicieli nieruchomoœci, na których usytuowane s¹ obiekty energetyczne lub technologiczne, sieci dystrybucyjne oraz instalacje ciep³ownicze, w kwocie prawdopodobnych kosztów (wraz z naliczonymi odsetkami, je¿eli mo¿na je oszacowaæ w sposób wiarygodny) odszkodowañ z tego tytu³u nale¿nych w³aœcicielom nieruchomoœci do dnia bilansowego. Grupa nie tworzy rezerw na potencjalne niezg³oszone roszczenia w³aœcicieli gruntów o nieuregulowanym stanie korzystania z tych gruntów, w tym na ustanowienie s³u¿ebnoœci przesy³u lub s³u¿ebnoœci gruntowych. Utworzenie i rozwi¹zanie rezerwy odnoszone jest w pozosta³e koszty/przychody operacyjne oraz w czêœci dotycz¹cej naliczonych odsetek do kosztów/przychodów finansowych.

• Rezerwê na umowy rodz¹ce obci¹¿enia

Je¿eli Grupa jest stron¹ umowy, na podstawie której nieuniknione koszty wype³nienia obowi¹zku przewa¿aj¹ nad korzyœciami, które bêd¹ uzyskane na jej mocy, obecny obowi¹zek wynikaj¹cy z umowy Grupa ujmuje i wycenia jako rezerwê. Na nieuniknione koszty wynikaj¹ce z umowy sk³adaj¹ siê co najmniej koszty netto zakoñczenia umowy, odpowiadaj¹ce kwocie ni¿szej spoœród kwot kosztów wype³nienia umowy i kosztów wszelkich odszkodowañ lub kar wynikaj¹cych z jej niewype³nienia. Nieuniknione koszty wype³nienia obowi¹zku powiêksza siê o wartoœæ wymaganych odsetek, je¿eli mo¿na je oszacowaæ w sposób wiarygodny.

• Pozosta³e tytu³y rezerw, które dotycz¹ g³ównie spraw s¹dowych, roszczeñ od kontrahentów lub innych podmiotów, potencjalnych kar wynikaj¹cych z postêpowañ administracyjnych Urzêdu Regulacji Energetyki i Urzêdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz rozliczeñ podatkowych.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa szacuje wysokoœæ tworzonych rezerw w oparciu o przyjête za³o¿enia, metodologiê i sposób kalkulacji w³aœciwy dla danego tytu³u rezerw, oceniaj¹c prawdopodobieñstwo wydatkowania œrodków zawieraj¹cych w sobie korzyœci ekonomiczne oraz okreœlaj¹c wiarygodny poziom kwoty niezbêdnej do spe³nienia obowi¹zku. Grupa tworzy rezerwy, gdy prawdopodobieñstwo wydatkowania œrodków zawieraj¹cych w sobie korzyœci ekonomiczne jest wiêksze ni¿ 50%.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci	Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia	Rezerwy na spory s¹dowe, roszczenia od kontrahentów i pozosta³e rezerwy	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	92 030	–	296 313	388 343
Odwrócenie dyskonta	–	–	3 213	3 213
Utworzenie/(Rozwi¹zanie) netto	937	213 996	25 880	240 813
Wykorzystanie	(857)	–	(14 111)	(14 968)
Bilans zamkniêcia	92 110	213 996	311 295	617 401
D³ugoterminowe	–	11 759	79 777	91 536
Krótkoterminowe	92 110	202 237	231 518	525 865
Czêœæ krótkoterminowa rezerw na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³ych				33 500
Razem				559 365

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci	Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem i pokrycie kosztów	Rezerwy na spory s¹dowe, roszczenia od kontrahentów i pozosta³e rezerwy	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	92 143	198 844	262 592	553 579
Odwrócenie dyskonta	–	2 330	3 144	5 474
Utworzenie/(Rozwi¹zanie) netto	1 141	(201 174)	55 122	(144 911)
Wykorzystanie	(531)	–	(25 270)	(25 801)
Pozosta³e zmiany	(723)	–	725	2
Bilans zamkniêcia	92 030	–	296 313	388 343
D³ugoterminowe	–	–	59 949	59 949
Krótkoterminowe	92 030	–	236 364	328 394
Czêœæ krótkoterminowa rezerw na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych
i rekultywacjê terenu oraz pozosta³ych				24 877
Razem				353 271

36.1. Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci

Spó³ki Grupy tworz¹ rezerwy na wszystkie zg³oszone roszczenia w³aœcicieli nieruchomoœci, na których usytuowane s¹ sieci dystrybucyjne oraz instalacje ciep³ownicze. Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku rezerwa z tego tytu³u wynosi³a 92 110 tysiêcy z³otych i dotyczy³a segmentów: ––

• Wytwarzanie 51 119 tysiêcy z³otych;
• Dystrybucja 40 991 tysiêcy z³otych.

W 2012 roku podmiot trzeci wyst¹pi³ wobec TAURON Ciep³o S.A. (obecnie TAURON Ciep³o Sp. z o.o.) z roszczeniami z tytu³u uregulowania stanów prawnych urz¹dzeñ przesy³owych przebiegaj¹cych przez jego nieruchomoœci. Spó³ka kwestionuje zarówno zasadnoœæ tych roszczeñ, jak i zasadnoœæ dokonanych potr¹ceñ z bie¿¹cymi zobowi¹zaniami wobec spó³ki z tytu³u dostaw ciep³a. W konsekwencji spó³ka wyst¹pi³a na drogê postêpowania s¹dowego celem dochodzenia bie¿¹cych nale¿noœci wobec d³u¿nika. W dalszym toku postêpowania zostanie zweryfikowana kwota ewentualnych roszczeñ tego podmiotu z tytu³u regulowania stanów prawnych urz¹dzeñ przesy³owych spó³ki. W zwi¹zku z tocz¹cym siê sporem, maj¹c na uwadze przyjêt¹ politykê rachunkowoœci, rozpoznana zosta³a rezerwa na szacowane koszty powy¿szego roszczenia. Maj¹c na uwadze tocz¹cy siê spór s¹dowy, uwzglêdniaj¹c zapisy MSR 37.92 Grupa nie ujawnia wszystkich informacji zwi¹zanych z ww. kwesti¹, a wymaganych przez MSR 37 Rezerwy, zobowi¹zania warunkowe i aktywa warunkowe.

36.2. Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia

Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia w zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie Ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw

W dniu 28 grudnia 2018 roku wesz³a w ¿ycie Ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw ("Ustawa"). Zgodnie z Ustaw¹ w brzmieniu obowi¹zuj¹cym na dzieñ 31 grudnia 2018 roku przedsiêbiorstwa energetyczne zajmuj¹ce siê obrotem energi¹ elektryczn¹ zosta³y zobowi¹zane stosowaæ w 2019 roku ceny i stawki op³at brutto nie wy¿sze ni¿ ceny i stawki op³at brutto zawarte w taryfie lub cenniku energii elektrycznej obowi¹zuj¹cych w dniu 30 czerwca 2018 roku, uwzglêdniaj¹c zmniejszenie stawki podatku akcyzowego na energiê elektryczn¹. W rozumieniu Grupy pojêcie taryfy jest zgodne z definicj¹ zamieszczon¹ w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku – Prawo energetyczne. Zgodnie z tym przepisem przez taryfê nale¿y rozumieæ zbiór cen i stawek op³at oraz warunków ich stosowania, opracowany przez przedsiêbiorstwo energetyczne i wprowadzany jako obowi¹zuj¹cy dla okreœlonych w nim odbiorców w trybie okreœlonym Prawem energetycznym. Zgodnie z Ustaw¹ w brzmieniu og³oszonym w dniu 31 grudnia 2018 roku, cennik energii elektrycznej, w interpretacji Grupy, by³ zbiorem cen i stawek op³at za energiê elektryczn¹ opracowywanym przez przedsiêbiorstwo energetyczne i wprowadzanym jako obowi¹zuj¹cy dla okreœlonych w nim odbiorców. By³ on wiêc odpowiednikiem taryfy, ale nie wymaga³ zatwierdzenia przez Prezesa Urzêdu Regulacji Energetyki. W takim znaczeniu wed³ug stanu prawnego na dzieñ 31 grudnia 2018 roku w pojêciu cennika energii elektrycznej w rozumieniu spó³ek Grupy TAURON nie mieœci³y siê umowy z wynegocjowan¹ indywidualnie cen¹ energii elektrycznej lub umowy zawierane w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku – Prawo zamówieñ publicznych. Terminem cennika energii elektrycznej by³y wiêc objête cenniki ogólne i cenniki produktowe stosowane przez spó³ki obrotu dla grup odbiorców koñcowych.

W zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie Ustawy Grupa rozpozna³a w segmencie Sprzeda¿ rezerwê na kontrakty rodz¹ce obci¹¿enia w wysokoœci 213 756 tysiêcy z³otych. Rezerwa zosta³a wyliczona w oparciu nieuniknione koszty w rozumieniu MSR 37 Rezerwy, zobowi¹zania warunkowe i aktywa warunkowe. Grupa za nieuniknione koszty, uznaje koszty ich realizacji, tj. stratê na kontraktach, a wiêc wyst¹pienia ujemnej ró¿nicy pomiêdzy cenami sprzeda¿y energii a kosztami jej zakupu, zgodnie z zawartymi kontraktami terminowymi, powiêkszonymi o akcyzê oraz koszty umorzenia praw maj¹tkowych. Jednoczeœnie Ustawa wprowadzi³a system rekompensat, który przewiduje pokrycie ró¿nicy miêdzy cen¹ wskazan¹ w taryfie lub cenniku energii elektrycznej, a œredniowa¿on¹ cen¹ energii elektrycznej na rynku hurtowym. Ustawa nie zawiera jednak szczegó³owych wytycznych w zakresie kalkulacji rekompensat. Bior¹c pod uwagê brak mo¿liwoœci okreœlenia wartoœci rekompensat na dzieñ bilansowy, ich potencjalny efekt nie zosta³ uwzglêdniony w sprawozdaniu.

Po dniu bilansowym, w dniu 20 marca 2019 roku wesz³a w ¿ycie ustawa z dnia 21 lutego 2019 roku zmieniaj¹ca ustawê o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw ("nowelizacja"). W miejsce obowi¹zku stosowania cenników i taryfy z dnia 30 czerwca 2018 roku wprowadza ona obowi¹zek stosowania ceny indywidualnej obowi¹zuj¹cej dla danego odbiorcy w dniu 30 czerwca 2018 roku. W przypadku rekompensat, w miejsce zwrotu ró¿nicy pomiêdzy œredniowa¿on¹ cen¹ hurtow¹ (ustalon¹ wed³ug zasad w niewydanym rozporz¹dzeniu), a kwot¹ przychodu z cennika, nastêpuje zwrot ró¿nicy pomiêdzy wielkoœci¹ przychodów za obrót energi¹ elektryczn¹ ustalon¹ na podstawie kosztów wynikaj¹cych ze œredniowa¿onej wolumenem ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym, kosztami w³asnymi przedsiêbiorstwa, kosztami pakietu praw maj¹tkowych oraz mar¿¹, a przychodem wynikaj¹cych ze stosowania cen indywidualnych z dnia 30 czerwca 2018 roku. W ocenie Grupy powy¿sza nowelizacja jest w rozumieniu MSR 10 Zdarzenia po zakoñczeniu okresu sprawozdawczego zdarzeniem, które wskazuje na stan zaistnia³y po zakoñczeniu okresu sprawozdawczego, nie wymagaj¹cy dokonania korekt w okresie sprawozdawczym, w zwi¹zku z czym skutki nowelizacji nie zosta³y uwzglêdnione w utworzonej na dzieñ 31 grudnia 2018 roku rezerwie. Na podstawie upowa¿nienia ustawowego zawartego w art. 7 ust 2. pkt 2) znowelizowanej ustawy Minister Energii okreœli w drodze Rozporz¹dzenia sposób wyznaczania obowi¹zuj¹cych po dniu 30 czerwca 2018 roku cen i stawek op³at za energiê elektryczn¹ dla odbiorców koñcowych oraz og³osi w drodze obwieszczenia czêœæ parametrów, o których mówi nowelizacja. Powy¿sze regulacje prawne doprecyzuj¹ stan prawny okreœlony przez znowelizowan¹ ustawê i bêd¹ mia³y kluczowy wp³yw na mo¿liwoœæ dokonania przez Grupê wiarygodnego szacunku nale¿nych rekompensat i ujêcia ich w kolejnych okresach sprawozdawczych. W oparciu o znowelizowan¹ ustawê, rozporz¹dzenie i obwieszczenie Ministra Energii, Grupa dokona aktualizacji szacunku rezerwy, oraz bêdzie mia³a prawo i mo¿liwoœæ wiarygodnej kalkulacji i ujêcia przychodów z tytu³u rekompensat w okresach sprawozdawczych rozpoczynaj¹cych siê po dniu 31 grudnia 2018 roku.

Rezerwy na umowê rodz¹c¹ obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem i pokrycie kosztów

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku w zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie porozumienia w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji Projektu "Budowa bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli" pomiêdzy TAURON Polska Energia S.A., Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. i Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A., aneksu do umowy sprzeda¿y energii elektrycznej z dnia 11 marca 2011 roku pomiêdzy Spó³k¹, Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. i Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. oraz aneksu do umowy na dostawy paliwa gazowego z dnia 11 marca 2011 roku pomiêdzy Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. i Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A., Spó³ka rozwi¹za³a w ca³oœci rezerwy: •

• rezerwê wynikaj¹c¹ z faktu, i¿ na podstawie wieloletniej umowy sprzeda¿y energii elektrycznej zawartej pomiêdzy Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. a Spó³k¹ oraz PGNiG Energia S.A., Spó³ka zobowi¹zana by³a do zakupu po³owy wolumenu energii elektrycznej produkowanej przez Elektrociep³owniê Stalowa Wola S.A. po cenie w formule "koszt plus" pokrywaj¹cej koszty produkcji oraz zapewniaj¹cej obs³ugê finansowania; •
• rezerwê zwi¹zan¹ z faktem, i¿ Spó³ka by³a zobligowana do pokrycia ewentualnych strat zwi¹zanych z realizacj¹ klauzuli umownej "take or pay" w ramach umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego zawartej pomiêdzy PGNiG S.A. a Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. Zgodnie z powy¿sz¹ klauzul¹ Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. by³a zobowi¹zana do zap³aty PGNiG S.A. za nieodebrany gaz; •
• rezerwê na pokrycie kosztów zwi¹zan¹ z faktem, i¿ w zwi¹zku z opóŸnieniem realizacji projektu, na Spó³ce mog³aby spoczywaæ koniecznoœæ pokrycia dodatkowych kosztów funkcjonowania Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A.

36.3. Rezerwy na spory s¹dowe, roszczenia od kontrahentów i pozosta³e rezerwy

Istotne rezerwy ujête w ramach pozosta³ych rezerw zosta³y opisane poni¿ej:

Tytu³	Segment operacyjny	Opis	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Rezerwa na kary umowne	Wytwarzanie	• W zwi¹zku z ryzykiem zapewnienia trwa³oœci projektów, która wymagana • by³a w umowach o dofinansowanie projektów: budowy kot³a na biomasê w Elektrowni Jaworzno III; budowy instalacji do produkcji energii elektrycznej w Odnawialnym ródle Energii w Stalowej Woli; w 2016 roku utworzono rezerwê na zwrot dotacji w kwocie 52 297 tysiêcy z³otych. Zaktualizowana na dzieñ 31 grudnia 2018 roku rezerwa wynosi 58 493 tysi¹ce z³otych.	58 493	55 358
Rezerwa na wzrost wynagrodzenia za s³u¿ebnoœci przesy³u	Dystrybucja	Rezerwa dotyczy ryzyka zwiêkszonych op³at okresowych za s³u¿ebnoœæ przesy³u dla infrastruktury energetycznej zlokalizowanej na terenach nadleœnictw podlegaj¹cych Regionalnej Dyrekcji Lasów Pañstwowych we Wroc³awiu w zwi¹zku ze zmian¹ charakteru gruntów z terenów leœnych na grunty zwi¹zane z prowadzeniem dzia³alnoœci gospodarczej. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku zwiêkszono rezerwê o kwotê 21 250 tysiêcy z³otych.	68 900	47 650
Rezerwa na karê pieniê¿n¹ na rzecz Urzêdu Regulacji Energetyki ("URE")	Dystrybucja	Rezerwa dotycz¹ca ryzyka naruszenia ustawy Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 roku poprzez wprowadzenie w b³¹d Prezesa URE w zakresie przedstawianych na jego ¿¹danie informacji.	6 000	6 000
Rezerwa na podatek od nieruchomoœci	Dystrybucja	Rezerwa na ryzyko gospodarcze w zakresie podatku od nieruchomoœci dotycz¹ce maj¹tku sieciowego.	39 356	39 356
	Wydobycie	W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku spó³ka z segmentu Wydobycie wykorzysta³a rezerwê na postêpowania w zakresie podatku od nieruchomoœci od budowli podziemnych w wysokoœci 746 tysiêcy z³otych. Pozosta³e saldo zosta³o rozwi¹zane.	–	3 446
Rezerwa na podatek od towarów i us³ug	Sprzeda¿	Rezerwa utworzona w zwi¹zku z trwaj¹cymi postêpowaniami kontrolnymi wszczêtymi przez Dyrektora Urzêdu Kontroli Skarbowej w Warszawie ("Dyrektor UKS") w zakresie podatku od towarów i us³ug. Czas trwania postêpowañ kontrolnych by³ wielokrotnie przed³u¿any przez Dyrektora UKS, a nastêpnie Naczelnika Mazowieckiego Urzêdu Celno-Skarbowego. Aktualne nowe terminy zakoñczenia postêpowañ zosta³y wyznaczone na dzieñ 22 i 28 kwietnia 2019 roku oraz 23 maja 2019 roku. Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku rezerwa z tego tytu³u wynosi 72 894 tysi¹ce z³otych. Zwiêkszenie rezerwy o 4 200 tysiêcy z³otych dotyczy naliczonych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku odsetek.	72 894	68 694

37. Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Rozliczenia miêdzyokresowe przychodów i dotacje rz¹dowe

• ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2018 ROKU

W ramach rozliczeñ miêdzyokresowych przychodów i dotacji rz¹dowych Grupa ujmuje g³ównie otrzymane dotacje i dop³aty na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych oraz dofinansowania prac rozwojowych.

Otrzymane dotacje i dop³aty na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych ujmowane s¹ w wartoœci otrzymanych œrodków pieniê¿nych i rozpoznawane s¹ jako pozosta³e przychody operacyjne w sposób wspó³mierny do odpowiadaj¹cych im kosztów amortyzacji sk³adników rzeczowych aktywów trwa³ych. Dotyczy to w szczególnoœci umorzonych czêœciowo po¿yczek i kredytów oraz rozliczenia wyceny kredytów preferencyjnych.

• ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2017 ROKU

Do dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa ujmowa³a w rozliczeniach miêdzyokresowych przychodów op³aty przy³¹czeniowe rozliczane w czasie, które dotyczy³y rozliczeñ transakcji wchodz¹cych w zakres interpretacji KIMSF 18 Aktywa otrzymane od klientów, otrzymanych przed 1 lipca 2009 roku. Od dnia 1 lipca 2009 roku, zgodnie z KIMSF 18 Aktywa otrzymane od klientów, wspomniane op³aty przy³¹czeniowe ujmowane by³y w przychodach ze sprzeda¿y us³ug.

Rozliczenia miêdzyokresowe kosztów

Rozliczenia miêdzyokresowe bierne s¹ zobowi¹zaniami przypadaj¹cymi do zap³aty za dobra lub us³ugi, które zosta³y otrzymane/wykonane, ale nie zosta³y op³acone, zafakturowane lub formalnie uzgodnione z dostawc¹, ³¹cznie z kwotami nale¿nymi pracownikom. Mimo, i¿ czasami konieczne jest oszacowanie kwoty lub terminu zap³aty rozliczeñ miêdzyokresowych biernych, stopieñ niepewnoœci jest na ogó³ znacznie mniejszy ni¿ w przypadku rezerw.

37.1. Rozliczenia miêdzyokresowe przychodów i dotacje rz¹dowe

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Rozliczenia miêdzyokresowe przychodów	56 822	259 220
Darowizny, dop³aty na nabycie oraz nieodp³atnie otrzymane œrodki trwa³e	52 431	62 342
Op³aty przy³¹czeniowe	–	195 666
Pozosta³e rozliczenia przychodów	4 391	1 212
Dotacje rz¹dowe	415 162	333 556
Otrzymane dop³aty w ramach funduszy europejskich	311 285	235 065
Umorzenie po¿yczek z funduszy œrodowiskowych	37 464	26 258
Rozliczenie wyceny kredytów preferencyjnych	34 053	36 251
Pozosta³e rozliczenia dotacji rz¹dowych	32 360	35 982
Razem	471 984	592 776
D³ugoterminowe	440 206	541 318
Krótkoterminowe	31 778	51 458

W zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami, co zosta³o opisane szerzej w nocie 8 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, saldo rozliczeñ miêdzyokresowych przychodów z tytu³u op³at przy³¹czeniowych dla zadañ zakoñczonych przed 1 lipca 2009 roku w kwocie 195 666 tysiêcy z³otych zosta³o przeniesione do pozycji kapita³ów w³asnych Grupy.

37.2. Rozliczenia miêdzyokresowe kosztów

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Rozliczenia miêdzyokresowe z tytu³u niewykorzystanych urlopów	51 445	54 679
Rozliczenia miêdzyokresowe z tytu³u premii	60 524	105 072
Op³aty z tytu³u ochrony œrodowiska	33 113	45 133
Pozosta³e rozliczenia miêdzyokresowe kosztów	23 340	40 234
Razem	168 422	245 118
D³ugoterminowe	103	–
Krótkoterminowe	168 319	245 118

38. Zobowi¹zania wobec dostawców

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Grupa stosuje uproszczone metody wyceny zobowi¹zañ finansowych, które zwykle wyceniane s¹ wed³ug zamortyzowanego kosztu, je¿eli nie spowoduje to zniekszta³cenia informacji zawartych w sprawozdaniu finansowym, w szczególnoœci w przypadku, gdy okres do momentu uregulowania zobowi¹zania nie jest d³ugi. Zobowi¹zania, w odniesieniu do których stosowane s¹ uproszczenia, wyceniane s¹ w momencie pocz¹tkowego ujêcia i w okresie póŸniejszym, w tym na koniec okresu sprawozdawczego, w kwocie wymagaj¹cej zap³aty. Zobowi¹zania wobec dostawców, zobowi¹zania inwestycyjne (nota 39) oraz wybrane pozosta³e zobowi¹zania finansowe (nota 41) wyceniane s¹ wiêc w kwocie wymagaj¹cej zap³aty, ze wzglêdu na nieistotny wp³yw dyskonta.

Krótkoterminowe zobowi¹zania wobec dostawców na dzieñ 31 grudnia 2018 roku i na dzieñ 31 grudnia 2017 roku prezentuje tabela poni¿ej:

Segment operacyjny	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Dystrybucja, w tym:	312 053	355 374
wobec spó³ki Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.	227 095	231 973
Sprzeda¿	429 501	265 660
Wydobycie	168 076	172 758
Wytwarzanie	150 731	164 980
Pozosta³e	67 377	83 655
Razem	1 127 738	1 042 427

39. Zobowi¹zania inwestycyjne

Krótkoterminowe zobowi¹zania inwestycyjne na dzieñ 31 grudnia 2018 roku i na dzieñ 31 grudnia 2017 roku prezentuje tabela poni¿ej:

Segment operacyjny	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Dystrybucja	453 887	438 492
Wytwarzanie	219 849	227 084
Wydobycie	88 001	74 682
Sprzeda¿ i Pozosta³e	33 180	57 046
Razem	794 917	797 304

Zobowi¹zania inwestycyjne d³ugoterminowe zosta³y zaprezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji pozosta³e zobowi¹zania finansowe. Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku zobowi¹zanie z tego tytu³u wynosi³o 59 tysiêcy z³otych. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zobowi¹zania z tego tytu³u wynosi³o 10 666 tysiêcy z³otych.

Zobowi¹zania do poniesienia nak³adów inwestycyjnych

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku i na dzieñ 31 grudnia 2017 roku Grupa zobowi¹za³a siê ponieœæ nak³ady na rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne odpowiednio w wysokoœci 3 403 880 tysiêcy z³otych oraz 3 891 230 tysiêcy z³otych, z czego najwiêksze pozycje przedstawiono w poni¿szej tabeli:

Segment operacyjny	Przedmiot umowy / nazwa projektu inwestycyjnego	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Wytwarzanie	Budowa nowych mocy w Elektrowni Jaworzno III (910 MW)	1 593 273	2 277 479
	Budowa nowych przy³¹czy	497 276	594 627
Dystrybucja	Modernizacja i odtworzenie istniej¹cych sieci	671 960	451 907
	Budowa szybu Grzegorz wraz z infrastruktur¹ oraz wyrobiskami towarzysz¹cymi	210 314	235 377
Wydobycie	Budowa poziomu 800 m w Zak³adzie Górniczym Janina	102 134	112 065
	Program inwestycyjny w Zak³adzie Górniczym Brzeszcze	32 781	25 617

40. Zobowi¹zania z tytu³u pozosta³ych podatków i op³at

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Podatek dochodowy od osób fizycznych	58 898	54 161
Podatek akcyzowy	44 693	43 760
Podatek VAT	81 227	110 867
Zobowi¹zania z tytu³u ubezpieczeñ spo³ecznych	210 940	190 443
Pozosta³e	9 896	12 483
Razem	405 654	411 714

Regulacje dotycz¹ce podatku od towarów i us³ug, podatku dochodowego od osób prawnych oraz obci¹¿eñ zwi¹zanych z ubezpieczeniami spo³ecznymi podlegaj¹ czêstym zmianom. Obowi¹zuj¹ce przepisy mog¹ równie¿ zawieraæ niejasnoœci, które powoduj¹ ró¿nice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych, zarówno pomiêdzy organami pañstwowymi jak i organami pañstwowymi i przedsiêbiorstwami.

Rozliczenia podatkowe oraz inne obszary dzia³alnoœci (na przyk³ad kwestie celne czy dewizowe) mog¹ byæ przedmiotem kontroli organów, które uprawnione s¹ do nak³adania wysokich kar i grzywien, a wszelkie dodatkowe zobowi¹zania podatkowe, wynikaj¹ce z kontroli, musz¹ zostaæ zap³acone wraz z odsetkami.

W konsekwencji, kwoty prezentowane i ujawniane w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym mog¹ siê zmieniæ w przysz³oœci w wyniku ostatecznej decyzji organu kontroli podatkowej.

41. Pozosta³e zobowi¹zania finansowe

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Pozosta³e zobowi¹zania finansowe klasyfikowane do zobowi¹zañ wycenianych wed³ug zamortyzowanego kosztu ujmuje siê pocz¹tkowo wed³ug wartoœci godziwej, skorygowanej o koszty transakcyjne. Po pocz¹tkowym ujêciu pozosta³e zobowi¹zania finansowe wyceniane s¹ w wysokoœci zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. W przypadku nieistotnego wp³ywu dyskonta pozosta³e zobowi¹zania finansowe wyceniane s¹ w kwocie wymagaj¹cej zap³aty.

Instrumenty pochodne stanowi¹ zobowi¹zania finansowe wyceniane w wartoœci godziwej.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Na ka¿dy dzieñ bilansowy Grupa szacuje wartoœæ godziw¹ zobowi¹zañ wycenianych w wartoœci godziwej. Metodologia kalkulacji wartoœci godziwej zosta³a przedstawiona w nocie 44 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Zobowi¹zania z tytu³u wynagrodzeñ	225 829	203 544
Wadia, kaucje, zabezpieczenia otrzymane	81 492	86 233
Zobowi¹zania z tytu³u umów ubezpieczenia	8 380	3 246
Instrumenty pochodne	240 922	62 466
Depozyty uzupe³niaj¹ce z tytu³u rozliczeñ gie³dowych	248 480	7 163
Pozosta³e	76 238	71 389
Razem	881 341	434 041
D³ugoterminowe	107 770	91 879
Krótkoterminowe	773 571	342 162

Wzrost wartoœci zobowi¹zañ z tytu³u ujemnej wyceny instrumentów pochodnych w kwocie 178 456 tysiêcy z³otych dotyczy w g³ównej mierze transakcji zawartych na uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych i wynika ze wzrostu cen uprawnieñ do emisji oraz wzrostu iloœci zawartych kontraktów. Wzrost wartoœci zobowi¹zañ z tytu³u ujemnej wyceny transakcji zawartych na uprawnienia do emisji wynosi 147 726 tysiêcy z³otych.

Wartoœæ depozytów uzupe³niaj¹cych zwi¹zana jest w g³ównej mierze z terminowymi transakcjami na dostawê praw do emisji gazów cieplarnianych zawieranymi na zagranicznych rynkach gie³dowych. Depozyty uzupe³niaj¹ce stanowi¹ œrodki otrzymane przez Grupê z tytu³u bie¿¹cych rozliczeñ gie³dowych, w zwi¹zku ze zmian¹ wyceny zawartych kontraktów terminowych typu futures otwartych na dzieñ bilansowy.

42. Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe krótkoterminowe

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe obejmuj¹ w szczególnoœci nadp³aty otrzymane od klientów oraz zobowi¹zania z tytu³u otrzymanych zaliczek, które bêd¹ rozliczone poprzez dostawê towarów, us³ug lub œrodków trwa³ych. Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe ujmowane s¹ w kwocie wymagaj¹cej zap³aty.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Wp³aty kontrahentów dotycz¹ce przysz³ych okresów	335 483	309 207
Nadp³aty od klientów	279 205	253 182
Przedp³aty na poczet op³aty przy³¹czeniowej	17 583	16 741
Inne	38 695	39 284
Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe krótkoterminowe	1 565	1 643
Razem	337 048	310 850

NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH

43. Istotne pozycje skonsolidowanego sprawozdania z przep³ywów pieniê¿nych

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych sporz¹dzane jest metod¹ poœredni¹.

43.1. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej

Zmiana stanu kapita³u obrotowego

	Rok zakoñczony	Rok zakoñczony
	31 grudnia 2018	31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Zmiana stanu nale¿noœci	(402 821)	(171 885)
Bilansowa zmiana stanu nale¿noœci od odbiorców	(196 587)	(138 748)
Zmiana stanu innych nale¿noœci finansowych	(174 993)	(28 132)
Korekta o zmianê stanu nale¿noœci z tytu³u zbycia rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów finansowych	(3 153)	(3 636)
Korekta o odpisy aktualizuj¹ce ujête w korespondencji z zyskami zatrzymanymi
wskutek wejœcia w ¿ycie MSSF 9 Instrumenty finansowe	(31 471)	–
Pozosta³e korekty	3 383	(1 369)
Zmiana stanu zapasów	(222 443)	188 060
Bilansowa zmiana stanu zapasów	(214 338)	190 657
Korekta o przesuniêcie zapasów do/z rzeczowych aktywów trwa³ych	(8 105)	(2 597)
Zmiana stanu zobowi¹zañ z wyj¹tkiem kredytów i po¿yczek	387 953	233 303
Bilansowa zmiana stanu zobowi¹zañ wobec dostawców	85 311	212 698
Zmiana stanu zobowi¹zañ z tytu³u wynagrodzeñ, ubezpieczeñ i pozosta³ych zobowi¹zañ finansowych	279 451	33 099
Bilansowa zmiana stanu zobowi¹zañ niefinansowych	36 117	9 671
Zmiana stanu zobowi¹zañ podatkowych za wyj¹tkiem podatku dochodowego	(6 060)	4 730
Korekta o zmianê stanu podatku od towarów i us³ug dotycz¹ca zobowi¹zañ inwestycyjnych	(2 563)	(29 255)
Pozosta³e korekty	(4 303)	2 360
Zmiana stanu pozosta³ych aktywów d³ugo- i krótkoterminowych	47 223	137 779
Bilansowa zmiana stanu pozosta³ych aktywów niefinansowych d³ugo
i krótkoterminowych	41 605	173 507
Zmiana stanu nale¿noœci podatkowych za wyj¹tkiem podatku dochodowego	32 252	(61 612)
Zmiana stanu praw do emisji gazów cieplarnianych d³ugo i krótkoterminowych	(32 143)	(92 594)
Zmiana stanu œwiadectw pochodzenia energii d³ugo i krótkoterminowych	124 267	230 847
Korekta o zmianê stanu zaliczek na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych	(62 394)	(110 152)
Korekta o koszty pozyskania umów i koszty rabatów aktywowane w korespondencji z zyskami zatrzymanymi wskutek wejœcia w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami	26 355	–
Korekta o odpisy z tytu³u utraty wartoœci pozosta³ych aktywów niefinansowych	(83 113)	–
Pozosta³e korekty	394	(2 217)
Zmiana stanu rozliczeñ miêdzyokresowych i dotacji rz¹dowych	(130 315)	(29 351)
Bilansowa zmiana stanu rozliczeñ miêdzyokresowych i dotacji rz¹dowych	(197 488)	15 939
Korekta o nieodp³atnie otrzymane rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	(26 351)	(9 413)
Korekta o otrzymane dotacje	(91 003)	(35 877)
Korekta o odpisanie rozliczeñ miêdzyokresowych z tytu³u przy³¹czy w zyski
zatrzymane wskutek wejœcia w ¿ycie MSSF 15 Przychody z umów z klientami	195 666	–
Pozosta³e korekty	(11 139)	–
Zmiana stanu rezerw	(512 139)	(145 455)
Bilansowa zmiana stanu rezerw d³ugo i krótkoterminowych	(489 893)	(130 957)
Korekta o zyski/straty aktuarialne od rezerw po okresie zatrudnienia ujmowane w pozosta³e ca³kowite dochody	(14 830)	19 653
Korekta o zmianê stanu rezerw na rekultywacjê i demonta¿ ujmowane w korespondencji z rzeczowymi aktywami trwa³ymi	(5 199)	(33 212)
Pozosta³e korekty	(2 217)	(939)
Razem	(832 542)	212 451

Podatek dochodowy zap³acony

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku podatek dochodowy zap³acony wyniós³ 392 184 tysi¹ce z³otych, z czego kwota 389 078 tysiêcy z³otych dotyczy Podatkowej Grupy Kapita³owej i wynika z zap³aty przez Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku zaliczek podatku dochodowego w kwocie 342 734 tysi¹ce z³otych oraz zap³aty przez Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ podatku dochodowego za rok 2017 w kwocie 46 344 tysi¹ce z³otych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku podatek dochodowy zap³acony wyniós³ 143 217 tysiêcy z³otych, z czego kwota 136 824 tysi¹ce z³otych dotyczy Podatkowej Grupy Kapita³owej i wynika z zap³aty przez Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ zaliczek podatku dochodowego w kwocie 215 848 tysiêcy z³otych oraz otrzymania przez Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ nadp³aty podatku dochodowego za rok 2016 w kwocie 79 024 tysi¹ce z³otych.

43.2. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci inwestycyjnej

Nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych	(3 408 636)	(3 243 046)
Nabycie aktywów niematerialnych	(123 047)	(125 070)
Zmiana stanu zobowi¹zañ inwestycyjnych skorygowanych o VAT	(10 431)	(196 878)
Zmiana stanu zaliczek	62 394	110 152
Koszty remontów oraz wytworzenie we w³asnym zakresie	(104 745)	(106 032)
Pozosta³e	8 754	(884)
Razem	(3 575 711)	(3 561 758)

Udzielenie po¿yczek •

Wydatki zwi¹zane z udzieleniem po¿yczek zwi¹zane s¹ z przekazaniem przez Spó³kê:

• po¿yczki dla spó³ki wspó³zale¿nej Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. w ³¹cznej kwocie 47 310 tysiêcy z³otych, o czym szerzej w nocie 22 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego oraz •
• udzieleniem po¿yczki spó³ce PGE EJ 1 Sp. z o.o. w wysokoœci 4 800 tysiêcy z³otych.

Sp³ata udzielonych po¿yczek

Sp³ata po¿yczek dotyczy w g³ównej mierze czêœciowej sp³aty po¿yczki udzielonej Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. w kwocie 299 100 tysiêcy z³otych, o czym szerzej w nocie 22 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Dywidendy otrzymane

Wp³ywy z tytu³u dywidend otrzymanych w kwocie 23 608 tysiêcy z³otych zwi¹zane s¹ w g³ównej mierze z otrzymaniem przez Spó³kê dywidendy od jednostki wspó³zale¿nej TAMEH HOLDING Sp. z o.o. w kwocie 16 260 tysiêcy z³otych.

43.3. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci finansowej

Sp³ata po¿yczek/kredytów

Wydatki z tytu³u sp³aty po¿yczek i kredytów wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z przep³ywów pieniê¿nych w kwocie 168 874 tysi¹ce z³otych wynikaj¹ w g³ównej mierze ze sp³aty przez jednostkê dominuj¹c¹ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku rat kredytu do Europejskiego Banku Inwestycyjnego w kwocie 162 318 tysiêcy z³otych.

Odsetki zap³acone

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Odsetki zap³acone od d³u¿nych papierów wartoœciowych	(258 358)	(246 790)
Odsetki zap³acone od kredytów	(30 355)	(42 978)
Odsetki zap³acone od leasingu	(196)	(727)
Razem	(288 909)	(290 495)
stanowi¹ce wydatek inwestycyjny	(128 739)	(105 945)
stanowi¹ce wydatek finansowy	(160 170)	(184 550)

Grupa prezentuje w skonsolidowanym sprawozdaniu z przep³ywów pieniê¿nych poniesione koszty finansowania zewnêtrznego aktywowane w bie¿¹cym okresie na sk³adniki aktywów jako wydatki na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych w przep³ywach z dzia³alnoœci inwestycyjnej. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku odsetki stanowi¹ce koszty finansowania zewnêtrznego, które podlega³y kapitalizacji w wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych wynios³y 128 739 tysiêcy z³otych.

Emisja d³u¿nych papierów wartoœciowych •

Wp³ywy z tytu³u emisji d³u¿nych papierów wartoœciowych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku zwi¹zane s¹ z:

• emisj¹ przez Spó³kê obligacji w ³¹cznej kwocie 600 000 tysiêcy z³otych w ramach Programu Emisji Obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku, co zosta³o szerzej opisane w nocie 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego; •
• emisj¹ przez Spó³kê transz obligacji hybrydowych o ³¹cznej wartoœci nominalnej 750 000 tysiêcy z³otych w ramach umów zawartych w grudniu 2018 roku z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, co zosta³o szerzej opisane w nocie 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Wp³ywy od udzia³owców niekontroluj¹cych

Wp³ywy od udzia³owców niekontroluj¹cych w kwocie 100 000 tysiêcy z³otych zwi¹zane s¹ z wniesieniem przez Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapita³owy Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych z siedzib¹ w Warszawie wk³adu pieniê¿nego na objêcie udzia³ów w podwy¿szonym kapitale spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o., co zosta³o szerzej opisane w nocie 53 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Otrzymane dotacje i rekompensaty

Otrzymane dotacje i rekompensaty w kwocie 102 359 tysiêcy z³otych zwi¹zane s¹ w g³ównej mierze z otrzymaniem przez spó³kê zale¿n¹ TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o. zaliczki w kwocie 75 135 tysiêcy z³otych na przyznane dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na realizacjê siedmiu projektów w ramach konkursu Cyfrowa Polska.

INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZ¥DZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

44. Instrumenty finansowe

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2018 ROKU

Aktywa finansowe posiadane przez Grupê zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe klasyfikowane s¹ do nastêpuj¹cych kategorii instrumentów finansowych:

• aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie;
• aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy.

Na dzieñ bilansowy Grupa nie posiada³a ¿adnych aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez inne ca³kowite dochody.

Aktywa finansowe zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe klasyfikowane s¹ na moment pocz¹tkowego ujêcia w oparciu o charakterystykê przep³ywów pieniê¿nych (test SPPI) oraz model biznesowy, w oparciu o który dane aktywo finansowe jest zarz¹dzane.

Grupa wycenia instrumenty kapita³owe zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe w wartoœci godziwej przez wynik finansowy.

Grupa TAURON dzieli zobowi¹zania finansowe na nastêpuj¹ce kategorie:

• zobowi¹zania finansowe wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy,
• pozosta³e zobowi¹zania finansowe, wyceniane na kolejne dni bilansowe wed³ug zamortyzowanego kosztu.

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2017 ROKU

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa klasyfikowa³a i wycenia³a aktywa finansowa zgodnie z MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena do nastêpuj¹cych kategorii aktywów finansowych:

• aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy;
• aktywów finansowych dostêpnych do sprzeda¿y;
• po¿yczek i nale¿noœci.

Grupa nie posiada³a aktywów finansowych zaklasyfikowanych do aktywów utrzymywanych do terminu wymagalnoœci.

Zasady rachunkowoœci dotycz¹ce zobowi¹zañ nie odbiega³y istotnie od zasad stosowanych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku, za wyj¹tkiem ujmowania skutków modyfikacji przep³ywów wynikaj¹cych z umowy, o czym szerzej w nocie 8.1 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa dokonuje os¹du w zakresie klasyfikacji instrumentów finansowych.

Na ka¿dy dzieñ bilansowy Grupa wycenia do wartoœci godziwej aktywa i zobowi¹zania zaklasyfikowane do aktywów i zobowi¹zañ wycenianych w wartoœci godziwej oraz ujawnia wartoœæ godziw¹ pozosta³ych instrumentów finansowych. Metodologia wyceny wartoœci godziwej zosta³a przedstawiona poni¿ej.

Grupa dokonuje odpisu z tytu³u oczekiwanej utraty wartoœci w momencie pocz¹tkowego ujêcia sk³adnika aktywów finansowych, a nastêpnie aktualizuje wartoœæ odpisu na ka¿dy dzieñ sprawozdawczy. Grupa ujmuje odpis na oczekiwane straty kredytowe na sk³adnikach aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie, w tym g³ównie na nale¿noœci od odbiorców i udzielone po¿yczki. Metodologia wyceny zosta³a opisana w notach 26 i 45.1.4 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

44.1. Wartoœæ bilansowa i wartoœæ godziwa kategorii i klas instrumentów finansowych

	31 grudnia 2018 roku			Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Kategorie i klasy aktywów finansowych	WartoϾ bilansowa	WartoϾ godziwa	Kategorie i klasy aktywów finansowych	WartoϾ bilansowa	WartoϾ godziwa
1 Aktywa finansowe wyceniane			1 Aktywa wyceniane w wartoœci godziwej
wed³ug zamortyzowanego kosztu	2 337 094		przez wynik finansowy – przeznaczone do obrotu	154 574
Nale¿noœci od odbiorców	2 229 400	2 229 400	Instrumenty pochodne	53 216	53 216
Lokaty i depozyty	47 126	47 126	Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	101 358	101 358
Po¿yczki udzielone	28 296		28 296 2 Aktywa finansowe dostêpne do sprzeda¿y	144 417
Inne nale¿noœci finansowe	32 272	32 272	Udzia³y i akcje (d³ugoterminowe)	141 656
2 Aktywa finansowe wyceniane do wartoœci			Udzia³y i akcje (krótkoterminowe)
godziwej przez wynik finansowy	1 626 932			42
Instrumenty pochodne	216 165	216 165	Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	2 719	2 719
Udzia³y i akcje (d³ugoterminowe)	138 450		138 450 3 Po¿yczki i nale¿noœci	2 734 059
Udzia³y i akcje (krótkoterminowe)	42	42	Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	2 032 813
Po¿yczki udzielone	199 256	199 256	Lokaty i depozyty	39 756	39 756
Inne nale¿noœci finansowe	223 232	223 232	Po¿yczki udzielone	580 979	491 171
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	26 063	26 063	Inne nale¿noœci finansowe	80 511	80 511
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	823 724		823 724 4 Aktywa finansowe wy³¹czone z zakresu MSR 39	499 204
3 Instrumenty pochodne zabezpieczaj¹ce	4 178	4 178	Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	499 204
4 Aktywa finansowe wy³¹czone z zakresu MSSF 9	543 913		5 Instrumenty pochodne zabezpieczaj¹ce	28 482	28 482
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	543 913		6 Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	909 249
Razem aktywa finansowe,			Razem aktywa finansowe,
w tym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej:	4 512 117		w tym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej:	4 469 985
Aktywa trwa³e	1 015 992		Aktywa trwa³e	978 325
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	543 913		Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	499 204
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	217 402		Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	240 767
Pozosta³e aktywa finansowe	254 677		Pozosta³e aktywa finansowe	238 354
Aktywa obrotowe	3 496 125		Aktywa obrotowe	3 491 660
Nale¿noœci od odbiorców	2 229 363		Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	5		Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	329 665
Pozosta³e aktywa finansowe	443 033		Pozosta³e aktywa finansowe	219 933
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	823 724		Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249

Na podstawie przeprowadzonej analizy zabezpieczenia przekazane, których wartoœæ na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynios³a 223 232 tysi¹ce z³otych, zosta³y zaklasyfikowane do innych nale¿noœci finansowych wycenianych w wartoœciach godziwych przez wynik finansowy ze wzglêdu na to, ¿e taka klasyfikacja najbardziej odzwierciedla charakter tych aktywów finansowych. Pozosta³a czêœæ innych nale¿noœci finansowych zosta³a zaklasyfikowana jako wyceniane w zamortyzowanym koszcie.

Grupa klasyfikuje równie¿ jako aktywo wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy po¿yczkê udzielon¹ Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. na podstawie porozumienia z dnia 28 lutego 2018 roku, która zosta³a szerzej opisana w nocie 22 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

	31 grudnia 2018 roku			Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Kategorie i klasy zobowi¹zañ finansowych	WartoϾ bilansowa	Kategorie i klasy zobowi¹zañ finansowych WartoϾ godziwa		WartoϾ bilansowa	WartoϾ godziwa
1 Zobowi¹zania finansowe wyceniane		1 Zobowi¹zania finansowe wyceniane
wed³ug zamortyzowanego kosztu	13 526 426		wed³ug zamortyzowanego kosztu
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	17 521	17 521	Kredyty i po¿yczki preferencyjne	34 506	34 506
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	867 997	892 832	Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	1 063 379	1 065 694
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	767	767	Kredyty w rachunku bie¿¹cym	93 503	93 503
Wyemitowane obligacje	10 077 067	10 204 721	Wyemitowane obligacje	8 637 435	8 695 096
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 127 738	1 127 738	Zobowi¹zania wobec dostawców	1 042 427	1 042 427
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	406 151	406 151	Pozosta³e zobowi¹zania finansowe		154 119
Zobowi¹zania inwestycyjne	794 976	794 976	Zobowi¹zania inwestycyjne	807 970	807 970
Zobowi¹zania z tytu³u wynagrodzeñ	225 829	225 829	Zobowi¹zania z tytu³u wynagrodzeñ		203 544
Zobowi¹zania z tytu³u umów ubezpieczenia	8 380	8 380 Zobowi¹zania z tytu³u umów ubezpieczenia		3 246	3 246
2 Zobowi¹zania finansowe wyceniane do wartoœci	2 Zobowi¹zania finansowe wyceniane w wartoœci godziwej
godziwej przez wynik finansowy	240 922	przez wynik finansowy – przeznaczone do obrotu		62 466
Instrumenty pochodne	240 922	240 922	Instrumenty pochodne	62 466	62 466
3 Zobowi¹zania finansowe wy³¹czone z zakresu			3 Zobowi¹zania z tytu³u gwarancji, factoringu
MSSF 9	25		i wy³¹czone z zakresu MSR 39	23 973
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	25		Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	23 973
Razem zobowi¹zania finansowe,			Razem zobowi¹zania finansowe,
w tym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej:	13 767 373		w tym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej:	12 126 568
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	8 595 980	Zobowi¹zania d³ugoterminowe		9 593 293
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	8 488 210	Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia		9 501 414
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	107 770	Pozosta³e zobowi¹zania finansowe		91 879
Zobowi¹zania krótkoterminowe	5 171 393	Zobowi¹zania krótkoterminowe		2 533 275
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	2 475 167	Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia		351 382
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 127 738	Zobowi¹zania wobec dostawców		1 042 427
Zobowi¹zania inwestycyjne	794 917	Zobowi¹zania inwestycyjne		797 304
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	773 571	Pozosta³e zobowi¹zania finansowe		342 162

Podzia³ instrumentów finansowych na klasy i kategorie jest zgodny z obowi¹zuj¹cymi na dany dzieñ bilansowy standardami rachunkowoœci (na dzieñ 31 grudnia 2018 roku – MSSF 9 Instrumenty finansowe; na dzieñ 31 grudnia 2017 roku – MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena).

Opis metodologii wyceny wartoœci godziwej instrumentów finansowych oraz przypisanie poziomu hierarchii wartoœci godziwej zosta³ przedstawiony w tabelach poni¿ej.

Klasy aktywów finansowych	Poziom wyceny wartoœci godziwej	Metodologia ustalania wartoœci godziwej
		Aktywa finansowe wyceniane w wartoœci godziwej
Instrumenty pochodne, w tym:
IRS	2	Pochodne instrumenty finansowe zosta³y wycenione zgodnie
CCIRS	2	z metodologi¹ opisan¹ w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego
Kontrakty walutowe forward	2	sprawozdania finansowego.
Kontrakty towarowe (forward, futures)	1
Udzia³y i akcje d³ugoterminowe	3	Grupa dokona³a szacunku wartoœci godziwej posiadanych udzia³ów w spó³kach nienotowanych metod¹ skorygowanych aktywów netto, bior¹c pod uwagê posiadany udzia³ w aktywach netto, koryguj¹c wartoœæ o istotne czynniki wp³ywaj¹ce na wycenê takie jak dyskonto z tytu³u braku kontroli oraz dyskonto z tytu³u ograniczonej p³ynnoœci powy¿szych instrumentów, oraz metod¹ zdyskontowanych dywidend. W przypadku pozosta³ych instrumentów ze wzglêdu na fakt, ¿e kluczowe czynniki wp³ywaj¹ce na wartoœæ objêtych udzia³ów, nie zmieni³y siê na dzieñ bilansowy w stosunku do momentu pocz¹tkowego ujêcia, Grupa przyjmuje koszt historyczny jako akceptowalne przybli¿enie wartoœci godziwej.
Po¿yczki udzielone	3	Wycena wartoœci godziwej po¿yczki dokonana zosta³a jako bie¿¹ca wartoϾ przysz³ych przep³ywów pieniê¿nych z uwzglêdnieniem ryzyka kredytowego po¿yczkobiorcy.
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	1	Wycena wartoœci godziwej jednostek uczestnictwa nastêpuje w odniesieniu do bie¿¹cych notowañ jednostek.

Klasy zobowi¹zañ finansowych	Poziom wyceny wartoœci godziwej	Metodologia ustalania wartoœci godziwej
	Zobowi¹zania finansowe wyceniane w wartoœci godziwej
Instrumenty pochodne, w tym:
IRS	2	Pochodne instrumenty finansowe zosta³y wycenione zgodnie
CCIRS	2	z metodologi¹ opisan¹ w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego
Kontrakty walutowe forward	2	sprawozdania finansowego.
Kontrakty towarowe (forward, futures)	1
		Zobowi¹zania finansowe, dla których wartoœæ godziwa jest ujawniana
Kredyty i po¿yczki oraz wyemitowane obligacje	2	Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia o sta³ej stopie procentowej, tj. kredyty otrzymane z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, wyemitowane obligacje podporz¹dkowane, wyemitowane euroobligacje oraz obligacje wyemitowane przez spó³kê zale¿n¹ zosta³y wycenione w wartoœci godziwej. Wycena wartoœci godziwej dokonana zosta³a jako bie¿¹ca wartoœæ przysz³ych przep³ywów pieniê¿nych zdyskontowanych aktualnie obowi¹zuj¹c¹ stop¹ procentow¹ dla danych obligacji, po¿yczki czy kredytu, tzn. przy zastosowaniu rynkowych stóp procentowych.

Wartoœæ godziwa pozosta³ych instrumentów finansowych na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz 31 grudnia 2017 roku (poza wy³¹czonymi z zakresu MSSF 9 Instrumenty finansowe oraz MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena) nie odbiega³a istotnie od wartoœci prezentowanych w sprawozdaniach finansowych za poszczególne okresy z nastêpuj¹cych powodów: ––

w odniesieniu do instrumentów krótkoterminowych ewentualny efekt dyskonta nie jest istotny;

instrumenty te dotycz¹ transakcji zawieranych na warunkach rynkowych.

Udzia³y i akcje w jednostkach wspó³zale¿nych wy³¹czone z zakresu MSSF 9 Instrumenty finansowe wyceniane s¹ metod¹ praw w³asnoœci.

Od dnia 1 stycznia 2018 roku w zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie MSSF 9 Instrumenty finansowe Grupa wycenia i ujawnia wartoœæ godziw¹ udzia³ów i akcji w spó³kach nienotowanych. W okresie porównywalnym wartoœæ godziwa nie by³a ujawniana ze wzglêdu na ograniczon¹ dostêpnoœæ danych, a inwestycje wyceniane by³y w cenie nabycia pomniejszonej o ewentualne odpisy z tytu³u utraty wartoœci. Na dzieñ 1 stycznia 2018 roku wartoœæ godziwa wszystkich wycenianych spó³ek zosta³a oszacowana metod¹ skorygowanych aktywów netto. Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku metodologia wyceny udzia³ów i akcji w spó³kach nienotowanych nie uleg³a zmianie, za wyj¹tkiem jednej spó³ki, dla której zastosowano metodê zdyskontowanych dywidend. Zastosowanie takiej metody wyceny podyktowane zosta³o stabilnoœci¹ wyp³acanych dywidend oraz znaczn¹ zmian¹ kapita³u w³asnego spó³ki w 2018 roku. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku nie wyst¹pi³y zmiany metodologii wyceny pozosta³ych instrumentów finansowych zaprezentowanych powy¿ej.

Zmiana stanu aktywów finansowych, których wycena do wartoœci godziwej klasyfikowana jest na poziomie 3 hierarchii wartoœci godziwej

	Nienotowane udzia³y i akcje	Po¿yczki udzielone
Stan na 31 grudnia 2017 roku	141 698	–
Wp³yw zastosowania MSSF 9	(26 031)	150 960
Stan na 1 stycznia 2018 roku	115 667	150 960
Zyski/ (straty) za okres ujête w przychodach/kosztach finansowych	1 754	(11 581)
Zakup/zaci¹gniêcie	21 083	–
Sprzeda¿/sp³ata	(12)	(299 100)
Rozliczenie umowy konsoliduj¹cej d³ug	–	358 977
Stan na 31 grudnia 2018 roku	138 492	199 256

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku, ani te¿ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku, nie mia³y miejsca przesuniêcia miêdzy poziomem 1 a poziomem 2 hierarchii wartoœci godziwej, ani te¿ ¿aden z instrumentów nie zosta³ przesuniêty z lub do poziomu 3 hierarchii wartoœci godziwej.

44.2. Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujête w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów w podziale na kategorie instrumentów finansowych

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	Aktywa / zobowi¹zania wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy	Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowa nego kosztu	Zobowi¹zania finansowe wyceniane wg zamortyzowa nego kosztu	Instrumenty zabezpieczaj¹ce	Aktywa / zobowi¹zania finansowe wy³¹czone z zakresu MSSF 9	Razem
Dywidendy i udzia³y w zyskach	7 348	–	–	–	–	7 348
Przychody/(Koszty) z tytu³u odsetek	5 554	21 675	(147 521)	1 202	(196)	(119 286)
Ró¿nice kursowe	(7 416)	1 406	(77 445)	–	–	(83 455)
Odpisy aktualizuj¹ce/ aktualizacja wartoœci	(7 815)	7 170	(11 994)	–	–	(12 639)
Prowizje zwi¹zane z kredytami i papierami d³u¿nymi	–	–	(22 945)	–	–	(22 945)
Zysk/(strata) ze zbycia inwestycji	(25)	(1 243)	–	–	–	(1 268)
Wynik na zrealizowanych pochodnych instrumentach finansowych*	(6 078)	–	–	–	–	(6 078)
Przychody/(koszty) finansowe netto	(8 432)	29 008	(259 905)	1 202	(196)	(238 323)
Aktualizacja wartoœci	(17 534)	(20 079)	–	–	–	(37 613)
Wynik na zrealizowanych pochodnych instrumentach finansowych*	16 910	–	–	–	–	16 910
Przychody/(koszty) operacyjne netto	(624)	(20 079)	–	–	–	(20 703)
Zmiana wyceny	–	–	–	(24 297)	–	(24 297)
Pozosta³e ca³kowite dochody	–	–	–	(24 297)	–	(24 297)

* Grupa ujmuje przychody i koszty z tytu³u instrumentów pochodnych towarowych w dzia³alnoœci operacyjnej. Przychody i koszty z tytu³u pozosta³ych instrumentów pochodnych ujmowane s¹ w przychodach/kosztach finansowych.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Aktywa / zobowi¹zania wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy – przeznaczone do obrotu	Aktywa finansowe dostêpne do sprzeda¿y	Po¿yczki i nale¿noœci	Zobowi¹zania finansowe wyceniane wg zamorty zowanego kosztu	Instrumenty zabezpie czaj¹ce	Aktywa / zobowi¹zania finansowe wy³¹czone z zakresu MSR 39	Razem
Dywidendy i udzia³y w zyskach	–	9 136	–	–	–	–	9 136
Przychody/(Koszty) z tytu³u odsetek	20 318	–	26 713	(209 885)	1 525	(727)	(162 056)
Ró¿nice kursowe	(2 688)	–	1 692	128 386	–	–	127 390
Odpisy aktualizuj¹ce/ aktualizacja wartoœci	(11 820)	503	(117)	–	–	–	(11 434)
Prowizje zwi¹zane z kredytami i papierami d³u¿nymi	–	–	–	(19 020)	–	–	(19 020)
Zysk/(strata) ze zbycia inwestycji	–	(103)	(803)	–	–	–	(906)
Wynik na zrealizowanych pochodnych instrumentach finansowych*	(4 866)	–	–	–	–	–	(4 866)
Przychody/(koszty) finansowe netto	944	9 536	27 485	(100 519)	1 525	(727)	(61 756)
Aktualizacja wartoœci	(13 514)	–	(25 170)	–	–	–	(38 684)
Wynik na zrealizowanych pochodnych instrumentach finansowych*	8 737	–	–	–	–	–	8 737
Przychody/(koszty) operacyjne netto	(4 777)	–	(25 170)	–	–	–	(29 947)
Zmiana wyceny	–	–	–	–	(8 159)	–	(8 159)
Pozosta³e ca³kowite dochody	–	–	–	–	(8 159)	–	(8 159)

* Grupa ujmuje przychody i koszty z tytu³u instrumentów pochodnych towarowych w dzia³alnoœci operacyjnej. Przychody i koszty z tytu³u pozosta³ych instrumentów pochodnych ujmowane s¹ w przychodach/kosztach finansowych.

44.3. Instrumenty pochodne i rachunkowoœæ zabezpieczeñ

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŒCI

Pochodne instrumenty finansowe objête zakresem MSSF 9 Instrumenty finansowe zalicza siê do aktywów/zobowi¹zañ finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy, z wyj¹tkiem instrumentów pochodnych stanowi¹cych instrumenty zabezpieczaj¹ce i objêtych rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ. Instrumenty pochodne na zakup i sprzeda¿ aktywów niefinansowych nabywane i utrzymywane w celu zabezpieczenia w³asnych potrzeb jako wy³¹czone z zakresu MSSF 9 Instrumenty finansowe nie podlegaj¹ wycenie na dzieñ bilansowy. Zasady rachunkowoœci w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku, bazuj¹ce na MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena s¹ spójne z zasadami wynikaj¹cymi z MSSF 9 Instrumenty finansowe.

Na dzieñ bilansowy Grupa posiada nastêpuj¹ce instrumenty pochodne objête zakresem MSSF 9 Instrumenty finansowe:

Klasyfikacja	Rodzaj instrumentów	Ujêcie w skonsolidowanym sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów
Instrumenty pochodne w rachunkowoœci zabezpieczeñ	Swapy procentowe (Interest Rate Swap – IRS) zawarte w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami stóp procentowych z tytu³u wyemitowanych obligacji. Podlegaj¹ rachunkowoœci zabezpieczeñ.	– wycena (efektywna czêœæ zabezpieczenia) w pozosta³ych ca³kowitych dochodach, przeniesienie do wyniku finansowego w momencie, gdy pozycja zabezpieczana wp³ywa na zysk lub stratê okresu, – wycena (nieefektywna czêœæ zabezpieczenia) w zysku lub stracie okresu
Instrumenty pochodne poza rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ – zaklasyfikowane do "aktywów/zobowi¹zañ wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy"	• kontrakty walutowe forward zawierane w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami kursów walut;	– przychody/(koszty) finansowe
	• kontrakty forward i futures na zakup i sprzeda¿ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ, energii i innych towarów zawierane i utrzymywane w celach spekulacyjnych;	– przychody/(koszty) operacyjne
	• swapy procentowo-walutowe (Coupon Only Cross Currency Swap fixed-fixed – CCIRS) zawierane w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami kursów walutowych.	– przychody/(koszty) finansowe

Instrumenty pochodne objête zakresem MSSF 9 Instrumenty finansowe wykazuje siê jako aktywa, gdy ich wartoœæ jest dodatnia, i jako zobowi¹zania – gdy ich wartoœæ jest ujemna.

Rachunkowoœæ zabezpieczeñ

W celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami stóp procentowych Grupa korzysta z finansowych instrumentów pochodnych typu swap procentowy (Interest Rate Swap). Instrumenty te zabezpieczaj¹ przep³ywy œrodków pieniê¿nych zwi¹zane z wyemitowanymi obligacjami. Transakcje te s¹ objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ.

W momencie ustanowienia zabezpieczenia Grupa formalnie wyznacza i dokumentuje powi¹zanie zabezpieczaj¹ce, jak równie¿ cel zarz¹dzania ryzykiem oraz strategiê ustanowienia zabezpieczenia.

Zabezpieczenie przep³ywów pieniê¿nych ujmuje siê w nastêpuj¹cy sposób:

• czêœæ zysków lub strat zwi¹zanych z instrumentem zabezpieczaj¹cym, które stanowi¹ efektywne zabezpieczenie ujmuje siê bezpoœrednio w pozosta³ych ca³kowitych dochodach oraz
• nieefektywn¹ czêœæ zysków lub strat zwi¹zanych z instrumentem zabezpieczaj¹cym ujmuje siê w wyniku finansowym jako zysk lub stratê bie¿¹cego okresu.

Ujête w pozosta³ych ca³kowitych dochodach zyski/straty z przeszacowania instrumentu zabezpieczaj¹cego ujmuje siê bezpoœrednio jako zysk lub stratê bie¿¹cego okresu w momencie, w którym pozycja zabezpieczana wp³ywa na zysk lub stratê bie¿¹cego okresu. W przypadku IRS korygowane s¹ odpowiednio koszty odsetkowe z tytu³u zad³u¿enia.

PROFESJONALNY OS¥D I SZACUNKI

Grupa dokonuje oszacowania wartoœci godziwej na ka¿dy dzieñ bilansowy. Metodologia zosta³a przedstawiona poni¿ej.

Instrument pochodny	Metodologia ustalania wartoœci godziwej
IRS	Ró¿nica zdyskontowanych odsetkowych przep³ywów pieniê¿nych opartych o zmienn¹ stopê procentow¹ oraz o sta³¹ stopê procentow¹. Dane wejœciowe stanowi krzywa stóp procentowych z serwisu Reuters.
CCIRS	Ró¿nica zdyskontowanych odsetkowych przep³ywów pieniê¿nych strumienia p³aconego i strumienia otrzymywanego, w dwóch ró¿nych walutach, wyra¿ona w walucie wyceny. Dane wejœciowe stanowi¹ krzywe stóp procentowych, basis spready oraz fixing NBP dla odpowiednich walut z serwisu Reuters.
Kontrakty walutowe forward	Ró¿nica zdyskontowanych przysz³ych przep³ywów pieniê¿nych pomiêdzy cen¹ terminow¹ na dzieñ wyceny a cen¹ transakcyjn¹, przemno¿ona przez wartoœæ nominaln¹ kontraktu w walucie obcej. Dane wejœciowe stanowi¹ fixing NBP i krzywa stóp procentowych implikowana z transakcji fx swap dla odpowiedniej waluty z serwisu Reuters.
Kontrakty towarowe (forward, futures)	Wartoœæ godziwa transakcji terminowych na zakup i sprzeda¿ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ, energii elektrycznej oraz innych towarów ustalana jest w oparciu o ceny notowane na aktywnym rynku lub w oparciu o przep³ywy pieniê¿ne stanowi¹ce ró¿nicê pomiêdzy indeksem referencji cenowej (krzyw¹ forward) i cen¹ kontraktu.

Na ka¿dy dzieñ bilansowy Grupa bada efektywnoœæ zabezpieczenia. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku oraz w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku zabezpieczenie by³o w ca³oœci efektywne.

Wycenê instrumentów pochodnych na poszczególne dni bilansowe prezentuje poni¿sza tabela.

	Stan na 31 grudnia 2018			Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
	Odniesiono w wynik finansowy		Odniesiono	Ogó³em		Odniesiono w wynik finansowy	Odniesiono w pozosta³e ca³kowite dochody	Ogó³em
		w pozosta³e ca³kowite dochody	Aktywa	Zobowi¹zania	Aktywa			Zobowi¹zania
CCIRS	(5 140)	–	–	(5 140)	(9 299)	–	–	(9 299)
IRS	16	4 162	4 178	–	23	28 459	28 482	–
Forward/futures towarowy	(17 138)	–	216 165	(233 303)	395	–	53 216	(52 821)
Forward walutowy	(2 479)	–	–	(2 479)	(346)	–	–	(346)
Razem			220 343	(240 922)			81 698	(62 466)
D³ugoterminowe			43 844	(37 930)			26 704	(5 217)
Krótkoterminowe			176 499	(202 992)			54 994	(57 249)

Hierarchia wartoœci godziwej w odniesieniu do pochodnych instrumentów finansowych przedstawia³a siê nastêpuj¹co:

	Stan na 31 grudnia 2018		Stan na 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 1	Poziom 2
Aktywa
Instrumenty pochodne – towarowe	216 165	–	53 216	–
Instrumenty pochodne – IRS	–	4 178	–	28 482
Razem	216 165	4 178	53 216	28 482
Zobowi¹zania
Instrumenty pochodne – towarowe	233 303	–	52 821	–
Instrumenty pochodne – walutowe	–	2 479	–	346
Instrumenty pochodne – CCIRS	–	5 140	–	9 299
Razem	233 303	7 619	52 821	9 645

Instrumenty pochodne objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ

W roku 2016 Spó³ka zabezpieczy³a czêœæ ryzyka stopy procentowej w stosunku do przep³ywów pieniê¿nych zwi¹zanych z ekspozycj¹ na WIBOR 6M wyznaczonych w ramach dynamicznej strategii zarz¹dzania ryzykiem, tj. odsetek od d³u¿nych papierów wartoœciowych o wartoœci nominalnej 2 100 000 tysiêcy z³otych, poprzez zawarcie transakcji zabezpieczaj¹cych swap procentowy (IRS) na okres od 4 do 5 lat. Powy¿sze transakcje objête s¹ rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ.

Wp³yw rachunkowoœci zabezpieczeñ na kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych zosta³ przedstawiony w nocie 30.5. niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku zmiana wyceny zmniejszy³a pozosta³e ca³kowite dochody o 24 297 tysiêcy z³otych, a w wyniku finansowym bie¿¹cego okresu ujêto kwotê 1 202 tysi¹ce z³otych, co zmniejszy³o wartoœæ kosztów finansowych wynikaj¹cych z odsetek od wyemitowanych obligacji.

Instrumenty pochodne wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku instrumenty pochodne nie objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ i klasyfikowane do kategorii aktywów lub zobowi¹zañ finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy obejmowa³y: –

• instrumenty pochodne CCIRS maj¹ce na celu zabezpieczenie przep³ywów walutowych wygenerowanych przez p³atnoœci odsetkowe od wyemitowanych euroobligacji, –
• instrumenty pochodne (futures, forward) towarowe obejmuj¹ce transakcje terminowe na zakup i sprzeda¿ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ i innych towarów, –
• transakcje pochodne typu forward walutowy maj¹ce na celu zabezpieczenie przep³ywów walutowych wygenerowanych z tytu³u prowadzonej dzia³alnoœci.

Instrumenty pochodne CCIRS dotycz¹ transakcji Coupon Only Cross Currency Swap fixed-fixed zawartych przez Spó³kê w roku 2017 oraz w styczniu 2018 i polegaj¹ na wymianie p³atnoœci odsetkowych od ³¹cznej kwoty nominalnej 500 000 tysiêcy euro. Termin zapadalnoœci transakcji up³ywa w lipcu 2027 roku. Zgodnie z warunkami transakcji, Spó³ka p³aci odsetki naliczone na podstawie sta³ej stopy procentowej w z³otych, równoczeœnie otrzymuj¹c p³atnoœci wed³ug sta³ej stopy procentowej w euro. Powy¿sza transakcja nie podlega rachunkowoœci zabezpieczeñ.

45. Cele i zasady zarz¹dzania ryzykiem finansowym

Rodzaje ryzyk zwi¹zanych z instrumentami finansowymi, na jakie nara¿ona jest Grupa TAURON wraz z opisem ekspozycji na ryzyko i sposobu zarz¹dzania ryzykiem prezentuje poni¿sza tabela.

Ekspozycja na ryzyko	Zarz¹dzanie ryzykiem	Regulacja
	Ryzyko kredytowe
Mo¿liwoœæ poniesienia straty z tytu³u niewywi¹zania siê partnerów handlowych z zobowi¹zañ kontraktowych. Ekspozycja kredytowa dzieli siê na ekspozycjê z tytu³u p³atnoœci (kwota jaka mo¿e zostaæ utracona w wyniku braku zap³aty za towar lub us³ugê) i ekspozycjê zast¹pienia (kwota jaka mo¿e zostaæ utracona w wyniku niezrealizowania dostawy towaru lub wykonania us³ugi).	Zarz¹dzanie ryzykiem kredytowym ma postaæ sterowania poziomem ekspozycji kredytowej, generowanej w momencie zawierania kontraktów przez spó³ki Grupy TAURON. Generaln¹ zasad¹ jest, ¿e przed zawarciem kontraktu ka¿dy podmiot poddawany jest badaniu kondycji finansowej i otrzymuje limit kredytowy, stanowi¹cy ograniczenie maksymalnej ekspozycji z tytu³u zaanga¿owania handlowego. Ekspozycja kredytowa jest w tym kontekœcie rozumiana jako kwota, która mo¿e zostaæ utracona, jeœli kontrahent nie wywi¹¿e siê ze swoich zobowi¹zañ w okreœlonym czasie (z uwzglêdnieniem wartoœci wniesionych przez niego zabezpieczeñ). Ekspozycjê kredytow¹ wylicza siê na aktualny dzieñ i dzieli siê j¹ na ekspozycjê z tytu³u p³atnoœci i ekspozycjê zast¹pienia. Grupa TAURON posiada zdecentralizowany system zarz¹dzania ryzykiem kredytowym, jednak kontrola, limitowanie i raportowanie tej kategorii ryzyka odbywa siê centralnie, na poziomie Spó³ki. Funkcjonuj¹ca Polityka Zarz¹dzania Ryzykiem Kredytowym w Grupie TAURON okreœla zasady zarz¹dzania ryzykiem kredytowym na poziomie Grupy, maj¹ce skutecznie zminimalizowaæ wp³yw tego ryzyka na realizacjê celów Grupy. Na podstawie wartoœci ekspozycji oraz oceny kondycji finansowej poszczególnych klientów wartoœæ ryzyka kredytowego, na jakie nara¿ona jest Grupa TAURON, jest wyliczana z wykorzystaniem metod statystycznych, wed³ug których oblicza siê wartoœæ nara¿on¹ na ryzyko na podstawie rozk³adu prawdopodobieñstwa straty ca³kowitej.	Polityka zarz¹dzania ryzykiem kredytowym w Grupie TAURON
	Ryzyko p³ynnoœci
Mo¿liwoœæ utraty lub ograniczenia zdolnoœci do regulowania bie¿¹cych wydatków ze wzglêdu na nieadekwatn¹ wielkoœæ lub strukturê p³ynnych aktywów w stosunku do zobowi¹zañ krótkoterminowych lub niedostateczny poziom rzeczywistych wp³ywów netto z dzia³alnoœci operacyjnej.	Sytuacja p³ynnoœciowa Grupy TAURON jest na bie¿¹co monitorowana pod k¹tem ewentualnych odchyleñ od zak³adanych planów, a dostêpnoœæ zewnêtrznych Ÿróde³ finansowania, których kwota istotnie przewy¿sza oczekiwane zapotrzebowanie w krótkim okresie, mityguje ryzyko utraty p³ynnoœci. W tym celu Spó³ka stosuje okreœlone zasady wyznaczania pozycji p³ynnoœciowej zarówno poszczególnych spó³ek, jak i ca³ej Grupy TAURON, co pozwala zabezpieczyæ œrodki na pokrycie ewentualnej luki p³ynnoœciowej, zarówno poprzez alokacjê œrodków pomiêdzy spó³kami (mechanizm cash pool), jak równie¿ z wykorzystaniem finansowania zewnêtrznego, w tym kredytów w rachunkach bie¿¹cych. Spó³ka zarz¹dza równie¿ ryzykiem finansowania rozumianym jako brak mo¿liwoœci pozyskania nowego finansowania, wzrost kosztów finansowania oraz ryzyko wypowiedzenia dotychczasowych umów finansowania. W ramach minimalizacji ryzyka finansowania TAURON prowadzi politykê pozyskiwania finansowania dla Grupy TAURON z odpowiednim wyprzedzeniem w stosunku do planowanej daty jego wykorzystania, tj. do 24 miesiêcy przed planowanym zapotrzebowaniem. Taka polityka ma na celu przede wszystkim zapewnienie elastycznego doboru Ÿróde³ finansowania i wykorzystania sprzyjaj¹cych warunków rynkowych, a tak¿e zmniejszenie ryzyka koniecznoœci zaci¹gniêcia nowych zobowi¹zañ na niekorzystnych warunkach finansowych.	Polityka zarz¹dzania p³ynnoœci¹ finansow¹ w Grupie TAURON
	Ryzyko rynkowe – ryzyko zmian stóp procentowych i kursów walutowych
Mo¿liwoœæ negatywnego wp³ywu na wyniki Grupy poprzez wahania wartoœci godziwej instrumentów finansowych lub przysz³ych przep³ywów pieniê¿nych z nimi zwi¹zanych na skutek zmian stóp procentowych lub kursów walutowych.	Grupa TAURON zarz¹dza ryzykiem walutowym i ryzykiem stopy procentowej w oparciu o opracowan¹ i przyjêt¹ do stosowania Politykê zarz¹dzania ryzykiem finansowym w Grupie TAURON. G³ównym celem zarz¹dzania tymi ryzykami jest minimalizacja wra¿liwoœci przep³ywów pieniê¿nych Grupy TAURON na czynniki ryzyka finansowego oraz minimalizacja kosztów finansowych i kosztów zabezpieczenia w ramach transakcji z wykorzystaniem instrumentów pochodnych. W przypadkach, w których jest to mo¿liwe i ekonomicznie uzasadnione, wykorzystywane s¹ instrumenty pochodne, których charakterystyka pozwala na zastosowanie rachunkowoœci zabezpieczeñ. Polityka zarz¹dzania ryzykiem finansowym w Grupie TAURON wprowadza zasady rachunkowoœci zabezpieczeñ, które okreœlaj¹ zasady i rodzaje rachunkowoœci zabezpieczeñ oraz ujêcie ksiêgowe instrumentów zabezpieczaj¹cych i pozycji zabezpieczanych w ramach rachunkowoœci zabezpieczeñ zgodnie z MSSF.	Polityka zarz¹dzania ryzykiem finansowym w Grupie TAURON
Ryzyko rynkowe – ryzyko zmian cen
Nieplanowana zmiennoϾ wyniku operacyjnego Grupy TAURON wynikaj¹ca z fluktuacji cen rynków towarowych oraz odchyleñ wolumenu w poszczególnych obszarach dzia³alnoœci handlowej Grupy TAURON.	W celu efektywnego zarz¹dzania stworzono system zarz¹dzania ryzykiem handlowym powi¹zany organizacyjnie i informacyjnie z funkcjonuj¹c¹ na poziomie Grupy TAURON strategi¹ zabezpieczenia pozycji handlowej. Polityka wprowadza system wczesnego ostrzegania oraz system limitowania ekspozycji na ryzyko w poszczególnych obszarach handlowych. Podstawow¹ miarê operacyjn¹ ryzyka rynkowego w Grupie TAURON stanowi miara wartoœci nara¿onej na ryzyko (Value at Risk) okreœlaj¹ca maksymaln¹ dopuszczaln¹ zmianê wartoœci pozycji w zadanym horyzoncie czasowym i na okreœlonym poziomie prawdopodobieñstwa.	Polityka zarz¹dzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON

45.1. Ryzyko kredytowe

Poni¿sza tabela przedstawia g³ówne klasy instrumentów finansowych, w których powstaje ekspozycja na ryzyko kredytowe. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe wynikaj¹ca z aktywów finansowych Grupy TAURON jest równa ich wartoœciom bilansowym.

Klasy instrumentów finansowych	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Nale¿noœci od odbiorców	2 229 400	2 032 813
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	823 724	909 249
Po¿yczki udzielone	227 552	580 979
Instrumenty pochodne	220 343	81 698
Lokaty i depozyty	47 126	39 756
Inne nale¿noœci finansowe	255 504	80 511

45.1.1. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z nale¿noœciami od odbiorców

Grupa posiada nale¿noœci od dwóch grup odbiorców: odbiorcy instytucjonalni oraz odbiorcy indywidualni. Poni¿sza tabela przedstawia procentowy udzia³ poszczególnych grup w ³¹cznej kwocie nale¿noœci od odbiorców:

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Odbiorcy instytucjonalni	70,88%	70,25%
Odbiorcy indywidualni	29,12%	29,75%
Razem	100%	100%

W Grupie nie wystêpuj¹ istotne koncentracje ryzyka kredytowego zwi¹zanego z dzia³alnoœci¹ podstawow¹. Najwiêksz¹ pozycjê nale¿noœci od odbiorców stanowi nale¿noœæ od PSE S.A., a udzia³ w saldzie nale¿noœci od odbiorców wynosi odpowiednio na dzieñ 31 grudnia 2018 roku – 6,55% oraz na dzieñ 31 grudnia 2017 roku – 4,78%.

Grupa na bie¿¹co monitoruje ryzyko kredytowe generowane w ramach prowadzonej dzia³alnoœci zgodnie z Polityk¹ Zarz¹dzania Ryzykiem Kredytowym w Grupie TAURON. W wyniku przeprowadzanej analizy wiarygodnoœci kredytowej kontrahentów o istotnej ekspozycji kredytowej p³atnoœci i zast¹pienia, Grupa w uzasadnionych przypadkach, wymaga³a przedstawienia przez kontrahenta stosownych zabezpieczeñ.

W odniesieniu do klientów instytucjonalnych sprzeda¿ jest realizowana tylko zweryfikowanym klientom. Dziêki temu, zdaniem kierownictwa, nie istnieje dodatkowe ryzyko kredytowe, ponad poziom okreœlony odpisem aktualizuj¹cym nieœci¹galne nale¿noœci w³aœciwym dla nale¿noœci handlowych Grupy.

Wiekowanie nale¿noœci od odbiorców oraz informacje odnoœnie odpisów aktualizuj¹cych nale¿noœci od odbiorców zaprezentowano w nocie 26 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

45.1.2. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z innymi nale¿noœciami finansowymi

Inne nale¿noœci finansowe Grupy na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz na dzieñ 31 grudnia 2017 roku dotycz¹ w g³ównej mierze odbiorców instytucjonalnych (udzia³ odpowiednio 99,89% i 97,61%). Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku g³ówn¹ pozycjê innych nale¿noœci finansowych stanowi¹ depozyty pocz¹tkowe wynikaj¹ce z zabezpieczeñ przekazanych z tytu³u transakcji zawieranych na gie³dach. Mechanizmy funkcjonowania gie³dy i stosowane zabezpieczenia w ocenie Spó³ki zasadniczo eliminuj¹ ryzyko kredytowe. Poza zabezpieczeniami gie³dowymi nie wystêpuje istotna koncentracja ryzyka kredytowego zwi¹zanego z innymi nale¿noœciami finansowymi.

Odnoœnie innych nale¿noœci finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie na dzieñ bilansowy Grupa szacuje odpis aktualizuj¹cy.

Wiekowanie innych nale¿noœci finansowych na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wycenianych w zamortyzowanym koszcie

		Przeterminowane
	Nie przeterminowane	<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego	42 580	780	1 292	23 103	5 813	78 006	151 574
Procent odpisu aktualizuj¹cego	25%	67%	98%	100%	100%	100%	–
Odpis aktualizuj¹cy	(10 668)	(522)	(1 262)	(23 064)	(5 808)	(77 978)	(119 302)
WartoϾ netto	31 912	258	30	39	5	28	32 272

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Wiekowanie innych nale¿noœci finansowych na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wycenianych w zamortyzowanym koszcie

		Przeterminowane
	Nie przeterminowane	<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego	80 017	2 670	40 653	1 879	1 885	68 193	195 297
Procent odpisu aktualizuj¹cego	2%	29%	99%	90%	99%	100%	–
Odpis aktualizuj¹cy	(1 951)	(771)	(40 332)	(1 691)	(1 867)	(68 174)	(114 786)
WartoϾ netto	78 066	1 899	321	188	18	19	80 511

Zmiana stanu odpisów aktualizuj¹cych inne nale¿noœci finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Bilans otwarcia	(114 786)	(56 993)
Utworzenie	(8 705)	(13 149)
Wykorzystanie	511	551
Rozwi¹zanie	1 860	4 087
Inne zmiany	1 818	(49 282)
Bilans zamkniêcia	(119 302)	(114 786)

45.1.3. Ryzyko kredytowe zwi¹zane ze œrodkami pieniê¿nymi i ich ekwiwalentami oraz z instrumentami pochodnymi

Zarz¹dzanie ryzykiem kredytowym zwi¹zanym ze œrodkami pieniê¿nymi Grupa realizuje poprzez dywersyfikacjê banków, w których lokowane s¹ nadwy¿ki œrodków pieniê¿nych. S¹ to banki posiadaj¹ce oceny ratingowe na poziomie inwestycyjnym. Udzia³ trzech banków, w których Grupa posiada najwiêksze salda œrodków pieniê¿nych, na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynosi³ 82%.

Podmioty, z którymi Spó³ka zawiera transakcje pochodne w celu zabezpieczenia przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami stóp procentowych i kursów walutowych, dzia³aj¹ w sektorze finansowym. S¹ to banki posiadaj¹ce oceny ratingowe na poziomie inwestycyjnym. Spó³ka dywersyfikuje banki, z którymi zawiera transakcje pochodne.

Instrumenty pochodne, dla których aktywem bazowym s¹ aktywa niefinansowe, objête zakresem MSSF 9 Instrumenty finansowe, dotycz¹ transakcji typu futures i forward. Zgodnie z regulacjami gie³dowymi funkcjonuj¹ odpowiednie mechanizmy zabezpieczaj¹ce – depozyty pocz¹tkowe i uzupe³niaj¹ce. W ramach depozytów uzupe³niaj¹cych Spó³ka na bie¿¹co przekazuje i otrzymuje œrodki pieniê¿ne z tytu³u zmiany wyceny instrumentów, co oznacza, ¿e na dzieñ bilansowy w przypadku transakcji futures ryzyko kredytowe zasadniczo nie wystêpuje. Transakcje pozagie³dowe zawierane s¹ przede wszystkim na sprzeda¿ aktywów niefinansowych, a ich wycena na dzieñ 31 grudnia 2018 roku ujêta zosta³a w zobowi¹zaniach.

45.1.4. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z udzielonymi po¿yczkami

Po¿yczki wyceniane wed³ug zamortyzowanego kosztu

W odniesieniu do udzielonych po¿yczek wycenianych wed³ug zamortyzowanego kosztu, Spó³ka szacuje ryzyko niewyp³acalnoœci po¿yczkobiorców w oparciu o ratingi nadane kontrahentom z wykorzystaniem wewnêtrznego modelu scoringowego, odpowiednio przekszta³cone na prawdopodobieñstwo niewykonania zobowi¹zania. Oczekiwana strata kredytowa kalkulowana jest przy uwzglêdnieniu wartoœci pieni¹dza w czasie.

Na potrzeby okreœlenia horyzontu kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych, weryfikowany jest fakt znacz¹cego wzrostu ryzyka kredytowego zwi¹zanego z danym aktywem finansowym od momentu pocz¹tkowego ujêcia tego aktywa finansowego.

Przy analizie wyst¹pienia znacznego wzrostu ryzyka kredytowego zwi¹zanego z danym aktywem Grupa bierze pod uwagê m.in. nastêpuj¹ce przes³anki: –

• wewnêtrzny lub zewnêtrzny rating kontrahenta na dzieñ sprawozdawczy jest o ponad dwa stopnie ratingowe ni¿szy (gorszy) od ratingu kontrahenta w momencie pocz¹tkowego ujêcia, –
• prawdopodobieñstwo niewyp³acalnoœci kontrahenta na dzieñ sprawozdawczy w horyzoncie 1 roku jest co najmniej dwukrotnie wiêksze od prawdopodobieñstwa niewyp³acalnoœci na datê pocz¹tkowego ujêcia, –
• przeterminowanie nale¿noœci z tytu³u danego aktywa przekracza 30 dni.

W przypadku, w którym nale¿noœæ od danego kontrahenta znajduje siê w przedziale przeterminowania przekraczaj¹cym 90 dni, przyjmowane jest za³o¿enie o niewykonaniu zobowi¹zania przez kontrahenta tj. prawdopodobieñstwo niewyp³acalnoœci przypisane do kontrahenta wynosi 100%.

Zmiana stanu po¿yczek udzielonych oraz odpisów aktualizuj¹cych, wycenianych wed³ug zamortyzowanego kosztu

	Stopieñ 1 – odpis w kwocie 12-miesiêcznych oczekiwanych strat kredytowych – bez utraty wartoœci	Stopieñ 2 – odpis na oczekiwane straty kredytowe w ca³ym okresie ¿ycia – bez utraty wartoœci	Razem
WartoϾ brutto
Stan na 1 stycznia 2018 roku	340 212	–	340 212
Naliczenie odsetek od zad³u¿enia EC Stalowa Wola S.A. na dzieñ porozumienia konsoliduj¹cego Zaprzestanie ujmowania po¿yczek z EC Stalowa Wola S.A.	2 312	–	2 312
w zwi¹zku z porozumieniem konsoliduj¹cym	(358 977)	–	(358 977)
Pozosta³e po¿yczki udzielone/sp³acone EC Stalowa Wola S.A.	45 185	–	45 185
Po¿yczka udzielona PGE EJ 1 Sp. z o.o.	4 800	–	4 800
Odsetki naliczone	601	37	638
Zmiana stanu po¿yczek udzielonych w ramach us³ugi cash pool	(7 533)	2 595	(4 938)
Stan na 31 grudnia 2018 roku	26 600	2 632	29 232
Odpis aktualizuj¹cy
Stan na 1 stycznia 2018 roku	(8 207)	–	(8 207)
Utworzenie dla po¿yczek	(496)	(424)	(920)
Rozwi¹zanie w zwi¹zku z porozumieniem konsoliduj¹cym z EC Stalowa Wola S.A.	8 191	–	8 191
Stan na 31 grudnia 2018 roku	(512)	(424)	(936)
WartoϾ netto na 31 grudnia 2018 roku	26 088	2 208	28 296

Po¿yczki udzielone wyceniane wed³ug zamortyzowanego kosztu z podzia³em na ratingi stosowane w Grupie na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

Ratingi stosowane w Grupie	Stopieñ 1 – odpis w kwocie 12-miesiêcznych oczekiwanych strat kredytowych – bez utraty wartoœci	Stopieñ 2 – odpis na oczekiwane straty kredytowe w ca³ym okresie ¿ycia – bez utraty wartoœci	Razem
AAA do A	–	–	–
A- do BBB-	–	–	–
BB+ do BB	7 989	–	7 989
BB- do B	18 611	–	18 611
B- do D	–	2 632	2 632
WartoϾ brutto na 31 grudnia 2018	26 600	2 632	29 232
odpis aktualizuj¹cy	(512)	(424)	(936)
WartoϾ netto na 31 grudnia 2018	26 088	2 208	28 296

Spó³ka nie udzieli³a po¿yczek, dla których odpisy aktualizuj¹ce kalkulowane s¹ w ca³ym cyklu ¿ycia instrumentu finansowego, które na dzieñ 31 grudnia 2018 roku dotkniête s¹ utrat¹ wartoœci ze wzglêdu na ryzyko kredytowe.

Po¿yczki wyceniane w wartoœci godziwej

Wycena po¿yczki udzielonej wspólnemu przedsiêwziêciu Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. klasyfikowanej w aktywach finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy o wartoœci bilansowej 199 256 tysiêcy z³otych uwzglêdnia wp³yw ryzyka kredytowego. Po¿yczka zosta³a zabezpieczona poprzez weksel in blanco z porozumieniem wekslowym.

45.2. Ryzyko zwi¹zane z p³ynnoœci¹

Grupa utrzymuje równowagê pomiêdzy ci¹g³oœci¹, elastycznoœci¹ i kosztem finansowania poprzez korzystanie z ró¿nych Ÿróde³ finansowania, które pozwalaj¹ na zarz¹dzanie ryzykiem p³ynnoœci i skutecznie minimalizuj¹ negatywne skutki jego materializacji.

Grupa TAURON prowadzi scentralizowan¹ politykê w zakresie zarz¹dzania finansami, dziêki czemu mo¿liwe jest efektywne zarz¹dzanie obszarem w ramach ca³ej Grupy. W Grupie zosta³a wdro¿ona miêdzy innymi Polityka zarz¹dzania p³ynnoœci¹ finansow¹ Grupy TAURON, dziêki której nastêpuje optymalizacja zarz¹dzania pozycj¹ p³ynnoœciow¹ Grupy TAURON i tym samym zmniejsza siê ryzyko utraty p³ynnoœci przez Grupê, jak i ka¿d¹ ze spó³ek wchodz¹cych w sk³ad Grupy TAURON oraz zmniejsza siê koszty finansowe. Poprzez wdro¿enie odpowiednich standardów prognozowania mo¿liwe staje siê ustalenie precyzyjnej pozycji p³ynnoœciowej Grupy TAURON pozwalaj¹cej na optymalizacjê doboru momentu pozyskania finansowania oraz terminu zapadalnoœci i rodzajów instrumentów lokacyjnych, a tak¿e odpowiedniego poziomu rezerwy p³ynnoœciowej.

Dodatkowo, w celu zminimalizowania mo¿liwoœci wyst¹pienia zak³óceñ przep³ywów œrodków pieniê¿nych oraz ryzyka utraty p³ynnoœci Grupa TAURON podobnie jak w poprzednim roku stosowa³a mechanizm cash pool. Dziêki funkcjonowaniu struktury cash pool spó³ki Grupy TAURON, posiadaj¹ce krótkotrwa³e niedobory œrodków, mog¹ korzystaæ ze œrodków spó³ek wykazuj¹cych nadwy¿ki finansowe, bez koniecznoœci pozyskiwania finansowania zewnêtrznego.

Kredyty w rachunku bie¿¹cym na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

	Bank	Waluta	Kwota dostêpnego finansowania	Data sp³aty	Saldo na dzieñ 31 grudnia 2018 roku
			w walucie		w walucie	w PLN
limit intraday	PKO BP*	PLN	500 000	17.12.2020	–	–
	PKO BP*	PLN	300 000	29.12.2020	–	–
kredyt w rachunku	BGK	EUR	45 000	31.12.2019	–	–
	mBank	USD	500	28.03.2019	204	767

* Cash pool, niezale¿nie od œrodków gromadzonych przez poszczególnych uczestników, jest powi¹zany z elastyczn¹ lini¹ kredytow¹.

Wykorzystanie kredytów walutowych ma na celu mitygacjê ryzyka kursowego zwi¹zanego z zawieranymi w walutach obcych transakcjami handlowymi.

Prowadzona polityka w zakresie pozyskiwania Ÿróde³ finansowania umo¿liwia przede wszystkim zwiêkszenie mo¿liwoœci otrzymania finansowania, obni¿enie kosztu kapita³u zewnêtrznego, redukcjê iloœæ i formy zabezpieczeñ ustanowionych na maj¹tku Grupy TAURON oraz kowenantów wymaganych przez instytucje finansowe, a tak¿e wp³ywa na zmniejszenie kosztów administracyjnych. Centralny model finansowania umo¿liwia równie¿ pozyskiwanie Ÿróde³ finansowania niedostêpnych dla pojedynczych spó³ek.

W 2018 roku Grupa posiada³a pe³n¹ zdolnoœæ do regulowania swoich zobowi¹zañ w terminie ich p³atnoœci.

Tabele poni¿ej przedstawiaj¹ zobowi¹zania finansowe Grupy na dzieñ 31 grudnia 2018 roku i 31 grudnia 2017 roku wed³ug daty zapadalnoœci na podstawie umownych niezdyskontowanych p³atnoœci.

Zobowi¹zania finansowe na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

Klasy instrumentów	WartoϾ	Umowne niezdyskon towane p³atnoœci	Z tego umowne niezdyskontowane p³atnoœci o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
finansowych	bilansowa		poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
Zobowi¹zania finansowe niebêd¹ce instrumentami pochodnymi Oprocentowane kredyty i po¿yczki
oraz wyemitowane obligacje	10 963 352	(13 829 604)	(464 622)	(2 324 303)	(2 438 943)	(582 418)	(1 027 403)	(6 991 915)
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 127 738	(1 127 738)	(1 122 894)	(4 844)	–	–	–	–
Zobowi¹zania inwestycyjne	794 976	(794 976)	(784 326)	(10 590)	(59)	(1)	–	–
Inne zobowi¹zania finansowe	640 360	(640 360)	(557 019)	(13 562)	(45 268)	(4 973)	(10 502)	(9 036)
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu
finansowego	25	(28)	(1)	(1)	(2)	(2)	(4)	(18)
Pochodne zobowi¹zania finansowe
Instrumenty pochodne – towarowe	233 303	(124 112)	(76 640)	(16 490)	(30 982)	–	–	–
Instrumenty pochodne – walutowe	2 479	(2 479)	86	(2 565)
Instrumenty pochodne – CCIRS	5 140	(50 950)	–	(5 627)	(5 713)	(5 695)	(11 253)	(22 662)
Razem	13 767 373	(16 570 247)	(3 005 416)	(2 377 982)	(2 520 967)	(593 089)	(1 049 162)	(7 023 631)

Zobowi¹zania finansowe na dzieñ 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

Klasy instrumentów	WartoϾ	Umowne niezdyskon		Z tego umowne niezdyskontowane p³atnoœci o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
finansowych	bilansowa	towane p³atnoœci	poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
Zobowi¹zania finansowe niebêd¹ce instrumentami pochodnymi Oprocentowane kredyty i po¿yczki
oraz wyemitowane obligacje	9 828 823	(12 205 838)	(160 573)	(418 356)	(2 329 557)	(2 195 729)	(991 898)	(6 109 725)
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 042 427	(1 042 427)	(1 038 477)	(3 950)	–	–	–	–
Zobowi¹zania inwestycyjne	807 970	(807 970)	(797 210)	(93)	(10 599)	(68)	–	–
Inne zobowi¹zania finansowe	360 909	(360 909)	(281 066)	(3 849)	(12 503)	(47 138)	(6 050)	(10 303)
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu
finansowego	23 973	(24 173)	(1 475)	(22 670)	(2)	(2)	(4)	(20)
Pochodne zobowi¹zania finansowe
Instrumenty pochodne – towarowe	52 821	(4 424)	–	(4 424)	–	–	–	–
Instrumenty pochodne – walutowe	346	(346)	(275)	(71)
Instrumenty pochodne – CCIRS	9 299	(47 125)	–	(4 694)	(4 694)	(4 748)	(9 427)	(23 562)
Razem	12 126 568	(14 493 212)	(2 279 076)	(458 107)	(2 357 355)	(2 247 685)	(1 007 379)	(6 143 610)

45.3. Ryzyko rynkowe

Grupa identyfikuje nastêpuj¹ce rodzaje ryzyka rynkowego, na które jest nara¿ona: –

• ryzyko stopy procentowej; –
• ryzyko walutowe;

–

ryzyko cen surowców i towarów w odniesieniu do towarowych instrumentów pochodnych oraz ryzyko zmiany cen posiadanych jednostek uczestnictwa.

45.3.1. Ryzyko stopy procentowej

Pozycje oprocentowane wed³ug stopy zmiennej nara¿aj¹ Grupê na zmianê przep³ywów pieniê¿nych w wyniku zmiany stóp procentowych. Pozycje oprocentowane wed³ug stopy sta³ej nara¿aj¹ Grupê na zmianê wartoœci godziwej w przypadku pozycji wycenianych w wartoœci godziwej. Ryzyko zmiany wartoœci godziwej w wyniku zmiany stóp procentowych dotyczy instrumentów pochodnych IRS i CCIRS oraz po¿yczki udzielonej na rzecz Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. Grupa jest równie¿ nara¿ona na materializacjê ryzyka zwi¹zanego z utraconymi korzyœciami w zwi¹zku ze spadkiem stóp procentowych w przypadku zad³u¿enia o sta³ym oprocentowaniu lub ze wzrostem stóp procentowych w przypadku posiadanych aktywów o sta³ym oprocentowaniu, jednak zmiany te nie s¹ ujmowane w sprawozdaniu finansowym.

Celem zarz¹dzania ryzykiem stopy procentowej jest ograniczenie do poziomu akceptowalnego przez Grupê niekorzystnego wp³ywu zmian rynkowych stóp procentowych na przep³ywy pieniê¿ne oraz minimalizacja kosztów finansowych. W celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem stopy procentowej zwi¹zanej z wyemitowanymi obligacjami o zmiennej stopie procentowej Grupa zawar³a transakcje typu swap procentowy (IRS), o czym szerzej w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

W poni¿szych tabelach przedstawione zosta³y wartoœci bilansowe instrumentów finansowych Grupy nara¿onych na ryzyko stopy procentowej. Ze wzglêdu na stosowan¹ przez Spó³kê dynamiczn¹ strategiê zarz¹dzania ryzykiem finansowym, w której pozycjê zabezpieczan¹ stanowi¹ przep³ywy zwi¹zane z ekspozycj¹ na zmienn¹ stopê procentow¹ WIBOR 6M ryzyko zmiany stóp procentowych dla czêœci przep³ywów odsetkowych zosta³o ograniczone poprzez zawarte transakcje zabezpieczaj¹ce IRS. W zwi¹zku z tym czêœæ wartoœci bilansowej obligacji o zmiennym oprocentowaniu, których zmiennoœæ przep³ywów odsetkowych zosta³a zabezpieczona poprzez swap procentowy, w tabelach poni¿ej zosta³a zaprezentowana ³¹cznie z wycen¹ tych instrumentów zabezpieczaj¹cych w ramach pozycji o oprocentowaniu sta³ym.

Instrumenty finansowe w podziale na rodzaj oprocentowania na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

Instrumenty finansowe	Oprocentowane wg sta³ej stopy	Oprocentowane wg zmiennej stopy	Razem
Aktywa finansowe
Lokaty i depozyty	47 126	–	47 126
Po¿yczki udzielone	222 756	4 796	227 552
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	–	724 078	724 078
Instrumenty pochodne – IRS	4 178	–	4 178
Zobowi¹zania finansowe
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	–	767	767
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	–	17 521	17 521
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	850 675	17 322	867 997
Wyemitowane obligacje	6 519 439	3 557 628	10 077 067
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	25	–	25
Instrumenty pochodne – CCIRS	5 140	–	5 140

Instrumenty finansowe w podziale na rodzaj oprocentowania na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Instrumenty finansowe	Oprocentowane wg sta³ej stopy	Oprocentowane wg zmiennej stopy	Razem
Aktywa finansowe
Lokaty i depozyty	39 756	–	39 756
Po¿yczki udzielone	2 954	578 025	580 979
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	–	875 496	875 496
Instrumenty pochodne – IRS	28 482	–	28 482
Zobowi¹zania finansowe
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	1	93 502	93 503
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	–	34 506	34 506
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	1 042 110	21 269	1 063 379
Wyemitowane obligacje	5 681 480	2 955 955	8 637 435
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	27	23 946	23 973
Instrumenty pochodne – CCIRS	9 299	–	9 299

Pozosta³e instrumenty finansowe Spó³ki, które nie zosta³y ujête w powy¿szych tabelach, nie s¹ oprocentowane i w zwi¹zku z tym nie podlegaj¹ ryzyku stopy procentowej. Oprocentowanie instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu jest aktualizowane w okresach krótszych ni¿ rok. Odsetki od instrumentów finansowych o sta³ym oprocentowaniu s¹ sta³e przez ca³y okres do up³ywu terminu zapadalnoœci/wymagalnoœci tych instrumentów lub do okreœlonego momentu w przysz³oœci, kiedy to stopy zostan¹ zweryfikowane i mog¹ zostaæ zmienione – dotyczy to kredytów otrzymanych z Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz obligacji hybrydowych, które w pierwszym okresie oprocentowane s¹ sta³¹ stop¹ procentow¹, a w okresie drugim stop¹ zmienn¹, o czym szerzej w nocie 32.1 oraz 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Analiza wra¿liwoœci

Na potrzeby analizy wra¿liwoœci na zmiany czynników ryzyka rynkowego Grupa Kapita³owa wykorzystuje metodê analizy scenariuszowej. Grupa wykorzystuje scenariusze eksperckie odzwierciedlaj¹ce subiektywn¹ ocenê Grupy odnoœnie kszta³towania siê pojedynczych czynników ryzyka rynkowego w przysz³oœci. Przedmiotem analizy zosta³y objête wy³¹cznie te pozycje, które spe³niaj¹ definicjê instrumentów finansowych zgodnie z MSSF.

W analizie wra¿liwoœci na ryzyko stopy procentowej Grupa stosuje równoleg³e przesuniêcie krzywej stóp procentowych o potencjaln¹ mo¿liw¹ zmianê referencyjnych stóp procentowych w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego. Dla celów analizy wra¿liwoœci na ryzyko zmian stóp procentowych wykorzystano œrednie poziomy referencyjnych stóp procentowych w danym roku. Skala potencjalnych zmian stóp procentowych zosta³a oszacowana na podstawie zmiennoœci implikowanych opcji na stopê procentow¹ kwotowanych na rynku miêdzybankowym dla walut, dla których Grupa posiada ekspozycjê na ryzyko stóp procentowych na datê bilansow¹.

Grupa identyfikuje ekspozycjê na ryzyko zmian stóp procentowych WIBOR, EURIBOR oraz LIBOR USD, przy czym na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz na dzieñ 31 grudnia 2017 roku nara¿enie na zmianê stopy EURIBOR i LIBOR USD by³o nieistotne.

Poni¿sze tabele przedstawiaj¹ wra¿liwoœæ wyniku finansowego brutto oraz pozosta³ych ca³kowitych dochodów brutto Grupy na racjonalne mo¿liwe do zaistnienia zmiany stóp procentowych w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego, przy za³o¿eniu niezmiennoœci innych czynników ryzyka.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	31 grudnia 2018		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko stopy procentowej na 31 grudnia 2018 roku
Klasy instrumentów finansowych	WartoϾ	WartoϾ	WIBOR +34 pb	WIBOR -34 pb
	bilansowa	nara¿ona na ryzyko	Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody
Po¿yczki udzielone	227 552	204 052	(8 788)	9 225
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	823 724	724 078	1 728	(1 728)
Instrumenty pochodne (aktywa)	220 343	4 178	10 315	(10 315)
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	17 521	17 521	(60)	60
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	867 997	17 322	(59)	59
Wyemitowane obligacje	10 077 067	5 656 342	(19 232)	19 232
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	240 922	5 140	6 618	(6 618)
Razem			(9 478)	9 915

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2018 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

	31 grudnia 2017		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko stopy procentowej na 31 grudnia 2017 roku
Klasy instrumentów finansowych	WartoϾ	WartoϾ	WIBOR +43 pb	WIBOR -43 pb
	bilansowa	nara¿ona na ryzyko	Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody
Po¿yczki udzielone	580 979	578 025	2 486	(2 486)
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	875 496	3 645	(3 645)
Instrumenty pochodne (aktywa)	81 698	28 482	21 217	(21 217)
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	34 506	34 506	(148)	148
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	1 063 379	21 269	(91)	91
Wyemitowane obligacje	8 637 435	5 053 775	(21 731)	21 731
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	23 973	23 946	(103)	103
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	62 466	9 299	5 995	(5 995)
Razem			11 270	(11 270)

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2017 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego, z wyj¹tkiem istotnych transakcji, które mia³y miejsce pod koniec 2017 roku. Dotycz¹ one klasy instrumenty pochodne (zobowi¹zania) obejmuj¹cej zawarte w listopadzie i grudniu 2017 roku transakcje CCIRS, które s¹ wra¿liwe zarówno na zmianê stóp procentowych WIBOR, jak i stóp procentowych EURIBOR.

45.3.2. Ryzyko walutowe

W spó³kach Grupy TAURON wystêpuje ekspozycja na ryzyko walutowe transakcyjne i translacyjne. Spó³ki Grupy nara¿one s¹ g³ównie na zmiany kursów walutowych EUR/PLN, CZK/PLN, USD/PLN i GBP/PLN w zwi¹zku z ich dzia³alnoœci¹ operacyjn¹ i finansow¹. Poni¿sze tabele prezentuj¹ ekspozycjê Grupy na ryzyko walutowe w podziale na poszczególne klasy instrumentów finansowych w latach 2018 oraz 2017. Istotna ekspozycja dotyczy zmiany kursu EUR/PLN oraz CZK/PLN. Ekspozycja Grupy na zmiany kursu pozosta³ych walut nie jest istotna.

Pozycja walutowa na dzieñ 31 grudnia 2018 roku

	£¹czna wartoœæ	EUR		CZK
Klasy instrumentów finansowych	bilansowa w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN
Aktywa finansowe
Nale¿noœci od odbiorców	2 229 400	1 815	7 805	55 582	9 299
Inne nale¿noœci finansowe	255 504	38 733	166 552	20 292	3 395
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	823 724	51 173	220 044	31 544	5 277
Instrumenty pochodne (aktywa)	220 343	35 511	152 697	–	–
Razem		127 232	547 098	107 418	17 971
Zobowi¹zania finansowe
Wyemitowane obligacje	10 077 067	853 686	3 670 848	–	–
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 127 738	2 436	10 475	4 579	766
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	406 151	57 866	248 824	–	–
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	240 922	39 493	169 820	–	–
Razem		953 481	4 099 967	4 579	766
Pozycja walutowa netto		(826 249)	(3 552 869)	102 839	17 205

Pozycja walutowa na dzieñ 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

	£¹czna wartoœæ	EUR		CZK
Klasy instrumentów finansowych	bilansowa w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN
Aktywa finansowe
Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	1 016	4 237	46 722	7 625
Inne nale¿noœci finansowe	80 511	3 321	13 851	20 607	3 363
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	3 321	13 851	64 963	10 602
Instrumenty pochodne (aktywa)	81 698	5 237	21 843	–	–
Razem		12 895	53 782	132 292	21 590
Zobowi¹zania finansowe
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	93 503	22 069	92 048	–	–
Wyemitowane obligacje	8 637 435	859 205	3 583 657	–	–
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 042 427	2 117	8 830	10 208	1 666
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	154 119	1 717	7 162	6	1
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	62 466	5 129	21 391	–	–
Razem		890 237	3 713 088	10 214	1 667
Pozycja walutowa netto		(877 342)	(3 659 306)	122 078	19 923

Grupa TAURON wykorzystuje w ramach zarz¹dzania ryzykiem walutowym kontrakty terminowe. Celem transakcji zawieranych w roku 2018 by³o zabezpieczenie Grupy przed ryzykiem walutowym powstaj¹cym w toku prowadzonej dzia³alnoœci handlowej, przede wszystkim z tytu³u zakupu uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ oraz zabezpieczanie ekspozycji walutowej generowanej przez p³atnoœci odsetkowe od pozyskanego finansowania w walucie EUR.

Wycena w wartoœci godziwej walutowych kontraktów terminowych typu forward (na dzieñ 31 grudnia 2018 roku zobowi¹zanie z tytu³u ujemnej wyceny w wysokoœci 2 479 tysiêcy z³otych) oraz kontraktów CCIRS (na dzieñ 31 grudnia 2018 roku zobowi¹zanie z tytu³u ujemnej wyceny w wysokoœci 5 140 tysiêcy z³otych) nara¿ona jest na ryzyko zmian kursu EUR/PLN. Transakcje zawierane w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem walutowym nie s¹ objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ.

Analiza wra¿liwoœci

Na potrzeby analizy wra¿liwoœci na zmiany czynników ryzyka rynkowego Grupa Kapita³owa wykorzystuje metodê analizy scenariuszowej. Grupa wykorzystuje scenariusze eksperckie odzwierciedlaj¹ce subiektywn¹ ocenê Grupy odnoœnie kszta³towania siê pojedynczych czynników ryzyka rynkowego w przysz³oœci. Przedmiotem analizy zosta³y objête wy³¹cznie te pozycje, które spe³niaj¹ definicjê instrumentów finansowych zgodnie z MSSF.

Potencjalne mo¿liwe zmiany kursów walutowych s¹ okreœlone w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego i zosta³y obliczone na podstawie rocznych zmiennoœci implikowanych dla opcji walutowych kwotowanych na rynku miêdzybankowym dla danej pary walut z daty bilansowej lub w przypadku braku dostêpnych kwotowañ rynkowych na podstawie zmiennoœci historycznych za okres jednego roku przed dat¹ bilansow¹.

Grupa identyfikuje ekspozycjê na ryzyko zmian kursów walutowych EUR/PLN, CZK/PLN, USD/PLN, GBP/PLN. Istotne nara¿enie na ryzyko wystêpuje w przypadku EUR, g³ównie ze wzglêdu na finansowanie zewnêtrzne zaci¹gniête w EUR. Pozosta³e waluty nie generuj¹ istotnego ryzyka dla Grupy. Poni¿sze tabele przedstawiaj¹ wra¿liwoœæ wyniku finansowego brutto oraz pozosta³ych ca³kowitych dochodów brutto Grupy na racjonalne mo¿liwe do zaistnienia zmiany kursu walutowego EUR/PLN w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego, przy za³o¿eniu niezmiennoœci innych czynników ryzyka.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2018 roku

	31 grudnia 2018		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko walutowe na 31 grudnia 2018 roku
Klasy instrumentów finansowych			EUR/PLN
	WartoϾ bilansowa	WartoϾ nara¿ona na ryzyko	kurs EUR/PLN +5,85%	kurs EUR/PLN -5,85%
Nale¿noœci od odbiorców	2 229 400	7 805	456	(456)
Inne nale¿noœci finansowe	255 504	166 552	9 743	(9 743)
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	823 724	220 044	12 872	(12 872)
Instrumenty pochodne (aktywa)	220 343	152 697	8 933	(8 933)
Wyemitowane obligacje	10 077 067	3 670 848	(214 745)	214 745
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 127 738	10 475	(613)	613
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	406 151	248 824	(14 556)	14 556
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	240 922	177 439	38 838	(38 838)
Razem			(159 072)	159 072

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2018 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku (dane przekszta³cone)

	31 grudnia 2017		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko walutowe na 31 grudnia 2017 roku
Klasy instrumentów finansowych			EUR/PLN
	WartoϾ bilansowa	WartoϾ nara¿ona na ryzyko	kurs EUR/PLN +6,2%	kurs EUR/PLN -6,2%
Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	4 237	263	(263)
Inne nale¿noœci finansowe	80 511	13 851	859	(859)
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	13 851	859	(859)
Instrumenty pochodne (aktywa)	81 698	21 843	1 354	(1 354)
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	93 503	92 048	(5 707)	5 707
Wyemitowane obligacje	8 637 435	3 583 657	(222 187)	222 187
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 042 427	8 830	(547)	547
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	154 119	7 162	(444)	444
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	62 466	31 036	18 342	(18 342)
Razem			(207 208)	207 208

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2017 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego, z wyj¹tkiem istotnych transakcji, które mia³y miejsce w drugiej po³owie 2017 roku. Dotycz¹ one euroobligacji wyemitowanych przez Spó³kê w lipcu 2017 roku oraz zobowi¹zania z tytu³u instrumentów pochodnych, które obejmuje zawarte przez Spó³kê w listopadzie i grudniu 2017 roku transakcje CCIRS.

45.3.3. Ryzyko zmian cen surowców i towarów w odniesieniu do towarowych instrumentów pochodnych oraz zmian cen jednostek uczestnictwa

Towarowe instrumenty pochodne

Grupa zawiera transakcje pochodne, dla których instrumentem bazowym s¹ towary lub surowce. Nara¿enie Grupy na ryzyko cenowe w odniesieniu do towarowych instrumentów pochodnych wi¹¿e siê z ryzykiem wahañ wartoœci godziwej tych instrumentów na skutek zmian cen surowców/towarów, na których te instrumenty s¹ oparte. Grupa ogranicza ryzyko cenowe zwi¹zane z towarowymi instrumentami pochodnymi poprzez zawieranie transakcji przeciwstawnych. Ryzyko ogranicza siê do otwartych transakcji na zakup lub sprzeda¿ danego towaru lub surowca, tzn. dotyczy niezbilansowanej pozycji w portfelu.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku, uwzglêdniaj¹c saldo magazynu uprawnieñ posiadanych w portfelu tradingowym, portfel zawartych kontraktów jest w ca³oœci zbilansowany. Minimalizuje to ryzyko rynkowe w portfelu towarowych instrumentów pochodnych. Potwierdzi³y to wyniki przeprowadzonej analizy wra¿liwoœci, które wskaza³y na nieistotny wp³yw potencjalnych mo¿liwych zmian cen uprawnieñ do emisji na wynik finansowy brutto Grupy.

Jednostki uczestnictwa

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku Grupa posiada³a jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych o wartoœci bilansowej 26 063 tysi¹ce z³otych. Instrumenty te wyceniane s¹ na dzieñ bilansowy do wartoœci godziwej przez wynik finansowy, w zwi¹zku z czym nara¿one s¹ na ryzyko zmiany cen tych instrumentów.

Wyniki przeprowadzonej analizy wskaza³y na nieistotny wp³yw potencjalnych mo¿liwych zmian wartoœci notowañ na wynik finansowy brutto Grupy.

46. Ryzyko operacyjne

Ryzyko operacyjne handlowe zarz¹dzane jest na poziomie Grupy TAURON, co zosta³o opisane w punkcie 3.3.4. Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2018. Grupa zarz¹dza ryzykiem handlowym w oparciu o opracowan¹ i przyjêt¹ do stosowania Politykê zarz¹dzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON, która wprowadza system wczesnego ostrzegania oraz system limitowania ekspozycji na ryzyko w poszczególnych obszarach handlowych.

Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. nara¿one s¹ na dzia³anie i niekorzystny wp³yw czynników ryzyka zwi¹zanego ze zmiennoœci¹ przep³ywów pieniê¿nych oraz wyników finansowych wyra¿onych w walucie krajowej z tytu³u zmian cen towarów. Ekspozycjê Grupy na ryzyko cen towarów odzwierciedla wolumen zakupów podstawowych surowców i towarów, do których zalicza siê wêgiel kamienny, gaz oraz energiê. Wolumen oraz koszty zakupów podstawowych surowców od dostawców spoza Grupy przedstawia poni¿sza tabela.

			2018	2017
Rodzaj paliwa	Jednostka miary	Wolumen	Koszty zakupu	Wolumen	Koszty zakupu
Wêgiel	tona	4 452 901	1 115 294	3 234 079	577 465
Gaz	MWh	3 075 513	290 574	2 481 078	195 393
Energia elektryczna	MWh	30 757 412	5 665 514	28 645 129	4 672 603
Energia cieplna	GJ	5 776 785	222 076	6 091 071	230 276
Razem			7 293 458		5 675 737

INNE INFORMACJE

47. Zobowi¹zania warunkowe

Tytu³	Opis
	Powództwa zwi¹zane z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych przeciwko spó³ce zale¿nej Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o.
	W 2015 roku spó³ki nale¿¹ce do grup: in.ventus, Polenergia oraz Wind Invest wytoczy³y przeciwko spó³ce Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. powództwa o stwierdzenie bezskutecznoœci z³o¿onych przez Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. oœwiadczeñ o wypowiedzeniu umów zawartych z ww. spó³kami na zakup energii elektrycznej i praw maj¹tkowych. W toku postêpowañ s¹dowych spó³ki powodowe rozszerzaj¹ powództwa poprzez zg³aszanie roszczeñ odszkodowawczych zwi¹zanych z wypowiedzeniem umów.
	Na dzieñ zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji wysokoœæ ¿¹danych w pozwach odszkodowañ wynosi: – spó³ki grupy in.ventus – 13 367 tysiêcy euro, – spó³ki grupy Polenergia – 67 248 tysiêcy z³otych,
	– spó³ki grupy Wind Invest – 125 003 tysi¹ce z³otych.
	Wszystkie postêpowania tocz¹ przed s¹dami pierwszej instancji (w tym jedno postêpowanie, które zosta³o skierowane moc¹ postanowienia s¹du drugiej instancji do ponownego rozpoznania przez s¹d pierwszej instancji).
	Uwzglêdniaj¹c aktualny stan spraw s¹dowych i okolicznoœci im towarzysz¹ce Grupa ocenia, i¿ prawdopodobieñstwo materializacji ryzyka przegrania spraw s¹dowych zwi¹zanych z powództwami zarówno w zakresie stwierdzenia bezskutecznoœci oœwiadczeñ o wypowiedzeniu oraz zabezpieczenie roszczeñ niepieniê¿nych jak i roszczeñ odszkodowawczych jest mniejsze ni¿ 50%, w zwi¹zku z czym nie tworzy rezerwy na koszty z nimi zwi¹zane.
	Powództwo zwi¹zane z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych przeciwko TAURON Polska Energia S.A.
	W latach 2017 i 2018 spó³ki nale¿¹ce do grup: in.ventus, Polenergia oraz Wind Invest wytoczy³y przeciwko spó³ce TAURON Polska Energia S.A. pozwy o zap³atê odszkodowania oraz o ustalenie odpowiedzialnoœci za szkody, które mog¹ wynikn¹æ w przysz³oœci z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji. Podstaw¹ faktyczn¹ ¿¹dañ pozwów, wed³ug twierdzeñ stron powodowych, jest wypowiedzenie przez spó³kê zale¿n¹ Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. umów d³ugoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia oraz rzekome kierowanie przez TAURON Polska Energia S.A. tym procesem.
	Na dzieñ zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji wysokoœæ ¿¹danych w pozwach odszkodowañ wynosi:
	– spó³ki grupy in.ventus – 12 286 tysiêcy euro, – spó³ki grupy Polenergia – 78 855 tysiêcy z³otych, – spó³ki grupy Wind Invest – 129 947 tysiêcy z³otych.
	Ponadto, spó³ki powodowe wskazuj¹ w swych pozwach na nastêpuj¹ce wartoœci szacowanych szkód, które mog¹ powstaæ w przysz³oœci: – spó³ki grupy in.ventus – 35 706 tysiêcy euro, – spó³ki grupy Polenergia – 265 227 tysiêcy z³otych, – spó³ki grupy Wind Invest – 1 119 363 tysi¹ce z³otych.
Powództwa zwi¹zane z wypowiedzeniem umów	S¹dem w³aœciwym dla rozpoznania pozwów jest S¹d Okrêgowy w Katowicach. Wszystkie postêpowania tocz¹ siê przed s¹dami pierwszej instancji. Postêpowania toczone z powództw grupy Wind Invest tocz¹ siê przy drzwiach zamkniêtych. Na dzieñ zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji szanse Spó³ki na uzyskanie pozytywnego rozstrzygniêcia w sporach nale¿y oceniæ pozytywnie, tj. szanse te wynosz¹ 70%.
d³ugoterminowych	Ponadto, przeciwko TAURON Polska Energia S.A. toczy siê w pierwszej instancji przed S¹dem Okrêgowym w Krakowie, postêpowanie z powództwa spó³ki Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. Przedmiotem sprawy jest ¿¹danie z³o¿enia do depozytu s¹dowego kwoty 183 391 tysiêcy z³otych tytu³em odwrócenia niebezpieczeñstwa gro¿¹cej szkody. Uwzglêdniaj¹c aktualny stan sprawy nale¿y uznaæ, ¿e szanse Spó³ki na pozytywne rozstrzygniêcie sporu zdecydowanie przewy¿szaj¹ poziom 50%.
	Powództwa zwi¹zane z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych przeciwko spó³ce zale¿nej TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o.
	W dniu 28 lutego 2017 roku spó³ka zale¿na TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. z³o¿y³a oœwiadczenia o wypowiedzeniu d³ugoterminowych umów na zakup przez spó³kê zale¿n¹ praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia energii ze Ÿróde³ odnawialnych. Stron¹ zawartych w 2008 roku umów s¹ spó³ki z grupy in.ventus. Umowy uleg³y wypowiedzeniu wobec nieosi¹gniêcia przez strony porozumienia w ramach renegocjacji kontraktowych w trybie przewidzianym w umowach. Szacowana na lata 2017–2023 ca³kowita wartoœæ zobowi¹zañ umownych TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. wynikaj¹ca z wypowiedzianych umów, na dzieñ wypowiedzenia wynios³aby oko³o 417 000 tysiêcy z³otych netto.
	Po dniu bilansowym, w dniu 7 marca 2019 roku Hamburg Commercial Bank AG (dawniej HSH Nordbank AG) wytoczy³ przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. pozew o zap³atê odszkodowania z tytu³u niewykonywania przez TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. umów sprzeda¿y praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia bêd¹cych potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w odnawialnym Ÿródle energii oraz kar umownych naliczonych w zwi¹zku z wypowiedzeniem wy¿ej wymienionych umów. Przedmiotem ¿¹dania pozwu jest zap³ata przez TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. na rzecz banku ³¹cznej kwoty 232 879 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami ustawowymi za opóŸnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zap³aty, w tym odszkodowania na ³¹czn¹ kwotê 36 252 tysi¹ce z³otych i kar umownych na ³¹czn¹ kwotê 196 627 tysiêcy z³otych.
	Bank dochodzi roszczeñ wynikaj¹cych z nabycia w drodze przelewu wierzytelnoœci przys³uguj¹cych, wed³ug jego twierdzeñ, pierwotnie spó³kom grupy in.ventus, tj.: – in.ventus Sp. z o.o. EW Dobrzyñ sp.k.,
	– in.ventus Sp. z o.o. INO 1 sp.k., – in.ventus Sp. z o.o. EW Go³dap sp.k.
	S¹dem w³aœciwym dla rozpoznania powództwa jest S¹d Okrêgowy w Krakowie. Spó³ka TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. przyst¹pi³a do analizy treœci pozwu i w odpowiednim czasie z³o¿y odpowiedŸ na pozew. Wstêpna ocena ¿¹dañ pozwu i jego uzasadnienia w ocenie TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. wskazuje na ca³kowit¹ bezzasadnoœæ dochodzonych roszczeñ. Spó³ka TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. ocenia, i¿ prawdopodobieñstwo materializacji ryzyka przegrania sprawy s¹dowej zwi¹zanej z powództwem zarówno w zakresie roszczeñ odszkodowawczych, jak i kar umownych jest ni¿sze od szans wygranej, w zwi¹zku z czym nie tworzy rezerwy na koszty zwi¹zane ze spraw¹.
	W 2018 roku do spó³ki zale¿nej TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. wp³ynê³y zawiadomienia w sprawach z wniosków dwóch spó³ek z grupy Polenergia przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. o zawezwanie do próby ugodowej co do ³¹cznej kwoty 78 855 tysiêcy z³otych, tytu³em odszkodowania za rzekom¹ szkodê wyrz¹dzon¹ spó³kom z grupy Polenergia, w skutek bezpodstawnego zerwania

d³ugoterminowej umowy zawartej pomiêdzy tymi spó³kami a Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. Spó³ki wskaza³y we wnioskach, ¿e Spó³ka, Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. oraz likwidatorzy spó³ki Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. wyrz¹dzili i nadal wyrz¹dzaj¹ szkodê spó³kom z grupy Polenergia, a TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. z tej szkody œwiadomie skorzysta³a i – wed³ug spó³ek z grupy Polenergia – ponosi za ni¹ odpowiedzialnoœæ. TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. uzna³a ¿¹dania spó³ek z grupy Polenergia jako bezzasadne, w zwi¹zku z czym nie dosz³o do zawarcia ugód.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Tytu³	Opis
Roszczenie wobec PGE EJ 1 Sp. z o.o.	W dniu 13 marca 2015 roku konsorcjum w sk³adzie WorleyParsons Nuclear Services JSC, WorleyParsons International Inc, WorleyParsons Group Inc (dalej: "konsorcjum WorleyParsons"), bêd¹ce wykonawc¹ badañ w ramach procesu inwestycyjnego zwi¹zanego z budow¹ elektrowni j¹drowej przez PGE EJ 1 Sp. z o.o. (dalej: "umowa"), zg³osi³o w zwi¹zku z umow¹ – w wezwaniu do zap³aty wzglêdem PGE EJ 1 Sp. z o.o. – roszczenia na ³¹czn¹ kwotê 92 315 tysiêcy z³otych. W nastêpstwie tego, w dniu 15 kwietnia 2015 roku Spó³ka (jako wspólnik posiadaj¹cy 10% udzia³ów w kapitale zak³adowym PGE EJ 1 Sp. z o.o.) zawar³a porozumienie z PGE EJ 1 Sp. z o.o. oraz pozosta³ymi jej udzia³owcami (tj. PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., KGHM Polska MiedŸ S.A. oraz ENEA S.A.), które reguluje wzajemne relacje stron tego porozumienia zwi¹zane z tymi roszczeniami, w tym zasady zapewnienia ewentualnych dodatkowych œrodków dla PGE EJ 1 Sp. z o.o. przez jej udzia³owców.
	Spó³ka ocenia, ¿e wynikaj¹ce z tego porozumienia potencjalne dodatkowe zaanga¿owanie finansowe Spó³ki w PGE EJ 1 Sp. z o.o. nie bêdzie wy¿sze ni¿ procentowe zaanga¿owanie kapita³owe Spó³ki w PGE EJ1 Sp. z o.o.
	W listopadzie 2015 roku S¹d Okrêgowy w Warszawie dorêczy³ PGE EJ 1 Sp. z o.o. pozew konsorcjum WorleyParsons na kwotê oko³o 59 mln z³, rozszerzony nastêpnie w 2017 roku o kwotê 45 mln z³, tj. do kwoty oko³o 104 mln z³.
	PGE EJ 1 Sp. z o.o. nie uzna³o zg³oszonych w stosunku do niej roszczeñ, a ewentualne ich zas¹dzenie przez s¹d uwa¿a za ma³o prawdopodobne. Spó³ka nie tworzy rezerwy w zwi¹zku z powy¿szymi zdarzeniami.
	W zwi¹zku z po³¹czeniem Spó³ki z Górnoœl¹skim Zak³adem Elektroenergetycznym S.A. ("GZE") – TAURON Polska Energia S.A. zosta³a stron¹ sporu s¹dowego z Hut¹ £aziska S.A. ("Huta") przeciwko GZE i Skarbowi Pañstwa reprezentowanemu przez Prezesa URE. Aktualnie proces toczy siê przed S¹dem Okrêgowym w Warszawie.
Roszczenia od Huty £aziska S.A.	Prezes URE postanowieniem z dnia 12 paŸdziernika 2001 roku nakaza³ GZE wznowiæ dostawy energii elektrycznej do Huty (wstrzymane w dniu 11 paŸdziernika 2001 roku z powodu nieregulowania zobowi¹zañ p³atniczych przez Hutê) na warunkach umowy z dnia 30 lipca 2001 roku, w szczególnoœci po cenie 67 z³/MWh, do czasu ostatecznego rozstrzygniêcia sporu, a w dniu 14 listopada 2001 roku ostatecznie rozstrzygn¹³ spór, wydaj¹c decyzjê stwierdzaj¹c¹, i¿ wstrzymanie dostaw energii elektrycznej nie by³o nieuzasadnione. Huta odwo³a³a siê od tej decyzji. W dniu 25 lipca 2006 roku S¹d Apelacyjny w Warszawie wyda³ wyrok prawomocnie koñcz¹cy spór o zasadnoœæ wstrzymania przez GZE dostaw energii do Huty, oddalaj¹cy apelacjê Huty od wyroku S¹du Okrêgowego w Warszawie z dnia 19 paŸdziernika 2005 roku oddalaj¹cego odwo³anie Huty od przedmiotowej decyzji Prezesa URE. Od powo³anego wyroku S¹du Apelacyjnego w Warszawie Huta wnios³a skargê kasacyjn¹, która zosta³a przez S¹d Najwy¿szy oddalona wyrokiem z dnia 10 maja 2007 roku. W dniu 15 listopada 2001 roku (po wydaniu przez Prezesa URE wy¿ej wspomnianej decyzji z 14 listopada 2001 roku, i w zwi¹zku z pog³êbiaj¹cym siê zad³u¿eniem Huty wobec GZE z tytu³u dostaw energii elektrycznej) GZE ponownie wstrzyma³ dostawy. W zwi¹zku z tym wstrzymaniem Huta wywodzi wobec GZE roszczenie o zap³atê odszkodowania.
	Pozwem z dnia 12 marca 2007 roku Huta domaga siê od GZE i Skarbu Pañstwa – Prezesa URE (in solidum) zas¹dzenia kwoty 182 060 tysiêcy z³otych z odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zap³aty tytu³em odszkodowania za rzekome szkody wywo³ane niewykonaniem przez GZE postanowienia Prezesa URE z dnia 12 paŸdziernika 2001 roku.
	W sprawie tej zapad³y korzystne dla GZE wyroki s¹du pierwszej i drugiej instancji, jednak¿e wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 roku S¹d Najwy¿szy uchyli³ wyrok S¹du Apelacyjnego i przekaza³ sprawê temu¿ S¹dowi do ponownego rozpoznania. W dniu 5 czerwca 2012 roku S¹d Apelacyjny uchyli³ wyrok S¹du Okrêgowego i przekaza³ sprawê do ponownego rozpoznania S¹dowi Okrêgowemu. Pocz¹wszy od dnia 27 listopada 2012 roku sprawa jest przedmiotem postêpowania przed s¹dem pierwszej instancji.
	Na podstawie przeprowadzonej analizy prawnej roszczeñ Spó³ka uwa¿a, ¿e s¹ one bezzasadne, a ryzyko koniecznoœci ich zaspokojenia nik³e. W rezultacie Spó³ka nie utworzy³a rezerwy na koszty zwi¹zane z tymi roszczeniami.
Kwota	Roszczenie o zap³atê odszkodowania w wysokoœci 182 060 tysiêcy z³otych.
Sprawa z powództwa ENEA S.A.	Sprawa z powództwa ENEA S.A. ("ENEA") przeciwko TAURON Polska Energia S.A., zawis³a od 2016 roku przed S¹dem Okrêgowym w Katowicach, dotyczy zap³aty kwoty 17 086 tysiêcy z³otych z odsetkami ustawowymi od dnia 31 marca 2015 roku do dnia zap³aty. Podstaw¹ faktyczn¹ roszczenia ENEA s¹ zarzuty dotycz¹ce bezpodstawnego wzbogacenia Spó³ki w zwi¹zku z mo¿liwymi b³êdami w zakresie wyznaczenia zagregowanych danych pomiarowo-rozliczeniowych przez ENEA Operator Sp. z o.o. (jako Operatora Systemu Dystrybucyjnego, OSD), stanowi¹cych podstawê rozliczeñ ENEA i Spó³ki ze spó³k¹ Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z tytu³u niezbilansowania na Rynku Bilansuj¹cym w okresie od stycznia do grudnia 2012 roku. W toku postêpowania na wniosek ENEA nast¹pi³o dopozwanie (tj. wezwanie do wziêcia udzia³u w sprawie w charakterze pozwanych) siedmiu sprzedawców, dla których TAURON Polska Energia S.A. pe³ni³a funkcjê podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie handlowe na terenie obszaru dystrybucji ENEA Operator Sp. z o.o. w 2012 roku. Wœród dopozwanych podmiotów znalaz³y siê dwie spó³ki zale¿ne od TAURON Polska Energia S.A., tj.: TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. (wzglêdem której ENEA S.A. wnios³a o zas¹dzenie kwoty 4 934 tysi¹ce z³otych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorêczenia odpisu wniosku o dopozwanie do dnia zap³aty), oraz TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. (wzglêdem której ENEA S.A. wnios³a o zas¹dzenie kwoty 3 480 tysiêcy z³otych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorêczenia odpisu wniosku o dopozwanie do dnia zap³aty). ¯¹danie zap³aty kwot wskazanych w zdaniu poprzednim, jak równie¿ kwot dochodzonych od pozosta³ych piêciu sprzedawców, zosta³o zg³oszone przez stronê powodow¹ na wypadek oddalenia powództwa przeciwko TAURON Polska Energia S.A. Sprawa jest przedmiotem postêpowania przed s¹dem pierwszej instancji.
	Spó³ka nie utworzy³a rezerwy, poniewa¿ uwa¿a, ¿e ryzyko niekorzystnego rozstrzygniêcia sprawy dla Spó³ki wynosi poni¿ej 50%. Rezerwy w ciê¿ar kosztów utworzy³y spó³ki zale¿ne od TAURON Polska Energia S.A., w ³¹cznej kwocie 5 483 tysi¹ce z³otych w przypadku TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. oraz w ³¹cznej kwocie 3 900 tysiêcy z³otych w przypadku TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. Kwoty powy¿szych utworzonych przez spó³ki zale¿ne rezerw dotycz¹ nale¿noœci g³ównej, odsetek zaktualizowanych na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz kosztów prowadzonego postêpowania.
Kwota	Wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2018 roku roszczenie o zap³atê przez Spó³kê wynosi 17 086 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 31 marca 2015 roku do dnia zap³aty. Na wypadek oddalenia powództwa przeciwko Spó³ce roszczenie o zap³atê przez spó³ki Grupy wynosi ³¹cznie 8 414 tysiêcy z³otych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorêczenia odpisu wniosku ENEA S.A. o wezwanie danej spó³ki Grupy do wziêcia udzia³u w sprawie do dnia zap³aty. W zwi¹zku z przed³o¿eniem w trakcie postêpowania nowych danych pomiarowych przez ENEA Operator Sp. z o.o. mo¿na przypuszczaæ, ¿e kwoty roszczeñ dochodzonych przeciwko Spó³ce lub spó³kom Grupy mog¹ ulec zmianie.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Tytu³	Opis
Postêpowania administracyjne wszczête przez Prezesa Urzêdu Regulacji Energetyki ("URE")	W roku 2016 wobec spó³ki TAURON Dystrybucja S.A. zosta³o wszczête postêpowanie w sprawie wymierzenia kary pieniê¿nej, z uwagi na nieutrzymywanie w nale¿ytym stanie technicznym obiektów, instalacji i urz¹dzeñ oraz na naruszenie warunków okreœlonych w koncesji na dystrybucjê energii elektrycznej. Decyzj¹ z dnia 10 lipca 2017 roku na spó³kê zosta³a na³o¿ona kara w wysokoœci 350 tysiêcy z³otych. W lipcu 2017 roku spó³ka utworzy³a rezerwê w wysokoœci 351 tysiêcy z³otych oraz z³o¿y³a do SOKiK odwo³anie w sprawie. Obecnie spó³ka oczekuje na wyznaczenie terminu kolejnej rozprawy.
	W roku 2017 wobec spó³ki TAURON Ekoenergia Sp. z o.o. zosta³o wszczête postêpowanie w sprawie wymierzenia kary pieniê¿nej, w zwi¹zku z podejrzeniem prowadzenia dzia³alnoœci polegaj¹cej na wytwarzaniu energii elektrycznej w Elektrowni Wodnej D¹bie i Elektrowni Wodnej Przewóz bez wymaganych przepisami Ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne pozwoleñ wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód Wis³y do celów energetycznych. Spó³ka na bie¿¹co sk³ada³a Prezesowi URE stosowne wyjaœnienia w sprawie, a ostatnim pismem z dnia 29 czerwca 2018 roku spó³ka poinformowa³a Prezesa URE, i¿ Naczelny S¹d Administracyjny wyrokiem z dnia 17 maja 2018 roku oraz wyrokiem z dnia 27 czerwca 2018 roku uchyli³ niekorzystne dla spó³ki rozstrzygniêcia organów administracyjnych w sprawie pozwoleñ wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód Wis³y do celów energetycznych w Elektrowni Wodnej D¹bie i Elektrowni Wodnej Przewóz. Decyzj¹ z dnia 15 lutego 2019 roku na spó³kê na³o¿ona zosta³a kara w wysokoœci 2 tysiêcy z³otych. W dniu 4 marca 2019 roku spó³ka z³o¿y³a odwo³anie od decyzji do S¹du Okrêgowego w Warszawie. Spó³ka stoi na stanowisku, i¿ fakty bêd¹ce podstaw¹ wszczêcia postêpowania nie mog¹ stanowiæ podstawy do wymierzenia kary pieniê¿nej, w zwi¹zku z czym spó³ka nie utworzy³a rezerwy z tytu³u przedmiotowego postêpowania.
	Wobec spó³ek z segmentu Sprzeda¿ zosta³y wszczête nastêpuj¹ce postêpowania kontynuowane na dzieñ bilansowy: – W dniach 21 i 27 lutego 2018 roku wobec spó³ki zale¿nej TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. wszczêto postêpowania w zwi¹zku z ujawnieniem nieprawid³owoœci polegaj¹cych na uniemo¿liwieniu wyboru odbiorcom koñcowym danej oferty lub grupy taryfowej. Spó³ka z³o¿y³a stosowne wyjaœnienia w sprawach. – W dniu 25 czerwca 2018 roku wobec spó³ki TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. zosta³o wszczête postêpowanie dotycz¹ce zasadnoœci wstrzymania dostaw energii elektrycznej do odbiorcy koñcowego. Po dniu bilansowym, w dniu 7 stycznia 2019 roku spó³ka otrzyma³a
	zawiadomienie o zakoñczeniu postêpowania. – W dniu 18 lipca 2018 roku wobec spó³ki TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. zosta³o wszczête postêpowanie w sprawie dostosowania warunków udzielonej koncesji na obrót energi¹ elektryczn¹ do aktualnie obowi¹zuj¹cych przepisów prawa. W dniu 30 listopada 2018 roku spó³ka otrzyma³a decyzjê Prezesa URE w sprawie zmiany koncesji. Spó³ka z³o¿y³a odwo³anie od decyzji do SOKiK. – W dniu 19 paŸdziernika 2018 roku zosta³o wszczête postêpowanie przeciwko TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. dotycz¹ce wstrzymania dostaw energii elektrycznej do odbiorcy koñcowego. Spó³ka na bie¿¹co sk³ada wyjaœnienia w sprawie.
	Spó³ki nie tworz¹ rezerw na potencjalne kary zwi¹zane z powy¿szymi postêpowaniami, poniewa¿ w ocenie Zarz¹du spó³ek ryzyko niekorzystnego rozstrzygniêcia spraw i na³o¿enia kary jest niskie.
	Wobec spó³ek z segmentu Sprzeda¿ Prezes UOKiK wszcz¹³ nastêpuj¹ce postêpowania kontynuowane na dzieñ bilansowy:
Postêpowania administracyjne i wyjaœniaj¹ce wszczête przez Prezesa Urzêdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ("UOKiK")	– Postêpowanie wszczête w dniu 17 wrzeœnia 2013 roku w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania przez TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj¹cej na podawaniu w cennikach i materia³ach informacyjnych cen energii elektrycznej bez uwzglêdnienia wartoœci podatku od towarów i us³ug, co stanowi naruszenie Ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdzia³aniu nieuczciwym praktykom rynkowym i w zwi¹zku z tym stanowi naruszenie Ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) ("Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów"). Spó³ka zobowi¹za³a siê do zaniechania dzia³añ naruszaj¹cych przepisy Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz wnios³a o prowadzenie postêpowania w kierunku wydania decyzji zobowi¹zuj¹cej. W dniu 22 grudnia 2014 roku wp³ynê³o do spó³ki zawiadomienie UOKiK o zakoñczeniu postêpowania dowodowego. W dniu 14 grudnia 2015 roku Prezes UOKiK wezwa³ spó³kê do wskazania, czy praktyka zosta³a zaniechana, na co spó³ka odpowiedzia³a w lutym 2016 roku, informuj¹c UOKiK o zaniechaniu praktyki i wnios³a o odst¹pienie od nak³adania kary. Decyzj¹ z dnia 22 lutego 2018 roku Prezes UOKiK stwierdzi³ stosowanie przez spó³kê praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy klientów i jej zaniechanie z dniem 1 lutego 2016 roku. Prezes UOKiK nie na³o¿y³ na spó³kê kary pieniê¿nej, zaœ spó³ka zosta³a zobowi¹zana do opublikowania oœwiadczenia o treœci okreœlonej w decyzji. Spó³ka z³o¿y³a odwo³anie od decyzji do SOKiK. Decyzj¹ z dnia 2 lipca 2018 roku Prezes UOKiK zmieni³ w ramach autokontroli swoj¹ wczeœniejsz¹ decyzjê z dnia 22 lutego 2018 roku, a spó³ka zosta³a zobowi¹zana do publikacji stosownych oœwiadczeñ o treœci i w terminach wskazanych w decyzji. Zobowi¹zanie wynikaj¹ce z decyzji jest realizowane przez spó³kê.
	– Postêpowania wyjaœniaj¹ce wszczête w dniu 11 maja 2017 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. oraz w dniu 6 lipca 2018 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. dotycz¹ce mechanizmu automatycznego przed³u¿ania okresu rozliczeñ op³at za sprzeda¿ energii elektrycznej wed³ug Cennika w sytuacji braku aktywnego dzia³ania ze strony konsumenta po przedstawieniu mu nowej oferty (oferty odnowieniowe). Spó³ki na bie¿¹co sk³adaj¹ wyjaœnienia w sprawach. – Postêpowanie wyjaœniaj¹ce wszczête w dniu 13 lipca 2017 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. dotycz¹ce naruszenia zapisów art. 6b ust. 3 ustawy Prawo energetyczne w zakresie wyznaczania dodatkowych terminów na uregulowanie zaleg³ych nale¿noœci w wezwaniach do zap³aty. Spó³ka podjê³a dzia³ania naprawcze polegaj¹ce na zmianie komunikatu wysy³anego do
	konsumentów oraz na bie¿¹co sk³ada dokumenty i wyjaœnienia w sprawie. – Postêpowanie wszczête w dniu 13 paŸdziernika 2017 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania przez spó³kê praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj¹cej na utrudnianiu zmiany sprzedawcy energii elektrycznej. Spó³ka na bie¿¹co sk³ada wyjaœnienia w sprawie.
	– Postêpowanie wszczête w dniu 8 listopada 2017 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania przez spó³kê praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj¹cej na b³êdnym sugerowaniu konsumentom mo¿liwoœci bezkosztowego rozwi¹zania umowy z innym sprzedawc¹. Spó³ka na bie¿¹co sk³ada wyjaœnienia w sprawie.
	– Postêpowanie wyjaœniaj¹ce wszczête w dniu 27 kwietnia 2018 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. w zwi¹zku z podejrzeniem naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez rozsy³anie do klientów pisma z informacj¹ w sprawie aktualizacji danych osobowych. Spó³ka udzieli³a wymaganych w sprawie wyjaœnieñ.
	– Postêpowanie wyjaœniaj¹ce wszczête w dniu 31 grudnia 2018 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. w zwi¹zku z podejrzeniem naruszania zbiorowych interesów konsumentów, poprzez stosowanie praktyk zwi¹zanych z zawieraniem umów sprzeda¿y energii elektrycznej przez telefon. Spó³ka z³o¿y³a stosowne wyjaœnienia w sprawie.
	Spó³ki nie tworz¹ rezerw na potencjalne kary zwi¹zane z powy¿szymi postêpowaniami, poniewa¿ w ocenie Zarz¹du spó³ek ryzyko niekorzystnego rozstrzygniêcia spraw i na³o¿enia kary jest niskie.
Podatek od nieruchomoœci	W zakresie opodatkowania urz¹dzeñ s³u¿¹cych do wytwarzania i przesy³u energii elektrycznej w roku zakoñczonym dnia 2018 rozstrzygniêta zosta³a przez Naczelny S¹d Administracyjny kwestia podstawy opodatkowania elektrowni wiatrowych za rok 2017. Naczelny S¹d Administracyjny oddali³ skargê kasacyjn¹ w sprawie zasad opodatkowania elektrowni wiatrowych za rok 2017. Spó³ka z segmentu Wytwarzanie na pocz¹tku roku 2018 skorygowa³a deklaracje podatkowe za rok 2017 i dokona³a wp³aty podatku od nieruchomoœci wraz z odsetkami, za wyj¹tkiem gminy w której nie by³o mo¿liwoœci dokonania korekty ze wzglêdu na tocz¹ce siê od 2017 roku postêpowanie administracyjne. Zobowi¹zanie warunkowe na dzieñ bilansowy w tym zakresie zwi¹zane jest z ww. tocz¹cym siê przed s¹dem administracyjnym postêpowaniem.
Kwota	W zwi¹zku z trwaj¹cym postêpowaniem spó³ka z segmentu Wytwarzanie utworzy³a w roku 2017 rozliczenia miêdzyokresowe bierne, wynikaj¹ce z ró¿nicy pomiêdzy kwot¹ zap³aconego podatku od nieruchomoœci a szacowan¹ wielkoœci¹ podatku któr¹ spó³ka mo¿e byæ zobowi¹zana do uiszczenia, wynosz¹ce na dzieñ bilansowy 2 314 tysiêcy z³otych.
	Na ryzyko gospodarcze zwi¹zane z podatkiem od nieruchomoœci spó³ka z segmentu Dystrybucja utworzy³a rezerwê wynosz¹c¹ na dzieñ bilansowy 39 356 tysiêcy z³otych (nota 36.3).

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE

(w tysi¹cach z³otych)

Tytu³	Opis
Bezumowne korzystanie z nieruchomoœci	Spó³ki nale¿¹ce do Grupy nie posiadaj¹ tytu³ów prawnych do wszystkich gruntów, na których usytuowane s¹ sieci dystrybucyjne, instalacje ciep³ownicze oraz zwi¹zane z nimi urz¹dzenia. W przysz³oœci Grupa mo¿e byæ zobowi¹zana do ponoszenia kosztów z tytu³u bezumownego korzystania z nieruchomoœci, jednak nale¿y zaznaczyæ, i¿ ryzyko utraty maj¹tku jest znikome. Grupa tworzy rezerwê na wszystkie zg³oszone spory s¹dowe w tym zakresie. Nie jest tworzona rezerwa na potencjalne nie zg³oszone roszczenia w³aœcicieli gruntów o nieuregulowanym statusie ze wzglêdu na brak szczegó³owej ewidencji nieuregulowanych gruntów i w konsekwencji brak mo¿liwoœci wiarygodnego oszacowania kwoty potencjalnych roszczeñ. Bior¹c jednak pod uwagê dotychczasow¹ historiê zg³oszonych roszczeñ i koszty ponoszone z tego tytu³u w latach ubieg³ych ryzyko zwi¹zane z koniecznoœci¹ poniesienia istotnych kosztów z tego tytu³u mo¿na uznaæ za niewielkie.
Kwota	Na zg³oszone spory s¹dowe na dzieñ bilansowy zosta³a utworzona rezerwa w wysokoœci 92 110 tysiêcy z³otych (nota 36.1).
Roszczenie dotycz¹ce zwrotu wydatków na zabezpieczenie obiektu przed wp³ywami eksploatacji górniczej	W grudniu 2017 roku spó³ka zale¿na TAURON Wydobycie S.A. otrzyma³a od spó³ki Galeria Galena Sp. z o.o. z siedzib¹ w Gliwicach pozew o zap³atê kwoty 22 785 tysiêcy z³otych tytu³em zwrotu wydatków na zabezpieczenie obiektu po³o¿onego w Jaworznie przed wp³ywami eksploatacji górniczej. Dodatkowo, w dniu 5 kwietnia 2018 roku spó³ka otrzyma³a pozew o zap³atê wniesiony przez spó³kê Galeria Galena Sp. z o.o. przeciwko nastêpcom prawnym Kompanii Wêglowej S.A. wraz z wnioskiem o po³¹czenie przedmiotowej sprawy do wspólnego rozpoznania ze spraw¹ prowadzon¹ przeciwko TAURON Wydobycie S.A. Obecnie sprawa zosta³a po³¹czona do wspólnego rozpoznania przeciwko pozwanym przez spó³kê Galeria Galena Sp. z o.o., tj. przeciwko Skarbowi Pañstwa – Dyrektorowi Okrêgowego Urzêdu Górniczego w Katowicach oraz nastêpcom prawnym Kompanii Wêglowej S.A. w Katowicach. Strony na bie¿¹co sk³adaj¹ stosowne wyjaœnienia oraz pisma procesowe. Sprawa toczy siê w pierwszej instancji przed S¹dem Okrêgowym w Katowicach. Z uwagi na rozszerzenie powództwa o dodatkowych pozwanych w osobach nastêpców prawnych by³ej Kompanii Wêglowej S.A., a tak¿e na w¹tpliwoœci natury faktycznej i prawnej uniemo¿liwiaj¹ce jednoznaczne przes¹dzenie kierunku rozpoznania sprawy przez S¹d Okrêgowy w Katowicach, jak równie¿ wysokoœci zas¹dzonego roszczenia, spó³ka nie tworzy rezerwy na powy¿sze zdarzenie.
Ujêcie zaanga¿owania Funduszy w spó³kê zale¿n¹ Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.	W umowie inwestycyjnej podpisanej przez Spó³kê z Funduszami Inwestycji Zamkniêtych zarz¹dzanych przez Polski Fundusz Rozwoju, o której szerzej mowa w nocie 53 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, przewidziano szereg sytuacji, których wyst¹pienie stanowi istotne naruszenie umowy. Ewentualne istotne naruszenie umowy ze strony Grupy mo¿e prowadziæ do potencjalnej koniecznoœci ujêcia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zaanga¿owania kapita³owego Funduszy Inwestycji Zamkniêtych w spó³kê zale¿n¹ Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. jako zobowi¹zania Grupy, a nie jako kapita³u przypadaj¹cego udzia³owcom niekontroluj¹cym. Na dzieñ bilansowy wykazana w ramach kapita³u przypadaj¹cego udzia³owcom niekontroluj¹cym kwota podlegaj¹ca ww. warunkom wynosi 100 000 tysiêcy z³otych.

48. Zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ

Wœród ustanowionych i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2018 roku zabezpieczeñ sp³aty zobowi¹zañ w Grupie, najistotniejsze pozycje, przedstawione w poni¿szej tabeli, stanowi¹ zabezpieczenia umów zawartych przez jednostkê dominuj¹c¹.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Umowa	Rodzaj zabezpieczenia	WartoϾ zabezpieczenia
Program Emisji Obligacji D³ugoterminowych w Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia 31 lipca 2013 roku	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do maksymalnej kwoty 2 550 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 20 grudnia 2032 roku
Program Emisji Obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do maksymalnej kwoty 7 524 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 31 grudnia 2023 roku
Program Emisji Obligacji Podporz¹dkowanych w Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia 6 wrzeœnia 2017 roku	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 600 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 30 czerwca 2034 roku
Umowa z dnia 4 kwietnia 2018 roku o limit gwarancyjny zawarta z MUFG Bank, Ltd.	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 621 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 31 lipca 2019 roku
Umowa ramowa zawarta z CaixaBank S.A. na gwarancje bankowe	pe³nomocnictwo do rachunku bankowego w CaixaBank S.A.	do kwoty 100 000 tysiêcy z³otych
(z limitu na gwarancje zabezpieczaj¹ce transakcje mo¿e korzystaæ Spó³ka oraz spó³ki z Grupy TAURON)	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 120 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 11 lipca 2021 roku
Umowa zawarta z Santander Bank Polska S.A. na gwarancje bankowe dla Izby Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A.	pe³nomocnictwo do rachunku bankowego w Santander Bank Polska S.A.	do kwoty 150 000 tysiêcy z³otych
Umowa kredytu w rachunku bie¿¹cym oraz limit intraday (umowa rachunku	pe³nomocnictwa do rachunku bankowego w banku PKO Bank Polski S.A.	do ³¹cznej kwoty 800 000 tysiêcy z³otych
bankowego) w banku PKO Bank Polski S.A. (kredyt do kwoty 300 000 tysiêcy z³otych	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 600 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 17 grudnia 2021 roku
oraz limit intraday do kwoty 500 000 tysiêcy z³otych)	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 360 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 29 grudnia 2021 roku
	pe³nomocnictwo do rachunku bankowego w Banku Gospodarstwa Krajowego	do kwoty 193 500 tysiêcy z³otych (45 000 tysiêcy euro)
Umowa kredytu w rachunku bie¿¹cym w Banku Gospodarstwa Krajowego (w EUR, do kwoty 45 000 tysiêcy euro)	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 103 200 tysiêcy z³otych (24 000 tysi¹ce euro), obowi¹zuj¹ce do dnia 31 grudnia 2020 roku
	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 215 000 tysiêcy z³otych (50 000 tysiêcy euro), obowi¹zuj¹ce do dnia 31 grudnia 2020 roku
Umowa kredytu w rachunku bie¿¹cym w mBanku (w USD, do kwoty 2 000 tysiêcy dolarów)	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 11 279 tysiêcy z³otych (3 000 tysiêcy dolarów), obowi¹zuj¹ce do dnia 31 marca 2019 roku
Umowa kredytu w rachunku bie¿¹cym w mBanku (w USD, do kwoty 500 tysiêcy dolarów)	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 2 820 tysiêcy z³otych (750 tysiêcy dolarów), obowi¹zuj¹ce do dnia 29 marca 2020 roku

W dniu 31 grudnia 2018 roku wygas³o oœwiadczenie o podaniu siê egzekucji do kwoty 6 900 000 tysiêcy z³otych, które Spó³ka podpisa³a w zwi¹zku z Programem Emisji Obligacji z dnia 16 grudnia 2010 roku wraz z póŸniejszymi aneksami.

Po dniu bilansowym, w dniu 9 stycznia 2019 roku, Spó³ka podpisa³a oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji do kwoty 1 500 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 31 grudnia 2036 roku, stanowi¹ce zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ Spó³ki w zwi¹zku z umow¹ kredytu z dnia 19 grudnia 2018 roku zawart¹ z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, o czym szerzej w nocie 32.1 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Wartoœæ bilansowa aktywów stanowi¹cych zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ Grupy

Wartoœæ bilansow¹ sk³adników maj¹tku stanowi¹cych zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ na poszczególne dni bilansowe przedstawia poni¿sza tabela.

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Inne nale¿noœci finansowe	163 495	11 140
Nieruchomoœci	38 809	68 250
Œrodki pieniê¿ne	45	9
Razem	202 349	79 399

G³ówn¹ pozycjê stanowi¹ zabezpieczenia transakcji terminowych – pochodnych instrumentów finansowych zawieranych przez Spó³kê na zagranicznych rynkach gie³dowych. Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku oraz na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zabezpieczenia z tego tytu³u wynosi³y odpowiednio 163 495 tysiêcy z³otych oraz 11 140 tysiêcy z³otych.

Pozosta³e zabezpieczenia sp³aty zobowi¹zañ w Grupie •

Pozosta³e istotne zabezpieczenia sp³aty zobowi¹zañ w Grupie TAURON na dzieñ 31 grudnia 2018 roku:

Zastawy rejestrowe i zastaw finansowy na udzia³ach TAMEH HOLDING Sp. z o.o.

W dniu 15 maja 2015 roku jednostka dominuj¹ca ustanowi³a na 3 293 403 udzia³ach w kapitale zak³adowym spó³ki TAMEH HOLDING Sp. z o.o., o wartoœci nominalnej 100 z³otych i ³¹cznej wartoœci nominalnej 329 340 tysiêcy z³otych, stanowi¹cych oko³o 50% udzia³ów w kapitale zak³adowym, zastaw finansowy i zastawy rejestrowe na rzecz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG.

Spó³ka ustanowi³a na rzecz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG zastaw rejestrowy o najwy¿szym pierwszeñstwie zaspokojenia na udzia³ach do najwy¿szej sumy zabezpieczenia w wysokoœci 3 950 000 tysiêcy koron czeskich oraz zastaw rejestrowy o najwy¿szym pierwszeñstwie zaspokojenia na udzia³ach do najwy¿szej sumy zabezpieczenia w wysokoœci 840 000 tysiêcy z³otych. Spó³ka zobowi¹za³a siê równie¿, ¿e po nabyciu lub objêciu nowych udzia³ów, ustanowi zastaw finansowy i zastawy rejestrowe na nowych udzia³ach. Ponadto, dokonano cesji praw do dywidendy i innych p³atnoœci. W dniu 15 wrzeœnia 2016 roku zawarto aneks nr 1 do wskazanej powy¿ej umowy, na podstawie którego zmieniono najwy¿sz¹ sumê zabezpieczenia z kwoty 840 000 tysiêcy z³otych na kwotê 1 370 000 tysiêcy z³otych.

Umowa o ustanowienie zastawów rejestrowych i zastawu finansowego zosta³a zawarta w celu zabezpieczenia transakcji obejmuj¹cej umowê kredytów terminowych i obrotowych, która zosta³a zawarta pomiêdzy TAMEH Czech s.r.o. oraz TAMEH POLSKA Sp. z o.o. jako pierwotnymi kredytobiorcami, TAMEH HOLDING Sp. z o.o. jako spó³k¹ dominuj¹c¹ i gwarantem oraz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG jako agentem oraz agentem zabezpieczenia. Zastawy rejestrowe obowi¹zuj¹ przez okres zabezpieczenia, tzn. do ca³kowitej sp³aty zabezpieczonych wierzytelnoœci lub do momentu zwolnienia przez zastawnika. Zastaw finansowy obowi¹zuje przez okres zabezpieczenia lub do momentu zwolnienia przez zastawnika, nie póŸniej jednak ni¿ w dniu 31 grudnia 2028 roku.

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wartoœæ bilansowa inwestycji we wspólne przedsiêwziêcie ujmowanej wed³ug metody praw w³asnoœci w grupie kapita³owej TAMEH HOLDING Sp. z o.o. wynosi³a 543 913 tysiêcy z³otych. •

Weksle in blanco

Umowa/transakcja zabezpieczona wekslem in blanco	Wystawca weksla in blanco	Stan na 31 grudnia 2018
Umowy po¿yczek udzielonych spó³kom zale¿nym TAURON Wytwarzanie S.A. i TAURON Ciep³o Sp. z o.o. przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Celem zabezpieczenia tych po¿yczek spó³ki z³o¿y³y równie¿ oœwiadczenia o poddaniu siê egzekucji.	TAURON Polska Energia S.A.	70 000*
Zabezpieczenia nale¿ytego wykonania kontraktów oraz zawartych umów przez spó³kê, w tym na dofinansowania prowadzonych projektów.	TAURON Dystrybucja S.A.	245 957
Zabezpieczenie nale¿ytego wykonania zobowi¹zañ wynikaj¹cych z umów o dofinansowanie zawartych z Narodowym Funduszem Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie i zwrotu œrodków oraz zabezpieczenie nale¿ytego wykonania zobowi¹zañ wynikaj¹cych z umów o dofinansowane zawartych z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.	TAURON Ciep³o Sp. z o.o.	228 606
Zabezpieczenia nale¿ytego wykonania zobowi¹zañ wobec Centrum Projektów Polska Cyfrowa w Warszawie wynikaj¹cych z umów o dofinansowanie projektów.	TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o.	187 841
Umowa z PSE S.A. o œwiadczenie us³ug przesy³ania energii elektrycznej, umowa z Narodowym Funduszem Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie o czêœciowe umorzenie po¿yczki oraz umowa z Narodowym Centrum Badañ i Rozwoju w Warszawie o dofinansowanie projektu. •	TAURON Wytwarzanie S.A.	49 570

* Na dzieñ bilansowy kwota pozosta³a do sp³aty z tytu³u po¿yczek, których zabezpieczeniem s¹ przedmiotowe weksle, wynosi 17 000 tysiêcy z³otych. –

• Gwarancja korporacyjna i gwarancje bankowe
• Spó³ka w roku 2014 udzieli³a gwarancji korporacyjnej celem zabezpieczenia obligacji wyemitowanych przez TAURON Sweden Energy AB (publ). Gwarancja obowi¹zuje do dnia 3 grudnia 2029 roku, tj. dnia wykupu obligacji i opiewa na kwotê 168 000 tysiêcy euro, a beneficjentem gwarancji s¹ obligatariusze, którzy nabyli obligacje TAURON Sweden Energy AB (publ). –
• W dniu 11 kwietnia 2018 roku, na zlecenie Spó³ki, zosta³a wystawiona gwarancja bankowa w kwocie 444 000 tysiêcy z³otych na rzecz Banku Gospodarstwa Krajowego. Gwarancja stanowi zabezpieczenie wierzytelnoœci banku wynikaj¹cych z umowy po¿yczki zawartej w dniu 8 marca 2018 roku pomiêdzy po¿yczkobiorc¹ Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A., a Bankiem Gospodarstwa Krajowego oraz Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A., o czym szerzej w nocie 22 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Gwarancja zosta³a wystawiona przez MUFG Bank, Ltd., z terminem wa¿noœci do dnia 11 kwietnia 2019 roku. Zabezpieczeniem wierzytelnoœci MUFG Bank, Ltd. wobec Spó³ki na podstawie umowy o limit gwarancyjny z dnia 4 kwietnia 2018 roku jest oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji do kwoty 621 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania do dnia

31 lipca 2019 roku. W zwi¹zku z wystawion¹ gwarancj¹ Grupa ujê³a zobowi¹zanie, w kwocie oczekiwanych strat kredytowych wyceniane dla okresu obowi¹zywania niniejszej gwarancji finansowej, którego wartoœæ na dzieñ 31 grudnia 2018 roku wynios³a 11 994 tysi¹ce z³otych. Stopieñ ratingu stosowanego w Grupie dla Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. znajduje siê w przedziale od BB- do B.

Po dniu bilansowym, w dniu 7 lutego 2019 roku, na zlecenie Spó³ki, zosta³ wystawiony aneks do powy¿szej gwarancji bankowej, na mocy którego od dnia 12 kwietnia 2019 roku kwota gwarancji zosta³a podwy¿szona do kwoty 517 500 tysiêcy z³otych, a okres obowi¹zywania zosta³ przed³u¿ony do dnia 11 kwietnia 2020 roku. Aneks do gwarancji bankowej zosta³ wystawiony na podstawie umowy o limit gwarancyjny z dnia 5 lutego 2019 roku z MUFG Bank, Ltd, a zabezpieczeniem wierzytelnoœci MUFG Bank, Ltd. wobec Spó³ki jest oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji podpisane w dniu 6 lutego 2019 roku, do kwoty 621 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania do dnia 31 lipca 2020 roku.

W ramach umowy na gwarancje bankowe zawartej z CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce na zlecenie Spó³ki bank wystawi³ gwarancje bankowe na zabezpieczenie zobowi¹zañ i transakcji spó³ek zale¿nych od TAURON Polska Energia S.A. na ³¹czn¹ kwotê 14 091 tysiêcy z³otych. Od dnia 1 stycznia 2019 roku obowi¹zuj¹ dodatkowe gwarancje, wystawione na zlecenie Spó³ki na rzecz spó³ki zale¿nej z segmentu Wydobycie w kwocie 105 tysiêcy z³otych oraz segmentu Pozosta³e w ³¹cznej kwocie 413 tysiêcy z³otych, z terminem obowi¹zywania odpowiednio do dnia 31 grudnia 2019 roku i 30 marca 2020 roku.

W ramach umowy na gwarancje bankowe CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce wystawi³ równie¿ gwarancjê bankow¹ na zabezpieczenie realizowanych przez Spó³kê transakcji dla Operatora Gazoci¹gów Przesy³owych GAZ-SYSTEM S.A. do kwoty 6 100 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹c¹ do dnia 30 listopada 2019 roku.

• Po dniu bilansowym, w dniu 27 marca 2019 roku, w ramach umowy na gwarancje bankowe zawartej z Santander Bank Polska S.A. (Spó³ka Akcyjna), na zlecenie Spó³ki bank wystawi³ gwarancjê bankow¹ na zabezpieczenie zobowi¹zañ Spó³ki wobec Izby Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A. na kwotê 20 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania do dnia 31 maja 2019 roku. –
• Na zlecenie spó³ki zale¿nej TAURON Czech Energy s.r.o. banki PKO BP S.A. Czech Branch oraz UniCredit Bank Czech Republic and Slovakia, a.s. wystawi³y gwarancje p³atnoœci, na ³¹czn¹ kwotê 95 000 tysiêcy koron czeskich i 1 200 tysiêcy euro, na zabezpieczenie umów zawartych z operatorami rynku oraz umów na dostawê energii elektrycznej i gazu ziemnego, z terminami obowi¹zywania gwarancji w okresie od dnia 21 marca 2019 roku do dnia 31 stycznia 2021 roku.

W celu zabezpieczenia œrodków na pokrycie przysz³ych kosztów likwidacji wchodz¹ce w sk³ad Grupy spó³ki zale¿ne TAURON Wydobycie S.A. oraz Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o. tworz¹ Fundusz Likwidacji Zak³adów Górniczych.

49. Informacja o podmiotach powi¹zanych

–

–

49.1. Transakcje ze wspólnymi przedsiêwziêciami

Grupa posiada wspólne przedsiêwziêcia: Elektrociep³owniê Stalowa Wola S.A. oraz grupê kapita³ow¹ TAMEH HOLDING Sp. z o.o., które zosta³y szerzej opisane w nocie 21 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

£¹czna wartoœæ transakcji ze spó³kami bêd¹cymi pod wspóln¹ kontrol¹ zosta³a przedstawiona w tabeli poni¿ej.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Przychody	52 455	52 306
Koszty	(37 053)	(36 655)

G³ówn¹ pozycjê rozrachunków ze spó³kami bêd¹cymi pod wspóln¹ kontrol¹ stanowi po¿yczka udzielona Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A., o czym szerzej w nocie 22 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Spó³ka udzieli³a równie¿ zabezpieczeñ wspólnym przedsiêwziêciom poprzez zastaw na udzia³ach TAMEH HOLDING Sp. z o.o. oraz wystawion¹ na zlecenie Spó³ki gwarancjê bankow¹ na zabezpieczenie zobowi¹zania Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. z tytu³u po¿yczki, o czym szerzej w nocie 48 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

49.2. Transakcje z udzia³em spó³ek Skarbu Pañstwa

G³ównym akcjonariuszem Grupy jest Skarb Pañstwa Rzeczypospolitej Polskiej, w zwi¹zku z tym spó³ki Skarbu Pañstwa s¹ traktowane jako podmioty powi¹zane.

£¹czna wartoœæ transakcji ze spó³kami Skarbu Pañstwa zosta³a przedstawiona w tabeli poni¿ej.

Przychody i koszty

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Przychody	2 079 293	1 803 577
Koszty	(3 440 786)	(3 007 059)

Nale¿noœci i zobowi¹zania

	Stan na 31 grudnia 2018	Stan na 31 grudnia 2017
Nale¿noœci	284 443	253 834
Zobowi¹zania	432 097	322 002

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku pozycja nale¿noœci w powy¿szej tabeli obejmuje zaliczki na zakup œrodków trwa³ych w wysokoœci 12 196 tysiêcy z³otych. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku pozycja nale¿noœci w powy¿szej tabeli obejmuje zaliczki na zakup œrodków trwa³ych w kwocie 9 757 tysiêcy z³otych.

Spoœród spó³ek Skarbu Pañstwa najwiêkszymi klientami Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku byli KGHM Polska MiedŸ S.A., PSE S.A., Polska Grupa Górnicza S.A. oraz Jastrzêbska Spó³ka Wêglowa S.A. £¹cznie sprzeda¿ do powy¿szych kontrahentów wynios³a 88% wielkoœci przychodów zrealizowanych w transakcjach ze spó³kami Skarbu Pañstwa. Najwiêksze transakcje zakupu Grupa dokona³a od PSE S.A., Polskiej Grupy Górniczej S.A. oraz Wêglokoks S.A. Zakupy od powy¿szych kontrahentów stanowi³y 91% wartoœci zakupów od spó³ek Skarbu Pañstwa w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku.

Spoœród spó³ek Skarbu Pañstwa najwiêkszymi klientami Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku byli KGHM Polska MiedŸ S.A., PSE S.A., Polska Grupa Górnicza S.A. oraz Jastrzêbska Spó³ka Wêglowa S.A. £¹cznie sprzeda¿ do powy¿szych kontrahentów wynios³a 85% wielkoœci przychodów zrealizowanych w transakcjach ze spó³kami Skarbu Pañstwa. Najwiêksze transakcje zakupu Grupa dokona³a od PSE S.A., oraz Polskiej Grupy Górniczej S.A. Zakupy od powy¿szych kontrahentów stanowi³y 89% wartoœci zakupów od spó³ek Skarbu Pañstwa w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku.

Grupa Kapita³owa dokonuje istotnych transakcji na rynkach energii za poœrednictwem Izby Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A. Z uwagi na fakt, i¿ jednostka ta zajmuje siê jedynie organizacj¹ obrotu gie³dowego, zdecydowano aby nie traktowaæ dokonywanych za jej poœrednictwem transakcji zakupu i sprzeda¿y jako transakcji z podmiotem powi¹zanym.

Transakcje ze spó³kami Skarbu Pañstwa dotycz¹ g³ównie dzia³alnoœci operacyjnej Grupy i dokonywane s¹ na warunkach rynkowych.

49.3. Wynagrodzenie kadry kierowniczej

Wysokoœæ wynagrodzeñ oraz innych œwiadczeñ cz³onków Zarz¹du, Rad Nadzorczych i pozosta³ych cz³onków g³ównej kadry kierowniczej jednostki dominuj¹cej oraz spó³ek zale¿nych, wyp³aconych i nale¿nych do wyp³aty w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2018 roku oraz w okresie porównywalnym przedstawia poni¿sza tabela.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2018 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018		Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
	Jednostka dominuj¹ca	Jednostki zale¿ne	Jednostka dominuj¹ca	Jednostki zale¿ne
Zarz¹d jednostki	5 661	13 974	6 957	20 556
Krótkoterminowe œwiadczenia (wraz z narzutami)	4 931	13 275	4 545	16 822
Œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy	695	357	2 104	3 082
Inne	35	342	308	652
Rada nadzorcza jednostki	833	865	739	684
Krótkoterminowe œwiadczenia pracownicze (p³ace i narzuty)	833	752	739	672
Inne	–	113	–	12
Pozostali cz³onkowie g³ównej kadry kierowniczej	16 370	39 383	13 832	41 144
Krótkoterminowe œwiadczenia pracownicze (p³ace i narzuty)	14 330	35 505	12 151	39 267
Nagrody jubileuszowe	–	2 468	–	1 214
Œwiadczenia po okresie zatrudnienia	–	13	–	–
Œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy	898	856	776	340
Inne	1 142	541	905	323
Razem	22 864	54 222	21 528	62 384

Zgodnie z przyjêt¹ polityk¹ rachunkowoœci Grupa tworzy rezerwy na œwiadczenia przys³uguj¹ce z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy cz³onkom Zarz¹du i pozosta³ym cz³onkom g³ównej kadry kierowniczej, które mog¹ byæ wyp³acone lub nale¿ne do wyp³aty w kolejnych okresach sprawozdawczych. Powy¿sza tabela uwzglêdnia kwoty wyp³acone i nale¿ne do wyp³aty do dnia 31 grudnia 2018 roku.

50. Leasing operacyjny

Na dzieñ 31 grudnia 2018 roku ³¹czna kwota przysz³ych minimalnych op³at leasingowych z tytu³u umów nieodwo³ywalnego leasingu operacyjnego przedstawia siê nastêpuj¹co:

Przysz³e minimalne op³aty z tytu³u umów leasingu operacyjnego	Stan na 31 grudnia 2018
Prawa wieczystego u¿ytkowania gruntu	1 044 338
Umowy najmu i dzier¿awy pod stacje transformatorowe	180 767
Umowy najmu i dzier¿awy pod zabudowê wêz³ów ciep³owniczych	20 479
Pozosta³e umowy	191 327
Razem	1 436 911

51. Zarz¹dzanie kapita³em i finansami

Spó³ka prowadzi scentralizowan¹ politykê w zakresie zarz¹dzania finansami, dziêki czemu mo¿liwe jest efektywne zarz¹dzanie niniejszym obszarem w ramach ca³ej Grupy TAURON. G³ównymi narzêdziami umo¿liwiaj¹cymi skuteczne zarz¹dzanie s¹ odpowiednie regulacje wewn¹trzkorporacyjne, a tak¿e funkcjonuj¹ca w Grupie TAURON us³uga cash pool oraz program emisji obligacji wewn¹trzgrupowych. Dodatkowo system zarz¹dzania finansami jest wspomagany centraln¹ polityk¹ w zakresie zarz¹dzania ryzykiem finansowym w Grupie TAURON oraz centraln¹ polityk¹ ubezpieczeniow¹ Grupy TAURON. W tych obszarach Spó³ka pe³ni funkcjê zarz¹dzaj¹cego oraz decyduj¹cego o kierunkach podejmowanych dzia³añ, umo¿liwiaj¹c ustanawianie odpowiednich limitów ekspozycji na ryzyko.

Szczegó³owe informacje dotycz¹ce zarz¹dzania finansami opisano w punkcie 7.3. Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2018.

W 2018 roku Spó³ka i Grupa TAURON posiada³a pe³n¹ zdolnoœæ do regulowania swoich zobowi¹zañ w terminie ich p³atnoœci.

G³ównym celem zarz¹dzania kapita³em Grupy jest utrzymanie dobrego ratingu kredytowego i bezpiecznych wskaŸników kapita³owych, które wspiera³yby dzia³alnoœæ operacyjn¹ Grupy i zwiêksza³y wartoœæ dla jej akcjonariuszy.

Grupa monitoruje przede wszystkim wskaŸnik zad³u¿enia definiowany jako relacja zad³u¿enia finansowego netto do EBITDA.

Zad³u¿enie finansowe netto Grupy TAURON jest definiowane w poszczególnych umowach finansowania i zasadniczo oznacza zobowi¹zanie do zap³aty lub zwrotu pieniêdzy z tytu³u kredytów, po¿yczek i d³u¿nych papierów wartoœciowych oraz z tytu³u leasingu finansowego, z wy³¹czeniem zobowi¹zania z tytu³u obligacji podporz¹dkowanych wyemitowanych w grudniu 2016 roku o wartoœci nominalnej 190 000 tysiêcy euro oraz obligacji podporz¹dkowanych wyemitowanych w grudniu 2018 roku o wartoœci nominalnej 750 000 tysiêcy z³otych, pomniejszone o œrodki pieniê¿ne oraz inwestycje krótkoterminowe o okresie zapadalnoœci do 1 roku. Wyj¹tek stanowi¹ obligacje serii TPEA1119 wyemitowane w listopadzie 2014 roku w nominalnej wartoœci 1 750 000 tysiêcy z³otych, gdzie zgodnie z warunkami emisji przy kalkulacji zad³u¿enia finansowego nie koryguje siê o wartoœæ obligacji podporz¹dkowanych. EBITDA oznacza zysk lub stratê z dzia³alnoœci operacyjnej Grupy TAURON powiêkszony o amortyzacjê oraz odpisy na aktywa niefinansowe. Wartoœæ wskaŸnika jest monitorowana przez instytucje finansuj¹ce Grupê oraz agencje ratingowe i ma wp³yw na mo¿liwoœæ oraz koszt pozyskania finansowania, a tak¿e ocenê wiarygodnoœci kredytowej Spó³ki.

Na dzieñ bilansowy wartoœæ wskaŸnika zad³u¿enia kszta³towa³a siê na poziomie 2,5, co jest akceptowalne przez instytucje finansowe.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2018	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 (dane przekszta³cone)
Kredyty i po¿yczki	702 618	901 734
Obligacje*	6 247 721	7 808 300
Leasing finansowy	23	25
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia d³ugoterminowe	6 950 362	8 710 059
Kredyty i po¿yczki	183 667	289 654
Obligacje*	2 287 687	36 183
Leasing finansowy	2	23 948
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia krótkoterminowe	2 471 356	349 785
Razem zad³u¿enie	9 421 718	9 059 844
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	823 724	909 249
Inwestycje krótkoterminowe o terminie zapadalnoœci do 1 roku	26 105	103 437
Zad³u¿enie netto	8 571 889	8 047 158
EBITDA	3 374 926	3 617 641
Zysk (strata) z dzia³alnoœci operacyjnej	790 729	1 879 321
Amortyzacja	(1 721 783)	(1 693 468)
Odpisy aktualizuj¹ce	(862 414)	(44 852)
D³ug netto / EBITDA	2,5	2,2

* Zad³u¿enie nie wlicza zobowi¹zania z tytu³u obligacji podporz¹dkowanych.

Zmianê stanu zobowi¹zañ z tytu³u zad³u¿enia prezentuje poni¿sza tabela.

Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia
Stan na 1 stycznia 2017	8 979 529
Wp³ywy z tytu³u zaci¹gniêtego zad³u¿enia	2 703 643
otrzymane finansowanie	2 707 462
koszty transakcyjne	(3 819)
Naliczenie odsetek	313 382
odniesione do rachunku wyników	207 434
kapitalizacja na rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	105 948
P³atnoœci z tytu³u zad³u¿enia	(2 106 885)
sp³aty kapita³u	(1 816 388)
odsetki zap³acone	(184 549)
odsetki zap³acone aktywowane na zadania inwestycyjne	(105 948)
Zmiana stanu zad³u¿enia w rachunku bie¿¹cym oraz cash pool	83 471
Zmiana wyceny zad³u¿enia	(119 858)
Pozosta³e zmiany niepieniê¿ne	(486)
Stan na 31 grudnia 2017	9 852 796
obligacje podporz¹dkowane	(792 952)
Stan na 31 grudnia 2017 – zad³u¿enie w kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enia	9 059 844
Wp³yw zastosowania MSSF 9 Instrumenty finansowe	(33 055)
Wp³ywy z tytu³u zaci¹gniêtego zad³u¿enia	1 348 236
otrzymane finansowanie	1 350 293
koszty transakcyjne	(2 057)
Naliczenie odsetek	291 838
odniesione do rachunku wyników	163 099
kapitalizacja na rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	128 739
P³atnoœci z tytu³u zad³u¿enia	(481 304)
sp³aty kapita³u	(192 395)
odsetki zap³acone	(160 170)
odsetki zap³acone aktywowane na zadania inwestycyjne	(128 739)
Zmiana stanu zad³u¿enia w rachunku bie¿¹cym oraz cash pool	(96 683)
Zmiana wyceny zad³u¿enia	93 114
Pozosta³e zmiany niepieniê¿ne	(11 565)
Stan na 31 grudnia 2018	10 963 377
obligacje podporz¹dkowane	(1 541 659)
Stan na 31 grudnia 2018 – zad³u¿enie w kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enia	9 421 718

52. Wynagrodzenie bieg³ego rewidenta lub podmiotu uprawnionego

Informacja na temat wynagrodzenia bieg³ego rewidenta zosta³a zaprezentowana w Sprawozdaniu Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2018 w punkcie 6.

53. Pozosta³e istotne informacje

Podpisanie dokumentacji transakcyjnej zwi¹zanej z inwestycj¹ Funduszy Inwestycyjnych Zamkniêtych zarz¹dzanych przez Polski Fundusz Rozwoju S.A. w spó³kê zale¿n¹ Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.

W dniu 28 marca 2018 roku Spó³ka, spó³ka zale¿na Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. oraz Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapita³owy Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych i Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – D³u¿ny Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych ("Fundusze"), których czêœci¹ portfela inwestycyjnego zarz¹dza Polski Fundusz Rozwoju S.A., podpisa³y dokumentacjê transakcyjn¹ okreœlaj¹c¹ warunki inwestycji kapita³owej Funduszy w spó³kê Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.

Dokumentacja transakcyjna obejmuje umowê inwestycyjn¹ oraz umowê wspólników wraz z za³¹cznikami, w tym projektami wieloletniej umowy sprzeda¿y energii elektrycznej i wieloletniej umowy sprzeda¿y wêgla, które do dnia bilansowego zosta³y zawarte przez Spó³kê i spó³kê zale¿n¹ Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.

Umowa wspólników okreœla zasady ³adu korporacyjnego w spó³ce Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. Umowa ta przyznaje Funduszom m. in. osobiste uprawnienie do powo³ywania, zawieszania w czynnoœciach i odwo³ywania jednego cz³onka Zarz¹du oraz jednego cz³onka Rady Nadzorczej spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. Definiuje ona tak¿e katalog spraw, dla dokonania których przez spó³kê Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. wymagane bêdzie uzyskanie jednomyœlnej uchwa³y Zarz¹du, Rady Nadzorczej lub Zgromadzenia Wspólników tej spó³ki. Umowa wspólników wejdzie w ¿ycie w dniu przyst¹pienia Funduszy do spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.

Umowa inwestycyjna okreœla zasady i warunki inwestycji kapita³owej Funduszy w spó³kê Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. Inwestycja ta zak³ada przyst¹pienie przez Fundusze do spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. oraz uczestniczenie przez nie w kolejnych dokapitalizowaniach spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o., poprzez obejmowanie nowo tworzonych udzia³ów w zamian za wk³ady pieniê¿ne do ³¹cznej maksymalnej kwoty 880 000 tysiêcy z³otych, tj. po 440 000 tysiêcy z³otych przez ka¿dy z Funduszy. Udzia³ Funduszy w kapitale zak³adowym spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. wed³ug stanu na dzieñ oddania bloku energetycznego 910 MW w Jaworznie do eksploatacji powinien wynosiæ oko³o 14%, a udzia³ Spó³ki w ¿adnym przypadku nie spadnie poni¿ej 50% + 1 udzia³. Spó³ka bêdzie zobowi¹zana do zapewnienia dokapitalizowania spó³ki zale¿nej Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. w zakresie niezbêdnym do realizacji projektu budowy bloku energetycznego 910 MW w Jaworznie, po osi¹gniêciu przez Fundusze zaanga¿owania kapita³owego w wysokoœci ww. kwoty maksymalnej.

Umowa inwestycyjna uzale¿nia przyst¹pienie Funduszy do spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. od spe³nienia okreœlonych warunków zawieszaj¹cych. Warunki zawieszaj¹ce obejmowa³y: uzyskanie zgody Prezesa Urzêdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na dokonanie koncentracji, wydanie przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej decyzji zatwierdzaj¹cej warunki umowy sprzeda¿y energii elektrycznej jako uprzedniego porozumienia cenowego, zawarcie przez Spó³kê i spó³kê zale¿n¹ Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. oznaczonych umów, w tym umowy sprzeda¿y energii elektrycznej i umowy sprzeda¿y wêgla oraz dokonanie (albo zapewnienie dokonania) przez Spó³kê okreœlonych czynnoœci przez organy spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. Na dzieñ zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji w ocenie Spó³ki zosta³y spe³nione wszystkie warunki zawieszaj¹ce wymagane do przyst¹pienia Funduszy do spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.

W dniu 20 grudnia 2018 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. podjê³o uchwa³ê o podwy¿szeniu kapita³u zak³adowego spó³ki o kwotê 1 000 tysiêcy z³otych poprzez utworzenie 20 tysiêcy nowych udzia³ów o wartoœci nominalnej 50 z³otych ka¿dy. Nowoutworzone udzia³y w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki obj¹³ Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapita³owy Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych za ³¹czn¹ cenê emisyjn¹ 100 000 tysiêcy z³otych i pokry³ je w ca³oœci wk³adem pieniê¿nym, przy czym nadwy¿ka ceny emisyjnej udzia³ów ponad ich wartoœæ nominaln¹, w ³¹cznej wysokoœci 99 000 tysiêcy z³otych, zosta³a przelana na kapita³ zapasowy Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. Po dniu bilansowym, w dniu 15 stycznia 2019 roku podwy¿szenie kapita³u spó³ki zosta³o zarejestrowane. W wyniku tej transakcji udzia³ Spó³ki w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. zmniejszy siê z 100% do 97,89%.

Po dniu bilansowym, w dniu 25 lutego 2019 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spó³ki Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. podjê³o uchwa³ê o podwy¿szeniu kapita³u zak³adowego spó³ki o kwotê 2 569 tysiêcy z³otych poprzez utworzenie 51 385 nowych udzia³ów o wartoœci nominalnej 50 z³otych ka¿dy. Nowoutworzone udzia³y w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki obj¹³ Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapita³owy Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych z siedzib¹ w Warszawie za ³¹czn¹ cenê emisyjn¹ 256 925 tysiêcy z³otych, przy czym nadwy¿ka ceny emisyjnej udzia³ów ponad ich wartoœæ nominaln¹, w ³¹cznej wysokoœci 254 356 tysiêcy z³otych zostanie przelana na kapita³ zapasowy Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. W wyniku tej transakcji udzia³ Spó³ki w kapitale obni¿y siê do 92,86%.

Podpisanie umów inwestycyjnych dotycz¹cych utworzenia funduszy inwestycyjnych typu corporate venture capital

W dniu 13 czerwca 2018 roku Spó³ka podpisa³a dwie umowy inwestycyjne, które zak³adaj¹ utworzenie funduszy inwestycyjnych typu corporate venture capital. Umowy maj¹ charakter warunkowy, a ich wejœcie w ¿ycie uzale¿nione by³o od spe³nienia warunku zawieszaj¹cego w postaci otrzymania zgody Prezesa Urzêdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W dniu 8 sierpnia 2018 roku warunek zawieszaj¹cy zosta³ spe³niony.

Zgodnie z postanowieniami zawartych umów, Spó³ka bêdzie uczestnikiem dwóch funduszy tworzonych w ramach programów PFR Starter FIZ oraz PFR NCBR CVC. Dziêki utworzeniu funduszy mo¿liwe bêdzie zapewnienie przez Spó³kê wieloetapowego wsparcia dla innowacyjnych firm, m.in. poprzez zapewnienie mo¿liwoœci udzia³u w programach akceleracyjnych, inwestycje w przedsiêbiorstwa we wczesnej fazie rozwoju w ramach programu PFR Starter FIZ oraz zapewnienie kolejnych rund finansowania w ramach programu PFR NCBR CVC. Docelowa kapitalizacja funduszu utworzonego w ramach PFR Starter FIZ ma wynieœæ 50 000 tysiêcy z³otych, a funduszu utworzonego w ramach PFR NCBR CVC 160 000 tysiêcy z³otych. Udzia³ Spó³ki w funduszach nie przekroczy odpowiednio 25% i 49%.

W dniu 21 grudnia 2018 roku zosta³a zarejestrowana w KRS spó³ka EEC Magenta spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ ASI spó³ka komandytowo-akcyjna (Starter), zawi¹zana przez: Spó³kê (Inwestor Prywatny), PFR Starter Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty z siedzib¹ w Warszawie (Inwestor Publiczny), EEC Ventures spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ spó³ka komandytowa (Inwestor Zespo³u Zarz¹dzaj¹cego) oraz EEC Magenta Spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ (Komplementariusz). Spó³ka objê³a w EEC Magenta spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ ASI spó³ka komandytowo-akcyjna 12 450 akcji w zamian za wk³ad pieniê¿ny równy wartoœci nominalnej obejmowanych akcji, tj. za 12 tysiêcy z³otych. Po dniu bilansowym, w dniu 15 stycznia 2019 roku w ramach Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia EEC Magenta spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ ASI spó³ka komandytowo-akcyjna (Starter) podjête zosta³y uchwa³y w sprawie podwy¿szenia kapita³u zak³adowego spó³ki o ³¹czn¹ kwotê 36 tysiêcy z³otych. Spó³ka objê³a 8 902 akcji w zamian za wk³ad pieniê¿ny o wartoœci 890 tysiêcy z³otych. Udzia³ Spó³ki w kapitale zak³adowym oraz w g³osach na Walnym Zgromadzeniu wynosi 24,90%.

Po dniu bilansowym, w dniu 9 stycznia 2019 roku zosta³a zarejestrowana w KRS spó³ka EEC Magenta spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ 2 ASI spó³ka komandytowo-akcyjna (CVC), zawi¹zana przez: Spó³kê (Inwestor Korporacyjny), PFR NCBR CVC Fundusz Inwestycyjny Zamkniêty Aktywów Niepublicznych (Inwestor Publiczny); EEC Ventures spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ 2 spó³ka komandytowa (Inwestor Zespo³u Zarz¹dzaj¹cego) oraz EEC Magenta spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ (Komplementariusz). TAURON Polska Energia S.A. obj¹³ w spó³ce 24 015 akcji w zamian za wk³ad pieniê¿ny równy wartoœci nominalnej obejmowanych akcji, tj. za 24 tysi¹ce z³otych. Po dniu bilansowym, w dniu 25 stycznia 2019 roku w ramach Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia EEC Magenta spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ 2 ASI spó³ka komandytowo-akcyjna (CVC) podjêta zosta³a uchwa³a w sprawie podwy¿szenia kapita³u zak³adowego spó³ki o kwotê 99 tysiêcy z³otych. Spó³ka objê³a 47 751 akcji w zamian za wk³ad pieniê¿ny o wartoœci 4 775 tysiêcy z³otych. Udzia³ Spó³ki w kapitale zak³adowym oraz w g³osach na Walnym Zgromadzeniu spó³ki wynosi 48,03%.

Negocjacje dotycz¹ce nabycia farm wiatrowych

W dniu 2 paŸdziernika 2018 roku Spó³ka otrzyma³a zaproszenie do rozpoczêcia negocjacji w sprawie nabycia nale¿¹cych do grupy in.ventus farm wiatrowych zlokalizowanych w pó³nocnej Polsce. Celem negocjacji jest okreœlenie mo¿liwoœci, zasad, warunków i parametrów finansowych transakcji.

£¹czna moc zainstalowana farm wiatrowych, o których mowa powy¿ej wynosi oko³o 200 MW.

Transakcja mo¿e zostaæ przeprowadzona w drodze nabycia przez Spó³kê niemieckich oraz polskich spó³ek osobowych operuj¹cych farmami ("Spó³ki Projektowe"). W takim przypadku Spó³ka przejmie ogó³ praw i obowi¹zków dotychczasowych wspólników Spó³ek Projektowych przy jednoczesnym nabyciu wierzytelnoœci bankowej w stosunku do Spó³ek Projektowych. Spó³ka dopuszcza tak¿e przeprowadzenie transakcji poprzez nabycie przedsiêbiorstw polskich spó³ek projektowych.

Na dzieñ zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji Spó³ka kontynuuje przedmiotowe negocjacje.

Aukcje g³ówne rynku mocy na lata dostaw 2021–2023

W dniach 15 listopada, 5 grudnia oraz 21 grudnia 2018 roku odby³y siê trzy pierwsze aukcje g³ówne rynku mocy na lata dostaw 2021–2023. Aukcje zosta³y przeprowadzone przez PSE S.A. zgodnie z ustaw¹ z dnia 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy. Opublikowane przez Prezesa Urzêdu Regulacji Energetyki w Biuletynie Informacji Publicznej ceny zamkniêcia kolejnych aukcji wynios³y odpowiednio: 240,32 PLN/kW/rok (rok 2021), 198,00 PLN/kW/rok (rok 2022) oraz 202,99 PLN/kW/rok (rok 2023). Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON zawar³y umowy mocowe na nastêpuj¹ce wolumeny obowi¹zków mocowych: ––

• w ramach aukcji przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2018 roku 2 672,49 MW, –
• w ramach aukcji przeprowadzonej w dniu 5 grudnia 2018 roku 422,23 MW,
• w ramach aukcji przeprowadzonej w dniu 21 grudnia 2018 roku 393,23 MW.

Aukcje rynku mocy zosta³y opisane szerzej w nocie 2.6 Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2018.

54. Zdarzenia nastêpuj¹ce po dniu bilansowym

Zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ

W dniu 9 stycznia i 6 lutego 2019 roku Spó³ka podpisa³a oœwiadczenia o poddaniu siê egzekucji stanowi¹ce zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ Spó³ki odpowiednio do kwoty 1 500 000 tysiêcy z³otych oraz do kwoty 621 000 tysiêcy z³otych, o czym szerzej w nocie 48 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Gwarancja bankowa na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A.

W dniu 7 lutego 2019 roku, na zlecenie Spó³ki, wystawiony zosta³ aneks do gwarancji bankowej, zwiêkszaj¹cy kwotê gwarancji do kwoty 517 500 tysiêcy z³otych udzielonej na zabezpieczenie wierzytelnoœci Banku Gospodarstwa Krajowego, wynikaj¹cych z umowy po¿yczki zawartej w dniu 8 marca 2018 roku pomiêdzy po¿yczkobiorc¹ Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A., a Bankiem Gospodarstwa Krajowego oraz Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A., o czym szerzej w nocie 48 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Powództwo zwi¹zane z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych przeciwko spó³ce zale¿nej TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o.

W dniu 7 marca 2019 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. wytoczono pozew na ³¹czn¹ kwotê 232 879 tysiêcy z³otych w zwi¹zku z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych na zakup praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia energii ze Ÿróde³ odnawialnych, o czym szerzej w nocie 47 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Po¿yczka udzielona na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A.

W dniu 12 marca 2019 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. umowê po¿yczki do wysokoœci 5 175 tysiêcy z³otych. Zgodnie z umow¹ sp³ata po¿yczki wraz z odsetkami, naliczonymi w oparciu o sta³¹ stopê procentow¹, nast¹pi do dnia 30 czerwca 2033 roku, a zabezpieczeniem sp³aty po¿yczki, naliczonych odsetek oraz kosztów i innych kwot nale¿nych Spó³ce z tytu³u umowy jest weksel w³asny in blanco wraz z deklaracj¹ wekslow¹. Kwota po¿yczki zosta³a udostêpniona Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. w dniu 20 marca 2019 roku.

Wejœcie w ¿ycie ustawy z dnia 21 lutego 2019 roku zmieniaj¹cej ustawê o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektóre inne ustawy

W dniu 20 marca 2019 roku wesz³a w ¿ycie ustawa z dnia 21 lutego 2019 roku zmieniaj¹ca ustawê o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, co zosta³o opisane szerzej w nocie 36.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Zaci¹gniêcie/sp³ata zobowi¹zañ z tytu³u zad³u¿enia

W marcu 2019 roku Spó³ka dokona³a wykupu obligacji o wartoœci nominalnej 400 000 tysiêcy z³otych, wyemitowa³a obligacje o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych oraz z³o¿y³a do BGK propozycjê nabycia w dniu 29 marca 2019 roku obligacji podporz¹dkowanych o wartoœci nominalnej 400 000 tysiêcy z³otych, o czym szerzej w nocie 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

W ramach umowy kredytu z BGK z dnia 19 grudnia 2018 roku, o której szerzej w nocie 32.1 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, w styczniu i w lutym 2019 roku uruchomione zosta³y transze kredytu o ³¹cznej wartoœci 730 000 tysiêcy z³otych.

Zarz¹d Spó³ki

Katowice, dnia 29 marca 2019 roku

Filip Grzegorczyk	– Prezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
Jaros³aw Broda	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
Kamil Kamiñski	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
Marek Wadowski	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym

Oliwia Tokarczyk – Dyrektor Wykonawczy Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym ds. Rachunkowoœci i Podatków

Sprawozdanie Zarządu z działalności TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapitałowej TAURON za rok obrotowy 2018

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU

1

TAURON.PL

z działalności TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapitałowej TAURON za rok obrotowy 2018

	1. TAURON POLSKA ENERGIA I GRUPA KAPITAŁOWA TAURON6
1.1.	Podstawowe informacje o TAURON Polska Energia S.A. i Grupie Kapitałowej TAURON6
1.2.	Segmenty działalności7
1.3.	Organizacja oraz struktura Grupy Kapitałowej TAURON8
1.3.1.	Jednostki podlegające konsolidacji8
1.3.2.	Zmiany w organizacji Grupy Kapitałowej TAURON9
1.3.3.	Powiązania organizacyjne lub kapitałowe z innymi podmiotami 10
1.3.4.	Główne inwestycje krajowe i zagraniczne oraz lokaty kapitałowe11
1.4.	Strategia i Priorytety strategiczne Grupy Kapitałowej TAURON13
1.4.1.	Misja, wizja i wartości Grupy Kapitałowej TAURON13
1.4.2.	Strategia Grupy Kapitałowej TAURON na lata 2016-202514
1.4.3.	Kluczowe wyzwania dla Grupy Kapitałowej TAURON18
1.4.4.	Szanse i zagrożenia 19
1.4.5.	Perspektywiczne cele i założenia finansowe Strategii21
1.4.6.	Realizacja Strategii i priorytety Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r22
1.5.	Charakterystyka polityki i kierunków rozwoju Grupy Kapitałowej TAURON25
1.5.1.	Realizacja inwestycji strategicznych26
1.5.2.	Ocena możliwości realizacji zamierzeń inwestycyjnych31
1.5.3.	Kierunki rozwoju innowacyjności i działalności badawczo-rozwojowej31
1.5.4.	Ważniejsze osiągnięcia w dziedzinie badań i rozwoju 32
	2. DZIAŁALNOŚĆ TAURON POLSKA ENERGIA I GRUPY KAPITAŁOWEJ TAURON36
2.1.	Czynniki i nietypowe zdarzenia mające znaczący wpływ na osiągnięty wynik finansowy 36
2.1.1.	Czynniki wewnętrzne i ich ocena36
2.1.2.	Czynniki zewnętrzne i ich ocena 36
	2.1.2.1. Otoczenie makroekonomiczne37
	2.1.2.2. Otoczenie rynkowe37
	2.1.2.3. Otoczenie regulacyjne44
	2.1.2.4. Otoczenie konkurencyjne48
2.2.	Czynniki istotne dla rozwoju53
2.3.	Podstawowe produkty, towary i usługi54
2.4.	Rynki zbytu i źródła zaopatrzenia56
2.4.1.	Rynki zbytu56
2.4.2.	Źródła zaopatrzenia – paliwa62
2.5.	Kalendarium63
2.6.	Ważniejsze zdarzenia i dokonania Grupy Kapitałowej TAURON mające znaczący wpływ na działalność64
2.7.	Nagrody i wyróżnienia 70

2.8.	Informacja dotycząca zatrudnienia w TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupie Kapitałowej TAURON 71
	3. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W GRUPIE KAPITAŁOWEJ TAURON72
3.1.	Cel i kluczowe zasady zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON 72
3.2.	System zarządzania ryzykiem korporacyjnym72
3.3.	Zarządzanie głównymi ryzykami Grupy Kapitałowej TAURON78
3.3.1.	Zarządzanie ryzykiem handlowym78
3.3.2.	Zarządzanie ryzykiem finansowym 79
3.3.3.	Zarządzanie ryzykiem kredytowym80
3.3.5.	Zarządzanie ryzykiem w projektach 81
3.4.	Opis najistotniejszych ryzyk związanych z funkcjonowaniem Grupy Kapitałowej TAURON82
	4. ANALIZA SYTUACJI FINANSOWO-MAJĄTKOWEJ TAURON POLSKA ENERGIA S.A. 86
4.1.	Omówienie wielkości ekonomiczno-finansowych ujawnionych w rocznym sprawozdaniu finansowym86
4.2.	Różnice pomiędzy wynikami finansowymi wykazanymi w raporcie rocznym a wcześniej publikowanymi
	prognozami wyników na dany rok91
4.3.	Podstawowe wskaźniki finansowe91
4.4.	Zasady sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego 92
	5. ANALIZA SYTUACJI FINANSOWO-MAJĄTKOWEJ GRUPY KAPITAŁOWEJ TAURON93
5.1.	Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON93
5.2.	Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej według segmentów działalności94
5.2.1.	Segment Wydobycie 94
5.2.2.	Segment Wytwarzanie 95
5.2.3.	Segment Dystrybucja 98
5.2.4.	Segment Sprzedaż99
5.2.5.	Pozostała działalność101
5.3.	Omówienie wielkości ekonomiczno-finansowych ujawnionych w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym102
5.3.1.	Charakterystyka struktury aktywów i pasywów skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej102
5.3.2.	Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów107
5.3.3.	Sprawozdanie z przepływów pieniężnych110
5.4.	Istotne pozycje pozabilansowe112
5.5.	Różnice pomiędzy wynikami finansowymi wykazanymi w raporcie rocznym a wcześniej publikowanymi
	prognozami wyników na dany rok115
5.6.	Podstawowe wskaźniki finansowe115
5.7.	Najistotniejsze dane finansowe i operacyjne Grupy Kapitałowej TAURON za ostatnie 5 lat116
5.8.	Czego możemy oczekiwać w 2019 r119
5.9.	Aktualna i przewidywana sytuacja finansowo-majątkowa 120
5.10.	Zasady sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego120
	6. INFORMACJA O FIRMIE AUDYTORSKIEJ122
	7. ZASOBY I INSTRUMENTY FINANSOWE 124

7.1.	Wpływy z emisji papierów wartościowych124
7.2.	Instrumenty finansowe125
7.2.1.	Zastosowanie instrumentów finansowych w zakresie eliminacji zmian cen, ryzyka kredytowego, istotnych
	zakłóceń przepływów środków pieniężnych oraz utraty płynności finansowej125
7.2.2.	Cele i metody zarządzania ryzykiem finansowym126
7.3.	Ocena zarządzania zasobami finansowymi126
	8. AKCJE I AKCJONARIAT TAURON POLSKA ENERGIA S.A128
8.1.	Struktura akcjonariatu128
8.2.	Polityka dywidendowa 128
8.3.	Liczba i wartość nominalna akcji Spółki oraz akcji i udziałów w jednostkach powiązanych Spółki będących
	w posiadaniu osób zarządzających i nadzorujących 129
8.4.	Umowy dotyczące potencjalnych zmian w strukturze akcjonariatu129
8.5.	Nabycie akcji własnych129
8.6.	Programy akcji pracowniczych129
8.7.	Notowania akcji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) 129
8.8.	Relacje inwestorskie133
	9. OŚWIADCZENIE O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO135
9.1.	Wskazanie stosowanego zbioru zasad ładu korporacyjnego 135
9.2.	Wskazanie zasad ładu korporacyjnego, od stosowania których odstąpiono135
9.3.	Opis głównych cech systemów kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem w odniesieniu do procesu
	sporządzania sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych136
9.4.	Akcjonariusze posiadający znaczne pakiety akcji138
9.5.	Posiadacze papierów wartościowych dających specjalne uprawnienia kontrolne 139
9.6.	Ograniczenia w wykonywaniu prawa głosu 139
9.7.	Ograniczenia dotyczące przenoszenia prawa własności papierów wartościowych140
9.8.	Zasady dotyczące powoływania i odwoływania osób zarządzających i nadzorujących oraz ich uprawnień141
9.8.1.	Zarząd141
9.8.2.	Rada Nadzorcza142
9.9.	Opis zasad zmiany Statutu Spółki145
9.10.	Sposób działania Walnego Zgromadzenia, jego zasadnicze uprawnienia oraz opis praw akcjonariuszy i sposobu
	ich wykonywania 145
9.11.	Skład osobowy, jego zmiany oraz opis działania organów zarządzających i nadzorujących Spółki oraz ich
	komitetów148
9.11.1.	Zarząd148
9.11.2.	Rada Nadzorcza151
9.11.3.	Komitet Audytu157
9.11.4.	Komitet Nominacji i Wynagrodzeń160
9.11.5.	Komitet Strategii 161
9.11.6.	Opis działania Komitetów Rady Nadzorczej161

9.12.		Opis polityki różnorodności stosowanej do organów Spółki162
10.		POLITYKA WYNAGRODZEŃ OSÓB ZARZĄDZAJĄCYCH I NADZORUJĄCYCH164
10.1.		System wynagradzania członków zarządu i kluczowych menedżerów164
	10.1.1.	Ogólna informacja o przyjętym systemie wynagrodzeń członków Zarządu164
	10.1.2.	Ogólna informacja o przyjętym systemie wynagrodzeń kluczowych menedżerów166
	10.1.3.	Zasady, warunki i wysokość wynagrodzenia członków Zarządu Spółki i jednostek wchodzących w skład
		Grupy Kapitałowej 167
	10.1.4.	Umowy zawarte z osobami zarządzającymi przewidujące rekompensatę w przypadku ich rezygnacji lub zwolnienia z zajmowanego stanowiska bez ważnej przyczyny lub gdy ich odwołanie lub zwolnienie następuje
		z powodu połączenia Spółki przez przejęcie168
	10.1.5.	Pozafinansowe składniki wynagrodzenia przysługujące członkom Zarządu i kluczowym menedżerom168
	10.1.6.	Ocena funkcjonowania polityki wynagrodzeń z punktu widzenia realizacji jej celów, w szczególności
		długoterminowego wzrostu wartości dla akcjonariuszy i stabilności funkcjonowania przedsiębiorstwa168
10.2.		System wynagradzania członków Rady Nadzorczej 169
11.		OŚWIADCZENIE NA TEMAT INFORMACJI NIEFINANSOWYCH171
		11.1. Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON 171
	11.1.1.	Założenia Modelu Biznesowego i Operacyjnego Grupy TAURON171
	11.1.2.	Zasady zarządzania Spółką172
	11.1.3.	Zasady zarządzania Grupą Kapitałową TAURON172
	11.1.4.	Obszary Biznesowe Grupy Kapitałowej TAURON174
	11.1.5.	Zmiany w zasadach zarządzania Spółką i Grupą Kapitałową TAURON175
11.2.		Strategia Zrównoważonego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025 177
11.3.		Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności związane z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON179
11.4.	185	Opis kluczowych polityk stosowanych przez Grupę Kapitałową TAURON w 2018 r. i rezultatów ich stosowania
11.5.		Kluczowe projekty CSR realizowane w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r200
11.6.		Działalność sponsoringowa201
11.7.		Opis istotnych ryzyk związanych z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON mogących wywierać niekorzystny
		wpływ na polityki stosowane przez Grupę Kapitałową TAURON, a także opis zarządzania tymi ryzykami 201
12.		POZOSTAŁE ISTOTNE INFORMACJE I ZDARZENIA 205
12.1.		Istotne postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub
		organem administracji publicznej205
12.2.		Informacja o umowach zawartych przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON208
	12.2.1.	Umowy znaczące dla działalności Grupy Kapitałowej TAURON208
	12.2.2.	Transakcje z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe211
	12.2.3.	Zaciągnięte i wypowiedziane umowy dotyczące kredytów i pożyczek211
	12.2.4.	Udzielone pożyczki i poręczenia oraz otrzymane poręczenia i gwarancje 213
		Załącznik A: SŁOWNIK POJĘĆ I WYKAZ SKRÓTÓW218
		Załącznik B: SPIS TABEL I RYSUNKÓW222

1. TAURON POLSKA ENERGIA I GRUPA KAPITAŁOWA TAURON

Na podstawie art. 55 ust. 2a ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. 2018 poz. 395) oraz § 71 ust. 8 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (Dz. U. 2018 poz. 757), TAURON Polska Energia S.A. sporządziła sprawozdanie Zarządu z działalności TAURON Polska Energia S.A. oraz sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej TAURON Polska Energia S.A. w formie jednego dokumentu.

1.1. Podstawowe informacje o TAURON Polska Energia S.A. i Grupie Kapitałowej TAURON.

Jednostką dominującą Grupy Kapitałowej TAURON jest TAURON Polska Energia S.A. (zwana w dalszej części sprawozdania Spółką lub TAURON), która została utworzona w dniu 6 grudnia 2006 r. w ramach realizacji Programu dla elektroenergetyki. Spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 8 stycznia 2007 r. pod firmą Energetyka Południe S.A. Zmianę firmy Spółki na obecną, tj. TAURON Polska Energia S.A. zarejestrowano w dniu 16 listopada 2007 r.

Grupa Kapitałowa TAURON Polska Energia S.A. (Grupa Kapitałowa TAURON) jest pionowo zintegrowaną grupą energetyczną zlokalizowaną w południowej części Polski. Grupa Kapitałowa TAURON prowadzi działalność we wszystkich kluczowych segmentach rynku energetycznego (z wyłączeniem przesyłu energii elektrycznej leżącego wyłącznie w gestii Operatora Systemu Przesyłowego (OSP)), tj. w obszarze wydobycia węgla kamiennego, wytwarzania, dystrybucji oraz sprzedaży.

Spółka nie posiada oddziałów (zakładów).

Rysunek nr 1. Grupa Kapitałowa TAURON

-

1.2. Segmenty działalności

Działalność operacyjna, zgodnie z obowiązującym Modelem Biznesowym i Operacyjnym Grupy TAURON (Model Biznesowy), prowadzona jest w jednostkach zdefiniowanych jako: Centrum Korporacyjne, siedem Obszarów Biznesowych tj. Handel, Wydobycie, Wytwarzanie, Odnawialne Źródła Energii (OZE), Ciepło, Dystrybucja i Sprzedaż oraz Centra Usług Wspólnych (CUW). Szczegółowa informacja dotycząca Modelu Biznesowego została zawarta w pkt 11.1. niniejszego sprawozdania.

Dla potrzeb raportowania wyników Grupy Kapitałowej TAURON przyporządkowano działalność Grupy do następujących pięciu Segmentów, nazywanych również w niniejszym sprawozdaniu Obszarami:

Segment Wydobycie, obejmujący głównie wydobycie, wzbogacanie i sprzedaż węgla kamiennego w Polsce, która to działalność prowadzona jest przez TAURON Wydobycie S.A. (TAURON Wydobycie).

Segment Wytwarzanie, obejmujący głównie wytwarzanie energii elektrycznej w źródłach konwencjonalnych, w tym w kogeneracji, jak również wytwarzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, w tym w procesie spalania i współspalania biomasy oraz w elektrowniach wodnych i wiatrowych. Segment ten obejmuje również wytwarzanie, dystrybucję i sprzedaż ciepła. Działalność w tym Segmencie prowadzona jest przez TAURON Wytwarzanie S.A. (TAURON Wytwarzanie), TAURON Ciepło sp. z o.o. (TAURON Ciepło) oraz TAURON EKOENERGIA sp. z o.o. (TAURON EKOENERGIA). W tym Segmencie ujęta jest również spółka TAURON Serwis sp. z o.o. (TAURON Serwis), zajmująca się głównie działalnością remontową urządzeń wytwórczych, spółka Nowe Jaworzno Grupa TAURON sp. z o.o. (Nowe Jaworzno GT) odpowiedzialna za budowę nowego bloku energetycznego w Jaworznie oraz spółka Marselwind sp. z o.o.

Segment Dystrybucja, obejmujący dystrybucję energii elektrycznej z wykorzystaniem sieci dystrybucyjnych położonych w południowej Polsce. Działalność prowadzona jest przez TAURON Dystrybucja S.A. (TAURON

Dystrybucja). W tym Segmencie ujęte są również spółki: TAURON Dystrybucja Serwis S.A. (TAURON

s.r.o. (TAURON Czech Energy).

Dystrybucja Serwis) oraz TAURON Dystrybucja Pomiary sp. z o.o. (TAURON Dystrybucja Pomiary). Segment Sprzedaż, obejmujący sprzedaż energii elektrycznej i gazu ziemnego do klientów końcowych oraz handelhurtowy energią elektryczną, gazem ziemnym i produktami pochodnymi, jak również obrót i zarządzanie uprawnieniami do emisji CO2, prawami majątkowymi świadectw pochodzenia będącymi potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w źródłach odnawialnych, w kogeneracji oraz prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw efektywności energetycznej oraz paliwami. Działalność w tym Segmencie prowadzona jest przez spółki: TAURON Polska Energia S.A. (TAURON lub Spółka), TAURON Sprzedaż sp. z o.o. (TAURON Sprzedaż), TAURON Sprzedaż GZE sp. z o.o. (TAURON Sprzedaż GZE) oraz TAURON Czech Energy

Pozostała działalność, obejmująca m.in. obsługę klientów Grupy Kapitałowej TAURON, świadczenie usług wsparcia dla spółek Grupy Kapitałowej TAURON w zakresie rachunkowości, HR i teleinformatyki, prowadzoną przez spółkę TAURON Obsługa Klienta sp. z o.o. (TAURON Obsługa Klienta), jak również działalność związaną z wydobyciem kamienia, w tym kamienia wapiennego, na potrzeby energetyki, hutnictwa, budownictwa i drogownictwa, a także w zakresie produkcji sorbentów przeznaczonych do instalacji odsiarczania spalin metodą mokrą oraz do wykorzystania w kotłach fluidalnych, prowadzoną przez spółkę Kopalnia Wapienia "Czatkowice" sp. z o.o. (KW Czatkowice). W Segmencie tym ujmowane są również spółki: TAURON Sweden Energy AB (publ) (TAURON Sweden Energy), zajmująca się działalnością finansową, Bioeko Grupa TAURON sp. z o.o. (Bioeko Grupa TAURON, wcześniej: Biomasa Grupa TAURON sp. z o.o.), zajmująca się głównie zagospodarowywaniem ubocznych produktów spalania i wydobycia węgla, pozyskiwaniem, transportem i przetwarzaniem biomasy, Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o. (Wsparcie Grupa TAURON), zajmująca się głównie administracją nieruchomości, ochroną mienia, a także obsługą techniczną pojazdów oraz Polska Energia - Pierwsza Kompania Handlowa sp. z o.o. (PEPKH).

Grupa Kapitałowa TAURON prowadzi działalność i uzyskuje przychody przede wszystkim ze sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej i ciepła, wytwarzania energii elektrycznej i ciepła oraz sprzedaży węgla kamiennego.

Poniższy rysunek przedstawia lokalizację kluczowych aktywów Grupy Kapitałowej TAURON oraz obszar dystrybucyjny, na którym działalność prowadzi TAURON Dystrybucja, jako Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD).

Rysunek nr 2. Lokalizacja kluczowych aktywów Grupy Kapitałowej TAURON

1.3. Organizacja oraz struktura Grupy Kapitałowej TAURON

Na dzień 31 grudnia 2018 r. do kluczowych spółek Grupy Kapitałowej TAURON, oprócz jednostki dominującej TAURON, zaliczało się 19 spółek zależnych, objętych konsolidacją, wskazanych w pkt 1.3.1. niniejszego sprawozdania.

Ponadto Spółka w sposób bezpośredni lub pośredni posiadała udziały w pozostałych 39 spółkach.

1.3.1. Jednostki podlegające konsolidacji

Poniższy rysunek przedstawia strukturę Grupy Kapitałowej TAURON, uwzględniającą spółki objęte konsolidacją, według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.

Rysunek nr 3. Struktura Grupy Kapitałowej TAURON, uwzględniająca spółki objęte konsolidacją na dzień 31 grudnia 2018 r.

¹Udział w TAURON Dystrybucja Pomiary sp. z o.o. oraz Wsparcie Grupa TAURON sp. z o. o. posiadany jest przez TAURON Polska Energia S.A. w sposób pośredni poprzez spółkę zależną TAURON Dystrybucja S.A. TAURON Polska Energia S.A. jest użytkownikiem udziałów spółki TAURON Dystrybucja Pomiary sp. z o.o. ²W dniu 8 października 2018 r. Biomasa Grupa TAURON sp. z o.o. zmieniła nazwę na Bioeko Grupa TAURON sp. z o.o.

Po dniu bilansowym zawiązane zostały spółki Finanse Grupa TAURON sp. z o.o., EEC Magenta spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 2 ASI spółka komandytowo – akcyjna, TEC1 sp. z o.o., TEC2 sp. z o.o. oraz TEC3 sp. z o.o.

1.3.2. Zmiany w organizacji Grupy Kapitałowej TAURON

W 2018 r. oraz do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania miały miejsce następujące zmiany w organizacji Grupy Kapitałowej TAURON:

Przywrócenie kapitału zakładowego TAURON EKOENERGIA sp. z o.o. do wysokości sprzed podziału spółki.

W dniu 30 stycznia 2018 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, IX Wydział Gospodarczy zarejestrował w Krajowym Rejestrze Sądowym zmianę kapitału zakładowego spółki TAURON EKOENERGIA przywracającą jego wysokość do stanu sprzed podziału spółki poprzez wydzielenie i przeniesienie wydzielonych składników majątku stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa na spółkę Marselwind sp. z o.o. i związanego z nim obniżenia kapitału zakładowego spółki TAURON EKOENERGIA uchwalonego przez Nadzwyczajne ZW spółki w dniu 9 lutego 2015 r. W związku z przywróceniem kapitału zakładowego sprzed podziału spółki, kapitał został podwyższony z kwoty 444 888 000 zł do 573 423 000 zł, tj. o kwotę 128 535 000 zł, a liczba udziałów posiadanych przez jedynego wspólnika – TAURON Polska Energia S.A. zwiększyła się z 444 888 do 573 423.

Zmiana firmy spółki "Biomasa Grupa TAURON sp. z o.o." na "Bioeko Grupa TAURON sp. z o.o."

W dniu 8 października 2018 r. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym zmiana firmy spółki Biomasa Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzibą w Stalowej Woli na Bioeko Grupa TAURON sp. z o.o.

Zawiązanie spółki Finanse Grupa TAURON sp. z o.o.

W dniu 15 lutego 2019 r. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym spółka Finanse Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach, która została zawiązana w dniu 23 stycznia 2019 r.

Kapitał zakładowy spółki wynosi 100 000 zł i dzieli się na 2 000 udziałów o wartości nominalnej 50 zł każdy, które zostały objęte w całości przez TAURON.

Ponadto, w 2018 r. oraz do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania miały miejsce następujące zmiany w zakresie podmiotów z udziałem kapitałowym TAURON, nienależących do Grupy Kapitałowej TAURON:

Zawiązanie spółek TEC1 sp. z o.o., TEC2 sp. z o.o. oraz TEC3 sp. z o.o.

W dniu 4 marca 2019 r. TAURON zawiązał następujące spółki: TEC1 sp. z o.o., TEC2 sp. z o.o. i TEC3 sp. z o.o. wszystkie z siedzibą w Katowicach.

Kapitał zakładowy każdej z w/w spółek wynosi 25 000 zł i dzieli się na 500 udziałów o wartości nominalnej 50 zł każdy, które zostały objęte w całości przez TAURON.

Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania w/w spółki nie zostały jeszcze zarejestrowane w KRS.

Zawiązanie spółek komandytowo – akcyjnych

W dniu 26 października 2018 r. TAURON zawiązał następujące spółki:

1) EEC Magenta spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ASI spółka komandytowo - akcyjna z siedzibą w Warszawie (EEC Magenta ASI).

TAURON objął w spółce 12 450 akcji o wartości nominalnej 1 zł każda akcja w zamian za wkład pieniężny równy wartości nominalnej obejmowanych akcji, tj. za 12 450 zł.

Udział TAURON w kapitale zakładowym oraz w głosach na WZ spółki wynosi 24,90%.

EEC Magenta ASI została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym przez Sąd Rejonowy dla M. St. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 21 grudnia 2018 r.

2) EEC Magenta spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 2 ASI spółka komandytowo - akcyjna z siedzibą w Warszawie (EEC Magenta 2 ASI).

TAURON objął w spółce 24 015 akcji o wartości nominalnej 1 zł każda akcja w zamian za wkład pieniężny równy wartości nominalnej obejmowanych akcji, tj. za 24 015 zł.

Udział TAURON w kapitale zakładowym oraz w głosach na WZ spółki wynosi 48,03%.

EEC Magenta 2 ASI została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym przez Sąd Rejonowy dla M. St. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 9 stycznia 2019 r.

Zawiązanie przez TAURON w/w spółek wpisuje się w Strategię Grupy TAURON na lata 2016–2025 i ma na celu poszerzenie współpracy Grupy Kapitałowej TAURON z innowacyjnymi przedsiębiorstwami oraz sektorem nauki i instytucjami B+R, a także wsparcie rozwoju nowych biznesów.

1.3.3. Powiązania organizacyjne lub kapitałowe z innymi podmiotami

Oprócz powiązań kapitałowych ze spółkami przedstawionymi w pkt 1.3.1. niniejszego sprawozdania do istotnych spółek współzależnych, w których Spółka posiadała bezpośredni i pośredni udział, według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r., zaliczyć należy spółki wymienione w poniższej tabeli.

Tabela nr 1. Wykaz istotnych spółek współzależnych na dzień 31 grudnia 2018 r.

Lp.	Nazwa spółki	Siedziba	Podstawowy przedmiot działalności	Udział TAURON w kapitale i organie stanowiącym spółki
1.	EC Stalowa Wola S.A.1	Stalowa Wola	Wytwarzanie energii elektrycznej	50,00%
2.	TAMEH HOLDING sp. z o.o.2	Dąbrowa Górnicza	Działalność firm centralnych i holdingów	50,00%
3.	TAMEH POLSKA sp. z o.o.2	Dąbrowa Górnicza	Wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i obrót energią elektryczną i ciepła	50,00%
4.	TAMEH Czech s.r.o.2	Ostrawa, Republika Czeska	Produkcja, handel i usługi	50,00%

¹Udział w EC Stalowa Wola S.A. posiadany jest przez TAURON w sposób pośredni poprzez spółkę zależną TAURON Wytwarzanie.

²Spółki tworzą grupę kapitałową. TAURON posiada bezpośredni udział w kapitale i organie stanowiącym spółki TAMEH HOLDING sp. z o.o., która posiada 100% udział w kapitale i organie stanowiącym TAMEH POLSKA sp. z o.o. oraz TAMEH Czech s.r.o.

1.3.4. Główne inwestycje krajowe i zagraniczne oraz lokaty kapitałowe

Objęcie lub nabycie udziałowych papierów wartościowych w ramach spółek Grupy Kapitałowej TAURON

Poniższa tabela przedstawia zestawienie podwyższeń kapitałów własnych w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r. oraz do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania.

Spółka	Wartość dokapitalizowania (łączna cena objęcia akcji / udziałów) (zł)	Spółka obejmująca udziały / akcje	Wartość nominalna objętych akcji / udziałów (zł)	Data podjęcia uchwały przez ZW / WZ	Struktura kapitału zakładowego po podwyższeniu
	350 000 000	TAURON	3 500 000	29.03.2018 r.	TAURON – 100%
	350 000 000	TAURON	3 500 000	11.10.2018 r.	TAURON – 100%
	360 000 000	TAURON	3 600 000	18.12.2018 r.	TAURON – 100%
	100 000 000	Fundusz Inwestycji			TAURON – 97,89%
Nowe Jaworzno GT		Infrastrukturalnych – Kapitałowy Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych	1 000 000	20.12.2018 r.	FIIKFIZAN – 2,11%
	256 925 000	Fundusz Inwestycji	2 569 250	25.02.2019 r.	TAURON – 92,86%
		Infrastrukturalnych – Kapitałowy Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych			FIIKFIZAN – 7,14%
TAURON Wydobycie	340 000 000	TAURON	3 400 000	26.04.2018 r.	TAURON – 100%
TAURON Dystrybucja Serwis	439 317 000	TAURON	4 393 170	18.06.2018 r.	TAURON – 100%
TAURON Wytwarzanie	780 000 000	TAURON	7 800 00	09.08.2018 r.	TAURON – 100%
Łagisza Grupa TAURON sp. z o.o.	100 000	TAURON Wytwarzanie	1 000	11.01.2019 r.	TAURON Wytwarzanie – 100%

Tabela nr 2. Zestawienie podwyższeń kapitałów własnych w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON

Wniesienie dopłat do kapitału spółki PEPKH

W wykonaniu uchwały Nadzwyczajnego ZW spółki PEPKH z dnia 1 marca 2018 r., dotyczącej nałożenia na TAURON jako jedynego wspólnika obowiązku wniesienia dopłat, w dniu 7 marca 2018 r. TAURON wniósł dopłaty do kapitału zakładowego wyżej wymienionej spółki w łącznej wysokości 6 000 000 zł. Uchwała Nadzwyczajnego ZW została podjęta w celu zapewnienia finansowania działalności spółki PEPKH.

Objęcie lub nabycie udziałowych papierów wartościowych w pozostałych spółkach z udziałem kapitałowym TAURON

Poniższa tabela przedstawia zestawienie podwyższeń kapitałów własnych w pozostałych spółkach z udziałem kapitałowym TAURON w 2018 r. oraz do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania.

Spółka	Wartość dokapitalizowania (łączna cena objęcia akcji / udziałów) (zł)	Spółka obejmująca udziały / akcje	Wartość nominalna objętych przez spółkę udziałów / akcji (zł)	Data podjęcia uchwały przez ZW / WZ	Struktura kapitału zakładowego po podwyższeniu
	5 000 000	TAURON	5 000 000		TAURON - 25%
	5 000 000	PGE	5 000 000	03.01.2018 r.	PGE – 25%
	5 000 000	ENEA	5 000 000		ENEA - 25%
ElectroMobility Poland	5 000 000	ENERGA	5 000 000		ENERGA – 25%
S.A.	10 000 000	TAURON	10 000 000		TAURON - 25%
	10 000 000	PGE	10 000 000		PGE – 25%
	10 000 000	ENEA	10 000 000	04.10.2018 r.	ENEA - 25%
	10 000 000	ENERGA	10 000 000		ENERGA– 25%
	41 999 811	PGE	41 999 811		PGE – 70%
	5 999 973	TAURON	5 999 973		TAURON - 10%
PGE EJ 1	5 999 973	KGHM	09.08.2018 r. 5 999 973	KGHM - 10%
	5 999 973	ENEA	5 999 973		ENEA - 10%
	99 557	EEC Ventures spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 2 spółka komandytowa	2 933		EEC Ventures spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 2 spółka komandytowa - 2,95%
EEC Magenta ASI 2	4 874 200	PFR NCBR CVC Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych	48 742	25.01.2019 r.	PFR NCBR CVC Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych - 49,02%
	4 775 100	TAURON	47 751		TAURON - 48,03%
EEC Magenta ASI	107 200	EEC Ventures spółka z ograniczona odpowiedzialnością spółka komandytowa	1 072	15.01.2019 r.	EEC Ventures spółka z ograniczona odpowiedzialnością spółka komandytowa - 3%
	2 577 600	PFR Starter FIZ	25 776		PFR Starter FIZ - 72,1%
	890 200	TAURON	8 902		TAURON - 24,9%

Tabela nr 3. Zestawienie podwyższeń kapitałów własnych w pozostałych spółkach z udziałem kapitałowym TAURON

Pozostałe najistotniejsze inwestycje w aktywa finansowe o charakterze kapitałowym na dzień 31 grudnia 2018 r. obejmują zaangażowanie w następujące podmioty:

• 1) Spółka Ciepłowniczo Energetyczna Jaworzno III sp. z o.o. (SCE Jaworzno III) o wartości bilansowej 30 989 tys. zł,
• 2) Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Tychy sp. z o.o. o wartości bilansowej 23 754 tys. zł,
• 3) PGE EJ 1 sp. z o.o. (PGE EJ 1) o wartości bilansowej 18 651 tys. zł,

Główne inwestycje w aktywa finansowe

• 4) Energetyka Cieszyńska sp. z o.o. o wartości bilansowej 14 697 tys. zł,
• 5) ElectroMobility Poland S.A. o wartości bilansowej 17 500 tys. zł,
• 6) Magenta Grupa TAURON sp. z o.o. o wartości bilansowej 9 500 tys. zł.

Do głównych inwestycji Grupy Kapitałowej TAURON w aktywa finansowe należy zaliczyć:

• 1) Kontynuację przez TAURON inwestycji w jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Na dzień bilansowy wartość jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych wyniosła 26 063 tys. zł.
• 2) Udzielenie przez TAURON pożyczek dla spółki współzależnej EC Stalowa Wola S.A. (EC Stalowa Wola). Na dzień bilansowy wartość pożyczek udzielonych EC Stalowa Wola wyniosła 329 036 tys. zł.
• 3) Udzielenie przez TAURON dla PGE EJ1 pożyczki w kwocie 4 800 tys. zł. Na dzień bilansowy wartość pożyczek udzielonych na rzecz PGE EJ1 wyniosła 7 740 tys. zł.

Inwestycje w aktywa finansowe zostały sfinansowanie ze środków własnych i środków pozyskanych w ramach centralnego modelu finansowania funkcjonującego w Grupie Kapitałowej TAURON.

1.4. Strategia i Priorytety strategiczne Grupy Kapitałowej TAURON

2018 r. był okresem kontynuacji realizacji Strategii Grupy TAURON na lata 2016-2025 (Strategia), która została przyjęta przez Zarząd TAURON w dniu 2 września 2016 r. i pozytywnie zaopiniowana przez Radę Nadzorczą Spółki. Strategia ta była przygotowywana jako odpowiedź na wyzwania wynikające z aktualnej i prognozowanej, na dzień jej przyjęcia, sytuacji rynkowej i sektora elektroenergetycznego. W procesie opracowywania Strategii dokonano gruntownej analizy otoczenia makroekonomicznego, rynkowego i regulacyjnego oraz opracowano prognozy kierunków rozwoju sektora, przekładając je na szanse i ryzyka dla Grupy Kapitałowej TAURON w perspektywie dziesięciu lat, czyli do 2025 r. Szczegółowo przeanalizowano zdolności Grupy Kapitałowej TAURON do sfinansowania trwających i planowanych inwestycji tak, aby ich realizacja była możliwa ze środków generowanych z działalności operacyjnej oraz finansowania dłużnego.

Od daty przyjęcia Strategii, zmianie uległo część jej założeń, przede wszystkim skonkretyzowały się regulacje istotnie wpływające na działalność biznesową Grupy Kapitałowej TAURON, m.in. ustawa o rynku mocy, ustawa o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji, zmiana ustawy prawo energetyczne, ustawa o elektromobilności, regulacje dotyczące wymagań jakościowych dla paliw stałych. Jednocześnie, dobiegają końca prace nad przyjęciem Polityki Energetycznej Kraju do 2040 r., która wytycza kierunki transformacji całego sektora elektroenergetycznego w Polsce. Kolejnym istotnym dokumentem strategicznym będzie Krajowy Plan na Rzecz Energii i Klimatu na lata 2021-2030 procedowany w Komisji Europejskiej. Z uwagi na powyższe przesłanki, pod koniec 2018 r., TAURON podjął prace nad przygotowaniem aktualizacji Strategii, która będzie uwzględniała wpływ wskazanych powyżej polityk oraz kluczowych zmian regulacyjnych, kształtowanych na poziomie europejskim i krajowym, na Grupę Kapitałową TAURON.

1.4.1. Misja, wizja i wartości Grupy Kapitałowej TAURON

Strategia definiuje Misję i Wizję oraz określa kluczowe wartości Grupy Kapitałowej TAURON:

Misja i wizja najlepiej opisują zamierzenia strategiczne Grupy Kapitałowej TAURON, która w rozwoju sprzedaży produktów i usług dostosowanych do potrzeb klientów dostrzega duży potencjał wzrostu. Grupa Kapitałowa TAURON dostosowuje swój profil w celu pełnej koncentracji na kliencie, dostrzegając potencjał nowych produktów, kompatybilnych usług, nowoczesnych kanałów kontaktu jako odpowiedzi na potrzeby klientów.

Kluczowe wartości, które wspierają realizację Strategii to "Partnerstwo", "Rozwój" i "Odwaga". Wartości odzwierciedlają sposób, w jaki Grupa Kapitałowa

TAURON chce osiągać cele biznesowe. Istotna w ramach partnerstwa jest orientacja na klientów, budowa trwałych relacji i zaangażowanie. Rozwój oznacza nastawienie na innowacyjność, rozwój kompetencji, umiejętności i wiedzy oraz poszukiwanie coraz lepszych rozwiązań, wychodząc naprzeciw klientom i podnosząc jakość usług. Odwaga oznacza śmiałość i otwartość, determinację oraz zaangażowanie i pasję w realizacji wspólnych celów.

1.4.2. Strategia Grupy Kapitałowej TAURON na lata 2016-2025

Strategia przyjęta na lata 2016-2025 prezentuje optymalną ścieżkę rozwoju, która zapewnia stabilność finansową oraz perspektywę wzrostu, przy jednoczesnym wsparciu stabilności systemu elektroenergetycznego. Zakłada się, że długoterminowy rozwój będzie opierał się na rozwiązaniach bazujących na relacjach z klientami. Misja i wizja odzwierciedlają taki kierunek zarządzania oraz wpisują się w koncepcję rozwoju zorientowanego na klienta.

Strategia charakteryzuje podejście do rozwoju poszczególnych segmentów działalności Grupy Rysunek nr 4. Perspektywy segmentów Grupy Kapitałowej TAURON Kapitałowej TAURON, dzieląc je na takie, które Grupa Kapitałowa TAURON planuje mocno rozwijać, takie, które będą stanowiły podstawę stabilności finansowej oraz na takie, gdzie konieczny jest mocny akcent na efektywność kosztową. Powyższe odzwierciedla zmienioną filozofię zarządzania oraz podkreśla zwrot w kierunku klienta i jego potrzeb oraz w kierunku budowy innowacyjnej, otwartej na nowe wyzwania Grupy Kapitałowej TAURON.

Poniższy rysunek przedstawia perspektywy segmentów Grupy Kapitałowej TAURON.

Strategia wyznacza trzy priorytety, które zakładają przekształcenie Grupy Kapitałowej TAURON w innowacyjny, dostosowany do potrzeb rynku i klienta, rozwijający się koncern energetyczny docelowo zapewniający swoim akcjonariuszom zwrot z zainwestowanego kapitału.

• 1. Zapewnienie stabilności finansowej Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. Budowa silnej grupy kapitałowej,
• 1. Wdrożenie zmian organizacyjnych wspierających realizację Strategii, które przekształcą Grupę Kapitałową TAURON w nowoczesną i innowacyjną organizację.

Poniższy rysunek przedstawia realizację priorytetów w oparciu o filary Strategii Grupy Kapitałowej TAURON.

Przyjmując we wrześniu 2016 r. Strategię do realizacji, założono, że jej wdrożenie pozwoli na zwiększenie EBITDA z 3,5 mld zł w 2015 r. do poziomu powyżej 4 mld zł w 2020 r. oraz powyżej 5 mld zł w 2025 r.

W ramach optymalizacji nakładów inwestycyjnych zredukowano wcześniej planowane na lata 2016-2020 nakłady w wysokości 20,2 mld zł do ok. 18 mld zł. W Strategii założono kontynuację rozpoczętych i daleko zaawansowanych projektów inwestycyjnych, w tym budowy bloku energetycznego 910 MW^e na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno, bloku gazowo-parowego o mocy 449 MW^e wraz z członem ciepłowniczym o mocy 240 MW^t w Stalowej Woli, inwestycje w sieci ciepłownicze, rozbudowę i modernizację sieci dystrybucyjnej, budowę poziomu 800 m w Zakładzie Górniczym Janina (ZG Janina) w Libiążu, budowę szybu "Grzegorz" wraz z infrastrukturą (powierzchniową i dołową) oraz wyrobiskami towarzyszącymi w ZG Sobieski oraz zaplanowane inwestycje w ZG Brzeszcze.

Poniższy rysunek przedstawia założone w Strategii nakłady inwestycyjne według segmentów w latach 2016-2020.

Strategia wskazuje, że nadrzędnym celem w obszarze inwestycji jest dostosowanie portfela inwestycyjnego do potrzeb rynku. Założono, że działania będą zorientowane na:

• 1. Optymalizację struktury aktywów we wszystkich obszarach działalności oraz dostosowanie do wymogów środowiskowych.
• 1. Realizację projektów inwestycyjnych, które gwarantują oczekiwany poziom zwrotu z kapitału i nie są obciążone istotnymi ryzykami rynkowymi.
• 1. Wykorzystanie pozabilansowych form finansowania, w szczególności poprzez angażowanie partnerów zewnętrznych.
• 1. Analizę inwestycji w segmencie wytwarzania konwencjonalnego, pod warunkiem wprowadzenia mechanizmów gwarantujących przychody (np. rynek mocy lub inna forma regulacji).
• 1. Inwestowanie w przedsięwzięcia w sektorach pokrewnych do energetyki (w szczególności usług) w celu uzupełnienia łańcucha wartości, w którym działa TAURON, a także tworzenie oferty wysokomarżowych usług.

Wskazane w Strategii kierunki inwestycyjne po 2020 r. to przede wszystkim obszar energetyki regulowanej (tj. m.in. dystrybucja energii elektrycznej, wytwarzanie i dystrybucja ciepła) oraz nowa energetyka (tj. e-mobility, rozproszone wytwarzanie ciepła i energii, energetyka prosumencka, rozwiązania Smart Home, Smart City oraz usługi okołoenergetyczne).

Poniższa tabela przedstawia Strategię, priorytety strategiczne oraz perspektywy rozwoju w poszczególnych Obszarach.

Tabela nr 4. Strategia, priorytety strategiczne oraz perspektywy rozwoju w poszczególnych Obszarach.

Wydobycie

Głównym celem dla Segmentu Wydobycie określonym w ramach Strategii jest stabilne dostarczanie konkurencyjnego kosztowo i odpowiedniego pod względem jakości paliwa dla Grupy Kapitałowej TAURON oraz rozwój oferty produktowej i maksymalizacja masy marży ze sprzedaży pozostałych produktów.

Cele wyznaczone w Strategii są realizowane poprzez realizację inwestycji oraz wdrożenie inicjatyw strategicznych, obejmujących m.in.: optymalizację kosztów i nakładów inwestycyjnych, wzbogacanie trójproduktowe w ZG Sobieski i ZG Janina oraz rozbudowę linii do paczkowania ekogroszku, przygotowanie paliwa dedykowanego dla jednostek wytwórczych.

Strategia zakłada, że planowane inicjatywy strategiczne i realizowane projekty inwestycyjne pozwolą na to, aby Segment Wydobycie umacniał swoją pozycję oraz zapewniał paliwo węglowe spółkom Grupy Kapitałowej TAURON, tym samym mitygując ryzyko wzrostu cen tego surowca na rynku zewnętrznym.

Cele strategiczne Perspektywy rozwoju

Aktualna sytuacja w branży wydobywczej węgla kamiennego, problemy logistyczne i wpływ czynników geologicznych spowodowała spadek wydobycia węgla kamiennego, co przełożyło się na niskie zapasy surowca na przykopalnianych składowiskach i wzrost cen surowca w 2018 r. Niski poziom podaży węgla kamiennego na lokalnym rynku może się przyczynić do wzrostu importu węgla, co również wpłynie na poziom cen.

Najbliższy okres będzie trudny i wymagający ze względu na niekorzystne perspektywy tego paliwa w polityce energetycznej Unii Europejskiej (EU). Wprowadzanie dalszych obostrzeń z zakresu ochrony środowiska, jakości paliw stałych wprowadzanych do obrotu, podatków oraz przepisów samorządowych (w tym antysmogowych) stanowią wyzwanie dla sektora. Regulacje energetyczno - klimatyczne skutkują sukcesywnym obniżaniem konkurencyjności energetyki węglowej. Kierunki rozwoju branży wydobywczej będą silnie skorelowane także z wytycznymi zawartymi w rządowych dokumentach: Polityka Energetyczna Kraju do 2040 oraz Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu na lata 2021-2030. W projektach wymienionych dokumentów przedstawiono rosnące znaczenie OZE i nowych technologii, jednak węgiel pozostanie kluczowym nośnikiem energii w kraju.

Wytwarzanie

Głównymi celami dla Segmentu Wytwarzanie określonymi w ramach Strategii są:

1) dla spółki TAURON Wytwarzanie: zbudowanie optymalnego z punktu widzenia rentowności i ryzyka portfela aktywów wytwórczych oraz jego efektywna eksploatacja,

Cele strategiczne Perspektywy rozwoju

Dostępne prognozy i analizy na najbliższy rok zakładają wzrost krajowej produkcji energii elektrycznej, w tym także produkcji z OZE.

Prognozowany jest wzrost mocy wytwórczych OZE na rynku, co stanowi wyzwanie dla sieci i stabilności dostaw energii elektrycznej. Duże zainteresowanie obszarem OZE, poparte

• 2) dla spółki TAURON EKOENERGIA: podniesienie rentowności posiadanych aktywów wytwórczych i przygotowanie opcji na zyskowny rozwój obszaru,
• 3) dla spółki TAURON Ciepło: uzyskanie zwrotu z zainwestowanego kapitału dzięki wzrostowi rynku i satysfakcji klientów.

Cele wyznaczone w Strategii są realizowane poprzez wdrożenie inicjatyw strategicznych, obejmujących m.in.: optymalizację kosztów i nakładów inwestycyjnych, optymalizację zatrudnienia, optymalizację majątku produkcyjnego oraz sprzedaż zbędnych aktywów nieprodukcyjnych oraz projekty inwestycyjne wpływające na unowocześnienie floty wytwórczej.

Głównym kierunkiem strategicznym wyznaczonym dla aktywów konwencjonalnych Segmentu Wytwarzanie jest uzyskanie efektywności ekonomicznej lub trwałe wyłączenie z eksploatacji.

W zakresie OZE przygotowywane są opcje dla rozwoju instalacji OZE przy założeniu korzystnego systemu wsparcia oraz wypracowania rentownego modelu ich działania.

W zakresie wytwarzania, dystrybucji i obrotu ciepłem istotnymi działaniami jest rozwój wytwarzania, dystrybucji i sprzedaży ciepła, w szczególności likwidacja niskiej emisji, poszukiwanie rozwiązań w obszarze kogeneracji, w tym wielopaliwowej oraz poprawa poziomu wykorzystania istniejącej infrastruktury.

Dystrybucja

Głównym celem Segmentu Dystrybucja, określonym w ramach Strategii, jest utrzymanie pozycji lidera na rynku polskim w dziedzinie bezpieczeństwa i efektywności funkcjonowania sieci.

Założony cel będzie realizowany poprzez kluczowe inicjatywy strategiczne: Program "Jedna Dystrybucja", na który składają się projekty optymalizujące procesy działania w spółce, w tym; działania wpływające na poprawę zadowolenia klientów i jednocześnie poprawę wizerunku firmy. Segment Dystrybucja realizuje istotne projekty inwestycyjne związane z przyłączeniem nowych odbiorców oraz modernizacją i odbudową sieci.

Cele strategiczne Perspektywy rozwoju

polityką UE, może mieć przełożenie na rozwój inwestycji w odnawialne źródła wytwórcze.

W najbliższych latach kluczową kwestią pozostanie zapewnienie bezpieczeństwa pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE), głównie przez jednostki konwencjonalne. W tym celu wprowadzono w Polsce rynek mocy, który pozwoli na uzyskanie dodatkowego źródła przychodów. Wprowadzony mechanizm wsparcia jest jednym z elementów wspierających transformację polskiej energetyki. Szansą dla energetyki konwencjonalnej będzie uzyskanie odstępstw od wymogów dostosowania jednostek wytwórczych do konkluzjiBAT i możliwość pozyskania środków na inwestycje z dedykowanych funduszy przewidywanych na lata 2021-2030.

Na rynku ciepła, polityka kraju ukierunkowana na wsparcie kogeneracji i poprawę jakości powietrza może przełożyć się na wzrost inwestycji i rozwój tego obszaru. Ważnym czynnikiem wpływającym na rozwój ciepła systemowego jest wzrost świadomości społecznej, samorządowa walka ze smogiem oraz krajowe programy pomocowe.

Cele strategiczne Perspektywy rozwoju

Segment Dystrybucja powinien dostosować swoje inwestycje do wymagań określanych przez Prezesa URE w zakresie jakości świadczonych usług. Kontynuowane będą działania ukierunkowane na zapewnienie niezawodności dostaw energii elektrycznej oraz uproszczenie procedur związanych z przyłączeniami nowych odbiorców. Realizowane inwestycje mają pozwolić na dostosowanie majątku dystrybucyjnego Grupy Kapitałowej TAURON do rosnącej ilości energii generowanej przez rozproszone źródła odnawialne, a także na przygotowanie sieci do współpracy z infrastrukturą do ładowania pojazdów elektrycznych. Rozwój Grupy Kapitałowej TAURON w zakresie inteligentnych sieci oraz liczników pozwoli wprowadzić dodatkowe funkcjonalności zarówno po stronie dystrybutora, jak i klienta. Na rozwój segmentu w znaczny sposób wpłynie możliwość pozyskania środków pomocowych zarówno dla poprawy bezpieczeństwa sieci, jak i działalności badawczo-rozwojowej.

Powyższe wyzwania będą realizowane na rynku regulowanym, który uzależnia działania segmentu od wprowadzanych przez Prezesa URE nowych elementów polityki regulacyjnej wobec Operatorów Systemów Dystrybucyjnych i związanych z nimi ryzyk, tj. zaktualizowanego podejścia do średnioważonego kosztu kapitału, współczynników korekcyjnych poprawy efektywności

przedsiębiorstw w zakresie kosztów operacyjnych oraz poziomu różnicy bilansowej, kontynuowania regulacji jakościowej, a nawet jej zaostrzania. Istotne zmiany w funkcjonowaniu segmentu mogą wynikać ze zmian w prawie energetycznym. Do jednej z kluczowych zmian zaliczyć należy wdrożenie inteligentnego opomiarowania u 80% odbiorców do 2026 r.

Sprzedaż

Głównym celem dla Segmentu Sprzedaż, określonym w ramach Strategii, jest osiągnięcie pozycji lidera w relacjach z klientami poprzez wysoką jakość obsługi oraz przywództwo produktowe.

Cele wyznaczone w Strategii są realizowane poprzez wdrożenie inicjatyw strategicznych, obejmujących m.in.: wzrost potencjału sprzedażowego poprzez przekształcenie kanałów obsługi w zintegrowane kanały kontaktu z klientami nakierowane na sprzedaż i doradztwo produktowe, wzrost wartości sprzedaży produktów i usług do klientów masowych poprzez rozwój oferty produktowej oraz technik sprzedaży, rozwój produktów i budowę kanałów kontaktu w zakresie produktów specjalistycznych oraz oferty partnerskiej skierowanej do segmentu klientów masowych, jak również do klientów biznesowych, wzmocnienie ekspansji i optymalizacji marż sprzedażowych w segmentach biznesowych.

Cele strategiczne Perspektywy rozwoju

Rosnąca konkurencja w zakresie sprzedaży energii elektrycznej, jak również wymagająca sytuacja na rynku hurtowym energii elektrycznej, prowadzi do spadku wolumenów sprzedaży oraz do erozji marży.

Działania konkurencji oraz rosnące oczekiwania klientów wpływają na rozwijanie oferty produktowej oraz utrzymanie najwyższych standardów obsługi klienta. Rosnąca świadomość klientów wpływa na wzrost wymagań zarówno w zakresie oferowanych produktów, jak i szybkości oraz jakości obsługi. W tym zakresie Grupa Kapitałowa TAURON systematycznie rozwija ofertę produktową, dopasowując ją do oczekiwań klientów indywidualnych i biznesowych oraz rozwija kanały komunikacji zarówno na poziomie platform cyfrowych, jak i kontaktów bezpośrednich. Modernizacja i rozwój tradycyjnej sieci obsługi klienta odpowiada na oczekiwania tej części społeczeństwa, która nie jest gotowa na technologie informatyczne.

Firmy konkurencyjne również oferują na rynku szeroką ofertę produktów, które często są bardzo zbliżone do oferowanych przez Obszar Sprzedaży. Przy zbliżonych ofertach cenowych walka o klienta będzie się toczyć na poziomie nowatorskich propozycji produktów i usług, w szczególności na płaszczyźnie platform komunikacji z klientem i jakości obsługi.

1.4.3. Kluczowe wyzwania dla Grupy Kapitałowej TAURON

Strategia jest odpowiedzią Grupy Kapitałowej TAURON na wyzwania, stawiane przez otoczenie biznesowe i wymagania klientów sektora energetycznego. Dynamicznie zmieniająca się sytuacja w obszarze regulacji była wyzwaniem uwzględnionym w Strategii, a konkretyzacja regulacji w postaci opublikowanych aktów prawnych jest kluczową przesłanką do jej aktualizacji w 2019 r.

Strategia uwzględniała wpływ następujących czynników zewnętrznych na Grupę Kapitałową TAURON, które w dalszym ciągu pozostają aktualne:

Regulacje

Wprowadzenie rynku dwutowarowego - rynek mocy, polityka dekarbonizacyjna UE i kolejne regulacje zmierzające do ograniczenia emisji, wprowadzenie modelu regulacji jakościowej w dystrybucji, zmiany w systemie wsparcia dla instalacji OZE oraz działania UE w kierunku wspólnego rynku energii elektrycznej.

Rynek

Zmieniające się prognozy cen energii elektrycznej i węgla kamiennego, dostępność węgla kamiennego, popyt na energię elektryczną, zapotrzebowanie na moc, rosnąca konkurencja na rynku detalicznym, rosnący poziom generacji z OZE przy jednoczesnym odwrocie graczy europejskich i ograniczanie finansowania dla energetyki konwencjonalnej.

Klient

Wzrost świadomości klientów i wymagań w zakresie zaspokajania potrzeb oraz kompleksowości oferty, wzrost oczekiwań w zakresie jakości i dostępności obsługi klienta.

Technologia

Spadające ceny technologii odnawialnych i rozproszonych, rosnąca konkurencyjność tych źródeł wobec źródeł konwencjonalnych, zmiana roli dystrybucji w związku z rozwojem energetyki rozproszonej, rozwój technologii smart, mikrogeneracji i magazynowania energii.

W perspektywie długoterminowej istotne są gruntowne zmiany całości sektora elektroenergetycznego w kierunku tzw. "energetyki jutra". Przewidywana jest transformacja energetyki systemowej w kierunku zdecentralizowanego wytwarzania, wzrostu roli połączeń transgranicznych, magazynów energii oraz nowych usług energetycznych, jak np. "wirtualne elektrownie", zarządzanie popytem lub generacja rozproszona. Powyższy kierunek zmian wpływa zarówno na Segment Dystrybucji, który musi się zmierzyć z technologiami smart, infrastrukturą do ładowania pojazdów elektrycznych, generacją rozproszoną, w tym prosumencką oraz dwukierunkowymi przepływami, przy jednoczesnym wzroście jakości i bezpieczeństwa dostaw, jak i na Obszar Wytwarzania w zakresie produkcji energii ze źródeł konwencjonalnych, którego transformacja będzie zmierzać w kierunku funkcji regulacyjnej i stabilizującej system elektroenergetyczny.

Poniższy rysunek przedstawia, stanowiącą wyzwanie dla Grupy Kapitałowej TAURON, prognozowaną transformację sektora elektroenergetycznego.

Rysunek nr 7. Prognozowana transformacja sektora elektroenergetycznego

1.4.4. Szanse i zagrożenia

Zdefiniowane kluczowe wyzwania dla Grupy Kapitałowej TAURON tworzą zarówno szanse, jak i zagrożenia dla działalności Grupy Kapitałowej TAURON.

Poniższa tabela przedstawia szanse i zagrożenia dla działalności Grupy Kapitałowej TAURON, z uwzględnieniem sytuacji sektora na koniec 2018 r.

Tabela nr 5. Szanse i zagrożenia dla działalności Grupy Kapitałowej TAURON, z uwzględnieniem sytuacji sektora na koniec 2018 r.

Regulacje

• Wprowadzenie rynku dwutowarowego dodatkowe przychody za utrzymywanie mocy wytwórczych. Wygrane aukcje na rynku mocy i kontraktacja jednostek konwencjonalnych Grupy.
• Wsparcie elektrycznej mobilności (wzrost konsumpcji energii elektrycznej).
• Wprowadzenie rozwiązań prawnych wspierających ograniczenie niskiej emisji (np. ogrzewanie systemowe, zwiększenie udziału w sprzedaży ekogroszku).
• Nowe regulacje dotyczące wsparcia dla kogeneracji po 2018 r.
• Wykorzystanie środków pomocowych na rozwój działalności Grupy.

Rynek

• Efektywna kosztowo, własna baza wydobywcza, pozwalająca na stabilizację i przewidywalność kosztu paliwa.
• Dostęp do największej, wśród firm energetycznych w Polsce, bazy klientów.
• Wejście w okołoenergetyczne segmenty rynku w oparciu o posiadane kompetencje.
• Komercjalizacja innowacyjnych rozwiązań wypracowanych w ramach działalności badawczorozwojowej.

Szanse Zagrożenia

• Wzrost cen energii wynikający m.in. z kosztów środowiskowych i polityki dekarbonizacyjnej, wzrostu cen paliw.
• Nowe regulacje UE dotyczące wspólnego rynku energii.
• Brak stabilności i przewidywalności regulacji dla źródeł OZE, w tym kosztów utrzymania farm wiatrowych i elektrowni wodnych oraz niepewna przyszłość źródeł OZE opartych na technologii spalania i współspalania biomasy.
• Konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków z tytułu zmian z prawie energetycznym.

Szanse Zagrożenia

• Spadek marży oraz mniejsze obciążenia pracy aktywów konwencjonalnych (pogorszenie rentowności, konieczne nakłady na modernizacje lub konieczność odstawienia starych jednostek wytwórczych z uwagi na wejście do systemu nowych wysokosprawnych bloków oraz z uwagi na wymogi BAT).
• Utrata wolumenu i rentowności Segmentu Sprzedaż, szczególnie w B2B.
• Presja na ceny energii przy rosnących wolumenach wymiany transgranicznej.
• Wzrost kosztów i ograniczenie dostępności finansowania.
• Wzrost cen towarów i usług negatywnie wpływający na efektywność inwestycyjną.

Klient

• Przewaga konkurencyjna w zakresie jakości obsługi klienta.
• Segmentacja klientów i oferowanie dodatkowych produktów zgodnie z oczekiwaniami klientów.
• Rosnąca świadomość i oczekiwania klienta w kierunku kompleksowej, spersonalizowanej oferty dodatkowych usług i produktów (większe uproduktowienie klientów).
• Poszerzenie oferty usług dla klientów w oparciu o posiadane kompetencje i zaufanie do marki TAURON.
• Wzrost poprzez koncentrację na kliencie niegenerującym dużych inwestycji kapitałowych.
• Rozwój nowoczesnych i zintegrowanych kanałów sprzedaży oraz obsługi klienta.
• Nowe kompetencje i modele biznesowe w oparciu o działalność badawczo-rozwojową.
• Utrzymanie trendu wzrostowego zużycia energii elektrycznej przez odbiorców końcowych.
• Budowa kompetencji i przewag konkurencyjnych w nowych obszarach działalności.

Szanse Zagrożenia

• Możliwa utrata klientów związana ze wzrostem liczby konkurentów oferujących klientom podobne produkty oraz ze względu na niskie bariery wejścia na rynek sprzedaży energii elektrycznej, a także ograniczeniem w tworzeniu spersonalizowanej oferty na skutek wdrożenia unijnych regulacji dot. ochrony danych osobowych (RODO).
• Spadek lojalności klientów aktywne działania konkurencji.
• Większa świadomość i wymagania klientów odnośnie jakości obsługi i oferty produktowej.
• Niezależność energetyczna odbiorców (prosumenci, wyspy energetyczne, magazyny energii, klastry).
• Tendencja do budowy własnych źródeł wytwarzania przez odbiorców energochłonnych jako wynik ograniczania kosztów energii elektrycznej.
• "Ucieczka emisji" przenoszenie działalności gospodarczej do innych krajów ze względu na koszt energii.
• Poniesienie wysokich nakładów na wdrażanie nowych platform obsługi oraz rozwój kanałów kontaktu.

• Rosnące koszty obsługi wynikające m.in. z oczekiwań finansowych pracowników, problemy w zapewnieniu odpowiedniej jakości obsługi.

Technologie

• Postępujący i zauważalny spadek cen technologii odnawialnych.
• Rozwój technologii magazynowania, technologii inteligentnych i związanych z wytwarzaniem rozproszonym.
• Dodatkowe usługi dla klientów związane z nowymi technologiami (internet rzeczy, taryfy dynamiczne, wirtualne elektrownie).
• Opracowanie i wdrożenie (komercjalizacja) własnych innowacyjnych rozwiązań dających przewagę konkurencyjną.

Szanse Zagrożenia

• Konieczność dostosowania sieci do wzrostu generacji rozproszonej (przepływy dwukierunkowe).
• Pojawienie się nowych, konkurencyjnych kosztowo technologii wytwarzania energii elektrycznej w państwach sąsiadujących z Polską.
• Rosnąca ilość cyberzagrożeń oraz infrastruktury podatnej na takie ataki.
• Mnoga liczba standardów komunikacji, problemy z zapewnieniem oczekiwanych celów dla realizowanych projektów.

1.4.5. Perspektywiczne cele i założenia finansowe Strategii

Na etapie przygotowywania Strategii założono, że działania w niej określone pozwolą osiągnąć wyznaczone kluczowe cele dla Grupy Kapitałowej TAURON:

• 1. EBITDA powyżej 4 mld w 2020 r.
• 1. Dotrzymanie kowenantu dług netto/EBITDA poniżej 3,5x
• 1. Utrzymanie wysokiego wskaźnika Customer Satisfaction Index (CSI)
• 1. Elektrownie z pozytywnymi przepływami finansowymi do 2020 r.
• 1. Utrzymanie bazy klientów
• 1. Lider marży jednostkowej wśród 4 największych sprzedawców energii w Polsce
• 1. Nowe biznesy będą stanowić przynajmniej 25% przychodów/marży w 2025 r.

Poniższy rysunek przedstawia perspektywę EBITDA 2025 po uwzględnieniu ryzyk i realizacji Strategii oraz efekty realizacji Strategii.

Rysunek nr 8. Perspektywy EBITDA 2025 po uwzględnieniu ryzyk i realizacji Strategii oraz efekty realizacji Strategii

Działania zaplanowane na najbliższe lata pozwolą zahamować spadek zyskowności. Odbędzie się to poprzez optymalizację działań w Segmentach Wydobycie i Wytwarzanie przy jednoczesnym utrzymaniu stabilności w Obszarze Dystrybucja.

Poniższy rysunek przedstawia Wizję Grupy Kapitałowej TAURON w 2025 r.

1.4.6. Realizacja Strategii i priorytety Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Strategia wyznacza priorytety, w ramach których podejmowane jednocześnie działania przekształcają Grupę Kapitałową TAURON w kierunku "energetyki jutra". Wynikiem realizacji Strategii są podjęte działania i osiągnięte wartości celów strategicznych, Programu Poprawy Efektywności oraz Inicjatyw Strategicznych.

2018 r. był kolejnym okresem, w którym realizowane były założone w Strategii priorytety:

Zapewnienie stabilności finansowej Grupy Kapitałowej TAURON

Zapewnienie stabilności finansowej Grupy Kapitałowej TAURON realizowane jest poprzez Program Poprawy Efektywności, realizację Inicjatyw Strategicznych oraz poprawę efektywności inwestycyjnej. W 2018 r. zakończono realizację Programu Poprawy Efektywności przyjętego na lata 2016-2018.

Poniższy rysunek przedstawia założenia Programu Poprawy Efektywności w latach 2016-2018.

Rysunek nr 10. Założenia Programu Poprawy Efektywności w latach 2016-2018

W latach 2016-2018, w związku z realizacją Programu Poprawy Efektywności w Grupie Kapitałowej TAURON, uzyskano oszczędności w wysokości 1 719 mln zł, co stanowi 132% zaplanowanych oszczędności, z czego 1 067 mln zł wpłynęło na EBITDA, a 652 mln zł wynikało z redukcji nakładów inwestycyjnych. Największy udział w osiągniętych oszczędnościach miał Obszar Wytwarzanie.

Poniższy rysunek przedstawia założenia Inicjatyw Strategicznych i racjonalizację inwestycji w latach 2017-2020.

W 2018 r. Inicjatywy Strategiczne przyniosły efekt finansowy na poziomie 1 498 mln zł, z czego 651 mln zł wpłynęło na EBITDA, a 847 mln zł wynikało z redukcji nakładów inwestycyjnych (w tym 613 mln zł z tytułu wstrzymania budowy bloku gazowo-parowego klasy 413 MW^e z członem ciepłowniczym w Elektrowni Łagisza w Będzinie). Największy udział w osiągniętych oszczędnościach miał Obszar Wytwarzanie (688 mln zł) oraz Obszar Dystrybucja (89 mln zł). Uzyskane efekty narastająco do końca 2018 r. wyniosły 2 435 mln zł, z czego 970 mln zł pozytywnie wpłynęło na EBITDA, a 1 464 mln zł pochodziło z redukcji nakładów inwestycyjnych.

Budowa silnej grupy kapitałowej w oparciu o trzy filary

Grupa Kapitałowa TAURON ma najbogatszą ofertę produktów i usług dla klientów wśród polskich grup energetycznych. W 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON została nagrodzona za rozwój elektromobilności. Działania na rzecz rozwoju Segmentu Sprzedaży są również wspierane poprzez dedykowane projekty w ramach Strategicznej Agendy Badawczej (SAB). Trwają prace nad udoskonalaniem wysokich standardów obsługi klienta oraz rozwojem nowoczesnych i zintegrowanych kanałów sprzedaży i obsługi klienta. Ważnym ogniwem łańcucha wartości Grupy Kapitałowej TAURON jest baza aktywów regulowanych obejmujących działalność w zakresie dystrybucji energii elektrycznej oraz ciepła. Znacząca część nakładów inwestycyjnych jest przeznaczana na budowę i modernizację sieci. W 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON zainwestowała w Segment Dystrybucji łącznie 2 044 mln zł, przy jednoczesnych inicjatywach poprawiających efektywność kosztową i organizacyjną tego Segmentu w ramach realizacji programu "Jedna Dystrybucja". Główne działania polegały na ujednolicaniu procesów i systemów oraz wdrożeniu optymalnej i spójnej struktury TAURON Dystrybucja. W zakresie Segmentów Wydobycia i Wytwarzania, w 2018 r. kontynuowano działania poprawiające efektywność kosztową i produktywność. Zoptymalizowano nakłady inwestycyjne, które łącznie dla Segmentów Wydobycia i Wytwarzania narastająco do końca 2018 r. osiągnęły poziom 1 547 mln zł. Jednocześnie, realizowane są strategiczne projekty inwestycyjne, zgodne ze Strategią. W 2018 r. kontynuowano przygotowywanie inwestycji w ramach projektów dostosowania jednostek wytwórczych do wymogów konkluzji BAT. W wyniku zawarcia umów, będących konsekwencją uczestnictwa w przeprowadzonych aukcjach rynku mocy, jednostki wytwórcze Grupy Kapitałowej TAURON będą otrzymywały dodatkowe przychody z tytułu gotowości do dostarczania energii elektrycznej.

Wdrożenie zmian organizacyjnych wspierających realizację Strategii

Podstawą modelu operacyjnego jest zarządzanie procesowe oraz podział zadań i odpowiedzialności pomiędzy zdefiniowane jednostki: Centrum Korporacyjne, Obszary Biznesowe i Centra Usług Wspólnych. W ramach kultury innowacyjnej, obok tradycyjnie pojmowanej działalności badawczo-rozwojowej, duże znaczenie zyskała kooperacja Grupy Kapitałowej TAURON ze start-upami.

Poniższa tabela przedstawia realizowane w 2018 r. cele strategiczne Grupy Kapitałowej TAURON.

	Tabela nr 6. Realizowane w 2018 r. cele strategiczne Grupy Kapitałowej TAURON
--	-------------------------------------------------------------------------------

Cel strategiczny	Realizacja w 2018
EBITDA powyżej 4 mld w 2020 r.	Cel realizowany jest poprzez podstawową działalność segmentów biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON oraz realizację Inicjatyw Strategicznych i Programu Poprawy Efektywności. W 2018 r. uzyskano EBITDA na poziomie 3,4 mld zł.
Kowenant dług netto/EBITDA poniżej 3,5x	Dotrzymanie kowenantów jest efektem zarówno działań wpływających na poprawę wyników finansowych, jak i działań zmierzających do poprawy efektywności inwestycyjnej. W ramach Strategii zoptymalizowano portfel inwestycyjny oraz pozyskano nowoczesne finansowanie w postaci emisji obligacji hybrydowych. Na koniec 2018 r. wskaźnik dług netto/EBITDA wyniósł 2,6x.
Utrzymanie wysokiego wskaźnika CSI	Grupa Kapitałowa TAURON jest liderem branży w zakresie jakości obsługi klienta. Coroczne badania satysfakcji klientów, wykonywane przez firmę zewnętrzną, potwierdzają wysoki poziom zadowolenia klientów Grupy Kapitałowej TAURON. Wyniki badania CSI z listopada 2018 r. były następujące: dla gospodarstw domowych 81 pkt, dla małych i średnich przedsiębiorstw 73 pkt, a dla klientów biznesowych 77 pkt.

Cel strategiczny	Realizacja w 2018
Elektrownie z pozytywnymi przepływami finansowymi do 2020 r.	Osiągnięcie tego celu będzie wynikiem szeregu działań podejmowanych w ramach Grupy Kapitałowej TAURON, m.in.: optymalizacji kosztów i nakładów na jednostki wytwórcze, strategii handlowej Grupy Kapitałowej TAURON, jak również oddziaływania otoczenia zewnętrznego zarówno regulacyjnego, jak i rynkowego (rynek mocy, wsparcie OZE i kogeneracji, ceny paliw, ceny praw majątkowych, ceny energii). Istotny, dodatni wpływ na uzyskanie pozytywnych przepływów finansowych jednostek wytwórczych Grupy Kapitałowej TAURON od 2021 r. będą miały zagwarantowane przychody, uzyskane w ramach wygranych aukcji głównych rynku mocy, które miały miejsce w 2018 r.
Utrzymanie bazy klientów	Grupa Kapitałowa TAURON jest największym w kraju dystrybutorem i drugim co do wielkości sprzedawcą energii elektrycznej. Utrzymanie bazy klientów stanowi dla Grupy Kapitałowej TAURON platformę długofalowego wzrostu i jest realizowane przez zarówno działania poprawiające jakość świadczonych usług, m.in. rozwój kanałów komunikacji z klientem, jak i szeroką ofertę produktową. Na koniec 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON świadczyła usługi dla blisko 5,5 mln klientów Segmentu Sprzedaży i 5,6 mln klientów Segmentu Dystrybucji.
Lider marży jednostkowej wśród 4 największych sprzedawców energii w Polsce	Utrzymanie pozycji lidera opiera się zarówno na utrzymaniu wysokiego wolumenu sprzedawanej energii eklektycznej, jak i zdolności do generowania pozytywnego wyniku ekonomicznego. Grupa Kapitałowa TAURON, koncentrując się na kliencie, buduje szeroką, rentowną bazę produktów i usług. Według danych za 9 miesięcy 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON utrzymała pozycję lidera marży jednostkowej wśród czterech największych spółek krajowych kalkulowanej jako wynik EBITDA Segmentu Sprzedaży przypadający na energię elektryczną sprzedaną do odbiorców końcowych.
Nowe biznesy mają stanowić przynajmniej 25% przychodów/marży w 2025 r.	TAURON aktywnie przygotowuje się do udziału w nowych rynkach oraz obszarach działalności. Działania skupione w ramach nowych biznesów wspiera realizacja SAB oraz współpraca ze start upami. TAURON zaangażował się w projekt, którego celem jest budowa szerokopasmowego dostępu do internetu w siedmiu regionach południowej Polski w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa (POPC). Atrakcyjność projektu zwiększa dodatkowo wartość dofinansowania, które wynosi 187 mln zł. W listopadzie 2018 r. TAURON oddał do użytku sieć terminali do ładowania samochodów elektrycznych składającej się z 4 szybkich stacji ładowania oraz 19 przyspieszonego ładowania. Dodatkowo, uruchomiona została aplikacja eCar od TAURONA, która pozwala wypożyczyć samochód elektryczny.

1.5. Charakterystyka polityki i kierunków rozwoju Grupy Kapitałowej TAURON

Strategia wyznacza kierunki rozwoju Grupy Kapitałowej TAURON w krótszej i dłuższej perspektywie. Do 2020 r. szczegółowo określono zadania dla poszczególnych Obszarów Biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON i wyznaczono efekty finansowe tych zadań. Priorytetem jest utrzymanie stabilnej sytuacji finansowej i zbudowanie solidnych fundamentów do wzrostu w zmiennym otoczeniu. Rozwój Grupy Kapitałowej TAURON oznacza konieczność ponoszenia nakładów inwestycyjnych.

Strategia wyznacza priorytetowe kierunki działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej, które będą bazą do rozwoju nowych produktów i usług w dłuższej pespektywie. Dla osiągnięcia tego celu Grupa Kapitałowa TAURON przyjęła nowy model działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej, tworząc dedykowaną centralną organizację do zarządzania i koordynowania przedmiotowej działalności.

W dłuższej perspektywie Strategia zakłada pełne wykorzystywanie potencjału zawartego w aktywach Grupy Kapitałowej TAURON, co ma sprzyjać innowacjom, kulturze organizacyjnej oraz przede wszystkim koncentracji na potrzebach klientów. Strategia zakłada, że potencjał inwestycyjny Grupy Kapitałowej TAURON po 2020 r. będzie przeznaczany na projekty przede wszystkim w obszarach regulowanych takich jak: dystrybucja energii elektrycznej, dystrybucja i wytwarzanie ciepła, OZE (pod warunkiem stabilnego systemu wsparcia), regulowane wytwarzanie konwencjonalne oraz w obszarze nowej energetyki (np. elektromobilność), rozproszonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, jak również rozwiązań inteligentnych.

Poniższy rysunek przedstawia perspektywę kierunków inwestycji po 2020 r.

Główną przewagą konkurencyjną Grupy Kapitałowej TAURON jest baza 5,6 mln klientów (Segment Dystrybucja). Najważniejszymi działaniami w krótkiej i długiej perspektywie będą działania stosunkowo mało kapitałochłonne związane z rozbudową oferty produktów i usług dla odbiorców oraz rozwój nowych działalności, bazujący na kompetencjach Grupy Kapitałowej TAURON.

1.5.1. Realizacja inwestycji strategicznych

Główne inwestycje strategiczne w realizacji

Poniższa tabela przedstawia działania, jakie prowadzono w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r., w związku z realizacją głównych inwestycji strategicznych.

Tabela nr 7. Stan realizacji głównych inwestycji strategicznych

Lp.	Inwestycja	Stan realizacji inwestycji
1.	Budowa nowego bloku energetycznego o mocy 910 MWe na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno Wykonawca: Konsorcjum RAFAKO S.A. i MOSTOSTAL WARSZAWA S.A. Planowana data zakończenia inwestycji: 2019 r. Poziom zaawansowania: 85% Nakłady poniesione: 4 321 mln zł	W pierwszym półroczu 2018 r. realizacja prac skoncentrowana była na montażu części technologicznych bloku oraz pracach budowlanych. W obrębie wyspy kotłowej, przeprowadzono próbę ciśnieniową kotła z wynikiem pozytywnym. Realizowano montaż kanałów spalin i powietrza, montaż przewodów mieszanki pyłowej oraz kontynuowano prace montażowe branży elektrycznej i izolacyjne budynku.
		W maszynowni zamontowano turbinę oraz wyposażenie stacji regeneracji jonitów, stacji oczyszczania kondensatu oraz rurociągów z tworzyw sztucznych GRP. W drugim półroczu 2018 r. rozpoczęto prace rozruchowe.
		Pierwszą fazę, czyli rozruch zimny, rozpoczęto poprzez podanie napięcia na transformator sprzęgłowy łączący systemy zasilania potrzeb własnych Elektrowni Jaworzno II z nowym blokiem 910 MWe. Uruchomiono również transformator rezerwowo rozruchowy zasilający instalacje blokowe w energię elektryczną. Zakończone z wynikiem pozytywnym testy SAT (obiektowe) rozproszonego systemu sterowania pozwoliły na rozpoczęcie operacji łączeniowych z instalacjami i urządzeniami bloku oraz ich

Lp.	Inwestycja	Stan realizacji inwestycji
		testy. Po zrealizowaniu operacji prób ciśnieniowych oraz po płukaniu całości rurociągu wody surowej zakończono etap wykonywania przyłącza wodnego i przystąpiono do operacji płukania rurociągów i instalacji w obiekcie. Trwało przekazywanie węzłów technologicznych do rozruchu. Kontynuowano również rozruch docelowej stacji uzdatniania wody, układu nawęglania, sprężarkowni oraz instalacji oleju rozpałkowego.
2.	Budowa bloku gazowo-parowego o mocy 449 MWe wraz z członem ciepłowniczym o mocy 240 MWt w Stalowej Woli (Inwestycja realizowana z udziałem partnera strategicznego - Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. (PGNiG)). Wykonawca: odstąpiono od kontraktu z Abener Energia S.A. Dokończenie realizacji projektu realizowane jest w formule EPCM (menadżer kontraktu) – konsorcjum firm Energopomiar Gliwice - Energoprojekt Katowice Planowana data zakończenia inwestycji: 2019 r. Poziom zaawansowania: 86% Nakłady poniesione: 1 061,8 mln zł	W 2018 r. zakończono prace związane z wierceniem mikrotunelingowym przy realizacji kanału wody chłodzącej oraz prowadzono negocjacje z dostawcami i podwykonawcami głównych urządzeń.
		ECSW przy wsparciu EPCM ogłosiło wszystkie 16 postępowań na wybór realizatorów bloku gazowo-parowego w tym m.in. na prace związane z dokończeniem instalacji turbozespołu gazowego, montażu turbozespołu parowego oraz roboty ogólno budowlane w celu dokończenia budowy bloku. W ramach ogłoszonych przetargów zakończono wybór w 9 postępowaniach. Wybrani wykonawcy rozpoczęli prace na obiekcie.
		Grupa rozruchowa systematycznie testuje i uruchamia poszczególne układy Bloku Gazowo Parowego, które zostały zakończone przez poprzedniego wykonawcę, jednocześnie wskazując ewentualne błędy montażowe.
		W sierpniu 2018 r. wybrano wykonawcę Rezerwowego Źródła Ciepła. Zakończono projektowanie i rozpoczęto prace ziemne.
3.	Budowa szybu "Grzegorz" (TAURON Wydobycie) wraz z infrastrukturą (powierzchniową i dołową) oraz wyrobiskami towarzyszącymi. Wykonawca: Konsorcjum KOPEX Przedsiębiorstwo Budowy Szybów S.A., FAMUR Pemug sp. z o.o. (zadanie główne - Etap I), LINTER S.A. Planowana data zakończenia inwestycji: 2023 r. Poziom zaawansowania: 30% Nakłady poniesione: 164,8 mln zł	Rozpoczęto drążenie wyrobisk na poziomie 800 m. Na poziomie 540 m wydrążono 967 m wyrobisk do szybu "Grzegorz". Po przejściu uskoku drążenie będzie kontynuowane. W ramach głębienia szybu wydrążono 42 otwory mrożeniowe oraz rozpoczęto mrożenie aktywne do głębokości 485 m. Zgłębiono szyb do głębokości 20 m oraz zabudowano obudowę panelową. Rozpoczęto dostawy materiałów dla budowy wieży szybowej.
4.	Budowa poziomu 800 m w ZG Janina w Libiążu (TAURON Wydobycie). Wykonawca: Konsorcjum Mostostal Zabrze GPBP S.A. i SIEMAG TECBERG POLSKA S.A. (Budowa docelowej infrastruktury powierzchniowej i dołowej wraz z górniczym wyciągiem szybowym szybu Janina VI), KOPEX S.A. i KOPEX Przedsiębiorstwo Budowy Szybów S.A. (zadanie zakończone - drążenie szybu) Planowana data zakończenia inwestycji: 2021 r. Poziom zaawansowania: 63% Nakłady poniesione: 327,7 mln zł	Trwa drążenie wyrobisk poziomych na poziomie 800 m. W ramach budowy docelowej infrastruktury Generalny Wykonawca wykonał palowanie pod wieżę szybową oraz wybudował głowicę szybu. W ramach projektu zmodernizowano Zakład Mechanicznej Przeróbki Węgla w klasie 20-2 mm o nową osadzarkę.
5.	Program Inwestycyjny Brzeszcze Wykonawcy: TRANS-JAN, Konsorcjum FAMUR i KOPEX Machinery, Konsorcjum FAMUR z KPRGiBSz, Konsorcjum MAS z Carbospec, Elektrometal Cieszyn	Kontynuowana jest eksploatacja pokładu 510 z wykorzystaniem zakupionego w ramach programu kompleksu ścianowego. Zgodnie z planem programu podjęto decyzję o uniezależnieniu się z końcem 2018 r. od Spółki Restrukturyzacji Górnictwa S.A.

Lp.	Inwestycja	Stan realizacji inwestycji
	Planowana data zakończenia Programu: 2025 r. Poziom zaawansowania: 42% Nakłady poniesione: 224,5 mln zł	w zakresie wentylacji kopalni. Kontynuowano prace związane z budową obiektu drobnej sprzedaży, kanału wód słonych oraz w zakresie rekonstrukcji wyrobisk wentylacyjnych, jak również drążenia nowych wyrobisk zmierzających do udostępnienia pokładu 405/1. Zakończono budowę stacji sprężarek głównych oraz stacji zrzutu mieszaniny wodno-popiołowej.
6.	Uciepłownienie bloku nr 10 oraz budowa kotłów szczytowo rezerwowych w Łagiszy Wykonawca: • GE Power – modernizacja turbozespołu parowego • Mostostal Warszawa - uciepłownienie bloku wraz z modernizacją części ciepłowniczej • SBB Energy – budowa kotłowni szczytowo – rezerwowej Planowana data zakończenia inwestycji: 2019 r. Poziom zaawansowania: 21% Nakłady poniesione: 5,18 mln zł	Projekt ma za zadanie dostosowanie bloku nr 10 w Elektrowni Łagisza do wytwarzania ciepła grzewczego poprzez modernizację turbiny, zabudowę podgrzewaczy ciepłowniczych przy turbinie bloku nr 10, w celu podgrzewu wody grzewczej parą wyprowadzaną z części przepływowej turbiny oraz modernizację stacji ciepłowniczej. Zabezpieczenie dostaw ciepła w szczycie zapotrzebowania i/lub w czasie planowego bądź awaryjnego odstawienia bloku nr 10 z eksploatacji będzie realizowane w ramach budowanych kotłów szczytowo-rezerwowych. W czerwcu i wrześniu 2018 r. podpisano umowy z wykonawcami na cały zakres realizacji projektu, na wykonanie: • modernizacji turbozespołu parowego, • uciepłownienia z dostosowaniem stacji, • budowę kotłowni szczytowo-rezerwowej. Wszyscy Wykonawcy realizują prace projektowe.
7.	Program Likwidacji Niskiej Emisji (PLNE) na terenie konurbacji śląsko-dąbrowskiej Wykonawca: Wykonawcy wybierani na konkretne etapy prac. Planowana data zakończenia inwestycji: 2023 r. Poziom zaawansowania: 13% Nakłady poniesione: 9,93 mln zł	Program realizowany jest na terenie Będzina, Chorzowa, Czeladzi, Dąbrowy Górniczej, Katowic, Siemianowic Śląskich, Sosnowca i Świętochłowic. Zakres projektu obejmuje budowę i przebudowę sieci ciepłowniczych przesyłowych, osiedlowych i przyłączy oraz budowę węzłów cieplnych w zakresie niezbędnym dla przyłączenia odbiorców ciepła. Planuje się przyłączenie do sieci 183 MWt oraz rozwój sprzedaży i dystrybucji ciepła. Program ma za zadanie ograniczenie smogu w konurbacji śląsko-dąbrowskiej. Spółka TAURON Ciepło podpisała 8 umów na dofinansowanie na kwotę ok. 141 mln zł. Łączna wartość środków finansowych przewidzianych na realizację programu to ok. 250 mln zł. W ramach programu, prowadzono akcje marketingowe mające na
		celu zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie szkodliwego działania smogu. Prowadzone były rozmowy z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie podłączenia do sieci budynków użyteczności publicznej. Aktualny łączny poziom zakontraktowanej mocy wynosi
		ok. 20 MWt. W związku z niespełnieniem przez TAURON Ciepło w wymaganym terminie warunków rozpoczęcia robót budowlanych, w dniu 22 marca 2019 r. spółka TAURON Ciepło wypowiedziała wszystkie umowy o dofinansowanie zawarte z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Rozwiązanie umów ma umożliwić powyższej Spółce przystąpienie do nowych konkursów o dofinansowanie w celu likwidacji niskiej emisji.

Lp. Inwestycja			Stan realizacji inwestycji
	8.	TAURON Internet (POPC) – realizacja projektu na wygranych	Program POPC polega na wykonaniu infrastruktury podłączenia
		obszarach	gospodarstw domowych do sieci internetu o wysokiej
		Wykonawca: postępowania na GW poszczególnych zakresów	przepustowości (min 30 MB/s). Produktem końcowym projektu
		w trakcie	będzie świadczenie usług hurtowych umożliwiających
		Planowana data zakończenia inwestycji: 2022 r.	podłączenie klientów końcowych przez operatorów detalicznych.
		Poziom zaawansowania: 2%	Na ten cel TAURON Obsługa Klienta uzyskała dofinansowanie na
		Nakłady poniesione: 0,0 mln zł	realizację 7 projektów na terenie obszarów: Rybnickiego,
			Katowickiego i Tyskiego, Oświęcimskiego, Krakowskiego,
			Wałbrzyskiego A, Wałbrzyskiego B, Sosnowieckiego. W dniu
			24 sierpnia 2018 r. zostały podpisane umowy o dofinansowanie
			projektu pomiędzy TAURON Obsługa Klienta a Centrum
			Projektów Polska Cyfrowa. Wartość projektu to 280,2 mln zł,
			z czego w formie dofinansowania pozyskano 187,8 mln zł. Trwa
			proces wyboru generalnych wykonawców.

Pozostałe projekty inwestycyjne

Projekt związany z budową elektrowni jądrowej

W 2018 r. spółka PGE EJ 1 realizowała zakres prac związany z prowadzeniem badań środowiskowych i lokalizacyjnych w lokalizacjach Żarnowiec i Lubiatowo-Kopalino.

Zgodnie z zapisami Umowy Wspólników zawartej w dniu 3 września 2014 r. pomiędzy TAURON, ENEA S.A. (ENEA), KGHM Polska Miedź S.A. (KGHM) (Partnerzy Biznesowi) a PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. (PGE), regulującej zasady współpracy przy realizacji projektu budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, TAURON na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania nabył i objął łącznie 263 020 udziałów w kapitale zakładowym w PGE EJ 1, stanowiących 10% w kapitale zakładowym, w zamian za wkład pieniężny w kwocie 32 543 760 zł.

Dodatkowo, TAURON udzielił spółce PGE EJ1 pożyczek na łączną kwotę 7 739 991 zł. Szczegółowe informacje dotyczące udzielonych pożyczek zostały przedstawione w pkt 12.2.4. niniejszego sprawozdania.

W listopadzie 2018 r. TAURON otrzymał pismo od PGE, w którym PGE wyraziła wstępne zainteresowanie nabyciem wszystkich udziałów w PGE EJ 1, których właścicielem jest TAURON. W odpowiedzi na pismo TAURON wyraził wstępne zainteresowanie sprzedażą wszystkich posiadanych udziałów w PGE EJ 1.

Projekt zgazowania węgla

W dniu 20 kwietnia 2017 r. pomiędzy TAURON oraz spółką Grupa Azoty S.A. został podpisany list intencyjny określający ogólne zasady dotyczące rozpoczęcia współpracy nakierowanej na realizację projektu zgazowania węgla. Ważność listu intencyjnego wygasła 31 grudnia 2017 r., mimo to strony w dalszym ciągu kontynuowały prace nad projektem.

W dniu 18 maja 2018 r. strony podpisały umowę o przekazaniu dokumentacji przygotowanej przez Grupę Azoty S.A. (Dokumentacja), której przedmiotem było przeprowadzenie fazy PreFEED i nabycie przez TAURON udziału w majątkowych prawach autorskich do Dokumentacji. Wyniki przekazanego Studium Wykonalności Projektu wskazują, że projekt jest realny do wdrożenia (technicznie i ekonomicznie) w wariancie do produkcji amoniaku, jak i metanolu. Stwierdzono duży potencjał dla wdrażania technologii wykorzystania węgla kamiennego dla celów przemysłu chemicznego.

W dniu 20 listopada 2018 r., w ramach wspólnych działań, strony podpisały Termsheet, określający ogólne zasady dalszej współpracy oraz warunki podpisania Umowy Wspólników i Umowy Spółki. W dniu 19 listopada 2018 r. Zarząd TAURON wyraził zgodę na podpisanie Umowy Wspólników i dalsze działania w projekcie Coal2Gas zmierzające w kierunku podpisania Umowy Spółki i utworzenia spółki celowej SPV.

Przedmiotem działania spółki celowej SPV będzie realizacja studiów i analiz (kontynuacja fazy PreFEED dla Opcji III – zgazowanie węgla w kierunku produkcji metanolu) projektu, które mają doprowadzić do uzyskania rekomendacji dotyczących możliwości podjęcia decyzji przez strony (wspólników) o kontynuacji lub zaniechaniu projektu.

Projekt budowy bloku gazowo-parowego klasy 413 MW^e wraz z członem ciepłowniczym o mocy ok. 250 MWt, w TAURON Wytwarzanie Oddział Elektrownia Łagisza w Będzinie

We wrześniu 2016 r. zgodnie ze Strategią, w ramach priorytetu zapewnienia stabilności finansowej Grupy Kapitałowej TAURON, wstrzymano projekt budowy bloku gazowo-parowego klasy 413 MW^e z członem ciepłowniczym w TAURON Wytwarzanie. Oddział Elektrownia Łagisza w Będzinie, z uwagi na utratę uzasadnienia biznesowego. Aktualnie Grupa Kapitałowa TAURON prowadzi analizy, jak również prace umożliwiające ewentualne wznowienie projektu, np. związane z aktualizacją stosownych dokumentów. Podjęcie decyzji inwestycyjnej bazować będzie z jednej strony na ocenie rentowności projektu, a z drugiej na możliwościach finansowych Grupy Kapitałowej TAURON. Z uwagi na planowaną w 2019 r. aukcję rynku mocy na rok 2024, Grupa Kapitałowa TAURON zakłada podjęcie ostatecznej decyzji w przedmiocie wznowienia realizacji projektu w 2019 r.

Projekt związany z dostosowaniem jednostek wytwórczych TAURON Wytwarzanie do warunków pracy obowiązujących po roku 2021.

W dniu 17 sierpnia 2017 r. opublikowana została Decyzja Wykonawcza Komisji UE nr 2017/1442 z dnia 31 lipca 2017 r. ustanawiająca konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT).

TAURON Wytwarzanie planuje zapewnić pracę dla 12 jednostek wytwórczych po dniu 17 sierpnia 2021 r., kiedy zaczną obowiązywać konkluzje BAT. Realizacja projektów związanych z dostosowaniem do konkluzji BAT lub uzyskanie odstępstw od konkluzji BAT, pozwoli spełnić wymagania dotyczące emisji do powietrza, ścieków oraz monitoringu zanieczyszczeń (emisji do powietrza SO2, NOx, pyłów oraz HCl).

W dniu 15 listopada 2018 r. odbyła się aukcja główna rynku mocy, w wyniku której TAURON zawarł umowy mocowe na okres 5 lat, począwszy od 2021 r. dla następujących jednostek wytwórczych: Elektrownia Jaworzno II blok nr 2 i nr 3, Elektrownia Jaworzno III blok nr 1, nr 3 i nr 5, Elektrownia Siersza blok nr 1 i nr 2, Elektrownia Łagisza blok nr 10 oraz Elektrownia Łaziska blok nr 9.

Dla bloków nr 11 i 12 Elektrowni Łaziska zawarto roczne umowy mocowe na lata 2021, 2022 oraz 2023.

Nakłady inwestycyjne

W 2018 r. nakłady inwestycyjne Grupy Kapitałowej TAURON wyniosły 3 672 mln zł i były wyższe o 6% od poniesionych w 2017 r., kiedy wyniosły ok. 3 474 mln zł. Wynika to przede wszystkim ze wzrostu nakładów w Segmentach Dystrybucja i Wydobycie.

Poniższa tabela przedstawia wybrane nakłady inwestycyjne poniesione w 2018 r., największe w ujęciu wartościowym, w ramach Obszarów Biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON.

Tabela nr 8. Nakłady inwestycyjne największe w ujęciu wartościowym poniesione w 2018 r. w ramach Obszarów Biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON

Wyszczególnienie	Nakłady inwestycyjne (mln zł)
Dystrybucja
Modernizacja i odtworzenie istniejących sieci	1 118
Budowa nowych przyłączy	676
Wytwarzanie
Budowa nowego bloku o mocy 910 MWe na parametry nadkrytyczne w Jaworznie	991
Nakłady odtworzeniowo-modernizacyjne i komponenty w TAURON Wytwarzanie	76
Przyłączenia nowych obiektów	28
Inwestycje związane z rozwojem i utrzymaniem sieci ciepłowniczych	17
Wydobycie
Program inwestycyjny w ZG Brzeszcze	87

Wyszczególnienie	Nakłady inwestycyjne (mln zł)
Budowa szybu "Grzegorz" wraz z budową infrastruktury i wyrobiskami towarzyszącymi	68
Budowa poziomu 800 m w ZG Janina w Libiążu	34

Szczegółowe informacje dotyczące poniesionych nakładów inwestycyjnych w poszczególnych segmentach działalności Grupy Kapitałowej TAURON, zostały przedstawione w pkt 5 niniejszego sprawozdania.

1.5.2. Ocena możliwości realizacji zamierzeń inwestycyjnych

Inwestycje strategiczne Grupy Kapitałowej TAURON oraz ich finansowanie są zarządzane centralnie na poziomie Spółki. Na podstawie przeprowadzonych analiz Zarząd Spółki ocenia, że Grupa Kapitałowa TAURON jest w stanie sfinansować obecne i przyszłe zamierzenia inwestycyjne ujęte w Strategii ze środków generowanych z działalności operacyjnej oraz pozyskując finansowanie dłużne.

1.5.3. Kierunki rozwoju innowacyjności i działalności badawczo-rozwojowej

Działalność badawczo-rozwojowa i innowacyjna, na którą Grupa Kapitałowa TAURON stawia w Strategii znajduje swoje odzwierciedlenie w przyjętej w 2018 r. Strategicznej Agendy Badawczej.

W Grupie Kapitałowej TAURON w ramach Obszaru badań i rozwoju oraz innowacji (B+R+I), wprowadzono portfelowe zarządzanie projektami badawczorozwojowymi, zgodnie z priorytetowymi kierunkami działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej.

SAB wpisuje się w cztery kierunki działalności innowacyjnej i badawczo rozwojowej założone w Strategii.

Poniższy rysunek przedstawia priorytetowe kierunki działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej.

Rysunek nr 13. Kierunki rozwoju innowacyjności i działalności badawczo-rozwojowej

SAB jest dokumentem, który w precyzyjny sposób opisuje kierunki rozwoju innowacji i stanowi uszczegółowienie Strategii. Dla każdego kierunku utworzono odrębny portfel projektów, w ramach których określono kluczowe wyzwania, cele rozwojowe oraz obszary badawcze. Taka konstrukcja SAB wspiera wybór konkretnych projektów i odrzucenie innych, jak również pozwoli na optymalną alokację zasobów finansowych. SAB obejmuje następujące portfele: Klient i Jego Potrzeby, Inteligentne Usługi Sieciowe, Energetyka Rozproszona oraz Niskoemisyjne Technologie Wytwarzania. Tym samym działalność badawczo-rozwojowa i innowacyjna w Grupie Kapitałowej TAURON jest realizowana i rozwijana w oparciu o kompletne i szczegółowe założenia o charakterze strategicznym – z jasno zdefiniowanymi celami i osadzonymi w horyzoncie czasowym rezultatami.

SAB jest zgodna i komplementarna wobec pozostałych dokumentów strategicznych, opracowywanych lub przyjętych w Grupie Kapitałowej TAURON, w tym przede wszystkim w obszarze inwestycji czy zarządzania majątkiem.

1.5.4. Ważniejsze osiągnięcia w dziedzinie badań i rozwoju

W 2018 r., zgodnie z założeniami określonymi w Strategii, na funkcjonowanie obszaru B+R+I przeznaczono ok. 0,4% skonsolidowanych przychodów. Uruchomiono 16 nowych projektów (w tym jeden start-up) we wszystkich obszarach biznesowych. Na koniec 2018 r. w czterech portfelach Obszaru Badań i Innowacji znajdowało się 57 projektów o łącznej wartości przekraczającej 261 mln zł. Na realizację części z tych projektów Grupa Kapitałowa TAURON pozyskała dofinansowanie ze źródeł zewnętrznych o łącznej wartości niemal 45 mln zł.

Poniższa tabela przedstawia wybrane projekty badawczo-rozwojowe realizowane w 2018 r. przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON współfinansowane ze źródeł zewnętrznych.

Tabela nr 9. Wybrane projekty badawczo-rozwojowe realizowane w 2018 r. przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON współfinansowane ze źródeł zewnętrznych

Lp.	Projekty/programy/zadania	Źródło współfinansowania
1.	Projekty współfinansowane ze środków KIC InnoEnergy: • projekt CO2-SNG, obejmujący chemiczną akumulację energii poprzez produkcję metanu z wychwyconego CO2, • projekt POLYGEN, którego koncepcja opiera się na wykorzystaniu układu poligeneracyjnego przetwarzającego w procesie zgazowania lokalnie dostępne paliwa (np. wybrane frakcje odpadów).	Wspólnota Wiedzy i Innowacji KIC InnoEnergy (KIC InnoEnergy)
2.	Programy i zadania współfinansowane ze środków NCBR: • system oceny propagacji i poprawy parametrów jakości energii elektrycznej w sieciach dystrybucyjnych, • opracowanie platformy pozwalającej na zagregowanie potencjału wytwórczego i regulacyjnego rozproszonych źródeł energii odnawialnej i zasobników energii oraz wybranych kategorii odbiorów sterowalnych, • zintegrowany System Diagnostyki Sieciowej, • opracowanie przemysłowej konstrukcji węglanowych ogniw paliwowych oraz ceramicznych elektrolizerów dających możliwość integracji z instalacjami energetycznymi power-to-gas, • elastyczność istniejących bloków energetycznych przy ograniczonych nakładach inwestycyjnych, • system optymalizacji pracy konwencjonalnych jednostek wytwórczych nakierunkowany na zwiększenie ich regulacyjności w celu zapewnienia bieżącej stabilności systemu elektroenergetycznego i długoterminowych warunków do dalszej integracji odnawialnych źródeł energii, • platforma zarządzania danymi z zaawansowanej infrastruktury pomiarowej, • model funkcjonowania energetyki rozproszonej 2.0 - samobilansujące się obszary sieci elektroenergetycznej, • wytwarzanie wody zdemineralizowanej do uzupełniania obiegu wodno-parowego metodami elektromembranowymi, • opracowanie innowacyjnego systemu skutecznego monitorowania i wspierania urządzeń zabezpieczeniowych spełniających założenia DMS, • opracowanie i wdrożenie procesu technologicznego przetwarzania odpadów z kotłów fluidalnych z wykorzystaniem CO2 do produkcji zamiennika cementu, • budowa hybrydowego system ograniczenia emisji składników kwaśnych i popiołów lotnych ze	Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR)
	spalin,

Lp.	Projekty/programy/zadania	Źródło współfinansowania
	• opracowanie zaawansowanej technologii do monitoringu i predykcyjnej analizy stanu technicznego kotła w celu zwiększenie niezawodności jednostki kotłowej.
3.	Projekt współfinansowany ze środków Funduszu Badawczego dla Węgla i Stali UE: • projekt CERES mający na celu wprowadzenie szeregu usprawnień technologicznych w celu zmniejszenia ryzyka związanego z produkowanymi odpadami pogórniczymi.	Fundusz Badawczy dla Węgla i Stali Unii Europejskiej
4.	Projekty współfinansowane ze środków Horyzont 2020: • projekt ICP4Life dotyczący budowy zintegrowanej platformy współpracy do zarządzania cyklem życia technologii i usług produktowych, • projekt MOBISTYLE dotyczący rozwiązań technologicznych, które pozwolą pozytywnie wpłynąć na zachowania klientów poprzez podniesienie świadomości i poczucia własności u konsumentów, • projekt UtilitEE mający na celu wdrożenie rozwiązania które zwiększy efektywności zużycia energii poprzez aktywne angażowanie klientów w swoje zachowania dotyczące zużycia energii z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz mechanizmów DSM, • projekt GEMINI+ mający na celu wypracowanie projektu wysokotemperaturowego reaktora	Horyzont 2020: Program Ramowy w zakresie badań naukowych oraz innowacji

jądrowego chłodzonego gazem (HTGR) do produkcji energii elektrycznej i ciepła.

Projektem, który łączy działania badawczo-rozwojowe TAURON, TAURON Dystrybucja, TAURON EKOENERGIA i TAURON Sprzedaż jest projekt M-GRID 2.0 – "Model funkcjonowania energetyki rozproszonej 2.0". W jego ramach przygotowywana jest demonstracja samobilansującego się obszaru sieci elektroenergetycznej. Celem projektu jest opracowanie technologii budowy lokalnych sieci elektroenergetycznych, których głównymi zaletami są ograniczenie strat podczas dystrybucji energii oraz poprawa niezawodności i elastyczności systemu. Pozyskana wiedza oraz doświadczenie w zakresie budowy oraz eksploatacji mikrosieci pozwoli na zaoferowanie nowego rodzaju usług TAURON klientom zewnętrznym, a także wdrożenie rozwiązania w ramach Grupy Kapitałowej TAURON.

Jednym z bardziej istotnych przedsięwzięć badawczo-rozwojowych realizowanych w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON jest projekt CO2-SNG dotyczący przetwarzania CO2, powstającego w procesie spalania paliw w instalacjach przemysłowych w syntetyczny gaz ziemny (SNG). Projekt jest realizowany przez międzynarodowe konsorcjum zrzeszające polskie i francuskie podmioty, którego liderem jest TAURON Wytwarzanie. Opracowywany proces polega na reakcji CO² z wodorem powstającym w procesie elektrolizy, która zasilana jest tanią, nadwyżkową energią pochodzącą z OZE (w dolinach obciążeń systemu elektroenergetycznego). Projekt zakłada, że może to być sposób na przechowywanie nadwyżki energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, a jednocześnie perspektywiczne rozwiązanie dla zagospodarowania CO2, wytwarzanego w instalacjach Grupy Kapitałowej TAURON. W 2018 r. ukończono budowę instalacji pilotowej zlokalizowanej w Elektrowni Łaziska i rozpoczęto kampanię badawczą, wykorzystując CO2, wychwycone ze spalin bloku węglowego klasy 200 MW.

Na realizację projektu pozyskano dofinansowanie ze środków EIT InnoEnergy. Projekt CO2-SNG stanowi także bazę dla projektów: POLYGEN i TENNESSEE.

Celem projektu POLYGEN jest opracowanie przyjaznego dla środowiska sposobu termicznego przekształcania odpadów i paliw alternatywnych dla zastosowań mało i średnioskalowych. Produktem projektu będzie technologia wytwarzania ciepła, elektryczności oraz syntetycznego gazu ziemnego w oparciu o zgazowanie paliw alternatywnych takich jak odpady komunalne, osady ściekowe czy biomasa.

Celem projektu TENNESSEE jest udoskonalenie procesu magazynowania energii w postaci chemicznej – substytutu gazu ziemnego, skutkujące poprawą parametrów eksploatacyjnych instalacji docelowej, głównie poprzez wyższą sprawność elektrolizy wysokotemperaturowej oraz zastosowanie węglanowych ogniw paliwowych do wychwytu CO² ze spalin. W efekcie możliwe będzie znaczne zmniejszenie ilości dostarczanej do układu wychwytu energii z elektrowni. Projekt przyczyni się w szczególności do obniżenia energochłonności przypadającej na jednostkę wytwarzanego SNG.

W Obszarze Sprzedaży kluczowym projektem badawczo-rozwojowym jest PROmoc – aktywne zarządzanie bilansem energetycznym i preferencjami klientów w celu optymalnego wykorzystania potencjału do sterowania zapotrzebowaniem na energię. Zadaniem projektu jest wygenerowanie korzyści z efektywnego zarządzania zużyciem energii dla trzech uczestników rynku: klienta, firmy energetycznej kontraktującej energię elektryczną oraz podmiotu zarządzającego bezpieczeństwem krajowego systemu energetycznego.

Produktem końcowym projektu PROmoc ma być prototyp narzędzia wspomagającego aktywne zarządzanie bilansem energetycznym i preferencjami klientów Grupy Kapitałowej TAURON.

TAURON w 2018 r. zintensyfikował prace związane z tzw. Internetem Rzeczy. W dniu 24 maja 2018 r. pomiędzy TAURON a spółką Ericsson sp. z o.o. (Ericsson), została podpisana umowa konsorcjum, której celem jest wspólne wdrożenie usług na potrzeby inteligentnego miasta z wykorzystaniem technologii Internetu Rzeczy (Internet of Things – IoT). Wdrożenie tego typu rozwiązań będzie pierwszym w Polsce przedsięwzięciem, które wykorzystuje Internet Rzeczy na skalę kilkusettysięcznego miasta.

Wdrożenie zakłada kompleksową optymalizację wykorzystania i budowę nowych usług na bazie infrastruktury miejskiej, komunalnej, energetycznej i telekomunikacyjnej. Będzie to możliwe dzięki zastosowaniu sieci czujników dostarczających informacji ułatwiających zarządzanie poszczególnymi funkcjami aglomeracji. Odpowiednio dobrane, nowoczesne rozwiązania technologiczne ułatwią bezpieczne i efektywne zarządzanie oświetleniem ulicznym czy miejscami parkingowymi, czyniąc miasto bardziej komfortowym dla mieszkańców. Wykorzystana zostanie istniejąca infrastruktura dystrybucyjna Grupy Kapitałowej TAURON po to, aby świadczyć zaawansowane usługi technologiczne dla mieszkańców i biznesu.

W 2018 r., obok tradycyjnie pojmowanej działalności badawczo-rozwojowej, duże znaczenie w Grupie Kapitałowej TAURON zyskała kooperacja ze start-upami. W marcu 2018 r. zakończony został program Pilot Maker realizowany we współpracy z firmą TechBrainers. Powyższa inicjatywa, w ramach konkursu organizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości Pilot Maker, uzyskała dofinansowanie w wysokości niemal 6 mln zł.

W ramach programu Pilot Maker zgłoszono 128 pomysłów, z czego 36 start-upów zostało zakwalifikowanych do programu. W kolejnych etapach, 28 start-upów rozpoczęło współpracę ze spółkami Grupy Kapitałowej TAURON.

Efektem Pilot Maker są konkretne projekty innowacyjne przetestowane i realizowane w Grupie Kapitałowej TAURON. W ramach obszaru smart home opracowywany jest system urządzeń pozwalających klientowi końcowemu na monitorowanie zużycia energii elektrycznej w domu. Powstaje również platforma komunikacyjna wykorzystująca wirtualnego asystenta głosowego, obsługującego wybrane procesy z zakresu customer service. Rozwijana jest także technologia ułatwiająca klientom odczyty licznika, dostarczając im rozwiązanie wykorzystujące aparat smartfona.

Z myślą o unowocześnieniu sieci dystrybucyjnych, powstaje rozwiązanie monitorujące odpływy niskiego napięcia w stacjach transformatorowych SN/nn. W ramach kolejnego projektu opracowywane jest rozwiązanie umożliwiające zdalny pomiar odległości pomiędzy linią energetyczną SN (WN) a gruntem za pomocą sensorów oraz przesył wykonanych pomiarów na duże odległości za pomocą bezprzewodowej ultra-energooszczędnej technologii transmisji danych.

Pilot Maker to również jedna ze ścieżek wejścia Grupy Kapitałowej TAURON w obszar elektromobilności – we współpracy ze start-upem opracowywane jest rozwiązanie dynamicznego bilansowania mocy w sieci ładowarek do samochodów elektrycznych.

Kontynuując model współpracy wypracowany w ramach programu Pilot Maker, TAURON zaangażował się także w uruchomiony w 2018 r. program Pilot Maker Elektro ScaleUp, dedykowany rozwiązaniom z zakresu m.in.: carsharingu elektrycznych samochodów, skuterów czy rowerów, rozwoju i zarządzania punktami ich ładowania, alternatywnych systemów zasilania pojazdów, big data, dynamicznej wyceny usług oraz systemów rozliczeń.

Budując strategiczną pozycję Grupy Kapitałowej TAURON w obszarze start-upów, w dniu 13 czerwca 2018 r. TAURON podpisał z Polskim Funduszem Rozwoju (PFR) oraz NCBR umowę o utworzeniu funduszu typu Corporate Venture Capital (CVC), powstałego z myślą o projektach innowacyjnych rozwiązań dla energetyki, które odpowiadają na wyzwania rynkowe z obszarów działalności Grupy Kapitałowej TAURON. Nowy fundusz EEC Magenta jest pierwszym tego typu podmiotem na polskim rynku.

TAURON będzie uczestnikiem dwóch funduszy tworzonych w ramach programów PFR Starter - FIZ oraz BRIdge VC / PFR NCBR CVC. Dzięki temu możliwe będzie zapewnienie przez TAURON wieloetapowego wsparcia dla innowacyjnych firm, m.in. poprzez zapewnienie możliwości udziału w programach akceleracyjnych, inwestycje w przedsiębiorstwa we wczesnej fazie rozwoju w ramach PFR Starter FIZ, czy zapewnienie kolejnych rund finansowania w ramach PFR NCBR CVC. Docelowa kapitalizacja funduszu utworzonego w ramach PFR Starter FIZ wyniesie 50 mln zł, a funduszu utworzonego w ramach PFR NCBR CVC wyniesie 160 mln zł. Udział TAURON w funduszach nie przekroczy odpowiednio 25% i 49%.

W I kwartale 2018 r. TAURON nawiązał współpracę z amerykańskim Electric Power Research Institute, w ramach której TAURON będzie uczestniczył w dwóch realizowanych przez spółkę programach badawczych w zakresie magazynowania energii oraz identyfikacji potrzeb odbiorców energii elektrycznej.

Wybrane obszary współpracy są dla Grupy Kapitałowej TAURON szczególnie istotne i wynikają wprost ze zidentyfikowanych w Grupie Kapitałowej TAURON wyzwań technologicznych. Magazynowanie energii jest jednym z najważniejszych wyzwań dla dystrybucji i efektywnej energetyki rozproszonej. Zrozumienie potrzeb klienta wspiera natomiast kluczowe z punktu widzenia Strategii Grupy Kapitałowej TAURON relacje z klientami.

W projekcie magazynowania energii wykorzystuje się nowoczesne narzędzia pozwalające na szacowanie kosztów instalacji i funkcjonowania magazynów, czy oprogramowanie umożliwiające zweryfikowanie korzyści i wymagań przy konkretnych przypadkach magazynowania energii. Rozwiązania te będą stanowić wsparcie dla realizacji projektów badawczorozwojowych TAURON, tj. budowy magazynu w celu bezprzerwowego zasilania odbiorców energii, drugiego życia baterii, mikrosieci czy mechanizmów redukcji popytu (ang. demand side response, DSR).

Udział w programie identyfikacji potrzeb odbiorców energii elektrycznej umożliwi spółkom Grupy Kapitałowej TAURON szybszą i precyzyjną identyfikację potrzeb klientów, a co za tym idzie budowę portfolio usług i produktów energetycznych, dostosowanych do zmieniających się trendów rynkowych. Program pozwoli też w większym stopniu dostosować do oczekiwań klientów produkty i usługi, rozwijane dopiero w nowych liniach biznesowych, takich jak elektromobilność czy smart home.

W 2018 r. TAURON, w ramach kontynuowania działań w zakresie realizowanego paneuropejskiego programu Horyzont 2020, złożył kolejne wnioski o dofinansowanie projektów. Dotychczas w ramach programu w różnego rodzaju konsorcjach międzynarodowych złożono ponad 20 wniosków. W 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON uruchomiono czwarty już projekt dofinansowany z programu Horyzont 2020.

W 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON realizowała także prace w ramach KIC InnoEnergy, w szczególności polskiego węzła InnoEnergy Central Europe sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie (jednego z sześciu w UE). W strukturach KIC InnoEnergy, TAURON ma status Partnera Stowarzyszonego. Jednym z obszarów zainteresowań TAURON są tzw. czyste technologie węglowe. Jednocześnie prowadzenie badań i koordynacja działań w tym obszarze są głównymi zadaniami spółki InnoEnergy Central Europe sp. z o.o., której TAURON jest jednym z udziałowców. W 2018 r. przedstawiciele TAURON byli także zaangażowani w prace KIC InnoEnergy, związane z ewaluacją projektów/inicjatyw proponowanych do realizacji przez innych partnerów działających w strukturach KIC InnoEnergy zarówno na szczeblu krajowym, jak i międzynarodowym.

2. DZIAŁALNOŚĆ TAURON POLSKA ENERGIA I GRUPY KAPITAŁOWEJ TAURON

2.1. Czynniki i nietypowe zdarzenia mające znaczący wpływ na osiągnięty wynik finansowy

2.1.1. Czynniki wewnętrzne i ich ocena

Na działalność i wyniki Spółki i Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r. wpływały m.in. następujące czynniki wewnętrzne:

• 1. konsekwentna realizacja Strategii oraz osiąganie założonych efektów finansowych i niefinansowych,
• 1. działania w zakresie optymalizacji procesów we wszystkich spółkach Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. realizacja Programu Poprawy Efektywności w Grupie Kapitałowej TAURON na lata 2016-2018, w tym projektów konsolidacyjnych i restrukturyzacyjnych, programów dobrowolnych odejść pracowników,
• 1. decyzje w zakresie realizacji kluczowych projektów inwestycyjnych,
• 1. opracowanie i wdrożenie Planu Strategicznego Zarządzania Aktywami na lata 2018-2025 jednego z fundamentalnych dokumentów stanowiących trzon zintegrowanego systemu zarządzania majątkiem w Grupie Kapitałowej TAURON,
• 1. rozstrzygnięcie przetargów na inwestycje w zakresie dostosowania elektrowni Grupy Kapitałowej TAURON do tzw. konkluzji BAT poprzez redukcję, począwszy od 2021 r., emisji związków siarki i azotu oraz chloru i rtęci,
• 1. działania lojalnościowe w zakresie utrzymania obecnych klientów oraz działania marketingowe w zakresie pozyskiwania nowych klientów,
• 1. scentralizowanie obszaru zarządzania finansami w Grupie Kapitałowej TAURON, wspomagane takimi narzędziami, jak: centralny model finansowania, polityka zarządzania płynnością finansową z cash poolingiem, polityka zarządzania ryzykiem w obszarze finansowym, polityka ubezpieczeniowa,
• 1. możliwość pozyskania finansowania dłużnego na rynkach międzynarodowych,
• 1. działalność Podatkowej Grupy Kapitałowej mająca na celu przede wszystkim optymalizację realizacji obowiązków związanych z rozliczaniem podatku dochodowego od osób prawnych przez kluczowe spółki Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. zarządzanie przez TAURON procesami zakupowymi, w szczególności zakupami paliw na potrzeby podmiotów wytwórczych wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. warunki geologiczno-górnicze wydobycia węgla kamiennego,
• 1. awarie urządzeń, instalacji i sieci należących do Grupy Kapitałowej TAURON.

Wpływ powyższych czynników na osiągnięty w 2018 r. wynik finansowy został opisany w pkt 4 i 5 niniejszego sprawozdania. Efekty tego wpływu widoczne są zarówno w krótkiej, jak i dłuższej perspektywie.

W trakcie 2018 r. nie zaistniały istotne nietypowe zdarzenia o charakterze wewnętrznym mające znaczący wpływ na osiągnięty wynik finansowy.

2.1.2. Czynniki zewnętrzne i ich ocena

Na działalność i wyniki TAURON oraz Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r. wpłynęły następujące czynniki zewnętrzne:

1. otoczenie makroekonomiczne.

2. otoczenie konkurencyjne

3. 1. otoczenie rynkowe.
4. 1. otoczenie regulacyjne.

2.1.2.1. Otoczenie makroekonomiczne

Podstawowym obszarem działalności Grupy Kapitałowej TAURON jest rynek polski, w ramach którego Grupa Kapitałowa TAURON korzysta z pozytywnych trendów na nim panujących, jak również odczuwa skutki ich zmian. Sytuacja makroekonomiczna zarówno w poszczególnych sektorach gospodarki, jak i na rynkach finansowych, jest istotnym czynnikiem mającym wpływ na osiągane przez Spółkę i Grupę Kapitałową TAURON wyniki.

Rok 2018 był pozytywny pod względem światowej koniunktury gospodarczej. Katalizatorem wzrostu gospodarczego był popyt konsumpcyjny oraz wzrost inwestycji. Jednakże, z końcem 2018 r. zwiększyło się zróżnicowanie wzrostu PKB między wiodącymi gospodarkami na świecie, o czym świadczy spadek głównych wskaźników koniunktury gospodarczej, tj. PMI, wskaźników produkcji przemysłowej oraz dynamiki światowego handlu towarami, co może stanowić pierwsze symptomy nieznacznego spowolnienia wzrostu aktywności gospodarczej w przyszłości.

PKB w Polsce pozostaje na relatywnie wysokim poziomie - ok. 5% r/r, który jest zbliżony do poziomów zanotowanych w kilku ostatnich kwartałach. Głównym czynnikiem wzrostowym polskiej gospodarki jest popyt wewnętrzny. Pozytywny wpływ mają również takie czynniki jak wzrost inwestycji publicznych (finansowanych ze środków UE) oraz inwestycji w sektorze dużych i średnich przedsiębiorstw, co jest konsekwencją przyspieszenia dynamiki eksportu oraz zwiększającego się importu.

W Polsce na tle krajów europejskich, ceny dóbr konsumpcyjnych utrzymują się na stałym poziomie, mimo dynamicznego wzrostu gospodarczego. Według wstępnych danych Głównego Urzędu Statystycznego inflacja w listopadzie 2018 r. wyniosła 1,2% r/r, wobec 1,75% r/r w październiku 2018 r.

Wzrost PKB wpływa na podniesienie płac oraz spadek bezrobocia (stopa bezrobocia rejestrowanego w listopadzie wynosiła 5,7%).

2.1.2.2. Otoczenie rynkowe

Energia elektryczna

Według danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. (PSE), w 2018 r. nastąpił wzrost krajowego zużycia energii elektrycznej brutto do poziomu 170,93 TWh (+1,66% r/r). Został on pokryty produkcją w elektrowniach krajowych, która wyniosła 165,22 TWh (-0,38% r/r) oraz rekordowo wysokim importem z krajów ościennych - na poziomie 5,72 TWh (+150%).

Cena energii elektrycznej na Rynku Dnia Następnego (RDN), na Towarowej Giełdzie Energii S.A. (TGE) w 2018 r. ukształtowała się na poziomie 223,22 zł/MWh. W stosunku do 2017 r. odnotowano wzrost o 41% (+65,38 zł/MWh). Średnia cena rozliczeniowa na Rynku Bilansującym (RB) w 2018 r. wyniosła 227,95 zł/MWh, tj. o 37% (+61,52 zł/MWh) więcej wobec roku poprzedniego. Czynnikami, które wspierały wzrost cen były: wzrost cen uprawnień do emisji CO2 oraz cen surowców energetycznych (węgla, ropy i gazu), napięty bilans mocy, upalne i wyjątkowo suche lato oraz awaryjne wyłączenie elektrowni gazowo-parowej o mocy 485 MW we Włocławku. Analizując średnie miesięczne ceny RDN, najtańszym miesiącem był styczeń ze średnią ceną na poziomie 161,12 zł/MWh, a najdroższym wrzesień ze średnią ceną 272,24 zł/MWh.

Wpływ wzrostu zużycia energii elektrycznej na wzrost cen energii został w pewnym stopniu zniwelowany przez rekordową ilość energii, która została zaimportowana do polskiego systemu elektroenergetycznego.

W 2018 r. odnotowano wzrost produkcji energii z elektrowni na węgiel kamienny do poziomu 82,38 TWh (+3,14% r/r). Natomiast nastąpił spadek produkcji w elektrowniach opalanych węglem brunatnym (do poziomu 49,07 TWh, czyli o 2,91 TWh mniej niż w 2017 r.), głównie z powodu trwałego wyłączenia elektrowni Adamów o mocy zainstalowanej 600 MW.

Wzrost zapotrzebowania w KSE został skompensowany większą produkcją w droższych elektrowniach, np. gazowych, których produkcja w ujęciu rocznym wzrosła o 2,42 TWh - do poziomu 9,59 TWh. Produkcja energii z elektrowni wiatrowych w 2018 r. wyniosła 11,68 TWh (spadek o 15,71% r/r).

Poniższy rysunek przedstawia średnie miesięczne ceny energii elektrycznej na rynkach SPOT i RB oraz średnie temperatury.

Na rynku terminowym energii elektrycznej referencyjny kontrakt terminowy z dostawą w 2019 r. (BASE_Y-19) przez niemal cały 2018 r. znajdował się w wyraźnym trendzie wzrostowym. BASE_Y-19 w ubiegłym roku notowany był w przedziale z minimum 175,13 zł/MWh (8 lutego 2018 r.) oraz maksimum 311,56 zł/MWh (20 września 2018 r.). Ceny omawianego kontraktu w pierwszych dwóch miesiącach 2018 r. były relatywnie stabilne i mieściły się w przedziale 175-182 zł/MWh. W kolejnych miesiącach pierwszego półrocza 2018 r. ceny znalazły się w trendzie wzrostowym, który został chwilowo przełamany dopiero na początku czerwca. W lipcu i sierpniu notowania BASE_Y-19 ponownie znalazły się w stabilnym trendzie wzrostowym.

Od 5 do 10 września 2018 r. ceny omawianego kontraktu wzrosły o 40,50 zł/MWh. Było to spowodowane rosnącymi cenami uprawnień do emisji CO² (wieloletni szczyt, na poziomie 25,97 EUR/MgCO2, został osiągnięty 10 września 2018 r.), a także informacją o awaryjnym wyłączeniu nowej, gazowo-parowej jednostki EC Włocławek. Zakończenie notowań w ostatnim miesiącu 2018 r. przyniosło niewielką, techniczną korektę i spadek cen BASE_Y-19 do poziomu średnio 281 zł/MWh. Średnia cena ważona wolumenem obrotu kontraktu BASE_Y-19 wyniosła 241,53 zł/MWh, a więc była wyższa o niemal 75 zł/MWh (+44,6%) w stosunku do notowań kontraktu BASE_Y-18 w 2017 r. Łączny wolumen obrotu BASE_Y-19 wyniósł 133,2 TWh, a więc ponad dwukrotnie więcej niż wolumen obrotu kontraktem BASE_Y-18.

Podobną zmiennością charakteryzował się kontrakt PEAK5_Y-19, który w styczniu i lutym 2018 r. cechował się małą zmiennością (224 - 230 zł/MWh), a od początku marca jego notowania stopniowo rosły, podobnie jak ceny głównego kontaktu bazowego. We wrześniu kontrakt PEAK5_Y-19 osiągnął swoje historyczne maksimum na poziomie 429,50 zł/MWh. Średnia cena ważona wolumenem obrotu kontraktu PEAK5_Y-19 wyniosła 341,25 zł/MWh i była wyższa aż o 126,01 zł/MWh (+58,5%) niż średnia cena kontraktu w ubiegłym roku (PEAK5_Y-18).

Poniższy rysunek przedstawia wyniki obrotu kontraktem BASE Y-19.

Rysunek nr 15. Obrót kontraktami BASE Y-19

Ropa naftowa i węgiel

W przypadku ropy naftowej Brent trzy pierwsze kwartały 2018 r. były kontynuacją trendu wzrostowego z lat 2016-2017. W październiku 2018 r. cena osiągnęła najwyższy poziom od 2014 r. i wyniosła 86,74 USD/bbl. Ostatni kwartał 2018 r. minął pod znakiem korekty - ceny spadły do poziomu nieco poniżej 50 USD/bbl. Ostatecznie rok zamknął się na poziomie 53,8 USD/bbl, niższym o 19,13% w stosunku do ceny otwarcia.

Na początku roku ceny ropy naftowej rosły, co było spowodowane w szczególności celowym ograniczeniem produkcji przez kartel OPEC i Rosję, jak również ograniczeniem podaży przez Wenezuelę i Syrię. Skutkowało to spadkiem zapasów ropy na światowym rynku do poziomu pięcioletniej średniej.

W USA,w trakcie pierwszego półrocza 2018 r., wydobycie ropy wzrosło o 1 mln bpd, natomiast w skali całego 2018 r. średnio o blisko 2 mln bpd - z 9,7 mln bpd w grudniu 2017 r. do 11,7 mln bpd w grudniu 2018 r.

Istotnym wydarzeniem wpływającym na cenę ropy naftowej było wycofanie się USA w maju 2018 r. z porozumienia nuklearnego, dotyczącego kontroli irańskiego programu rozwoju broni jądrowej, zawartego w lipcu 2015 r. pomiędzy Iranem a sześcioma mocarstwami: USA, Rosją, Wielką Brytanią, Francją, Chinami, Niemcami oraz dodatkowo Unią Europejską. USA jednostronnie zapowiedziało nałożenie sankcji gospodarczych na Iran, w tym całkowity zakaz eksportu ropy. Zakaz miał obowiązywać od 15 listopada 2018 r. i miał całkowicie ograniczyć handel irańskim surowcem. Jednocześnie Prezydent USA przekonywał dotychczasowych odbiorców irańskiej ropy do zaprzestania jej zakupu, jednocześnie skłaniając OPEC do ponownego zwiększenia produkcji ropy w celu zastąpienia niższego wolumenu produkcji. Ostatecznie administracja USA zgodziła się, by irańską ropę nadal mogły importować takie kraje jak np. Japonia, Korea Północna, Turcja, Chiny. Wskutek tej sytuacji na rynku ponownie wytworzyła się nadpodaż ropy i zapasy zaczęły rosnąć.

Kolejnym istotnym wydarzeniem było nałożenie przez USA ceł handlowych na niektóre towary importowane z Chin. Druga strona odpowiedziała tym samym działaniem. Strony konfliktu zadeklarowały wolę współpracy w celu wypracowania kompromisu.

Wyżej opisane czynniki były przyczyną spadku cen ropy. Ropa Brent staniała o ok. 42% tylko w trakcie ostatniego kwartału 2018 r. Ostatecznie cena zamknęła się na poziomie 53,8 USD/Mg.

Tendencja wzrostowa na rynku węgla rozpoczęła się w 2016 r. i była kontynuowana w latach 2017-2018. W pierwszym kwartale 2018 r. wystąpiła korekta – w tym okresie ceny węgla ARA z dostawą w 2019 r. spadły o ok. 20% - do poziomu 72,5 USD/Mg. Następnie, w okresie od kwietnia do października 2018 r., ceny dość dynamicznie wzrastały. Cena kontraktu rocznego w październiku 2018 r. przebiła psychologiczną barierę i wynosiła 100,45 USD/Mg, co oznacza wzrost o ok. 38% do ceny minimalnej obserwowanej pod koniec marca 2018 r.

Wysokie ceny węgla związane były z sytuacją podażowo-popytową na świecie, głównie w rejonie Pacyfiku. Począwszy od kwietnia 2018 r. w Chinach występowały bardzo wysokie temperatury, co spowodowało, że podaż energii z elektrowni wodnych była mniejsza, natomiast konsumpcja i zapotrzebowanie na energię z węgla większe niż przeciętnie o tej porze roku. Duże zapotrzebowanie na importowany surowiec zgłaszały również Indie, Japonia, Wietnam i Korea Południowa. Upały i niekorzystna sytuacja hydrologiczna utrzymywały się również w Europie.

Dopiero w ostatnim kwartale 2018 r. bilans popytowo-podażowy poprawił się. Indonezja oraz Chiny znacznie zwiększyły wydobycie węgla. Zwiększyła się generacja z elektrowni wodnych, a zapotrzebowanie na węgiel spadło w związku z łagodną jesienią i początkiem zimy. W ostatnim kwartale 2018 r. ceny węgla ARA obniżyły się o ok. 15% - do poziomu 85 USD/Mg.

Według wstępnych danych opublikowanych przez chińską agencję celną, w 2018 r. import węgla do Chin wzrósł o 3,9% w stosunku do 2017 r.

W Europie, wskutek rekordowo niskiego poziomu rzek, w szczególności Renu, niemożliwy stał się transport węgla drogą rzeczną. Zapasy w portach ARA urosły do rekordowych poziomów – ok. 7 mln Mg w grudniu 2018 r.

W Polsce występował ujemny bilans podażowy na rynku węgla, co w powiązaniu z wysokimi cenami węgla na rynku światowym - spowodowało wzrost cen krajowego węgla. Wskaźnik Polskiego Indeksu Rynku Węgla Energetycznego (PSCMI1) wzrósł do poziomu 10,94 zł/GJ w miesiącach od stycznia do listopada 2018 r., podczas gdy średnia za 2017 r. wynosiła 9,26 zł/GJ, co oznacza wzrost o 19% r/r.

Indeks cen węgla w sprzedaży do ciepłowni przemysłowych i komunalnych (PSCMI2) wyniósł w okresie od stycznia do listopada 2018 r. 12,41 zł/GJ i wzrósł w stosunku do ceny z 2017 r. o ok. 23%.

Wydobycie węgla w okresie od stycznia do listopada 2018 r. spadło o ok. 2% w porównaniu z analogicznym okresem 2017 r. i wyniosło 58,65 mln Mg. Na koniec listopada 2018 r. zapasy węgla kamiennego wynosiły 2,43 mln Mg, tj. o ok. 0,9 mln Mg więcej niż na początku roku.

W sezonie zimowym 2017/2018 występowało poważne zagrożenie niedotrzymania strategicznego poziomu zapasów węgla przez elektrownie zawodowe. W związku z tą sytuacją, w 2018 r. obserwowaliśmy wzmożony import węgla do Polski, w tym również do elektrowni zawodowych. Szacuje się, że w trakcie trzech kwartałów 2018 r. zaimportowano do Polski ok. 16 mln Mg węgla.

Gaz ziemny

2018 r. przyniósł wzrosty cen na rynku gazu w stosunku do 2017 r. Średnia cena RDN gazu na TGE w 2018 r. wyniosła 106,29 zł/MWh i była o ok. 22 zł/MWh wyższa niż w 2017 r. Kontrakt z dostawą w dniu następnym był szczególnie wysoko wyceniony na początku marca 2018 r. i wówczas została osiągnięta maksymalna roczna wartość na poziomie 208,39 zł/MWh. Powodem były bardzo niskie temperatury powietrza, które utrzymywały się przez kilka dni pod rząd, liczne odstawienia bloków jądrowych we Francji (co przełożyło się na większą generację ze źródeł wykorzystujących paliwo gazowe), a także niskie stany zapasów gazu w magazynach. Z kolei w styczniu, kwietniu i maju 2018 r. średnioważona cena dla danego miesiąca ukształtowała się poniżej 100 zł/MWh - były to najtańsze miesiące na RDN gazu w 2018 r.

Na RDB gazu średnioważona cena była o ok. 25 zł/MWh wyższa niż w 2017 r. Maksymalna cena średnioważona została również osiągnięta na początku marca 2018 r., a najtańszymi miesiącami na RDBg były, podobnie jak dla RDNg, styczeń, kwiecień i maj 2018 r.

Dla RDNg i RDBg najdroższym miesiącem był wrzesień 2018 r., po czym do Europy rozpoczęły się dostawy istotnych ilości LNG i ceny w następnych miesiącach zamiast rosnąć, co wprost wynika z sezonowości, zaczęły się obniżać.

Na rynku terminowym towarowym (RTT) dla gazu najdroższym miesiącem był wrzesień 2018 r., kiedy ceny poszczególnych kontraktów miesięcznych i kwartalnych osiągały wartości maksymalne powyżej 130 zł/MWh. Najtańszym miesiącem był luty 2018 r. Niektóre z kontraktów osiągnęły wtedy swoje ceny minimalne (poniżej 80 zł/MWh). Analizując łączny wolumen obrotu na RTT, najmniejszy sumaryczny wolumen odnotowano w kwietniu 2018 r. (poniżej 4 mln), a największy we wrześniu i październiku 2018 r. (odpowiednio 18,6 i 19,5 mln).

Średnioważona cena referencyjnego kontraktu rocznego GAS_BASE_Y-19 w 2018 r. wyniosła 106,02 zł/MWh. Maksymalna wartość została osiągnięta pod koniec września 2018 r. i wyniosła 124,09 zł/MWh. Łączny wolumen obrotu na TGE w 2018 r. wyniósł ponad 143,3 TWh wobec 138,5 TWh w 2017 r., co oznacza wzrost o 3,4% r/r.

Największy udział w obrocie 2018 r. miał rynek terminowy, na którym wygenerowany został wolumen na poziomie blisko 120 TWh. Na rynku spotowym łączny obrót kontraktami na dzień następny oraz kontraktami weekendowymi wyniósł 17,6 TWh i było to o 1,4 TWh mniej niż w 2017 r. (spadek 7,4% r/r). Podobnie nieznaczny spadek miał miejsce również na RDB, na którym obrót wyniósł 6,1 TWh wobec 4,7 TWh w 2017 r. (wzrost 29% r/r).

Import LNG (z Kataru, Norwegii i USA) w 2018 r. wzrósł o prawie 1 mld m³ (wzrost o 58,2% r/r) i osiągnął ponad 2,71 mld m³ (po regazyfikacji) w stosunku do 2017 r., kiedy sprowadzono ok. 1,72 mld m³ LNG (po regazyfikacji). Import LNG stanowił ponad 20% struktury importu. Resztę importu pokrywa kierunek zachodni i południowy.

Kluczowym wydarzeniem na rynku gazu w 2018 r. było podpisanie przez PGNiG trzech kontraktów długoterminowych na zakup LNG z amerykańskimi firmami Venture Global i Cheniere o łącznym woluminie niemal 70 mln ton (95 mld m³ po regazyfikacji). Dostawy od Cheniere mają rozpocząć się w 2019 r. Z kolei Venture Global rozpocznie je w latach 2022 i 2023.

Poniższy rysunek przedstawia średnie miesięczne ceny SPOT oraz kontraktu Y-19 w 2018 r. na TGE.

Rysunek nr 16. Średnie miesięczne ceny SPOT oraz kontraktu Y-19 w 2018 r. na TGE

Uprawnienia do emisji CO²

2018 r. dla rynku uprawnień do emisji charakteryzował się znaczną zmiennością notowań. Ceny uprawnień do emisji CO² kształtowały się w zakresie od 7,6 EUR/MgCO² do 25,79 EUR/MgCO2.

W styczniu 2018 r. zaczął obowiązywać nowy pakiet regulacji MiFID II mający na celu wzmocnienie rynków finansowych. Dzięki wprowadzonym regulacjom, uprawnienia do emisji CO² z początkiem 2018 r. stały się instrumentem finansowym. Dodatkowo, w styczniu 2018 r. Komisja Europejska poinformowała, że uprawnienia do emisji CO² należące do Wielkiej Brytanii nie zostaną oznakowane i będą podlegać umorzeniom w 2019 r. Brak znakowania uprawnień przeznaczonych dla brytyjskich uczestników rynku stanowił obronę systemu EU ETS przed ewentualną wyprzedażą tych uprawnień, które w 2019 r. straciłyby na wartości, tym samym doprowadzając do spadku cen EUA na wspólnotowym rynku EU ETS. W kolejnym miesiącu 2018 r. Parlament Europejski zaakceptował wypracowany w 2017 r. projekt nowej dyrektywy EU ETS, która po notyfikacji będzie obowiązywać w latach 2021-2030.

Notowania cen EUA w marcu 2018 r. charakteryzowały się zwiększonym wolumenem transakcji związanym z koniecznością zakupu uprawnień do emisji CO² na poczet umorzeń. Zwiększony popyt przyczynił się do wzrostu cen EUA i doprowadził do tego, że w marcu 2018 r. na rynku SPOT zanotowano najwyższą cenę w III okresie rozliczeniowym - 14,13 EUR/MgCO2. Czynnikiem, który dodatkowo wpływał na wzrost cen, były analizy rynkowe, sugerujące wzrost emisyjności systemu w 2017 r., związane z polepszeniem koniunktury gospodarczej w krajach UE. Ostatecznie, zgodnie z przewidywaniami, pierwszy raz od siedmiu lat emisje CO² wzrosły w 2017 r. o 0,3% r/r.

W kolejnych miesiącach głównym czynnikiem kształtującym ceny EUA była sytuacja pogodowa w Europie. Ze względu na przedłużającą się suszę, w krajach Wspólnoty pojawiały się problemy z chłodzeniem jednostek wytwórczych, a wzrost średniodobowych temperatur powodował zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną. W związku z tym zanotowano wzmożony popyt na uprawnienia do emisji CO2. Dodatkowym elementem wpływającym na wzrost cen uprawnień do emisji były odstawienia części reaktorów atomowych we Francji i Belgii.

W lipcu 2018 r. Komisarz UE ds. działań w dziedzinie klimatu i energii poinformował o możliwości podniesienia celu redukcji emisji gazów cieplarnianych, nad którą pracuje Komisja Europejska. Ostatecznie podniesienie celu redukcji nie zostało zaakceptowane przez Parlament Europejski. We wrześniu 2018 r. notowania EUA osiągnęły nowy szczyt cenowy 25,79 EUR/MgCO2, który nie był obserwowany na rynku od 2012 r. W rezultacie średnia cena dla II i III kwartału 2018 r. osiągnęła poziom 16,69 EUR/MgCO2.

Początkowo rosnące w 2018 r. ceny uprawnień do emisji CO² spadły dopiero w drugiej połowie września 2018 r. Średnia cena we wrześniu osiągnęła poziom 21,47 EUR/MgCO2.

Z początkiem IV kwartału 2018 r. kraje należące do grupy EFTA, w uzgodnieniu z Komisją Europejską, poinformowały, że zalokowany wolumen (42 mln) uprawnień do emisji CO2, który nie został sprzedany na aukcjach pierwotnych w latach 2013-2018, trafi na rynek w 2019 r. Dodatkowo, w październiku 2018 r. Wielka Brytania oficjalnie potwierdziła opuszczenie systemu EU ETS po wdrożeniu Brexitu.

Ostatecznie notowania w całym 2018 r. osiągnęły średnią wartość 15,96 EUR/MgCO2, co stanowi wzrost o 10,12 EUR/MgCO² w porównaniu z 2017 r.

Poniższy rysunek przedstawia wpływ działań politycznych i otoczenia na notowania produktu EUA SPOT w 2018 r.

Rysunek nr 17. Wpływ działań politycznych i otoczenia na notowania produktu EUA SPOT w 2018 r.

Prawa Majątkowe

2018 r. dla rynku odnawialnych źródeł energii charakteryzował się dużą zmiennością cen zielonych certyfikatów, utrzymującą się w tendencji wzrostowej. W tym okresie indeks wzrósł z minimalnych poziomów 45,53 zł/MWh w styczniu 2018 r., do maksymalnie 162,71 zł/MWh w listopadzie 2018 r. Tak wysokie poziomy notowane były na przełomie roku 2014/2015. Ceny wzrosły 3,5-krotnie w ciągu 11 miesięcy. Średnioważona cena dla indeksu OZEX_A dla 2018 r.uplasowała się na poziomie 103,82 zł/MWh i była wyższa o prawie 170% od średnioważonej ceny w 2017 r. Ceny praw majątkowych były wyższe średnio o 114% od opłaty zastępczej, która w 2018 r. wyniosła 48,53 zł/MWh i stanowiła 125% średnioważonej ceny z 2017 r. Wolumen obrotu w omawianym okresie był największy w historii i wyniósł 14 635 GWh (wzrost o 46% w porównaniu do 2017 r.). Bilans rejestru zielonych certyfikatów na koniec grudnia 2018 r. osiągnął nadwyżkę na poziomie 29,08 TWh, a przy uwzględnieniu certyfikatów zablokowanych do umorzenia rejestr ten zmniejszył się o prawie 6,86 TWh - do poziomu 22,22 TWh. Obowiązek przedstawienia certyfikatów PMOZE_A do umorzenia wzrósł do 17,5%.

Ceny certyfikatów potwierdzających wytworzenie energii z biogazu rolniczego (tzw. "błękitnych" certyfikatów), dla których wymiar obowiązku w 2018 r. wynosił 0,5%, plasowały się niezmiennie powyżej opłaty zastępczej, która wyniosła 300,03 zł/MWh. Od początku stycznia do grudnia 2018 r. ceny indeksu TGEozebio sukcesywnie spadały, odpowiednio od 318,33 zł/MWh do 303,03 zł/MWh. Ostatecznie, średnia ważona wartość indeksu na koniec 2018 r. ukształtowała się na poziomie 312,55 zł/MWh i była niższa o ponad 6% od średnioważonej ceny z 2017 r. Łączny wolumen obrotu wyniósł 505,30 GWh, a bilans rejestru PMOZE_BIO na koniec roku osiągnął poziom 358 GWh. Przy uwzględnieniu certyfikatów zablokowanych do umorzenia stan ten zmniejsza się do 265 GWh.

Według znowelizowanej w 2016 r. ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, do 30 czerwca danego roku kalendarzowego można umarzać prawa majątkowe wydane jednostkom kogeneracyjnym za produkcję w roku poprzednim. W związku z powyższym, do końca pierwszego półrocza 2018 r. notowane były prawa majątkowe z kogeneracji wytworzonej zarówno w 2017 r., jak i 2018 r., natomiast w drugim półroczu 2018 r. notowane były wyłącznie prawa majątkowe potwierdzające wytworzenie energii w 2018 r.

Do końca czerwca 2018 r. odbywał się handel produktem PMEC-2017 (wysokosprawna kogeneracja), którego notowania zawierały się w przedziale od 9,68 zł/MWh do 9,85 zł/MWh. Średnioważona cena dla tego kontraktu wyniosła w pierwszym półroczu 2018 r. 9,80 zł/MWh, przy opłacie zastępczej ustalonej na poziomie 10 zł/MWh. Z początkiem maja 2018 r. na TGE rozpoczęły się także notowania PMEC-2018, które także oscylowały w pobliżu opłaty zastępczej, ustalonej na poziomie 9 zł/MWh. Średnioważona cena osiągnęła poziom 8,77 zł/MWh.

W obszarze kogeneracji gazowej sytuacja była bardzo podobna. Do końca czerwca 2018 r. notowany był jeszcze produkt PMGM-2017, którego cena ukształtowała się średnio na poziomie 117,51 zł/MWh. Poziom ten, podobnie jak w przypadku kogeneracji węglowej, determinowała opłata zastępcza, która została wyznaczona dla 2017 r. w wysokości 120 zł/MWh. Produkt PMGM-2018, odnoszący się do produkcji z 2018 r., notowany był już w marcu 2018 r., a średni indeks KGMX wyniósł 106,37 zł/MWh. Do końca 2018 r. jego wartość z miesiąca na miesiąc rosła, osiągając w grudniu poziom 111,97 zł/MWh. Średnia z notowań w 2018 r. dla produktu PMGM-2018 wyniosła 110,41 zł/MWh i była niższa tylko o ok. 4,60 zł/MWh od opłaty zastępczej, która za 2018 r. została obniżona do 115 zł/MWh.

Sytuacja na rynku praw majątkowych będących potwierdzeniem produkcji energii podczas spalania metanu PMMET rozwijała się analogicznie, jak w przypadku żółtych i czerwonych certyfikatów. Do końca czerwca 2018 r. notowany był jeszcze produkt PMMET-2017. Średnia wartość indeksu KMETX ukształtowała się na poziomie 55,39 zł/MWh. Poziom opłaty zastępczej dotyczącej produkcji zarówno z 2017 r., jak i 2018 r. wynosił 56 zł/MWh i determinował poziom cen rynkowych. Produkt PMMET-2018 dla produkcji z 2018 r. notowany był średnio po 55 zł/MWh.

Prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej PMEF (tzw. "białe" certyfikaty) po wzrostach w styczniu i lutym 2018 r. utrzymywały się w tendencji spadkowej. Przedział cen zawierał się od najniższego w historii poziomu 298,33 zł/toe w grudniu 2018 r. do maksymalnie 899,67 zł/toe w lutym 2018 r. Średnioważony roczny indeks wyniósł 643,14 zł/toe i był znacznie niższy od opłaty zastępczej, która dla 2018 r. wynosiła 1 575 zł/toe.

Poniższe rysunki przedstawiają indeksy praw majątkowych, tzw. "zielonych", "błękitnych", "czerwonych" "żółtych" i "fioletowych" certyfikatów.

Rysunek nr 18. Indeksy praw majątkowych

2.1.2.3. Otoczenie regulacyjne

Regulacje krajowe

Ustawa o rynku mocy

W dniu 18 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz. U. z 2018 r., poz. 9). Ustawa ta zmieniła architekturę rynku energii elektrycznej z dotychczasowego rynku jednotowarowego energii na rynek dwutowarowy: energii i mocy. Reguluje ona zasady organizacji i przeprowadzania przez OSP cyklicznych aukcji mocy w celu zawarcia umów mocowych z dostawcami mocy (podmiotami dysponującymi poszczególnymi jednostkami przyłączonymi do sieci), zasady świadczenia usługi pozostawania w gotowości do dostarczenia mocy elektrycznej oraz dostarczania tej mocy do KSE w okresach zagrożenia ogłaszanych przez OSP oraz zasady wynagradzania za realizację tego obowiązku. Poszczególne procesy rynku mocy reguluje Regulamin Rynku Mocy zatwierdzany przez Prezesa URE, a także rozporządzenia wykonawcze Ministra Energii wydawane na podstawie ustawy.

Ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2538, ze zm.) ma służyć ochronie w 2019 r. odbiorców energii elektrycznej przed istotnym wzrostem kosztów zaopatrzenia w energię elektryczną. W tym celu ustawa przewiduje, poza obniżeniem stawki akcyzy z 20 zł/MWh do 5 zł/MWh oraz obniżeniem stawek opłaty przejściowej dla wszystkich odbiorców o 95%, "zamrożenie" w 2019 r. cen wynikających z taryf spółek obrotu stosowanych w dniu 31 grudnia 2018 r., a także cen i stawek opłat ustalonych przez spółki obrotu w inny sposób niż w drodze wdrożenia taryfy. Jednocześnie ustawa przyznaje podmiotom zobowiązanym prawo rekompensat z tytułu utraconych przychodów. Rekompensaty mają być finansowane ze środków nowo utworzonego Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny, dysponowanego przez Ministra Energii, którym zarządza Zarządca Rozliczeń S.A.

Ustawa umożliwia także finansowanie nowych inwestycji w obszarze dystrybucji energii elektrycznej, odnawialnych źródeł energii, wysokosprawnej kogeneracji, wymogów środowiskowych (w tym konkluzji BAT) oraz magazynów energii elektrycznej w ramach Krajowego systemu zielonych inwestycji.

Ministerstwo Energii prowadzi prace nad projektem rozporządzenia w sprawie sposobu obliczenia rekompensat dla zobowiązanych przedsiębiorstw energetycznych. Na dzień sporządzenia sprawozdania skutki wdrożenia regulacji dla Grupy Kapitałowej TAURON będą możliwe do oszacowania po realizacji wskazanych zamierzeń legislacyjnych.

Nowelizacje ustawy – Prawo energetyczne dotyczące poziomu tzw. obliga giełdowego

Rok 2018 był okresem sukcesywnego podnoszenia poziomu tzw. obliga giełdowego, tj. obowiązku publicznej sprzedaży energii elektrycznej przez jej wytwórców na giełdzie towarowej lub na innych zorganizowanych platformach lub w systemach obrotu. Wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, od dnia 1 stycznia 2018 r. poziom obliga giełdowego został podniesiony z 15% do 30% energii elektrycznej wytworzonej w roku kalendarzowym przez jej wytwórcę niekorzystającego z prawa do pokrycia tzw. kosztów osieroconych. Ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 2348) od dnia 1 stycznia 2019 r. podniesiono poziom obliga giełdowego z 30% do 100% wolumenu wytworzonej energii elektrycznej. Nowelizacje utrzymały w mocy dotychczasowe wyłączenia z obliga giełdowego. Dodatkowo, ostatnia nowelizacja z dnia 9 listopada 2018 r. wprowadziła zwolnienia, dedykowane dla nowych jednostek wytwórczych, które rozpoczęły wytwarzanie energii po raz pierwszy po 1 lipca 2017 r., w ramach sprzedaży energii realizowanej w formułach finansowania typu project finance lub corporate finance. Zgodnie z przepisami przejściowymi noweli z 9 listopada 2018 r., dotychczasowe, niższe poziomy obliga giełdowego stosuje się do energii elektrycznej będącej przedmiotem umów zawartych do dnia wejścia w życie tej noweli.

Ustawa o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji

Z końcem 2018 r. wygasł dotychczasowy system wsparcia dla jednostek kogeneracji oparty na świadectwach pochodzenia. Został on zastąpiony mechanizmami wynikającymi z ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 42).

Ustawa ustanawia liczne ograniczenia w stosowaniu mechanizmów wsparcia kogeneracji, w szczególności poprzez zawężenie kręgu jednostek wytwórczych z niego korzystających do elektrociepłowni, dla których jednostkowy poziom emisji CO² nie przekroczy 450 kg/MWh wytwarzanej energii (liczonej łącznie dla produkcji energii elektrycznej i ciepła) oraz pozbawienie wsparcia wytwórców energii elektrycznej w instalacjach OZE, korzystających z systemu wsparcia dla OZE, a także wytwórców pobierających wynagrodzenie na podstawie umowy z OSP na wskazane w ustawie regulacyjne usługi systemowe, w części dotyczącej energii elektrycznej, za którą to wynagrodzenie przysługuje. W przypadku jednostek wprowadzających do publicznej sieci ciepłowniczej mniej niż 70% wytworzonego ciepła wsparcie zostało ograniczone (z pewnymi wyjątkami) proporcjonalnie do udziału ciepła wprowadzonego do sieci w cieple wytworzonym.

Rodzaj udzielanego wsparcia został uzależniony od mocy zainstalowanej energii elektrycznej, daty wytworzenia po raz pierwszy energii elektrycznej oraz przewidywanych nakładów inwestycyjnych na jednostkę i będzie mieć formę dodatkowego świadczenia pieniężnego w postaci premii kogeneracyjnej lub premii gwarantowanej. W przypadku największych jednostek, o mocy nie mniejszej niż 300 MWe, premia (kalkulowana indywidualnie) będzie mogła być udzielona dopiero po wydaniu przez Komisję decyzji uznającej wsparcie za dozwoloną pomoc publiczną. Okres korzystania ze wsparcia nie będzie mógł przekraczać 15 lat (krótsze okresy, tj. 5, 6 i 7 lat, przewidziano dla jednostek zmodernizowanych).

Koszty nowego systemu wsparcia będą alokowane na wszystkich odbiorców końcowych systemu elektroenergetycznego, poprzez wprowadzenie odrębnej stawki opłaty (opłaty kogeneracyjnej) w ramach taryf operatorów systemów elektroenergetycznych. W 2019 r. stawka opłaty kogeneracyjnej wynosi 1,58 zł/MWh.

Nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii (OZE)

Celem ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r., poz. 1276) było przede wszystkim umożliwienie organizacji i przeprowadzania przez Prezesa URE kolejnych aukcji OZE oraz zapewnienie pełnej zgodności przepisów powyższej ustawy z unijnymi "Wytycznymi w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014-2020". Wprowadzono także m.in. nowe zasady kumulacji pomocy publicznej, nowy podział na koszyki aukcyjne (wprowadzono pięć koszyków w oparciu o rodzaj wykorzystywanego źródła energii oraz moc zainstalowaną), a także dodatkową formę wsparcia w postaci taryf Feed in Tariff (FIT) i Feed in Premium (FIP) dla wytwórców energii ze źródeł odnawialnych, dedykowanych dla mikro i małych instalacji OZE, wykorzystujących stabilne i przewidywalne źródła energii (hydroenergia, biogaz, biogaz rolniczy). Wykorzystując możliwość nowej formy wsparcia w postaci Taryf FIT i FIP, złożono stosowne wnioski do Prezesa URE o zmianę systemu wsparcia dla siedmiu elektrowni wodnych o mocy zainstalowanej do 0,5 MW (Taryfa FIT) oraz trzech elektrowni wodnych o mocy zainstalowanej w przedziale 0,5-1 MW (Taryfa FIP). Większość jednostek wytwórczych uzyskała zaświadczenia o możliwości sprzedaży niewykorzystanej energii elektrycznej zgodnie z art. 70a-70e ustawy o OZE. Dodatkowo ze zmiany systemu wsparcia skorzystały również trzy elektrownie, które dotychczas korzystały ze wsparcia w systemie aukcyjnym.

Nowelizacja ustawy o obrocie instrumentami finansowymi

W dniu 21 kwietnia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 685). Ustawa, w ślad za pakietem MIFID II/MIFIR, objęła definicją instrumentów finansowych kontrakty SPOT oraz kontrakty pochodne na uprawnienia do emisji CO2. Za instrumenty finansowe zostały także uznane kontrakty pochodne na towary, w tym energię elektryczną lub gaz ziemny, wykonywane przez dostawę fizyczną i zawierane bilateralnie, jeżeli są one ekwiwalentne (równoważne co do wszystkich ich parametrów) do kontraktów zawieranych na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu.

Znowelizowana ustawa utrzymała dotychczasowe zwolnienie dla osób działających na własny rachunek lub świadczących usługi inwestycyjne w zakresie towarowych instrumentów pochodnych, uprawnień do emisji i ich instrumentów pochodnych, pod warunkiem, że jest to tzw. działalność dodatkowa w stosunku do głównego przedmiotu działalności tych osób. Nowym wymogiem jest konieczność przeprowadzania przez zainteresowane podmioty w I kwartale każdego roku obrotowego dwóch tzw. testów działalności dodatkowej, przeprowadzanych zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji. Ponadto, warunkiem korzystania z przedmiotowego zwolnienia jest coroczna notyfikacja właściwego organu nadzoru o zamiarze korzystania z opisanego zwolnienia wraz z obowiązkiem przedstawienia, na żądanie organu, pozytywnych wyników wyżej wymienionych testów. Ustawa wprowadziła także dedykowane zwolnienie z obowiązku posiadania licencji maklerskiej dla operatorów instalacji zawierających transakcje SPOT na uprawnienia do emisji CO2 oraz utrzymała dotychczasowe zwolnienie dla działalności lub usług inwestycyjnych dotyczących instrumentów finansowych, świadczonych na rzecz innych podmiotów z grupy kapitałowej.

Nowe regulacje na rynkach finansowych umożliwiają również ustalenie i wprowadzenie przez właściwe organy regulacyjne tzw. limitów pozycji netto, tj. maksymalnej wielkości pozycji netto w towarowych instrumentach pochodnych, które dany podmiot może posiadać (w systemie obrotu instrumentami finansowymi lub poza nim).

Regulacje Unii Europejskiej

Nowelizacja dyrektywy o handlu uprawnieniami do emisji CO²

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/410 z dnia 14 marca 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu wzmocnienia efektywnych pod względem kosztów redukcji emisji oraz inwestycji niskoemisyjnych oraz decyzję (UE) 2015/1814 (Dz. U. UEL 76, 19.03.2018, str. 3) określiła zasady handlu uprawnieniami do emisji CO2 w IV okresie rozliczeniowym (2021-2030). Do najważniejszych zmian należą:

• 1) podniesienie liniowego wskaźnika redukcji (LRF Linear Reduction Factor) z obowiązującego poziomu 1,74% do 2,2%,
• 2) wprowadzenie mechanizmu stabilizacji rynkowej (MSR Market Stability Reserve), który co do zasady ma zmniejszyć ilość uprawnień dostępnych na rynku,
• 3) określenie całkowitej dostępnej puli aukcyjnej w IV okresie rozliczeniowym zasadniczo na poziomie 57%,
• 4) utworzenie Funduszu Innowacji oraz Funduszu Modernizacji. Fundusz Innowacji ma wspierać nowoczesne niskoemisyjne technologie pulą uprawnień na poziomie 400 mln. Fundusz Modernizacji będzie wspierał w modernizacji sektora energetycznego państwa członkowskie o najniższym PKB, z pominięciem wsparcia dla wytwarzania energii elektrycznej z paliw kopalnych (z wyjątkiem energetyki w Rumunii i Bułgarii).
• 5) utrzymanie możliwości przejściowego przydziału bezpłatnych uprawnień na modernizację sektora energetycznego (art. 10c), jednak wymagane jest wprowadzenie procedury przetargowej dla projektów na kwotę inwestycji ponad 12,5 mln EUR. Wysokość wsparcia z wykorzystaniem nieodpłatnych uprawnień może maksymalnie sięgać 70%.
• 6) stworzenie państwom członkowskim możliwości wykorzystania całkowitego przydziału bezpłatnych uprawnień przyznanych na podstawie art. 10c lub jego części w celu wsparcia Funduszu Modernizacji.

Pakiet zimowy "Czysta energia dla wszystkich Europejczyków"

W 2018 r. na poziomie UE prowadzone były działania ukierunkowane na wypracowanie ostatecznej treści zapisów jedenastu dokumentów wchodzących w skład tzw. "Pakietu Zimowego". Do najważniejszych dokumentów należą: rozporządzenie dotyczące systemu zarządzania unią energetyczną (tzw. Governance), nowelizacja rozporządzenia dotyczącego wewnętrznego rynku energii, nowelizacja dyrektywy o wewnętrznym rynku energii, nowelizacja dyrektywy o wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych, nowelizacja rozporządzenia ACER, nowelizacja dyrektywy o efektywności energetycznej oraz rozporządzenie o gotowości na ryzyko w sektorze elektroenergetycznym.

Rozporządzenie dotyczące systemu zarządzania unią energetyczną reguluje następujące kwestie:

• 1) obowiązek przygotowania przez państwa członkowskie krajowych planów klimatyczno-energetycznych, będących podstawowym instrumentem zarządzania unią energetyczną i obejmującym jej 5 filarów (bezpieczeństwo dostaw, wewnętrzny rynek energii, efektywność energetyczna, dekarbonizacja oraz badania, rozwój i konkurencyjność),
• 2) punkty referencyjne w zakresie wkładu w realizację celu udziału energii z OZE w latach 2022, 2025 i 2027 przyjęto ostatecznie na poziomie odpowiednio 18%, 43% oraz 65% wyznaczonego 32% celu unijnego,
• 3) wkład w realizację celu efektywności energetycznej UE,
• 4) cel 15% zdolności przesyłowych interkonektorów dla sieci elektroenergetycznych do 2030 r.

Najbardziej istotnym elementem "Pakietu Zimowego" jest nowelizacja rozporządzenia dotyczącego wewnętrznego rynku energii, z uwagi na wprowadzane przez nią przyszłe ograniczenia w możliwości stosowania mechanizmów mocowych. W wyniku trilogu pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej a Komisją Europejską uzgodniono, że:

• 1) jednostki wytwórcze oparte na paliwach kopalnych, emitujące więcej niż 550 gr CO2/kWh produkowanej energii elektrycznej, które rozpoczęły produkcję komercyjną po wejściu w życie rozporządzenia, nie będą mogły być zaangażowane w mechanizmy mocowe i nie będą mogły otrzymywać płatności z tych mechanizmów, jak również być objęte zobowiązaniami do otrzymywania przyszłych płatności z mechanizmów mocowych,
• 2) jednostki wytwórcze oparte na paliwach kopalnych, emitujące więcej niż 550 gr CO2/kWh produkowanej energii elektrycznej i więcej niż 350 kg CO² średniorocznie na kWe mocy zainstalowanej, które rozpoczęły produkcję komercyjną przed wejściem w życie rozporządzenia, nie będą mogły być zaangażowane w mechanizmy mocowe i nie będą mogły otrzymywać płatności z tych mechanizmów, jak również być objęte zobowiązaniami do otrzymywania przyszłych płatności z mechanizmów mocowych najpóźniej od 1 lipca 2025 r.,
• 3) państwa członkowskie stosujące mechanizmy mocowe w momencie wejścia w życie rozporządzenia powinny dostosować te mechanizmy poprzez wprowadzenie wspomnianych powyżej ograniczeń emisyjnych, jednak bez uszczerbku dla zobowiązań lub kontraktów zawartych przed 31 grudnia 2019 r.

W zakresie rewizji dyrektywy w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego, kluczowy element osiągniętego porozumienia dotyczy uprawnienia dostawców energii elektrycznej do samodzielnego ustalenia cen energii elektrycznej, w celu wzmocnienia konkurencji i stworzenia efektywnego, rynkowego procesu ich ustalania. Jednocześnie zapewniono, by nadal byli chronieni tzw. wrażliwi konsumenci oraz mikroprzedsiębiorcy, poprzez uprawnienie państw członkowskich do ustanawiania dla tych grup odbiorców cen regulowanych.

Ponadto szereg uzgodnionych przepisów zmienianej dyrektywy dotyczy wzmocnienia pozycji konsumentów.

Kolejnym elementem "Pakietu Zimowego", który został uzgodniony w 2018 r. w ramach trilogów była rewizja dyrektywy w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych. Główne punkty ustaleń to:

• 1) 32% cel udziału energii z OZE w 2030 r., wiążący na poziomie UE, z klauzulą przeglądu w 2023 r. celem sprawdzenia, czy mógłby zostać zwiększony,
• 2) wyłączenie z opłat dla energii z OZE na własne potrzeby dla małych instalacji o mocy do 30 kW,
• 3) cel OZE w cieple i chłodzie 1,3% z opcją 40% dla ciepła odpadowego.

W ramach rewizji dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej ustalono:

• 1) niewiążący cel poprawy efektywności energetycznej dla całej UE to poziom 32,5% w 2030 r.,
• 2) obowiązkowy cel oszczędności każdego roku na poziomie 0,8% rocznego wolumenu sprzedaży obiorcom końcowym,
• 3) Primary Energy Factor (PEF) na poziomie 2.1, mający zastosowanie nie tylko w obszarze regulacji dyrektywy o efektywności energetycznej, ale także w obszarze eco-design oraz etykietowania produktów, poddawany regularnemu przeglądowi co 4 lata.

2.1.2.4. Otoczenie konkurencyjne

Obecnie na rynku energetycznym w Polsce, oprócz Grupy Kapitałowej TAURON, działają 3 duże, zintegrowane pionowo grupy energetyczne: PGE, ENEA oraz ENERGA S.A. (ENERGA). Poniższy rysunek przedstawia otoczenie konkurencyjne Grupy Kapitałowej TAURON według dostępnych danych, tj. za 2017 r.

Dzięki pionowo zintegrowanej strukturze, powyższe podmioty mają silną pozycję na rynku krajowym. Ponadto, na polskim rynku obecne są również zagraniczne grupy energetyczne.

Według danych za 2017 r., w podsektorze wytwarzania energii elektrycznej skonsolidowane grupy energetyczne (PGE, TAURON, ENEA, ENERGA) posiadały 58% udziału w rynku. W 2017 r. miały miejsce kluczowe transakcje na rynku:

• Spółka PGE zakupiła aktywa wytwórcze francuskiego EDF Polska, odpowiadające rocznej produkcji energii elektrycznej ok. 12 TWh. Po transakcji moc zainstalowana PGE wzrosła z 12,8 GW w 2016 r. do 16,3 GW na koniec 2017 r.
• Spółka ENEA przejęła udziały spółki ENGiE Energia Polska, w tym Elektrownię Połaniec, produkującą ok. 10 TWh rocznie.

Grupa Kapitałowa TAURON jest w pełni zintegrowanym pionowo przedsiębiorstwem energetycznym, które wykorzystuje synergie płynące z rozmiaru i zakresu prowadzonej działalności.

Grupa Kapitałowa TAURON kontroluje łańcuch wartości od wydobycia węgla kamiennego do dostarczenia energii elektrycznej do klientów końcowych. Prowadzi działalność we wszystkich kluczowych segmentach rynku energetycznego (z wyłączeniem przesyłu energii elektrycznej), tj. w obszarze wydobycia węgla kamiennego, wytwarzania, dystrybucji oraz sprzedaży i obrotu energią elektryczną i ciepłem.

Poniższy rysunek przedstawia informacje o EBIT w strukturze według głównych segmentów.

Rysunek nr 20. EBITDA - szacunkowa struktura według głównych segmentów w 2017 r.¹

¹ Dla zachowania porównywalności prezentowanych segmentów, w Segmencie Wytwarzanie zaprezentowano także Wydobycie, OZE i Ciepło; Segment Wytwarzanie uwzględnia odpisy aktualizujące.

Źródło: Raporty roczne Spółek

Wytwarzanie

Grupa Kapitałowa TAURON kluczowym producentem energii elektrycznej w Polsce

Udział Grupy Kapitałowej TAURON w krajowym rynku wytwarzania energii elektrycznej, mierzony produkcją energii elektrycznej brutto, za 2017 r. wyniósł ok. 11%. Na skutek akwizycji, jakie miały miejsce w ciągu 2017 r., wzrosły wolumeny produkcji energii elektrycznej spółek PGE i ENEA. Grupa Kapitałowa TAURON stała się trzecim największym wytwórcą na polskim rynku.

Aktywa wytwórcze Grupy Kapitałowej TAURON to w 90% jednostki opalane węglem kamiennym, z czego 10% to nowoczesne wysokosprawne jednostki wytwórcze. Łączna moc zainstalowana Grupy Kapitałowej TAURON na koniec 2018 r. to prawie 5,0 GW. Moc zainstalowana w elektrowniach wiatrowych to 4%, w elektrowniach wodnych 2,7%, w jednostkach wytwórczych opalanych biomasą 2,9% łącznej mocy zainstalowanej w Grupie Kapitałowej TAURON.

Udziały w rynku wytwarzania energii elektrycznej w ostatnim roku istotnie się zmieniły. W 2017 r. został sfinalizowany zakup aktywów EDF przez Grupę PGE oraz aktywów ENGiE Energia Polska przez Grupę ENEA. W przypadku ZE PAK, Elektrownia Adamów wchodząca w jej skład została zamknięta na początku stycznia 2018 r. Wyłączenie bloków energetycznych elektrowni zostało podyktowane decyzją Komisji Europejskiej, wskazującej na konieczność zakończenia pracy aktywów wytwórczych Elektrowni Adamów na początku stycznia 2018 r.

Udział PGE w krajowym rynku produkcji energii elektrycznej wynosił w 2017 r. ok. 36%, z mocą zainstalowaną 16,3 GW.

Drugim co do wielkości producentem energii w Polsce w 2017 r. była ENEA, z udziałem w rynku wynoszącym ok. 14% i mocą zainstalowaną 6,3 GW.

ENERGA natomiast posiadała w 2017 r. największy na polskim rynku udział energii elektrycznej z OZE w łącznej produkowanej przez siebie energii, wynoszący ok. 37%. Łączna moc zainstalowana Grupy ENERGA wynosiła 1,34 GW.

Aktywa wytwórcze Grupy Kapitałowej TAURON są skoncentrowane w południowej Polsce. W tym też regionie znajdują się złoża węgla kamiennego, którym opalane są elektrownie i elektrociepłownie Grupy Kapitałowej TAURON. Położenie aktywów wytwórczych w pobliżu złóż węgla pozwala na optymalizację kosztów związanych z transportem tego surowca.

Poniższa tabela przedstawia informacje o mocy zainstalowanej na dzień 31 grudnia 2017 r. oraz energii elektrycznej wytworzonej w 2017 r.

Lp. Grupa Moc zainstalowana Wytwarzanie¹ Ilość (GW) Udział (%) Ilość (TWh) Udział (%) 1. PGE 16,3 37 62 36 2. ENEA 6,3 14 23 14 3. TAURON 5,0 12 18 11 4. PAK 1,9 4 9 5 5. ENERGA 1,3 3 4 2 6. CEZ 0,7 2 3 2 7. Pozostali 12,0 28 51 30 Suma 43,5 100 170,3 100

Tabela nr 10. Moc zainstalowana oraz produkcja energii elektrycznej według grup energetycznych w 2017 r.

1 Ilość wytworzonej energii elektrycznej brutto w 2017 r.

Źródło: ARE, informacje spółek opublikowane na stronach internetowych, szacunki własne w przypadku spółek publikujących produkcję netto

Poniższe rysunki przedstawiają informacje o energii elektrycznej wytworzonej w 2017 r. i mocy zainstalowanej na dzień 31 grudnia 2017 r.

Rysunek nr 21. Produkcja energii elektrycznej brutto - szacunkowe

Rysunek nr 22. Moc zainstalowana - szacunkowe udziały w rynku w 2017 r.

Źródło: ARE, informacje spółek opublikowane na stronach internetowych

14%

2%

ENERGA

Pozostali

11%

Dystrybucja

Grupa Kapitałowa TAURON jest liderem na rynku polskim pod względem ilości klientów dystrybucji oraz wolumenu dystrybuowanej energii elektrycznej.

Grupa Kapitałowa TAURON jest największym dystrybutorem energii elektrycznej w kraju. Udział TAURON Dystrybucja w dystrybucji energii elektrycznej do klientów końcowych w 2017 r. wyniósł ok. 35% (biorąc pod uwagę 5 największych dystrybutorów). Sieci dystrybucyjne Grupy Kapitałowej TAURON obejmują ponad 18% powierzchni kraju.

Poniższa tabela przedstawia podstawowe informacje na temat udziału poszczególnych grup energetycznych w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, według danych za 2017 r.

	Grupa	Dystrybucja
Lp.		Ilość (TWh)	Udział (%)
1.	TAURON	49,1	35%
2.	PGE	35,3	25%
3.	ENERGA	22,1	16%
4.	ENEA	19,3	14%
5.	Pozostali	14,6	10%
	Suma	140,4	100%

Tabela nr 11. Dystrybucja energii elektrycznej do odbiorców końcowych według grup energetycznych

Źródło: ARE, informacje spółek opublikowane na stronach internetowych

Poniższy rysunek przedstawia szacunkowy udział w rynku udziału poszczególnych grup energetycznych w zakresie dystrybucji energii elektrycznej według danych za 2017 r.

Według danych za ostatnie lata Grupa Kapitałowa TAURON, z wolumenem dostarczonej energii elektrycznej przez Segment Dystrybucja do klientów końcowych na poziomie 49,1 TWh, zajmowała pierwszą pozycję pod względem ilości dostarczonej energii elektrycznej. W 2018 r. wolumen energii dostarczonej do odbiorców końcowych wyniósł 49,9 TWh. Grupa Kapitałowa TAURON jest największym dystrybutorem energii w Polsce także pod względem przychodów z działalności dystrybucyjnej.

Należy podkreślić, iż działalność dystrybucyjna Grupy Kapitałowej TAURON, ze względu na naturalny quasi monopol na wyznaczonym obszarze, jest źródłem stabilnych i przewidywalnych przychodów, stanowiących istotną część skonsolidowanych przychodów całej Grupy Kapitałowej TAURON. Obszar geograficzny dystrybucji energii elektrycznej, na którym historycznie działają spółki z Segmentu Dystrybucja i Segmentu Sprzedaż, to obszar charakteryzujący się dużym uprzemysłowieniem i gęstym zaludnieniem, co wpływa na popyt na energię elektryczną zarówno wśród gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorców. Liczba klientów w 2018 r. Segmentu Dystrybucja to ok. 5,6 mln.

Sprzedaż

Grupa Kapitałowa TAURON jest drugim największym sprzedawcą energii elektrycznej w Polsce.

Poniższa tabela przedstawia podstawowe informacje na temat udziału poszczególnych grup energetycznych w zakresie sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych według danych za 2017 r.

			Tabela nr 12. Sprzedaż energii elektrycznej do odbiorców końcowych według grup energetycznych

Lp.	Grupa	Sprzedaż
		Ilość (TWh)	Udział (%)
1.	PGE	40,4	30%
2.	TAURON	34,9	26%
3.	ENERGA	20,6	16%
4.	ENEA	17,9	13%
5.	Pozostali	19,9	15%
	Suma	133,7	100%

Źródło: ARE, informacje spółek opublikowane na stronach internetowych

Poniższy rysunek przedstawia szacunkowy udział w rynku poszczególnych grup energetycznych w zakresie sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych według danych za 2017 r.

W 2017 r. Grupa Kapitałowa TAURON była drugim, po PGE, sprzedawcą energii elektrycznej w Polsce. Sprzedaż detaliczna energii elektrycznej osiągnęła w 2017 r. poziom 34,9 TWh. W 2018 r. wolumen sprzedaży detalicznej energii elektrycznej osiągnął poziom ok. 34,5 TWh. Liczba klientów Segmentu Sprzedaż to ok. 5,5 mln.

Wsegmencie sprzedaży energii elektrycznej poszczególne grupy energetyczne związane są geograficznie przede wszystkim z obszarami, na których pełnią funkcję OSD - dotyczy to zwłaszcza klientów zaliczanych do gospodarstw domowych oraz małych firm. Szerszą i bardziej otwartą konkurencję pomiędzy grupami ogranicza utrzymanie obowiązku przedkładania do zatwierdzenia taryf dla gospodarstw domowych do Prezesa URE. Konieczność taryfikacji cen wpływa na ograniczone możliwości pozycjonowania cen w ofertach produktowych, a co za tym idzie, na ich atrakcyjność dla klientów. Ograniczenia te nie dotyczą klientów biznesowych i instytucjonalnych.

Wśród głównych konkurentów Grupy Kapitałowej TAURON w tym segmencie widoczny jest z jednej strony trend wzrostowy w zakresie wolumenu sprzedaży detalicznej, z drugiej strony trend spadkowy wyników, co może być efektem założeń przyjętych w strategiach rynkowych tych grup.

Poniższa tabela przedstawia główne źródła konkurencyjności.

Tabela nr 13. Źródła konkurencyjności

Lp.	Obszar Działalności	Obszar inicjatyw	Źródła konkurencyjności
1.	Wydobycie Wytwarzanie	1. Ograniczanie ryzyka cen i dostaw paliwa	1. Własne zasoby węgla - bezpieczeństwo dostaw paliwa i kontrola kosztów wydobycia
		2. Inwestycje w jednostki wytwórcze	2. Wysokosprawne jednostki wytwórcze
		3. Koszty operacyjne	o konkurencyjnym koszcie jednostkowym produkcji
			3. Poprawa efektywności operacyjnej
	OZE	1. Koszty operacyjne	1. Poprawa efektywności operacyjnej
	Ciepło	2. Inwestycje w sieci ciepłownicze	2. Rozwijanie działalności regulowanej
2.	Dystrybucja	1. Koszty operacyjne	1. Wdrożenie docelowego modelu biznesowego
		2. Efektywność inwestycji	2. Wdrożone systemy informatyczne,
		3. Poprawa wskaźników niezawodności	wyodrębnione procesy, czytelny podział
		sieci	odpowiedzialności
3.	Sprzedaż	1. Koszty operacyjne	1. Efektywnie alokowane koszty operacyjne
		2. Marża na sprzedaży, rozwijanie produktów dostosowanych do potrzeb klientów, rozwój w nowych Obszarach Biznesowych	2. Marka, obecna baza klientów, posiadane kanały sprzedaży, doświadczenie w zarządzaniu produktami oraz portfelem zakupowym

Wpływ czynników zewnętrznych na osiągnięty w 2018 r. wynik finansowy został opisany w pkt 4 i 5 niniejszego sprawozdania. Efekty tego wpływu widoczne są zarówno w krótkiej, jak i dłuższej perspektywie.

W trakcie 2018 r. nie zaistniały inne istotne nietypowe zdarzenia o charakterze zewnętrznym mające znaczący wpływ na osiągnięty wynik finansowy.

2.2. Czynniki istotne dla rozwoju

Najistotniejszy wpływ na działalność TAURON oraz Grupy Kapitałowej TAURON wywierać będą, podobnie jak miało to miejsce w przeszłości, następujące czynniki:

• 1. sytuacja makroekonomiczna, szczególnie w Polsce, jak również sytuacja ekonomiczna obszaru, na którym Grupa Kapitałowa TAURON prowadzi działalność oraz na poziomie UE i gospodarki globalnej, w tym zmiany stóp procentowych, kursów walutowych itp., mające wpływ na wycenę aktywów i zobowiązań wykazywanych przez Spółkę w sprawozdaniu z sytuacji finansowej,
• 1. otoczenie polityczne, szczególnie w Polsce oraz UE, w tym stanowiska i decyzje instytucji i urzędów administracji państwowej, np.: Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), URE oraz Komisji Europejskiej,
• 1. zmiany regulacji dotyczących sektora energetycznego, a także zmiany w otoczeniu prawnym, w tym: prawa podatkowego, handlowego, ochrony środowiska,
• 1. wprowadzenie mechanizmu wynagradzania zdolności wytwórczych (tzw. rynek mocy), w szczególności wyniki aukcji głównych na dostawy energii elektrycznej na lata 2021-2023 oraz decyzje co do przyszłego kształtu mechanizmów operacyjnej rezerwy mocy i interwencyjnej rezerwy zimnej (IRZ),
• 1. system wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji, skutkujący z jednej strony kosztami umorzenia "czerwonych" i "żółtych" certyfikatów u sprzedawców energii elektrycznej odbiorcom końcowym, z drugiej strony przychodami ze sprzedaży "czerwonych" i "żółtych" certyfikatów u wytwórców energii z kogeneracji,
• 1. nowy system wsparcia OZE, tzw. aukcje OZE,
• 1. modyfikacja modelu regulacyjnego dla działalności OSD, której celem jest uniezależnienie wskaźników jakościowych dystrybucji energii elektrycznej (SAIDI, SAIFI) od zewnętrznych warunków atmosferycznych, w tym katastrof naturalnych,
• 1. sytuacja w sektorze elektroenergetycznym, w tym aktywność i działania konkurencji na rynku energetycznym,
• 1. liczba uprawnień do emisji CO² przyznanych nieodpłatnie, a także ceny nabywanych uprawnień w sytuacji niedoboru darmowych uprawnień,
• 1. ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym,
• 1. poziom taryfy dotyczącej sprzedaży energii dla gospodarstw domowych (grupa taryfowa G) na 2019 r. zatwierdzany przez Prezesa URE,
• 1. ceny sprzedaży energii elektrycznej i węgla oraz wynikające z przyjętego modelu regulacji działalności OSD taryfy dystrybucyjne jako czynniki wpływające na wysokość przychodów,
• 1. ceny świadectw pochodzenia energii ze źródeł odnawialnych i z kogeneracji,
• 1. ceny surowców energetycznych,
• 1. wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia deficytu odpowiedniej jakości paliw dla jednostek wytwórczych na krajowym rynku,
• 1. wymagania w zakresie ochrony środowiska będące konsekwencją zmian w ustawie Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627 ze zm.), tzw. uchwał antysmogowych,
• 1. planowane zmiany regulacji dotyczących ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. 2006 nr 169 poz. 1200) m.in. wymagań jakościowych dla paliw stałych,
• 1. postęp naukowo-techniczny,
• 1. zapotrzebowanie na energię elektryczną i pozostałe produkty rynku energetycznego, z uwzględnieniem zmian wynikających z sezonowości i warunków pogodowych.

Działalność Grupy Kapitałowej TAURON cechuje się sezonowością, która dotyczy w szczególności produkcji, dystrybucji i sprzedaży ciepła, dystrybucji i sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom indywidualnym oraz sprzedaży węgla odbiorcom indywidualnym dla celów grzewczych. Sprzedaż ciepła zależy od warunków atmosferycznych, w szczególności od temperatury powietrza i jest większa w okresie jesienno-zimowym. Poziom sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom indywidualnym zależy od długości dnia, co powoduje, że sprzedaż energii elektrycznej tej grupie odbiorców jest z reguły niższa w okresie wiosenno-letnim, a wyższa w okresie jesienno-zimowym. Sprzedaż węgla odbiorcom indywidualnym jest większa w okresie jesienno-zimowym. Sezonowość pozostałych obszarów działalności Grupy Kapitałowej TAURON jest niewielka.

2.3. Podstawowe produkty, towary i usługi

TAURON Polska Energia S.A.

TAURON jako jednostka dominująca Grupy Kapitałowej, pełni funkcję konsolidującą i zarządczą w Grupie Kapitałowej TAURON. W wyniku wdrożenia Modelu biznesowego oraz centralizacji funkcji, TAURON skupił wiele kompetencji dotyczących funkcjonowania spółek Grupy Kapitałowej TAURON i prowadzi obecnie działalność m.in. w obszarach:

• 1. hurtowego handlu energią elektryczną, gazem
• i produktami powiązanymi, w szczególności w zakresie obsługi handlowej spółek, zabezpieczenia potrzeb w zakresie paliw, uprawnień do emisji CO² oraz świadectw pochodzenia energii,
• 1. zarządzania zakupami,
• 1. zarządzania finansami,
• 1. zarządzania ryzykiem korporacyjnym,
• 1. zarządzania modelem funkcjonowania IT,
• 1. koordynowania prac badawczo-rozwojowych realizowanych w Grupie Kapitałowej TAURON,
• 1. doradztwa w zakresie rachunkowości i podatków,
• 1. obsługi prawnej,
• 1. audytu.

Powyższe funkcje są stopniowo ograniczane w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON. Taka centralizacja ma na celu poprawę efektywności w Grupie Kapitałowej TAURON.

Podstawową działalnością Spółki, poza zarządzaniem Grupą Kapitałową TAURON, jest hurtowy obrót energią elektryczną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie koncesji na obrót energią elektryczną wydanej przez Prezesa URE na okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2030 r.

Spółka koncentruje się na zakupie i sprzedaży energii elektrycznej na potrzeby zabezpieczenia pozycji zakupowych i sprzedażowych podmiotów z Grupy Kapitałowej TAURON oraz obrocie hurtowym energią elektryczną. W 2018 r. Spółka kupiła i sprzedała 39,7 TWh energii elektrycznej. Głównym kierunkiem sprzedaży energii elektrycznej realizowanej przez TAURON w roku obrotowym 2018 były spółki: TAURON Sprzedaż i TAURON Sprzedaż GZE, do których sprzedano 87% zakupionej energii elektrycznej. Spółki te prowadzą sprzedaż detaliczną energii elektrycznej – do klientów końcowych, w związku z czym TAURON nie jest uzależniony od żadnego z odbiorców energii elektrycznej. Pozostali odbiorcy (przedsiębiorstwa obrotu spoza Grupy Kapitałowej TAURON, giełdy) stanowili poniżej 10% przychodów.

Dodatkową działalnością Spółki jest hurtowy obrót gazem ziemnym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie koncesji na obrót paliwami gazowymi wydanej przez Prezesa URE na okres od dnia 4 maja 2012 r. do dnia 4 maja 2022 r. W 2018 r. Spółka kupiła i sprzedała 3 TWh paliwa gazowego. Spółka koncentruje się na sprzedaży gazu ziemnego na potrzeby sprzedażowe TAURON Sprzedaż, do której sprzedano 53% zakupionego paliwa gazowego. Pozostały wolumen został sprzedany głównie na giełdzie (37%). Inni odbiorcy stanowili poniżej 10%.

W kompetencjach Spółki jest również zarządzanie na potrzeby Grupy Kapitałowej TAURON prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej, stanowiącymi potwierdzenie wytworzenia energii elektrycznej w źródłach odnawialnych (w tym w źródłach wykorzystujących biogaz rolniczy), w wysokosprawnej kogeneracji, kogeneracji opalanej paliwami gazowymi, kogeneracji opalanej metanem kopalnianym oraz prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw efektywności energetycznej. W 2018 r. Spółka nie realizowała obrotu prawami majątkowymi, obrót ten był realizowany przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON zobowiązane do umorzenia wyżej wymienionych praw majątkowych.

Spółka jest centrum kompetencyjnym w zakresie zarządzania i handlu uprawnieniami do emisji CO² dla spółek Grupy Kapitałowej TAURON. Dzięki centralizacji handlu emisjami uzyskano efekt synergii polegający na optymalizacji kosztów wykorzystania zasobów podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON. Wraz z centralizacją tej funkcji w TAURON, Spółka odpowiada za rozliczanie uprawnień spółek do emisji CO2, zabezpieczenie potrzeb emisyjnych spółek zależnych z uwzględnieniem przyznanych uprawnień oraz wsparcie w procesie pozyskania limitów uprawnień na kolejne okresy. W 2018 r. Spółka kupiła i sprzedała 17,7 mln ton, w tym do TAURON Wytwarzanie 73% wolumenu, do TAURON Ciepło 10% oraz poza Grupę Kapitałową TAURON 17% wolumenu (głównie na giełdach).

TAURON aktywnie uczestniczy w konsultacjach aktów prawnych na szczeblu krajowym i europejskim, jak również wspiera spółki Obszaru Wytwarzanie w procesie pozyskiwania darmowych uprawnień. Realizując powyższe cele w zakresie handlu uprawnieniami do emisji CO2, Spółka aktywnie uczestniczy w handlu na londyńskiej giełdzie European Climate Exchange (The ICE), lipskiej giełdzie EEX oraz na rynku OTC.

Dodatkowo, TAURON pełni funkcję Operatora Rynku oraz podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie handlowe dla spółek Grupy Kapitałowej TAURON oraz klientów zewnętrznych. Realizowanie tych funkcji odbywa się na podstawie umowy przesyłowej zawartej z OSP - PSE. W 2018 r. wartość usług handlowych związanych z energią elektryczną świadczonych przez Spółkę osiągnęła poziom 14,5 mln zł, w tym 87% w Grupie Kapitałowej TAURON (najwięksi odbiorcy: TAURON Wytwarzanie 54%, TAURON Sprzedaż 30%) oraz na rynku 13%. Spółka obecnie dysponuje, na zasadach wyłączności, zdolnościami wytwórczymi w zakresie handlowo-technicznym, odpowiada za optymalizację wytwarzania, tj. dobór jednostek wytwórczych do ruchu oraz odpowiedni rozdział obciążeń w celu realizacji zawartych kontraktów z uwzględnieniem uwarunkowań technicznych jednostek wytwórczych oraz ograniczeń sieciowych i innych, w różnych horyzontach czasowych. W ramach usług dla Segmentu Wytwarzanie, Spółka uczestniczy w przygotowaniu planów remontów, planów mocy dyspozycyjnych oraz planów produkcji dla jednostek wytwórczych w różnych horyzontach czasowych oraz ich uzgadnianiu z właściwym operatorem sieci. TAURON rozwija również kompetencje w zakresie funkcji Operatora Rynku dla gazu w oparciu o umowę przesyłową z GAZ - System S.A. Od lipca 2015 r. TAURON jako jeden z pierwszych podmiotów w kraju, uruchomił grupę bilansową dla podmiotów handlujących gazem.

W 2018 r. TAURON przeprowadził w imieniu spółek Grupy Kapitałowej TAURON certyfikację ogólną jednostek fizycznych istniejących i planowanych, a następnie certyfikację jednostek rynku mocy do aukcji na lata 2021-2023 w ramach wdrażanego rynku mocy. Dzięki temu jednostki fizyczne wytwórcze i sterowanego odbioru w Grupie Kapitałowej TAURON mogły wziąć udział w aukcjach przeprowadzonych w listopadzie i grudniu 2018 r, co pozwala na uzyskanie przychodów z tego mechanizmu dla Grupy Kapitałowej TAURON od 2021 r.

Zgodnie z przyjętym Modelem Biznesowym i Operacyjnym Grupy TAURON, TAURON sprawuje funkcję zarządczą w zakresie zarządzania zakupami paliw produkcyjnych na potrzeby podmiotów wytwórczych wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON.

Grupa Kapitałowa TAURON

Podstawowymi produktami Grupy Kapitałowej TAURON są energia elektryczna i ciepło oraz węgiel kamienny. Dodatkowo Grupa zajmuje się obrotem towarami: energią elektryczną i produktami rynku energetycznego oraz węglem i gazem, jak również świadczy usługi dystrybucji i sprzedaży energii elektrycznej, w tym odbiorcom końcowym, dystrybucji i przesyłu ciepła oraz inne usługi powiązane z prowadzoną działalnością.

Poniższa tabela przedstawia wolumeny produkcji i sprzedaży w Grupie Kapitałowej TAURON za lata 2018-2016.

Tabela nr 14. Wolumeny produkcji i sprzedaży za lata 2018-2016

		J.m.				Dynamika
Lp.	Wolumeny produkcji i sprzedaży		2018	2017	2016	(2018/2017)
1.	Produkcja węgla handlowego		5,01	6,45	6,37	78%
2.	Sprzedaż węgla przez Segment Wydobycie	mln Mg	4,87	6,77	6,06	72%
3.	Produkcja brutto energii elektrycznej	TWh	16,21	18,41	16,80	88%
	w tym produkcja z OZE	TWh	0,97	1,30	1,32	75%
4.	Produkcja ciepła	PJ	11,29	12,20	11,52	93%
5.	Sprzedaż energii elektrycznej i ciepła przez Segment	TWh	15,68	19,61	15,54	80%
	Wytwarzanie	PJ	15,23	16,38	15,82	93%
6.	Dystrybucja energii elektrycznej	TWh	51,97	51,37	49,68	101%
7.	Sprzedaż detaliczna energii elektrycznej (łącznie przez Segmenty: Sprzedaż i Wytwarzanie)	TWh	34,52	34,94	32,04	99%
8.	Liczba klientów - Dystrybucja	tys.	5 598	5 533	5 474	101%

2.4. Rynki zbytu i źródła zaopatrzenia

2.4.1. Rynki zbytu

Sprzedaż węgla

Sprzedaż węgla prowadzona jest przede wszystkim przez TAURON Wydobycie - spółkę Segmentu Wydobycie oraz TAURON.

Spółka TAURON Wydobycie sprzedaje węgiel z własnego wydobycia i produkcji, oferowany do sprzedaży na rynku w sortymentach grubych, średnich oraz miałach energetycznych, a także metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża Brzeszcze.

W zależności od sortymentu węgiel posiada następujące parametry handlowe:

• 1. kaloryczność od 19 MJ/kg do 31 MJ/kg,
• 1. zawartość popiołu od 4,3% do 45,2%,
• 1. zawartość siarki od 0,23% do 1,68%.

TAURON Wydobycie prowadzi sprzedaż węgla w dwóch kierunkach:

• 1. sprzedaż miałów węglowych i mułów węglowych na potrzeby elektrowni i elektrociepłowni, w większości z Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. sprzedaż sortymentów grubych, średnich oraz niewielkiej ilości miałów za pośrednictwem zorganizowanej w całym kraju sieci handlowej, głównie na rynek krajowy.

Sprzedaż węgla z TAURON Wydobycie realizowana jest głównie w południowej i centralnej Polsce, w szczególności w województwach: śląskim, małopolskim, podkarpackim, świętokrzyskim i dolnośląskim, do przedsiębiorstw i odbiorców indywidualnych.

W 2018 r. sprzedaż węgla kamiennego przez TAURON Wydobycie wyniosła ok. 4,9 mln Mg, w tym 3,7 mln Mg (ok. 76%) do spółek Segmentu Wytwarzanie Grupy Kapitałowej TAURON. W porównaniu z 2017 r. oznacza to spadek o 28% i wynika z niższej produkcji węgla handlowego przez poszczególne zakłady górnicze. Największy spadek zanotowano w ZG Janina,

co wynikało m.in. z zatrzymania wydobycia na jednej ze ścian na skutek wzmożonego wypływu wody. Mniejsze wydobycie na pozostałych zakładach jest efektem pogorszonych warunków geologiczno-górniczych.

Zestawienie zrealizowanych przez Spółkę dostaw węgla w 2018 r. zawiera poniższy rysunek.

Sprzedaż wytworzonej energii elektrycznej i ciepła

Wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła (działalność Segmentu Wytwarzanie) w ramach Grupy Kapitałowej TAURON realizowane jest w:

• 1. elektrowniach i elektrociepłowniach opalanych węglem kamiennym oraz biomasą,
• 1. elektrowniach wodnych,
• 1. farmach wiatrowych.

Spółki Segmentu Wytwarzanie prowadzą również obrót, dystrybucję i przesył ciepła.

Łączna moc elektryczna zainstalowana jednostek wytwórczych Grupy TAURON wyniosła na koniec 2018 r. 5,0 GW^e mocy elektrycznej i 2,4 GW^t mocy cieplnej.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę mocy elektrycznej zainstalowanej według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. (brak istotnych zmian w stosunku do 2017 r.).

W 2018 r. spółki Grupy Kapitałowej TAURON wyprodukowały 16,2 TWh energii elektrycznej (w tym z OZE 1,0 TWh), tj. o 12% mniej w stosunku do 2017 r., w którym produkcja energii elektrycznej wyniosła 18,4 TWh (w tym z OZE 1,3 TWh). Jest to konsekwencją niższej sprzedaży energii elektrycznej z produkcji własnej r/r i przyjętej strategii handlowej. Niższa produkcja z OZE wynika z mniej korzystnych warunków wietrznych i hydrologicznych oraz ograniczenia spalania biomasy.

Sprzedaż energii elektrycznej z własnej produkcji razem z energią zakupioną do odsprzedaży wyniosła w 2018 r. 15,7 TWh, co oznacza spadek wobec 2017 r. o 20%.

W 2018 r. wytworzona przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON energia elektryczna została sprzedana na rynku krajowym, przede wszystkim do spółek Segmentu Sprzedaż Grupy Kapitałowej TAURON (55%), jak również na TGE (26%) i na rynku bilansującym (PSE Operator) (19%). W 2018 r. istotnie wyższy, w stosunku do 2017 r., był udział sprzedaży energii elektrycznej na TGE (ze względu na zwiększenie poziomu obliga giełdowego) oraz na rynku bilansującym.

Sprzedaż ciepła spółek Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r. wyniosła 15,2 PJ i była o 7% niższa w stosunku do 2017 r. Udział sprzedaży ciepła wytwarzanego w źródłach własnych w łącznej wielkości sprzedaży ciepła wynosił w 2017 r. 63%. Rynkiem zbytu ciepła wytwarzanego przez elektrownie spółki TAURON Wytwarzanie jest Górny Śląsk i Zagłębie, a także część woj. podkarpackiego – miasta Stalowa Wola i Nisko zasilane z Elektrowni Stalowa Wola oraz woj. małopolskiego – część miasta Trzebinia zasilana z Elektrowni Siersza.

Ciepło jest sprzedawane głównie za pośrednictwem dystrybutorów ciepła: spółki TAURON Ciepło, SCE Jaworzno III, Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Tychy sp. z o.o. i innych, a na rynku podkarpackim - Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o. oraz ENESTA sp. z o.o. Niewielkie ilości ciepła są sprzedawane bezpośrednio odbiorcom zlokalizowanym w sąsiedztwie spółek wytwórczych.

Z kolei rynek sprzedaży ciepła spółki TAURON Ciepło – głównie dla celów ogrzewania, przygotowania ciepłej wody użytkowej, technologicznych, obejmuje zróżnicowanych odbiorców:

• Sektor spółdzielczy (47%)
• Sektor prywatny wspólnoty mieszkaniowe oraz
  • domy jednorodzinne (14%)
• Sektor komunalny (17%)
• Sektor urzędy i instytucje (11%)
• Sektor przemysłowy i pozostałe (10%).

Ponadto spółki wytwórcze Grupy Kapitałowej TAURON uzyskują świadectwa pochodzenia z tytułu produkcji energii elektrycznej z OZE oraz w kogeneracji, które są następnie nabywane przez spółki Segmentu Sprzedaż i przedstawiane Prezesowi URE do umorzenia.

Sprzedaż usług dystrybucji energii elektrycznej

Sprzedaż usług dystrybucji energii elektrycznej w Grupie Kapitałowej TAURON prowadzona jest przez spółkę TAURON Dystrybucja będącą, na podstawie decyzji Prezesa URE, Operatorem Systemu Dystrybucyjnego, działającym w warunkach monopolu naturalnego.

Rynek regulowany, na którym działa spółka Grupy Kapitałowej TAURON, obejmuje działalność 5 dużych operatorów systemów dystrybucyjnych, którzy podlegają pełnemu modelowi regulacyjnemu. Każdy OSD działa na określonym w koncesji obszarze działania. Po zmianach w prawie, na rynku tym działa również stu kilkudziesięciu małych operatorów systemów dystrybucyjnych, w stosunku do których Prezes URE stosuje uproszczony model regulacyjny, mających niewielki udział w rynku. Ich działalność ma charakter lokalny, uzależniony od posiadanej infrastruktury technicznej. Jednym z większych podmiotów posiadających koncesję na działalność dystrybucyjną na terenie całego kraju jest PKP Energetyka sp. z o.o.

Usługi dystrybucji energii elektrycznej spółka Grupy Kapitałowej TAURON świadczy dla ok. 5 598 tys. odbiorców końcowych. Spółka obejmuje swoją działalnością obszar o powierzchni ok. 57 tys. km² , położony głównie w województwach: dolnośląskim, małopolskim, opolskim i śląskim, a ponadto w województwach: łódzkim, podkarpackim i świętokrzyskim. Funkcje operacyjne realizuje 11 oddziałów zlokalizowanych w Bielsku-Białej, Będzinie, Częstochowie, Gliwicach, Jeleniej Górze, Krakowie, Legnicy, Opolu, Tarnowie, Wałbrzychu i Wrocławiu.

W 2018 r. wolumen sprzedaży usług dystrybucyjnych energii elektrycznej wyniósł 51,97 TWh, czyli wzrósł w porównaniu z 2017 r. o 0,6 TWh (1%).

W wolumenie dostawy usług dystrybucyjnych 95,5% stanowi sprzedaż odbiorcom taryfowym w zakresie poszczególnych poziomów napięć: wysokiego (grupa A), średniego (grupa B) i niskiego (C, G, R). Całkowity wolumen energii elektrycznej dostarczonej odbiorcom taryfowym w 2018 r., w ramach sprzedaży usług dystrybucyjnych, przyłączonym do sieci TAURON Dystrybucja, wyniósł 52 TWh (z doszacowaniem) i był wyższy w porównaniu do 2017 r. o ok. 0,8 TWh, tj. o 1,68%.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę dystrybucji energii elektrycznej według grup taryfowych w 2018 r. (w stosunku do

Sprzedaż usług dystrybucji realizowana jest na podstawie zawartych z odbiorcami umów kompleksowych oraz umów o świadczenie usług dystrybucji. Pierwszy typ umowy obejmuje zarówno sprzedaż energii elektrycznej przez spółki Segmentu Sprzedaż, jak też dostawy tej energii przez spółkę pełniącą funkcję OSD. Drugi typ umowy reguluje wyłącznie dostawy energii elektrycznej przez spółkę pełniącą funkcję OSD. W przypadku tego rodzaju umów zakup energii elektrycznej uregulowany jest w odrębnych umowach sprzedaży energii elektrycznej zawartych przez odbiorcę z wybranym przez niego sprzedawcą.

Sprzedaż hurtowa i detaliczna energii elektrycznej oraz gazu

Sprzedaż energii elektrycznej prowadzona jest przez spółki Segmentu Sprzedaż, w zakresie handlu hurtowego energią elektryczną, gazem ziemnym i pozostałymi produktami rynku energetycznego oraz w zakresie sprzedaży detalicznej energii elektrycznej i gazu ziemnego.

Działalność w zakresie handlu hurtowego, prowadzona przez TAURON, obejmuje głównie sprzedaż hurtową energii elektrycznej, obrót i zarządzanie uprawnieniami do emisji CO2, prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej oraz gazem ziemnym, przede wszystkim na potrzeby zabezpieczenia pozycji zakupowych i sprzedażowych podmiotów z Grupy Kapitałowej TAURON.

Spółka działa na rynkach hurtowych w kraju i za granicą, jak również realizuje sprzedaż na rynku bieżącym SPOT oraz na rynku terminowym. Spółka jest aktywnym uczestnikiem TGE oraz platformy OTC prowadzonej przez londyńskiego brokera energii - Tradition Financial Services. W dniu 19 stycznia 2018 r. TAURON podpisał z TGE umowę o pełnienie funkcji animatora w zakresie instrumentów na energię elektryczną na RTT. Zgodnie z powyższą umową, TAURON zapewnia nie tylko płynność określonych w umowie produktów poprzez wystawienie w trakcie trwania sesji zleceń zakupu i sprzedaży, ale również animuje rynek poprzez zwiększenie transakcji własnych realizowanych na rynku. Dzięki temu, po przekroczeniu określonego poziomu udziału transakcji na rynku, TAURON uzyskuje korzyści w postaci preferencyjnych stawek rozliczeniowych.

W zakresie hurtowego obrotu paliwami gazowymi, Spółka jest aktywnym uczestnikiem na rynku gazu prowadzonym przez TGE, realizuje transakcje na rynku bieżącym SPOT, jak i na produktach rynku terminowego RTT. Prowadzi działalność w zakresie proprietary trading na międzynarodowej giełdzie gazu POWERNEXT Pegas. Spółka obecna jest na hubach: GASPOOL, New Connect Germany i Tittle Transfer Facility. TAURON działa na zagranicznych rynkach dzięki umowom zawartym przez Spółkę z niemieckimi operatorami systemów przesyłowych: GASCADE Gastransport oraz ONTRAS Gastransport GmbH oraz czeskiego NET4GAS s.r.o. TAURON aktywnie uczestniczy w aukcjach wymiany międzysystemowej przesyłu energii na granicach polsko-czeskiej, polsko-niemieckiej i polsko-słowackiej, obsługiwanych przez biuro aukcyjne CAO. Obrót na rynku niemieckim w zakresie handlu instrumentami finansowymi typu futures odbywa się głównie za pośrednictwem giełdy EEX. Natomiast na rynku czeskim i słowackim obrót odbywa się za pośrednictwem spółki zależnej - TAURON Czech Energy. Ponadto Spółka działa na giełdach OTE a.s. (Czechy) i OKTE a.s. (Słowacja).

Ponadto, Spółka jest uczestnikiem giełdy Intercontinental Exchange na hubie National Balancing Point. Dostęp do hubów jest konsekwencją działania mającego na celu zwiększenie kompetencji gazowych TAURON i dostępu do nowych źródeł. Sukcesywnie zwiększa się też wolumen transakcji zawieranych przez Spółkę na rynku pozagiełdowym OTC. Działając na rynku gazu Spółka zabezpiecza dostawy surowca dla podmiotów z Grupy Kapitałowej TAURON, ponadto na rynku terminowym prowadzona jest działalność proptradingowa wykorzystująca zmienność cen gazu do generowania dodatkowych marż.

TAURON jest również uczestnikiem europejskiej platformy handlu przepustowościami PRISMA European Capacity Platform GmbH, gdzie dokonuje się zakupów przepustowości międzysystemowych. W zakresie rezerwacji przepustowości na rynku krajowym Spółka działa jako uczestnik platformy aukcyjnej GSA GAZ-SYSTEM Aukcje.

Sprzedaż detaliczna energii elektrycznej i gazu ziemnego - do klientów końcowych - prowadzona jest przez spółki TAURON Sprzedaż i TAURON Sprzedaż GZE.

Stosowana przez Grupę Kapitałową TAURON segmentacja klientów (klienci strategiczni, biznesowi i masowi), uzależniona od wielkości zużywanej energii elektrycznej, ma na celu dostosowanie oferty produktowej, kanałów sprzedażowych i komunikacji marketingowej do oczekiwań występujących w danym segmencie klientów.

Poniższa tabela prezentuje kategorie klientów końcowych Grupy Kapitałowej TAURON wynikające ze stosowanej segmentacji i specyfiki prowadzonej przez nich działalności.

Tabela nr 15. Kategorie klientów końcowych Grupy Kapitałowej TAURON

Lp.	Grupa klientów	Opis klientów
1.	Klienci strategiczni	Klienci o rocznym potencjale zużycia energii nie mniejszym niż 40 GWh lub będący strategicznymi partnerami biznesowymi Grupy Kapitałowej TAURON, tj. podmioty głównie z sektora przemysłu ciężkiego, m.in.: hutniczego, chemicznego, wydobywczego, samochodowego
2.	Klienci biznesowi	Klienci o rocznym potencjale zużycia powyżej 250 MWh (nie będący konsumentami) lub dokonujący zakupu energii w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, tj. podmioty z pozostałych sektorów przemysłu, wytwórcy sprzętu, odbiorcy z przemysłu spożywczego, sektora publicznego, przemysłu budowlanego oraz sektora usług komunalnych
3.	Klienci masowi - małe i średnie przedsiębiorstwa	Klienci zajmujący się działalnością sprzedażową, usługową, bankową, gastronomiczną oraz drobni przedsiębiorcy
4.	Klienci masowi - gospodarstwa domowe	Gospodarstwa domowe

W 2018 r. spółki sprzedażowe działały w otoczeniu rynkowym, w którym poziom konkurencyjności w poszczególnych segmentach nie zmienił się znacząco w porównaniu z latami poprzednimi. W 2018 r. rynek gospodarstw domowych (klient indywidualny) pozostawał objęty obowiązkiem zatwierdzania cen sprzedaży energii elektrycznej przez Prezesa URE.

Według danych URE, od połowy 2007 r. do grudnia 2018 r., tj. od początku okresu liberalizacji rynku energii, odnotowano ok. 605 tys. gospodarstw domowych oraz ok. 201 tys. podmiotów instytucjonalnych, które zmieniły sprzedawcę energii elektrycznej.

W segmencie instytucji i podmiotów gospodarczych (klient biznesowy) konkurencja jest duża, a firmy już od kilku lat korzystają z uwolnienia cen energii elektrycznej. Postęp liberalizacji spowodował, że coraz lepiej uświadomiony klient biznesowy oczekuje konkurencyjnych rozwiązań. Wzmożona aktywność sprzedażowa firm energetycznych wywiera coraz większą presję cenową. Klienci biznesowi coraz chętniej korzystają z możliwości zmiany sprzedawcy. Efektem tej sytuacji są działania z zakresu ochrony własnej bazy klientów przed działaniami konkurencji poprzez wprowadzenie umów lojalizujących. W segmencie klienta biznesowego Grupy Kapitałowej TAURON prawie 96% wolumenu zawartych umów jest efektem indywidualnie negocjowanych warunków handlowych.

W segmencie gospodarstw domowych, w którym ilość zmian sprzedawcy stanowi niewielki odsetek, upatrywany jest duży potencjał. W 2018 r. zmiany sprzedawcy dokonało ponad 71 tys. odbiorców energii elektrycznej (w tym: ok. 13 tys. podmiotów instytucjonalnych oraz ok. 58 tys. gospodarstw domowych). W 2018 r. dynamika zmian w przypadku gospodarstw domowych wyniosła 10,6%, a w przypadku podmiotów instytucjonalnych 6,8%.

W 2018 r. oferta sprzedażowa spółki TAURON Sprzedaż dla segmentu biznesowego obejmowała dwa media - energię elektryczną i paliwo gazowe. Spółka kontynuowała działania ukierunkowane na budowanie lojalności klientów - szczególny nacisk położony był na budowę oferty spełniającej oczekiwania klientów. Klientom zaoferowano do wyboru szereg produktów uwzględniających ich potrzeby oraz specyfikę poboru energii elektrycznej, wśród nich produkty ekologiczne, giełdowe i techniczne.

W 2018 r. kontynuowano sprzedaż produktu TAURON Giełda zbudowanego w oparciu o ceny rynkowe wyznaczane na podstawie notowań indeksów RTT TGE. Ponadto, w celu intensyfikacji kontraktacji energii elektrycznej i gazu, utrzymano w ofercie produkt TAURON Multipakiet, który zapewniał jednoczesną kontraktację klientów w zakresie obu mediów w trakcie jednych negocjacji biznesowych. Dużym powodzeniem cieszył się produkt Wakacje od faktury, którego sprzedaż w 2018 r. w stosunku do poprzedniego wzrosła prawie czterokrotnie.

W 2018 r. obserwowany był również proces migrowania klientów segmentu masowego (klienci indywidualni oraz małe i średnie przedsiębiorstwa) z obszaru taryfowego do produktowego. Na koniec 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON sprzedawała energię na podstawie umów gwarantujących warunki handlowe w ustalonym okresie do 42% klientów segmentu (umowy lojalizujące), a 58% klientów kupowało energię po cenach taryfowych.

Kluczowym elementem oferty handlowej dla klientów masowych w 2018 r. były produkty łączone Elektryk oraz Serwisant oparte o funkcjonalność assistance, z których skorzystało ponad 1,2 mln klientów (wdrożono pakiety medyczne, rozszerzono funkcjonalność produktu Serwisant 24h PLUS).

Ponadto w 2018 r. gama produktów kierowanych do klientów została rozszerzona o produkty specjalistyczne, np. TAURON Smart Home, którego sprzedaż w 2018 r. wyniosła 24 tys. sztuk. Produkty assistance będą stanowiły podstawę oferty także w 2019 r.

W 2018 r. sprzedaż detaliczna energii elektrycznej przez spółki Segmentu Sprzedaż na rzecz ok. 5,5 mln klientów wyniosła 34,5 TWh, czyli 99% poziomu osiągniętego w 2017 r., w którym sprzedaż wyniosła 34,9 TWh. Spadek wolumenu sprzedaży zauważalny jest przede wszystkim w Segmencie Klientów Biznesowych, co związane jest z obniżeniem ilości PPE u klientów będących w portfelu spółek sprzedażowych Grupy Kapitałowej TAURON (np. Jastrzębska Spółka Węglowa S.A., Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A.). Z kolei sprzedaż gazu do odbiorców końcowych wyniosła 1,5 TWh i była wyższa o 1% od wolumenu sprzedaży z 2017 r., znacząco wzrósł natomiast wolumen sprzedaży gazu do pozostałych odbiorców i na giełdy: z 0,9 TWh w 2017 r. do 1,43 TWh w 2018 r.

Poniższa tabela przedstawia informacje na temat wolumenu sprzedanej w 2018 r. energii elektrycznej przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON prowadzące działalność w zakresie sprzedaży detalicznej energii elektrycznej oraz liczby klientów, w rozbiciu na poszczególne ich segmenty.

Lp.	Rodzaj klientów	Wolumen sprzedanej energii elektrycznej (TWh)	Liczba klientów (tys.)
1.	Klienci strategiczni	7,1	0,5
2.	Klienci biznesowi	12,9	198
3.	Klienci masowi, w tym:	11,2	5 247
	gospodarstwa domowe	9,5	4 889
4.	Sprzedaż do TAURON Dystrybucja na pokrycie różnic bilansowych	2,9	0,001
5.	Pozostałe (eksport, potrzeby własne)	0,4	-
	Segment Sprzedaż	34,5	5 445,5

Tabela nr 16. Wolumen sprzedanej energii elektrycznej detalicznej oraz liczba klientów w 2018 r.

2.4.2. Źródła zaopatrzenia – paliwa

Węgiel (rynek krajowy)

Grupa Kapitałowa TAURON zaopatruje się w węgiel wyłącznie na rynku krajowym.

TAURON w 2018 r. kontynuował zakup węgla na potrzeby spółek TAURON Wytwarzanie oraz TAURON Ciepło, na podstawie umów zawartych z dostawcami spoza Grupy Kapitałowej TAURON:

• 1. Polska Grupa Górnicza Sp. z o.o. (PGG), (53%*),
• 1. Węglokoks S.A., (22%*),
• 1. Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. (JSW), (10%*),
• 1. TRANSLIS Sp. z o.o. (8%*),
• 1. EP Coal Trading Polska S.A. (3%*),
• 1. HALDEX S.A. (2%*),
• 1. Grupa CZH S.A. (1%*),
• 1. Węglokoks Kraj Sp. z o.o. (1%*).

* udziały dostawców w całkowitej wartości dostaw węgla spoza Grupy Kapitałowej TAURON

Łącznie, od dostawców spoza Grupy Kapitałowej TAURON, Spółka kupiła 4,4 mln ton węgla.

Dodatkowo, spółki TAURON Wytwarzanie oraz TAURON Ciepło kupowały węgiel oraz muł węglowy na potrzeby produkcji energii elektrycznej i ciepła bezpośrednio ze spółki TAURON Wydobycie - łącznie dostarczono 3,7 mln ton.

Poniższy rysunek przedstawia ilość zakupionego węgla oraz mułu węglowego w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

W 2018 r. ok. 44% dostaw węgla do produkcji energii elektrycznej i ciepła zostało zaspokojone węglem z własnych zakładów górniczych TAURON Wydobycie. Pozostała część zapotrzebowania została pokryta ze źródeł zewnętrznych, w których największy udział miała PGG, a drugim istotnym zewnętrznym dostawcą węgla był Węglokoks S.A. z siedzibą w Katowicach. TAURON nie jest bezpośrednio powiązany z wymienionymi spółkami kapitałowo.

Gaz (rynek krajowy i zagraniczny)

Grupa Kapitałowa TAURON zaopatruje się w paliwo gazowe, głównie przez działalność Spółki, na rynku krajowym, poprzez giełdy.

Spółka jest aktywnym uczestnikiem na rynku gazu prowadzonym przez TGE, realizuje transakcje na rynku bieżącym SPOT, jak i na produktach rynku terminowego RTT.

Prowadzi też działalność w zakresie proprietary trading na międzynarodowej giełdzie gazu POWERNEXT Pegas. Spółka obecna jest na hubie: GASPOOL, New Connect Germany i Tittle Transfer Facility.

Ponadto Spółka jest uczestnikiem giełdy Intercontinental Exchange na hubie National Balancing Point. Sukcesywnie zwiększa się też wolumen transakcji zawieranych przez Spółkę na rynku pozagiełdowym OTC.

Działając na rynku gazu Spółka zabezpiecza dostawy surowca dla podmiotów z Grupy Kapitałowej TAURON.

2.5. Kalendarium

Poniższy rysunek przedstawia kalendarium prezentujące wybrane wydarzenia związane z działalnością TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapitałowej TAURON, jakie miały miejsce w 2018 r.

Rysunek nr 29. Kalendarium

STYCZEŃ - LUTY	• TAURON uczestnikiem międzynarodowego programu badawczego MOBISTYLE, którego celem jest zwiększenie świadomości klientów w zakresie optymalnego zużycia energii, poprawy jakości powietrza,
	zdrowia i stylu życia.
	• Podpisanie z PGNiG, PGG oraz JSW listu intencyjnego w zakresie rozwoju programu Geo-Metan, którego
	celem jest rozwijanie i udoskonalanie krajowych technologii poszukiwania i wydobycia metanu
	z pokładów węgla przed rozpoczęciem eksploatacji górniczej.
	• Aktualizacja Modelu Biznesowego i Operacyjnego Grupy TAURON.
MARZEC -	• Zawarcie umowy o współpracy z Electric Power Research Institute w zakresie realizacji dwóch
KWIECIEŃ
	międzynarodowych projektów badawczo-rozwojowych (Energy Storage and Distributed Generation,
	Understanding Electric Utility Customer). •
	Wydłużenie terminu obowiązywania umów Programu Emisji Obligacji do kwoty 6 270 000 tys. zł oraz
	dostosowanie ich treści do wymogów wprowadzonych poprzez pakiet regulacyjny MiFID2.
	• Zawarcie z PGNiG, PGNiG TERMIKA S.A., TAURON Wytwarzanie oraz EC Stalowa Wola porozumienia
	dotyczącego realizacji dodatkowej inwestycji w postaci Rezerwowego Źródła Ciepła w ramach budowy
	bloku gazowo-parowego w EC Stalowa Wola.
	• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON za 2017 r.
	• Zawarcie z PFR umowy inwestycyjnej określającej warunki zaangażowania w realizację budowy bloku
	energetycznego 910 MW w Jaworznie.
	• Uruchomienie programu konsultantów językowych w ramach inicjatywy "TAURON mówi po ludzku".
	• Odbycie Zwyczajnego WZ TAURON.
	• Udana próba ciśnieniowa bloku energetycznego 910 MW w Jaworznie.
	• Przyjęcie Planu Strategicznego Zarządzania Aktywami na lata 2018-2025.
MAJ -	• Uruchomienie w konsorcjum z firmą Ericsson projektu badawczo-rozwojowego "Internet Rzeczy
CZERWIEC	w Inteligentnym Mieście" polegającego na budowie oferty z zakresu inteligentnych miast.
	• Podpisanie z ING Bank Śląski S.A. listu intencyjnego o zainicjowaniu współpracy w zakresie budowy
	infrastruktury dla elektromobilności i rozwoju carsharingu samochodów elektrycznych.
	• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON za I kwartał 2018 r.
	• Przyjęcie w Grupie Kapitałowej TAURON Polityki Ochrony Danych Osobowych oraz Polityki Zgodności.
	• Zawarcie z Polskim Funduszem Rozwoju oraz Narodowym Centrum Badań i Rozwoju umowy
	o utworzeniu funduszu Corporate Venture Capital (CVC) wspierającego innowacje w energetyce.
	• Przyjęcie Strategii Komunikacji Grupy TAURON na lata 2018-2025.
	• Ukończenie kolejnego etap realizacji mostu skośnego nawęglania przy bloku 910 MW w Jaworznie.
LIPIEC -	• Podpisanie z NCBR, ENEA, Energa-Operator S.A., PGE Dystrybucja S.A. i TAURON Dystrybucja listu
SIERPIEŃ	intencyjnego, dotyczącego wspólnej realizacji programu e-VAN, mającego na celu stworzenie
	innowacyjnych, bezemisyjnych pojazdów użytkowych.
	• Przyjęcie Polityki Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem w Grupie TAURON oraz Polityki Klasyfikacji
	i Postępowania z Informacją w Grupie TAURON.
	• Publikacja multimedialnego Zintegrowanego Raportu z działalności Grupy Kapitałowej TAURON za rok
	obrotowy 2017.
	• Przyjęcie Procedury oceny wiarygodności kontrahentów w Grupie TAURON.
	• Uruchomienie projektu mającego na celu budowę szerokopasmowej sieci dostępu do internetu
	w siedmiu regionach południowej Polski.
	• Przyjęcie Procedury przeciwdziałania fałszowaniu dokumentów w Grupie TAURON oraz Procedury
	przeciwdziałania zmowom przetargowym w Grupie TAURON.
	• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON za I półrocze 2018 r.
	• Przyjęcie modelu zarządzania własnością intelektualną w Grupie Kapitałowej TAURON.

WRZESIEŃ - PAŹDZIERNIK	• Zawarcie umowy z TechBrainers sp. z o. o. na udział w projekcie akceleracyjnym pn. Pilot Maker Electro w ramach programu Elektro ScaleUp prowadzonego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. • Przyjęcie Polityki Planowania Handlowego w Grupie TAURON.
	• Zawarcie z Ministerstwem Edukacji Narodowej umowy dotyczącej kształcenia i szkolenia zawodowego dostosowanego do potrzeb zmieniającej się gospodarki.
	• Uruchomienie programu badawczo-rozwojowego "Human Centric Lab", mającego na celu stworzenie jednostki służącej rozwojowi nowych technologii, produktów i usług, a także rozwiązań i modeli biznesowych dla linii biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON.
	• Rozpoczęcie negocjacji w sprawie nabycia przez TAURON należących do grupy in.ventus farm wiatrowych zlokalizowanych w północnej Polsce.
	• Zaliczenie TAURON do grona The Best of The Best oraz otrzymanie pierwszej nagrody specjalnej za najlepszy zintegrowany raport roczny w konkursie The Best Annual Report.
	• Przyjęcie Modelu Biznesowego i Operacyjnego Grupy TAURON w zakresie IT.
LISTOPAD -	• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON za III kwartał 2018 r.
GRUDZEŃ	• Przystąpienie TAURON do stowarzyszenia International Project Management Association Polska.
	• Udział w aukcjach głównych rynku mocy na rok 2021, 2022 i 2023.
	• Uruchomienie II edycji Programu Ambasador Grupa TAURON, którego celem jest angażowanie
	studentów w proces budowania pozytywnego wizerunku Grupy TAURON w środowisku akademickim
	oraz zainteresowanie ofertą praktyk, staży i pracy najlepszych studentów i absolwentów.
	• Zawarcie umowy kredytu inwestycyjnego w kwocie 1 000 000 tys. zł z Bankiem Gospodarstwa
	Krajowego i uruchomienie przedmiotowego finansowania.
	• Uruchomienie wspólnie z ING Bank Śląski S.A. systemu elektromobilności w Katowicach w postaci
	pilotażowego carsharingu pojazdów elektrycznych.

• Udostępnienie w Katowicach usługi wypożyczenia samochodów elektrycznych.
• Zawarcie umów finansowania hybrydowego z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym i uruchomienia finansowania w formie obligacji podporządkowanych.
• Udostępnienie aplikacji mobilnej serwisu Mój TAURON.
• Przystąpienie Polskiego Funduszu Rozwoju do spółki Nowe Jaworzno Grupa TAURON realizującej budowę bloku o mocy 910 MW w Jaworznie.

2.6. Ważniejsze zdarzenia i dokonania Grupy Kapitałowej TAURON mające znaczący wpływ na działalność

Poniżej wymieniono ważniejsze zdarzenia i dokonania mające znaczący wpływ na działalność Grupy Kapitałowej TAURON, które wystąpiły w 2018 r., jak również miały miejsce do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania. Dodatkowo do powyższych zdarzeń należy zaliczyć zawarcie umów znaczących dla działalności Grupy Kapitałowej TAURON, szczegółowo opisanych w pkt 12.2.1. niniejszego sprawozdania.

Ważniejsze zdarzenia biznesowe w 2018 r.

Wytoczenie powództw w związku z wypowiedzeniem długoterminowych umów na zakup energii i praw majątkowych

W dniu 18 czerwca 2018 r. TAURON otrzymał odpis pozwu wniesionego przez spółki wchodzące w skład Grupy Kapitałowej Polenergia S.A.:

• 1) spółkę pod firmą Amon sp. z o.o. z siedzibą w Łebczu (Amon) o zapłatę odszkodowania w kwocie 47 556 025,51 zł oraz żądanie ustalenia odpowiedzialności Spółki za szkody, które mogą powstać w przyszłości z czynów niedozwolonych w łącznej kwocie 158 262 177,70 zł oraz
• 2) spółkę pod firmą Talia sp. z o.o. z siedzibą w Łebczu (Talia) o zapłatę odszkodowania: w kwocie 31 299 182,52 zł oraz żądanie ustalenia odpowiedzialności Spółki za szkody, które mogą powstać w przyszłości z czynów niedozwolonych w łącznej kwocie 106 964 520,73 zł.

Dnia 29 czerwca 2018 r. TAURON otrzymał odpis pozwu wniesionego przeciwko Spółce przez in.ventus sp. z o.o. Mogilno I sp. k. we Wrocławiu (Powód) o zapłatę przez Spółkę tytułem odszkodowania na rzecz Powoda kwoty 12 286 229,70 EUR oraz ustalenie odpowiedzialności za szkody, które mogą powstać w przyszłości, a wynikające z czynów niedozwolonych, o łącznej wartości szacowanej na kwotę 35 705 848,71 EUR.

Przedmiotowym pozwem Powód dochodzi roszczeń własnych, jak i przejętych przez Powoda w drodze umów przelewu wierzytelności od: in.ventus sp. z o.o. Mogilno II sp. k., in.ventus sp. z o.o. Mogilno III sp. k., in.ventus sp. z o.o. Mogilno IV sp. k., in.ventus sp. z o.o. Mogilno V sp. k., in.ventus sp. z o.o. Mogilno VI sp. k.

Sądem właściwym dla rozpoznania pozwów jest Sąd Okręgowy w Katowicach. Wstępna ocena żądań pozwów i ich uzasadnień wskazała, że powództwa wytoczone przez Amon oraz Talia a także przez Mogilno I są bezprzedmiotowe oraz całkowicie bezzasadne.

Szczegółowe informacje o powyższych zdarzeniach zostały zawarte w raportach bieżących nr 7/2015 z dnia 19 marca 2015 r., nr 21/2018 z dnia 18 czerwca 2018 r. oraz nr 22/2018 z dnia 29 czerwca 2018 r.

Rozpoczęcie negocjacji dotyczących nabycia farm wiatrowych

W dniu 2 października 2018 r. Zarząd TAURON otrzymał zaproszenie do rozpoczęcia negocjacji w sprawie nabycia przez TAURON należących do grupy in.ventus farm wiatrowych zlokalizowanych w północnej Polsce. Łączna moc zainstalowana farm wiatrowych, o których mowa powyżej wynosi ok. 200 MW.

Transakcja może zostać przeprowadzona w drodze nabycia przez TAURON niemieckich oraz polskich spółek osobowych operujących farmami (Spółki Projektowe). W takim przypadku TAURON przejmie ogół praw i obowiązków dotychczasowych wspólników Spółek Projektowych przy jednoczesnym nabyciu wierzytelności bankowej w stosunku do Spółek Projektowych. TAURON dopuszcza także przeprowadzenie transakcji poprzez nabycie przedsiębiorstw polskich spółek projektowych.

W dniu 7 marca 2019 r. TAURON poinformował o kontynuacji negocjacji w sprawie nabycia należących do spółek grupy in.ventus farm wiatrowych zlokalizowanych w północnej Polsce.

Szczegółowe informacje o powyższym zdarzeniu zostały zawarte w raportach bieżących nr 27/2018 z dnia 2 października 2018 r. oraz nr 5/2019 z 11 marca 2019 r.

Wstępne zainteresowanie Polskiej Grupy Energetycznej S.A nabyciem udziałów PGE EJ1 sp. z o.o.

W dniu 28 listopada 2018 r. TAURON otrzymał pismo od spółki Polska Grupa Energetyczna S.A., w którym Polska Grupa Energetyczna S.A wyraziła wstępne zainteresowanie nabyciem wszystkich udziałów w PGE EJ1, których właścicielem jest TAURON.

PGE EJ1 jest spółką odpowiedzialną za przygotowanie i realizację inwestycji polegającej na budowie i eksploatacji pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. TAURON posiada 10 proc. udziałów w PGE EJ1.

W dniu 30 listopada 2018 r. TAURON wyraził wstępne zainteresowanie sprzedażą wszystkich posiadanych udziałów w PGE EJ1.

O powyższych zdarzeniach Spółka informowała w raportach bieżących nr 32/2018 z dnia 28 listopada 2018 r. oraz nr 33/2018 z dnia 30 listopada 2018 r.

Aukcje główne rynku mocy na lata dostaw 2021-2023

W dniach 15 listopada, 5 grudnia oraz 21 grudnia 2018 r. odbyły się trzy pierwsze aukcje główne rynku mocy na lata dostaw 2021-2023. Aukcje zostały przeprowadzone przez PSE zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Ustawa). W aukcjach rynku mocy spółki Grupy Kapitałowej TAURON oferowały tzw. obowiązek mocowy, tj. zobowiązanie do:

• 1. pozostawania w okresie dostaw w gotowości do dostarczania określonej mocy elektrycznej do KSE przez poszczególne Jednostki Rynku Mocy Grupy TAURON (jednostki wytwarzające energię elektryczną lub jednostki redukcji zapotrzebowania na energię),
• 1. dostawy określonej mocy elektrycznej do KSE w okresach zagrożenia, jakie mogą zostać ogłoszone przez PSE zgodnie z Ustawą.

W dniu 27 listopada 2018 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) opublikował w Biuletynie Informacji Publicznej ostateczne wyniki aukcji głównej na rok dostaw 2021. Zgodnie z opublikowanymi informacjami cena zamknięcia aukcji wyniosła 240,32 zł/kW/rok, a spółki Grupy Kapitałowej TAURON zawarły umowy mocowe na całkowity wolumen obowiązków mocowych wynoszący 2 672,49 MW, w tym umowy na:

• 1. 17 lat (tj. na lata 2021-2037) z obowiązkiem mocowym na poziomie 4,66 MW, z której szacowane roczne przychody wyniosą 1,12 mln zł,
• 1. 15 lat (tj. na lata 2021-2035) z obowiązkiem mocowym na poziomie 768 MW, z której szacowane roczne przychody wyniosą 184,57 mln zł,
• 1. 5 lat (tj. na lata 2021-2025) z obowiązkiem mocowym na poziomie 1 474 MW, z których szacowane roczne przychody wyniosą 354,23 mln zł,
• 1. 1 rok (tj. na rok 2021) z obowiązkiem mocowym na poziomie 425,83 MW, z których szacowane roczne przychody wyniosą 102,34 mln zł.

W dniu 14 grudnia 2018 r. Prezes URE opublikował ostateczne wyniki aukcji głównej na rok dostaw 2022. Zgodnie z opublikowanymi wynikami cena zamknięcia aukcji wyniosła 198,00 zł/kW/rok, a spółki Grupy Kapitałowej TAURON zawarły jednoroczne umowy (na rok 2022) z obowiązkiem mocowym na poziomie 422,23 MW, z których szacowane przez Grupę przychody w 2022 r. wyniosą 83,60 mln zł.

Ostateczne wyniki ostatniej, trzeciej aukcji na rok dostaw 2023, zostały opublikowane przez Prezesa URE w dniu 14 stycznia 2019 r. Zgodnie z treścią komunikatu cena zamknięcia aukcji wyniosła 202,99 zł/kW/rok, a spółki Grupy Kapitałowej TAURON zawarły jednoroczne umowy mocowe (na rok 2023) z obowiązkiem mocowym na poziomie 393,23 MW. Szacowane przychody z umów zawartych w aukcji na rok 2023 wyniosą 79,82 mln zł.

Biorąc pod uwagę wszystkie trzy aukcje główne rynku mocy zorganizowane w 2018 r, szacowane przychody Grupy Kapitałowej TAURON wynikające z przeprowadzonych aukcji wyniosą:

1. w 2021 r.: 642,26 mln zł,

2. w latach 2024-2025: 539,92 mln zł rocznie,

3. w 2022 r.: 623,52 mln zł, 3. w 2023 r.: 619,74 mln zł,

4. 1. w latach 2026-2035: 185,69 mln zł rocznie,
5. 1. w latach 2036-2037: 1,12 mln zł rocznie.

Szczegółowe informacje o powyższych zdarzeniach zostały zawarte w raportach bieżących nr 30/2018 z dnia 15 listopada 2018, nr 31/2018 z dnia 20 listopada 2018 r., nr 34/2018 z dnia 20 listopada 2018 r., nr 35/2018 z dnia 7 grudnia 2018 r., nr 39/2018 z dnia 23 grudnia 2018 r. oraz nr 40/2018 z dnia 23 grudnia 2018 r.

Ważniejsze zdarzenia korporacyjne w 2018 r.

Żądania akcjonariuszy dotyczące umieszczenia określonych spraw w porządku obrad Walnego Zgromadzenia Spółki

W dniu 23 marca 2018 r. Spółka otrzymała od akcjonariuszy reprezentujących powyżej jednej dwudziestej kapitału zakładowego TAURON żądania o umieszczenie w porządku obrad Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki zwołanego na dzień 16 kwietnia 2018 r. następujących punktów:

• 1. od Ministra Energii, wykonującego uprawnienia akcjonariusza Skarb Państwa, punktu: podjęcie uchwały w sprawie zmiany Statutu TAURON Polska Energia S.A.,
• 1. od KGHM punktów: podjęcie uchwały w sprawie ustalenia liczby członków Rady Nadzorczej Spółki, podjęcie uchwał w sprawie dokonania zmian w składzie Rady Nadzorczej Spółki.

Minister Energii przesłał projekt uchwały ZWZ w sprawie zmiany § 17 Statutu TAURON Polska Energia S.A., której treść została zamieszczona w raporcie bieżącym nr 9/2018 z dnia 24 marca 2018 r. oraz podał uzasadnienie, że proponowana zmiana ma na celu optymalizację procesu wyboru Członka Zarządu w postępowaniu kwalifikacyjnym prowadzonym przez Radę Nadzorczą.

Natomiast akcjonariusz KGHM w uzasadnieniu podał, iż umieszczenie w porządku obrad ZWZ wyżej wymienionych punktów umożliwi akcjonariuszowi KGHM złożenie podczas ZWZ stosownych wniosków umożliwiających poddanie pod głosowanie uchwał mających na celu dokonanie zmian w obecnym składzie Rady Nadzorczej Spółki.

O powyższym zdarzeniu Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 9/2018 z dnia 24 marca 2018 r. O treści proponowanych zmian Statutu Spółka informowała ponadto w raporcie bieżącym nr 10/2018 z dnia 24 marca 2018 r.

Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki

W dniu 16 kwietnia 2018 r. odbyło się Zwyczajne WZ Spółki, które podjęło uchwały m. in. w sprawie zatwierdzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON i sprawozdania Zarządu z działalności za rok obrotowy 2017, zatwierdzenia sprawozdania finansowego TAURON i sprawozdania Zarządu z działalności Spółki za rok obrotowy 2017, podziału zysku netto za rok obrotowy 2017, udzielenia absolutorium członkom Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki, ustalenia liczby członków Rady Nadzorczej i powołania nowego członka Rady Nadzorczej.

Zysk netto Spółki za rok obrotowy 2017 w kwocie 854 350 522,56 zł postanowiono przeznaczyć w całości na zasilenie kapitału zapasowego Spółki.

Proponowane przez akcjonariusza zmiany Statutu Spółki, o których TAURON informował w raporcie bieżącym nr 9/2018 z dnia 24 marca 2018 r. nie zostały przyjęte podczas Zwyczajnego WZ Spółki.

O zwołaniu Zwyczajnego WZ i treści projektów uchwał Spółka informowała w raportach bieżących nr 7/2018 z dnia 20 marca 2018 r., nr 8/2018 z dnia 20 marca 2018 r., nr 9/2018 z dnia 24 marca 2018 r., nr 10/2018 z dnia 24 marca 2018 r., nr 13/2018 z dnia 10 kwietnia 2018 r. oraz nr 14/2018 z dnia 13 kwietnia 2018 r. O podjętych uchwałach Zwyczajnego WZ, Spółka poinformowała w raporcie bieżącym nr 15/2018 z dnia 16 kwietnia 2018 r.

Powołanie Członka Rady Nadzorczej TAURON

W dniu 16 kwietnia 2018 r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki, działając na podstawie § 22 ust. 1 Statutu Spółki podjęło uchwałę o powołaniu do składu Rady Nadzorczej TAURON V wspólnej kadencji Pana Marcina Szlenka.

O powołaniu nowego członka Rady Nadzorczej Spółka informowała w raportach bieżących nr 16/2018 z dnia 16 kwietnia 2018 r. oraz nr 18/2018 z dnia 18 kwietnia 2018 r.

Pozostałe ważniejsze wydarzenia w 2018 r.

Wybór biegłego rewidenta

Dnia 26 lutego 2018 r. Rada Nadzorcza TAURON dokonała wyboru firmy audytorskiej Ernst & Young Audyt Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ("Ernst & Young") do przeprowadzenia badania jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za rok obrotowy 2018 oraz przeglądu półrocznego jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za okres kończący się 30 czerwca 2018 r., poprzez zawarcie Aneksu do umowy z 2017 r. Aneks ten został zawarty na czas niezbędny do wykonania powierzonych czynności.

Wybór firmy audytorskiej nastąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami zawodowymi.

W dniu 23 listopada 2018 r. Rada Nadzorcza TAURON dokonała wyboru firmy audytorskiej Ernst & Young do przeprowadzenia badania jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych TAURON za lata obrotowe 2019 - 2021 oraz przeglądu półrocznych jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych TAURON za okresy kończące się 30 czerwca 2019 r., 30 czerwca 2020 r. oraz 30 czerwca 2021 r.

Powyższa firma audytorska została wybrana po przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, zgodnie z przyjętą przez Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. (Komitet Audytu) Polityką wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania i przeglądu sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. Rada Nadzorcza dokonała wyboru firmy audytorskiej spośród dwóch oferentów wskazanych przez Komitet Audytu w rekomendacji oraz po zapoznaniu się z uzasadnieniem preferencji wyboru jednego z nich.

Rozwiązanie rezerw z tytułu świadczeń pracowniczych w TAURON Wytwarzanie

W dniu 6 kwietnia 2018 r. zarząd TAURON Wytwarzanie podjął uchwałę, na podstawie której rozwiązał rezerwę w wysokości 168 mln zł na ekwiwalent pieniężny za ulgowe korzystanie z energii elektrycznej przez emerytów, rencistów i innych uprawnionych niebędących pracownikami (dodatni wpływ na EBIT Segmentu Wytwarzanie w I kwartale 2018 r.).

Uchwała została podjęta w oparciu o osiągnięte porozumienie zarządu TAURON Wytwarzanie ze stroną społeczną oraz zarejestrowany w Państwowej Inspekcji Pracy protokół dodatkowy do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy TAURON Wytwarzanie.

Dodatkowo TAURON Wytwarzanie zawarł z pracownikami porozumienia zmieniające umowy o pracę, na mocy których nie będą wypłacane nagrody jubileuszowe.

Ponadto TAURON Wytwarzanie rozwiązał rezerwę na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych dla byłych pracowników w wysokości 18 mln zł.

Szczegółowe informacje o powyższym zdarzeniu zostały zawarte w raporcie bieżącym nr 12/2018 z dnia 6 kwietnia 2018 r.

Wdrożenie regulacji RODO w Grupie Kapitałowej TAURON

W związku z wejściem w życie w dniu 25 maja 2018 r. unijnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (ang. General Data Protection Regulation, GDPR), tzw. RODO, Grupa Kapitałowa TAURON przeprowadziła szereg działań w celu dostosowania poszczególnych obszarów organizacji do wymogów określonych w ustawie.

W szczególności, w ramach podjętych działań:

• 1. przygotowano i wdrożono dokumentację w czterech podstawowych strumieniach merytorycznych: ochrony danych osobowych i zgodności z prawem, zarządzania procesami, danych i systemów IT oraz analizy ryzyka;
• 1. opracowano i przyjęto Politykę Ochrony Danych Osobowych;
• 1. powołano Inspektorów Ochrony Danych w 14 podmiotach Grupy Kapitałowej TAURON;
• 1. opracowano i opublikowano 12 nowych i zmodyfikowano 55 procesów, w których przetwarzane są dane osobowe;
• 1. opracowano i wdrożono model oceny krytyczności systemów IT przetwarzających dane osobowe wraz z wytycznymi dla systemów IT w zakresie ochrony danych osobowych;
• 1. przeszkolono pracowników podmiotów objętych projektem w zakresie znajomości zagadnień ochrony danych osobowych wynikających z regulacji RODO (ok. 28 000 osób).

Powyższe działania przygotowały Grupę Kapitałową TAURON do funkcjonowania w realiach nowych wymagań, a przyjęte rozwiązania umożliwią osobom, których dane są przetwarzane w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON realizację ich uprawnień szczegółowo określonych w rozporządzeniu RODO.

Podpisanie listu intencyjnego przez TAURON i PKN Orlen

10 października 2018 r. TAURON i PKN Orlen podpisały list intencyjny w sprawie współpracy. W ramach podpisanego listu spółki zadeklarowały powołanie zespołu roboczego, którego zadaniem będzie m.in. analiza warunków współpracy, na jakich spółka z grupy kapitałowej ORLEN udostępni Spółce teren do ewentualnej budowy nowoczesnego źródła wytwarzania w czeskich Neratowicach. Zespół będzie składał z przedstawicieli każdej z firm, a liderem oraz koordynatorem jego prac będzie TAURON.

Inwestycja, której dotyczą analizy, ma być wysokosprawnym źródłem energii elektrycznej i ciepła w postaci pary m.in. dla należącej do grupy kapitałowej ORLEN, jednej z największych firm chemicznych w czeskim przemyśle - spółki Spolana.

Podpisanie listu intencyjnego przez TAURON i KGHM

19 października 2018 r. TAURON i KGHM podpisały list intencyjny, na mocy którego strony uruchomią stacje szybkiego ładowania w strategicznych dla KGHM oraz TAURON lokalizacjach. Wspólne działania TAURON i KGHM będą dotyczyć również rozwoju carsharingu i poprawy efektywności zużycia energii elektrycznej.

Ważniejsze wydarzenia po 31 grudnia 2018 r.

Wytoczenie powództwa przeciwko TAURON Sprzedaż

W dniu 7 marca 2019 r. spółka TAURON Sprzedaż otrzymała odpis pozwu wniesionego przeciwko spółce przez Hamburg Commercial Bank AG (dawniej HSH Nordbank AG) z siedzibą w Hamburgu (Powód).

Przedmiotem żądania pozwu jest zapłata przez TAURON Sprzedaż na rzecz Powoda łącznej kwoty 232 878 578,36 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem:

1. odszkodowania (na łączną kwotę 36 251 978,36 zł) z tytułu niewykonywania przez TAURON Sprzedaż umów sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej

w odnawialnym źródle energii oraz

• 1. kar umownych (na łączną kwotę 196 626 600 zł) naliczonych w związku z wypowiedzeniem wyżej wymienionych umów.
• 1. Powód dochodzi roszczeń wynikających z nabycia w drodze przelewu wierzytelności przysługujących, według jego twierdzeń, pierwotnie spółkom grupy in.ventus, tj.:
  2. in.ventus sp. z o.o. EW Dobrzyń sp.k.,
  3. in.ventus sp. z o.o. INO 1 sp.k.,
  4. in.ventus sp. z o.o. EW Gołdap sp.k.

Sądem właściwym dla rozpoznania powództwa jest Sąd Okręgowy w Krakowie. Wstępna ocena żądań pozwu i jego uzasadnienia w ocenie TAURON Sprzedaż wskazuje na całkowitą bezzasadność dochodzonych roszczeń.

O wypowiedzeniu przez TAURON Sprzedaż długoterminowych umów na zakup praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii ze źródeł odnawialnych TAURON informował raportem bieżącym nr 6/2017 z 28 lutego 2017 r.

O powyższym zdarzeniu TAURON informował w raporcie bieżącym nr 4/2019 z dnia 7 marca 2019 r.

Żądanie akcjonariusza dotyczące umieszczenia określonej sprawy w porządku obrad Walnego Zgromadzenia Spółki

W dniu 11 marca 2019 r. Spółka otrzymała od KGHM - akcjonariusza reprezentującego 10,39% kapitału zakładowego Spółki - żądanie umieszczenia w porządku obrad najbliższego Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki punktu dotyczącego podjęcia uchwał w sprawie dokonania zmian w składzie Rady Nadzorczej Spółki.

KGHM poinformował, że zamierza zaproponować dokonanie zmian w składzie Rady Nadzorczej Spółki i odpowiednie wnioski przedstawi na ZWZ.

O powyższym zdarzeniu Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 5/2019 z 11 marca 2019 r.

2.7. Nagrody i wyróżnienia

W 2018 r. TAURON oraz spółki Grupy Kapitałowej TAURON otrzymały następujące nagrody i wyróżnienia.

Rysunek nr 30. Nagrody i wyróżnienia

• Uznanie relacji inwestorskich TAURON za najlepsze wśród spółek z indeksu WIG30 w badaniu zorganizowanym przez Gazetę Giełdy i Inwestorów "Parkiet" oraz Izbę Domów Maklerskich.
• Wyróżnienie TAURON Ciepło statuetką Eko Karlik 25-lecia za ponadstandardowe działania promocyjne i edukacyjne na rzecz ochrony środowiska oraz inwestycje i działania bezpośrednie wpływające na ograniczenie niskiej emisji, w ramach obchodów 25-lecia Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.
• Przyznanie TAURON tytułu Transparentna Spółka Roku 2017 za przejrzystość prowadzenia biznesu oraz jakość i rzetelność komunikacji z rynkiem w rankingu zorganizowanym przez Gazetę Giełdy i Inwestorów "Parkiet" oraz Instytut Rachunkowości i Podatków.
• Przyznanie TAURON Dystrybucja głównej nagrody w kategorii Handlowiec Roku w konkursie Liderzy Świata Energii m.in. za podejmowanie innowacyjnych projektów i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań technologicznych, które przyczyniają się do rozwoju branży energetycznej.
• Wyróżnienie dwudziestu sześciu inicjatyw realizowanych przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON w obszarze zrównoważonego rozwoju w raporcie "Odpowiedzialny biznes w Polsce 2017. Dobre praktyki" autorstwa Forum Odpowiedzialnego Biznesu.
• Przyznanie TAURON nagrody Eko-Inspiracja 2017 w ramach programu "Ekologicznie Odpowiedzialni" za realizację autorskiego programu TAURONA "Oddychaj powietrzem", mającego na celu edukację na temat przyczyn powstawania smogu, metod zapobiegania oraz skłonienie odbiorców do zwrócenia uwagi na skutki zanieczyszczenia powietrza.
• Wyróżnienie KW Czatkowice Certyfikatem "Solidne Kruszywa" 2018 – Branżowym Znakiem Jakości przez Polski Związek Producentów Kruszyw, przyznawanym producentom kruszyw, którzy zapewniają dostawy wyrobów o gwarantowanej, stabilnej i powtarzalnej jakości, jak również aktywnie realizują politykę zrównoważonego rozwoju.
• Przyznanie TAURON nagrody The Best of The Best oraz pierwszej nagrody specjalnej za najlepszy raport zintegrowany w konkursie The Best Annual Report, organizowanym przez Instytut Rachunkowości i Podatków.
• Wyróżnienie autorskiego programu wspierania macierzyństwa "Mama pracuje!", realizowanego przez TAURON Dystrybucja, TAURON Dystrybucja Serwis oraz TAURON Dystrybucja Pomiary w publikacji Forum Odpowiedzialnego Biznesu jako jednego z siedemnastu projektów, odpowiadających siedemnastu wyzwaniom z Agendy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030 ONZ.
• Przyznanie TAURON nagrody Innowatory Wprost 2018 za działalność innowacyjną, na podstawie przeprowadzonego badania Innovation Research 2018, weryfikującego nakłady na badania i rozwój oraz inwestycje w innowacje i ich praktyczne zastosowanie w biznesie.
• Uhonorowanie TAURON Dystrybucja Statuetką Orła "Wprost" 2018 w kategorii Lider Biznesu jako jednej z firm, które osiągnęły najwyższy średni zysk netto w ciągu ostatnich trzech lat, a także największy średni procentowy wzrost zysku netto.
• Przyznanie Obszarowi Projektów Inwestycyjnych w TAURON tytułu BEST PMO dla najlepszego PMO (biura projektów, ang. Project Management Office) w Polsce w ramach ogólnopolskiego konkursu IPMA PMO Award 2018, organizowanego przez IPMA Polska.
• Przyznanie Dzierżoniowskiemu Klastrowi Energii, koordynowanemu przez spółkę TAURON EKOENERGIA Certyfikatu z wyróżnieniem w II Konkursie na Certyfikat Pilotażowego Klastra Energii, organizowanym przez Ministerstwo Energii.
• Przyznanie spółce TAURON Dystrybucja nagrody OSGP European Utility Week 2018 Award za realizowany przez spółkę projekt AMIPlus Smart City Wrocław, doceniony za zapewnienie klientom dostępu do danych pomiarowych z liczników inteligentnych, pozwalających im na realizacje rozwiązań klasy smart home.
• Przyjęcie TAURON, po raz szósty z rzędu, do RESPECT Index grona spółek odpowiedzialnych społecznie i prowadzących rzetelną komunikację z rynkiem.
• Przyznanie Magenta Grupa TAURON sp. z o.o. nagrody Lider Elektromobilności 2018 za kompleksowe, przemyślane oraz odpowiedzialne podejście do rozwoju elektromobilności w ramach działalności przedsiębiorstwa, w szczególności w zakresie realizacji projektów pilotażowych oraz wspierania innowacji, w przeprowadzonym przez Polskie Stowarzyszenie Paliw Alternatywnych i PwC badaniu rynku e-mobility w Polsce.
• • Otrzymanie jubileuszowego Certyfikatu EMAS przez TAURON Wytwarzanie jako jednej z dziesięciu organizacji, najdłużej zarejestrowanych w Krajowym Systemie Ekozarządzania i Audytu (EMAS).

2.8. Informacja dotycząca zatrudnienia w TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupie Kapitałowej TAURON

Przeciętne zatrudnienie w TAURON w 2018 r. wynosiło 456 etatów, co oznacza wzrost o 22 etaty w stosunku do zatrudnienia w 2017 r., w którym przeciętne zatrudnienie wynosiło 434 etaty.

Poniższy rysunek przedstawia poziomy przeciętnego zatrudnienia w TAURON, w etatach (w zaokrągleniu do pełnego etatu) w 2017 r. oraz w 2018 r.

Przeciętne zatrudnienie w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r. wynosiło 25 622 etatów, co oznacza wzrost o 602 etaty względem zatrudnienia w 2017 r., w którym przeciętne zatrudnienie wynosiło 25 020 etatów. Wzrost ten spowodowany jest głównie rozwojem działalności spółki Wsparcie Grupa TAURON.

Poniższy rysunek przedstawia poziomy przeciętnego zatrudnienia w Grupie Kapitałowej TAURON, w etatach (w zaokrągleniu do pełnego etatu), w podziale na poszczególne Segmenty działalności w 2017 r. oraz w 2018 r.

¹Przeciętne zatrudnienie obejmuje spółkę Wsparcie Grupa TAURON, która w związku z rozwojem działalności, od dnia 1 stycznia 2018 r. przejęła pracowników ochrony

3. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W GRUPIE KAPITAŁOWEJ TAURON

3.1. Cel i kluczowe zasady zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON

Ryzyko w Grupie Kapitałowej TAURON rozumiane jest jako niepewne zdarzenie lub grupa zdarzeń, które, jeśli zajdą, będą miały wpływ na osiągnięcie zdefiniowanych celów strategicznych dla Grupy Kapitałowej TAURON, zarówno w sposób negatywny (zagrożenie), jak i pozytywny (szansa, okazja).

Dbając o realizację obowiązującej Strategii, Spółka realizuje proces zarządzania ryzykiem występującym w działalności Grupy Kapitałowej TAURON. Do podstawowych celów zarządzania ryzykiem należy zapewnienie szeroko rozumianego bezpieczeństwa działalności Grupy Kapitałowej TAURON. W szczególności zarządzanie ryzykiem ma zapewnić Grupie Kapitałowej TAURON zwiększenie przewidywalności osiągnięcia celów strategicznych, w tym stabilne kreowanie wyniku finansowego.

Zarządzanie ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON:

• 1. obejmuje wszystkie elementy łańcucha wartości,
• 1. zapewnia centralizację funkcji pomiaru, monitoringu i kontroli ryzyka, a także możliwość oceny pełnego profilu ryzyka w organizacji i spójne zasady zarządzania nim,
• 1. zapewnia niezależność funkcji podejmowania ryzyka od jego kontroli i monitoringu,
• 1. zapewnia jasny podział kompetencji i odpowiedzialności, w szczególności poprzez wprowadzenie funkcji właścicielstwa ryzyka,
• 1. jest procesem aktywnym, nakierowanym na odpowiednio wczesną identyfikację zagrożeń, pozwalającą na podejmowanie działań prewencyjnych,
• 1. jest procesem systematycznym i nieustannie doskonalonym, co pozwala na bieżąco dostosowywać go do specyfiki i struktury organizacyjnej Grupy Kapitałowej TAURON, jak również do zmieniającego się otoczenia,
• 1. kładzie duży nacisk na budowanie świadomości, szkolenia i zachęcanie pracowników do wykorzystywania wiedzy o ryzykach w codziennych działaniach,
• 1. współtworzy w Grupie Kapitałowej TAURON system kontroli wewnętrznej, stanowiąc obok funkcji zapewnienia zgodności oraz zarządzania bezpieczeństwem element modelu trzech linii obrony.

3.2. System zarządzania ryzykiem korporacyjnym

Funkcjonujący na poziomie Grupy Kapitałowej TAURON System zarządzania ryzykiem korporacyjnym (System ERM) stanowi zbiór zasad, standardów oraz narzędzi pozwalających na realizację podstawowego celu zarządzania ryzykiem, jakim jest szeroko rozumiane zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonowania Grupy Kapitałowej TAURON. System ten regulowany jest poprzez dokument pn. Strategia Zarządzania Ryzykiem Korporacyjnym w Grupie TAURON (Strategia ERM), który definiuje ramy oraz zasady zarządzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie Kapitałowej TAURON. Strategia ERM ma na celu zapewnienie spójności zarządzania poszczególnymi kategoriami ryzyka, które zostały uszczegółowione w odrębnych regulacjach, dostosowanych do specyfiki poszczególnych grup zagrożeń.

Poniższy rysunek przedstawia podstawową klasyfikację ryzyka korporacyjnego:

Rysunek nr 33. Podstawowa klasyfikacja ryzyka korporacyjnego

Centrum Systemu ERM stanowi proces zarządzania ryzykiem obejmujący ciągłe działania takie jak identyfikacja ryzyka, jego pomiar oraz opracowanie i wdrażanie reakcji na ryzyko. Architektura Systemu ERM obejmuje ponadto elementy, które mają zapewnić skuteczne funkcjonowanie procesu, w tym:

• 1. narzędzia zarządzania ryzykiem,
• 1. model ryzyk,
• 1. zasady kontroli i monitorowania,
• 1. organizację Systemu ERM,
• 1. ocenę adekwatności i funkcjonowania Systemu ERM.

Poniższy rysunek przedstawia konstrukcję funkcjonującego w Grupie Kapitałowej TAURON Systemu ERM.

Stosowane w Grupie Kapitałowej TAURON narzędzia zarządzania ryzykiem pozwalają na skuteczną realizację poszczególnych etapów tego procesu. Grupa Kapitałowa TAURON stosuje w szczególności następujące narzędzia:

• 1. kwestionariusz identyfikacji ryzyk, czyli tabelaryczny formularz określający informacje, jakie powinny być zebrane przy identyfikacji ryzyka,
• 1. kartę ryzyka, zawierającą szczegółowe informacje na temat zidentyfikowanego ryzyka,
• 1. rejestr ryzyka, czyli tabelaryczne zestawienie ryzyk związanych z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON, zawierające w szczególności ich opisy, kategorie, wyceny, a w uzasadnionych przypadkach również reakcję na ryzyko, plan rezerwowy i system wskaźników podlegających monitoringowi,
• 1. model ryzyk, czyli ich uporządkowaną listę, pozwalającą na klasyfikację ryzyka występującego w działalności Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. mapę ryzyka, czyli graficzne przedstawienie zidentyfikowanych ryzyk w sposób uwzględniający prawdopodobieństwo ich materializacji oraz potencjalny wpływ,
• 1. tolerancję na ryzyko i limity ryzyka, czyli maksymalny dopuszczalny przez Zarząd TAURON poziom ryzyka, które może wystąpić w ramach prowadzonej działalności,
• 1. kluczowe wskaźniki ryzyka i wskaźniki wczesnego ostrzegania, informujące o statusie ryzyka i konieczności podjęcia dodatkowych działań mitygujących.

3.2.1. Proces zarządzania ryzykiem i jego uczestnicy

Proces zarządzania ryzykiem korporacyjnym zapewnia całościowe i spójne zasady zarządzania ryzykiem powiązane między sobą metodycznie i informacyjnie. Proces zarządzania ryzykiem korporacyjnym to ciągłe działania obejmujące identyfikację ryzyka, ocenę ryzyka, planowanie reakcji na ryzyko, wdrażanie przyjętej reakcji na ryzyko oraz komunikację pomiędzy uczestnikami procesu zarządzania ryzykiem.

Poniższy rysunek przedstawia proces zarządzania ryzykiem.

Rysunek nr 35. Proces zarządzania ryzykiem Identyfikacja ryzyka polega na ustaleniu potencjalnych zdarzeń mogących wpłynąć na realizację celów biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON.

Ocena ryzyka polega na określeniu możliwych finansowych i niefinansowych skutków materializacji ryzyka wpływającego na realizację określonych celów.

Planowanie polega na przygotowaniu dedykowanych reakcji dla zidentyfikowanego ryzyka celem osiągnięcia pożądanych rezultatów.

Wdrażanie reakcji na ryzyko polega na wprowadzeniu w życie przygotowanych w procesie planowania reakcji na zidentyfikowane ryzyko.

Komunikacja polega na ciągłym przepływie informacji pomiędzy uczestnikami procesu, który ma zapewnić pełną wiedzę na temat bieżącego stanu ryzyka oraz skuteczności działań prowadzonych w ramach reakcji na ryzyko. Elementem tego procesu jest również okresowe raportowanie o ryzyku. Poniższy rysunek przedstawia schemat zarządczej komunikacji ryzyka.

Kluczowym założeniem systemu zarządzania ryzykiem jest jasny i precyzyjny podział zadań oraz odpowiedzialności, zapewniający brak powstawania konfliktu interesów. W szczególności system gwarantuje niezależność funkcji podejmowania ryzyka od jego kontroli i monitoringu. Jest to realizowane poprzez centralizację funkcji kontrolnej na poziomie Spółki dominującej w organizacyjnym i funkcjonalnym odseparowaniu funkcji podejmowania ryzyka. Zasady funkcjonujące w Grupie Kapitałowej TAURON wprowadzają funkcję właściciela ryzyka, tj. osoby odpowiedzialnej za zarządzanie danym ryzykiem oraz opracowanie i wdrożenie skutecznej reakcji na zagrożenie. Natomiast funkcja kontrolna, koordynacja procesu, jak również odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie systemu zarządzania ryzykiem została umiejscowiona w Spółce dominującej w Obszarze Dyrektora Wykonawczego ds. Ryzyka.

W ramach procesu zarządzania ryzykiem szczególną rolę pełni Komitet Ryzyka jako zespół ekspercki, który w sposób stały i ciągły inicjuje, analizuje, monitoruje, kontroluje, wspiera i nadzoruje funkcjonowanie systemu zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON. W skład Komitetu Ryzyka wchodzą osoby posiadające odpowiednią wiedzę o Spółce i jej otoczeniu oraz niezbędne kwalifikacje i umocowania. Zadaniem Komitetu Ryzyka jest wyznaczanie norm i standardów zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON oraz nadzór nad skutecznością procesu zarządzania ryzykiem. W obrębie Komitetu Ryzyka wydzielone zostały dwa odrębne zespoły dla obszaru ryzyka handlowego oraz obszaru ryzyka finansowego i kredytowego. Komitet Ryzyka nadzoruje bezpośrednio realizację procesu zarządzania ryzykiem korporacyjnym.

Poniższa tabela prezentuje powiązanie poszczególnych ról w kontekście Strategii ERM oraz pozostałych dokumentów szczegółowo regulujących System ERM w Grupie Kapitałowej TAURON.

Rada Nadzorcza
Komitet Audytu
			Zarząd
	Komitet Ryzyka
Kierownictwo	Zespół ds. Zarządzania Ryzykiem Handlowym				Zespół ds. Zarządzania Ryzykiem Finansowym i Kredytowym	Audyt Wewnętrzny
	Strategia zarządzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie TAURON
Regulamin organizacyjny	Polityka zarządzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem operacyjnym w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem w projektach w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem specyficznym w obszarze finansowym w Grupie TAURON	Regulamin audytu wewnętrznego
	Zespół Ryzyka Rynkowego	Zespół Ryzyka Korporacyjnego		Zespół Ryzyka Kredytowego	Dyrektor Wykonawczy ds. Finansów	Zespół Audytu Wewnętrznego
	Dyrektor Audytu Dyrektor Wykonawczy ds. Ryzyka Wewnętrznego i Kontroli Wewnętrznej Raportowanie do Rady Nadzorczej, Zarządu TAURON, Członków Komitetu Ryzyka			Wykonawczy ds.
				Raportowanie do Prezesa Zarządu

Tabela nr 17. Powiązanie poszczególnych ról w kontekście Strategii ERM oraz dokumentów regulujących System ERM

W ramach Systemu ERM szczegółowo zdefiniowano role i odpowiedzialności wszystkich uczestników systemu zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON. Szczegółowy opis ról i odpowiedzialności zamieszczony został w tabeli poniżej.

Tabela nr 18. Opis ról i odpowiedzialności uczestników Systemu ERM

Uczestnik	Role i odpowiedzialności uczestnika
Rada Nadzorcza TAURON	1. Ocena Systemu ERM, zwłaszcza jego adekwatności i skuteczności. 2. Uprawnienie do kontroli działań Spółki w zakresie zarządzania ryzykiem korporacyjnym, pod kątem zgodności z oczekiwaniami akcjonariuszy, organów nadzorczych i regulacyjnych.
Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON	Monitorowanie skuteczności Systemu ERM.
Zarząd TAURON	1. Ocena adekwatności, skuteczności i efektywności Systemu ERM. 2. Podejmowanie formalnych decyzji dotyczących kluczowych elementów zarządzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie Kapitałowej TAURON, w tym zatwierdzanie listy ryzyk, dla których Zarząd będzie pełnił funkcję Właściciela Ryzyka. 3. Zatwierdzanie tolerancji na ryzyko w Grupie Kapitałowej TAURON i limitów globalnych dla ryzyk kluczowych. 4. Zarządzanie ryzykami o szczególnym znaczeniu dla funkcjonowania Grupy Kapitałowej TAURON.
Komitet Ryzyka	1. Nadzorowanie procesu zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON. 2. Kontrola ekspozycji na ryzyko w Grupie Kapitałowej TAURON. 3. Opiniowanie i rekomendowanie Zarządowi kształtu poszczególnych elementów infrastruktury zarządzania ryzykiem. 4. Określanie tolerancji na ryzyko w Grupie Kapitałowej TAURON i limitów globalnych dla kluczowych ryzyk, a także wnioskowanie do Zarządu o ich akceptację lub zmianę. 5. Nadzorowanie przygotowania kwartalnej informacji dla Zarządu na temat wszystkich istotnych zagadnień dotyczących ryzyka w Grupie Kapitałowej TAURON.
Dyrektor Wykonawczy ds. Ryzyka	1. Koordynacja procesu zarządzania ryzykiem na wszystkich szczeblach i we wszystkich obszarach działalności organizacji. 2. Odpowiedzialność za rozwój Systemu ERM (metod, procesów i procedur identyfikacji, oceny, monitorowania i kontroli zagrożeń). 3. Wspieranie i nadzór uczestników systemu w realizacji zarządzania ryzykiem oraz ocena jej efektywności. 4. Sporządzanie i przekazywanie raportów o ryzyku do uprawnionych uczestników procesu zarządzania ryzykiem. 5. Działania na rzecz budowy wspierającej kultury organizacyjnej i podnoszenia świadomości w zakresie zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON.
Dyrektor Wykonawczy ds. Audytu Wewnętrznego	Cykliczny przegląd poprawności zaprojektowania i wdrożenia oraz efektów działań w ramach Systemu ERM.
Zarząd spółki zależnej	1. Odpowiedzialność za zarządzanie ryzykiem w ramach spółki zależnej. 2. Promowanie kultury zarządzania ryzykiem w spółce zależnej. 3. Odpowiedzialność za właściwe reakcje na ryzyka oraz ich skuteczność. 4. Wyznaczanie Właścicieli Ryzyk w danej spółce zależnej. 5. Zatwierdzanie planów reakcji na ryzyko i podejmowanie bieżących decyzji dotyczących postępowania z ryzykiem w przypadku przekroczenia ustalonych wartości ryzyka (progu eskalacji).
Właściciel Ryzyka	1. Odpowiedzialność za działania związane z realizacją procesu zarządzania ryzykiem w ramach powierzonego obszaru odpowiedzialności, w kontekście wpływu na bieżącą działalność, jak i na realizację celów strategicznych, operacyjnych i finansowych jednostki. 2. Odpowiedzialność za przygotowanie planu i wdrożenie reakcji na ryzyko w przypadku przekroczenia jego ustalonych wartości, a także za komunikację i raportowanie w ramach realizowanego zarządzania ryzykiem.

3.2.2. Model ryzyka

Model ryzyka określa spójną klasyfikację ryzyka, umożliwiając jego jednolite i kompleksowe ujęcie na poziomie całej Grupy Kapitałowej TAURON. Każde zidentyfikowane ryzyko przyporządkowywane jest do określonych kategorii i podkategorii.

Poniższy rysunek przedstawia główne kategorie ryzyka określone przez Grupę Kapitałową TAURON wraz z liczbą kluczowych zagrożeń:

Najistotniejsze ryzyka identyfikowane na poziomie Grupy Kapitałowej TAURON w podziale na poszczególne kategorie ryzyka opisane zostały w dalszej części niniejszego sprawozdania.

3.2.3. Zasady kontroli i monitorowania

Przyjęte zasady kontroli i monitoringu ryzyka mają na celu ograniczenie ekspozycji Grupy Kapitałowej TAURON na czynniki mogące niekorzystnie wpływać na jej funkcjonowanie. Podstawowym narzędziem kontroli ryzyka jest zatwierdzana przez Zarząd Tolerancja na ryzyko, która określa maksymalną dopuszczalną wartość ekspozycji na ryzyko w Grupie Kapitałowej TAURON.

W procesie określania Tolerancji na ryzyko brana jest pod uwagę specyfika i zakres działalności Grupy Kapitałowej TAURON. Jej wysokość określana jest wartościowo, a zasady pomiaru poszczególnych ryzyk w organizacji określono tak, by zapewnić spójność pomiaru ryzyka ze stosowaną definicją tolerancji. Tolerancja na ryzyko stanowi podstawę do alokacji jej wysokości na Limity globalne dedykowane do pojedynczego lub wielu ryzyk specyficznych. Następnie w obrębie zarządzania ryzykiem specyficznym alokowane są na limity operacyjne. Podstawowym założeniem jest zagwarantowanie niezależności podejmowania ryzyka od jego kontroli, co gwarantuje bezpieczeństwo funkcjonowania organizacji.

Uzupełniające narzędzie służące do monitorowania ryzyka i jego kontroli stanowi System Wczesnego Ostrzegania oparty o katalog Kluczowych Wskaźników Ryzyka (KRI – ang. Key Risk Indicator) oraz Wskaźników Wczesnego Ostrzegania (EWI – ang. Early Warning Indicator). Funkcjonujący w oparciu o wskaźniki KRI i EWI system umożliwia odpowiednio wczesną identyfikację zagrożeń poprzez pomiar przyczyn poszczególnych zagrożeń. Jednocześnie system ten pozwala na odpowiednio wczesne podejmowanie działań zaradczych, przed faktyczną materializacją poszczególnych zagrożeń.

3.2.4. Ocena adekwatności funkcjonowania Systemu ERM

Zarządzanie ryzykiem jest procesem systematycznym i podlegającym ciągłemu doskonaleniu tak, aby na bieżąco dostosowywać go do specyfiki i struktury organizacyjnej Grupy Kapitałowej TAURON oraz zmieniającego się otoczenia. Podlega on również cyklicznej wewnętrznej oraz niezależnej ocenie adekwatności i przeglądom:

• System ERM podlega ciągłym przeglądom pod kątem jego adekwatności i dopasowania do struktury i specyfiki działania Grupy Kapitałowej TAURON, jak również zmieniającego się otoczenia,
• nie rzadziej niż raz w roku, Dyrektor Wykonawczy ds. Ryzyka sporządza raport z oceny adekwatności architektury Systemu ERM dla członków Komitetu Ryzyka.

Dyrektor Wykonawczy ds. Audytu, w ramach sprawowania nadzoru instytucjonalnego (trzecia linia obrony), cyklicznie przeprowadza niezależną kontrolę zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON pod kątem właściwego stosowania zasad przez uczestników procesu, jak również jego adekwatności i skuteczności.

3.3. Zarządzanie głównymi ryzykami Grupy Kapitałowej TAURON

Spółka aktywnie zarządza wszystkimi ryzykami, dążąc do wyeliminowania lub maksymalnego ograniczenia ich potencjalnego negatywnego wpływu, w szczególności na wynik finansowy Grupy Kapitałowej TAURON.

3.3.1. Zarządzanie ryzykiem handlowym

Zarządzanie ryzykiem handlowym w Grupie Kapitałowej TAURON rozumiane jest jako ograniczenie nieplanowanej zmienności wyniku operacyjnego Grupy Kapitałowej TAURON wynikającej z fluktuacji cen rynków towarowych oraz odchyleń wolumenu w poszczególnych obszarach działalności handlowej Grupy Kapitanowej TAURON. Ryzyko handlowe, z uwagi na specyfikę prowadzonej działalności, stanowi jedno z kluczowych ryzyk w Grupie Kapitałowej TAURON. W skład Grupy Kapitałowej TAURON wchodzą spółki zarówno z Obszaru Wydobycia, Obszaru Wytwarzania, jak również Obszaru Sprzedaży. W związku z występowaniem przeciwstawnych pozycji w tych Obszarach ryzyko w określonym stopniu naturalnie się dywersyfikuje, z uwagi jednak na niepełne zbilansowanie tych Obszarów, jak również odmienny charakter ekspozycji Grupa Kapitałowa TAURON wykazuje wrażliwość na zmienność cen energii elektrycznej, gazu oraz produktów powiązanych.

W celu efektywnego zarządzania tą grupą ryzyk stworzono system zarządzania ryzykiem handlowym powiązany organizacyjnie i informacyjnie z funkcjonującą na poziomie Grupy Kapitałowej TAURON strategią zabezpieczenia pozycji handlowej. W szczególności funkcjonująca Polityka zarządzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON wprowadza system wczesnego ostrzegania oraz system limitowania ekspozycji na ryzyko w poszczególnych obszarach handlowych. Podstawową miarę operacyjną ryzyka rynkowego w Grupie Kapitałowej TAURON stanowi miara wartości narażonej na ryzyko Value at Risk określająca maksymalną dopuszczalną zmianę wartości pozycji w zadanym horyzoncie czasowym i na określonym poziomie prawdopodobieństwa. Value at Risk stanowi dynamiczną miarę ryzyka, która w odróżnieniu od miar statycznych charakteryzuje się własnością wyprzedzającą, pozwalającą na określanie możliwych negatywnych skutków jeszcze przed ich faktycznym wystąpieniem. Obszar ryzyka, mając jednak świadomość pewnych ograniczeń tego typu miar statystycznych, korzysta również z szeregu uzupełniających miar ryzyka służących zapewnieniu bezpiecznego funkcjonowania obszarów handlowych.

Struktura organizacyjna systemu zarządzania ryzykiem handlowym przewiduje ścisły podział kompetencji, w ramach którego zarządzanie ryzykiem jest zdecentralizowane, przy czym sterowanie i kontrola ryzyka odbywa się centralnie z poziomu TAURON. W szczególności elementem struktury organizacyjnej systemu zarządzania ryzykiem handlowym jest podział działalności handlowej Grupy Kapitałowej TAURON na Front, Middle oraz Back Office. Taki podział zadań ma na celu zapewnienie niezależności funkcji operacyjnych realizowanych przez Front Office od funkcji kontroli ryzyka realizowanego przez Obszar Ryzyka oraz zapewnia odpowiedni poziom elastyczności operacyjnej. Na potrzeby procesu zarządzania ryzykiem zakłada się takie umiejscowienie odpowiedzialności, aby zapewnić optymalne podejście do danego typu zagrożenia, wykorzystując w szczególności efekt skali oraz efekt synergii. Stosowane podejście zapewnia efektywność prowadzonych procesów handlowych oraz właściwy nadzór nad jednym z głównych procesów biznesowych prowadzonych w ramach Grupy Kapitałowej TAURON.

Poniższy rysunek przedstawia podział działalności handlowej Grupy Kapitałowej TAURON.

Rysunek nr 38. Podział działalności handlowej Grupy Kapitałowej TAURON

3.3.2. Zarządzanie ryzykiem finansowym

TAURON oraz Grupa Kapitałowa TAURON, w ramach zarządzania ryzykiem finansowym, zarządza ryzykiem walutowym i ryzykiem stopy procentowej, w oparciu o opracowaną i przyjętą do stosowania Politykę zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie TAURON. Głównym celem zarządzania tymi ryzykami jest minimalizacja wrażliwości przepływów pieniężnych TAURON oraz Grupy Kapitałowej TAURON na czynniki ryzyka finansowego oraz minimalizacja kosztów finansowych i kosztów zabezpieczenia w ramach transakcji z wykorzystaniem instrumentów pochodnych. TAURON w przypadkach, w których jest to możliwe i ekonomicznie uzasadnione, wykorzystuje instrumenty pochodne, których charakterystyka pozwala na zastosowanie rachunkowości zabezpieczeń.

W obrębie ryzyk finansowych TAURON oraz Grupa Kapitałowa TAURON identyfikuje i aktywnie zarządza również ryzykiem utraty płynności rozumianym jako utrata lub ograniczenie zdolności do regulowania bieżących wydatków ze względu na nieadekwatną wielkość lub strukturę płynnych aktywów w stosunku do zobowiązań krótkoterminowych lub niedostateczny poziom rzeczywistych wpływów netto z działalności operacyjnej. Sytuacja płynnościowa TAURON oraz Grupy Kapitałowej TAURON jest na bieżąco monitorowana pod kątem ewentualnych odchyleń od zakładanych planów, a dostępność zewnętrznych źródeł finansowania, których kwota istotnie przewyższa oczekiwane zapotrzebowanie w krótkim okresie, mityguje ryzyko utraty płynności. Wdrożona Polityka zarządzania płynnością finansową Grupy TAURON określa zasady wyznaczania pozycji płynnościowej zarówno poszczególnych spółek, jak i całej Grupy Kapitałowej TAURON, co pozwala zabezpieczyć środki na pokrycie ewentualnej luki płynnościowej zarówno poprzez alokację środków pomiędzy spółkami (mechanizm cash pool), jak również z wykorzystaniem finansowania zewnętrznego, w tym kredytów w rachunkach bieżących.

TAURON, w ramach identyfikowanych ryzyk finansowych, zarządza również ryzykiem finansowania rozumianym jako brak możliwości pozyskania nowego finansowania, wzrost kosztów finansowania oraz ryzyko wypowiedzenia dotychczasowych umów finansowania. W ramach minimalizacji ryzyka finansowania TAURON prowadzi politykę pozyskiwania finansowania dla Grupy Kapitałowej TAURON z odpowiednim wyprzedzeniem w stosunku do planowanej daty jego wykorzystania, tj. do 24 miesięcy przed planowanym zapotrzebowaniem. Oznacza to posiadanie przez TAURON oraz Grupę Kapitałową TAURON podpisanych programów gwarantowanego finansowania bądź też zabezpieczenie tego finansowania poprzez zgromadzenie środków na rachunkach TAURON oraz Grupy Kapitałowej TAURON. Taka polityka ma na celu przede wszystkim zapewnienie elastycznego doboru źródeł finansowania i wykorzystania sprzyjających warunków rynkowych a także zmniejszenie ryzyka konieczności zaciągnięcia nowych zobowiązań na niekorzystnych warunkach finansowych. Polityka TAURON obejmuje również standaryzację kowenantów i zapisów umów finansowania w najbardziej kluczowych elementach dokumentacji.

3.3.3. Zarządzanie ryzykiem kredytowym

Ryzyko kredytowe jest rozumiane jako możliwość poniesienia straty z tytułu niewywiązania się partnerów handlowych ze zobowiązań kontraktowych. Grupa Kapitałowa TAURON posiada zdecentralizowany system zarządzania ryzykiem kredytowym, jednak kontrola, limitowanie i raportowanie tej kategorii ryzyka odbywa się centralnie, na poziomie Spółki dominującej. Funkcjonująca Polityka Zarządzania Ryzykiem Kredytowym w Grupie TAURON określa zasady zarządzania ryzykiem kredytowym na poziomie Grupy Kapitałowej TAURON, mające skutecznie zminimalizować wpływ tego ryzyka na realizację celów Grupy Kapitałowej TAURON.

Zarządzanie ryzykiem kredytowym ma postać sterowania poziomem ekspozycji kredytowej, generowanej w momencie zawierania kontraktów przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON. Generalną zasadą jest, że przed zawarciem kontraktu każdy podmiot poddawany jest badaniu kondycji finansowej i otrzymuje limit kredytowy, stanowiący ograniczenie maksymalnej ekspozycji z tytułu zaangażowania handlowego. Ekspozycja kredytowa jest w tym kontekście rozumiana jako kwota, która może zostać utracona, jeśli kontrahent nie wywiąże się ze swoich zobowiązań w określonym czasie (z uwzględnieniem wartości wniesionych przez niego zabezpieczeń). Ekspozycję kredytową wylicza się na aktualny dzień i dzieli się ją na ekspozycję z tytułu płatności i ekspozycję zastąpienia.

Poniższy rysunek przedstawia składowe ekspozycji kredytowej.

Na podstawie wartości ekspozycji oraz oceny kondycji finansowej poszczególnych klientów wartość ryzyka kredytowego, na jakie narażona jest Grupa Kapitałowa TAURON, jest wyliczana z wykorzystaniem metod statystycznych, według których oblicza się wartość narażoną na ryzyko na podstawie rozkładu prawdopodobieństwa straty całkowitej.

3.3.4. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym

Ryzyko operacyjne, zgodnie z funkcjonującą Polityką zarządzania ryzykiem operacyjnym w Grupie TAURON jest rozumiane jako możliwość poniesienia straty wskutek nieodpowiednich lub zawodnych procedur wewnętrznych, błędów ludzi i systemów lub w wyniku zdarzeń zewnętrznych. Obejmuje ono także ryzyko prawne, ryzyko reputacji oraz ryzyko braku zgodności. Ryzyko operacyjne, z uwagi na specyficzny charakter zagrożeń oraz możliwości zarządzania nim, stanowi odrębną grupę ryzyka występującego w działalności Grupy Kapitałowej TAURON. Przedmiotowe ryzyko jest zjawiskiem złożonym, występuje w każdym procesie i rodzaju działalności, jest wielowymiarowe i dotyczy różnego rodzaju działań i operacji. W szczególności poziom ekspozycji na czynniki ryzyka operacyjnego jest powiązany z wielkością i złożonością struktury organizacyjnej, liczbą i złożonością systemów IT oraz z liczbą prowadzonych procesów biznesowych. Ryzyko operacyjne charakteryzuje się brakiem możliwości całkowitej eliminacji jego źródeł, a analiza jego czynników i parametrów (m.in. częstości i dotkliwości), a także ich ocena wymaga stosowania złożonych metod pomiaru i analizy.

W celu skutecznego zarządzania ryzykiem operacyjnym Grupa Kapitałowa TAURON stosuje odpowiednie narzędzia, zaprezentowane na poniższym schemacie. W szczególności zalicza się do nich profil ryzyka operacyjnego, bazę zdarzeń operacyjnych, limit globalny na ryzyko operacyjne oraz powiązany system limitów operacyjnych, a także funkcjonujący w szerokim zakresie system wczesnego ostrzegania.

Poniższy rysunek przedstawia narzędzia systemu zarządzania ryzykiem.

Globalny limit na ryzyko operacyjne jest podstawowym narzędziem kontroli ryzyka operacyjnego i stanowi alokację tolerancji na ryzyko przyjętej w Grupie Kapitałowej TAURON. Limit globalny na ryzyko operacyjne może być w dalszej kolejności alokowany na poszczególne obszary działalności Grupy Kapitałowej TAURON, podkategorie ryzyka operacyjnego, jak również na poszczególne ryzyka operacyjne.

Profil ryzyka operacyjnego ma na celu identyfikację obszarów, procesów lub działań nadmiernie eksponowanych na zagrożenia wynikające z poszczególnych czynników ryzyka operacyjnego. Profil ryzyka operacyjnego wyraża się w szczególności w wymiarze strukturalnym obejmującym rodzaje zdarzeń operacyjnych, strukturę organizacyjną Grupy Kapitałowej TAURON i procesy, w wymiarze skali obejmującym oszacowane potencjalne straty uwzględniające w szczególności historyczne wartości strat rzeczywistych, jak również narzędzia wykorzystywane w celu mitygacji zagrożeń. Na potrzeby pomiaru ryzyka operacyjnego i określenia Profilu ryzyka operacyjnego, poszczególne rodzaje ryzyka operacyjnego dzielone są (ze względu na charakter ich występowania) na ryzyka ciągłe oraz jednorazowe.

System wczesnego ostrzegania definiowany jest w celu monitorowania poziomu ryzyka operacyjnego dla każdego zidentyfikowanego zagrożenia. Z zestawu Kluczowych Wskaźników Ryzyka - KRI, wyodrębniane są Wskaźniki Wczesnego Ostrzegania - EWI jako te, które podlegają stałej kontroli pod kątem wyznaczonych dla nich progów ostrożnościowych, tj. progu akceptacji, mitygacji i eskalacji.

Baza zdarzeń operacyjnych tworzona jest na potrzeby identyfikacji nowych czynników ryzyka oraz równolegle celem określenia profilu ryzyka w Grupie Kapitałowej TAURON. Pozwala ona na ewidencję przypadków charakteryzujących się potencjalną bądź rzeczywistą stratą dla organizacji. Celem prowadzenia bazy zdarzeń operacyjnych jest określenie częstotliwości oraz dotkliwości poszczególnych czynników ryzyka operacyjnego oraz obszarów i procesów, w których występują.

Kwestionariusz identyfikacji ryzyka to dokument w formie tabelarycznego formularza stanowiący narzędzie wspierające realizację procesu zarządzania ryzykiem w zakresie identyfikacji ryzyka, określający szczegółowe informacje, jakie powinny być zebrane w tym procesie.

3.3.5. Zarządzanie ryzykiem w projektach

Grupa Kapitałowa TAURON prowadzi szereg inwestycji w wielu obszarach swojej działalności. Projekty te z uwagi na skalę i często skomplikowany charakter realizacji stanowią źródło zagrożeń mogących mieć wpływ na harmonogram, budżet lub jakość produktów końcowych. Systematyczne stosowanie zapisów Polityki Zarządzania Ryzykiem w Projektach w Grupie TAURON ma na celu mitygację tych ryzyk, wspierając jednocześnie realizację celów strategicznych organizacji. Regulacja ta, w szczególności, określa podstawowe zasady zarządzania ryzykiem w projektach, zapewniając w tej sferze spójność, kompleksowość podejścia oraz jednoznaczność rozumienia. Celem podejmowanych działań jest osiągnięcie wymaganego prawdopodobieństwa realizacji projektu przy zachowaniu określonego harmonogramu, budżetu i jakości otrzymanych produktów. Celem nadrzędnym jest uzyskanie oczekiwanych korzyści wynikających z realizacji projektu i realizacja celów strategicznych Grupy Kapitałowej TAURON.

Zarządzanie ryzykiem projektów dotyczy również zarządzania ryzykiem wynikającym z projektów i mającym wpływ na organizację. Proces zarządzania ryzykiem wynikającym z projektów obejmuje identyfikację, wycenę tych ryzyk, określanie i monitorowanie wskaźników wczesnego ostrzegania oraz planowanie i wdrażanie działań związanych z zarządzaniem tymi ryzykami. Dla ryzyk mających wpływ na organizację, wyceny ryzyka dokonuje się w wartości bezwzględnej wpływu ze wskazaniem okresu wpływu z podziałem na poszczególne okresy obrachunkowe, w odniesieniu do założonej EBITDA lub przyjmowanych w organizacji założeń do projekcji długoterminowych. Dla najważniejszych ryzyk mających wpływ na organizację opracowywane są Plany reakcji na ryzyko i Plany rezerwowe. Ocena ryzyk dla projektów i wynikających z projektów dla organizacji uwzględniana jest w trakcie podejmowania kluczowych decyzji związanych z uruchomieniem i realizacją tych projektów.

Poniższy rysunek przedstawia model zarządzania ryzykiem w projektach.

3.4. Opis najistotniejszych ryzyk związanych z funkcjonowaniem Grupy Kapitałowej TAURON

Poniższa tabela przedstawia najistotniejsze ryzyka zidentyfikowane dla Grupy Kapitałowej TAURON.

Tabela nr 19. Najistotniejsze ryzyka zidentyfikowane dla Grupy Kapitałowej TAURON

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
	Finanse i kredyt
1.	Ryzyko czynników rynkowych	Ryzyko związane z niekorzystnym wpływem stóp procentowych i kursów walutowych na wynik finansowy Grupy Kapitałowej TAURON.		• Bieżący monitoring wielkości ekspozycji narażonej na ryzyko w celu minimalizacji negatywnych skutków zmian czynników rynkowych. • Transfer ryzyka poprzez wykorzystanie instrumentów pochodnych.
2.	Ryzyko płynności / finansowania	Ryzyko związane ze sposobem finansowania działalności, wynikające ze struktury kapitału w przedsiębiorstwie.		• Dywersyfikacja źródeł finansowania wraz z aranżowaniem gwarantowanych programów finansowania i zapewnieniem alternatywnych źródeł finansowania. • Realizacja polityki centralnego finansowania. • Analiza rynku oraz dostępności źródeł finansowania. • Monitorowanie harmonogramów i terminu ogłoszenia programu finansowania.
3.	Ryzyko kredytowe	Ryzyko związane z możliwością występowania należności przeterminowanych lub zawarcia kontraktu z kontrahentem, który może okazać się niewypłacalny.		• Regularne monitorowanie sytuacji finansowej kontrahentów. • Cykliczne scoringi klientów, ocena kredytowa każdego klienta przed złożeniem oferty / zawarciem kontraktu. • Stosowanie zabezpieczeń w umowach handlowych.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
	Handel
4.	Ryzyko rynkowe	Ryzyko związane z niekorzystną zmianą cen na rynku energii i rynkach produktów powiązanych powodującą negatywny wpływ na wynik finansowy Grupy Kapitałowej TAURON.		• Monitorowanie i aktualizowanie strategii zabezpieczenia pozycji. • Bieżący monitoring ekspozycji na wspomniane ryzyko w celu minimalizacji negatywnych skutków zmian czynników rynkowych. • Limitowanie pozycji handlowych w ramach mandatów ryzyka.
	Pracownicy i kultura organizacyjna
5.	Ryzyko sporów społecznych	Ryzyko związane ze sporami zbiorowymi, strajkami, konfliktami społecznymi będącymi następstwem braku satysfakcji pracowników z sytuacji ekonomicznej i społecznej.		• Prowadzenie konsultacji społecznych w zakresie planowanych zmian. • Prowadzenie polityki dialogu ze Stroną Społeczną. • Przygotowanie i realizowanie rozwiązań motywacyjnych dla pracowników. • Standaryzacja zadań i wymagań wobec pracowników. • Budowanie kultury organizacyjnej opartej na wartościach. • Prowadzenie aktywnej komunikacji wewnętrznej w sprawach pracowniczych.
6.	Ryzyko kadrowe	Ryzyko związane z czasową lub trwałą utratą wyspecjalizowanej kadry pracowników oraz trudnościami w jej odtworzeniu.		• Podejmowanie działań zmierzających do wypracowania modelu wzmacniającego motywację pracowników. • Rozwój kompetencji poprzez szkolenia pracowników.
7.	Ryzyko BHP	Ryzyko związane z wypadkami przy pracy wynikającymi z niedostosowania do przepisów BHP i P-poż.		• Wdrażanie instrukcji i zasad określających organizację bezpiecznej pracy. • Wpływanie na rozwój pracowników przez realizację szkoleń okresowych BHP i dodatkowych specjalistycznych. • Analizowanie i aktualizowanie według potrzeb oceny ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach pracy. • Utrzymanie wysokiego standardu wyposażenia pracowników w środki ochronne i egzekwowanie ich właściwego stosowania. • Wykonywanie pomiarów czynników szkodliwych w środowisku pracy.
8.	Ryzyko komunikacji	Ryzyko związane z przekazywaniem nierzetelnych, nieprawdziwych informacji lub brakiem ich przekazywania w określonym czasie.		• Stosowanie dostępnych narządzi komunikacji do przekazywania informacji. • Organizacja bezpośrednich spotkań kadry z pracownikami. • Budowanie dobrych relacji ze strona społeczną w Grupie Kapitałowej TAURON.
	Klienci i kontrahenci
9.	Ryzyko obsługi klienta	Ryzyko związane z niewywiązywaniem się ze standardów obsługi klienta.		• Monitorowanie i analiza wskaźników zadowolenia klienta zewnętrznego oraz wskaźników dotyczących reklamacji. • Podejmowanie działań dodatkowych np. w obszarze regulacji wewnętrznych określających standardy postępowań jako wynik analizy wskaźników. • Podejmowanie działań dodatkowych np. wprowadzenie nowych regulacji wewnętrznych w celu poprawy standardów obsługi klienta. • Rozwój kompetencji i umiejętności opiekunów klienta kluczowego. • Ciągłe podnoszenie standardów obsługi klienta.
10.	Ryzyko realizacji umów przez podwykonawców	Ryzyko związane z nienależytym wywiązywaniem się podwykonawców ze zleconych prac, odstąpieniem od realizacji umowy i związanymi z tym opóźnieniami, zmianami budżetu, zakresu.		• Zawieranie z podwykonawcami umów zgodnych ze standardami Grupy Kapitałowej TAURON. • Analiza realizacji przedmiotu umowy, badanie jakości usług wykonywanych przez podwykonawców. • Ocena kondycji finansowej i wiarygodności podwykonawców.
11.	Ryzyko wolumenu i marży	Niekorzystne zmiany lub wypowiadanie umów handlowych przez klientów prowadzące do spadku przychodów z prowadzonej działalności; utrata i brak pozyskania nowych klientów.		• Prowadzenie działań marketingowych, pozyskiwanie nowych klientów. • Działania skupione na utrzymaniu aktualnych klientów i odzyskaniu utraconych. • Bieżąca aktualizacja oferty, wprowadzenie do sprzedaży produktów typu multipakiet.
12.	Ryzyko procesu zakupowego	Ryzyko związane ze zmiennością sytuacji na rynku dostaw/usług, zmiennością popytu na dany rodzaj produktu/dostawy/usługi na rynku, spadkiem dostępności dostaw/usług		• Przygotowywanie Planu Zamówień oraz jego aktualizacja. • Agregowanie zakupów wybranych grup asortymentowych. • Konsolidowanie zamówień. • Zawieranie umów długoterminowych.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
		odpowiedniej jakości, powodującej ryzyko wzrostu wartości zamówienia.		• Uwzględnienie ryzyka cenowego związanego z cenami surowców/ wahaniami kursowymi w kontraktach z wykonawcami.
	Ryzyko compliance
13.	Ryzyko nadużyć wewnętrznych	Przywłaszczenie lub czasowe wykorzystywanie elementów majątkowych spółki, dewastacja mienia Grupy Kapitałowej TAURON, wykorzystywanie pozycji służbowej do uzyskiwania różnego rodzaju korzyści osobistych poprzez wymuszanie określonych zachowań klientów w trakcie realizowania czynności służbowych.		• Ścisłe stosowanie procedur wewnętrznych mających na celu zabezpieczenie przed nadużyciami (procedury bezpieczeństwa, przeglądy uprawnień). • Prowadzenie działań o charakterze compliance. • Propagowanie najlepszych praktyk, doskonalenie procedur, szkolenia. • Egzekwowanie i propagowanie zapisów obowiązującego Kodeksu Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON.
14.	Ryzyko nadużyć zewnętrznych	Działania osób trzecich mające na celu m.in. kradzież, rabunek, włamanie fizyczne, włamanie komputerowe, kradzież informacji, fałszerstwo.		• Monitorowanie potencjalnych i rzeczywistych incydentów związanych z bezpieczeństwem. • Ochrona antywirusowa na stacjach roboczych. • Ochrona fizyczna obiektów. • Przeprowadzanie testów bezpieczeństwa.
15.	Ryzyko zachowań nieetycznych	Ryzyko związane z występowaniem zachowań niezgodnych z ogółem przyjętych do stosowania w społeczeństwie zasad współżycia społecznego, norm moralnych oraz mobbingu.		• Funkcjonowanie w organizacji systemu zgłaszania nadużyć (whistleblowing system). • Budowa kultury organizacyjnej opartej na wartościach i zasadach Grupy Kapitałowej TAURON. • Szkolenia, budowanie świadomości poprzez spotkania, TAURONET, materiały prasowe. • Funkcjonowanie w organizacji Komisji Etycznych działających w oparciu o przyjęte regulacje.
16.	Ryzyko prawne	Ryzyko związane z nieprzestrzeganiem przepisów prawa, błędną interpretacją nowych przepisów i regulacji, sporami sądowymi, wymogami nakładanymi przez URE / UOKiK / KNF / GIODO itp.		• Stały monitoring otoczenia prawnego i zmian przepisów prawa. • Wdrażanie wymaganych zmian do regulacji wewnętrznych. • Powoływanie grup roboczych mających na celu przygotowanie i wdrożenie wymaganych zmian wynikających z otoczenia prawnego. • Stała współpraca z organami nadzorującymi rynek energii i rynek kapitałowy. • Szkolenia pracowników dotyczące wprowadzanych zmian.
17.	Ryzyko ochrony danych osobowych	Niewłaściwe przechowywanie i przetwarzanie danych osobowych skutkujące niepożądanym wyciekiem lub naruszeniem praw podmiotów danych z zakresu ochrony danych osobowych		• Określenie i wdrożenie odpowiednich środków technicznych lub organizacyjnych zapewniających stopień bezpieczeństwa danych osobowych. • Monitorowanie przestrzegania przepisów prawa o ochronie danych osobowych. • Podnoszenie poziomu świadomości pracowników w zakresie ochrony danych osobowych, zgodnie z obowiązującymi regulacjami. • Określenie i wdrożenie procesu obsługi żądań podmiotów danych, zgodnie z obowiązującymi w Spółce regulacjami oraz dokumentacją procesową. • Informowanie i doradzanie z zakresu ochrony danych osobowych pracownikom organizacji.
Otoczenie
18.	Ryzyko reputacji	Aktualny i przyszły wpływ na dochody i kapitał firmy wynikający z negatywnej oceny opinii publicznej.		• Stały monitoring zagrożeń zewnętrznych i wewnętrznych Spółki. • Monitoring mediów, budowa kontaktów i relacji z mediami w ramach Grupy Kapitałowej TAURON. • Przygotowanie procedur komunikowania Spółki z otoczeniem zewnętrznym i wewnętrznym.
19.	Ryzyko regulacyjne	Niekorzystny wpływ legislacji na poziomie krajowym oraz europejskim, wynikający z konieczności uchwalenia lub dostosowania się do regulacji prawnych i poniesienia niezbędnych kosztów finansowych celem ich spełnienia.		• Stały monitoring otoczenia prawnego i zmian przepisów prawa. • Analiza projektów aktów prawnych oraz planowanie niezbędnych działań dostosowawczych. • Wdrażanie wymaganych zmian do regulacji wewnętrznych.
20.	Ryzyko koncesji	Brak możliwości prowadzenia działalności w wyniku przedłużającego się procesu uzyskania koncesji lub otrzymania zmian posiadanych koncesji. Niekorzystne zmiany		• Bieżąca kontrola prawidłowej realizacji obowiązków koncesyjnych. • Monitorowanie zmian w aktach prawnych pod kątem obowiązków koncesyjnych. • Wsparcie prawne procesu związanego z przedłużeniem koncesji i jej pozyskaniem.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
		prawne regulujące prowadzenie działalności koncesjonowanej.
	Technologia i infrastruktura
21.	Ryzyko środowiskowe	Potencjalny negatywny wpływ działalności na środowisko oraz dostosowanie i spełnienie środowiskowych wymagań prawa krajowego i wspólnotowego.		• Bieżący nadzór nad dotrzymaniem warunków decyzji środowiskowych. • Utrzymywanie wymaganego poziomu sprawności urządzeń redukujących zanieczyszczenia. • Częsta ocena zgodności działań z wymaganiami prawnymi w zakresie ochrony środowiska. • Realizacja inwestycji ze sfery ochrony środowiska w celu minimalizacji skutków niekorzystnego wpływu prowadzonej działalności wydobywczej i przeróbczej.
22.	Ryzyko pogodowe	Wpływ czynników atmosferycznych na funkcjonowanie przedsiębiorstwa zarówno w aspektach technologicznych, jak i handlowych.		• Modernizacja budowli wodnych mająca na celu optymalizację sposobu wykorzystania zasobów wodnych. • Przygotowanie planów remontowych, przeglądów i na czynności serwisowe z elastycznymi zapisami dotyczącymi terminów wykonania prac. • Stały monitoring wietrzności i oblodzenia łopat wiatraków. • Stały nadzór techniczny nad pracą poszczególnych wiatraków prowadzony przez firmy eksploatujące farmy. • Monitoring i analiza nowych rozwiązań technologicznych ograniczających wpływ niekorzystnych warunków pogodowych na wielkość produkowanej energii elektrycznej.
23.	Ryzyko majątku firmy	Wpływ awarii maszyn i urządzeń, remontów, modernizacji, utrzymania i zarządzania majątkiem produkcyjnym oraz nieprodukcyjnym na cele firmy.		• Optymalizacja nakładów inwestycyjnych na odtworzenie majątku, czynne monitorowanie stanu maszyn, urządzeń i instalacji. • Podnoszenie kwalifikacji zawodowych i kultury pracy pracowników poprzez organizowanie kursów i szkoleń. • Reagowanie na sytuację awaryjną poprzez obsługę techniczną oraz automatykę zabezpieczającą. • Ubezpieczenie majątku od zdarzeń losowych (z wyłączeniem majątku pod ziemią). • Wprowadzenie narzędzi informatycznych w obszarze doskonalenia monitoringu i zarządzania wskaźnikami awaryjności.
24.	Ryzyko IT	Ryzyka związane z bezpieczeństwem infrastruktury informatycznej, awariami infrastruktury IT.		• Opracowanie i utrzymywanie planów zapewnienia ciągłości funkcjonowania infrastruktury IT. • Okresowa identyfikacja i kategoryzacja zasobów IT w oparciu o cele dotyczące przywracania usług. • Stosowanie rozwiązań IT o odpowiednich parametrach technicznych, zapewniających akceptowalny poziom niezawodności i sprawności działania (w tym również urządzenia UPS, modem GSM, telefony komórkowe). • Planowanie i prowadzenie szkoleń z zakresu ciągłości funkcjonowania i bezpieczeństwa infrastruktury IT. • Przechowywanie i ochrona zapasowych danych.
25.	Ryzyko bezpieczeństwa i ochrony mienia	Ryzyko związane z naruszeniem integralności maszyn/urządzeń oraz bezpieczeństwem informacji obejmującym jej niewłaściwe przetwarzanie i nieuprawnione ujawnianie.		• Monitorowanie realizacji opracowanych planów ochrony obiektów podlegających obowiązkowej ochronie. • Utrzymywanie i aktualizacja procedur/planów awaryjnych. • Nadzór nad przestrzeganiem obowiązujących zasad ochrony informacji. • Regularne szkolenia pracowników w zakresie obowiązujących procedur bezpieczeństwa.
26.	Ryzyko geologiczne	Wpływ czynników geologicznych na działalność wydobywczą.		• Wykonywanie otworów kontrolnych dla lepszego rozpoznania zalegania pokładów węgla. • Kontynuowanie działań profilaktycznych w zagrożonych rejonach dla poprawy warunków geologiczno-górniczych i ochrony przed zagrożeniami naturalnymi (w tym m.in. strzelanie wyprzedzające mające na celu rozprężenie górotworu).

4. ANALIZA SYTUACJI FINANSOWO-MAJĄTKOWEJ TAURON POLSKA ENERGIA S.A.

4.1. Omówienie wielkości ekonomiczno-finansowych ujawnionych w rocznym sprawozdaniu finansowym

Sprawozdanie z całkowitych dochodów

Poniższa tabela przedstawia roczne jednostkowe sprawozdanie z całkowitych dochodów w latach 2018-2016.

Tabela nr 20. Roczne jednostkowe sprawozdanie z całkowitych dochodów w latach 2018-2016

Sprawozdanie z całkowitych dochodów sporządzone według MSSF (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
Przychody ze sprzedaży	8 618 642	7 792 025	7 995 328	111%
Koszt własny sprzedanych towarów, materiałów i usług	(8 472 648)	(7 414 707)	(7 837 567)	114%
Zysk (strata) brutto ze sprzedaży	145 994	377 318	157 761	39%
Koszty sprzedaży	(20 692)	(23 309)	(19 326)	89%
Koszty ogólnego zarządu	(98 716)	(88 751)	(81 368)	111%
Pozostałe przychody i koszty operacyjne	(3 927)	(2 470)	(91 670)	159%
Zysk (strata) operacyjny	22 659	262 788	(34 603)	9%
Marża zysku operacyjnego (%)	0,3%	3,4%	(0,4)%	8%
Przychody finansowe	1 146 884	1 017 258	1 989 049	113%
Koszty odsetkowe od zadłużenia	(298 602)	(334 638)	(356 947)	89%
Aktualizacja wartości udziałów i akcji	(2 469 069)	(134 372)	(1 610 396)	1 837%
Aktualizacja wartości obligacji i pożyczek	15 493	0	0	-
Pozostałe przychody i koszty finansowe	(149 648 )	108 529	(136 237)	-
Zysk (strata) brutto	(1 732 283)	919 565	(149 134)	-
Marża zysku brutto (%)	(20,1)%	11,8%	(1,9)%	-
Podatek dochodowy	22 430	(65 214)	(17 119)	-
Zysk (strata) netto	(1 709 853)	854 351	(166 253)	-
Marża zysku netto (%)	(19,8)%	11,0%	(2,1)%	-
Pozostałe całkowite dochody netto	(19 666)	(6 713)	104 024	293%
Łączne całkowite dochody	(1 729 519)	847 638	(62 229)	-
EBITDA	27 287	268 220	(27 078)	10%
Marża EBITDA (%)	0,3%	3,4%	(0,3)%	9%

W 2018 r. Spółka osiągnęła zysk operacyjny na poziomie 23 mln zł, niższy od uzyskanego w 2017 r., przede wszystkim z uwagi na rozwiązanie w całości w 2017 r., zawiązanych w 2015 r. oraz zaktualizowanych w 2016 r., rezerw na umowy rodzące obciążenia związane ze wspólnym przedsięwzięciem "Budowa bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli".

Dodatni wynik 2018 r. na poziomie operacyjnym jest efektem osiągnięcia przez TAURON dodatnich marż, przede wszystkim na obrocie energią elektryczną, węglem oraz na prawach do emisji CO2.

W 2018 r., podobnie jak w 2017 r., w wyniku działalności finansowej zostały ujęte odpisy aktualizujące wartość udziałów i akcji w spółkach zależnych, w związku z przeprowadzonymi testami na utratę wartości udziałów i akcji oraz obligacji i pożyczek na dzień 30 czerwca oraz 31 grudnia 2018 r. Szczegółowa informacja została przedstawiona w dalszej części niniejszego sprawozdania.

O powyższym zdarzeniu Spółka informowała w raportach bieżących nr 25/2018 z dnia 27 lipca 2018 r. oraz nr 2/2019 z dnia 18 lutego 2019 r.

Przychody

Poniższa tabela przedstawia przychody ze sprzedaży Spółki w latach 2018-2016.

Tabela nr 21. Przychody ze sprzedaży Spółki w latach 2018-2016

Wyszczególnienie (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
Przychody ogółem	9 815 951	8 963 044	10 011 343	110%
Przychody ze sprzedaży	8 618 642	7 792 025	7 995 328	111%
Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów:	8 506 398	7 664 715	7 899 621	111%
Energia elektrycznej (bez wyłączenia akcyzy)	7 555 021	7 117 988	7 255 819	106%
Gaz	277 887	190 507	236 215	146%
Uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych	666 306	336 566	363 500	198%
Prawa majątkowe pochodzenia energii	1 586	14 939	36 137	11%
Pozostałe	5 598	4 715	7 950	119%
Przychody ze sprzedaży usług:	112 244	127 310	95 707	88%
Sprzedaż usług handlowych	67 014	52 711	54 517	127%
Pozostałe	45 230	74 599	41 190	61%
Przychody z pozostałej działalności operacyjnej	1 698	1 427	1 041	119%
Przychody z działalności finansowej	1 195 612	1 169 592	2 014 974	102%
Przychody z tytułu dywidendy	819 437	560 832	1 485 152	146%
Przychody z tytułu odsetek od obligacji i pożyczek	327 447	456 426	503 897	72%
Pozostałe przychody finansowe	48 728	152 334	25 925	32%

W łącznej wartości przychodów 87% stanowią przychody ze sprzedaży towarów i materiałów, natomiast 12% stanowią przychody finansowe, co wynika z wdrożonego modelu biznesowego oraz centralizacji funkcji przez TAURON.

Przyjęte rozwiązanie ma na celu zabezpieczenie pozycji zakupowych i sprzedażowych podmiotów z Grupy Kapitałowej TAURON, pełnienie funkcji Operatora Rynku i podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie handlowe spółek Grupy Kapitałowej TAURON oraz optymalne zarządzanie m.in. prawami majątkowymi oraz uprawnieniami do emisji CO2.

Stosunkowo duży udział przychodów z tytułu odsetek od obligacji i pożyczek jest efektem wdrożonego centralnego modelu finansowania oraz Polityki zarządzania płynnością Grupy TAURON wraz z funkcjonującym w Grupie Kapitałowej TAURON cash poolingiem, co pozwala efektywnie zarządzać finansami wszystkich spółek Grupy Kapitałowej TAURON.

Na osiągnięty w okresie sprawozdawczym poziom przychodów ze sprzedaży towarów i materiałów wpłynęły:

• 1. wyższe przychody ze sprzedaży energii elektrycznej na skutek wyższych cen sprzedaży energii elektrycznej (13,8%) w porównaniu do 2017 r.,
• 1. wzrost przychodów ze sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (sprzedaż do spółek Grupy Kapitałowej TAURON na cele umorzenia uprawnień w związku z wypełnieniem obowiązku wynikającego z emisji gazów cieplarnianych) w wyniku wzrostu cen sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarniach,
• 1. wyższe przychody ze sprzedaży gazu ziemnego z uwagi na wzrost cen i wolumenu sprzedaży,

• niższe przychody ze sprzedaży praw majątkowych pochodzenia energii z uwagi na zakończenie realizacji obrotu prawami majątkowymi.

W ramach przychodów ze sprzedaży usług TAURON rozpoznaje przychody z tytułu:

• 1. pośrednictwa w transakcjach zakupu węgla z rynku dla spółek Grupy Kapitałowej TAURON (+2% w porównaniu do 2017 r.),
• 1. usług związanych z energią elektryczną (+4% w porównaniu do 2017 r., w tym: świadczenie usługi Operatora Handlowego/Operatora Handlowo-Technicznego (+6% w porównaniu do 2017 r.)),
• 1. zarządzania portfelem uprawnień do emisji CO² (+220% w porównaniu do 2017 r.).

Ze względu na prowadzoną działalność holdingową, Spółka wykazuje istotne przychody finansowe. Ich wzrost o 2% jest wynikiem głównie wyższych przychodów z tytułu dywidend (o 46%) oraz niższych odsetek od obligacji i pożyczek (o 29%).

Działalność Spółki w przeważającym zakresie prowadzona jest na terenie Polski. Sprzedaż na rzecz klientów zagranicznych w latach zakończonych 31 grudnia 2018 r. i 31 grudnia 2017 r. wynosiła odpowiednio 97,5 mln zł oraz 147,9 mln zł.

Koszty

Poniższa tabela przedstawia wielkość i strukturę kosztów poniesionych przez Spółkę w latach 2018-2016.

Tabela nr 22. Wielkość i struktura kosztów poniesionych przez Spółkę w latach 2018-2016

Wyszczególnienie (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
Koszty ogółem	(11 548 235)	(8 043 479)	(10 160 477)	144%
Koszt sprzedanych towarów, materiałów i usług	(8 472 648)	(7 414 707)	(7 837 567)	114%
Koszty sprzedaży i ogólnego zarządu	(119 408)	(112 060)	(100 694)	107%
Koszty pozostałej działalności operacyjnej	(5 625)	(3 897)	(92 711)	144%
Koszty działalności finansowej	(2 950 554)	(512 815)	(2 129 505)	575%

W 2018 r. łączne koszty działalności Spółki stanowiły 144% poziomu kosztów z 2017 r., głównie w wyniku ujęcia w kosztach finansowych w 2018 r. skutków utworzenia oraz odwrócenia odpisów aktualizujących wartość udziałów i akcji w spółkach zależnych w kwocie znacznie wyższej od ujętej w 2017 r. Największy udział w sumie kosztów stanowią koszty sprzedanych towarów, materiałów i usług (73%).Największy wpływ na wzrost tych kosztów o 14% w porównaniu do 2017 r. miały wyższe koszty zakupu energii elektrycznej, wynikające z wyższej ceny zakupu energii elektrycznej (o 14,3%).

W 2018 r., w stosunku do 2017 r., wyższe o 7% były koszty sprzedaży i ogólnego zarządu. Wzrost dotyczył głównie kosztów reklamy, usług giełdowych oraz kosztów pracy, co jest związane z centralizacją funkcji przez TAURON, zgodnie z wdrożonym modelem biznesowym.

W kosztach pozostałej działalności operacyjnej ujęte są głównie składki na rzecz organizacji branżowych oraz darowizny, a wzrost wartości kosztów o 44% wynika głównie ze wzrostu wysokości składek na rzecz organizacji branżowych w stosunku do 2017 r.

W kosztach finansowych ujęto nadwyżkę utworzonych odpisów aktualizujących wartość udziałów i akcji, co jest związane w głównej mierze z ujęciem oraz odwróceniem odpisów aktualizujących wartość udziałów i akcji spółek zależnych w wyniku przeprowadzonych testów na utratę wartości aktywów przeprowadzonych na dzień 30 czerwca oraz 31 grudnia 2018 r. W odniesieniu do jednostkowego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. za 2018 r. przeprowadzone analizy wykazały:

• zasadność utworzenia odpisów z tytułu utraty wartości akcji w TAURON Wydobycie w wysokości 1 094,8 mln zł,
• zasadność utworzenia odpisów z tytułu utraty wartości akcji w TAURON Wytwarzanie w wysokości 2 287,8 mln zł,
• zasadność odwrócenia odpisów z tytułu utraty wartości udziałów w TAURON EKOENERGIA w wysokości 940,5 mln zł.

Ponadto utworzono odpis aktualizujący udziały PEPKH w wysokości 6 mln zł oraz odpis aktualizujący udziały TAURON Sweden Energy w wysokości 20,9 mln zł.

Nadwyżka odpisów tworzonych nad odwróconymi w jednostkowym sprawozdaniu finansowym (wartość netto odpisów) wynosi 2 469 mln zł, a łączny szacunkowy wpływ na obniżenie jednostkowego wyniku finansowego netto wyniósł 2 469 mln zł.

Sytuacja majątkowa i finansowa Spółki

Poniższa tabela przedstawia roczne jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej Spółki.

Tabela nr 23. Roczne jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej Spółki (istotne pozycje)

Sprawozdanie z sytuacji finansowej sporządzone według MSSF (tys. zł)	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2016 r.	Dynamika (2018/2017)
AKTYWA
Aktywa trwałe	27 166 500	27 371 684	25 855 329	99%
Udziały i akcje	21 076 056	20 912 679	14 874 418	101%
Obligacje	5 043 981	6 009 920	9 615 917	84%
Pożyczki udzielone	808 760	382 989	1 292 800	211%
Aktywa obrotowe	2 346 490	2 949 690	1 817 047	80%
Zapasy	409 587	198 428	284 799	206%
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności	833 484	719 133	961 242	116%
Obligacje	192 311	562 776	242 465	34%
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	465 925	721 577	198 090	65%
SUMA AKTYWÓW	29 512 990	30 321 374	27 672 376	97%
PASYWA
Kapitał własny	15 259 836	17 377 906	16 530 268	88%
Zobowiązania długoterminowe	8 533 790	9 530 787	8 969 976	90%
Zobowiązania z tytułu zadłużenia	8 474 344	9 472 454	8 754 047	311%
Zobowiązania krótkoterminowe	5 719 364	3 412 681	2 172 132	168%
Zobowiązania z tytułu zadłużenia	4 504 374	2 725 763	1 433 929	165%
Zobowiązania wobec dostawców i pozostałe	897 632	513 484	605 605	175%
SUMA PASYWÓW	29 512 990	30 321 374	27 672 376	97%

Na dzień 31 grudnia 2018 r. największy udział w sumie aktywów stanowiły aktywa trwałe (92%), gdzie dominującą pozycją jest wartość udziałów i akcji (71% udziału w sumie aktywów) oraz obligacje (17% w sumie aktywów).

Największy wpływ na wzrost wartości udziałów i akcji o 1% r/r miały następujące zdarzenia:

• 1. podwyższenie kapitału TAURON Wydobycie na kwotę 340 mln zł,
• 1. podwyższenie kapitału TAURON Wytwarzanie na kwotę 780 mln zł,
• 1. podwyższenie kapitału Nowe Jaworzno GT na kwotę 1 060 mln zł,
• 1. podwyższenie kapitału TAURON Dystrybucja Serwis na kwotę 439 mln zł,
• 1. dopłata do kapitału PEPKH na kwotę 6 mln zł,
• 1. podwyższenie kapitału ElectroMobility Poland S.A. na kwotę 15 mln zł,
• 1. podwyższenie kapitału PGE EJ 1 na kwotę 6 mln zł.

Dodatkowym czynnikiem, który wpłynął na zmianę tej pozycji bilansowej, są utworzone i odwrócone odpisy aktualizujące wartość udziałów i akcji w wyniku przeprowadzonych testów na utratę wartości udziałów i akcji w spółkach zależnych. Przeprowadzone testy wykazały zasadność utworzenia lub zwiększenia już utworzonych odpisów w następujących spółkach:

• TAURON Wydobycie w kwocie (1 094,8) mln zł,
• TAURON Wytwarzanie w kwocie (2 287,8) mln zł,

a także odwrócenie odpisów aktualizujące wartość udziałów w:

• TAURON EKOENERGIA w kwocie 940,5 mln zł.

Ponadto w roku zakończonym dnia 31 grudnia 2018 r. został utworzony odpis aktualizujący udziały w spółce zależnej PEPKH w wysokości 6 mln zł oraz odpis aktualizujący udziały w spółce TAURON Sweden AB (publ.) w wysokości 20,9 mln zł.

W pozycji Obligacje prezentowana jest wartość obligacji wyemitowanych przez spółki zależne, nabytych przez TAURON. Spadek r/r jest efektem wykupu wyemitowanych w latach ubiegłych obligacji przez spółki zależne.

Według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień 31 grudnia 2017 r. kapitał własny wynosił odpowiednio 52% i 57% wartości pasywów ogółem.

Zobowiązania Spółki z tytułu otrzymanych pożyczek i kredytów oraz obligacji na dzień 31 grudnia 2018 r. dotyczyły obligacji wyemitowanych w ramach programu emisji obligacji w wysokości 9 358,0 mln zł, w tym obligacji hybrydowych podporządkowanych w wysokości 1 541,7 mln zł, pożyczek od jednostek powiązanych zaciągniętych w ramach Umowy o świadczenie usługi cash pool w wysokości 2 038,5 mln zł, kredytów otrzymanych z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) w wysokości 850,7 mln zł (wraz z odsetkami), pożyczki od spółki zależnej w wysokości 730,7 mln zł oraz kredytu w rachunku bieżącym w wysokości 0,8 mln zł.

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych

Poniższa tabela przedstawia sprawozdanie z przepływów pieniężnych sporządzonych według MSSF.

Tabela nr 24. Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (istotne pozycje)

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych sporządzone według MSSF (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk/ (strata) brutto	(1 732 283)	919 565	(149 134)	-
Korekty	1 607 137	(673 538)	(83 753)	-
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej	(125 146)	246 027	(232 887)	-
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Nabycie udziałów i akcji	(2 646 353)	(6 169 590)	(543 603)	43%
Nabycie obligacji	(160 000)	(350 000)	(2 770 000)	46%
Udzielenie pożyczek	(847 442)	(307 132)	(23 575)	276%
Wykup obligacji	1 334 920	3 547 110	540 000	38%
Spłata udzielonych pożyczek	421 225	1 000 000	142 024	42%
Dywidendy otrzymane	819 437	359 787	1 485 152	228%
Odsetki otrzymane	289 177	642 017	474 126	45%
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	(720 432)	(1 353 288)	(619 543)	53%
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wykup dłużnych papierów wartościowych	0	(1 650 000)	(3 300 000)	0%

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych sporządzone według MSSF (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
Spłata kredytów/ pożyczek	(162 318)	(175 695)	(132 818)	92%
Odsetki zapłacone	(301 978)	(265 223)	(351 147)	114%
Emisja dłużnych papierów wartościowych	1 350 000	2 707 462	4 284 607	50%
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	844 776	593 470	486 164	142%
Zwiększenie / (zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	(802)	(513 791)	(366 266)	-
Różnice kursowe netto	(526)	2 038	1 179	-
Środki pieniężne na początek okresu	(1 559 232)	(1 045 441)	(679 175)	149%
Środki pieniężne na koniec okresu	(1 560 034)	(1 559 232)	(1 045 441)	100%

Stan środków pieniężnych uzyskany z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej Spółki za 2018 r., po uwzględnieniu stanu środków pieniężnych na początek okresu, wyniósł (1 560,0) mln zł. Poziom środków pieniężnych na koniec okresu jest wynikiem korekty środków pieniężnych, jaką stanowią salda pożyczek udzielonych i zaciągniętych realizowanych w ramach transakcji cash poolingu, ze względu na fakt, iż nie stanowią przepływów z działalności inwestycyjnej lub finansowej, służą głównie do zarządzania bieżącą płynnością finansową.

4.2. Różnice pomiędzy wynikami finansowymi wykazanymi w raporcie rocznym a wcześniej publikowanymi prognozami wyników na dany rok

Zarząd Spółki nie publikował prognoz wyników TAURON na 2018 r. Decyzja ta wynikała z dużej zmienności rynku i znacznej ilości czynników wpływających na jego przewidywalność.

4.3. Podstawowe wskaźniki finansowe

Poniższa tabela przedstawia podstawowe wskaźniki finansowe TAURON.

Tabela nr 25. Podstawowe wskaźniki finansowe TAURON

Lp.	Wyszczególnienie	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
1.	Rentowość brutto (wynik brutto / przychody ze sprzedaży)	(20,1)%	11,8%	(1,9)%	-
2.	Rentowość netto (wynik netto / przychody ze sprzedaży)	(19,8)%	11,0%	(2,1)%	-
3.	Rentowność kapitałów własnych (wynik brutto / kapitały własne)	(11,4)%	5,3%	(0,9)%	-
4.	Rentowność aktywów (wynik netto / suma aktywów)	(5,8)%	2,8%	(0,6)%	-
5.	EBIT (tys. zł) (wynik z działalności operacyjnej)	22 658	262 788	(34 603)	9%
6.	Marża EBIT (EBIT / przychody ze sprzedaży)	0,3%	3,4%	(0,4)%	8%
7.	EBITDA (tys. zł) (wynik z działalności operacyjnej przed amortyzacją)	27 286	268 220	(27 078)	10%
8.	Marża EBITDA (EBITDA / przychody ze sprzedaży)	0,3%	3,4%	(0,3)%	9%
9.	Wskaźnik płynności bieżącej (aktywa obrotowe / zobowiązania krótkoterminowe)	0,41	0,86	0,84	48%

Niższy poziom wyniku EBIT osiągnięty przez Spółkę w 2018 r. w porównaniu do 2017 r. wynika głównie z rozwiązania w 2017 r. rezerwy na umowy rodzące obciążenia wynikające ze wspólnego przedsięwzięcia EC Stalowa Wola w wysokości 203,4 mln zł.

Na wartość wyniku finansowego brutto oraz netto w 2018 r. miały wpływ utworzone i rozwiązane odpisy aktualizujące wartość udziałów i akcji w spółkach zależnych oraz wartość udzielonych pożyczek.

Poziom wyniku operacyjnego jest charakterystyczny dla spółki prowadzącej działalność związaną z zarządzaniem holdingiem (koszty związane z zarządzaniem Grupą Kapitałową TAURON ujęte są w działalności operacyjnej, natomiast przychody uzyskiwane z dywidend są odnoszone do działalności finansowej).

Zdolność Spółki do regulowania zobowiązań w 2018 r. nie była zagrożona.

4.4. Zasady sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z MSSF zatwierdzonymi przez UE.

MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości oraz Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej.

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez TAURON w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia do publikacji sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez TAURON.

Zasady (polityka) rachunkowości zastosowane do sporządzenia sprawozdania finansowego zostały przedstawione w nocie 8 Sprawozdania finansowego za rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r.

5. ANALIZA SYTUACJI FINANSOWO-MAJĄTKOWEJ GRUPY KAPITAŁOWEJ TAURON

5.1. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON

Poniższy rysunek przedstawia wyniki EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-2018.

Rysunek nr 42. EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-2018

Poniższa tabela przedstawia wyniki EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w podziale na poszczególne segmenty działalności za lata 2018-2016. Dane dla poszczególnych segmentów nie obejmują wyłączeń konsolidacyjnych.

EBITDA (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)	Zmiana (2018-2017)
Wydobycie	(207 181)	(83 036)	(82 130)	-	(124 145)
Wytwarzanie	731 372	537 024	545 311	136%	194 348
Dystrybucja	2 517 465	2 282 685	2 394 812	110%	234 775
Sprzedaż	320 543	841 222	490 005	38%	(520 679)
Pozostałe	134 793	118 043	114 570	114%	16 749
Pozycje nieprzypisane	(122 066)	(78 297)	(125 754)	-	(43 769)
EBITDA Razem	3 374 926	3 617 641	3 336 814	93%	(242 721)

Tabela nr 26. Wyniki EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w podziale na Segmenty działalności w latach 2018-2016

Poniższy rysunek przedstawia strukturę EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-2018.

Rysunek nr 43. Struktura EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-2018

Największy udział w EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON mają Segmenty Dystrybucja, Wytwarzanie oraz Sprzedaż. Poniższy rysunek przedstawia zmianę wyniku EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-2018.

5.2. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej według segmentów działalności

5.2.1. Segment Wydobycie

Poniższa tabela przedstawia wyniki Segmentu Wydobycie w latach 2018-2016.

	Tabela nr 27. Wyniki Segmentu Wydobycie w latach 2018-2016
--	------------------------------------------------------------	--	--	--	--

Wyszczególnienie (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)	Zmiana (2018-2017)
Wydobycie
Przychody ze sprzedaży	1 266 024	1 541 425	1 311 143	82,1%	(275 401)
węgiel - sortymenty grube i średnie	367 449	509 348	346 251	72,1%	(141 899)
węgiel energetyczny	831 875	973 549	918 647	85,4%	(141 674)
pozostałe przychody	66 700	58 528	46 245	114,0%	8 172
Zysk operacyjny	(1 053 469)	(211 070)	(205 163)	-	(842 399)
Amortyzacja i odpisy	846 288	128 034	123 033	661,0%	718 254
EBITDA	(207 181)	(83 036)	(82 130)	-	(124 145)

W 2018 r. przychody ze sprzedaży w Segmencie Wydobycie były niższe o 18% w porównaniu do 2017 r. za sprawą niższego wolumenu sprzedanego węgla, co wynikało z niższej produkcji węgla handlowego realizowanego przez zakłady górnicze spółki TAURON Wydobycie.

Wyniki operacyjne EBIT oraz EBITDA Segmentu Wydobycie ukształtowały się w 2018 r. na poziomie znacząco niższym w stosunku do 2017 r., na co wpłynęły następujące czynniki:

• 1. sprzedaż niższego wolumenu każdego z sortymentów węgla przeciętnie o 22% głównie w wyniku niższej produkcji węgla handlowego oraz sprzedaży w 2017 r. części węgla z zapasów,
• 1. wyższa przeciętna cena sprzedawanych produktów przeciętnie o 12%, co jest pochodną sytuacji na rynku węgla, w efekcie wzrostu zapotrzebowania na ten surowiec,
• 1. wyższy jednostkowy koszt wyprodukowanego węgla, co jest wypadkową 22% spadku wolumenu wyprodukowanego węgla oraz niższych kosztów bezpośrednich zmiennych, przy utrzymaniu wartości kosztów stałych na poziomie roku 2017. Spadek kosztów bezpośrednich zmiennych wynika z niższych kosztów zużytej energii oraz rozliczanych kosztów robót przygotowawczych, co jest związane z niższym poziomem wydobycia,
• 1. ujęcie w aktywach bilansu 2018 r. części wyprodukowanego, a nie sprzedanego węgla, podczas gdy w 2017 r. spółka zrealizowała część sprzedaży z produkcji poprzedniego okresu.

Grupa Kapitałowa TAURON rozpoznała w wynikach 2018 r. utworzenie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości bilansowej jednostek generujących przepływy pieniężne (CGU) wchodzących w skład Segmentu Wydobycie, których łączny wpływ na obciążenie wyniku operacyjnego Segmentu wyniósł 733 mln zł.

Poniższy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Wydobycie za lata 2016-2018.

Rysunek nr 45. Dane finansowe Segmentu Wydobycie za lata 2016-2018

Poniższy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Wydobycie wraz z istotnymi czynnikami wpływającymi na zmianę r/r.

Główne inwestycje

W Segmencie Wydobycie w 2018 r. poniesiono łącznie 247 mln zł nakładów inwestycyjnych, w tym na następujące projekty inwestycyjne:

• 1. 68 mln zł na budowę szybu "Grzegorz" wraz z budową infrastruktury i wyrobiskami towarzyszącymi,
• 1. 34 mln zł na budowę poziomu 800 m w ZG Janina,
• 1. 87 mln zł na program inwestycyjny w ZG Brzeszcze.

Pozostałe nakłady w Segmencie Wydobycie ponoszone są na przygotowanie i obsługę wydobycia (głównie zakup maszyn i urządzeń, drążenie wyrobisk, przygotowanie ścian).

5.2.2. Segment Wytwarzanie

Poniższa tabela przedstawia wyniki Segmentu Wytwarzanie w latach 2018-2016.

Tabela nr 28. Wyniki Segmentu Wytwarzanie w latach 2018-2016

Wyszczególnienie (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)	Zmiana (2018-2017)
Wytwarzanie
Przychody ze sprzedaży	4 638 494	4 537 002	4 356 101	102,2%	101 492
energia elektryczna	3 598 195	3 484 071	3 101 505	103,3%	114 124
ciepło	833 410	873 777	861 029	95,4%	(40 367)
prawa majątkowe ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej	153 637	114 840	335 673	133,8%	38 797
pozostałe przychody	53 252	64 314	57 894	82,8%	(11 062)
Zysk operacyjny	196 658	89 645	(752 813)	219,4%	107 013
Amortyzacja i odpisy	534 714	447 379	1 298 124	119,5%	87 335
EBITDA	731 372	537 024	545 311	136,2%	194 348

W 2018 r. przychody ze sprzedaży w Segmencie Wytwarzanie były wyższe o 2% w porównaniu do 2017 r. za sprawą wyższych przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej i praw majątkowych (głównie ze względu na wyższe ceny sprzedaży energii elektrycznej oraz PM OZE). Niższe przychody ze sprzedaży ciepła to konsekwencja mniejszego wolumenu sprzedaży, na co wpłynęły wyższe temperatury zewnętrzne r/r.

Wynik EBITDA Segmentu Wytwarzanie za 2018 r. ukształtował się na poziomie o 36% wyższym w stosunku do roku ubiegłego.

Na poziom uzyskanych wyników wpłynęły następujące czynniki:

• 1. wyższa marża na energii elektrycznej głównie ze względu na wyższą cenę sprzedaży energii elektrycznej r/r,
• 1. niższa marża na cieple niższy wolumen sprzedaży ciepła i usług przesyłowych (efekt wyższej temperatury zewnętrznej oraz wyższych kosztów jednostkowych wytwarzania ciepła (wzrost cen węgla i biomasy r/r)),
• 1. wyższe koszty obowiązku umorzenia uprawnień do emisji CO2, co jest wypadkową:
  2. mniejszej ilości nieodpłatnych uprawnień do emisji CO² na energię elektryczną (w 2017 r. rozliczono 1,7 mln nieodpłatnych uprawnień do emisji CO2, natomiast w 2018 r. brak nieodpłatnych uprawnień do emisji CO2),
  3. niższego wolumenu emisji CO² (niższa produkcja energii elektrycznej i ciepła r/r),
  4. wyższych cen uprawnień do emisji CO² r/r,
• 1. rozwiązanie rezerwy na świadczenia pracownicze (ekwiwalent pieniężny za ulgowe korzystanie z energii elektrycznej (taryfa pracownicza), nagrody jubileuszowe i Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych) w TAURON Wytwarzanie – zdarzenie o charakterze jednorazowym,
• 1. pozostałe (głównie niższe koszty podatku od nieruchomości dotyczącego farm wiatrowych oraz niższe koszty dotyczące premii pracowniczych i programu dobrowolnych odejść r/r).

Grupa Kapitałowa TAURON rozpoznała w wynikach 2018 r. utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości bilansowej jednostek generujących przepływy pieniężne (CGU) wchodzących w skład Segmentu Wytwarzanie, których łączny wpływ na obciążenie wyniku operacyjnego Segmentu wyniósł 122 mln zł.

Poniższy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Wytwarzanie za lata 2016-2018.

Rysunek nr 47. Dane finansowe Segmentu Wytwarzanie za lata 2016-2018

Poniższy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Wytwarzanie wraz z istotnymi czynnikami wpływającymi na zmianę r/r.

Rysunek nr 48. Wynik EBITDA Segmentu Wytwarzanie

Główne inwestycje

W Segmencie Wytwarzanie w 2018 r. poniesiono łącznie 1 300 mln zł nakładów inwestycyjnych, w tym na następujące przedsięwzięcia inwestycyjne:

• 1. 991 mln zł na budowę nowego bloku energetycznego o mocy 910 MWe w Jaworznie,
• 1. 17 mln zł na inwestycje związane z rozwojem i utrzymaniem sieci ciepłowniczych,
• 1. 28 mln zł na przyłączenia nowych obiektów,
• 1. 7 mln zł na przyłączanie obiektów ogrzewanych ze źródeł niskiej emisji do sieci ciepłowniczych,
• 1. 76 mln zł na nakłady odtworzeniowe i komponenty remontowe w TAURON Wytwarzanie.

Ponadto w kwocie nakładów segmentu ok. 147 mln zł stanowią koszty finansowe.

Oprócz powyższych inwestycji realizowana jest inwestycja w Stalowej Woli z udziałem partnera strategicznego PGNiG. TAURON i PGNiG posiadają po 50% udziałów w spółce celowej realizującej projekt obejmujący budowę bloku gazowoparowego o mocy 449 MW^e wraz z członem ciepłowniczym o mocy 240 MWt. W styczniu 2016 r. odstąpiono od kontraktu z głównym wykonawcą firmą Abener Energia S.A. W marcu 2017 r., dzięki spłacie dotychczasowych instytucji finansujących projekt, weszły w życie podpisane aneksy do umowy gazowej, elektrycznej, porozumienie restrukturyzujące projekt. Uzgodniono i podjęto decyzję o budowie rezerwowego źródła ciepła. W marcu 2018 r. pozyskano finansowanie od Banku Gospodarstwa Krajowego S.A. (BGK) i PGNiG. W wyniku przeprowadzenia szeregu analiz, m.in. z uwagi na poziom zaawansowania inwestycji zdecydowano się na formułę menedżera kontraktu (EPCM). Do realizacji EPCM wybrano konsorcjum firm Energopomiar Gliwice - Energoprojekt Katowice. Zakończenie realizacji tej inwestycji planowane jest na 2019 r. Przewidywane nakłady inwestycyjne na projekt (bez kosztów finansowych) wynoszą 1,4 mld zł. Do końca 2018 r. poniesiono nakłady w wysokości ok. 1,06 mld zł (bez kosztów finansowych).

5.2.3. Segment Dystrybucja

Poniższa tabela przedstawia wyniki Segmentu Dystrybucja w latach 2018-2016.

Tabela nr 29. Wyniki Segmentu Dystrybucja w latach 2018-2016

Wyszczególnienie (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)	Zmiana (2018-2017)
Dystrybucja
Przychody ze sprzedaży	6 158 215	6 719 943	6 310 216	91,6%	(561 728)
usługi dystrybucyjne	5 789 487	6 311 594	5 892 510	91,7%	(522 107)
opłaty przyłączeniowe	81 129	114 112	103 636	71,1%	(32 983)
konserwacja oświetlenia ulicznego	121 650	115 265	116 462	105,5%	6 385
pozostałe przychody	165 949	178 972	197 608	92,7%	(13 023)
Zysk operacyjny	1 417 102	1 210 925	1 363 236	117,0%	206 173
Amortyzacja i odpisy	1 100 362	1 071 760	1 031 576	102,7%	28 602
EBITDA	2 517 465	2 282 685	2 394 812	110,3%	234 775

W 2018 r. Segment Dystrybucja, w porównaniu do 2017 r., zanotował spadek przychodów ze sprzedaży o 8%, podczas gdy wzrost wyników na poziomie EBIT i EBITDA wyniósł odpowiednio 17% i 10%. Na dynamikę wyników wpłynęły poniższe przyczyny:

• 1. spadek stawki sprzedaży usługi dystrybucyjnej do odbiorców końcowych (dane po wyłączeniu opłaty przejściowej w 2018 r. w następstwie wprowadzenia do stosowania MSSF 15),
• 1. wzrost dostaw do odbiorców, a w szczególności wśród odbiorców w grupie A oraz B, w efekcie korzystnej koniunktury gospodarczej oraz wzrostu produkcji,
• 1. niższe koszty zakupu usług przesyłowych (dane po wyłączeniu opłaty przejściowej w 2018 r. zgodnie z MSSF 15),
• 1. wyższe koszty zakupu energii elektrycznej na pokrycie strat różnicy bilansowej,
• 1. spadek przychodów z opłat przyłączeniowych głównie w wyniku realizacji istotnej inwestycji w 2017 r. oraz zmiany MSSF 15,
• 1. wzrost opłat za przekroczenie mocy, ponadnormatywny pobór energii biernej oraz przychodów z tytułu kolizji energetycznych,
• 1. spadek kosztów pracy w efekcie niższego zatrudnienia, urealnienia narzutu kosztów pośrednich na inwestycje systemem gospodarczym oraz efektu programu dobrowolnych odejść,
• 1. wzrost wartości majątku sieciowego w wyniku realizowanych inwestycji co w konsekwencji przekłada się na wzrost kosztów podatków i opłat.

Poniższy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Dystrybucja za lata 2016-2018.

Rysunek nr 49. Dane finansowe Segmentu Dystrybucja za lata 2016-2018

¹ W związku ze zmianą MSSF 15 z przychodów i kosztów roku 2018 wyłączona zostaje opłata przejściowa

Poniższy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Dystrybucja wraz z istotnymi czynnikami wpływającymi na zmianę r/r.

Rysunek nr 50. Wynik EBITDA Segmentu Dystrybucja

¹ W związku ze zmianą MSSF 15 z przychodów i kosztów roku 2018 wyłączona zostaje opłata przejściowa

Główne inwestycje

W Segmencie Dystrybucja w 2018 r. poniesiono łącznie 2 044 mln zł nakładów inwestycyjnych. Główne kierunki inwestowania to:

• 1. 1 118 mln zł na inwestycje związane z modernizacją i odtworzeniem sieci,
• 1. 676 mln zł na inwestycje związane z przyłączeniem nowych odbiorców.

Ponadto, w 2018 r. poniesiono również nakłady w łącznej wysokości ok. 250 mln zł na: łączność i informatykę, budynki i budowle, środki transportu, modernizację oświetlenia ulicznego.

5.2.4. Segment Sprzedaż

Poniższa tabela przedstawia wyniki Segmentu Sprzedaż w latach 2018-2016.

Tabela nr 30. Wyniki Segmentu Sprzedaż w latach 2018-2016

Wyszczególnienie (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)	Zmiana (2018-2017)
Sprzedaż
Przychody ze sprzedaży	14 074 115	13 567 887	14 016 190	103,7%	506 226
energia elektryczna, w tym	9 011 153	8 740 196	8 814 692	103,1%	270 957
przychody ze sprzedaży detalicznej energii elektrycznej	7 928 888	7 554 291	7 145 644	105,0%	374 597
uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych	666 306	336 566	363 500	198,0%	329 740
paliwa	1 371 117	1 024 912	1 583 672	133,8%	346 205
usługa dystrybucyjna (przeniesiona)	2 948 322	3 400 487	3 183 232	86,7%	(452 165)
pozostałe przychody, w tym usługi handlowe	77 217	65 726	71 094	117,5%	11 489
Zysk operacyjny	306 481	832 216	479 374	36,8%	(525 735)
Amortyzacja i odpisy	14 062	9 006	10 631	156,1%	5 056
EBITDA	320 543	841 222	490 005	38,1%	(520 679)

Przychody ze sprzedaży w 2018 r. osiągnęły poziom wyższy o 3,7% w porównaniu z 2017 r. głównie ze za sprawą wyższych przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej, w wyniku wzrostu cen sprzedaży. Wyższe były również przychody ze sprzedaży paliw, w efekcie wzrostu cen sprzedaży paliwa gazowego oraz ze sprzedaży pozostałych towarów i usług, wynikające z wyższych obrotów w zakresie sprzedaży uprawnień do emisji w konsekwencji wzrostu rynkowych cen CO2. Natomiast niższe przychody z tytułu usługi dystrybucyjnej są wynikiem zastosowania MSSF 15 i związanego z tym znettowania opłaty przejściowej.

Wynik operacyjny EBIT oraz EBITDA ukształtował się w 2018 r. na poziomie niższym niż w roku ubiegłym, na co wpływ miały poniższe czynniki:

• 1. niższa marża na energii elektrycznej jako efekt wyższego tempa wzrostu cen zakupu w stosunku do cen sprzedaży. Sytuacja na rynku energii elektrycznej przełożyła się wprost na spadek marży w segmencie masowym, gdzie występuje wysoki udział klientów ze stałą ceną sprzedaży (klienci produktowi oraz klienci taryfy G regulowanej przez URE). Pomimo podwyżki taryfy G, podwyżki w grupie ABC oraz sprzedaży w taryfie rezerwowej, odnotowano niższą marżę jednostkową aniżeli w ub.r.,
• 1. ujęcie w bieżącym okresie sprawozdawczym przez spółki Segmentu Sprzedaż rezerw na umowy rodzące obciążenia w wysokości 214 mln zł, związanych z wejściem w życie Ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (szerzej zostało to opisane w nocie 36 skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy TAURON za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2018 r.),
• 1. wyższe koszty obowiązku umorzenia praw majątkowych co jest wypadkową:
  2. a. wzrostu poziomu obowiązku dla certyfikatów "zielonych" z 15,4% do 17,5%; dla certyfikatów "fioletowych" z 1,8% do 2,3%; dla certyfikatów "żółtych" z 7,0% do 8,0%, obniżenie obowiązku dla certyfikatów "błękitnych" z 0,60% do 0,50% oraz utrzymanie poziomu obowiązku umarzania certyfikatów z kogeneracji dla certyfikatów "czerwonych" w wysokości 23,2%
  3. b. niższych cen praw majątkowych poprzez wykorzystanie sprzyjającej sytuacji rynkowej, głównie w zakresie certyfikatów "zielonych" (kontraktacja i realizacja zakupu PMOZE pod obowiązek umorzenia po niższych cenach) oraz jednocześnie zmiana modelu tworzenia rezerw pod zabezpieczenie praw majątkowych (model FIFO),
• 1. rozwiązanie w roku 2017 rezerwy na umowy rodzące obciążenia ze wspólnym przedsięwzięciem (ECSW), co wpłynęło na zwiększenie wyniku finansowego Segmentu Sprzedaż o 203 mln zł, na skutek wejścia w życie Porozumienia zawartego pomiędzy TAURON i PGNiG w zakresie umowy gazowej i elektrycznej oraz aneksów do wieloletnich umów sprzedaży gazu i energii elektrycznej dotyczących projektu budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli,
• 1. pozostałe pozostałe produkty handlowe marże osiągnięte na pozostałych produktach handlowych, głównie wzrost marży na obrocie uprawnieniami do emisji CO2.

Poniższy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Sprzedaż za lata 2016-2018.

Rysunek nr 51. Dane finansowe Segmentu Sprzedaż za lata 2016-2018

Poniższy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Sprzedaż wraz z istotnymi czynnikami wpływającymi na zmianę r/r.

Główne inwestycje

W Segmencie Sprzedaż w 2018 r. poniesiono łącznie 7 mln zł nakładów inwestycyjnych.

5.2.5. Pozostała działalność

Poniższa tabela przedstawia wyniki segmentu Pozostała działalność w latach 2018-2016.

Wyszczególnienie (tys. zł)	2018 r.	2017 r.	2016 r.	Dynamika 2018/2017	Zmiana (2018/2017)
Pozostała działalność
Przychody ze sprzedaży	857 462	804 560	827 928	106,6%	52 902
usługi obsługi klienta	190 765	198 113	205 388	96,3%	(7 348)
usługi wsparcia	424 468	392 394	386 323	108,2%	32 074
biomasa	78 699	74 248	111 087	106,0%	4 451
kruszywa	101 495	101 343	90 490	100,1%	152
pozostałe przychody	62 035	38 462	34 640	161,3%	23 573
Zysk operacyjny	46 023	35 902	42 642	128,2%	10 121
Amortyzacja i odpisy	88 770	82 141	71 928	108,1%	6 628
EBITDA	134 793	118 043	114 570	114,2%	16 749

Tabela nr 31. Wyniki segmentu Pozostała działalność w latach 2018-2016

Przychody ze sprzedaży segmentu Pozostała działalność w 2018 r. były wyższe o 6,6% w porównaniu z 2017 r., co wynika głównie ze wzrostu przychodów z usług wsparcia w ramach zarządzania nieruchomościami, ochrony mienia i serwisu. Ponadto zanotowano wzrost przychodów w wyniku centralizacji usług świadczonych przez CUW HR oraz sprzedaży ubocznych produktów spalania i wydobycia węgla.

Poniższy rysunek przedstawia dane finansowe spółek Pozostałej działalności na lata 2016-2018.

Rysunek nr 53. Dane finansowe spółek Pozostałej działalności za lata 2016-2018

Główne inwestycje

W spółkach Pozostałej działalności wielkość nakładów inwestycyjnych poniesionych w 2018 r. wyniosła łącznie 73 mln zł. Są to przede wszystkim nakłady na systemy informatyczne.

5.3. Omówienie wielkości ekonomiczno-finansowych ujawnionych w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym

5.3.1. Charakterystyka struktury aktywów i pasywów skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej

Poniższa tabela przedstawia strukturę rocznego skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej.

Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2016 r.
AKTYWA
Aktywa trwałe	87,7%	86,6%	81,3%
Aktywa obrotowe	12,3%	13,4%	12,0%
SUMA AKTYWÓW	100,0%	100,0%	93,4%
PASYWA
Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej	49,3%	50,3%	46,5%
Udziały niekontrolujące	0,4%	0,1%	0,1%
Kapitał własny ogółem	49,7%	50,4%	46,5%
Zobowiązania długoterminowe	30,7%	35,5%	33,4%
Zobowiązania krótkoterminowe	19,6%	14,0%	13,4%
Zobowiązania razem	50,3%	49,6%	46,8%
SUMA PASYWÓW	100,0%	100,0%	93,4%
Zobowiązania finansowe	9 637 700	9 108 126	8 138 506
Zobowiązania finansowe netto	8 611 372	8 090 507	7 703 602
Wskaźnik dług netto/EBITDA	2,6x1	2,2x	2,3x
Wskaźnik płynności bieżącej	0,62	0,95	0,90

Tabela nr 32. Struktura rocznego skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej

¹ O wzroście wskaźnika dług netto/EBITDA Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 7/2019 z dnia 15 marca 2019 r.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę aktywów i pasywów.

Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży Aktywa obrotowe

Aktywa trwałe

Zobowiązania krótkoterminowe Zobowiązania długoterminowe Kapitał własny

W strukturze aktywów według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r., podobnie jak w 2017 r., największy udział ma wartość aktywów trwałych. W strukturze majątku trwałego największy udział stanowią rzeczowe aktywa trwałe Segmentów: Dystrybucja (59%), Wytwarzanie (36%) oraz Wydobycie (4%).

W strukturze pasywów,według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. największy udział mają kapitały własne oraz zobowiązania finansowe.

Poziom zadłużenia Grupy Kapitałowej TAURON utrzymuje się na bezpiecznym poziomie, na co wskazuje poziom wskaźnika zadłużenia w porównaniu do europejskich wskaźników branżowych oraz dodatni strumień przepływów środków pieniężnych z działalności operacyjnej. Wskaźnik płynności bieżącej oraz wskaźnik zadłużenia netto do EBITDA utrzymują się na bezpiecznym poziomie.

Poniższy rysunek przedstawia wskaźnik płynności bieżącej i zadłużenie finansowe netto/EBITDA w latach 2018-2016.

Rysunek nr 55. Wskaźnik płynności bieżącej i zadłużenie finansowe netto/EBITDA w latach 2018-2016

Poniższa tabela przedstawia roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej - aktywa.

Struktura pasywów

Tabela nr 33. Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej - aktywa (istotne pozycje)¹

Sprawozdanie z sytuacji finansowej (tys. zł)	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2016 r.	Dynamika (2018/2017)
AKTYWA
Aktywa trwałe	32 541 865	31 048 542	29 148 253	105%
Rzeczowe aktywa trwałe	29 238 051	28 079 886	26 355 189	104%
Aktywa obrotowe	4 555 612	4 786 474	4 308 641	95%
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	823 724	909 249	384 881	91%
Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży	13 712	15 910	19 612	86%
SUMA AKTYWÓW	37 097 477	35 835 016	33 456 894	104%

¹Ze względu na ograniczoną porównywalność wcześniejszych okresów dane prezentowane są w perspektywie trzyletniej. Dane obejmujące wcześniejsze okresy przedstawione zostały w pkt 5.7. niniejszego sprawozdania.

Na dzień 31 grudnia 2018 r. sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy Kapitałowej TAURON wykazuje wyższą o ok. 4% sumę bilansową. Poniższy rysunek przedstawia zmianę stanu aktywów i aktywów obrotowych.

Rysunek nr 56. Zmiana stanu aktywów i aktywów obrotowych

W roku zakończonym dnia 31 grudnia 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON, po uwzględnieniu następujących przesłanek:

• 1. długotrwałego utrzymywania się wartości rynkowej aktywów netto Spółki na poziomie poniżej wartości bilansowej,
• 1. zmiany w zakresie światowych cen surowców, energii oraz uprawnień do emisji gazów cieplarnianych,
• 1. znacznej zmienności cen energii na rynku terminowym i utrzymujących się problemów z brakiem płynności,
• 1. podwyższenia limitów cen energii na hurtowym rynku bieżącym oraz rynku bilansującym,
• 1. działań regulacyjnych mających na celu ograniczyć wzrost cen energii dla klientów końcowych,
• 1. utrzymującej się zmienności warunków górniczo geologicznych,
• 1. niekorzystnego układu frontu wydobywczego (krótkie wybiegi ścian) generującego dodatkowe koszty przezbrojeń,
• 1. ograniczonej konkurencji na rynku materiałów i usług górniczych skutkującej znacznym wzrostem ich cen,
• 1. wyników przeprowadzonych aukcji rynku mocy na lata dostawy 2021, 2022 i 2023,
• 1. procedowania zapisów pakietu zimowego, w tym standardu emisyjnego, niekorzystnie wpływającego na możliwość uczestnictwa w rynku mocy jednostek węglowych po 1 lipca 2025 roku,
• 1. utrzymujących się niekorzystnych warunków rynkowych z punktu widzenia rentowności energetyki konwencjonalnej,
• 1. wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2018 roku o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji,
• 1. wzrostu stopy wolnej od ryzyka,

ujęła odpisy aktualizujące oraz rozwiązała wcześniej utworzone odpisy dotyczące rzeczowych aktywów trwałych, będące wynikiem testów na utratę wartości aktywów przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz 30 czerwca 2018 r. Wyniki przeprowadzonych testów wykazały zasadność utworzenia odpisów aktualizujących w łącznej kwocie 855 mln zł (nadwyżka odpisów utworzonych nad rozwiązanymi).

Wartość aktywów trwałych wzrosła o 1 493 mln zł (4,8%), co jest efektem następujących zdarzeń:

• 1. wzrost wartości środków trwałych, co jest wypadkową ponoszonych nakładów na prowadzone w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON inwestycje w rzeczowe aktywa trwałe (głównie w TAURON Dystrybucja, TAURON Wytwarzanie, Nowe Jaworzno GT i TAURON Ciepło) oraz w aktywa niematerialne (głównie w TAURON Dystrybucja), a także utworzonych odpisów aktualizujących w wyniku przeprowadzonych testów na utratę wartości aktywów,
• 1. nabycie praw majątkowych do świadectw pochodzenia energii elektrycznej i praw do emisji gazów cieplarnianych w związku z koniecznością spełnienia prawnego obowiązku ich umorzenia.

Na spadek wartości aktywów obrotowych o 231 mln zł (4,8%) miały wpływ następujące czynniki:

• 1. obniżenie poziomu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów o 86 mln zł, co zostało szerzej opisane w punkcie dotyczącym rachunku przepływu pieniężnych,
• 1. spadek wartości świadectw pochodzenia energii i praw do emisji gazów przeznaczonych do umorzenia o 451 mln zł, co jest efektem częściowego wypełnienia już w 2018 r. obowiązku przedłożenia świadectw pochodzenia energii elektrycznej do umorzenia, wynikającego z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, oraz uprawnień do emisji CO² i utworzenia rezerwy na poczet spełnienia obowiązków za rok 2018,
• 1. spadek wartości pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć o 330 mln zł, w związku z podpisanym porozumieniem konsolidującym pomiędzy TAURON a ECSW oraz spłaty części kapitału udzielonej przez TAURON pożyczki,
• 1. wzrost wartości należności od odbiorców o 197 mln zł,
• 1. wzrost wartości pozostałych aktywów finansowych o 223 mln zł, głównie na skutek dodatniej wyceny instrumentów pochodnych, co wynika z ujmowania przez Grupę TAURON wycen na transakcjach terminowych w szyku rozwartym, oraz wartości zwrotnych depozytów początkowych dotyczących kontraktów terminowych futures,
• 1. wzrost wartości zapasów o 214 mln zł, głównie w wyniku wyższego poziomu zapasów węgla w TAURON Wydobycie oraz spółkach Segmentu Wytwarzanie.

Poniższa tabela przedstawia roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej - pasywa.

Sprawozdanie z sytuacji finansowej (tys. zł)	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzień 31 grudnia 2016 r.	Dynamika (2018/2017)
PASYWA
Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej	18 295 824	18 036 446	16 649 266	101%
Udziały niekontrolujące	132 657	31 367	30 052	423%
Kapitał własny ogółem	18 428 481	18 067 813	16 679 318	102%
Zobowiązania długoterminowe	11 382 254	12 739 852	11 968 719	89%
Zobowiązania z tytułu zadłużenia	8 488 210	9 501 414	8 759 789	89%
Zobowiązania krótkoterminowe	7 286 742	5 027 351	4 808 857	145%
Zobowiązania z tytułu zadłużenia	2 475 167	351 382	219 740	704%
Zobowiązania razem	18 669 996	17 767 203	16 777 576	105%
SUMA PASYWÓW	37 097 477	35 835 016	33 456 894	104%

Tabela nr 34. Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej - pasywa (istotne pozycje)¹

¹Ze względu na ograniczoną porównywalność wcześniejszych okresów dane prezentowane są w perspektywie trzyletniej. Dane obejmujące wcześniejsze okresy przedstawione zostały w pkt 5.7. niniejszego sprawozdania.

Poniższy rysunek przedstawia zmianę stanu pasywów i kapitału własnego.

W 2018 r., podobnie jak w latach poprzednich, dominującym źródłem finansowania majątku był kapitał własny, którego udział w ogólnej sumie pasywów wyniósł 50,1%.

Poniższy rysunek przedstawia zmianę stanu zobowiązań.

Rysunek nr 58. Zmiana stanu zobowiązań

Na obniżenie wartości zobowiązań długoterminowych Grupy Kapitałowej TAURON o 1 358 mln zł (11%) miały wpływ następujące czynniki:

• 1. spadek zobowiązań z tytułu zadłużenia o 1 013 mln zł, w co jest wypadkową emisji w 2018 r. obligacji o łącznej wartości 1 350 mln zł oraz reklasyfikacji do krótkoterminowych zobowiązań finansowych wymagalnych do zapłaty w 2019 r. wyemitowanych w latach poprzednich obligacji o łącznej wartości 2 259 mln zł,
• 1. spadek rezerw na świadczenia pracownicze o 266 mln zł, co jest głównie efektem rozwiązania rezerwy na świadczenia pracownicze (ekwiwalent pieniężny za ulgowe korzystanie z energii elektrycznej (taryfa pracownicza), nagrody jubileuszowe i Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych) w TAURON Wytwarzanie zgodnie ze zmianami zapisów Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy,

• spadek rozliczeń międzyokresowych i dotacji rządowych o 101 mln zł, co jest wypadkową głównie przeniesienia salda rozliczeń międzyokresowych przychodów z tytułu opłat przyłączeniowych dla zadań zakończonych przed 1 lipca 2009 r. do pozycji kapitałów własnych, co wynika z wejścia w życie MSSF 15 Przychody z umów z klientami oraz otrzymania dopłat w ramach funduszy europejskich.

Wartość zobowiązań krótkoterminowych Grupy Kapitałowej TAURON uległa zwiększeniu o 2 259 mln zł (45%), na co złożyły się następujące czynniki:

• 1. wzrost zobowiązań z tytułu zadłużenia o 2 124 mln zł, co jest wypadkową reklasyfikacji, z długoterminowych zobowiązań finansowych, wymagalnych do zapłaty w 2019 r. wyemitowanych w latach poprzednich obligacji oraz spłaty kredytów,
• 1. wzrost zobowiązań wobec dostawców o 85 mln zł,
• 1. spadek o 453 mln zł wartości rezerw, co wynika z częściowego wypełnienia już w 2018 r. obowiązku przedłożenia świadectw pochodzenia energii elektrycznej do umorzenia, wynikającego z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, oraz uprawnień do emisji CO2,
• 1. wzrost pozostałych zobowiązań finansowych o 431 mln zł, co wynika ze wzrostu wartości zobowiązań z tytułu ujemnej wyceny instrumentów pochodnych jako efekt ujmowania przez Grupę wycen na transakcjach terminowych w szyku rozwartym, tj. na pojedynczym kontrakcie oraz wzrostu wartości depozytów uzupełniających, w głównej mierze związanych z terminowymi transakcjami na dostawę praw do emisji gazów cieplarnianych zawieranymi na zagranicznych rynkach giełdowych,
• 1. spadek rozliczeń międzyokresowych i dotacji rządowych o 96 mln zł, co jest związane z niższą wartością utworzonych rozliczeń z tytułu premii, ochrony środowiska oraz pozostałych rozliczeń międzyokresowych kosztów w stosunku do wartości na dzień 31 grudnia 2017 r.

5.3.2. Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów

Poniższa tabela przedstawia roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów. Ze względu na zmiany w segmentach i dla zachowania porównywalności, wyniki prezentowane są za 3 lata.

Sprawozdanie z całkowitych dochodów (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
Przychody ze sprzedaży	18 121 748	17 424 551	17 646 489	104%
Koszt własny sprzedaży (łącznie z kosztami sprzedaży i ogólnego zarządu)	(17 546 428)	(15 614 201)	(16 829 480)	112%
w tym utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych	(815 796)	(40 857)	(832 092)	1 997%
Pozostałe przychody i koszty operacyjne	160 519	(4 079)	(15 487)	-
Udział w zysku (stracie) wspólnego przedsięwzięcia	54 890	73 050	60 040	75%
Zysk (strata) operacyjny	790 729	1 879 321	861 562	42%
Marża zysku operacyjnego (%)	4,4%	10,8%	4,9%	40%
Koszty odsetkowe od zadłużenia	(147 372)	(209 322)	(259 564)	70%
Pozostałe przychody i koszty finansowe	(138 710)	87 653	(93 137)	-
Zysk (strata) brutto	504 647	1 757 652	508 861	29%
Marża zysku brutto (%)	2,8%	10,1%	2,9%	28%
Podatek dochodowy	(297 602)	(374 706)	(138 724)	79%

Tabela nr 35. Roczne sprawozdanie z całkowitych dochodów za lata 2018-2016¹

Sprawozdanie z całkowitych dochodów (tys. zł)	2018	2017	2016	Dynamika (2018/2017)
Zysk (strata) netto za rok obrotowy	207 045	1 382 946	370 137	15%
Marża zysku netto (%)	1,1%	7,9%	2,1%	14%
Całkowite dochody za rok obrotowy	182 523	1 389 312	647 885	13%
Zysk przypadający:
Akcjonariuszom jednostki dominującej	204 880	1 380 663	367 468	15%
Udziałom niekontrolującym	2 165	2 283	2 669	95%
EBIT i EBITDA
EBIT	790 729	1 879 321	801 522	54%
EBITDA	3 374 926	3 617 641	3 336 814	99%

¹Ze względu na ograniczoną porównywalność wcześniejszych okresów dane prezentowane są w perspektywie trzyletniej. Dane obejmujące wcześniejsze okresy przedstawione zostały w pkt 5.7. niniejszego sprawozdania.

Poniższy rysunek przedstawia wyniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON za lata 2016-2018.

Rysunek nr 59. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON za lata 2016-2018

W okresie sprawozdawczym zakończonym dnia 31 grudnia 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON wypracowała przychody o 4% wyższe w porównaniu do wartości uzyskanych w 2017 r., co jest wypadkową następujących czynników:

• 1. wyższe przychody ze sprzedaży energii elektrycznej (o 15%) głównie jako efekt 12% wzrostu ceny oraz 1% wzrostu wolumenu sprzedanej przez Grupę Kapitałową TAURON energii elektrycznej,
• 1. wyższe przychody ze sprzedaży gazu (o 44%), z uwagi na wzrost cen sprzedaży gazu o 16% oraz wzrost wolumenu o 24%,
• 1. niższe przychody ze sprzedaży ciepła (o 5%) niższy wolumen sprzedaży ciepła i usług przesyłowych, ze względu na wyższe temperatury otoczenia w porównaniu z 2017 r.,
• 1. niższe przychody ze sprzedaży usług dystrybucyjnych i handlowych (o 8%), głównie z uwagi na spadek stawki sprzedaży usługi dystrybucyjnej do odbiorców końcowych w następstwie wprowadzenia do stosowania MSSF 15 i wyłączenie z przychodów opłaty przejściowej w 2018 r.,
• 1. niższe przychody ze sprzedaży węgla (o 27%) jako efekt spadku wolumenu sprzedaży węgla o 37%, przy wzroście ceny sprzedaży węgla o 16%.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę przychodów Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-2018.

Rysunek nr 60. Struktura przychodów Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-2018¹

¹Ze względu na ograniczoną porównywalność wcześniejszych okresów dane prezentowane są w perspektywie trzyletniej. Dane obejmujące wcześniejsze okresy przedstawione zostały w pkt 5.7. niniejszego sprawozdania.

Poniższy rysunek przedstawia wynik finansowy Grupy Kapitałowej TAURON i poziom realizowanych marż.

18,9% 20,8% 18,6% 4,9% 10,8% 4,4% 2,1% 7,9% 1,1% -15% -10% -5% 0% 5% 10% 15% 20% 0 1 000 2 000 3 000 4 000 2016 2017 2018 EBITDA EBIT Zysk netto Marża EBITDA Marża EBIT Marża zysku netto mln zł

Rysunek nr 61. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON i poziom realizowanych marż w latach 2016-2018¹

¹Ze względu na ograniczoną porównywalność wcześniejszych okresów dane prezentowane są w perspektywie trzyletniej. Dane obejmujące wcześniejsze okresy przedstawione zostały w pkt 5.7. niniejszego sprawozdania.

W 2018 r. koszty działalności Grupy Kapitałowej TAURON wyniosły 17,5 mld zł, co oznacza, że ich poziom był o 12% wyższy od poniesionych w 2017 r.

Jedną z przyczyn wzrostu kosztów było utworzenie w 2018 r. odpisów z tytułu utraty wartości bilansowej jednostek generujących przepływy pieniężne (CGU) wchodzących w skład Segmentu Wydobycie oraz utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości bilansowej jednostek generujących przepływy pieniężne (CGU) wchodzących w skład Segmentu Wytwarzanie, o czym Spółka informowała w raportach bieżących nr 25/2018 oraz 2/2019.

Łączna wartość utworzonych i odwróconych odpisów aktualizujących z tytułu trwałej utraty wartości wyniosła 855 mln zł.

Poza powyższymi zdarzeniami o charakterze jednorazowym, na poziom kosztów Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r. wpłynęły następujące czynniki:

• 1. wzrost kosztów zakupu energii elektrycznej, głównie z tytułu wzrostu cen przeciętnie o 13%,
• 1. wyższy wolumen zakupionej energii elektrycznej od kontrahentów spoza Grupy Kapitałowej TAURON, co jest wypadkową sprzedaży większego wolumenu na giełdzie przez spółki Segmentu Wytwarzanie w związku z poprawką do ustawy o rynku mocy zwiększającej w 2018 r. obowiązek handlu energią elektryczną na Towarowej Giełdzie Energii do 30% oraz mniejszej produkcji energii elektrycznej przez jednostki wytwórcze,
• 1. wzrost kosztów zakupu gazu, z tytułu wzrostu cen gazu przeciętnie o 19%,
• 1. wyższe koszty zużycia materiałów i energii, głównie w wyniku wyższych kosztów paliw zużywanych do produkcji,
• 1. spadek kosztów usługi dystrybucyjnej jako efekt niższych kosztów zakupu usług przesyłowych w następstwie wprowadzenia do stosowania MSSF 15,
• 1. wyższe koszty obowiązku umorzenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, głównie ze względu na wzrost cen r/r,
• 1. niższe koszty pracy, przede wszystkim jako efekt rozwiązania rezerwy na świadczenia pracownicze (ekwiwalent pieniężny za ulgowe korzystanie z energii elektrycznej (taryfa pracownicza), nagrody jubileuszowe i Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych) w TAURON Wytwarzanie, zgodnie ze zmianami zapisów Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy,
• 1. ujęcie w aktywach Grupy niesprzedanego w 2018 r. węgla, podczas gdy w 2017 r., z uwagi na wzrost popytu, zrealizowano część sprzedaży węgla z posiadanych zapasów,
• 1. wzrost kosztu wytworzenia świadczeń na potrzeby własne jednostki, co wynika ze wzrostu zaangażowania własnych zasobów przy realizowanych inwestycjach w Grupie,
• 1. ujęcie w bieżącym okresie sprawozdawczym przez spółki Segmentu Sprzedaż rezerw na umowy rodzące obciążenia w wysokości 214 mln zł, związanych z wejściem w życie Ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (szerzej zostało to opisane w nocie 36 skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy TAURON za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2018 r.),
• 1. ujęcie w 2017 r. skutków rozwiązania przez TAURON rezerw na umowy rodzące obciążenia ze wspólnym przedsięwzięciem w kwocie netto 201,2 mln zł.

Osiągnięta w 2018 r. marża EBITDA wynosiła 18,6% i była niższa o 2,2 p.p. w porównaniu do 2017 r. Na skutek przeprowadzonych odpisów, których wartość w 2018 r. znacznie przekraczała wartość odpisów z 2017 r., marża EBIT i marża zysku netto ukształtowały się w okresie sprawozdawczym na poziomie znacząco niższym od uzyskanych przed rokiem i wynosiły odpowiednio 4,4% i 1,1%. Bez uwzględnienia skutków odpisów aktualizujących marża EBIT oraz zysku netto wyniosłaby w 2018 r. odpowiednio 9,1% i 5,0%, a dla 2017 r. 11,0% i 8,1%.

Zgodnie z przedstawionym skonsolidowanym sprawozdaniem z całkowitych dochodów, łączne całkowite dochody Grupy Kapitałowej TAURON za 2018 r., uwzględniające zysk netto powiększony lub pomniejszony o zmianę wartości instrumentów zabezpieczających, różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej oraz pozostałe dochody po uwzględnieniu podatku, wyniosły 182,5 mln zł w 2018 r., w porównaniu do 1 389,3 mln zł wypracowanych w 2017 r., a zysk netto przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej wyniósł 204,9 mln zł w porównaniu do 1 380,7 mln zł uzyskanych w 2017 r.

5.3.3. Sprawozdanie z przepływów pieniężnych

Poniższa tabela przedstawia sprawozdanie z przepływów pieniężnych.

Tabela nr 36. Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (istotne pozycje) w latach 2016-2018¹

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (tys. zł)	Rok zakończony 31 grudnia 2018 r.	Rok zakończony 31 grudnia 2017 r.	Rok zakończony 31 grudnia 2016 r.	Dynamika (2018/2017)
Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk/(strata) brutto	504 647	1 757 652	508 861	29%
Korekty	1 552 119	1 801 015	2 555 354	86%
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej	2 056 766	3 558 667	3 064 215	58%
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych	(3 575 711)	(3 561 758)	(3 516 296)	100%
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	(3 221 547)	(3 871 676)	(3 627 458)	83%
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wykup dłużnych papierów wartościowych	0	(1 650 000)	(3 300 000)	0%

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (tys. zł)	Rok zakończony 31 grudnia 2018 r.	Rok zakończony 31 grudnia 2017 r.	Rok zakończony 31 grudnia 2016 r.	Dynamika (2018/2017)
Emisja dłużnych papierów wartościowych	1 350 000	2 707 462	4 284 607	50%
Spłata pożyczek/kredytów	(168 874)	(154 918)	(140 331)	109%
Odsetki zapłacone	(160 170)	(184 550)	(255 116)	87%
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	1 171 400	759 629	590 261	154%
Zwiększenie / (zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	6 619	446 620	27 018	1%
Środki pieniężne na początek okresu	801 353	354 733	327 715	226%
Środki pieniężne na koniec okresu	807 972	801 353	354 733	101%

¹Ze względu na ograniczoną porównywalność wcześniejszych okresów dane prezentowane są w perspektywie trzyletniej. Dane obejmujące wcześniejsze okresy przedstawione zostały w pkt 5.7. niniejszego sprawozdania.

Poniższy rysunek przedstawia przepływy pieniężne w latach 2018-2016.

Rysunek nr 62. Przepływy pieniężne w latach 2018-2016

Zrealizowana dodatnia wartość przepływów z działalności operacyjnej w 2018 r. była niższa od strumienia środków pieniężnych zrealizowanych w 2017 r. o 1 502 mln zł. Największy wpływ na zmianę tej pozycji rachunku przepływów pieniężnych miały następujące czynniki:

• 1. zwiększenie stanu zapasów, głównie węgla (-222 mln zł), podczas gdy w 2017 r. Grupa zrealizowała część sprzedaży z zapasów (+188 mln zł),
• 1. zakup uprawnień do emisji CO2 oraz świadectw pochodzenia energii w kwocie wyższej o 717 mln zł niż w 2017 r.,
• 1. zapłata wyższego o 249 mln zł podatku dochodowego, co wynika z:
  2. uiszczenia przez Podatkową Grupę Kapitałową w 2018 r. zaliczek na podatek dochodowy za 2018 r. w wysokości 343 mln zł (w 2017 r. zaliczki wyniosły 215 mln zł),
  3. zapłaty przez Podatkową Grupę Kapitałową w 2018 r. podatku za 2017 r. w wysokości 46 mln zł,
  4. otrzymania w 2017 r. nadpłaty podatku dochodowego za 2016 r. w wysokości 79 mln zł,
• 1. ujemna zmiana salda należności i zobowiązań w wysokości 76 mln zł.

Największy wpływ na kształtowanie się strumienia środków pieniężnych o charakterze inwestycyjnym mają wydatki z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych, które w okresie sprawozdawczym utrzymały się na poziomie 2017 r. Największe wydatki zostały poniesione przez Segmenty: Dystrybucja i Wytwarzanie.

Dodatnia wartość środków pieniężnych o charakterze finansowym wynika z przeprowadzonej w 2018 r. emisji obligacji na łączną kwotę 1 350 mln zł, przy jednoczesnej spłacie kredytów i pożyczek zaciągniętych w ubiegłych latach w kwocie 169 mln zł. Z kolei w 2017 r. Grupa Kapitałowa TAURON wyemitowała obligacje o łącznej wartości nominalnej 2 707 mln zł, wykupiła obligacje wyemitowane w latach ubiegłych o wartości nominalnej 1 650 mln zł oraz spłaciła kredyty i pożyczki w kwocie 155 mln zł.

Wartość wydatków finansowych z tytułu zapłaconych odsetek od zobowiązań finansowych w 2018 r. wynosiła 160 mln zł i była niższa r/r o 13%.

Poniższy rysunek przedstawia przepływy pieniężne Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Rysunek nr 63. Przepływy pieniężne Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Grupa Kapitałowa TAURON kontynuuje proces rozwoju i nadal utrzymuje swoją pozycję rynkową. Zauważyć należy, że wartość przepływów operacyjnych wykazuje dodatnie saldo, a więc pozwala Grupie Kapitałowej TAURON samodzielnie finansować działalność bieżącą.

5.4. Istotne pozycje pozabilansowe

Pozycje pozabilansowe ujęte w Skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym

Na dzień 31 grudnia 2018 r. do istotnych zobowiązań warunkowych Grupy Kapitałowej TAURON zaliczyć należy:

• 1. Powództwa związane z wypowiedzeniem umów długoterminowych:
  2. powództwo spółek należących do grup: in.ventus, Polenergia oraz Wind Invest przeciwko PEPKH o stwierdzenie bezskuteczności złożonych przez PEPKH oświadczeń o wypowiedzeniu umów zawartych z wyżej wymienionymi spółkami na zakup energii elektrycznej i praw majątkowych. Wysokość żądanych w pozwach odszkodowań wynosi: 13 357 tys. EUR (spółki grupy in.ventus), 67 248 tys. zł (spółki grupy Polenergia), 125 003 tys. zł (spółki grupy Wind Invest),
  3. powództwa spółek należących do grup: in.ventus, Polenergia oraz Wind Invest przeciwko TAURON o zapłatę odszkodowania oraz o ustalenie odpowiedzialności za szkody, które mogą wyniknąć w przyszłości z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji. Podstawą faktyczną żądań pozwów, według twierdzeń stron powodowych, jest wypowiedzenie przez PEPKH umów długoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia oraz rzekome kierowanie przez TAURON tym procesem. Wysokość żądanych w pozwach odszkodowań wynosi: 12 286 tys. EUR (spółki grupy in.ventus), 78 855 tys. zł (spółki grupy Polenergia), 129 947 tys. zł. (spółki grupy Wind Invest).

Ponadto, spółki powodowe wskazują w swych pozwach na następujące wartości szacowanych szkód, które mogą powstać w przyszłości: 35 706 tys. EUR (spółki grupy in.ventus), 265 227 tys. zł (spółki grupy Polenergia), 1 119 363 tys. zł. (spółki grupy Wind Invest),

• wypowiedzenie przez spółkę zależną TAURON Sprzedaż, zawartych ze spółkami z grupy in.ventus umów długoterminowych na zakup praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii ze źródeł odnawialnych. Umowy uległy wypowiedzeniu wobec nieosiągnięcia przez strony porozumienia w ramach renegocjacji kontraktowych w trybie przewidzianym w umowach. Szacowana na lata 2017-2023 całkowita wartość zobowiązań umownych TAURON Sprzedaż wynikająca z wypowiedzianych umów, na dzień wypowiedzenia wyniosłaby ok. 417 000 tys. zł netto. W dniu 7 marca 2019 r. Hamburg Commercial Bank AG (dawniej HSH Nordbank AG) wytoczył przeciwko TAURON Sprzedaż pozew o zapłatę odszkodowania z tytułu niewykonywania przez TAURON Sprzedaż umów sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii oraz kar umownych naliczonych w związku z wypowiedzeniem wyżej wymienionych umów. Przedmiotem żądania pozwu jest zapłata przez TAURON Sprzedaż na rzecz banku łącznej kwoty 232 879 tys. zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, w tym odszkodowania na łączną kwotę 36 252 tys. zł i kar umownych na łączną kwotę 196 627 tys. zł. Spółka nie tworzy rezerwy na koszty związane ze sprawą. Powyższe zdarzenie zostało szczegółowo przedstawione w pkt 2.6 niniejszego sprawozdania.

• w 2018 r. do spółki zależnej TAURON Sprzedaż wpłynęły zawiadomienia w sprawach z wniosków dwóch spółek z grupy Polenergia przeciwko TAURON Sprzedaż o zawezwanie do ugody co do łącznej kwoty 78 855 tys. zł, tytułem odszkodowania za rzekomą szkodę wyrządzoną spółkom z grupy Polenergia, w skutek bezpodstawnego zerwania długoterminowej umowy zawartej pomiędzy tymi spółkami a PEPKH. Spółki wskazały we wnioskach, że spółka, PEPKH oraz likwidatorzy spółki PEPKH wyrządzili i nadal wyrządzają szkodę spółkom z grupy Polenergia, a TAURON Sprzedaż z tej szkody świadomie skorzystała i - według spółek z grupy Polenergia - ponosi za nią odpowiedzialność. Na posiedzeniach sądu nie doszło do zawarcia ugód.

Na powyższe zdarzenia nie zostały utworzone rezerwy.

• 1. potencjalne nie zgłoszone roszczeniawłaścicieli gruntów o nieuregulowanym statusie ze względu na brak szczegółowej ewidencji nieuregulowanych gruntów i w konsekwencji brak możliwości wiarygodnego oszacowania kwoty potencjalnych roszczeń a co za tym idzie brak możliwości utworzenia rezerw,
• 1. postępowanie wszczęte w dniu 17 września 2013 r. przez Prezesa UOKiK przeciwko TAURON Sprzedaż w związku z podejrzeniem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na podawaniu w cennikach i materiałach informacyjnych cen energii elektrycznej bez uwzględnienia wartości podatku od towarów i usług, co stanowi naruszenie ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym,
• 1. postępowania wszczęte w dniu 13 października 2017 r. i 8 listopada 2017 r. przez Prezesa UOKiK w związku z podejrzeniem stosowania przez TAURON Sprzedaż i TAURON Sprzedaż GZE praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na utrudnianiu zmiany sprzedawcy energii elektrycznej,
• 1. postępowanie wszczęte w dniu 11 maja 2017 r. przez Prezesa UOKiK przeciwko TAURON Sprzedaż dotyczące mechanizmu automatycznego przedłużania okresu rozliczeń opłat za sprzedaż energii elektrycznej według cennika w sytuacji braku aktywnego działania ze strony konsumenta po przedstawieniu mu nowej oferty,
• 1. postępowanie wszczęte w dniu 13 lipca 2017 r. przez Prezesa UOKiK przeciwko TAURON Sprzedaż GZE dotyczącego naruszenia zapisów art. 6b ust. 3 ustawy Prawo energetyczne w zakresie wyznaczania dodatkowych terminów na uregulowanie zaległych należności w wezwaniach do zapłaty,
• 1. postępowanie wszczęte w dniu 27 kwietnia 2018 r. przez Prezesa UOKiK przeciwko TAURON Sprzedaż w związku z podejrzeniem naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez rozsyłanie do klientów pisma z informacją w sprawie aktualizacji danych osobowych,
• 1. Postępowanie wyjaśniające wszczęte w dniu 31 grudnia 2018 r. przeciwko TAURON Sprzedaż w związku z podejrzeniem naruszania zbiorowych interesów konsumentów, poprzez stosowanie praktyk związanych z zawieraniem umów sprzedaży energii elektrycznej przez telefon. Spółka złożyła stosowne wyjaśnienia w sprawie,
• 1. postępowanie administracyjne wszczęte przez Prezesa URE wobec TAURON Dystrybucja w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na nie utrzymywanie w należytym stanie technicznym obiektów, instalacji i urządzeń oraz za naruszenie warunków określonych w koncesji na dystrybucję energii elektrycznej. Decyzją z dnia 10 lipca 2017 r. na

spółkę została nałożona kara w wysokości 350 tys. zł. Spółka złożyła do SOKiK odwołanie od powyższej decyzji i oczekuje na wyznaczenie terminu kolejnej rozprawy. Powyższa spółka utworzyła rezerwę w wysokości 351 tys. zł,

• 1. postępowania wszczęte przez Prezesa URE wobec TAURON Sprzedaż i TAURON Sprzedaż GZE dotyczące zasadności wstrzymania dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych, postępowanie w sprawie dostosowania warunków udzielonej koncesji na obrót energią elektryczną do aktualnie obowiązujących przepisów prawa, postępowanie w związku z ujawnieniem nieprawidłowości polegających na uniemożliwieniu wyboru odbiorcom końcowym danej oferty lub grupy taryfowej. Powyższe spółki nie tworzą rezerw na potencjalne kary związane z wszczętymi postępowaniami,
• 1. postępowanie wszczęte przez Prezesa URE wobec TAURON EKOENERGIA w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, w związku z podejrzeniem prowadzenia działalności polegającej na wytwarzaniu energii elektrycznej w Elektrowni Wodnej Dąbie i Elektrowni Wodnej Przewóz bez wymaganych przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód do celów energetycznych. Decyzją z dnia 15 lutego 2019 r. na spółkę nałożona została kara w wysokości 2 tys. zł. Powyższa Spółka nie utworzyła rezerwy z tytułu przedmiotowego postępowania,
• 1. spór sądowy pomiędzy TAURON jako następcą prawnym Górnośląskiego Zakładu Elektroenergetycznego S.A. (GZE) a Hutą Łaziska S.A. z powodu niewywiązywania się przez Hutę z obowiązku zapłaty należności z tytułu dostaw energii, co w konsekwencji spowodowało wstrzymanie przez GZE w 2001 r. dostaw energii elektrycznej do Huty; roszczenie o zapłatę odszkodowania wynosi 182 060 tys. zł oraz odsetki. Na koszty związane z tymi roszczeniami nie utworzono rezerwy,
• 1. sprawę z powództwa ENEA przeciwko TAURON oraz TAURON Sprzedaż i TAURON Sprzedaż GZE jako dopozwanych z tytułu zarzucanego bezpodstawnego wzbogacenia Spółki w związku z rozliczeniami niezbilansowania na Rynku Bilansującym dokonywanymi ze spółką PSE w okresie od stycznia do grudnia 2012 r.; roszczenie o zapłatę przez TAURON wynosi 17 086 tys. zł, na wypadek oddalenia powództwa przeciwko TAURON roszczenie o zapłatę przez TAURON Sprzedaż i TAURON Sprzedaż GZE łącznie 8 414 tys. zł wraz odsetkami. Spółka nie utworzyła rezerwy, natomiast spółki zależne od TAURON utworzyły w łącznej kwocie 5 483 tys. zł w przypadku TAURON Sprzedaż oraz w łącznej kwocie 3 900 tys. zł w przypadku TAURON Sprzedaż GZE,
• 1. zastaw rejestrowy i finansowy na udziałach TAMEH HOLDING sp. z o.o., ustanowiony przez TAURON na rzecz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG w celu zabezpieczenia transakcji obejmującej umowę kredytów terminowych i obrotowych, zawartą pomiędzy TAMEH Czech s.r.o oraz TAMEH POLSKA sp. z o.o., TAMEH HOLDING sp. z o.o. oraz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG. Wartość bilansowa udziałów w TAMEH HOLDING sp. z o.o. na dzień 31 grudnia 2018 r. wynosiła 415 852 tys. zł.
• 1. spółka z segmentu Wytwarzanie skorygowała deklaracje podatkowe za rok 2017 dot. podatku od nieruchomości w związku z oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w sprawie zasad opodatkowania elektrowni wiatrowych Na spory w zakresie podatku od nieruchomości oraz na ryzyko gospodarcze z tego tytułu zostały utworzone rezerwy na dzień bilansowy w łącznej kwocie 39 356 tys. zł oraz rozliczenia międzyokresowe bierne w kwocie 2 314 tys. zł dotyczące podatku związanego z farmami wiatrowymi za rok 2017.
• 1. powództwo spółki Galeria Galena Sp. z o.o. przeciwko TAURON Wydobycie o zapłatę kwoty 22 785 tys. zł tytułem zwrotu wydatków na zabezpieczenie obiektu przed wpływami eksploatacji górniczej oraz powództwo przeciwko następcom prawnym Kompani Węglowej S.A. Powyższe sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania. Na to zdarzenie nie została utworzona rezerwa,
• 1. powództwo konsorcjum w składzie WorleyParsons Nuclear Services JSC, WorleyParsons International Inc oraz WorleyParsons Group Inc przeciwko spółce PGE EJ 1 o aktualnej wartości sporu ok. 104 mln zł, której TAURON jest wspólnikiem posiadającym 10% udziałów w kapitale zakładowym. TAURON zawarł z pozostałymi udziałowcami porozumienie regulujące wzajemne relacje stron porozumienia związane z przedmiotowymi roszczeniami. Zgodnie

z oceną Spółki potencjalne zaangażowanie finansowe Spółki w PGE EJ1, wynikające z tego porozumienia nie powinno przekroczyć 10% roszczeń konsorcjum WorleyParsons.

Szczegółowe informacje na temat pozycji pozabilansowych zostały przedstawione w notach 47 i 48 Skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r.

Pozycje pozabilansowe ujęte w Jednostkowym sprawozdaniu finansowym

W Jednostkowym sprawozdaniu finansowym za rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r. zostały ujęte pozycje pozabilansowe, o których mowa powyżej w punktach 1, 12, 13, 14 oraz 17.

Szczegółowe informacje na temat wskazanych powyżej pozycji pozabilansowych zostały przedstawione w nocie 40 Jednostkowego sprawozdania finansowego za rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r.

5.5. Różnice pomiędzy wynikami finansowymi wykazanymi w raporcie rocznym a wcześniej publikowanymi prognozami wyników na dany rok

Zarząd Spółki nie publikował prognoz wyników Grupy Kapitałowej TAURON na 2018 r. Decyzja ta wynikała z dużej zmienności rynku i znacznej ilości czynników wpływających na jego przewidywalność.

5.6. Podstawowe wskaźniki finansowe

Poniższa tabela przedstawia podstawowe wskaźniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON.

Tabela nr 37. Podstawowe wskaźniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON¹

Wskaźniki	Definicja	2018	2017	2016
RENTOWNOŚĆ
Marża EBIT	Wynik z działalności operacyjnej / Przychody ze sprzedaży	4,4%	10,8%	4,9%
Marża EBITDA	EBITDA / Przychody ze sprzedaży	18,6%	20,8%	18,9%
Rentowność netto	Wynik netto / Przychody ze sprzedaży	1,1%	7,9%	2,1%
Rentowność kapitałów własnych ROE	Wynik netto / Kapitał własny na koniec okresu	1,1%	7,7%	2,2%
PŁYNNOŚĆ
Wskaźnik płynności bieżącej	Aktywa obrotowe / Zobowiązania krótkoterminowe	0,62	0,95	0,90
ZADŁUŻENIE
Wskaźnik ogólnego zadłużenia	Zobowiązania ogółem / Pasywa razem	0,50	0,50	0,50
Zadłużenie finansowe netto / EBITDA	(Zobowiązania finansowe - Środki pieniężne) / EBITDA	2,6x	2,3x	2,3x
INNE WSKAŹNIKI
Zysk na akcję (EPS)	Wynik netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej / Liczba akcji zwykłych	0,12	0,79	0,21

¹Ze względu na ograniczoną porównywalność wcześniejszych okresów dane prezentowane są w perspektywie trzyletniej. Dane obejmujące wcześniejsze okresy przedstawione zostały w pkt 5.7. niniejszego sprawozdania.

W 2018 r. wskaźnik rentowności netto Grupy Kapitałowej TAURON kształtuje się na poziomie niższym od uzyskanego w 2017 r. na skutek ujęcia w wyniku 2018 r. salda odpisów aktualizujących wartość aktywów w kwocie wyższej niż w 2017 r. Z uwagi na różne wartości odpisów wskaźniki te nie są porównywalne.

Nie uwzględniając odpisów, wskaźnik rentowności netto osiągnął w 2018 r. 5,0%, a w 2017 r. 8,1%, a jego spadek jest efektem niższej marży EBIT oraz ujemnej wartości wyniku na pozostałych przychodach i kosztach finansowych (głównie z uwagi na ujemne różnice kursowe), podczas gdy w 2017 r. odnotowano dodatnią wartość powyższego wyniku (głównie z uwagi na dodatnie różnice kursowe).

Wskaźnik płynności bieżącej osiągnął na dzień 31 grudnia 2018 r. wartość niższą niż na dzień 31 grudnia 2017 r., co nie wpływa na utrzymywanie stabilnej sytuacji finansowej Grupy Kapitałowej TAURON.

Wskaźnik ogólnego zadłużenia oraz wskaźnik dług netto/EBITDA obrazują udział zobowiązań w finansowaniu Grupy Kapitałowej TAURON. Aktualny poziom tych wskaźników umożliwia Grupie Kapitałowej TAURON pozyskanie finansowania zewnętrznego niezbędnego do zrealizowania planowanych inwestycji. Poziomy obydwu wskaźników potwierdzają stabilną sytuację finansową Grupy Kapitałowej TAURON.

Wskaźnik EPS (liczony w stosunku do zysku netto przypadającego akcjonariuszom jednostki dominującej) jest niższy w 2018 r. niż w 2017 r. z uwagi na ujęcie w wyniku 2018 r. salda odpisu aktualizującego rzeczowych aktywów trwałych w kwocie wyższej od ujętej w 2017 r.

5.7. Najistotniejsze dane finansowe i operacyjne Grupy Kapitałowej TAURON za ostatnie 5 lat

Poniższa tabela przedstawia najistotniejsze dane finansowe i dane operacyjne Grupy Kapitałowej TAURON za ostatnie 5 lat, tj. za okres 2018-2014.

Podstawowe informacje	J.m.	2018	2017	2016	2015	2014	Zmiana % (2018/2017)
Sprawozdanie z całkowitych dochodów
Przychody ze sprzedaży	mln zł	18 122	17 425	17 646	18 264	18 577	104%
Zysk operacyjny	mln zł	791	1 879	802	(1 901)	1 830	42%
Przychody finansowe (sumaryczne)	mln zł	83	191	125	81	86	43%
Koszty finansowe (sumaryczne)	mln zł	(369)	(313)	(418)	(368)	(418)	118%
Zysk brutto	mln zł	505	1 758	509	(2 188)	1 498	29%
Podatek dochodowy	mln zł	(298)	(375)	(139)	384	(313)	79%
Zysk netto	mln zł	207	1 383	370	(1 804)	1 186	15%
przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej	mln zł	205	1 381	367	(1 807)	1 181	15%
przypadający udziałom niekontrolującym	mln zł	2	2	3	3	5	95%
EBITDA	mln zł	3 375	3 618	3 337	3 523	3 695	93%
Sprawozdanie z sytuacji finansowej
Aktywa trwałe	mln zł	32 542	31 049	29 148	28 124	28 163	105%
Aktywa obrotowe	mln zł	4 556	4 786	4 309	3 947	6 396	95%
Kapitał własny ogółem	mln zł	18 428	18 068	16 679	16 048	17 997	102%
Zobowiązania ogółem	mln zł	18 669	17 767	16 778	16 023	16 563	105%
Zobowiązania długoterminowe	mln zł	11 382	12 740	11 969	8 584	11 744	89%
Zobowiązania krótkoterminowe	mln zł	7 287	5 027	4 809	7 439	4 819	145%
Zadłużenie finansowe netto2	mln zł	8 611	8 091	7 704	7 764	6 665	106%
Nakłady inwestycyjne	mln zł	3 672	3 474	7 730	7 764	6 665	106%
Rachunek przepływów pieniężnych
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej	mln zł	2 057	3 559	3 064	3 387	2 618	58%
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	mln zł	(3 222)	(3 872)	(3 627)	(3 942)	(3 387)	83%

Tabela nr 38. Dane finansowe i dane operacyjne za lata 2018-2014¹

Podstawowe informacje	J.m.	2018	2017	2016	2015	2014	Zmiana % (2018/2017)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	mln zł	1 171	760	590	(526)	1 636	154%
Środki pieniężne na koniec okresu	mln zł	808	801	355	328	1 408	101%
Wskaźniki
Marża EBIT	%	4,4	10,8	4,5	(10,4)	9,9	40%
Marża EBITDA	%	18,6	20,8	18,9	19,3	19,9	90%
Zadłużenie finansowe netto / EBITDA	krotność	2,6x	2,3x	2,3x	2,2x	1,8x	114%
Zysk netto na akcję	zł/akcję	0,12	0,79	0,21	(1,03)	0,67	15%
Dane operacyjne
Produkcja węgla handlowego	mln Mg	5,01	6,45	6,37	4,91	5,40	78%
Produkcja brutto energii elektrycznej	TWh	16,21	18,41	16,80	18,56	17,35	88%
Produkcja energii elektrycznej z OZE	TWh	0,97	1,30	1,32	1,63	1,82	75%
Produkcja ciepła	PJ	11,29	12,20	11,52	11,51	13,41	93%
Sprzedaż detaliczna energii elektrycznej	Twh	34,52	34,91	32,04	35,94	36,43	99%
Dystrybucja energii elektrycznej	Twh	51,97	51,37	49,68	49,20	47,90	101%
Liczba klientów (Dystrybucja)	mln	5,6	5,53	5,47	5,42	5,38	101%

¹Prezentowane wartości nie odzwierciedlają wartości zgodnych z MSSF i nie są wprost porównywalne, ze względu na zmiany w organizacji Segmentów ²bez uwzględnienia emisji obligacji hybrydowych

Tabela nr 39. Wyniki EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w podziale na Segmenty działalności¹

Lp.	EBITDA (mln zł)	2018	2017	2016	2015	2014	Dynamika (2018/2017)	Zmiana (2018-2017)
1.	Wydobycie	(207)	(83)	(82)	9	98	-	(124)
2.	Wytwarzanie	731	537	545	755	793	136%	194
3.	Dystrybucja	2 517	2 283	2 395	2 372	2 172	110%	235
4.	Sprzedaż	321	841	490	380	608	38%	(521)
5.	Pozostałe	135	118	115	100	106	114%	17
6.	Pozycje nieprzypisane	(122)	(78)	(126)	(94)	(83)	-	(44)
	EBITDA razem	3 375	3 618	3 337	3 523	3 695	93%	(243)

¹Prezentowane wartości nie odzwierciedlają wartości zgodnych z MSSF i nie są wprost porównywalne, ze względu na zmiany w organizacji Segmentów

Poniższy rysunek przedstawia strukturę EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2018-2014.

Rysunek nr 64. Struktura EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2018-2014

Podstawowe informacje za lata 2018-2014 według Segmentów

Poniższe rysunki przedstawiają dane finansowe za lata 2018-2014 według Segmentów.

Rysunek nr 65. Dane za lata 2018-2014 Segmentu Wydobycie

Rysunek nr 66. Dane za lata 2018-2014 Segmentu Wytwarzanie

Rysunek nr 67. Dane za lata 2018-2014 Segmentu Dystrybucja

Rysunek nr 69. Dane za lata 2018-2014 Pozostałej działalności

5.8. Czego możemy oczekiwać w 2019 r.

Rok 2019, według analityków Banku Światowego, będzie okresem spowolnienia wzrostu gospodarczego światowej gospodarki (z obecnych 3% do 2,9% w 2019 r. i 2,8% w 2020 r.). Głównymi czynnikami spowolnienia są zaostrzenia warunków finansowania inwestycji, osłabienie światowej produkcji przemysłowej i ryzyko ograniczeń handlowych pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami. Spowolnienie oczekiwane jest także w UE – przewidywana stopa PKB na 2019 r. dla regiony wynosi 1,8% (z 2,1% w 2018 r.).

Według prognoz Narodowego Banku Polskiego, w latach 2019-2020 dynamika krajowego PKB będzie się stopniowo obniżać. W 2018 r. tempo wzrostu w Polsce wyniosło ok. 5%, a kolejnym roku spadnie do ok. 3,6%.

Na spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego w Polsce wpływać będzie, m.in. spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego w strefie euro i oczekiwane wzrosty cen energii elektrycznej. Czynnikiem determinującym wzrost popytu krajowego pozostanie utrzymująca się dobra sytuacja na rynku pracy, wzrost dochodów gospodarstw domowych i pozytywne nastroje konsumentów.

Zauważalne problemy przedsiębiorstw, związane z niedostateczną podażą pracy, będą wpływały na utrzymanie się wysokiego wynagrodzenia, jednak przy ograniczonym wzroście produkcji może doprowadzić to do wzrostu jednostkowych kosztów pracy.

Stopa bezrobocia w kraju zmaleje do 3,2% (z 3,6% w 2018 r.) i będzie się utrzymywała na podobnym poziomie także w kolejnym roku.

Rosnąca presja kosztowo-popytowa w polskiej gospodarce przełoży się na wzrost inflacji w kolejnych latach. W 2019 r. możemy oczekiwać inflacji na poziomie 3,2% (w 2018 r. CPI wyniósł 1,8%). Na wzrost cen dóbr i usług konsumpcyjnych przełoży się także sytuacja na rynku surowców energetycznych i wzrost cen energii elektrycznej.

W sektorze energetycznym w 2019 r. spodziewane są pierwsze rozruchy i oddanie do eksploatacji nowych mocy wytwórczych: bloków 5 i 6 w Opolu, bloku 910 MW^e w Jaworznie oraz bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli.

Dodatkowo prowadzone będą dalsze prace nad Polityką Energetyczną Polski do 2040 oraz Krajowym Planem na rzecz Energii i Klimatu na lata 2021-2030.

5.9. Aktualna i przewidywana sytuacja finansowo-majątkowa

Uwzględniając bieżącą sytuację rynkową przewiduje się, że na wyniki Grupy Kapitałowej TAURON w kolejnych latach wpływ będą miały zarówno czynniki wewnętrzne, jak również zewnętrzne.

Wyniki Segmentu Wydobycie w perspektywie najbliższych lat będą w znacznej mierze uzależnione od stopnia realizacji inwestycji oraz wprowadzonych zmian techniczno-organizacyjnych. Efekty działań wspierających podniesienie efektywności tego segmentu będą realizowane poprzez inicjatywy zawarte w programie zwiększenia wydajności oraz w planie strategicznego zarządzania aktywami.

W Segmencie Wytwarzanie przewiduje się, iż sytuacja finansowa w perspektywie najbliższych kilku lat ulegnie poprawie w stosunku do obecnej, głównie z uwagi na uruchomienie bloku 910 MW^e w 2019 r. oraz z uwagi na przychody z rynku mocy. Dodatkowe przychody z rynku mocy od 2021 r. pozwolą na modernizacje jednostek wytwórczych i wydłużenie czasu ich pracy. Na poprawę wyników w całym obszarze będą miały wpływ również działania prowadzone w zakresie poprawy jego efektywności kosztowej.

W Segmencie Dystrybucja kluczową rolę w kształtowaniu wyniku operacyjnego odegrają: szacowany poziom wynagrodzenia z zainwestowanego kapitału oraz prowadzone działania w zakresie poprawy efektywności kosztów. Istotny wpływ na wyniki najbliższych lat będą miały nowe elementy polityki regulacyjnej i związane z nimi ryzyka, tj. zaktualizowane podejście do średnioważonego kosztu kapitału, współczynniki korekcyjne poprawy efektywności przedsiębiorstw w zakresie kosztów operacyjnych oraz poziomu różnicy bilansowej, zmiana modelu regulacji jakościowej, jak również działania podejmowane przez rząd w celu ochrony odbiorców końcowych przed skokowym wzrostem cen energii elektrycznej.

Segment Sprzedaż – w najbliższych latach należy mieć na uwadze ograniczenie działań ekspansyjnych przy koncentracji na celu zminimalizowania odejść klientów oraz odzyskaniu klientów utraconych w poprzednich latach, a także zagrożenia związane z poziomem taryf energii elektrycznej zatwierdzanych przez URE.

Pozostała działalność - odpowiada przede wszystkim za świadczenie usług wspólnych oraz realizację i finalizację projektów służących głównie świadczeniu na rzecz Segmentów Dystrybucja i Sprzedaż usług w zakresie kontaktów i rozliczeń z klientami na najwyższym poziomie. Dodatkowo, świadczone są usługi na rzecz spółek Grupy Kapitałowej TAURON w zakresie m.in. obsługi finansowo-księgowej, IT, usług ochrony mienia, zarządzania flotą oraz zarządzania nieruchomościami. Działania te pozwalają na osiągnięcie efektów synergii w skali Grupy Kapitałowej TAURON oraz poprawiają efektywność kosztową.

5.10. Zasady sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z MSSF zatwierdzonymi przez UE.

MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości oraz Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej.

Spółki Grupy Kapitałowej TAURON oraz jednostka dominująca prowadzą swoje księgi rachunkowe i sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF, za wyjątkiem TAURON Czech Energy i TAURON Sweden Energy, które prowadzą swoje księgi rachunkowe oraz sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z zasadami rachunkowości obowiązującymi odpowiednio w Republice Czeskiej i Szwecji.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera korekty niezawarte w księgach rachunkowych jednostek Grupy Kapitałowej TAURON wprowadzone w celu doprowadzenia sprawozdania skonsolidowanego do zgodności z MSSF.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia do publikacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON.

Zasady (polityka) rachunkowości zastosowane do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego zostały przedstawione w nocie 6 skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r.

6. INFORMACJA O FIRMIE AUDYTORSKIEJ

W dniu 26 lutego 2018 r. Rada Nadzorcza, na podstawie rekomendacji Komitetu Audytu, dokonała wyboru firmy audytorskiej Ernst & Young Audyt Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa (Ernst & Young Audyt Polska) do badania sprawozdania finansowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za 2018 r., poprzez zawarcie aneksu do umowy zawartej przez TAURON w dniu 27 kwietnia 2017 r., która dotyczyła przeprowadzenia badania:

• 1. sprawozdania finansowego Spółki za 2017 r. sporządzonego zgodnie z wymogami MSSF,
• 1. sprawozdań finansowych wybranych spółek z Grupy Kapitałowej TAURON za 2017 r. sporządzonych zgodnie z MSSF,
• 1. skonsolidowanego sprawozdania finansowego za 2017 r. sporządzonego zgodnie z MSSF.

Powyższa umowa została zawarta na czas niezbędny do wykonania powierzonych czynności i obejmowała również przeprowadzenie przeglądu okresowego półrocznego sprawozdania finansowego Spółki oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON sporządzonych według wymogów MSSF za okres kończący się w dniu 30 czerwca 2017 r. Wyboru firmy audytorskiej Ernst & Young Audyt Polska do badania sprawozdania finansowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za 2017 r. dokonała Rada Nadzorcza w dniu 15 marca 2017 r.

W dniu 21 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, która implementowała do krajowego porządku prawnego nowe przepisy UE z zakresu audytu.

Na mocy powyższej ustawy, zmienione zostały m.in. przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, w tym art. 66 ust. 5, który otrzymał następujące brzmienie: "(…) W przypadku badania ustawowego w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o biegłych rewidentach, pierwsza umowa o badanie sprawozdania finansowego jest zawierana z firmą audytorską na okres nie krótszy niż dwa lata z możliwością przedłużenia na kolejne co najmniej dwuletnie okresy (…).". Zgodnie z art. 284 ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, przepisy tej ustawy oraz zmienione nią przepisy ustawy o rachunkowości, stosuje się do badań sprawozdań finansowych sporządzonych za lata obrotowe rozpoczynające się po dniu 16 czerwca 2016 r. Mając na względzie treść art. 284 ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, umowa o badanie zawarta przed dniem wejścia w życie ustawy o biegłych rewidentach z inną niż dotychczasowa firmą audytorską (pierwsza umowa o badanie), jeśli dotyczy ona sprawozdań finansowych sporządzonych za lata obrotowe rozpoczynające się po dniu 16 czerwca 2016 r., winna spełniać wymogi wynikające z nowych przepisów prawa dotyczących audytu, w tym z art. 66 ust. 5 ustawy o rachunkowości.

Celem spełnienia wymogów wynikających z powyższych przepisów prawa, wykonując uchwałę Rady Nadzorczej z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie wyboru firmy audytorskiej, TAURON w dniu 5 czerwca 2018 r. zawarł z Ernst & Young Audyt Polska aneks do umowy z dnia 27 kwietnia 2017 r. Na mocy podpisanego aneksu umowa obejmowała także badanie:

• 1. sprawozdania finansowego Spółki za 2018 r. sporządzonego zgodnie z wymogami MSSF,
• 1. sprawozdań finansowych wybranych spółek z Grupy Kapitałowej TAURON za 2018 r. sporządzonych zgodnie z MSSF,
• 1. skonsolidowanego sprawozdania finansowego za 2018 r. sporządzonego zgodnie z MSSF.

Aneksowana umowa obejmowała również przeprowadzenie przeglądu okresowego półrocznego sprawozdania finansowego Spółki oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON sporządzonych według wymogów MSSF za okres kończący się w dniu 30 czerwca 2018 r.

Przed rokiem 2018 usługi świadczone na rzecz Spółki przez Ernst & Young Audyt Polska obejmowały badania jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Spółki za lata od 2008 do 2012 i rok 2017 oraz przeglądy półrocznych jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Spółki za okresy kończące się 30 czerwca w poszczególnych latach od 2010 do 2012 i w 2017 r. Spółka korzystała również z usług doradczych i szkoleniowych świadczonych przez Ernst & Young Audyt Polska, w zakresie zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa i nie powodującym ograniczenia poziomu bezstronności i niezależności audytora.

Wysokość wynagrodzenia firmy audytorskiej za usługi świadczone na rzecz spółek Grupy Kapitałowej TAURON przedstawia poniższa tabela.

Tabela nr 40. Wysokość wynagrodzenia firmy audytorskiej za usługi świadczone na rzecz spółek Grupy Kapitałowej TAURON

Lp.		Rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r. (tys. zł)	Rok zakończony dnia 31 grudnia 2017 r. (tys. zł)
1.	Obowiązkowe badanie, w tym:	1079	1 018
	skonsolidowanego sprawozdania finansowego	124	124
	jednostkowego sprawozdania finansowego jednostki dominującej	54	54
	jednostkowych sprawozdań finansowych jednostek zależnych	901	840
2.	Inne usługi poświadczające świadczone dla Grupy Kapitałowej TAURON, w tym przegląd sprawozdań finansowych	585	565
3.	Usługi doradztwa podatkowego	0	0
4.	Pozostałe usługi (w tym szkolenia) świadczone dla Grupy Kapitałowej TAURON	0	3
	Suma	1 664	1 586

7. ZASOBY I INSTRUMENTY FINANSOWE

7.1. Wpływy z emisji papierów wartościowych

W ramach programu emisji obligacji, zawartego w dniu 24 listopada 2015 r. pomiędzy TAURON a Bankiem Handlowym w Warszawie S.A., BGŻ BNP Paribas S.A., Santander Bank Polska S.A., CaixaBank S.A. (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce, Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. Oddział w Polsce, ING Bank Śląski S.A., mBank S.A. (mBank), MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddział w Polsce oraz Powszechną Kasą Oszczędności Bank Polski S.A., TAURON wyemitował w 2018 r. obligacje na łączną kwotę 600 000 tys. zł, według poniższej specyfikacji:

• 1. w dniu 9 listopada 2018 r. emisja obligacji o łącznej wartości nominalnej 200 000 tys. zł,
• 1. w dniu 14 grudnia 2018 r. emisja obligacji o łącznej wartości nominalnej 400 000 tys. zł.

Wpływy środków z wymienionych powyżej emisji zostały wykorzystane zgodnie z dokumentacją emisji tj. na cele ogólnokorporacyjne.

W 2018 r. TAURON przeprowadził również emisję obligacji hybrydowych.

W dniach 11 i 13 grudnia 2018 r. Spółka podpisała z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) umowy na emisje obligacji hybrydowych (podporządkowanych) o łącznej wartości 750 000 tys. zł. (Obligacje) tj.:

• 1. dwie umowy projektowe określające szczegółowe wymogi dotyczące finansowanych zadań inwestycyjnych,
• 1. umowę subskrypcyjną (Umowa Subskrypcyjna I), stanowiącą podstawę do przeprowadzenia emisji obligacji hybrydowych o łącznej wartości nominalnej 400 000 tys. zł,
• 1. umowę subskrypcyjną (Umowa Subskrypcyjna II), stanowiącą podstawę do przeprowadzenia emisji obligacji hybrydowych o łącznej wartości nominalnej 350 000 tys. zł.

Środki z emisji Obligacji zostaną przeznaczone na pokrycie wydatków TAURON Dystrybucja związanych z rozwojem i modernizacją infrastruktury sieci elektroenergetycznej w latach 2018-2022.

Wyemitowane Obligacje stanowią podporządkowane, niezabezpieczone, kuponowe papiery wartościowe na okaziciela, które zostały objęte przez EBI w ramach operacji Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, uruchomionego przez EBI wspólnie z Komisją Europejską w celu realizacji tzw. planu Junckera.

Zgodnie z Umowami Subskrypcyjnymi I i II, Obligacje zostały wyemitowane w ramach serii z dnia 17 grudnia 2018 r. i 19 grudnia 2018 r. Terminy wykupu przypadają 12 lat od daty emisji, przy czym zgodnie z charakterystyką finansowania hybrydowego zdefiniowano pierwsze okresy finansowania na 7 lat (I Okres Finansowania), w których nie będzie możliwy wcześniejszy wykup Obligacji przez TAURON oraz nie będzie możliwa wcześniejsza sprzedaż Obligacji przez EBI na rzecz osób trzecich (w obu przypadkach z zastrzeżeniem wyjątków określonych w Umowie Subskrypcyjnej I i II). Obligacje są oprocentowane według stałej stopy procentowej w I Okresie Finansowania, natomiast w kolejnym 5-letnim okresie finansowania (II Okres Finansowania) będą oprocentowane według zmiennej stopy procentowej (WIBOR 6M) powiększonej o ustaloną marżę. Umowa przewiduje możliwość odroczenia płatności odsetek od Obligacji, maksymalnie do dnia wykupu Obligacji lub do piątego dnia od dnia podjęcia decyzji o wypłacie dywidendy. Podporządkowany charakter Obligacji sprawia, iż w przypadku upadłości lub likwidacji TAURON, zobowiązania wynikające z Obligacji będą miały pierwszeństwo zaspokojenia jedynie przed wierzytelnościami akcjonariuszy TAURON. Emisja Obligacji ma pozytywny wpływ na stabilność finansową Grupy Kapitałowej TAURON, ponieważ Obligacje są wyłączone z kalkulacji wskaźnika zadłużenia, stanowiącego kowenant niektórych programów finansowania TAURON. Ponadto 50% kwoty Obligacji zostało zaliczone przez agencję ratingową jako kapitał w modelu ratingowym, co ma korzystny wpływ na ocenę ratingową Grupy Kapitałowej TAURON. Obligacje uzyskały rating agencji ratingowej Fitch na poziomie BB+.

Poniższa tabela przedstawia zestawienie wyemitowanych i niewykupionych obligacji w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON objętych przez podmioty inne niż spółki Grupy Kapitałowej TAURON według kolejności terminu wykupu.

Tabela nr 41. Zestawienie wyemitowanych i niewykupionych obligacji w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON objętych przez podmioty inne niż spółki Grupy Kapitałowej TAURON (według kolejności terminu wykupu)

Lp.	Emitent	Inwestor	Rodzaj i wysokość stopy procentowej	Termin emisji	Termin wykupu	Wartość nominalna (tys.)
1.	TAURON	Inwestorzy krajowi	WIBOR 6M+stała marża	04.11.2014 r.	04.11.2019 r.	1 750 000 PLN
2.				14.12.2018 r.	14.03.2019 r.	400 000 PLN
3.	TAURON	Banki (gwaranci programu emisji)	WIBOR 6M+stała marża	09.11.2018 r.	09.11.2020 r.	200 000 PLN
4.				29.02.2016 r.	29.12.2020 r.	1 600 000 PLN
5.	TAURON	Euroobligacje	Oprocentowanie stałe	05.07.2017 r.	05.07.2027 r.	500 000 EUR
6.	TAURON Sweden Energy	Inwestorzy rynku niemieckiego	Oprocentowanie stałe	03.12.2014 r.	03.12.2029 r.	168 000 EUR
7.	TAURON	BGK	WIBOR 6M+stała marża	2014 - 2016	2019 - 2029	1 700 000 PLN
8.	TAURON	EBI	Oprocentowanie stałe	17.12.2018 r.	17.12.2030 r.	400 000 PLN
9.	TAURON	EBI	Oprocentowanie stałe	19.12.2018 r.	19.12.2030 r.	350 000 PLN
10.	TAURON	EBI	Oprocentowanie stałe	16.12.2016 r.	16.12.2034 r.	190 000 EUR

Pod dniu bilansowym w ramach Programu emisji obligacji z dnia 24 listopada 2015 r. Spółka:

• dokonała wykupu obligacji o wartości nominalnej 400 000 tys. zł zgodnie z terminem wykupu,

• wyemitowała w dniu 25 marca 2019 r. obligacje o wartości 100 000 tys. zł z terminem wykupu 25 marca 2020 r.

Dodatkowo, Spółka w ramach programu obligacji podporządkowanych z BGK zawartego w dniu 6 września 2017 r. złożyła propozycję nabycia w dniu 29 marca 2019 r. obligacji podporządkowanych o wartości 400 000 tys. zł z terminem wykupu 29 marca 2031 r., a BGK potwierdził przyjęcie tej propozycji.

7.2. Instrumenty finansowe

7.2.1. Zastosowanie instrumentów finansowych w zakresie eliminacji zmian cen, ryzyka kredytowego, istotnych zakłóceń przepływów środków pieniężnych oraz utraty płynności finansowej

Ryzykiem finansowym w Grupie Kapitałowej TAURON zarządza TAURON. Centralizacja funkcji zarządzania ryzykiem finansowym ma na celu optymalizację procesu, w tym minimalizację kosztów TAURON oraz Grupy Kapitałowej TAURON w wyżej wymienionym zakresie. W ramach zarządzania ryzykiem finansowym TAURON w 2018 r. kontynuował zabezpieczanie ryzyka zmienności przepływów pieniężnych wynikające z posiadanego zadłużenia opartego o stopę referencyjną WIBOR.

Ponadto, w 2018 r. TAURON zabezpieczał ekspozycję walutową powstałą w toku działalności handlowej (przede wszystkim z tytułu zakupu uprawnień do emisji CO2), zawierając kontrakty terminowe typu forward. W 2018 r. TAURON kontynuował również strategię zabezpieczania ekspozycji walutowej generowanej przez płatności odsetkowe od pozyskanego finansowania w walucie EUR zawierając kontrakty terminowe typu forward oraz transakcje CIRS. Celem tych transakcji było zabezpieczenie przed zmiennością przepływów pieniężnych wynikającą z wahań kursu walutowego.

Poniższa tabela przedstawia aktywne terminowe transakcje pochodne według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. (ze względu na przyjęty scentralizowany model zarządzania ryzykiem finansowym dotyczy wyłącznie TAURON).

Tabela nr 42. Informacja o transakcjach terminowych i pochodnych według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.

Lp.	Rodzaj zawartych transakcji	Łączny nominał danego rodzaju transakcji (tys.)	Waluta				Termin zapadalności transakcji danego rodzaju	Wycena transakcji danego rodzaju na
			PLN	EUR	inna	do roku	powyżej roku	dzień 31 grudnia 2018 r. (tys.)
1.	IRS	2 100 000	X				X	4 178
2.	CIRS	2 095 100	X				X	- 5 140
3.	Forward	90 400		X		X		- 2 455

W zakresie zabezpieczenia ryzyka kredytowego Grupa Kapitałowa TAURON nie stosowała instrumentów finansowych.

W ramach realizowanej Polityki Zarzadzania Portfelem, w ślad za kontraktacją sprzedaży energii elektrycznej następuje kontraktacja uprawnień do emisji CO2. Taki sposób zabezpieczania pozycji pozwala na minimalizację ryzyka niepokrycia kosztów CO² w zakontraktowanej cenie energii elektrycznej. Podstawą wyznaczenia ceny sprzedaży CO2, dla tak określonego wolumenu uprawnień jest cena giełdowa CO² z okresu,w którym dokonywana jest kontraktacja wolumenu CO2.

Natomiast w ramach zarządzania ryzykiem utraty płynności stosuje się instrumenty, o których mowa w pkt 7.3.

7.2.2. Cele i metody zarządzania ryzykiem finansowym

Cele i metody zarządzania ryzykiem finansowym w TAURON i Grupie Kapitałowej TAURON zostały opisane w pkt 3.3.2. niniejszego sprawozdania.

7.3. Ocena zarządzania zasobami finansowymi

TAURON prowadzi scentralizowaną politykę w zakresie zarządzania finansami dzięki czemu możliwe jest efektywne zarządzanie niniejszym obszarem w ramach całej Grupy Kapitałowej TAURON. Głównymi narzędziami umożliwiającymi skuteczne zarządzanie są odpowiednie regulacje wewnątrzkorporacyjne, a także funkcjonująca w Grupie Kapitałowej TAURON usługa cash pool oraz program emisji obligacji wewnątrzgrupowych. Dodatkowo system zarządzania finansami jest wspomagany centralną polityką w zakresie zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie Kapitałowej TAURON oraz centralną polityką ubezpieczeniową Grupy Kapitałowej TAURON. W tych obszarach TAURON pełni funkcję zarządzającego oraz decydującego o kierunkach podejmowanych działań umożliwiając ustanawianie odpowiednich limitów ekspozycji na ryzyko.

Zgodnie z przyjętą polityką finansowania TAURON jest odpowiedzialny za pozyskiwanie finansowania dla spółek Grupy Kapitałowej TAURON. Środki pozyskane zarówno wewnętrznie (ze spółek Grupy Kapitałowej TAURON generujących nadwyżki finansowe), jak również zewnętrznie (z rynku finansowego), transferowane są do spółek z Grupy Kapitałowej TAURON zgłaszających zapotrzebowanie na finansowanie.

Prowadzona polityka w zakresie pozyskiwania źródeł finansowania umożliwia przede wszystkim zwiększenie możliwości otrzymania finansowania, obniżenie kosztu kapitału zewnętrznego, redukcję ilości i formy zabezpieczeń ustanowionych na majątku Grupy Kapitałowej TAURON oraz kowenantów wymaganych przez instytucje finansowe, a także wpływa na zmniejszenie kosztów administracyjnych. Centralny model finansowania umożliwia również pozyskiwanie źródeł finansowania niedostępnych dla pojedynczych spółek.

Drugim istotnym elementem wpływającym na efektywność zarządzania finansami jest polityka zarządzania płynnością finansową. Poprzez wdrożenie odpowiednich standardów prognozowania możliwe staje się ustalenie precyzyjnej pozycji płynnościowej Grupy Kapitałowej TAURON pozwalającej na optymalizację doboru momentu pozyskania finansowania oraz terminu zapadalności i rodzajów instrumentów lokacyjnych, a także odpowiedniego poziomu rezerwy płynnościowej. Powyższe wpływa zarówno na zmniejszenie kosztów finansowych, jak i zwiększenie bezpieczeństwa płynnościowego. Bieżące zarządzanie płynnością jest wspomagane przez wdrożony mechanizm cash pool. Jego zasadniczym celem jest zapewnienie bieżącej płynności finansowej w Grupie Kapitałowej TAURON, przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów zewnętrznego finansowania krótkoterminowego i maksymalizowaniu przychodów finansowych z tytułu inwestowania nadwyżek pieniężnych. Dzięki funkcjonowaniu struktury cash pool spółki Grupy Kapitałowej TAURON, posiadające krótkotrwałe niedobory środków, mogą korzystać ze środków spółek wykazujących nadwyżki finansowe, bez konieczności pozyskiwania finansowania zewnętrznego.

Zarówno polityka finansowania jak i prowadzona przez TAURON polityka zarządzania płynnością Grupy Kapitałowej TAURON mają na celu, poza zwiększaniem efektywności zarządzania finansami Grupy Kapitałowej TAURON, przede wszystkim eliminowanie zagrożeń ograniczenia bądź utraty płynności finansowej Grupy. Pozyskane z odpowiednim wyprzedzeniem gwarantowane źródła finansowania skutecznie zapobiegają ryzyku utraty płynności Grupy Kapitałowej TAURON. Opis ryzyka płynności został szczegółowo przedstawiony w pkt 3.3.2 niniejszego sprawozdania.

Ponadto TAURON wdrożył jednolity program gwarancji bankowych. W ramach umów zawartych przez TAURON z bankami istnieje możliwość wystawiania gwarancji na zabezpieczenie zobowiązań spółek z Grupy Kapitałowej TAURON w ramach scentralizowanego limitu. Powyższe działanie ograniczyło koszty pozyskiwanych gwarancji w ramach Grupy Kapitałowej TAURON oraz ograniczyło łączną ilość czynności niezbędnych do pozyskania gwarancji.

W 2018 r. TAURON i Grupa Kapitałowa TAURON posiadały pełną zdolność do regulowania swoich zobowiązań w terminie ich płatności.

127

8. AKCJE I AKCJONARIAT TAURON POLSKA ENERGIA S.A.

8.1. Struktura akcjonariatu

Na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania kapitał zakładowy Spółki, zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego, wynosił 8 762 746 970 zł i dzielił się na 1 752 549 394 akcje o wartości nominalnej 5 zł każda, w tym 1 589 438 762 akcje zwykłe na okaziciela serii AA oraz 163 110 632 akcje zwykłe imienne serii BB.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę akcjonariatu według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania.

Rysunek nr 70. Struktura akcjonariatu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

8.2. Polityka dywidendowa

W ramach przyjętej w dniu 2 września 2016 r. Strategii Spółka przyjęła politykę dywidendową. TAURON w perspektywie długoterminowej planuje wypłatę dywidendy w wysokości minimum 40% skonsolidowanego zysku netto. Intencją Spółki jest zapewnienie stopy dywidendy na poziomie konkurencyjnym w stosunku do długoterminowych instrumentów dłużnych emitowanych na rynku polskim przez spółki z ratingiem inwestycyjnym. Na ostateczną rekomendację dotyczącą dywidendy wpływ będą miały dodatkowe czynniki, w tym w szczególności:

• 1. sytuacja płynnościowa Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. sytuacja rynkowa,
• 1. realizacja polityki inwestycyjnej,
• 1. koszt oraz możliwości pozyskania finansowania,
• 1. wymogi prawa oraz zapisy umów finansowych, w szczególności dotyczące nieprzekraczania określonego poziomu wskaźnika zadłużenia,
• 1. zapewnienie ratingu na poziomie inwestycyjnym.

Na bazie prognoz sporządzonych w ramach procesu przygotowania Strategii Spółka założyła, iż pierwszym rokiem, w którym możliwa będzie wypłata dywidendy będzie rok 2020.

Poniższa tabela przedstawia wysokość dywidendy wypłaconej w latach 2010-2014. Począwszy od 2015 r. Spółka nie wypłacała dywidendy.

Tabela nr 43. Wysokość dywidendy wypłaconej w latach 2010-2014

Lp.	Rok obrotowy, za który wypłacono dywidendę	Kwota wypłaconej dywidendy (zł)	% zysku netto	Wartość wypłaconej dywidendy na jedną akcję (zł)	Dzień dywidendy	Dzień wypłaty dywidendy
1.	2010	262 882 409,10	31%	0,15	30.06.2011 r.	20.07.2011 r.
2.	2011	543 290 312,14	44%	0,31	02.07.2012 r.	20.07.2012 r.
3.	2012	350 509 878,80	24%	0,20	03.06.2013 r.	18.06.2013 r.
4.	2013	332 984 384,86	25%	0,19	14.08.2014 r.	04.09.2014 r.
5.	2014	262 882 409,10	23%	0,15	22.07.2015 r.	12.08.2015 r.

Dywidenda wypłacona za lata 2010-2014

8.3. Liczba i wartość nominalna akcji Spółki oraz akcji i udziałów w jednostkach powiązanych Spółki będących w posiadaniu osób zarządzających i nadzorujących

Członkowie Zarządu oraz członkowie Rady Nadzorczej na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania nie posiadali akcji TAURON, jak również nie posiadali akcji lub udziałów w jednostkach powiązanych ze Spółką.

8.4. Umowy dotyczące potencjalnych zmian w strukturze akcjonariatu

Spółka nie posiada informacji o istnieniu umów (w tym również zawartych po dniu bilansowym), w wyniku których mogą w przyszłości nastąpić zmiany w proporcjach posiadanych akcji przez dotychczasowych akcjonariuszy i obligatariuszy.

8.5. Nabycie akcji własnych

W 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania TAURON oraz spółki zależne nie posiadały akcji własnych.

8.6. Programy akcji pracowniczych

W 2018 r. w Spółce nie funkcjonowały programy akcji pracowniczych.

8.7. Notowania akcji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW)

Akcje TAURON są notowane na Rynku Głównym GPW od 30 czerwca 2010 r. W 2018 r. kurs akcji TAURON kształtował się w przedziale od 1,67 zł do 3,28 zł (według cen zamknięcia). Kurs akcji podczas ostatniej sesji w 2017 r. osiągnął poziom 3,05 zł, a rok później cena wyniosła 2,19 zł.

Mimo dobrej sytuacji ekonomicznej w Polsce i gospodarki rozwijającej się w tempie najwyższym od 2011 r., koniunktura na warszawskiej giełdzie nie była korzystna. W 2018 r. akcje notowane na GPW znajdowały się w trendzie spadkowym, który objął niemal wszystkie główne indeksy GPW. W całym roku WIG spadł o 9,5%, WIG20 o 7,5%, a WIG-Energia o 19,4%. W ujęciu sektorowym rok na plusie zakończył jedynie indeks WIG-Paliwa.

Negatywny trend zanotowany w 2018 r. na warszawskim parkiecie był pochodną czynników zewnętrznych takich jak ograniczenia handlowe pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Chinami oraz niepewność w sprawie Brexitu, jak też czynników lokalnych, w tym sprawy GetBack, która znacząco podważyła zaufanie inwestorów do inwestowania na rynku kapitałowym. Również zakwalifikowanie Polski do grona krajów rozwiniętych przez agencję FTSE Russell nie wpłynęło na poprawę sentymentu inwestycyjnego na GPW.

Według stanu na 31 grudnia 2018 r. akcje TAURON wchodziły w skład następujących indeksów giełdowych:

1. WIG - indeks obejmujący wszystkie spółki notowane na Rynku Głównym GPW, które spełniają bazowe kryteria uczestnictwa w indeksach. Udział TAURON w indeksie WIG: 0,76%.

2. 1. WIG-Poland indeks narodowy, w którego skład wchodzą wyłącznie akcje krajowych spółek notowanych na Rynku Głównym GPW, które spełniają bazowe kryteria uczestnictwa w indeksach. Udział TAURON w indeksie WIG-Poland: 0,78%.
3. 1. WIG20 indeks obliczany na podstawie wartości portfela akcji 20 największych i najbardziej płynnych spółek z Rynku Głównego GPW. Udział TAURON w indeksie WIG20: 1,06%.
4. 1. WIG30 indeks obejmujący 30 największych i najbardziej płynnych spółek notowanych na Rynku Głównym GPW. Udział TAURON w indeksie WIG30: 0,99%.
5. 1. WIG-Energia indeks sektorowy, w którego skład wchodzą spółki uczestniczące w indeksie WIG i jednocześnie zakwalifikowane do sektora energetyki. Udział TAURON w indeksie WIG-Energia: 14,23%.
6. 1. RESPECT Index indeks grupuje w swoim portfelu spółki działające zgodnie z najwyższymi standardami społecznej odpowiedzialności biznesu. Udział TAURON w RESPECT Index: 1,59%.
7. 1. MSCI Emerging Markets Europe indeks obejmujący kluczowe spółki w 15 rozwiniętych krajach w Europie.
8. 1. MSCI Poland Index indeks obejmujący ponad 20 kluczowych spółek notowanych na GPW. Udział TAURON w indeksie MSCI Poland Index: 0,96%.

Poniższa tabela przedstawia kluczowe dane dotyczące akcji Spółki w latach 2011-2018.

Tabela nr 44. Kluczowe dane dotyczące akcji TAURON w latach 2011-2017

Lp.		2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018
1.	Kurs maksymalny (zł)	6,81	5,61	5,39	5,69	5,29	3,19	4,12	3,28
2.	Kurs minimalny (zł)	4,65	4,08	3,85	4,04	2,37	2,31	2,75	1,67
3.	Kurs ostatni (zł)	5,35	4,75	4,37	5,05	2,88	2,85	3,05	2,19
4.	Kapitalizacja na koniec okresu (mln zł)	9 376	8 325	7 659	8 850	5 047	4 995	5 345	3 838
5.	Kapitalizacja na koniec okresu (%)	2,1	1,59	1,29	1,5	0,98	0,9	0,8	0,66
6.	Wartość księgowa (mln zł)	15 922	16 839	17 675	18 107	18 837	16 349	17 880	18 967
7.	C/Z	8,1	5,5	5,5	7,8	4,2	-	3,02	3,7
8.	C/WK	0,59	0,49	0,43	0,49	0,27	0,31	0,31	0,2
9.	Stopa zwrotu od początku roku1 (%)	-16,73	-5,03	-3,64	20,07	-40,78	-1,04	7,02	-28,2
10.	Stopa dywidendy (%)	2,8	6,5	4,6	3,8	5,2	-	-	-
11.	Wartość obrotów (mln zł)	5 575	3 199	3 104	3 135	3 063	3 199	2 737	3 104
12.	Udział w obrotach (%)	2,21	1,7	1,41	1,53	1,5	1,69	1,16	1,52
13.	Średni wolumen na sesję (szt.)	3 721 539	2 667 725	2 793 020	2 489 329	3 190 195	4 662 087	3 261 765	5 622 737
14.	Średnia liczba transakcji na sesję (szt.)	1 373	960	1 022	1 106	1 431	1 465	1 323	1 769

Źródło: Biuletyn Statystyczny GPW

¹Stopa zwrotu liczona z uwzględnieniem dochodu inwestora z tytułu dywidendy i przy założeniu, że osiągany dochód dodatkowy jest reinwestowany. Metodologia zgodna z Biuletynem Statystycznym GPW.

Poniższe wykresy przedstawiają historyczne kształtowanie się kursu akcji TAURON oraz wartości obrotów, w tym na tle indeksów WIG20 i WIG-Energia.

Rysunek nr 71. Wykres kursu akcji TAURON (w zł) oraz wartość obrotów w 2018 r. (w tys. zł)

Rysunek nr 72. Wykres kursu akcji TAURON (w zł) oraz wartość obrotów od debiutu giełdowego do 31 grudnia 2018 r. (w tys. zł)

Rekomendacje dla akcji TAURON Polska Energia S.A.

W 2018 r. analitycy domów maklerskich i banków inwestycyjnych wydali łącznie 10 rekomendacji dla akcji TAURON, w tym:

• 1. dwie rekomendacje "kupuj",
• 1. siedem rekomendacji "trzymaj",
• 1. jedną rekomendację "sprzedaj".

Poniższa tabela przedstawia zestawienie rekomendacji wydanych w 2018 r.

Tabela nr 45. Rekomendacje wydane w 2018 r.

Lp.	Data wydania rekomendacji	Instytucja wydająca rekomendację	Rekomendacja / cena docelowa
1.	12.12.2018 r.	BM Santander	Sprzedaj / 1,60 zł
2.	29.11.2018 r.	mBank DM	Kupuj / 3,06 zł
3.	26.11.2018 r.	Societe Generale CIB	Trzymaj / 2,50 zł
4.	18.10.2018 r.	Wood&Co	Trzymaj / 1,98 zł
5.	2.10.2018 r.	Erste Securities	Trzymaj / 1,78 zł
6.	24.07.2018 r.	DM BOŚ	Trzymaj / 2,53 zł
7.	4.07.2018 r.	Raiffeisen Centrobank	Trzymaj / 2,40 zł
8.	26.06.2018 r.	DM Banku Handlowego (Citi)	Trzymaj / 3,50 zł
9.	9.04.2018 r.	Trigon DM	Kupuj / 2,60 zł
10.	15.01.2018 r.	BM Exane BNP Paribas	Trzymaj / 4,00 zł

8.8. Relacje inwestorskie

Transparentna, rzetelna i regularna komunikacja jest podstawą prowadzonego przez TAURON programu relacji inwestorskich (IR). Spółka przywiązuje dużą wagę do budowania dobrych relacji ze wszystkimi grupami interesariuszy, co w konsekwencji przekłada się na wyższy poziom zaufania ze strony inwestorów, instytucji finansujących i partnerów biznesowych.

Przekazywanie informacji o działalności i wynikach Grupy Kapitałowej TAURON nie ogranicza się jedynie do czynności wymaganych przepisami prawa (np. publikowanie informacji w raportach bieżących i okresowych), ale jest uzupełniane dodatkowymi narzędziami kierowanymi bezpośrednio do inwestorów instytucjonalnych i indywidualnych. Analitycy, akcjonariusze – obecni i potencjalni – mają dostęp do szerokiego spektrum informacji o wydarzeniach korporacyjnych, gospodarczych i finansowych, które wystąpiły w Grupie Kapitałowej TAURON.

W ramach programu IR Spółka organizuje kwartalne konferencje wynikowe, a także uczestniczy w konferencjach inwestorskich i roadshows w Polsce i za granicą.

Podczas spotkań z inwestorami prezentowane są i omawiane przez członków Zarządu TAURON i kluczowych menedżerów takie zagadnienia jak: strategia, realizacja projektów inwestycyjnych, sytuacja finansowa oraz aktualna kondycja i perspektywy dla sektora energetycznego.

Cokwartalne konferencje poświęcone wynikom finansowym przyciągają każdorazowo kilkudziesięciu przedstawicieli rynku kapitałowego. Wydarzenia te można również śledzić za pośrednictwem internetu lub odsłuchać przez telefon. Osobne spotkania, na których omawiane są wyniki finansowe, są regularnie organizowane dla przedstawicieli kluczowych mediów tak, by informacja o wynikach finansowych mogła dotrzeć do wszystkich inwestorów za pośrednictwem różnych kanałów.

Obok spotkań towarzyszących publikacji raportów okresowych, w 2018 r. członkowie Zarządu oraz przedstawiciele zespołu relacji inwestorskich wzięli udział w kilkunastu konferencjach i roadshows, podczas których odbyło się kilkadziesiąt spotkań z zarządzającymi i analitykami rynku kapitałowego. Przedstawiciele TAURON spotykali się z inwestorami instytucjonalnymi w Polsce, a także w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Austrii i Czechach.

W 2018 r., podobnie jak w latach poprzednich, TAURON uczestniczył także w wydarzeniach skierowanych do inwestorów indywidualnych. Był m.in. partnerem strategicznym konferencji "WallStreet" w Karpaczu organizowanej przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych. W ramach regularnej komunikacji z tą liczną grupą inwestorów w 2018 r. odbyły się cztery czaty z przedstawicielami Zarządu, w których każdorazowo brało udział ok. stu inwestorów indywidualnych.

W związku z rosnącym znaczeniem kanałów internetowych i mediów społecznościowych duży nacisk położono na rozwój w zakresie komunikacji z inwestorami. W serwisie YouTube zamieszczane były relacje z ważnych dla inwestorów wydarzeń: konferencji wynikowych, obrad WZ oraz komentarze Prezesa Zarządu do wyników finansowych. Z kolei na portalu społecznościowym Facebook Spółka publikowała zapowiedzi istotnych wydarzeń. TAURON posiada także profil korporacyjny na portalu społecznościowym Twitter, gdzie pojawiają się wpisy m.in. z obszaru relacji inwestorskich. Mając świadomość, jak istotnym źródłem informacji dla inwestorów jest strona internetowa, a w szczególności zakładka Relacje Inwestorskie, Spółka dba o jej zawartość i aktualność zamieszczanych tam treści. Sekcja Relacje Inwestorskie zawiera wiele przydatnych informacji o bieżących wydarzeniach, wynikach finansowych czy WZ. Zamieszczone są w niej również prezentacje i relacje wideo z konferencji podsumowujących wyniki finansowe.

Od 2013 r. TAURON wchodzi w skład RESPECT Index – zestawienia podmiotów giełdowych odpowiedzialnych społecznie, stosujących najwyższe standardy zrównoważonego rozwoju i prowadzących rzetelną komunikację z rynkiem.

Poniższa tabela przedstawia kalendarium wydarzeń i działań w ramach relacji inwestorskich, jakie miały miejsce w 2018 r.

Tabela nr 46. Kalendarium wydarzeń oraz działań realizowanych w ramach relacji inwestorskich w 2018 r.

Lp.	Data	Wydarzenie
1.	13.03.2018 r.	Publikacja jednostkowego i skonsolidowanego raportu rocznego za 2017 r.
2.	14.03.2018 r.	Spotkanie Zarządu z analitykami i zarządzającymi funduszami związane z publikacją wyników finansowych za 2017 r., Warszawa
3.	14.03.2018 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach współpracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
4.	19-20.03.2018 r.	Udział w konferencji CEE Capital Markets Conference, Londyn, Wielka Brytania
5.	29.03.2018 r.	Spotkania z zarządzającymi funduszami, IPOPEMA, Warszawa
6.	10-11.04.2018 r.	Udział w konferencji Raiffeisen Centrobank Investor Conference, Zürs, Austria
7.	16.04.2018 r.	Zwyczajne Walne Zgromadzenie TAURON
8.	16.05.2018 r.	Publikacja raportu za I kwartał 2018 r.
9.	17.05.2018 r.	Spotkanie Zarządu z analitykami i zarządzającymi funduszami związane z publikacją wyników finansowych za I kwartał 2018 r., Warszawa
10.	17.05.2018 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach współpracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
11.	23.05.2018 r.	Spotkania z zarządzającymi funduszami, mBank, Warszawa
12.	22.08.2018 r.	Publikacja raportu za I półrocze 2018 r.
13.	23.08.2018 r.	Spotkanie Zarządu z analitykami i zarządzającymi funduszami, Societe Generale, Warszawa
14.	23.08.2018 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach współpracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
15.	30.08.2018 r.	Spotkania z zarządzającymi funduszami, Societe Generale, Warszawa
16.	11.09.2018 r.	Udział w konferencji 15th Annual Emerging Europe Investment Conference, Pekao Investment Banking, Warszawa
17.	17-19.09.2018 r.	Roadshow USA, Kanada, Wood&Co
18.	27.09.2018 r.	Dzień Inwestora: Energetyka, Górnictwo i Paliwa, Kraków, DM PKO BP
19.	10.10.2018 r.	Spotkanie Zarządu z analitykami i zarządzającymi funduszami - Erste Group Investor Conference, Stegersbach, Austria
20.	06.11.2018 r.	Publikacja raportu za III kwartał 2018 r.
21.	07.11.2018 r.	Spotkanie Zarządu z analitykami i zarządzającymi funduszami związane z publikacją wyników finansowych za III kwartał 2018 r., Warszawa
22.	07.11.2018 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach współpracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
23.	28.11.2018 r.	Udział w konferencji Santander's Annual UTILITY / OIL & GAS / METALS & MINING Sector Conference, Warszawa
24.	06.12.2018 r.	Udział w konferencji Wood's Winter in Prague, Praga, Czechy

134

9. OŚWIADCZENIE O STOSOWANIU

ŁADU KORPORACYJNEGO

Działając zgodnie z § 70 ust. 6 pkt 5) Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (tj. Dz. U. 2018, poz. 757), Zarząd Spółki przedstawia oświadczenie o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego w 2018 r.

9.1. Wskazanie stosowanego zbioru zasad ładu korporacyjnego

W 2018 r. Spółka podlegała zasadom ładu korporacyjnego opisanym w dokumencie Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016 (Dobre Praktyki 2016), uchwalonym przez Radę Nadzorczą GPW uchwałą nr 26/1413/2015 z dnia 13 października 2015 r., które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.

Tekst zbioru Dobrych Praktyk 2016, którym podlega Spółka jest opublikowany na stronie internetowej GPW pod adresem: https://www.gpw.pl/dobre-praktyki.

9.2. Wskazanie zasad ładu korporacyjnego, od stosowania których odstąpiono

W 2018 r. Spółka nie stosowała następujących szczegółowych zasad zawartych w Dobrych Praktykach 2016:

• 1) IV.Z.2. dotyczącej zapewnienia powszechnie dostępnej transmisji obrad WZ w czasie rzeczywistym, z uwagi na brak stosownych postanowień Statutu umożliwiających wyżej wymienioną transmisję. Aby umożliwić stosowanie przedmiotowej zasady Zarząd Spółki wystąpił z wnioskiem do Zwyczajnego WZ Spółki o uchwalenie stosownej zmiany Statutu, umożliwiającej zapewnienie powszechnie dostępnej transmisji obrad WZ w czasie rzeczywistym. Jednak Zwyczajne WZ Spółki obradujące w dniu 8 czerwca 2016 r. nie uchwaliło zmiany Statutu zaproponowanej przez Zarząd Spółki w tym zakresie,
• 2) VI.Z.1. dotyczącej takiego skonstruowania programów motywacyjnych, by m.in. uzależniać poziom wynagrodzenia członków Zarządu Spółki i jej kluczowych menedżerów od rzeczywistej, długoterminowej sytuacji finansowej Spółki oraz długoterminowego wzrostu wartości dla akcjonariuszy i stabilności funkcjonowania przedsiębiorstwa. Zasada ta nie była stosowana z uwagi na obowiązujący w TAURON system wynagradzania i premiowania członków Zarządu i jej kluczowych menedżerów, który przewiduje uzależnienie poziomu wynagrodzenia od sytuacji finansowej Spółki w perspektywie rocznej, w powiązaniu z realizacją celów strategicznych,
• 3) VI.Z.2. dotyczącej powiązania wynagrodzenia członków zarządu i kluczowych menedżerów z długookresowymi celami biznesowymi i finansowymi spółki. Okres pomiędzy przyznaniem w ramach programu motywacyjnego opcji lub innych instrumentów powiązanych z akcjami spółki, a możliwością ich realizacji powinien wynosić min. 2 lata. Zasada ta nie była stosowana z uwagi na obowiązujący w TAURON system wynagradzania i premiowania członków Zarządu Spółki i jej kluczowych menedżerów, który nie przewiduje powiązania wynagrodzeń z instrumentami powiązanymi z akcjami Spółki.

W 2018 r. następujące zasady nie dotyczyły Spółki:

• 1) I.Z.1.10. dotycząca zamieszczania na stronie internetowej Spółki prognoz finansowych jeżeli spółka podjęła decyzję o ich publikacji - opublikowanych w okresie co najmniej ostatnich 5 lat, wraz z informacją o stopniu ich realizacji, z uwagi na niepublikowanie prognoz finansowych,
• 2) III.Z.6. stanowiąca, iż w przypadku, gdy w Spółce nie wyodrębniono organizacyjnie funkcji audytu wewnętrznego, komitet audytu (lub rada nadzorcza, jeżeli pełni funkcję komitetu audytu) co roku dokonuje oceny, czy istnieje potrzeba dokonania takiego wydzielenia, z uwagi na posiadanie przez Spółkę w strukturze organizacyjnej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej ds. audytu wewnętrznego.

Ponadto Zarząd Spółki przyjmując zasady szczegółowe Dobrych Praktyk 2016, oznaczone jako: I.Z.1.3, I.Z.1.15, I.Z.1.16, II.Z.1, II.Z.6, II.Z.10.1, II.Z.10.2, II.Z.10.3, II.Z.10.4, V.Z.5, V.Z.6, VI.Z.4., wskazał sposób ich stosowania. Szczegółowy opis sposobu stosowania powyższych zasad został zawarty w Informacji na temat stanu stosowania przez Spółkę rekomendacji i zasad zawartych w zbiorze Dobre Praktyki 2016, stanowiącej załącznik do raportu o niestosowaniu zasad szczegółowych w zbiorze Dobre Praktyki 2016 oraz zamieszczonej na stronie internetowej Spółki.

Informacja dotycząca nie stosowania rekomendacji zawartych w Dobrych Praktykach 2016

W 2018 r. Spółka nie stosowała jedynie rekomendacji zawartej w Dobrych Praktykach 2016 oznaczonej jako IV.R.2. dotyczącej umożliwienia akcjonariuszom udziału w WZ przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, z uwagi na brak takiego oczekiwania ze strony akcjonariuszy. Wyrazem tego jest nie uchwalenie przez Zwyczajne WZ Spółki obradujące w dniu 8 czerwca 2016 r. zmian do Statutu Spółki, umożliwiających zapewnienie powszechnie dostępnej transmisji obrad WZ w czasie rzeczywistym.

Pozostałe rekomendacje zawarte w Dobrych Praktykach 2016 były przez Spółkę stosowane w 2018 r.

9.3. Opis głównych cech systemów kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem w odniesieniu do procesu sporządzania sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych

System kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem w odniesieniu do procesu sporządzania sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych realizowany jest na trzech poziomach:

Na podstawie przyjętych regulacji wewnętrznych spółki Grupy Kapitałowej TAURON funkcjonują w oparciu o regulaminy organizacyjne i posiadają zdefiniowane struktury organizacyjne, w których odpowiedzialności za czynności w zakresie sporządzania sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych są przypisane do właściwych jednostek biznesowych. Jednostki te zobowiązane są do bieżącej kontroli wbudowanej w realizowane zadania oraz do kontroli funkcjonalnej. Na

podstawie obowiązującego w Grupie Kapitałowej TAURON Modelu Biznesowego, wdrożona została Dokumentacja Procesowa Megaprocesu 3.4 Rachunkowość, w ramach której rozpisane zostały m.in. procesy związane ze sprawozdawczością finansową Spółki i Grupy Kapitałowej TAURON. Dokumentacja procesu definiuje odpowiedzialności jednostek biznesowych w ramach procesów sprawozdawczych.

W Grupie Kapitałowej TAURON funkcjonuje Obszar Ryzyka zarządzany przez Dyrektora Wykonawczego ds. Ryzyka, którego rolą jest nadzór i kreowanie systemu zarzadzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej TAURON. Funkcje te w Spółce realizują Zespoły Zarządzania Ryzykiem Korporacyjnym, Rynkowym i Kredytowym. Celem zarządzania ryzykiem jest zapewnienie w Grupie Kapitałowej TAURON zwiększenia przewidywalności osiągnięcia celów strategicznych, w tym stabilne kreowanie wyniku finansowego poprzez odpowiednio wczesną identyfikację zagrożeń pozwalającą na podejmowanie działań prewencyjnych. W Grupie

Kapitałowej TAURON obowiązują standardy zarządzania ryzykiem określone w Strategii Zarządzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie TAURON i politykach zarządzania ryzykami specyficznymi. System ERM obejmuje wszystkie obszary działalności Grupy Kapitałowej TAURON oraz realizowane w Grupie Kapitałowej TAURON procesy biznesowe, w tym proces sporządzania sprawozdań finansowych. Ryzyka powiązane z tym procesem są zarządzane, monitorowane i raportowane w ramach Systemu ERM. Standaryzacja ma na celu zapewnienie spójności w zakresie zarządzania poszczególnymi kategoriami ryzyka, definiując główne zasady, standardy i narzędzia architektury systemu. Nadzór nad Systemem ERM w Grupie TAURON sprawuje Komitet Ryzyka.

W Spółce funkcjonuje Audyt Wewnętrzny. Celem Audytu Wewnętrznego jest planowanie i realizacja zadań audytowych, w tym wykonywanie zleconych kontroli doraźnych w Grupie Kapitałowej TAURON, a także działalność o charakterze doradczym i opiniotwórczym. Sposoby i zasady funkcjonowania Audytu Wewnętrznego określa Dokumentacja Procesowa Megaprocesu 1.5 Audyt wraz z dokumentem powiązanym Regulaminem audytu wewnętrznego w Grupie TAURON. Wprowadzenie Megaprocesu 1.5 Audyt

było następstwem przyjęcia przez Zarząd TAURON Modelu Biznesowego. Realizując funkcję audytu wewnętrznego Spółka

kieruje się Kodeksem Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON i Międzynarodowymi Standardami Praktyki Zawodowej Audytu Wewnętrznego. W II półroczu 2018 r. podjęto inicjatywę budowy modelu oceny funkcjonującego Systemu Kontroli Wewnętrznej, którego wyniki prezentowane są Komitetowi Audytu Rady Nadzorczej Spółki. Z końcem 2018 r. podjęto również wewnętrzne działania reorganizacyjne funkcji audytu, zmierzające do wyodrębnienia w strukturach funkcjonowania "strumienia audytu" i "strumienia kontroli" . W ramach "strumienia kontroli" realizowane będą m.in. zadania o charakterze wykrywczo – fraudowym. Powołano także specjalistyczną komórkę specjalizującą się w kontroli obszaru IT, OT i systemów bezpieczeństwa.

Najistotniejsze aspekty w zakresie kontroli wewnętrznej i zarządzanie ryzykiem w odniesieniu do procesu sporządzania sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych

Najistotniejsze aspekty w zakresie kontroli wewnętrznej i zarządzanie ryzykiem w odniesieniu do procesu sporządzania sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych

Nadzór nad stosowaniem jednolitych zasad rachunkowości przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON przy sporządzaniu pakietów sprawozdawczych dla celów sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy Kapitałowej TAURON

W celu zapewnienia jednolitych zasad rachunkowości w oparciu o MSSF zatwierdzone przez UE, w Grupie Kapitałowej TAURON została opracowana i wdrożona Polityka Rachunkowości Grupy Kapitałowej TAURON Polska Energia S.A. (Polityka rachunkowości). Dokument ten jest odpowiednio aktualizowany w przypadku wystąpienia zmian w regulacjach. Zasady zawarte w Polityce rachunkowości mają zastosowanie do jednostkowych sprawozdań finansowych TAURON i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy Kapitałowej TAURON. Spółki Grupy Kapitałowej TAURON są zobowiązane do stosowania Polityki rachunkowości przy sporządzaniu pakietów sprawozdawczych, które są podstawą sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON.

Ponadto, w Grupie Kapitałowej TAURON została opracowana i wdrożona regulacja wewnątrzgrupowa kompleksowo regulująca zagadnienia związane z zasadami i terminami przygotowania pakietów sprawozdawczych dla celów skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Pakiety sprawozdawcze są weryfikowane przez Zespół Konsolidacji i Sprawozdawczości w jednostce dominującej oraz przez niezależnego biegłego rewidenta w trakcie przeprowadzania badania lub przeglądu skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy Kapitałowej TAURON.

Procedury autoryzacji i opiniowania sprawozdań finansowych Spółki oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy Kapitałowej TAURON

W Spółce wdrożone zostały procedury autoryzacji sprawozdań finansowych. Kwartalne, półroczne oraz roczne sprawozdania finansowe Spółki oraz skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapitałowej TAURON przed publikacją są zatwierdzane przez Zarząd Spółki. Roczne sprawozdania finansowe TAURON oraz skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapitałowej TAURON są dodatkowo przed publikacją przedstawiane do oceny Radzie Nadzorczej Spółki. Nadzór nad przygotowywaniem sprawozdań finansowych pełni Wiceprezes Zarządu ds. Finansów Spółki, natomiast za sporządzenie pakietów sprawozdawczych do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON, odpowiedzialność ponoszą Zarządy spółek objętych konsolidacją.

W strukturach Rady Nadzorczej Spółki funkcjonuje Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A., którego skład, kompetencje i opis działania przedstawiono w pkt 9.11.3. niniejszego sprawozdania.

Systemy informatyczne oraz procesy finansowo-księgowe

Spółki Grupy Kapitałowej TAURON prowadzą księgi rachunkowe stanowiące podstawę przygotowania sprawozdań finansowych w komputerowych systemach finansowo-księgowych klasy ERP, dających możliwość systemowych kontroli prawidłowości obiegu dokumentów i ujęcia zdarzeń gospodarczych. Przygotowanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego następuje przy wykorzystaniu narzędzia informatycznego dla celów konsolidacji sprawozdań finansowych, zapewniającego systemową kontrolę w zakresie spójności i terminowości przygotowania danych konsolidacyjnych.

W spółkach Grupy Kapitałowej TAURON funkcjonują rozwiązania informatyczne i organizacyjne zabezpieczające kontrolę dostępu do systemu finansowo-księgowego oraz zapewniające należytą ochronę i archiwizację ksiąg rachunkowych. Dostęp do systemów informatycznych ograniczony jest odpowiednimi uprawnieniami dla upoważnionych pracowników. Stosowane są mechanizmy kontrolne w procesie nadawania i zmiany uprawnień dostępowych do systemów finansowo-księgowych. Nadane uprawnienia podlegają również okresowej weryfikacji.

Najistotniejsze aspekty w zakresie kontroli wewnętrznej i zarządzanie ryzykiem w odniesieniu do procesu sporządzania sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych

W związku z integracją funkcji rachunkowości i przeniesieniem obsługi finansowo-księgowej istotnych spółek Grupy Kapitałowej TAURON do CUW R, nastąpił proces stopniowego ujednolicania procesów finansowo-księgowych w Grupie Kapitałowej TAURON. Spółki dostosowały własne procedury do przebiegu procesów finansowo-księgowych, z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych segmentów.

Obowiązujący w Grupie Kapitałowej TAURON Model Biznesowy wyraźnie dzieli odpowiedzialność w zakresie procesów finansowoksięgowych pomiędzy Spółką (wskazaną jako Centrum Korporacyjne) oraz podmiotami zależnymi i CUW R, wskazując, iż właścicielem procesów związanych z rachunkowością i sprawozdawczością Grupy Kapitałowej TAURON jest Centrum Korporacyjne. W zakresie zadań Centrum Korporacyjnego wskazano strategiczne funkcje związane z opracowaniem modelu funkcjonowania oraz standardów Grupy Kapitałowej TAURON w zakresie rachunkowości oraz nadzorowaniem realizacji standardów w obszarze rachunkowości w spółkach zależnych oraz CUW R. Ponadto wskazano, iż Spółka jako Centrum Korporacyjne jest odpowiedzialna za sporządzenie sprawozdania finansowego Spółki oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON. Wyraźny podział odpowiedzialności oraz istotny nacisk na pełnienie przez Centrum Korporacyjne funkcji nadzorczych w stosunku do CUW R oraz podmiotów zależnych ma na celu m.in. usprawnienie procesu przygotowania sprawozdań finansowych.

Poddawanie sprawozdań finansowych Spółki oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy Kapitałowej TAURON badaniu i przeglądom przez niezależnego biegłego rewidenta

Roczne sprawozdania finansowe Spółki podlegają przeglądowi przez biegłego rewidenta. W 2017 r. Spółka wybrała podmiot uprawniony do badania i przeglądu sprawozdań finansowych istotnych spółek Grupy Kapitałowej TAURON oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Umowa z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych została zawarta na przeprowadzenie badania sprawozdań finansowych za 2017 r., a następnie, po wejściu w życiu ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, została dostosowana do nowych przepisów w formie zawarcia aneksu, obejmującego przeprowadzenie badania sprawozdań finansowych za 2018 r. oraz roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapitałowej TAURON podlegają badaniu przez niezależnego biegłego rewidenta. Półroczne sprawozdania finansowe Spółki oraz półroczne skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapitałowej TAURON

Reguła dotycząca zmieniania firmy audytorskiej Spółki oraz Grupy Kapitałowej TAURON

W przyjętej w dniu 16 października 2017 r. przez Komitet Audytu Polityce wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania i przeglądu sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. ustanowiona została reguła w brzmieniu:

• 1) maksymalny czas nieprzerwanego trwania zleceń badań przeprowadzonych przez tę samą firmę audytorską lub podmiot powiązany z tą firmą audytorską lub jakiegokolwiek członka sieci działającej w państwach UE, do której należą te firmy audytorskie, nie może przekraczać 5 lat,
• 2) po upływie 5-letniego okresu trwania zlecenia, firma audytorska ani żaden z członków jej sieci działający w ramach UE, nie podejmują badania w Spółce w okresie 4 kolejnych lat,
• 3) kluczowy biegły rewident nie może przeprowadzać badania w Spółce przez okres dłuższy niż 5 lat,
• 4) kluczowy biegły rewident może ponownie przeprowadzać badanie w Spółce po upływie co najmniej 3 lat od zakończenia ostatniego badania.

9.4. Akcjonariusze posiadający znaczne pakiety akcji

Poniższa tabela przedstawia akcjonariuszy posiadających, według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania, bezpośrednio lub pośrednio znaczne pakiety akcji Spółki.

Lp.	Akcjonariusze	Liczba posiadanych akcji	Procentowy udział w kapitale zakładowym	Liczba posiadanych głosów	Procentowy udział w ogólnej liczbie głosów
1.	Skarb Państwa	526 848 384	30,06%	526 848 384	30,06%
2.	KGHM	182 110 566	10,39%	182 110 566	10,39%

Tabela nr 47. Akcjonariusze posiadający bezpośrednio lub pośrednio znaczne pakiety akcji

Lp.	Akcjonariusze	Liczba posiadanych akcji	Procentowy udział w kapitale zakładowym	Liczba posiadanych głosów	Procentowy udział w ogólnej liczbie głosów
3.	Nationale-Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny	88 742 929	5,06%	88 742 929	5,06%

Od dnia przekazania poprzedniego raportu okresowego tj. od dnia 6 listopada 2018 r. do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania, Spółka nie otrzymała zawiadomień od akcjonariuszy o wystąpieniu zmian w strukturze własności znacznych pakietów akcji TAURON.

9.5. Posiadacze papierów wartościowych dających specjalne uprawnienia kontrolne

W Spółce nie występują papiery wartościowe, które dawałyby specjalne uprawnienia kontrolne wobec Spółki.

9.6. Ograniczenia w wykonywaniu prawa głosu

Ograniczenia dotyczące wykonywania prawa głosu zostały zawarte w § 10 Statutu Spółki, który jest dostępny na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

Powyższe ograniczenia co do wykonywania prawa głosu zostały sformułowane w następujący sposób:

• 1) Prawo głosu akcjonariuszy dysponujących powyżej 10% ogółu głosów w Spółce zostaje ograniczone w ten sposób, że żaden z nich nie może wykonywać na WZ więcej niż 10% ogółu głosów w Spółce.
• 2) Ograniczenie prawa głosu, o którym mowa w pkt 1 powyżej, nie dotyczy Skarbu Państwa i podmiotów zależnych od Skarbu Państwa w okresie, w którym Skarb Państwa wraz z podmiotami zależnymi od Skarbu Państwa posiada liczbę akcji Spółki uprawniającą do wykonywania co najmniej 25% ogółu głosów w Spółce.
• 3) Głosy należące do akcjonariuszy, między którymi istnieje stosunek dominacji lub zależności w rozumieniu § 10 Statutu (Zgrupowanie Akcjonariuszy) kumuluje się; w przypadku, gdy skumulowana liczba głosów przekracza 10% ogółu głosów w Spółce, podlega ona redukcji. Zasady kumulacji i redukcji głosów zostały określone w pkt 6 i 7 poniżej.
• 4) Akcjonariuszem w rozumieniu § 10 Statutu Spółki jest każda osoba, w tym jej podmiot dominujący i zależny, której przysługuje bezpośrednio lub pośrednio prawo głosu na WZ na podstawie dowolnego tytułu prawnego; dotyczy to także osoby, która nie posiada akcji Spółki, a w szczególności użytkownika, zastawnika, osoby uprawnionej z kwitu depozytowego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a także osoby uprawnionej do udziału w WZ mimo zbycia posiadanych akcji po dniu ustalenia prawa do uczestnictwa w WZ.
• 5) Przez podmiot dominujący oraz podmiot zależny na potrzeby § 10 Statutu Spółki rozumie się odpowiednio osobę:
  • a) mającą status przedsiębiorcy dominującego, przedsiębiorcy zależnego albo jednocześnie status przedsiębiorcy dominującego i zależnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, lub
  • b) mającą status jednostki dominującej, jednostki dominującej wyższego szczebla, jednostki zależnej, jednostki zależnej niższego szczebla, jednostki współzależnej albo mającą jednocześnie status jednostki dominującej (w tym dominującej wyższego szczebla) i zależnej (w tym zależnej niższego szczebla i współzależnej) w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, lub
  • c) która wywiera (podmiot dominujący) lub, na którą jest wywierany (podmiot zależny) decydujący wpływ w rozumieniu ustawy z dnia 22 września 2006 r. o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców, lub
  • d) której głosy wynikające z posiadanych bezpośrednio lub pośrednio akcji Spółki podlegają kumulacji z głosami innej osoby lub innych osób na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych w związku z posiadaniem, zbywaniem lub nabywaniem znacznych pakietów akcji Spółki.
• 6) Kumulacja głosów polega na zsumowaniu liczby głosów, którymi dysponują poszczególni akcjonariusze wchodzący w skład Zgrupowania Akcjonariuszy.
• 7) Redukcja głosów polega na pomniejszeniu ogólnej liczby głosów w Spółce przysługujących na WZ akcjonariuszom wchodzącym w skład Zgrupowania Akcjonariuszy do progu 10% ogółu głosów w Spółce. Redukcja głosów jest dokonywana według następujących zasad:
  • a) liczba głosów akcjonariusza, który dysponuje największą liczbą głosów w Spółce spośród wszystkich akcjonariuszy wchodzących w skład Zgrupowania Akcjonariuszy, ulega pomniejszeniu o liczbę głosów równą nadwyżce ponad 10% ogółu głosów w Spółce przysługujących łącznie wszystkim akcjonariuszom wchodzącym w skład ZA,
  • b) jeżeli mimo redukcji, o której mowa powyżej, łączna liczba głosów przysługujących na WZ akcjonariuszom wchodzącym w skład Zgrupowania Akcjonariuszy przekracza 10% ogółu głosów w Spółce, dokonuje się dalszej redukcji głosów należących do pozostałych akcjonariuszy wchodzących w skład Zgrupowania Akcjonariuszy. Dalsza redukcja głosów poszczególnych akcjonariuszy następuje w kolejności ustalanej na podstawie liczby głosów, którymi dysponują poszczególni akcjonariusze wchodzący w skład Zgrupowania Akcjonariuszy (od największej do najmniejszej). Dalsza redukcja jest dokonywana aż do osiągnięcia stanu, w którym łączna liczba głosów, którymi dysponują akcjonariusze wchodzący w skład Zgrupowania Akcjonariuszy nie będzie przekraczać 10% ogółu głosów w Spółce,
  • c) w każdym przypadku akcjonariusz, któremu ograniczono wykonywanie prawa głosu, zachowuje prawo wykonywania co najmniej jednego głosu,
  • d) ograniczenie wykonywania prawa głosu dotyczy także akcjonariusza nieobecnego na WZ.
• 8) Każdy akcjonariusz, który zamierza wziąć udział w WZ, bezpośrednio lub przez pełnomocnika, ma obowiązek, bez odrębnego wezwania, o którym mowa w pkt 9 poniżej, zawiadomić Zarząd lub Przewodniczącego WZ o tym, że dysponuje bezpośrednio lub pośrednio więcej niż 10% ogółu głosów w Spółce.
• 9) Niezależnie od postanowienia pkt 8 powyżej, w celu ustalenia podstawy do kumulacji i redukcji głosów, akcjonariusz Spółki, Zarząd, Rada Nadzorcza oraz poszczególni członkowie tych organów mogą żądać, aby akcjonariusz Spółki udzielił informacji czy jest osobą mającą status podmiotu dominującego lub zależnego wobec innego akcjonariusza w rozumieniu § 10 Statutu Spółki. Uprawnienie, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym obejmuje także prawo żądania ujawnienia liczby głosów, którymi akcjonariusz Spółki dysponuje samodzielnie lub łącznie z innymi akcjonariuszami Spółki.
• 10) Osoba, która nie wykonała lub wykonała w sposób nienależyty obowiązek informacyjny, o którym mowa w pkt 8 i 9 powyżej, do chwili usunięcia uchybienia obowiązkowi informacyjnemu, może wykonywać prawo głosu wyłącznie z jednej akcji; wykonywanie przez taką osobę prawa głosu z pozostałych akcji jest bezskuteczne.

9.7. Ograniczenia dotyczące przenoszenia prawa własności papierów wartościowych

Statut TAURON na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania nie przewiduje ograniczeń dotyczących przenoszenia prawa własności papierów wartościowych Spółki.

Jednakże zgodnie z ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o kontroli niektórych inwestycji podmiot, który zamierza nabyć lub osiągnąć istotne uczestnictwo albo nabyć dominację nad TAURON, który jest podmiotem podlegającym ochronie, obowiązany jest każdorazowo złożyć zawiadomienie organowi kontroli - Ministrowi Energii o zamiarze jego dokonania, chyba że obowiązek ten spoczywa na innych pomiotach.

Ponadto, zgodnie z ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, Skarb Państwa nie może zbyć akcji posiadanych w TAURON.

9.8. Zasady dotyczące powoływania i odwoływania osób zarządzających i nadzorujących oraz ich uprawnień

9.8.1. Zarząd

Zasady dotyczące powoływania i odwoływania członków Zarządu

Zarząd Spółki składa się z jednej do sześciu osób, w tym Prezesa i Wiceprezesów. Członków Zarządu powołuje i odwołuje Rada Nadzorcza na okres wspólnej kadencji, która trwa 3 lata, za wyjątkiem I kadencji, która trwała 2 lata. Każdy z członków Zarządu może być odwołany lub zawieszony w czynnościach przez Radę Nadzorczą lub WZ.

Celem wyłonienia osoby, z którą zostanie zawarta umowa o świadczenie usług zarządzania w Spółce, Rada Nadzorcza ogłasza konkurs oraz przeprowadza postępowanie kwalifikacyjne na stanowisko Prezesa lub Wiceprezesa, którego celem jest sprawdzenie i ocena kwalifikacji kandydatów oraz wyłonienie najlepszego kandydata. Kandydat na członka Zarządu musi spełniać wymogi określone w §16 ust. 3 i 4 Statutu Spółki. Ogłoszenie o postępowaniu kwalifikacyjnym jest publikowane na stronie internetowej Spółki oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Energii. Spółka powiadamia akcjonariuszy o wynikach postępowania kwalifikacyjnego.

Kompetencje Zarządu

Zarząd prowadzi sprawy Spółki i reprezentuje Spółkę we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych. Wszelkie sprawy związane z prowadzeniem spraw Spółki, nie zastrzeżone przepisami prawa lub postanowieniami Statutu dla WZ lub Rady Nadzorczej, należą do kompetencji Zarządu.

Zgodnie ze Statutem uchwały Zarządu wymagają wszystkie sprawy przekraczające zakres zwykłych czynności Spółki, a w szczególności sprawy wymienione w poniższej tabeli:

Tabela nr 48. Kompetencje Zarządu

Sprawy wymagające uchwały Zarządu

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. regulamin Zarządu,
• 1. regulamin organizacyjny przedsiębiorstwa Spółki,
• 1. tworzenie i likwidacja oddziałów,
• 1. powołanie prokurenta,
• 1. zaciąganie kredytów i pożyczek,
• 1. przyjęcie rocznych planów rzeczowo finansowych Spółki i Grupy Kapitałowej oraz Strategii Korporacyjnej Grupy Kapitałowej,
• 1. zaciąganie zobowiązań warunkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, w tym udzielanie przez Spółkę gwarancji, poręczeń oraz wystawianie weksli, z zastrzeżeniem § 20 ust. 2 pkt 4 i 5 Statutu Spółki,
• 1. udzielanie darowizn, umorzenie odsetek lub zwolnienie z długu,
• 1. nabycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziałów w nieruchomości lub w użytkowaniu wieczystym, z zastrzeżeniem postanowień § 20 ust. 2 pkt 1 Statutu Spółki,
• 1. nabycie składników aktywów trwałych z wyjątkiem nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości lub w użytkowaniu wieczystym o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 tys. EUR w zł, z zastrzeżeniem postanowień § 20 ust. 2 pkt 2 Statutu Spółki,
• 1. rozporządzanie składnikami aktywów trwałych, w tym nieruchomością, użytkowaniem wieczystym lub udziałem w nieruchomości lub użytkowaniu wieczystym, o wartości równej lub przekraczającej 10 tys. EUR w zł, z zastrzeżeniem postanowień § 20 ust. 2 pkt 3 Statutu Spółki,
• 1. określenie wykonywania prawa głosu na WZ lub na ZW spółek, w których Spółka posiada akcje lub udziały, w sprawach należących do kompetencji WZ lub ZW tych spółek, z zastrzeżeniem postanowień § 20 ust. 3 pkt 9 Statutu Spółki,
• 1. zasady prowadzenia działalności sponsoringowej,
• 1. przyjęcie rocznego planu działalności sponsoringowej,
• 1. sprawy, o których rozpatrzenie Zarząd zwraca się do Rady Nadzorczej albo do WZ.

9.8.2. Rada Nadzorcza

Zasady dotyczące powoływania i odwoływania członków Rady Nadzorczej

Rada Nadzorcza składa się z pięciu do dziewięciu osób powoływanych na okres wspólnej kadencji, która trwa 3 lata, za wyjątkiem pierwszej kadencji, która trwała 1 rok. Zgodnie ze Statutem Spółki członkowie Rady Nadzorczej są powoływani i odwoływani przez WZ, z zastrzeżeniem, iż:

• 1) w okresie, w którym Skarb Państwa, w tym wraz z podmiotami zależnymi od Skarbu Państwa w rozumieniu § 10 ust. 5 Statutu, posiada liczbę akcji Spółki uprawniającą do wykonywania co najmniej 25% ogółu głosów w Spółce, Skarb Państwa jest uprawniony do powoływania i odwoływania członków Rady Nadzorczej, w liczbie równej połowie maksymalnej liczby składu Rady Nadzorczej określonej w Statucie (w razie, gdyby liczba ta okazała się niecałkowita ulega ona zaokrągleniu do liczby całkowitej w dół np. 4,5 ulega zaokrągleniu do 4) powiększonej o 1 z zastrzeżeniem, że Skarb Państwa:
  • a) jest zobowiązany głosować na WZ w sprawie ustalenia liczby członków Rady Nadzorczej odpowiadającej maksymalnej liczbie członków Rady Nadzorczej określonej w Statucie w razie zgłoszenia takiego wniosku do Zarządu przez akcjonariusza lub akcjonariuszy posiadających liczbę akcji uprawniającą do wykonywania co najmniej 5% ogółu głosów w Spółce,
  • b) jest wyłączony od prawa głosowania na WZ w sprawie powołania i odwołania pozostałych członków Rady Nadzorczej, w tym niezależnych członków Rady Nadzorczej; nie dotyczy to jednak przypadku, gdy Rada Nadzorcza nie może działać z powodu składu mniejszego od wymaganego Statutem, a obecni na WZ akcjonariusze inni niż Skarb Państwa nie dokonają uzupełnienia składu Rady Nadzorczej zgodnie z podziałem miejsc w Radzie Nadzorczej, opisanym w niniejszym rozdziale;
• 2) w okresie, w którym Skarb Państwa, w tym wraz z podmiotami zależnymi od Skarbu Państwa w rozumieniu § 10 ust. 5 Statutu, posiada liczbę akcji Spółki uprawniającą do wykonywania poniżej 25% ogółu głosów w Spółce, Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, jest uprawniony do powoływania i odwoływania jednego członka Rady Nadzorczej.
• 3) powołanie i odwołanie członków Rady Nadzorczej przez Skarb Państwa w trybie określonym w pkt 1) lub pkt 2) powyżej, następuje w drodze oświadczenia składanego Spółce.

Zgodnie z Dobrymi Praktykami 2016, co najmniej dwóch członków Rady Nadzorczej spełnia kryteria niezależności. Określenie "niezależny członek rady nadzorczej" oznacza niezależność członka rady nadzorczej w rozumieniu Załącznika II do Zalecenia Komisji z dnia 15 lutego 2005 r. dotyczącego roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczej spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej) (2005/162/WE) oraz dodatkowych kryteriów wskazanych w Dobrych Praktykach 2016.

Członkowie Rady Nadzorczej składają Spółce, przed ich powołaniem do składu Rady Nadzorczej, pisemne oświadczenie o spełnieniu przesłanek niezależności, o których mowa w Dobrych Praktykach 2016. W przypadku zaistnienia sytuacji powodującej niespełnienie przesłanek niezależności, członek Rady Nadzorczej zobowiązany jest niezwłocznie poinformować o tym fakcie Spółkę. Spółka na swojej stronie internetowej zamieszcza informację na temat spełniania przez członków Rady Nadzorczej kryteriów niezależności.

Kompetencje Rady Nadzorczej

Rada Nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.

Zgodnie ze Statutem Spółki do zadań i kompetencji Rady Nadzorczej należą w szczególności sprawy wymienione w poniższej tabeli.

Sprawy wymagające uchwały Rady Nadzorczej

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

Kompetencje opiniodawcze

• 1. ocena sprawozdania Zarządu z działalności Spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy w zakresie ich zgodności z księgami, dokumentami, jak i ze stanem faktycznym. Dotyczy to także skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej, o ile jest ono sporządzane,
• 1. ocena wniosków Zarządu co do podziału zysku lub pokrycia straty,
• 1. składanie WZ pisemnego sprawozdania z wyników czynności, o których mowa w pkt 1 i 2,
• 1. sporządzanie raz w roku i przedstawianie WZ:
  2. a) oceny sytuacji spółki, z uwzględnieniem oceny systemów kontroli wewnętrznej, zarządzania ryzykiem, compliance oraz funkcji audytu wewnętrznego, obejmującej wszystkie istotne mechanizmy kontrolne, w tym zwłaszcza dotyczące raportowania finansowego
     • i działalności operacyjnej,
  3. b) sprawozdania z działalności Rady Nadzorczej, obejmującego co najmniej informacje na temat:
     • składu Rady Nadzorczej i jej Komitetów,
     • spełniania przez członków Rady Nadzorczej kryteriów niezależności,
     • liczby posiedzeń Rady Nadzorczej i jej Komitetów,
     • dokonanej samooceny pracy Rady Nadzorczej,
  4. c) oceny sposobu wypełniania przez Spółkę obowiązków informacyjnych dotyczących stosowania zasad ładu korporacyjnego, określonych w Regulaminie Giełdy oraz przepisach dotyczących informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych,
  5. d) oceny racjonalności prowadzonej przez Spółkę polityki w zakresie działalności sponsoringowej, charytatywnej lub innej o zbliżonym charakterze, albo informacji o braku takiej polityki,
• 1. sporządzanie, wraz ze sprawozdaniem z wyników oceny rocznego sprawozdania finansowego Spółki, opinii Rady Nadzorczej w kwestii ekonomicznej zasadności zaangażowania kapitałowego Spółki dokonanego w danym roku obrotowym w innych podmiotach prawa handlowego,
• 1. opiniowanie Strategii Korporacyjnej Grupy Kapitałowej,
• 1. opiniowanie zasad prowadzenia działalności sponsoringowej,
• 1. opiniowanie rocznego planu prowadzenia działalności sponsoringowej oraz rocznego raportu z jego realizacji,
• 1. opiniowanie sporządzanych przez Zarząd sprawozdań o wydatkach reprezentacyjnych, wydatkach na usługi prawne, usługi marketingowe, usługi public relations i komunikacji społecznej oraz usługi doradztwa związanego z zarządzaniem,
• 1. opiniowanie zmiany zasad zbywania aktywów trwałych, określonych w § 38¹ Statutu Spółki.

Kompetencje stanowiące

• 1. wybór biegłego rewidenta do przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Spółki i skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej,
• 1. określanie zakresu i terminów przedkładania przez Zarząd rocznego planu rzeczowo-finansowego Spółki i Grupy Kapitałowej,
• 1. przyjmowanie jednolitego tekstu Statutu Spółki, przygotowanego przez Zarząd Spółki,
• 1. zatwierdzanie regulaminu Zarządu,
• 1. zatwierdzanie regulaminu organizacyjnego przedsiębiorstwa Spółki,
• 1. nabycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziałów w nieruchomości lub w użytkowaniu wieczystym o wartości przekraczającej równowartość 5 mln EUR w zł, za wyjątkiem nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziałów w nieruchomości lub w użytkowaniu wieczystym nabywanych od Spółek Grupy Kapitałowej,
• 1. nabycie składników aktywów trwałych, za wyjątkiem nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału, w nieruchomości lub w użytkowaniu wieczystym, obligacji emitowanych przez Spółki Grupy Kapitałowej oraz innych składników aktywów trwałych nabywanych od Spółek Grupy Kapitałowej, o wartości przekraczającej równowartość 5 mln EUR w zł,
• 1. rozporządzanie składnikami aktywów trwałych, w tym nieruchomością, użytkowaniem wieczystym lub udziałem w nieruchomości lub w użytkowaniu wieczystym o wartości przekraczającej równowartość 5 mln EUR w zł, za wyjątkiem nieruchomości, użytkowania

Sprawy wymagające uchwały Rady Nadzorczej

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

wieczystego lub udziałów w nieruchomości lub w użytkowaniu wieczystym, a także innych składników aktywów trwałych, które w wyniku rozporządzania zostaną zbyte lub obciążone na rzecz Spółek Grupy Kapitałowej,

• 1. zaciąganie zobowiązań warunkowych, w tym udzielanie przez Spółkę gwarancji i poręczeń majątkowych o wartości przekraczającej równowartość 5 mln EUR w zł,
• 1. wystawianie weksli o wartości przekraczającej równowartość 5 mln EUR w zł,
• 1. wypłata zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy,
• 1. objęcie albo nabycie akcji lub udziałów w innych niż Spółki Grupy Kapitałowej spółkach, o wartości przekraczającej równowartość 5 mln EUR w zł, z wyjątkiem sytuacji, gdy objęcie akcji lub udziałów tych spółek następuje za wierzytelności Spółki w ramach postępowań ugodowych lub upadłościowych,
• 1. zbycie akcji lub udziałów, o wartości przekraczającej równowartość 5 mln EUR w zł, z określeniem warunków i trybu ich zbywania, za wyjątkiem:
  2. 1) zbywania akcji będących w obrocie na rynku regulowanym,
  3. 2) zbywania akcji lub udziałów, które Spółka posiada w ilości nie przekraczającej 10% udziału w kapitale zakładowym poszczególnych spółek,
  4. 3) zbywania akcji lub udziałów na rzecz Spółek Grupy Kapitałowej,
• 1. zawarcie istotnej umowy z akcjonariuszem posiadającym co najmniej 5% ogólnej liczby głosów w Spółce lub podmiotem powiązanym,

z zastrzeżeniem, iż obowiązkowi powyższemu nie podlegają transakcje typowe i zawierane na warunkach rynkowych w ramach prowadzonej działalności operacyjnej przez Spółkę z podmiotami wchodzącymi w skład Grupy Kapitałowej TAURON,

• 1. zawarcie umowy o usługi prawne, usługi marketingowe, usługi w zakresie stosunków międzyludzkich (public relations) i komunikacji społecznej oraz usługi doradztwa związanego z zarządzaniem, jeżeli wysokość wynagrodzenia przewidzianego łącznie za świadczone usługi przekracza 500 000 zł netto, w stosunku rocznym,
• 1. zmiana umowy o usługi prawne, usługi marketingowe, usługi w zakresie stosunków międzyludzkich (public relations) i komunikacji społecznej oraz usługi doradztwa związanego z zarządzaniem podwyższającej wynagrodzenie powyżej kwoty, o której mowa w pkt 15,
• 1. zawarcie umów o usługi prawne, usługi marketingowe, usługi w zakresie stosunków międzyludzkich (public relations) i komunikacji społecznej oraz usługi doradztwa związanego z zarządzaniem, w których maksymalna wysokość wynagrodzenia nie jest przewidziana,
• 1. zawarcie umowy darowizny lub innej umowy o podobnym skutku o wartości przekraczającej 20 000 zł lub 0,1% sumy aktywów w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ustalonych na podstawie ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego,
• 1. zwolnienie z długu lub innej umowy o podobnym skutku o wartości przekraczającej 50 000 zł lub 0,1% sumy aktywów w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ustalonych na podstawie ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego.
• 1. udzielanie zgody na tworzenie oddziałów Spółki za granicą,
• 1. określanie sposobu wykonywania prawa głosu na WZ lub na ZW spółek, w których Spółka posiada ponad 50% akcji lub udziałów, w następujących sprawach:
  2. 1) zbycia i wydzierżawienia przedsiębiorstwa spółki lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego, jeżeli ich wartość przekracza równowartość kwoty 5 mln EUR w zł,
  3. 2) rozwiązania i likwidacji spółki.
• 1. określenie sposobu wykonywania prawa głosu przez reprezentanta TAURON na WZ spółek, wobec których Spółka jest przedsiębiorcą dominującym w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach:
  2. a) zawiązania przez spółkę innej spółki,
  3. b) zmiany statutu lub umowy oraz przedmiotu działalności spółki,
  4. c) połączenia, przekształcenia, podziału, rozwiązania i likwidacji spółki,
  5. d) podwyższenia lub obniżenia kapitału zakładowego spółki,
  6. e) zbycia i wydzierżawienia przedsiębiorstwa spółki lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego,

Sprawy wymagające uchwały Rady Nadzorczej

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• f) umorzenia udziałów lub akcji,
• g) kształtowania wynagrodzeń członków Zarządów oraz rad nadzorczych,
• h) postanowienia dotyczącego roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru,
• i) w sprawach, o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, z zastrzeżeniem § 15 ust. 4 Statutu Spółki,
• 1. zatwierdzanie polityki wynagrodzeń dla grupy kapitałowej.

Kompetencje dotyczące Zarządu

• 1. powoływanie i odwoływanie członków Zarządu,
• 1. ustalanie zasad wynagradzania i wysokości wynagrodzenia dla członków Zarządu, z zastrzeżeniem § 18 Statutu Spółki,
• 1. zawieszanie w czynnościach członków Zarządu, z ważnych powodów,
• 1. delegowanie członków Rady Nadzorczej do czasowego wykonywania czynności członków Zarządu, którzy nie mogą sprawować swoich czynności i ustalanie im wynagrodzenia z zastrzeżeniem, iż łączne wynagrodzenie pobierane przez oddelegowanego jako członka Rady Nadzorczej oraz z tytułu oddelegowania do czasowego sprawowania czynności członka Zarządu, nie może przekroczyć wynagrodzenia ustalonego dla członka Zarządu, w miejsce którego członek Rady Nadzorczej został oddelegowany,
• 1. przeprowadzanie postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko członka Zarządu,
• 1. przeprowadzanie konkursu celem wyłonienia osoby, z którą zostanie zawarta umowa o sprawowanie zarządu w Spółce i zawieranie umowy o sprawowanie zarządu w Spółce,
• 1. udzielanie zgody Członkom Zarządu na zajmowanie stanowisk w organach innych spółek.

Pozostałe kompetencje Rady Nadzorczej Spółki

• 1. sporządzanie sprawozdań z nadzoru realizacji przez Zarząd inwestycji, w tym zakupu aktywów trwałych, a w szczególności opiniowanie prawidłowości i efektywności wydatkowania środków pieniężnych z tym związanych,
• 1. zatwierdzenie rocznego sprawozdania Zarządu z nadzoru nad realizacją projektów inwestycyjnych,
• 1. uchwalanie regulaminu szczegółowo określającego tryb działania Rady Nadzorczej.

9.9. Opis zasad zmiany Statutu Spółki

Zmiany Statutu Spółki dokonywane są zgodnie z postanowieniami Ksh, w szczególności: zmiana Statutu Spółki następuje w drodze uchwały WZ powziętej większością trzech czwartych głosów, a następnie wymaga wydania przez właściwy sąd postanowienia o wpisie zmiany do rejestru przedsiębiorców. Tekst jednolity Statutu Spółki, obejmujący zmiany uchwalone przez WZ, przyjmuje Rada Nadzorcza w drodze uchwały.

Zgodnie ze Statutem Spółki, istotna zmiana przedmiotu działalności Spółki wymaga dwóch trzecich głosów w obecności osób reprezentujących co najmniej połowę kapitału zakładowego.

9.10. Sposób działania Walnego Zgromadzenia, jego zasadnicze uprawnienia oraz opis praw akcjonariuszy i sposobu ich wykonywania

Sposób funkcjonowania WZ Spółki oraz jego uprawnienia zawarte są w Statucie Spółki oraz w Regulaminie Walnego Zgromadzenia TAURON Polska Energia S.A., który jest dostępny na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

Sposób działania Walnego Zgromadzenia

WZ zwoływane jest przez ogłoszenie na stronie internetowej Spółki oraz w sposób określony dla przekazywania informacji bieżących przez spółki publiczne. W przypadku, gdy WZ jest zwoływane przez podmiot lub organ inny niż Zarząd na podstawie przepisów Ksh, a zwołanie WZ wymaga współpracy ze strony Zarządu, Zarząd ma obowiązek dokonać wszelkich czynności określonych prawem w celu zwołania, organizacji i przeprowadzenia WZ, które odbywają się w siedzibie Spółki albo w Warszawie.

WZ otwiera Przewodniczący Rady Nadzorczej, a w razie jego nieobecności do otwarcia WZ upoważnieni są w kolejności: Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej, Prezes Zarządu, osoba wyznaczona przez Zarząd albo akcjonariusz, który zarejestrował na WZ akcje uprawniające do wykonywania największej liczby głosów. Następnie, spośród osób uprawnionych do uczestnictwa w WZ wybiera się Przewodniczącego Zgromadzenia.

WZ podejmuje uchwały bez względu na liczbę reprezentowanych na nim akcji, o ile przepisy Ksh oraz postanowienia Statutu Spółki nie stanowią inaczej. WZ może zarządzić przerwę w obradach większością dwóch trzecich głosów. Łącznie przerwy nie mogą trwać dłużej niż 30 dni.

Przerwa w obradach WZ może mieć miejsce jedynie w szczególnych sytuacjach każdorazowo wskazanych w uzasadnieniu uchwały, sporządzanym w oparciu o powody przedstawione przez akcjonariusza wnioskującego o zarządzenie przerwy.

Uchwała WZ w sprawie zarządzenia przerwy wskazuje wyraźnie termin wznowienia obrad, przy czym termin ten nie może stanowić bariery dla wzięcia udziału we wznowionych obradach przez większość akcjonariuszy, w tym akcjonariuszy mniejszościowych.

Kompetencje Walnego Zgromadzenia

Zgodnie ze Statutem Spółki uchwały WZ wymagają sprawy wymienione w poniższej tabeli.

Tabela nr 50. Kompetencje Walnego Zgromadzenia

Sprawy wymagające uchwały Walnego Zgromadzenia

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania finansowego Spółki i skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej TAURON za ubiegły rok obrotowy oraz sprawozdania Zarządu z działalności Spółki i sprawozdania Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej TAURON,
• 1. udzielenie absolutorium członkom organów Spółki z wykonania przez nich obowiązków,
• 1. podział zysku lub pokrycie straty,
• 1. powołanie i odwołanie członków Rady Nadzorczej,
• 1. zawieszanie członków Zarządu w czynnościach,
• 1. ustalenie wysokości wynagrodzenia dla członków Rady Nadzorczej, z zastrzeżeniem § 29 ust. 4 Statutu Spółki,
• 1. ustalanie zasad kształtowania wynagrodzenia i wysokości wynagradzania członków Zarządu z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami,
• 1. zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa Spółki lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego,
• 1. zawarcie przez Spółkę umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem Zarządu, Rady Nadzorczej, prokurentem, likwidatorem albo na rzecz którejkolwiek z tych osób. Zawarcie przez spółkę zależną umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem Zarządu, Rady Nadzorczej, prokurentem, likwidatorem albo na rzecz którejkolwiek z tych osób,
• 1. podwyższanie i obniżenie kapitału zakładowego Spółki,
• 1. emisja obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa i papierów wartościowych imiennych lub na okaziciela uprawniających ich posiadacza do zapisu lub objęcia akcji,
• 1. nabycie akcji własnych w przypadku, gdy wymagają tego przepisy Ksh,
• 1. przymusowy wykup akcji stosownie do postanowień art. 418 Ksh,
• 1. tworzenie, użycie i likwidacja kapitałów rezerwowych,
• 1. użycie kapitału zapasowego,
• 1. postanowienia dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu Spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru,
• 1. połączenie, przekształcenie oraz podział Spółki,
• 1. umorzenia akcji,
• 1. zmiana Statutu i zmiana przedmiotu działalności Spółki,
• 1. rozwiązanie i likwidacja Spółki.

Zgodnie z przepisami Ksh decyzja o emisji i wykupie akcji należy do kompetencji WZ.

Opis praw akcjonariuszy i sposób ich wykonywania

Poniższa tabela przedstawia opis praw akcjonariuszy Spółki związanych z WZ zgodnie ze Statutem Spółki, Ksh, i Regulaminem Walnego Zgromadzenia TAURON Polska Energia S.A.

Tabela nr 51. Opis praw akcjonariuszy związanych z Walnym Zgromadzeniem

Lp.	Prawa akcjonariuszy	Opis praw akcjonariuszy
1.	Zwołanie WZ	Akcjonariusze reprezentujący, co najmniej jedną dwudziestą kapitału zakładowego, mogą żądać zwołania Nadzwyczajnego WZ. Żądanie to powinno zawierać zwięzłe uzasadnienie. Może ono zostać złożone Zarządowi na piśmie lub w postaci elektronicznej, na adres e-mailowy Spółki, wskazany przez Spółkę na stronie internetowej w zakładce "Relacje inwestorskie". Akcjonariusze reprezentujący, co najmniej połowę kapitału zakładowego lub co najmniej połowę ogółu głosów w Spółce mogą zwołać Nadzwyczajne WZ i wyznaczyć przewodniczącego tego WZ.
2.	Umieszczenie spraw w porządku obrad WZ	Akcjonariusze reprezentujący, co najmniej jedną dwudziestą kapitału zakładowego mogą żądać umieszczenia określonych spraw w porządku obrad najbliższego WZ. Żądanie, zawierające uzasadnienie lub projekt uchwały dotyczącej proponowanego punktu porządku obrad, powinno być złożone Zarządowi nie później niż na 21 dni przed wyznaczonym terminem WZ w postaci elektronicznej na adres e-mailowy Spółki, bądź w formie pisemnej na adres Spółki.
3.	Zapoznanie się z listą akcjonariuszy	Akcjonariusze mogą zapoznać się z listą akcjonariuszy w siedzibie Zarządu Spółki przez 3 dni powszednie bezpośrednio poprzedzające odbycie WZ. Akcjonariusze mogą również żądać przesłania listy akcjonariuszy nieodpłatnie pocztą elektroniczną, podając adres, na który lista powinna być wysłana.
4.	Uczestnictwo w WZ	Prawo uczestniczenia w WZ mają tylko osoby będące akcjonariuszami na szesnaście dni przed datą WZ (dzień rejestracji w WZ). W celu uczestniczenia w WZ akcjonariusze powinni zgłosić firmie inwestycyjnej prowadzącej ich rachunek papierów wartościowych żądanie wystawienia imiennego zaświadczenia o prawie uczestnictwa w WZ. Żądanie to powinno być zgłoszone nie wcześniej niż po ogłoszeniu o zwołaniu WZ oraz nie później niż w pierwszym dniu powszednim po dniu rejestracji uczestnictwa w WZ.
5.	Reprezentowanie akcjonariusza przez pełnomocnika	Akcjonariusze mogą uczestniczyć w WZ oraz wykonywać prawo głosu osobiście lub przez pełnomocnika. Współuprawnieni z akcji mogą uczestniczyć w WZ oraz wykonywać prawo głosu jedynie poprzez wspólnego przedstawiciela (pełnomocnika). Pełnomocnik może reprezentować więcej niż jednego akcjonariusza i głosować odmiennie z akcji każdego akcjonariusza.
6.	Wybór Przewodniczącego WZ	Akcjonariusze wybierają przewodniczącego spośród osób uprawnionych do uczestnictwa w WZ. Każdy z uczestników WZ ma prawo zgłosić jedną kandydaturę. Wyboru Przewodniczącego dokonuje się w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów. W przypadku, gdy zgłoszono tylko jednego kandydata, wybór może odbyć się przez aklamację.
7.	Wybór Komisji Skrutacyjnej	Każdy akcjonariusz może zgłosić nie więcej niż trzech kandydatów na członka Komisji Skrutacyjnej, wybieranej przez WZ, oraz głosować maksymalnie na trzech kandydatów.
8.	Zgłoszenie projektu uchwały	Do czasu zamknięcia dyskusji nad danym punktem porządku obrad WZ akcjonariusze mają prawo do wniesienia propozycji zmian do treści projektu uchwały proponowanego do przyjęcia przez WZ w ramach danego punktu porządku obrad lub do zgłoszenia własnego projektu takiej uchwały. Propozycje zmian lub projekty uchwał wraz z uzasadnieniem można składać pisemnie na ręce Przewodniczącego albo ustnie do protokołu obrad.
9.	Zgłoszenie sprzeciwu	Akcjonariusze, którzy głosowali przeciwko uchwale, a po jej podjęciu przez WZ chcą zgłosić swój sprzeciw, powinni bezpośrednio po ogłoszeniu wyników głosowania wyrazić sprzeciw i zażądać jego zaprotokołowania przed przystąpieniem do następnego punktu porządku obrad. W razie późniejszego zgłoszenia sprzeciwu, jednak nie później niż do zamknięcia obrad WZ, akcjonariusze powinni wskazać, przeciwko której uchwale podjętej przez WZ zgłaszają sprzeciw. Akcjonariusze zgłaszający swój sprzeciw przeciwko uchwale WZ mogą zgłosić do protokołu obrad jego zwięzłe uzasadnienie.

9.11. Skład osobowy, jego zmiany oraz opis działania organów zarządzających i nadzorujących Spółki oraz ich komitetów

9.11.1. Zarząd

Obecna, V kadencja Zarządu, rozpoczęła swój bieg w dniu 16 marca 2017 r. Rada Nadzorcza w dniu 15 marca 2017 r. odwołała ze skutkiem na koniec dnia wszystkich członków Zarządu oraz powołała z dniem 16 marca 2017 r. członków Zarządu w skład Zarządu Spółki V wspólnej kadencji. Zgodnie ze Statutem Spółki kadencja wspólna wynosi 3 lata.

Skład osobowy Zarządu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Filip Grzegorczyk Prezes Zarządu,
• 1. Jarosław Broda Wiceprezes Zarządu ds. Zarządzania Majątkiem i Rozwoju,
• 1. Kamil Kamiński Wiceprezes Zarządu ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego,
• 1. Marek Wadowski Wiceprezes Zarządu ds. Finansów.

Zmiany w składzie osobowym Zarządu w 2018 r.

W 2018 r. oraz w okresie do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania nie miały miejsca zmiany w składzie Zarządu Spółki.

Doświadczenie i kompetencje członków Zarządu

Filip Grzegorczyk - Prezes Zarządu

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji oraz Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie doktoryzował się z prawa Unii Europejskiej, a następnie uzyskał habilitację z prawa gospodarczego.

Ukończył również program Summer Advanced Course in European Law University of London, King's College, Centre of European Law; program International Business and Trade Summer School Catholic University of America – Columbus School of Law oraz École de droit français Université d'Orléans. Profesor nadzwyczajny Uniwersytetu

Ekonomicznego w Krakowie, gdzie wykłada na Wydziałach Zarządzania oraz Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych.

Posiada doświadczenie zawodowe w branży energetyczno-paliwowej. W latach 2011-2013 był związany z Kompanią Węglową, jako pełnomocnik zarządu ds. rozwoju energetyki. W latach 2007-2008 był członkiem Zarządu TAURON. Od listopada 2015 r. piastował funkcję Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa. Biegle włada językami: angielskim i francuskim.

Funkcję Prezesa Zarządu TAURON Polska Energia S.A. pełni od dnia 15 listopada 2016 r. Obecnie nadzoruje następujące obszary działalności: zarządzania strategicznego i rozwiązań regulacyjnych, relacji z otoczeniem, obsługi prawnej i relacji inwestorskich, zarządzania ryzykiem, audytu i kontroli wewnętrznej, bezpieczeństwa i zgodności oraz kształtowania polityki rozwoju zasobów ludzkich i dialogu społecznego.

Jarosław Broda - Wiceprezes Zarządu

Absolwent Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, posiada dyplom ukończenia studiów podyplomowych w dziedzinie zarządzania projektami w Akademii Leona Koźmińskiego.

Posiada doświadczenie w obszarze konsolidacji i funkcjonowania sektora elektroenergetycznego, prywatyzacji państwowych grup energetycznych, tworzenia procesów związanych z restrukturyzacją i budowaniem strategii oraz projektów rozwojowych podmiotów energetycznych.

Od początku kariery zawodowej związany z podmiotami sektora energetycznego, w których zajmował wysokie stanowiska menadżerskie i dyrektorskie. Doświadczenie zawodowe zdobywał pracując w Ministerstwie Skarbu Państwa oraz w TAURON

i GDF Suez Energia Polska. Ostatnio związany z GDF Suez Energia Polska – Katowice i z GDF Suez (Branch Energy Europe), gdzie był odpowiedzialny za analizy rynku oraz opracowanie strategii rozwoju spółki, zarządzanie regulacyjne i projekty M&A. Brał także udział w budowie strategii rozwoju działalności w obszarze sprzedaży i marketingu w Europie. Od połowy 2015 r. odpowiadał za przygotowanie strategii komercyjnej oraz kontraktu różnicowego przy projekcie nuklearnym w Wielkiej Brytanii.

Funkcję Wiceprezesa Zarządu TAURON Polska Energia S.A. pełni od dnia 8 grudnia 2015 r. Obecnie nadzoruje następujące obszary działalności: zarządzania majątkiem, badań i innowacji, projektów inwestycyjnych oraz BHP.

Kamil Kamiński - Wiceprezes Zarządu

Absolwent Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uzyskał tytuł Executive MBA (Stockholm University School of Business / Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) oraz Post-MBA Diploma in Strategic Financial Management (Rotterdam School of Management, Erasmus University/GFKM).

Posiada doświadczenie w zakresie budowania wartości firm, fuzji i przejęć oraz integracji biznesowej i operacjonalizacji strategii, jak również w zarządzaniu kompleksowymi projektami w sektorze publicznym oraz prywatnym. Brał udział w złożonych procesach

przekształceniowych i restrukturyzacyjnych przedsiębiorstw w sektorze energetyczno-paliwowym oraz logistyki transportu.

Doświadczenie zawodowe zdobywał pełniąc funkcję Prezesa lub Wiceprezesa Zarządu oraz zajmując wysokie stanowiska menadżerskie. Od początku 2014 r. był związany z Grupą Kapitałową Węglokoks, gdzie w ramach Węglokoks Energia uczestniczył w konsolidacji aktywów energetyczno-ciepłowniczych Kompani Węglowej i Węglokoksu. W tym czasie przewodził pracom Komitetu Zarządzania. Wcześniejsze doświadczenia zawodowe obejmują m.in. pracę w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Przemysłu Rafineryjnego w Płocku czy Międzynarodowym Porcie Lotniczym im. Jana Pawła II Kraków-Balice. Kierował również działaniami Jonn Menzies PLC w Polsce. Przez wiele lat współpracował z Grupą Lotos, wspierając rozwój segmentu paliwa lotniczego, czego efektem był proces joint venture z Air BP Ltd. i powołanie Lotos Air BP.

Funkcję Wiceprezesa Zarządu TAURON Polska Energia S.A. pełni od dnia 8 grudnia 2015 r. Obecnie nadzoruje następujące obszary działalności: zarządzania korporacyjnego, zasobów ludzkich, strategii marketingowej i relacji z klientami, funkcjonowania i zarządzania systemami IT, ochrony danych osobowych oraz zakupów i administracji.

Marek Wadowski - Wiceprezes Zarządu

Absolwent Wydziału Ekonomii Akademii Ekonomicznej w Katowicach. Ukończył także studia podyplomowe École Supérieure de Commerce Toulouse, gdzie uzyskał dyplom Mastère Spécialisé en Banque et Ingéniere Financière oraz studia Executive MBA na Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie.

Posiada doświadczenie w sferze zarządzania procesami finansowymi, controllingowymi i księgowymi w przemyśle (energetyka, górnictwo, hutnictwo), jak

również z zakresu finansowania inwestycji oraz międzynarodowych transakcji handlowych. Brał udział w realizacji projektów due dilligence i wyceny licznych spółek (metodami dochodową, majątkową i porównawczą).

Od początku kariery zawodowej związany z podmiotami sektora energetycznego, górniczego i hutniczego, w których pełnił funkcje Prezesa lub Wiceprezesa Zarządu oraz zajmował wysokie stanowiska menadżerskie. Doświadczenia zawodowe zdobywał pracując w firmie BRE Corporate Finance S.A., Hucie Cynku Miasteczko Śląskie S.A. oraz w spółkach Grupy Kapitałowej Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. Od 2008 r. pełniąc funkcję Wiceprezesa Zarządu odpowiedzialnego za pion finansowy w spółkach Grupy Kapitałowej Jastrzębskiej Spółki Węglowej odpowiadał m.in. za strukturyzowanie transakcji handlowych, wdrażanie polityki zabezpieczenia ryzyka walutowego, obniżanie kosztów finansowych, zarządzanie płynnością, pozyskanie finansowania od konsorcjum bankowego w postaci programu emisji obligacji. Uczestniczył również w procesie debiutu giełdowego Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. (wprowadzenie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości, modyfikacja systemu informacji zarządczej, przygotowanie prospektu emisyjnego, rozmowy z inwestorami). Pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Towarzystwie Finansowym Silesia, gdzie uczestniczył w programie emisji obligacji Kompanii Węglowej oraz zajmował się pozyskaniem finansowania dłużnego od konsorcjum banków.

Od dnia 29 stycznia 2016 r. pełni funkcję Wiceprezesa Zarządu TAURON Polska Energia S.A. Obecnie nadzoruje następujące obszary działalności: finansów i polityki ubezpieczeniowej, controllingu i planowania, analiz oraz rachunkowości i polityki podatkowej.

Dodatkowo do czasu powołania Wiceprezesa Zarządu ds. Handlu nadzoruje pracę następujących obszarów: handlu energią elektryczną i prawami majątkowymi, handlu paliwami, zarządzania portfelem oraz obrotu energią elektryczną.

Szczegółowy opis doświadczenia i kompetencji członków Zarządu został opublikowany na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

Opis działania

Zarząd Spółki działa na podstawie Kodeksu spółek handlowych i innych przepisów prawa, postanowień Statutu Spółki oraz postanowień Regulaminu Zarządu TAURON Polska Energia Spółka Akcyjna z siedzibą w Katowicach, który jest dostępny na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/. Przy wykonywaniu swoich obowiązków członkowie Zarządu kierują się zasadami zawartymi w Dobrych Praktykach 2016.

Do składania oświadczeń w imieniu Spółki wymagane jest współdziałanie 2 członków Zarządu albo jednego członka Zarządu łącznie z prokurentem. Jeżeli Zarząd jest jednoosobowy, do składania oświadczeń w imieniu Spółki uprawniony jest jeden członek Zarządu albo prokurent.

Posiedzenia Zarządu zwołuje Prezes Zarządu lub wyznaczony przez niego Wiceprezes Zarządu. Posiedzenia Zarządu zwoływane są również na wniosek większości Wiceprezesów Zarządu, jak również Przewodniczącego Rady Nadzorczej. Posiedzenia odbywają się w siedzibie Spółki, w terminie ustalonym przez zwołującego posiedzenie. W uzasadnionych przypadkach posiedzenia Zarządu mogą odbywać się poza siedzibą Spółki. Posiedzeniom Zarządu przewodniczy Prezes Zarządu lub wyznaczony przez niego Wiceprezes Zarządu.

Zarząd głosuje w sposób jawny. Wynik głosowania odnotowywany jest w protokole posiedzenia.Prezes Zarządu zarządza głosowanie tajne na wniosek któregokolwiek z członków Zarządu.

Uchwały Zarządu zapadają bezwzględną większością głosów w obecności 3/5 składu członków Zarządu. W przypadku równej liczby głosów decyduje głos Prezesa Zarządu. Zarząd może podejmować uchwały w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Głosowanie w powyższych trybach zarządza Prezes Zarządu lub wskazany przez niego członek Zarządu, określając termin końcowy dla oddania głosu przez członków Zarządu. Dopuszczalne jest złożenie zdania odrębnego. Odnotowywane jest ono w protokole wraz z uzasadnieniem.Decyzje Zarządu, będące postanowieniami w sprawach bieżących, nie wymagających podjęcia uchwały, są odnotowywane wyłącznie w protokole.

W sytuacji, gdy członków Zarządu jest mniej niż Pionów, członkowie Zarządu mogą łączyć pełnienie obowiązków w zakresie dwóch Pionów, bądź dokonać innego podziału kompetencji, niesprzecznego z przyporządkowaniem kompetencji dokonanym przez Radę Nadzorczą.

Wewnętrzny podział pomiędzy członków Zarządu zadań i odpowiedzialności za poszczególne obszary działalności Spółki (Piony) określone w Regulaminie Organizacyjnym TAURON Polska Energia S.A. i obejmujące samodzielne stanowiska pracy oraz jednostki organizacyjne podlegające poszczególnym członkom Zarządu i przez nich nadzorowane, określa powyższy Regulamin Organizacyjny, a schemat wyżej wymienionego podziału jest publikowany na stronie internetowej Spółki.

Struktura pionów podległych poszczególnym członkom Zarządu określona jest w schemacie struktury organizacyjnej Spółki, omówionym w pkt 11.1.5. niniejszego sprawozdania.

9.11.2. Rada Nadzorcza

Obecna, V kadencja Rady Nadzorczej rozpoczęła się w dniu 29 maja 2017 r., tj. w dniu odbycia Zwyczajnego WZ Spółki zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członków Rady Nadzorczej IV kadencji czyli za rok obrotowy 2016. Zgodnie ze Statutem Spółki jest to kadencja wspólna i wynosi 3 lata.

Skład osobowy Rady Nadzorczej na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Beata Chłodzińska Przewodnicząca Rady Nadzorczej,
• 1. Teresa Famulska Wiceprzewodnicząca Rady Nadzorczej,
• 1. Jacek Szyke Sekretarz Rady Nadzorczej,
• 1. Radosław Domagalski Łabędzki Członek Rady Nadzorczej,
• 1. Barbara Łasak- Jarszak Członek Rady Nadzorczej,
• 1. Paweł Pampuszko Członek Rady Nadzorczej,
• 1. Jan Płudowski Członek Rady Nadzorczej,
• 1. Marcin Szlenk Członek Rady Nadzorczej,
• 1. Agnieszka Woźniak Członek Rady Nadzorczej.

Zmiany w składzie osobowym Rady Nadzorczej w 2018 r.

Na dzień 1 stycznia 2018 r. w skład Rady Nadzorczej wchodziły następujące osoby: Beata Chłodzińska (Przewodnicząca Rady Nadzorczej), Teresa Famulska (Wiceprzewodnicząca Rady Nadzorczej), Jacek Szyke (Sekretarz Rady Nadzorczej), Radosław Domagalski - Łabędzki (Członek Rady Nadzorczej), Barbara Łasak - Jarszak (Członek Rady Nadzorczej), Paweł Pampuszko (Członek Rady Nadzorczej), Jan Płudowski (Członek Rady Nadzorczej) oraz Agnieszka Woźniak (Członek Rady Nadzorczej).

W dniu 16 kwietnia 2018 r. Zwyczajne WZ Spółki powołało do składu Rady Nadzorczej V wspólnej kadencji Marcina Szlenka.

W 2018 r. oraz w okresie do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania nie miały miejsca inne zmiany w składzie Rady Nadzorczej.

Informacja o niezależności członków Rady Nadzorczej

Wymogi niezależności określone w Dobrych Praktykach 2016 oraz Załączniku II do Zalecenia Komisji z dnia 15 lutego 2005 r. dotyczącego roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczej spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej) (2005/162/WE) na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania spełniają następujący członkowie Rady Nadzorczej:

• 1. Beata Chłodzińska
• 1. Teresa Famulska,
• 1. Jacek Szyke.
• 1. Radosław Domagalski Łabędzki
• 1. Barbara Łasak Jarszak,
• 1. Paweł Pampuszko,
• 1. Jan Płudowski,
• 1. Marcin Szlenk

Członek Rady Nadzorczej Agnieszka Woźniak nie spełnia wymogów niezależności określonych w Dobrych Praktykach 2016.

Doświadczenie i kompetencje członków Rady Nadzorczej

Beata Chłodzińska - Przewodnicząca Rady Nadzorczej

Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Posiada uprawnienia radcy prawnego.

W latach 2001-2016 związana z Ministerstwem Skarbu Państwa, gdzie prowadziła obsługę prawną, ostatnio jako Zastępca Dyrektora w Departamencie Prawnym i Procesowym. W Ministerstwie Energii koordynowała pracami Zespołu Radców Prawnych w Biurze Prawnym w Ministerstwie Energii. Obecnie pracuje w spółce PKN Orlen S.A. w obszarze prawnym.

Doświadczenie związane z nadzorowaniem działalności spółek z udziałem Skarbu Państwa zdobywała zasiadając m.in. w radach nadzorczych następujących spółek: Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie, Centrum Techniki Okrętowej S.A. z siedzibą w Gdańsku, Chemia Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, Międzynarodowa Korporacja Gwarancyjna sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 12 sierpnia 2015 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji pełni funkcję Przewodniczącej Rady Nadzorczej, Przewodniczącej Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń Rady Nadzorczej, a ponadto jest członkiem Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Teresa Famulska - Wiceprzewodnicząca Rady Nadzorczej

Absolwentka Akademii Ekonomicznej w Katowicach, profesor nauk ekonomicznych nadany przez Prezydenta RP na wniosek Rady Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Akademii Ekonomicznej w Katowicach.

Od 1981 r. związana z Uniwersytetem Ekonomicznym w Katowicach. Obecnie jest Kierownikiem Katedry Finansów Publicznych zajmując stanowisko profesora zwyczajnego. W latach 1998-2013 pracowała w Wyższej Szkole Bankowości i Finansów, ostatnio jako dziekan, zajmując stanowisko profesora zwyczajnego.

Autorka ok. 150 publikacji krajowych i zagranicznych z problematyki finansów, głównie finansów publicznych (w tym podatki i systemy podatkowe) oraz finansów przedsiębiorstw. Obok pracy akademickiej stale współpracuje z praktyką gospodarczą uczestnicząc m.in. w kilkudziesięciu projektach naukowo-badawczych. Prowadzi liczne wykłady i szkolenia dla kadr finansowych i menedżerskich przedsiębiorstw oraz pracowników aparatu skarbowego, w ramach studiów podyplomowych oraz we współpracy m.in. z Polskim Towarzystwem Ekonomicznym i Stowarzyszeniem Księgowych w Polsce. Od marca 2007 r. do listopada 2018 r. pracowała w trzech kolejnych kadencjach Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Doradztwa Podatkowego, przy czym od 2010 r. w dwóch kolejnych kadencjach pełniła funkcję Przewodniczącej. Od 2007 r. członek Komitetu Nauk o Finansach Polskiej Akademii Nauk, gdzie w latach 2011-2015 była członkiem Prezydium Komitetu. Ponadto jest członkiem Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Finansów i Bankowości, International Fiscal Association, Centrum Informacji i Organizacji Badań Finansów Publicznych i Prawa Podatkowego Krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. We wrześniu 2018 r. została wpisana na listę doradców podatkowych.

Posiada następujące nagrody i wyróżnienia: Srebrny Krzyż Zasługi, Srebrny Medal za Długoletnią Służbę, Medal Komisji Edukacji Narodowej, nagrody Ministra Edukacji Narodowej oraz Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji pełni funkcję Wiceprzewodniczącej Rady Nadzorczej oraz Przewodniczącej Komitetu Audytu Rady Nadzorczej.

Jacek Szyke - Sekretarz Rady Nadzorczej

Absolwent ekonomii na Uniwersytecie w Łodzi oraz Wydziału Elektrycznego Politechniki w Poznaniu, na której uzyskał tytuł doktora nauk technicznych.

Posiada wieloletnie doświadczenie zawodowe w energetyce zawodowej, gdzie przeszedł wszystkie szczeble kariery zawodowej poczynając od stażysty, majstra, Kierownika Działu Zabezpieczeń i Automatyki (Zakład Energetyczny Kalisz i Łódź), Dyżurnego Inżyniera Ruchu (Elektrociepłownia Łódź), do stanowiska Głównego Inżyniera (Zakład Energetyczny Łódź i Płock) i Dyrektora Naczelnego (Zakład Energetyczny Płock oraz Elektrociepłownia Siekierki). Pracował również jako Menedżer Kontraktu w Libii. Właściciel oraz Prezes firmy konsultingowej JES ENERGY.

Posiadane odznaczenia państwowe: Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski. Posiadane odznaczenia resortowe: Zasłużony dla resortów: Energetyki, Budownictwa, Łączności, Pożarnictwa, Kultury i Ciepłownictwa.

Autor ponad 100 artykułów, publikacji i książek, w tym: "Wspomnienia o tradycji i zwyczajach pracy w energetyce", "O energetyce z sentymentem", "Historia Polskiej Elektroenergetyki", "Złota Księga Elektroenergetyki", "Grupa TAURON monografia".

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 14 września 2010 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji pełni funkcję Sekretarza Rady Nadzorczej oraz Przewodniczącego Komitetu Strategii Rady Nadzorczej, a także jest członkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej.

Radosław Domagalski - Łabędzki - Członek Rady Nadzorczej

Absolwent Uniwersytetu Łódzkiego (magister prawa). Ukończył studia Executive MBA na Rutgers University w New Jersey. Był stypendystą Uniwersytetów w Munster i Mannheim w Niemczech.

Menadżer z bogatym doświadczeniem praktycznym w zarządzaniu złożonymi projektami biznesowymi o zasięgu międzynarodowym. Przygotował i skutecznie wdrożył strategię rozwoju w Azji jednej z największych polskich grup kapitałowych.

W latach 2006-2013 prezes, zarządu w Magellan Trading Shanghai Co. Ltd w Chinach. Wcześniej pracował jako prawnik w GSP Group Sp. z o.o. w Łodzi, a także w American Enterprise Institute w Waszyngtonie - jednym z największych amerykańskich think tanków.

Od grudnia 2015 r. do października 2016 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju, odpowiedzialny m.in. za promocję polskiej gospodarki, członek Komisji Nadzoru Finansowego.

Od października 2016 r. do 10 marca 2018 r. pełnił funkcję Prezesa Zarządu KGHM Polska Miedź S.A. Obecnie pełni funkcję członka Zarządu Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A.

Współzałożyciel Polsko-Chińskiej Izby Handlowej w Szanghaju. Autor wielu publikacji o tematyce biznesowej.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest członkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej.

Barbara Łasak - Jarszak - Członek Rady Nadzorczej

Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Od stycznia 1997 r. do lutego 2017 r. była pracownikiem Departamentu Prawnego w Ministerstwie Skarbu Państwa. W okresie od kwietnia 1998 r. do lutego 2017 r. kierowała komórką organizacyjną w ramach Departamentu Prawnego zapewniającego obsługę prawną ministerstwa. Od 1 marca 2017 r. zatrudniona na stanowisku naczelnika Wydziału ds. Mienia Państwowego i Finansów w Departamencie Skarbu Państwa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, gdzie zajmuje się m.in. problematyką związaną z nowymi zasadami zarządzania mieniem państwowym.

W latach 1999-2001 członek Komisji Dyscyplinarnej Ministerstwa Skarbu Państwa. W latach 1999-2005 zastępca rzecznika dyscypliny finansów publicznych przy Ministrze Skarbu Państwa.

Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy w organach nadzorczych spółek z udziałem Skarbu Państwa, w tym: ZPP "Lenora" sp. z o.o., Koneckie Zakłady Odlewnicze S.A., Uzdrowisko Busko-Zdrój S.A., ŚWWG Polmos S.A., Stocznia Gdynia S.A., Archimedes S.A., PSO "Maskpol" S.A., ZG "Dom Słowa Polskiego" S.A. w likwidacji, Fundusz Rozwoju Spółek S.A., Zakłady Mięsne Nisko S.A.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest członkiem Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń Rady Nadzorczej.

Paweł Pampuszko - Członek Rady Nadzorczej

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, adwokat wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Katowicach.

Podczas swojej wieloletniej pracy zawodowej uzyskał istotne doświadczenie w zakresie negocjowania kontraktów w ramach znaczących przedsięwzięć przemysłowo-gospodarczych, a także w przygotowaniu i prowadzeniu znaczących sporów sądowych, gdzie koniecznym było zgłębienie nieprawniczych zagadnień specjalistycznych oraz bliska współpraca ze specjalistami z innych dziedzin. Brał również czynny udział w identyfikacji i eliminowaniu nieprawidłowości w działaniach organów spółek kapitałowych.

Doświadczenie zawodowe związane z obsługą prawną podmiotów gospodarczych zdobywał pracując w latach 2005-2009 m.in. w Kancelarii Biura Prawne Babula i Wspólnicy sp. k., Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Ślązak, Zapiór & Partnerzy, SILEGE S.C. oraz Woszym Technologies sp.j. W latach 2009-2011 prowadził indywidualną Kancelarię Adwokacką. Od 2011 r. do chwili obecnej pozostaje wspólnikiem założycielem w kancelarii Kuś-Zielińska, Pampuszko i Wspólnicy – Adwokaci i Radcy Prawni sp.j.

Uczestniczył w organach nadzoru w obszarze organizacji pozarządowych i spółek kapitałowych, w tym: CHK S.A. i Fundacji Medicina Pro Humana.

Jest autorem publikacji z zakresu prawa medycznego.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest członkiem Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Jan Płudowski - Członek Rady Nadzorczej

Absolwent Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Ukończył również studia podyplomowe na Wydziale Elektrycznym Politechniki Gdańskiej, na Akademii Ekonomicznej im. K. Adamieckiego w Katowicach na kierunku zarządzanie finansami przedsiębiorstw oraz na Wydziale Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego na kierunku marketing i zarządzanie w przedsiębiorstwie.

Zawodowo związany z energetyką, doświadczenie zawodowe zdobywał zajmując stanowiska na wszystkich szczeblach kariery zawodowej. Pracował m.in. na stanowiskach Głównego Energetyka Okręgu (PKP Śląska Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Katowicach), Dyrektora Zakładu Energetyki Kolejowej w Katowicach oraz Naczelnika Wydziału Gospodarki Energetycznej (PKP Dyrekcja Energetyki Kolejowej w Warszawie), Dyrektora Biura Przepływu Środków Pieniężnych (PKP Energetyka sp. z o.o. w Warszawie).

W latach 2007-2008 pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej Spółki Energetycznej Jastrzębie S.A.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 30 grudnia 2016 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest członkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej oraz Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Marcin Szlenk - Członek Rady Nadzorczej

Absolwent Szkoły Głównej Handlowej - magister ekonomii, specjalność Zarządzanie i Marketing oraz Finanse i Bankowość.

Ukończył program Executive MBA Uniwersytetu Warszawskiego i University of Illinois, a także Podyplomowe Studium Europejskich Stosunków Finansowo-Ekonomiczno-Prawnych w Szkole Głównej Handlowej. Od 2007 r. jest członkiem Chartered Institute of Management Accounting (CIMA). W 2016 r. ukończył program Global Management Development Programme organizowany przez Grupę Johnson Matthey.

Wieloletni kontroler i dyrektor finansowy z bogatym doświadczeniem zawodowym zdobytym w różnorodnych środowiskach biznesowych. W latach 1999-2002 Senior Auditor w Arthur Andersen. W latach 2002-2010 Kontroler Finansowy, najpierw w Magneti Marelli Aftermarket Sp. z o.o., a następnie Automotive Lighting Polska Sp. z o.o. (obie spółki należące do Grupy FIAT). W latach 2010-2012 pracował jako Europejski Kontroler Finansowy grupy Axeon. Od 2012 r. jest Dyrektorem Finansowym i Członkiem Zarządu Johnson Matthey Battery Systems Sp. z o.o., a od 2017 r. Członkiem Zarządu Johnson Matthey Poland Sp. z o. o.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 16 kwietnia 2018 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest członkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej.

Agnieszka Woźniak - Członek Rady Nadzorczej

Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji UMCS w Lublinie. Z wykształcenia prawnik.

W latach 2001-2015 pracowała w Ministerstwie Gospodarki, gdzie przeszła wszystkie szczeble kariery zawodowej od referendarza, przez stanowiska specjalisty, głównego specjalisty, naczelnika wydziału, zastępcy dyrektora i dyrektora. Od 2005 r. urzędnik mianowany. Z Ministerstwem Energii związana od momentu jego powstania, tj. od listopada 2015 r., gdzie zajmowała stanowisko Dyrektora Biura Ministra, a obecnie Z-cy Dyrektora.

Posiada wieloletnie doświadczenie w zarządzaniu kadrami. Zajmowała się sprawami związanymi z kontrolami, sprawami organizacyjnymi urzędu, zamówieniami publicznymi, sprawami kadrowymi. Piastowała także funkcję Pełnomocnika Dyrektora Generalnego ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania.

Posiada doświadczenie związane z nadzorowaniem działalności spółek z udziałem Skarbu Państwa. Od stycznia 2009 r. do czerwca 2014 r. była członkiem Rady Nadzorczej w spółce Węglokoks S.A. z siedzibą w Katowicach.

Członkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 16 grudnia 2016 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest członkiem Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń Rady Nadzorczej i Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Szczegółowy opis doświadczenia i kompetencji członków Rady Nadzorczej został opublikowany na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

Opis działania

Szczegółowy opis działania Rady Nadzorczej zawarty jest w Ksh, Statucie Spółki, oraz w Regulaminie Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. z siedzibą w Katowicach (który jest dostępny na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/).

Główną formą wykonywania przez Radę Nadzorczą nadzoru nad działalnością Spółki są posiedzenia Rady Nadzorczej. Rada Nadzorcza wykonuje swoje obowiązki kolegialnie. Posiedzenia Rady Nadzorczej zwołuje Przewodniczący Rady Nadzorczej lub Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej przedstawiając szczegółowy porządek obrad:

• 1. zgodnie z przyjętymi przez Radę Nadzorczą ustaleniami,
• 1. z własnej inicjatywy,
• 1. na pisemny wniosek każdego z członków Rady Nadzorczej,
• 1. na pisemny wniosek Zarządu.

Posiedzenia Rady Nadzorczej odbywają się w siedzibie Spółki. W uzasadnionych przypadkach posiedzenie może zostać zwołane w innym miejscu.

Do zwołania posiedzenia wymagane jest pisemne zaproszenie wszystkich członków Rady Nadzorczej na co najmniej 7 dni przed terminem posiedzenia Rady Nadzorczej. Z ważnych powodów Przewodniczący Rady Nadzorczej może skrócić ten termin do 2 dni, określając sposób przekazania zaproszenia. Zawiadomienia o posiedzeniu Rady Nadzorczej przekazywane są za pomocą faksu lub poczty elektronicznej. W zawiadomieniu o posiedzeniu Rady Nadzorczej Przewodniczący określa termin posiedzenia, miejsce obrad oraz szczegółowy projekt porządku obrad. Rada Nadzorcza odbywa posiedzenia w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na 2 miesiące. Rada Nadzorcza może odbywać posiedzenia bez formalnego zwołania, jeżeli wszyscy członkowie Rady Nadzorczej są obecni i nikt nie wniesie sprzeciwu do faktu odbycia posiedzenia lub do porządku obrad.

Zmiana zaproponowanego porządku obrad może nastąpić, gdy na posiedzeniu obecni są wszyscy członkowie Rady Nadzorczej i nikt nie wniesie sprzeciwu do porządku obrad. Sprawa nieuwzględniona w porządku obrad powinna być włączona do porządku obrad następnego posiedzenia.

Udział w posiedzeniu Rady Nadzorczej jest obowiązkiem członka Rady Nadzorczej. Członek Rady Nadzorczej podaje przyczyny swojej nieobecności na piśmie. Usprawiedliwienie nieobecności członka Rady Nadzorczej wymaga uchwały Rady Nadzorczej. W posiedzeniach Rady Nadzorczej mogą uczestniczyć członkowie Zarządu Spółki, o ile Rada Nadzorcza nie wyrazi sprzeciwu. Udział członków Zarządu w posiedzeniach Rady Nadzorczej jest obowiązkowy, jeżeli zostali zaproszeni przez Przewodniczącego Rady Nadzorczej. W posiedzeniach mogą uczestniczyć także inne osoby, jeżeli zostaną one zaproszone w powyższy sposób.

Rada Nadzorcza może zasięgać opinii radców prawnych świadczących stałą pomoc prawną na rzecz Spółki oraz, w uzasadnionych przypadkach, powoływać i zapraszać na posiedzenia Rady Nadzorczej odpowiednich ekspertów w celu zasięgnięcia opinii i podjęcia właściwej decyzji. W przypadkach, o których mowa powyżej, Rada Nadzorcza podejmuje uchwałę o zleceniu pracy wybranemu ekspertowi (firmie audytorskiej, konsultingowej, kancelarii prawnej) zobowiązując Zarząd Spółki do zawarcia odpowiedniej umowy.

Posiedzenia Rady Nadzorczej prowadzi Przewodniczący Rady Nadzorczej, a w przypadku jego nieobecności - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej. Z ważnych powodów, za zgodą większości członków Rady Nadzorczej obecnych na posiedzeniu, prowadzący posiedzenie ma obowiązek poddać pod głosowanie wniosek o przerwanie obrad i ustalić termin wznowienia obrad Rady Nadzorczej. Rada Nadzorcza podejmuje postanowienia w formie uchwał. Uchwały Rady Nadzorczej podejmowane są głównie na posiedzeniach. Rada Nadzorcza podejmuje uchwały, jeżeli na posiedzeniu obecna jest co najmniej połowa jej członków, a wszyscy jej członkowie zostali zaproszeni we właściwy sposób określony w Regulaminie Rady Nadzorczej. Z zastrzeżeniem bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, w tym Ksh, oraz postanowień Statutu Spółki, Rada Nadzorcza podejmuje uchwały bezwzględną większością głosów obecnych na posiedzeniu, przy czym przez bezwzględną większość głosów rozumie się więcej głosów oddanych "za" niż "przeciw" i "wstrzymujących się". W sprawach nieobjętych porządkiem obrad uchwał podjąć nie można, chyba że obecni są wszyscy członkowie Rady Nadzorczej i nikt nie wyrazi sprzeciwu. Nie dotyczy to uchwał w sprawie usprawiedliwienia nieobecności członka Rady Nadzorczej na posiedzeniu. Głosowanie nad uchwałami jest jawne. Tajne głosowanie zarządza się:

• 1. na żądanie choćby jednego z członków Rady Nadzorczej,
• 1. w sprawach osobowych.

Rada Nadzorcza, zgodnie ze Statutem Spółki, może podejmować uchwały w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Podjęcie uchwały w tym trybie wymaga uprzedniego powiadomienia wszystkich członków Rady Nadzorczej o treści projektu uchwały. Podejmowanie uchwał w tym trybie nie dotyczy wyboru Przewodniczącego, Wiceprzewodniczącego i Sekretarza Rady Nadzorczej, powołania lub zawieszenia w czynnościach członka Zarządu oraz odwołania tych osób, jak również innych spraw, których rozstrzygnięcie wymaga głosowania tajnego. Głosując nad uchwałą podejmowaną w powyższym trybie, członek Rady Nadzorczej wskazuje jak głosował, tj. "za", "przeciw" lub "wstrzymał się". Uchwałę z zaznaczeniem, że została podjęta w trybie pisemnym lub w trybie głosowania przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumienia się na odległość, podpisuje Przewodniczący Rady Nadzorczej. Podjęte w tym trybie uchwały zostają przedstawione na najbliższym posiedzeniu Rady Nadzorczej z podaniem wyniku głosowania.

Dopuszcza się możliwość uczestnictwa członków Rady Nadzorczej w posiedzeniu oraz głosowania nad podejmowanymi uchwałami w ramach tego posiedzenia przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, tj. tele- lub wideokonferencji, z zastrzeżeniem, że w miejscu obrad wskazanym w zawiadomieniu o posiedzeniu, obecnych jest co najmniej połowa jej członków i istnieje techniczna możliwość zapewnienia bezpiecznego połączenia.

Członkowie Rady Nadzorczej uczestniczą w posiedzeniach oraz wykonują swoje prawa i obowiązki osobiście, a przy wykonywaniu swoich obowiązków zobowiązani są do dokładania należytej staranności. Członkowie Rady Nadzorczej obowiązani są do zachowania tajemnicy wiadomości związanych z działalnością Spółki, które powzięli w związku ze sprawowaniem mandatu lub przy innej sposobności. Rada Nadzorcza wykonuje swoje czynności kolegialnie.

Rada Nadzorcza może z ważnych powodów delegować poszczególnych członków do samodzielnego pełnienia określonych czynności nadzorczych na czas oznaczony. Rada Nadzorcza może delegować swoich członków, na okres nie dłuższy niż trzy miesiące, do czasowego wykonywania czynności członków Zarządu, którzy zostali odwołani, złożyli rezygnację albo z innych przyczyn nie mogą sprawować swoich czynności. Delegowanie, o którym mowa powyżej, wymaga uzyskania zgody członka Rady Nadzorczej, który ma być delegowany.

Szczegółowy opis działalności Rady Nadzorczej w minionym roku obrotowym zawiera sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej, składane corocznie WZ i publikowane na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

Rada Nadzorcza może powoływać spośród swoich członków stałe lub doraźne zespoły robocze, komitety dla wykonywania określonych czynności. Stałymi komitetami Rady Nadzorczej są:

• 1. Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.,
• 1. Komitet Nominacji i Wynagrodzeń Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. (Komitet Nominacji i Wynagrodzeń),
• 1. Komitet Strategii Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. (Komitet Strategii).

Skład, zadania oraz zasady funkcjonowania komitetów, o których mowa powyżej, określają ich regulaminy uchwalone przez Radę Nadzorczą.

9.11.3. Komitet Audytu

Członkowie Komitetu Audytu na obecną kadencję zostali powołani w dniu 20 czerwca 2017 r. przez Radę Nadzorczą spośród jej członków. W 2018 r. Komitet Audytu funkcjonował w składzie pięcioosobowym.

W związku z dokonaną w 2018 r. zmianą w składzie Rady Nadzorczej Spółki V kadencji, Rada Nadzorcza dokonała zmiany w składzie Komitetu Audytu.

Skład Komitetu Audytu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Teresa Famulska Przewodnicząca Komitetu Audytu,
• 1. Radosław Domagalski-Łabędzki Członek Komitetu Audytu,
• 1. Jan Płudowski Członek Komitetu Audytu,
• 1. Marcin Szlenk Członek Komitetu Audytu,
• 1. Jacek Szyke Członek Komitetu Audytu.

Zmiany w składzie osobowym Komitetu Audytu w 2018 r.

Na dzień 1 stycznia 2018 r. w skład Komitetu Audytu wchodzili następujący członkowie: Teresa Famulska (Przewodnicząca), Beata Chłodzińska, Radosław Domagalski – Łabędzki, Jan Płudowski i Jacek Szyke.

W dniu 25 kwietnia 2018 r. Beata Chłodzińska złożyła oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji członka Komitetu Audytu Rady Nadzorczej Spółki.

W dniu 25 kwietnia 2018 r. Rada Nadzorcza Spółki powołała do składu Komitetu Audytu Marcina Szlenka.

W 2018 r. oraz w okresie do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania nie miały miejsca inne zmiany w składzie Komitetu Audytu.

Informacja o niezależności członków Komitetu Audytu na dzień 31 grudnia 2018 r.

Skład Komitetu Audytu jest zgodny z wymogami określonymi w ustawie z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Oceny niezależności i ustawowych wymogów co do posiadanej wiedzy i umiejętności przez poszczególnych członków Komitetu Audytu dokonała Rada Nadzorcza na podstawie stosownych oświadczeń złożonych przez członków Komitetu Audytu. Wszyscy członkowie Komitetu Audytu spełniają ustawowe wymogi co do niezależności.

Przewodnicząca Komitetu Audytu Teresa Famulska oraz Marcin Szlenk posiadają wiedzę i umiejętności w zakresie rachunkowości oraz badania sprawozdań finansowych. Jacek Szyke i Jan Płudowski posiadają wiedzę i umiejętności z zakresu energetyki, tj. branży w której działa Spółka.

Sposób nabycia wiedzy i umiejętności przez członków Komitetu Audytu w wymienionym powyżej zakresie został wskazany w pkt 9.11.2. niniejszego sprawozdania, w ramach opisu doświadczenia i kompetencji członków Rady Nadzorczej.

Zadania i kompetencje Komitetu Audytu

W 2018 r. Komitet Audytu realizował zadania i kompetencje, które w związku z wejściem w życie w dniu 21 czerwca 2017 r. ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, zostały zweryfikowane i dostosowane do aktualnie obowiązujących przepisów prawa oraz przyjęte przez Radę Nadzorczą na wniosek Komitetu Audytu w formie nowego Regulaminu Komitetu Audytu Rady nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.

Komitet Audytu w okresie objętym niniejszym sprawozdaniem odbył łącznie 8 posiedzeń.

Poniższa tabela przedstawia zadania i kompetencje Komitetu Audytu według stanu na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 52. Kompetencje Komitetu Audytu

Kompetencje Komitetu Audytu

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. monitorowanie:
  2. a) procesu sprawozdawczości finansowej w Spółce,
  3. b) skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, zarządzania ryzykiem, compliance oraz audytu wewnętrznego, w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej,
  4. c) wykonywania czynności rewizji finansowej, w szczególności przeprowadzania przez firmę audytorską badania, z uwzględnieniem wszelkich wniosków i ustaleń Komisji Nadzoru Audytowego wynikających z kontroli przeprowadzonej w firmie audytorskiej,
• 1. kontrolowanie i monitorowanie niezależności biegłego rewidenta i firmy audytorskiej, w szczególności w przypadku, gdy na rzecz Spółki świadczone są przez firmę audytorską inne usługi niż badanie,
• 1. dokonywanie oceny niezależności biegłego rewidenta oraz wyrażanie zgody na świadczenie przez niego dozwolonych usług niebędących badaniem w Spółce,
• 1. opracowywanie polityki wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania,
• 1. opracowywanie polityki świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, przez podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz przez członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem,
• 1. określanie procedury wyboru firmy audytorskiej przez Spółkę,
• 1. przedstawianie Radzie Nadzorczej na potrzeby wyboru firmy audytorskiej przeprowadzającej ustawowe badanie lub przegląd sprawozdań finansowych rekomendacji, o której mowa w art. 130 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz w art. 16 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylającego decyzję Komisji 2005/909/WE, zgodnie z politykami, o których mowa powyżej w pkt 4 i 5,
• 1. informowanie Rady Nadzorczej o wynikach badania oraz wyjaśnianie, w jaki sposób badanie to przyczyniło się do rzetelności sprawozdawczości finansowej w Spółce, a także jaka była rola Komitetu Audytu w procesie badania,
• 1. przedkładanie zaleceń mających na celu zapewnienie rzetelności procesu sprawozdawczości finansowej w Spółce,
• 1. wykonywanie innych czynności przypisanych do obowiązków komitetów audytu mocą ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylającym decyzję Komisji 2005/909/WE i ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.

Dozwolone usługi nie będące badaniem świadczone przez firmę audytorską

Na rzecz TAURON i spółek Grupy Kapitałowej TAURON były świadczone w 2018 r. przez firmę audytorską badającą sprawozdanie finansowe następujące dozwolone usługi niebędące badaniem:

1. potwierdzona pisemnie weryfikacja rocznych i półrocznych jednostkowych pakietów sprawozdawczych wybranych spółek Grupy Kapitałowej TAURON niezbędnych do sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego,

2. przeprowadzenie uzgodnionych procedur weryfikacji sprawozdania spółki zależnej TAURON Dystrybucja w związku z wymogiem oszacowania WRA i WRA AMI na potrzeby wyznaczenia uzasadnionego zwrotu z zaangażowanego kapitału przez Prezesa URE.

W związku ze świadczeniem powyższych usług Komitet Audytu dokonał oceny niezależności firmy audytorskiej Ernst & Young Audyt Polska oraz wyraził zgodę na świadczenie powyższych usług.

Główne założenia polityki wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania oraz polityki świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, przez podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz przez członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem

W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, w dniu 16 października 2017 r. Komitet Audytu przyjął następujące regulacje:

• 1. Politykę wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania i przeglądu sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A.,
• 1. Procedurę wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania i przeglądu sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. oraz
• 1. Politykę świadczenia w Grupie TAURON przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie rocznego sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A., podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem.

Polityka wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania i przeglądu sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. ma na celu zapewnienie zgodności wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia Badania i Przeglądu sprawozdań finansowych w Spółce z przepisami prawa. Polityka w sposób czytelny określa zasady i reguły procesu wyboru firmy audytorskiej do badania sprawozdań TAURON jako jednostki zainteresowania publicznego, zasady procedury wyboru firmy audytorskiej, zasady sporządzania rekomendacji Komitetu Audytu dotyczącej wyboru firmy audytorskiej, jak również zasady rotacji firmy audytorskiej dokonującej badania i przeglądu sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych TAURON. Najistotniejsze założenia przyjęte w polityce to oparcie procesu wyboru audytora na obowiązujących przepisach prawa, zapewnienie przejrzystości oraz obiektywizmu procesu wyboru audytora oraz uwzględnienie w procesie wymogów niezbędnych do terminowego i prawidłowego wykonania na rzecz Spółki usług audytorskich.

Procedura wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania i przeglądu sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. ma na celu zapewnienie zgodności procesu wyboru firmy audytorskiej z obowiązującymi przepisami prawa, jak również zapewnienie przeprowadzenia badania i przeglądu sprawozdań finansowych o wysokim poziomie jakościowym, w określonych ramach czasowych, przy zachowaniu niezależności, obiektywizmu, przejrzystości i wiarygodności firmy audytorskiej i biegłych rewidentów. Procedura w sposób szczegółowy i dokładny definiuje poszczególne etapy procesu wyboru firmy audytorskiej, wraz ze wskazaniem organów i jednostek organizacyjnych odpowiedzialnych za te etapy. Ponadto procedura określa ogólne warunki udziału w postępowaniu i kryteria wyboru firmy audytorskiej jak również ramy czasowe procesu wyboru audytora. Najistotniejsze założenia przyjęte w procedurze to przyjęcie jasnego i przejrzystego, opartego na przepisach prawa podziału odpowiedzialności w procesie wyboru audytora, jak również określenie przejrzystych i niedyskryminujących warunków udziału w procedurze przetargowej oraz kryteriów wyboru firmy audytorskiej, jakie może stosować spółka.

Polityka świadczenia w Grupie TAURON przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie rocznego sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A., podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem ma na celu określenie czytelnych zasad mających służyć zachowaniu wymogu niezależności firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie w Spółce, w przypadku świadczenia przez tę firmę lub podmioty z jej sieci usług niebędących badaniem. Polityka ta określa zasady dotyczące świadczenia na rzecz podmiotów z Grupy Kapitałowej TAURON przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie w TAURON, podmioty powiązane z firmą audytorską oraz członka sieci firmy audytorskiej usług innych niż badanie lub przegląd, w szczególności warunki dopuszczalności świadczenia usług dozwolonych, zasady przeprowadzania przez Komitet Audytu oceny zagrożeń i zabezpieczeń niezależności firmy audytorskiej, jak również mechanizmy kontrolne w zakresie przestrzegania zasad niezależności biegłego rewidenta w Grupie Kapitałowej TAURON. Najistotniejsze założenia przyjęte w polityce obejmują określenie czytelnych zasad przeprowadzania przez Komitet Audytu oceny zagrożeń i zabezpieczeń niezależności firmy audytorskiej i wyrażania zgody na świadczenie usług innych niż badanie, opartych na zgodności z przepisami prawa i celowości świadczenia takich usług.

Rekomendacje Komitetu Audytu dotyczące wyboru firmy audytorskiej

W 2018 r. Komitet Audytu dwukrotnie rekomendował Radzie Nadzorczej TAURON dokonanie wyboru firmy audytorskiej:

• 1. do badania sprawozdań finansowych za rok obrotowy 2018, w związku z potrzebą dostosowania dotychczas zawartej z firmą audytorską umowy na badanie sprawozdań finansowych za rok obrotowy 2017 do wymogów przepisu art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, w drodze zawarcia aneksu do wyżej wymienionej umowy,
• 1. do badania i przeglądu sprawozdań finansowych oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych TAURON za lata 2019 – 2021, w następstwie przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zgodnie z obowiązującymi kryteriami, wskazując równocześnie drugi podmiot alternatywny do wykonania tych czynności oraz przedstawiając uzasadnienie preferencji wyboru rekomendowanej firmy audytorskiej.

Szczegółowy opis działalności Komitetu Audytu w minionym roku obrotowym zawarty jest w sprawozdaniu z działalności Rady Nadzorczej składanym corocznie WZ, oraz publikowanym na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

9.11.4. Komitet Nominacji i Wynagrodzeń

Członkowie Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń na obecną kadencję zostali powołani w dniu 30 czerwca 2017 r. przez Radę Nadzorczą spośród jej członków. W 2018 r. Komitet Nominacji i Wynagrodzeń funkcjonował w składzie trzyosobowym.

Skład Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Beata Chłodzińska Przewodnicząca Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń,
• 1. Barbara Łasak Jarszak Członek Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń,
• 1. Agnieszka Woźniak Członek Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń.

W 2018 r. oraz w okresie do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania nie miały miejsca zmiany w składzie Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń.

Zadania i kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń

Zadania i kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń w 2018 r. nie uległy zmianie.

Poniższa tabela przedstawia zadania i kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 53. Kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń

Kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej procedury przeprowadzania postępowań kwalifikacyjnych na stanowiska członków Zarządu Spółki,
• 1. ocena kandydatur na członków Zarządu oraz przedstawianie Radzie Nadzorczej opinii w tym zakresie,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej formy oraz treści umów zawieranych z członkami Zarządu,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej systemu wynagradzania i premiowania członków Zarządu,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej konieczności zawieszenia członka Zarządu z ważnych powodów,

Kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej konieczności delegowania członka Rady Nadzorczej do czasowego wykonywania czynności członków Zarządu, którzy nie mogą sprawować swoich czynności wraz z propozycją wynagrodzenia.

Szczegółowy opis działalności Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń w minionym roku obrotowym zawarty jest w Sprawozdaniu z działalności Rady Nadzorczej składanym corocznie WZ, oraz publikowanym na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

9.11.5. Komitet Strategii

Członkowie Komitetu Strategii zostali powołani na obecną kadencję w dniu 30 czerwca 2017 r. przez Radę Nadzorczą spośród jej członków. W 2018 r. Komitet Strategii funkcjonował w składzie pięcioosobowym.

Skład Komitetu Strategii na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Jacek Szyke Przewodniczący Komitetu Strategii,
• 1. Beata Chłodzińska Członek Komitetu Strategii,
• 1. Paweł Pampuszko Członek Komitetu Strategii,
• 1. Jan Płudowski Członek Komitetu Strategii,
• 1. Agnieszka Woźniak Członek Komitetu Strategii.

W 2018 r. oraz w okresie do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania nie miały miejsca zmiany w składzie Komitetu Strategii.

Zadania i kompetencje Komitetu Strategii

Zadania i kompetencje Komitetu Strategii w 2018 r. nie uległy zmianie. Poniższa tabela przedstawia zadania i kompetencje Komitetu Strategii według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 54. Kompetencje Komitetu Strategii

Kompetencje Komitetu Strategii

według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

• 1. ocena Strategii Spółki i Grupy Kapitałowej TAURON oraz przedstawianie wyników tej oceny Radzie Nadzorczej,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej zakresu i terminów przedkładania przez Zarząd strategicznych planów wieloletnich,
• 1. ocena wpływu planowanych i podejmowanych inwestycji strategicznych na kształt aktywów Spółki,
• 1. monitorowanie realizacji strategicznych zadań inwestycyjnych,
• 1. ocena działań dotyczących dysponowania istotnymi aktywami Spółki,
• 1. opiniowanie dokumentów o charakterze strategicznym przedkładanych Radzie Nadzorczej przez Zarząd.

Szczegółowy opis działalności Komitetu Strategii w minionym roku obrotowym zawarty jest w sprawozdaniu z działalności Rady Nadzorczej składanym corocznie WZ oraz publikowanym na stronie internetowej Spółki http://www.tauron.pl/.

9.11.6. Opis działania Komitetów Rady Nadzorczej

Szczegółowy opis działania Komitetów Rady Nadzorczej zawarty jest w regulaminach poszczególnych Komitetów Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.

Komitety Rady Nadzorczej są organami doradczymi i opiniotwórczymi działającymi kolegialnie w ramach struktury Rady Nadzorczej i pełnią funkcje pomocnicze oraz doradcze wobec Rady Nadzorczej. Zadania Komitetów Rady Nadzorczej są realizowane poprzez przedstawianie Radzie Nadzorczej wniosków, rekomendacji, opinii i sprawozdań dotyczących zakresu ich zadań, w formie podjętych uchwał. Komitety Rady Nadzorczej są niezależne od Zarządu Spółki.

W skład Komitetu Audytu i Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń wchodzi od trzech do pięciu członków, a w skład Komitetu Strategii wchodzi od trzech do siedmiu członków. Pracami poszczególnych Komitetów kieruje ich Przewodniczący.

Posiedzenia są zwoływane przez Przewodniczącego danego Komitetu z własnej inicjatywy lub na wniosek członka Komitetu lub Przewodniczącego Rady Nadzorczej i odbywają się w miarę potrzeb. W przypadku Komitetu Audytu posiedzenia odbywają się nie rzadziej niż raz na kwartał. Do udziału w posiedzeniach Przewodniczący danego Komitetu może zaprosić członków Rady Nadzorczej niebędących członkami Komitetu, członków Zarządu i pracowników Spółki oraz inne osoby pracujące bądź też współpracujące ze Spółką. Przewodniczący danego Komitetu lub osoba przez niego wskazana przedkłada Radzie Nadzorczej wnioski, rekomendacje i sprawozdania.

Komitety Rady Nadzorczej podejmują uchwały, jeżeli na posiedzeniu obecna jest co najmniej połowa ich członków, a wszyscy członkowie zostali właściwie zaproszeni. Uchwały Komitetów Rady Nadzorczej są przyjmowane bezwzględną większością głosów obecnych na posiedzeniu, przy czym przez bezwzględną większość głosów rozumie się więcej głosów oddanych "za" niż "przeciw" i "wstrzymujących się". Komitety Rady Nadzorczej mogą podejmować uchwały w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.

Członkowie Komitetów Rady Nadzorczej mogą również brać udział w posiedzeniach Komitetów oraz głosować nad podejmowanymi uchwałami przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, tj. telekonferencji lub wideokonferencji.

O przedkładanych Radzie Nadzorczej przez dany Komitet rekomendacjach i ocenach informowany jest Zarząd Spółki. Komitety Rady Nadzorczej co roku podają do wiadomości publicznej, za pośrednictwem Spółki, informacje o ich składzie, liczbie odbytych posiedzeń i uczestnictwie w posiedzeniach w ciągu roku oraz głównych działaniach.

Zarząd Spółki zapewnia poszczególnym Komitetom możliwość korzystania z usług doradców zewnętrznych w zakresie niezbędnym do wypełniania obowiązków Komitetów.

9.12. Opis polityki różnorodności stosowanej do organów Spółki

W 2018 r. obowiązywała w Spółce i Grupie Kapitałowej TAURON wdrożona w 2017 r. Polityka różnorodności w Grupie TAURON, której celem jest wzmacnianie świadomości i kultury organizacyjnej otwartej na różnorodność.

Zgodnie z przyjętą Polityką Różnorodności, różnorodność i otwartość są integralną częścią działań biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON. Grupa stosuje politykę równego traktowania oraz dąży do zapewnienia różnorodności w zakresie płci, kierunku wykształcenia, wieku i doświadczenia zawodowego w odniesieniu do wszystkich pracowników, a w szczególności do organów zarządzających i jej kluczowych menadżerów. Polityka różnorodności jest również stosowana we współpracy z partnerami zewnętrznymi Grupy Kapitałowej TAURON czyli firmami, uczelniami, szkołami czy innymi podmiotami gospodarczymi.

Podejmowane są również działania mające na celu zapobieganie przejawom dyskryminacji poprzez kształtowanie właściwej atmosfery w pracy oraz kultury opartej na wartościach korporacyjnych PRO Partnerstwo, Rozwój i Odwaga, czego potwierdzeniem jest stosowana Polityka przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji w Grupie TAURON.

W odniesieniu do członków organów korporacyjnych TAURON, tj. Zarządu i Rady Nadzorczej, wyboru osób pełniących funkcje członków Zarządu dokonuje Rada Nadzorcza, natomiast wyboru członków Rady Nadzorczej dokonuje Walne Zgromadzenie oraz Minister Energii w ramach przysługujących Skarbowi Państwa statutowych uprawnień.

Członkowie Zarządu są powoływani przez Radę Nadzorczą po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego, które ma na celu sprawdzenie i ocenę ich kwalifikacji oraz wyłonienie najlepszego kandydata. Ogłoszenie o postępowaniu kwalifikacyjnym jest publikowane na stronie internetowej Spółki oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Energii. Do konkursu może przystąpić każdy, kto spełnia wymogi określone w statucie Spółki oraz wymogi formalne zawarte w ogłoszeniu. Od kandydatów wymaga się wykształcenia wyższego, minimum pięcioletniego stażu pracy i minimum trzyletniego doświadczenia menedżerskiego, jak również spełnienia wymogów określonych w przepisach odrębnych. Z uwagi na brak szczególnych wymogów dotyczących m.in. płci, kierunku wykształcenia, wieku i doświadczenia zawodowego, Rada Nadzorcza przy ocenie i wyborze kandydatów na członków Zarządu ma możliwość zapewnienia wszechstronności i różnorodności przy doborze członków Zarządu.

Informacje dotyczące kwalifikacji oraz doświadczenia zawodowego osób powoływanych do składu Zarządu i Rady Nadzorczej są publikowane w stosownych raportach bieżących oraz na stronie internetowej Spółki.

Opis Polityki różnorodności w Grupie TAURON oraz szczegółowe dane i wskaźniki dotyczące różnorodności pod względem wieku, płci, stażu zostały przedstawione w pkt 11 niniejszego sprawozdania.

10.POLITYKA WYNAGRODZEŃ OSÓB ZARZĄDZAJĄCYCH I NADZORUJĄCYCH

10.1. System wynagradzania członków zarządu i kluczowych menedżerów

10.1.1. Ogólna informacja o przyjętym systemie wynagrodzeń członków Zarządu

System wynagrodzeń członków Zarządu TAURON

W 2018 r. w Spółce obowiązywały zasady wynagradzania członków Zarządu Spółki określone w uchwale Nadzwyczajnego WZ TAURON z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu (Zasady kształtowania wynagrodzeń) z późniejszymi zmianami i uszczegółowione przez Radę Nadzorczą Spółki uchwałą z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu TAURON Polska Energia S.A. z późniejszymi zmianami. Wyżej wymienione zasady kształtowania wynagrodzeń są zgodne z przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. Uwzględniając powyższe zasady kształtowania wynagrodzeń, Rada Nadzorcza w dniu 23 października 2017 r. przyjęła do stosowania zaktualizowaną Politykę wynagrodzeń członków organów nadzorujących i zarządzających wraz z opisem zasad jej ustalania w TAURON Polska Energia S.A.

Przyjęte zasady kształtowania wynagrodzeń określają system wynagradzania członków Zarządu w powiązaniu z pozostającymi do realizacji zadaniami mającymi na celu wdrażanie przyjętej Strategii, kierunków rozwoju i planów finansowych. Nadrzędnym celem stosowanego systemu wynagrodzeń jest zapewnienie motywacyjnego charakteru wynagradzania najwyższej kadry zarządzającej oraz stworzenie podstaw do ich rozwoju.

Nadrzędnymi celami polityki wynagrodzeń są:

• 1. zapewnienie spójnego i motywacyjnego systemu wynagradzania Członków Zarządu,
• 1. powiązanie zasad wynagradzania z monitorowaniem wdrażania przyjętych planów strategicznych i realizowaniem planów finansowych,
• 1. kształtowanie wysokości wynagradzania członków Zarządu w powiązaniu z realizowaniem postawionych celów zarządczych,
• 1. wzrost wartości Spółki poprzez rozwój najwyższej kadry zarządzającej,
• 1. doskonalenie systemów wynagradzania przekładających się na realizowanie Strategii i kierunków rozwoju.

Model wynagradzania zakłada dwuskładnikowy system określania wynagrodzenia dla członków Zarządu, w którym wynagrodzenie całkowite członka Zarządu składa się z części stałej, stanowiącej wynagrodzenie miesięczne podstawowe i części zmiennej, stanowiącej wynagrodzenie uzupełniające za rok obrotowy Spółki, zależne od spełnienia określonych celów zarządczych (KPI).

System wynagradzania członków Zarządu zakłada powiązanie części zmiennej wynagrodzenia z pozostającymi do realizacji celami zarządczymi wynikającymi z przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami i ustalanymi na podstawie tych przepisów przez WZ i Radę Nadzorczą Spółki. Przyjęcie w systemie wynagradzania zależności wynagrodzenia w części zmiennej od realizacji stawianych do wykonania celów zarządczych ma na celu, w szczególności, wdrażanie przyjętej Strategii, kierunków jej rozwoju i planów finansowych, kształtuje również nową kulturę organizacyjną Spółki.

Uwzględniając obowiązujące regulacje, Rada Nadzorcza ustala wysokość wynagrodzenia dla członków Zarządu w przedziale określonym przez WZ Spółki.

Wynagrodzenie zmienne członków Zarządu TAURON stanowi do 60% wynagrodzenia stałego za rok obrotowy, przy założeniu realizacji celów zarządczych ustalonych przez WZ, a uszczegóławianych przez Radę Nadzorczą na dany rok obrotowy.

Do ogólnych celów zarządczych, ustalonych przez WZ należą:

• 1. osiągnięcie wskaźnika EBITDA na poziomie zatwierdzonym w Planie Rzeczowo – Finansowym na dany rok obrotowy,
• 1. osiągnięcie wskaźnika Dług Netto/EBITDA na poziomie zatwierdzonym w Planie Rzeczowo – Finansowym na dany rok obrotowy,
• 1. utrzymanie ratingu spółki TAURON Polska Energia S.A. na poziomie inwestycyjnym,
• 1. realizacja Programu "Poprawy efektywności w latach 2016 – 2018" i uzyskanie łącznego efektu na poziomie zatwierdzonym w Planie Rzeczowo – Finansowym na dany rok obrotowy,
• 1. dostosowanie do istoty zmian strukturalnych sektora (wprowadzenie struktury procesowo – zadaniowej, korespondencyjnego systemu wsparcia technicznego),
• 1. uzyskanie pozycji wiodącego sprzedawcy energii elektrycznej na rynku poprzez budowę jednolitej organizacji w obszarach sprzedaży i obsługi klientów zgodnej z trendami – efektywnego zarządzania doświadczeniem uzyskanym przez klienta (ang. Customer experience management), utrzymania

pozycji lidera wśród 4 największych sprzedawców energii elektrycznej w Polsce w zakresie liczby klientów przy ustalonym poziomie udziału w rynku i poziomie rentowności (z wyłączeniem sytuacji akwizycji w tym segmencie) oraz stały wzrost sprzedaży nowych produktów (sprzedaż produktów zawierających energię oraz produktów synergicznych do energii elektrycznej i gazu),

• 1. budowa bloku 910 MW^e w Jaworznie zgodnie z optymalnym z punktów widzenia rentowności projektu i kondycji Grupy zatwierdzonym harmonogramem,
• 1. budowa strukturalnego podejścia do innowacji marketingowej, produktowej i procesowej, finansowanie prac badawczych, rozwojowych, pilotaży oraz wdrożeń oraz stworzenie ekosystemu dla innowacji w Grupie TAURON, uwzględniającego efektywne wykorzystywanie środków przeznaczonych na ten cel,
• 1. stworzenie strukturalnego podejścia do budowy marki, marketingu produktowego, sponsoringu kultury, sportu i działań o charakterze społecznym.

Członkowie Zarządu Spółki nie są objęci programem premiowym opartym na kapitale Spółki, jak również nie otrzymują wynagrodzenia ani nagród z tytułu pełnienia funkcji we władzach spółek należących do Grupy Kapitałowej TAURON.

W 2018 r. nie były dokonywane zmiany zasad wynagradzania członków Zarządu Spółki.

System wynagrodzeń członków Zarządu spółek Grupy Kapitałowej

We wszystkich spółkach Grupy Kapitałowej TAURON, wobec których TAURON jest przedsiębiorcą dominującym w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2017 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, wdrożono zasady wynagradzania członków organów zarządzających zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. Powyższe zostało uregulowane w przyjętej przez Zarząd TAURON Polityce kształtowania wynagrodzeń członków organów Spółek Zależnych oraz w Zasadach wynagradzania członków organów korporacyjnych Spółek Zależnych.

Zasady wynagradzania członków organów zarządzających spółek zależnych, podobnie jak w TAURON, obejmują dwuskładnikowy system określania wynagrodzenia, składający się z wynagrodzenia stałego oraz z wynagrodzenia zmiennego, uzależnionego od spełnienia określonych kryteriów wynikowych tj. realizacji celów zarządczych. Uzależnienie części zmiennej wynagrodzenia od realizacji stawianych do wykonania celów zarządczych ma istotne znaczenie w procesie zarządzania Grupą Kapitałową TAURON oraz ma na celu priorytetyzację kierunków rozwoju poszczególnych spółek zależnych.

Cele zarządcze, od realizacji których uzależnione jest wynagrodzenie zmienne mogą stanowić w szczególności:

• 1. wzrost zysku netto albo EBITDA albo dodatnia zmiana tempa wzrostu jednego z tych wyników;
• 1. osiągnięcie albo zmiana wielkości produkcji albo sprzedaży;
• 1. wartość przychodów, w szczególności ze sprzedaży, z działalności operacyjnej, z pozostałej działalności operacyjnej lub finansowej;
• 1. zmniejszenie strat, obniżenie kosztów zarządu lub kosztów prowadzonej działalności;
• 1. realizacja strategii lub planu restrukturyzacji;
• 1. osiągnięcie albo zmiana określonych wskaźników, w szczególności rentowności, płynności finansowej, efektywności zarządzania lub wypłacalności;
• 1. realizacja inwestycji, z uwzględnieniem w szczególności skali, stopy zwrotu, innowacyjności, terminowości realizacji;
• 1. zmiana pozycji rynkowej spółki, liczonej jako udział w rynku lub według innych kryteriów lub relacji z kontrahentami oznaczonymi jako kluczowi według określonych kryteriów;
• 1. realizacja prowadzonej polityki kadrowej i wzrost zaangażowania pracowników.

10.1.2. Ogólna informacja o przyjętym systemie wynagrodzeń kluczowych menedżerów

Zasady wynagradzania oraz premiowania kluczowych menadżerów oraz innych pracowników zostały określone w Regulaminie Wynagradzania Pracowników TAURON Polska Energia S.A., przyjętym do stosowania przez Zarząd Spółki.

W 2018 r. wdrożono, opracowane w 2017 r. Zasady wynagradzania w Grupie TAURON, które stanowią wytyczne dla spółek Grupy Kapitałowej TAURON w zakresie systemów wynagradzania pracowników, ze szczególnym uwzględnieniem systemu premiowania dla kluczowych menedżerów, opartego o spójny dla całej Grupy Kapitałowej TAURON system zarządzania przez cele, będący połączeniem procesu planowania, procesu mierzenia efektywności oraz procesu oceny.

Obowiązujący system wynagradzania i premiowania kluczowych menedżerów przewiduje uzależnienie poziomu wynagrodzenia od sytuacji finansowej Grupy Kapitałowej TAURON i Spółki w perspektywie rocznej, w powiązaniu z realizacją celów strategicznych.

Nadrzędnym założeniem obowiązującego systemu wynagradzania jest zapewnienie optymalnego i motywującego poziomu wynagrodzenia, uzależnionego od wartości i rodzaju pracy na danym stanowisku oraz jakości pracy i efektów osiąganych przez pracowników.

Struktura wynagrodzenia składa się z następujących elementów:

• 1. części stałej którą stanowi wynagrodzenie zasadnicze, ustalone zgodnie z obowiązującą w Spółce tabelą kategorii zaszeregowania i miesięcznych stawek osobistego zaszeregowania. Przyznany poziom wynagrodzenia zasadniczego odzwierciedla wartość i rodzaj pracy oraz jakość pracy pracownika, określoną przez ocenę poziomu kompetencji pracownika,
• 1. części zmiennej która jest uzależniona od wyników pracy, określonych przez poziom realizacji celów i zadań w ramach systemu premiowania MBO,
• 1. świadczeń które są określone w regulacjach wewnętrznych Spółki.

System premiowania MBO oparty o rynkowe mechanizmy premiowania zapewnia integrację działań kluczowych menedżerów wokół osiągnięcia celów zmierzających do realizacji Strategii, jak również celów strategicznych i kierunków rozwoju poszczególnych Spółek Grupy Kapitałowej TAURON. System ten pozwala na kaskadowanie celów ustalonych przez Zarząd Spółki na poziomie Grupy Kapitałowej TAURON oraz na poziomie Spółki, na konkretne, sparametryzowane zadania dla pracowników zatrudnionych na niższych szczeblach organizacji. Dodatkowo, system premiowania MBO został powiązany z wdrożonym w Grupie Kapitałowej TAURON zarządzaniem procesowym, m.in. poprzez powiazanie celów ze zdefiniowanymi w Grupie Kapitałowej TAURON Megaprocesami. Dzięki temu wprowadzona kultura zarządzania przez cele odzwierciedla specyfikę poszczególnych funkcji realizowanych w Spółce i umożliwia zastosowanie mechanizmów dialogu przełożonego z podwładnym podczas procesu wyznaczania i oceny realizacji celów, które przekładają się na efektywność całej organizacji.

Jednocześnie narzędzie to umożliwia precyzyjne skorelowanie KPI ustalonych dla członków Zarządu z celami, które wyznaczane są na dany rok kluczowym menedżerom Spółki. Wstępna ocena realizacji celów następuje po zakończeniu pierwszego półrocza, natomiast po zakończeniu roku członkowie Zarządu dokonują końcowej oceny realizacji celów kluczowych menedżerów.

Dodatkowo, funkcjonuje system premiowy dla obszaru handlowego, którego celem jest motywowanie do osiągania wyższych przychodów dla Grupy Kapitałowej TAURON. Premią handlową objęto kluczowych menedżerów z obszaru handlu, przy czym mechanizm premiowy wyznacza im dodatkową premię tylko po przekroczeniu rocznych planów handlowych.

Pracownicy Spółki nie otrzymują wynagrodzenia ani nagród z tytułu pełnienia funkcji we władzach spółek należących do Grupy Kapitałowej TAURON.

10.1.3. Zasady, warunki i wysokość wynagrodzenia członków Zarządu Spółki i jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej

Wynagrodzenia członków Zarządu Spółki

Łączna kwota wynagrodzeń, rozumiana jako wartość wynagrodzeń, nagród i korzyści otrzymanych w pieniądzu, w naturze lub jakiejkolwiek innej formie, należnych lub wypłaconych przez Spółkę członkom Zarządu w 2018 r. wyniosła 4 730 tys. zł brutto.

Poniższa tabela przedstawia wynagrodzenie członków Zarządu Spółki za 2018 r. w podziale na składniki.

Tabela nr 55. Wynagrodzenie członków Zarządu Spółki za 2018 r. w podziale na składniki (w tys. zł)

Lp.	Imię i nazwisko	Okres pełnienia funkcji w 2018 r.	Wynagrodzenie1 (tys. zł)	Wynagrodzenie zmienne1 (tys. zł)	Pozostałe korzyści1 (tys. zł)	Razem (tys. zł)
1.	Filip Grzegorczyk	01.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	793	407	0	1 200
2.	Jarosław Broda	01.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	740	426	16	1 182
3.	Kamil Kamiński	01.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	740	426	15	1 181
4.	Marek Wadowski	01.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	740	427	0	1 167
	Razem		3 013	1 686	31	4 730

¹bez narzutów

W Spółce nie występują zobowiązania wobec byłych członków Zarządu wynikające z emerytur i świadczeń o podobnym charakterze.

Równocześnie wskazuje się, iż z tytułu zobowiązań Spółki w stosunku do byłych członków Zarządu TAURON, w 2018 r. wypłacono łączną kwotę w wysokości 793 tys. zł z tytułu wypłaty m.in. części zmiennej za realizację KPI w 2017 r. oraz odszkodowań za powstrzymywanie się od prowadzenia działalności konkurencyjnej.

Członkowie Zarządu TAURON w 2018 r. nie otrzymywali wynagrodzenia ani nagród z tytułu pełnienia funkcji we władzach spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON.

Wynagrodzenia członków Zarządów spółek Grupy Kapitałowej

Wynagrodzenia członków organów zarządzających Spółek Zależnych ustalane są z uwzględnieniem skali działalności spółki, w szczególności:

• 1. średnioroczne zatrudnienie,
• 1. roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych,
• 1. suma aktywów bilansu na koniec roku.

Na podstawie powyższych kryteriów określa się kategorie spółek, z których wynika wysokość wynagrodzenia stałego członków organów zarządzających spółek zależnych wyrażone w formie przedziałów krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Przypisanie spółki do danej kategorii następuje w oparciu o dane finansowe za ostatnie dwa lata obrotowe, pochodzące z zatwierdzonych sprawozdań finansowych.

Członkowie Zarządów spółek Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r. nie otrzymywali wynagrodzenia ani nagród z tytułu pełnienia funkcji we władzach spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON.

Zasady wynagradzania członków Zarządów spółek Grupy Kapitałowej TAURON zostały opublikowanie na stronie http://www.tauron.pl/.

10.1.4. Umowy zawarte z osobami zarządzającymi przewidujące rekompensatę w przypadku ich rezygnacji lub zwolnienia z zajmowanego stanowiska bez ważnej przyczyny lub gdy ich odwołanie lub zwolnienie następuje z powodu połączenia Spółki przez przejęcie

Umowy o świadczenie usług zarządzania zawarte zarówno z członkami Zarządu TAURON, jak i członkami Zarządów poszczególnych spółek zależnych wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON, przewidują w razie rozwiązania albo wypowiedzenia przez Spółkę z innych przyczyn niż określone w tej umowie, wypłacenie odprawy w wysokości trzykrotności części stałej wynagrodzenia, pod warunkiem pełnienia przez nich funkcji przez okres co najmniej 12 miesięcy przed rozwiązaniem umowy.

Ponadto, w związku z dostępem członków Zarządu TAURON oraz członków Zarządów spółek zależnych wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON do informacji poufnych, których ujawnienie mogłoby narazić Spółkę oraz spółki Grupy Kapitałowej TAURON na straty, umowy o świadczenie usług zarządzania zawierają postanowienia o zakazie konkurencji obowiązujące po ustaniu pełnienia funkcji. Na podstawie powyższych umów członkowie Zarządu zobowiązali powstrzymywać się od prowadzenia działalności konkurencyjnej w oznaczonym okresie za co przysługuje im odszkodowanie.

Członkowie Zarządu Spółki nie zajmowali stanowisk członków Zarządów spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej TAURON przed ich powołaniem w skład Zarządu Spółki.

10.1.5. Pozafinansowe składniki wynagrodzenia przysługujące członkom Zarządu i kluczowym menedżerom

Pozafinansowe składniki wynagrodzenia członków Zarządu

Członkowie Zarządu zgodnie z zawartymi umowami o świadczenie usług zarządzania uprawnieni są do refinansowania przez Spółkę kosztów szkolenia do wysokości netto 15 000 zł w roku kalendarzowym.

Pozafinansowe składniki wynagrodzenia kluczowych menedżerów

Pracownicy zatrudnieni na kluczowych stanowiskach w Spółce uprawnieni są do korzystania z następujących świadczeń i pozafinansowych składników wynagrodzenia oferowanych przez Spółkę:

• 1. uczestnictwa w Pracowniczym Programie Emerytalnym prowadzonym przez pracodawcę (warunek pozostawania w stanie zatrudnienia w Spółce lub w jednej ze spółek Grupy Kapitałowej TAURON przez okres co najmniej 1 roku),
• 1. korzystania z pakietu medycznego finansowanego ze środków Spółki,
• 1. korzystania z przydzielonego do wyłącznej dyspozycji samochodu służbowego,
• 1. korzystania z mieszkania służbowego w przypadku, gdy dyspozycyjność pracownika jest konieczna z uwagi na charakter pracy i zakres obowiązków.

10.1.6. Ocena funkcjonowania polityki wynagrodzeń z punktu widzenia realizacji jej celów, w szczególności długoterminowego wzrostu wartości dla akcjonariuszy i stabilności funkcjonowania przedsiębiorstwa

Stosowany system wynagradzania członków Zarządu jest zgodny z ustawą z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. Zapewniony jest motywacyjny i spójny system, powiązany z monitorowaniem rocznych planów finansowych oraz przyjętej Strategii i kierunków rozwoju. Obowiązująca w Spółce Polityka wynagrodzeń członków organów nadzorujących i zarządzających wraz z opisem zasad jej ustalania w TAURON Polska Energia S.A. jest zgodna z zasadami Dobrych Praktyk 2016 i określa w szczególności formę, strukturę i sposób ustalania wynagrodzeń członków Zarządu.

Forma, struktura i poziom wynagrodzeń odpowiadają warunkom rynkowym i są ukierunkowane na umożliwienie rekrutacji i utrzymanie osób spełniających kryteria wymagane do zarządzania Spółką w sposób uwzględniający interes akcjonariuszy (budowanie wartości Spółki dla akcjonariuszy), jak również zapobiegają powstawaniu konfliktów interesów członków Zarządu i akcjonariuszy. Równocześnie są one skonstruowane w sposób przejrzysty dla inwestorów tak, aby budować ich zaufanie do Spółki oraz umożliwić im wyrażenie opinii we właściwym trybie.

Wypłata zmiennych składników wynagrodzenia jest powiązana z określonymi z góry, wymiernymi celami zarządczymi. Wyznaczone cele zarządcze powinny sprzyjać długoterminowej stabilności Spółki.

Kryteria, od spełnienia których zależy uzyskanie oraz wysokość zmiennych składników wynagrodzenia, są określone zgodnie z metodyką SMART, a więc wykazują takie cechy jak: precyzyjność, mierzalność, możliwość osiągnięcia, istotność i określenie w czasie.

Obowiązujący w TAURON system wynagradzania i premiowania zarówno członków Zarządu Spółki, jak i kluczowych menedżerów, wspiera realizację celów strategicznych oraz uwzględnia uzależnienie poziomu wynagrodzenia od sytuacji finansowej Spółki i Grupy Kapitałowej TAURON w perspektywie rocznej.

10.2. System wynagradzania członków Rady Nadzorczej

W 2018 r. obowiązywał system wynagradzania członków Rady Nadzorczej określony w uchwale Nadzwyczajnego WZ TAURON

z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie ustalenia zasad kształtowania wynagrodzeń członków Rady Nadzorczej, podjętej w wykonaniu przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2016 r. poz. 1202).

Zgodnie z wyżej wymienioną uchwałą Nadzwyczajnego WZ miesięczne wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej, ustalone zostało jako iloczyn przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w IV kwartale roku poprzedniego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz mnożnika:

• 1. dla przewodniczącego Rady Nadzorczej 1,7
• 1. dla pozostałych członków Rady Nadzorczej 1,5

Członkom Rady Nadzorczej przysługuje wynagrodzenie bez względu na częstotliwość formalnie zwołanych posiedzeń.

Wynagrodzenie nie przysługuje za ten miesiąc, w którym członek Rady Nadzorczej nie był obecny na żadnym z formalnie zwołanych posiedzeń z powodów nieusprawiedliwionych. O usprawiedliwieniu lub nie usprawiedliwieniu nieobecności członka Rady Nadzorczej na jej posiedzeniu decyduje Rada Nadzorcza w drodze uchwały.

Wynagrodzenie obliczane jest proporcjonalnie do ilości dni pełnienia funkcji w przypadku, gdy powołanie lub odwołanie nastąpiło

w czasie trwania miesiąca kalendarzowego.

Spółka pokrywa koszty poniesione w związku z wykonywaniem przez członków Rady Nadzorczej powierzonych im funkcji, a w szczególności: koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca odbycia posiedzenia Rady Nadzorczej lub posiedzenia Komitetu Rady Nadzorczej i z powrotem, koszty indywidualnego nadzoru oraz koszty zakwaterowania i wyżywienia.

Wynagrodzenie osób nadzorujących

Poniższa tabela przedstawia wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej Spółki za 2018 r. (w tys. zł)

Tabela nr 56. Wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej Spółki za 2018 r.

Lp.	Imię I Nazwisko	Okres pełnienia funkcji w 2018 r.	Wynagrodzenia (tys. zł)
1.	Beata Chłodzińska	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	97
2.	Teresa Famulska	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	85
3.	Jacek Szyke	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	85
4.	Radosław Domagalski - Łabędzki	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	85
5.	Barbara Łasak - Jarszak	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r	85
6.	Paweł Pampuszko	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	85
7.	Jan Płudowski	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	85
8.	Marcin Szlenk	16.04.2018 r. - 31.12.2018 r.	60
9.	Agnieszka Woźniak	1.01.2018 r. - 31.12.2018 r.	85
	RAZEM		752

W Spółce nie występują zobowiązania wobec byłych członków Rady Nadzorczej wynikające z emerytur i świadczeń o podobnym charakterze.

11.OŚWIADCZENIE NA TEMAT INFORMACJI NIEFINANSOWYCH

Niniejsze oświadczenie na temat informacji niefinansowych (zwane dalej Oświadczeniem) zawiera informacje opisowe oraz potwierdzające je dane liczbowe dotyczące jednostki dominującej - TAURON oraz Grupy Kapitałowej TAURON za rok 2018. Zostało ono przygotowane zgodnie z wytycznymi Dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (2014/95/UE i 2013/34/UE) oraz ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości z 15.12.2016 (Dz.U. z 2017 roku poz. 61; tekst jednolity: Dz.U. z 2017 roku poz. 2342).

Niniejsze oświadczenie na temat informacji niefinansowych, stanowi integralną część Sprawozdania Zarządu z działalności TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapitałowej TAURON za rok obrotowy 2018. Ponadto, zgodnie z dotychczasową praktyką Grupa Kapitałowa TAURON opublikuje Raport Zintegrowany za 2018 r.

W ramach procesu opracowywania Oświadczenia zostały przeanalizowane dokumenty, polityki, procedury zachowania należytej staranności, zasady zarządzania ryzykiem oraz inne dostępne materiały związane z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON, a także z branżą energetyczną.

Opracowanie treści Oświadczenia przebiegało w pięciu etapach:

• Etap 1. Potwierdzenie istotnych kwestii biznesowych i zrównoważonego rozwoju oraz ich wagi, adekwatnych dla Grupy Kapitałowej TAURON, w celu przygotowania opisu Modelu Biznesowego.
• Etap 2. Potwierdzenie Modelu Biznesowego, a w jego ramach rodzaju i poziomu relacji z otoczeniem.
• Etap 3. Zebranie danych obrazujących realizację polityk, strategii oraz celów zrównoważonego rozwoju a także zasad należytej staranności i zarządzania ryzykiem ich prowadzenia w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.
• Etap 4. Opracowanie Oświadczenia na temat informacji niefinansowych Grupy Kapitałowej TAURON za 2018 r. w oparciu o zebrane dane zgodnie z ustawą o zmianie ustawy o rachunkowości z 15.12.2016 (Dz.U. z 2017 r. poz. 61; tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 2342).
• Etap 5. Przeprowadzenie audytu przez podmiot zewnętrzny w zakresie poprawności danych i treści zawartych w Oświadczeniu.

11.1. Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON

Grupa Kapitałowa TAURON jest w pełni zintegrowaną grupą energetyczną, której model biznesowy obejmuje wszystkie elementy łańcucha wartości: od wydobycia, przez wytwarzanie, dystrybucję i sprzedaż do klientów końcowych, uzupełniony o ekosystem innowacji i rozwój nowych biznesów, ściśle powiązanych z działalnością w sektorze energetycznym.

Grupę Kapitałową TAURON tworzą wybrane spółki, które zarządzane są łącznie jako jednolity organizm gospodarczy złożony z autonomicznych spółek prawa handlowego, na czele którego stoi TAURON jako jednostka dominująca.

W 2018 r. obowiązywał Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON, przyjęty przez Zarząd Spółki w dniu 23 stycznia 2018 r.

Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON określa model zarządzania Grupą Kapitałową TAURON, definiuje wysokopoziomową architekturę procesów oraz zawiera wytyczne odnośnie wskaźników efektywności jednostek tworzących Grupę Kapitałową TAURON.

11.1.1. Założenia Modelu Biznesowego i Operacyjnego Grupy TAURON

Kluczowe założenia Modelu Biznesowego to budowa wartości Grupy Kapitałowej TAURON, koncentracja na klientach, czytelny podział obowiązków i odpowiedzialności, efektywna wymiana informacji, wykorzystanie wiedzy pracowników, zmienność Modelu Biznesowego oraz spójność organizacyjna Grupy Kapitałowej TAURON.

11.1.2. Zasady zarządzania Spółką

Zgodnie z postanowieniami Regulaminu Zarządu TAURON Polska Energia Spółka Akcyjna z siedzibą w Katowicach, Zarząd prowadzi sprawy Spółki i reprezentuje ją we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych. Wszelkie sprawy związane z prowadzeniem Spółki, niezastrzeżone przepisami prawa oraz postanowieniami Statutu Spółki dla WZ lub Rady Nadzorczej, należą do kompetencji Zarządu Spółki. Do składania oświadczeń w imieniu Spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków Zarządu albo jednego członka Zarządu łącznie z prokurentem.

Sprawy należące do kompetencji Zarządu jako organu kolegialnego zostały opisane szczegółowo w pkt 9.8.1. niniejszego sprawozdania.

Zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym TAURON Polska Energia S.A. (Regulamin Organizacyjny) Spółką kieruje Zarząd Spółki bezpośrednio oraz poprzez prokurentów, Dyrektorów Wykonawczych, Dyrektorów Zarządzających lub pełnomocników.

Spółka realizuje swoje zadania poprzez:

• 1. wydzielone jednostki organizacyjne:
  2. Piony, obejmujące samodzielne stanowiska pracy oraz jednostki organizacyjne podlegające poszczególnym członkom Zarządu i przez nich nadzorowane,
  3. Zespoły, będące jednostkami organizacyjnymi podlegającymi Dyrektorom Wykonawczym lub Dyrektorom Zarządzającym. Pracami zespołu kieruje Kierownik Zespołu,
• 1. samodzielne stanowiska pracy:
  2. Dyrektor Zarządzający zarządza i kieruje pracą podległych Dyrektorów Wykonawczych i Zespołów,
  3. Dyrektor Wykonawczy zarządza i kieruje pracą podległych Zespołów,
  4. Inne samodzielne stanowiska pracy, które mogą zostać powierzone Pełnomocnikom, Koordynatorom, Konsultantom lub Specjalistom,
• 1. tymczasowe organizacje Zespoły Projektowe, powoływane w celu realizacji zadań i projektów Spółki.

11.1.3. Zasady zarządzania Grupą Kapitałową TAURON

Podstawowym aktem normatywnym Grupy Kapitałowej TAURON jest przyjęty przez Zarząd Spółki Kodeks Grupy TAURON, który reguluje jej funkcjonowanie, zapewniając realizację celów, poprzez specjalnie zaprojektowane rozwiązania w zakresie zarządzania podmiotami Grupy Kapitałowej TAURON, w tym w szczególności określania celów działalności spółek, umożliwiających osiągnięcie efektów zakładanych w Strategii.

Regulacje wdrożone w 2016 r. wraz z Modelem Biznesowym, zaktualizowane w 2018 r., wprowadziły w Grupie Kapitałowej TAURON zarządzanie procesowe, które polega na ustanowieniu podległości procesowej biegnącej horyzontalnie w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON. Członkowie Zarządu zarządzają przypisanym im strumieniami procesowymi, które następnie dzielą się na megaprocesy. Właścicielami megaprocesów są wskazani dyrektorzy zarządzający i wykonawczy w TAURON. Dokumentacja procesowa (mapy, diagramy i karty procesów) wyznacza i opisuje kompetencje decyzyjne oraz czynności podejmowane przez poszczególne jednostki organizacyjne w różnych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON. Właściciele megaprocesów dekomponują je na procesy niższego rzędu wyznaczając im właścicieli. Każdy proces ma swojego właściciela i mierniki procesowe wyznaczone przez właściciela procesu wyższego rzędu. Dokumentacja procesowa określa przebiegi i kompetencje decyzyjne dla działań powtarzalnych.

Celem wdrożonego zarządzania procesowego jest uzyskanie synergii działań realizowanych w różnych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON, dzielenie się i wykorzystanie najlepszych praktyk, standaryzacja i automatyzacja procesów, a także zapewnienie spójności działań w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON w celu wsparcia realizacji Strategii.

Istotą zarządzania procesowego jest ciągłe poszukiwanie i wdrażanie usprawnień i jasny oraz transparentny podział kompetencji i odpowiedzialności. Procesy podlegają odpowiednim modyfikacjom w celu poprawy ich efektywności. Dokumentacja procesowa publikowana jest w intranecie i dostępna dla wszystkich pracowników.

Kompetencje i zależności procesowe opisane w dokumentacji procesowej są uzupełnieniem kompetencji wynikających ze struktury organizacyjnej poszczególnych spółek i wspierają działanie spółek Grupy Kapitałowej TAURON jako jednolitego organizmu.

W ramach Grupy Kapitałowej TAURON funkcjonują stałe Komitety Grupy Kapitałowej TAURON, w tym:

• 1. Komitet Inwestycyjny,
• 1. Komitet Ryzyka,
• 1. Komitet Nowych Biznesów.

Powyższe Komitety zostały powołane w celu umożliwienia prowadzenia działalności według założeń jednolitości operacyjnej, zgodnie z prawem i interesem Grupy Kapitałowej TAURON oraz jej interesariuszy.

Poniższy rysunek przedstawia strumienie procesowe przebiegające przez Obszary Biznesowe w Grupie Kapitałowej TAURON.

Rysunek nr 74. Strumienie procesowe przebiegające przez Obszary Biznesowe w Grupie Kapitałowej TAURON

W ramach Modelu Biznesowego zidentyfikowano 23 megaprocesy przebiegające przez wszystkie jednostki Grupy Kapitałowej TAURON.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę procesów realizowanych w Grupie Kapitałowej TAURON (megaprocesy).

11.1.4. Obszary Biznesowe Grupy Kapitałowej TAURON

Zgodnie z obowiązującym Modelem Biznesowym wdrożono podział ról i odpowiedzialności, oparty na przypisaniu kompetencji procesowych, pomiędzy:

nadrzędną jednostkę organizacyjną odpowiedzialną za zarządzanie działalnością Grupy Kapitałowej TAURON i podejmowanie najważniejszych decyzji mających wpływ na Grupę Kapitałową TAURON, Obszary Biznesowe, Centra Usług Wspólnych i spółki należące do Grupy Kapitałowej TAURON.

siedem obszarów podstawowej działalności Grupy Kapitałowej TAURON zdefiniowanych zgodnie z ogniwami łańcucha wartości produkcji energii elektrycznej i ciepła: Wydobycie, Wytwarzanie, Ciepło, Odnawialne Źródła Energii (OZE), Handel, Dystrybucja i Sprzedaż.

jednostki odpowiedzialne za świadczenie określonych usług wsparcia (np. rachunkowość, IT, kadry i płace, ubezpieczenia, obsługa klienta, ochrona) na rzecz pozostałych jednostek Grupy Kapitałowej TAURON.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę Obszarów Biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON.

Centra Usług Wspólnych (CUW) Grupy Kapitałowej TAURON

Centralizacja usług wsparcia ma na celu odciążenie Centrum Korporacyjnego oraz Obszarów Biznesowych od realizacji procesów niezwiązanych bezpośrednio z prowadzoną działalnością operacyjną (tzw. procesy wsparcia), a także obniżenie kosztów realizacji tych procesów dzięki korzyściom skali i wzrostowi efektywności operacyjnej. W formalnej strukturze Grupy Kapitałowej TAURON, CUW ulokowane zostały w spółkach TAURON Obsługa Klienta, TAURON Ubezpieczenia sp. z o.o. oraz Wsparcie Grupa TAURON.

11.1.5. Zmiany w zasadach zarządzania Spółką i Grupą Kapitałową TAURON

Zmiany w zasadach zarządzania Spółką

Mając na celu optymalizację procesów zarządczych w TAURON w 2018 r. dwukrotnie wprowadzano zmiany do Regulaminu Organizacyjnego, w tym:

• 1. z dniem 22 maja 2018 r. Wiceprezesowi Zarządu ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego powierzono sprawowanie nadzoru nad funkcjonowaniem ochrony danych osobowych w Spółce, poprzez podporządkowanie samodzielnego stanowiska pracy: Inspektora Ochrony Danych,
• 2. z dniem 20 grudnia 2018 r. Prezesowi Zarządu powierzono sprawowanie nadzoru nad funkcjonowaniem kontroli wewnętrznej, której zakres przyporządkowano do dotychczas funkcjonującego obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. Audytu Wewnętrznego. Zmianie uległa nazwa powyższego obszaru na: Dyrektor Wykonawczy ds. Audytu Wewnętrznego i Kontroli Wewnętrznej.

Poniższy rysunek przedstawia schemat podziału odpowiedzialności członków Zarządu Spółki.

Wprowadzając powyższe zmiany w Regulaminie Organizacyjnym, dokonano również niezbędnych modyfikacji zakresów funkcji poszczególnych jednostek organizacyjnych w strukturze Spółki.

W części ogólnej Regulaminu Organizacyjnego zmodyfikowano zapisy dotyczące kontroli wewnętrznych. Ponadto, dodano samodzielne stanowisko pracy: "Inspektor Ochrony Danych", jak również określono zakres funkcji głównych i cząstkowych.

Zmiany w strukturze organizacyjnej Spółki miały na celu optymalizację funkcjonowania Spółki i Grupy Kapitałowej TAURON. Zweryfikowano obszary przyporządkowane do poszczególnych pionów członków Zarządu Spółki.

Poniższy schemat przedstawia strukturę pionów przyporządkowanych poszczególnym członkom Zarządu Spółki, do poziomu jednostek organizacyjnych i samodzielnych stanowisk pracy podlegających bezpośrednio członkom Zarządu, według stanu na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania.

Rysunek nr 78. Schemat organizacyjny TAURON na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania

Zmiany w zasadach zarządzania Grupą Kapitałową TAURON

W ramach prac nad wdrożeniem zarządzania procesowego, w 2018 r. zaktualizowano Model Biznesowy. Zakresy kompetencji i czynności przypisane poszczególnym megaprocesom zostały dopracowane i uzupełnione tak, aby w pełni odzwierciedlić w dokumentacji realizowane działalności oraz zapewnić możliwie wysoką ich efektywność. Do najważniejszych zmian należy przypisanie działalności z zakresu BHP i ochrony środowiska do megaprocesu zarządzania majątkiem, przeniesienie działań z zakresu prognozowania rynku z megaprocesu handel do megaprocesu controlling oraz uzupełnienie procesu controling o działania związane z pomocą publiczną. Poza wymienionymi wprowadzono zmiany o charakterze uzupełniającym i doprecyzowującym zapisy Modelu Biznesowego.

W ramach prac związanych z wdrożeniem Modelu Biznesowego w 2018 r. uzgodniono mapy i diagramy oraz punkty styków dla procesów przebiegających w TAURON oraz kluczowych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON tj. TAURON Wydobycie, TAURON Wytwarzanie, TAURON EKOENERGIA, TAURON Ciepło, TAURON Dystrybucja, TAURON Sprzedaż oraz TAURON Obsługa Klienta.

Kontynuowano także działania w kierunku zaprojektowania i wdrożenia kluczowych procesów w pozostałych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON, prowadzących działalność operacyjną, tj. TAURON Dystrybucja Serwis, TAURON Dystrybucja Pomiary, TAURON Serwis, TAURON Ekoserwis, TAURON Sprzedaż GZE, TAURON Ubezpieczenia sp. z o.o., Wsparcie Grupa TAURON, Bioeko Grupa TAURON, SCE Jaworzno III oraz Spółka Usług Górniczych sp. z o.o. Opracowano mapy i karty procesów oraz wyznaczono właścicieli kluczowych procesów. Sporządzono i wydano część diagramów procesów. Trwają prace nad ostatecznym uzgodnieniem wymienianych w procesach produktów i punktów styku. Weryfikację prowadzi TAURON w celu zapewnienia wysokiej jakości i spójności opracowanych procesów w skali całej Grupy Kapitałowej TAURON.

W ramach prac nad projektowaniem procesów w dalszym ciągu identyfikowane i eliminowane są wykryte nieefektywności i produkty procesów, nieprzynoszące wartości dodanej. Procesy nadal uzupełniane są o działania potrzebne i konieczne dla skutecznej realizacji celów i założeń wynikających ze Strategii. Działania te wspierane są warsztatami i szkoleniami pracowników uczestniczących w modelowaniu procesów i tworzeniu dokumentacji procesowej.

W wyniku wdrożenia Modelu Biznesowego z komponentem procesowym wszystkie powtarzalne procesy zostały na nowo zdefiniowane, zaprojektowane i opisane w wydanej i wdrożonej dokumentacji procesowej. Wdrożone dokumentacja i narzędzia procesowe oraz pozyskane w Grupie Kapitałowej TAURON kompetencje w zakresie zarządzania procesowego i optymalizacji procesów w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON stwarzają warunki do dalszego poszukiwania usprawnień i podnoszenia efektywności działań.

W 2019 r. zaplanowano opracowanie i wdrożenie modelu oceny dojrzałości procesowej. Wesprze on działania związane z zapewnieniem ciągłej pracy nad optymalizacją realizowanych procesów.

11.2. Strategia Zrównoważonego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025

O sukcesie Grupy Kapitałowej TAURON jako firmy zaangażowanej i odpowiedzialnej społecznie, w perspektywie wieloletniej decydować będą działania i aktywność w zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR).

Kierunki dla działań z zakresu CSR definiuje przyjęta przez Zarząd TAURON w 2017 r. Strategia zrównoważonego rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025. Dokument ten zawiera rozwinięcie kwestii z zakresu CSR zgodnie z założeniami i celami Strategii Grupy TAURON na lata 2016-2025, a także uwzględnia opinie otoczenia oraz wpisuje się w globalne trendy kształtujące sektor energetyczny. W ramach opracowywania wyżej wymienionego dokumentu Grupa Kapitałowa TAURON zidentyfikowała wyzwania, określiła ryzyka, zdefiniowała szanse, aktywności i działania, pozwalające jejrozwijać się zgodnie z oczekiwaniami otoczenia zarówno wewnętrznego, jak i zewnętrznego.

Przygotowana Strategia zrównoważonego rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025 opiera się na pięciu kierunkach, z których dwa mają charakter wiodący i odnoszą się do działalności rynkowej – "Niezawodność i jakość dostaw produktów i usług do klientów" oraz "Zorientowanie na klienta i jego potrzeby". Pozostałe trzy są kierunkami wspierającymi: "Bezpieczeństwo pracy, kultura etyczna i zaangażowanie pracowników", "Ochrona środowiska" oraz "Partnerstwo społeczno-biznesowe". W ramach każdego z wymienionych kierunków zostały wyznaczone zobowiązania, które Grupa Kapitałowa TAURON zamierza wypełnić do końca 2025 r. Dla każdego zobowiązania sformułowane zostały kluczowe inicjatywy, wspierające ich realizację, które przyporządkowano do poszczególnych jednostek organizacyjnych w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON.

Poniższy rysunek przedstawia kierunki zrównoważonego rozwoju Grupy Kapitałowej TAURON na lata 2017-2025.

Rysunek nr 79. Kierunki zrównoważonego rozwoju Grupy Kapitałowej TAURON na lata 2017-2025.

Bardzo dobre relacje z interesariuszami, oparte na wzajemnym zrozumieniu i zaufaniu mają kluczowe znaczenie dla Grupy Kapitałowej TAURON, która ze względu na skalę swojej działalności, wielkość obrotu, jak i profil wywiera znaczący wpływ na swoje otoczenie. Grupa Kapitałowa TAURON ma tego pełną świadomość i bierze za to pełną odpowiedzialność.

Współpraca stanowi dla TAURON podstawę osiągania sukcesów zarówno w działalności biznesowej, jak i społecznej. Grupa partnersko, w pełni transparentnie, buduje relacje z interesariuszami, mając świadomość ich znaczenia dla długoterminowej strategii i zrównoważonego podejścia do biznesu. Podstawę tego procesu stanowi dialog, ukierunkowany na poznanie wzajemnych oczekiwań i możliwości oraz realizację uzgodnień.

Z tego powodu w 2017 r. został przeprowadzony proces identyfikowania i mapowania Interesariuszy Grupy Kapitałowej TAURON, w ramach którego zrealizowano etap wstępnego wydzielenia grup interesariuszy, a następnie etap oceny stopnia zainteresowania - zorientowania: interesariuszy na organizację oraz organizacji na interesariuszy, który zakończył się ostatecznym przyjęciem grup interesariuszy. Opisany powyżej proces rozpoczął tworzenie Strategii Zrównoważonego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025. W trakcie jej realizacji i procesu raportowania odbywa się corocznie potwierdzanie mapy interesariuszy. W zakresie prac w 2018 r. stwierdzono, że mapa interesariuszy, a także siła zainteresowania oraz wpływu, określone w trakcie mapowania w 2017 r., pozostają wciąż aktualne.

Poniższy rysunek przedstawia obecną mapę interesariuszy Grupy Kapitałowej TAURON.

11.3. Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności związane z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON

Do kluczowych niefinansowych mierników efektywności związanych z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON zaliczają się wskaźniki zawarte w Strategii Zrównoważonego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025 i są to m.in.:

• wskaźniki efektywności operacyjnej,
• wskaźniki efektywności w obszarze zagadnień pracowniczych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON,
• wskaźniki satysfakcji klientów CSI,
• wskaźnik lojalności klientów,
• udział pracowników w szkoleniu z zakresu komunikacji z klientem,
• wskaźniki związane z działalnością środowiskową,
• wskaźniki związane z obszarem BHP.

Wskaźniki efektywności operacyjnej

Poniższa tabela przedstawia wartości wskaźników efektywności operacyjnej dla Grupy Kapitałowej TAURON i ich poziomy w latach 2017-2018.

Tabela nr 57. Wartości wskaźników efektywności operacyjnej w latach 2017-2018

Wskaźniki efektywności operacyjnej	j.m	2017	2018
Zainstalowana moc wytwórcza, w tym:
Moc elektryczna	[GWe]	5,0	5,0
Moc cieplna	[GWt]	2,4	2,4
Wyprodukowana ilość energii, w tym:
Energia elektryczna	[TWh]	18,4	16,2
Ciepło	[PJ]	12,2	11,3
Długość linii transmisyjnych i dystrybucyjnych, w tym:
Linie przesyłowe	[km]	44	44
Linie dystrybucyjne	[km]	185 113	187 423
Przerwy w dostawie energii, w tym:
Częstość przerw (planowane i nieplanowane z katastrofalnymi) - SAIFI1	[szt]	3,50	2,50
Przeciętny czas trwania przerw (planowane i nieplanowane z katastrofalnymi) - SAIDI2	[minuty]	263,03	136,44
Produkcja węgla handlowego	[mln Mg]	6,4	5,0
Sprzedaż węgla handlowego klientom zewnętrznym	[mln Mg]	1,8	1,5
Liczba klientów, w tym:
Obszar dystrybucja	[mln]	5,5	5,6
Obszar Sprzedaż	[mln]	5,4	5,5
Sprzedaż detaliczna energii elektrycznej w obszarze sprzedaż	[TWh]	34,9	34,5
Dystrybucja energii elektrycznej	[TWh]	51,4	52,0

¹Wartość SAIFI liczona jest według wzoru: liczba przerw u odbiorców / liczba obsługiwanych odbiorców / rok.

²Wartość SAIDI liczona jest według wzoru: suma czasów wyłączeń wszystkich odbiorców w grupie / liczba wszystkich odbiorców / rok.

Wskaźniki efektywności w obszarze zagadnień pracowniczych

Poniższa tabela przedstawia wskaźniki efektywności w obszarze zagadnień pracowniczych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON oraz ich poziomy na dzień 31 grudnia 2017 r. i 31 grudnia 2018 r.

Wskaźniki efektywności w obszarze zagadnień			TAURON		Grupa TAURON
pracowniczych	j.m.	2017	2018	2017	2018
Stan zatrudnienia według segmentów, w tym:	[osoby]			24 381	25 365
Segment Wydobycie	[osoby]	-	-	6 539	6 651
Segment Wytwarzanie	[osoby]	-	-	5 002	4 890
Segment Dystrybucja	[osoby]	-	-	9 289	9 372
Segment Sprzedaż	[osoby]	454	464	303	324
Pozostała Działalność	[osoby]	-	-	3 248	4 128
Stan zatrudnienia według wykształcenia, w tym:
Wykształcenie wyższe	[%]	97,6	96,8	33,0	33,2
Wykształcenie średnie	[%]	2,2	3,2	42,8	43,1
Wykształcenie zasadnicze	[%]	0,2	0,0	22,1	21,6
Wykształcenie podstawowe	[%]	0,0	0,0	2,1	2,1
Stan zatrudnienia według wieku, w tym:
Do 30 lat	[%]	13,7	11,6	7,8	8,4
30 – 40 lat	[%]	44,3	43,3	22,6	22,4
40 – 50 lat	[%]	32,8	34,5	33,3	31,0
50 – 60 lat	[%]	7,7	9,1	32,0	32,5
Powyżej 60 lat	[%]	1,5	1,5	4,3	5,7
Stan zatrudnienia według płci, w tym:
Kobiety	[%]	43,4	44,4	20,8	21,5
Mężczyźni	[%]	56,6	55,6	79,2	78,5
Średnia liczba godzin szkoleniowych na jednego pracownika według grup stanowiskowych, w tym:
Zarząd i Dyrektorzy	[liczba]	-	85	-	63
Stanowiska kierownicze	[liczba]	-	53	-	33
Pracownicy administracyjni	[liczba]	-	30	-	12
Stanowiska robotnicze	[liczba]	-	9	-	17
Liczba godzin szkoleniowych na jednego pracownika według płci, w tym:	[liczba]
Kobiety	[liczba]	-	6 961	-	77 305
Mężczyźni	[liczba]	-	9 810	-	378 874

Tabela nr 58. Wskaźniki efektywności w obszarze zagadnień pracowniczych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON oraz ich poziomy na dzień 31 grudnia 2017 r. i 31 grudnia 2018 r.

Wskaźniki satysfakcji klientów Customer Satisfaction Index

Badania satysfakcji klientów realizowane są cyklicznie, raz w roku, przez niezależną agencję badawczą Kantar TNS S.A. Bierze w nich udział losowo wybrana grupa klientów TAURON oraz grupa klientów innych firm energetycznych. Obejmują one reprezentatywne statystycznie w ujęciu ogólnokrajowym grupy klientów przedsiębiorstw z branży energetycznej z sektora gospodarstw domowych, sektora klientów biznesowych oraz sektora małych i średnich przedsiębiorstw. W 2018 r. badanie CSI zostało przeprowadzone w miesiącach sierpień-wrzesień.

Wskaźnik satysfakcji klientów z sektora gospodarstw domowych

Poniższy rysunek przedstawia wyniki badania satysfakcji wśród klientów z sektora gospodarstw domowych z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-2018.

Rysunek nr 81. Wyniki badania satysfakcji wśród klientów z sektora gospodarstw domowych z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-2018

Wśród gospodarstw domowych można zaobserwować stabilny poziom wskaźnika satysfakcji przy niższym poziomie wskaźnika lojalności. Najwyżej ocenionym obszarem współpracy są rozliczenia i płatności, a najniżej ceny i taryfy (spadek względem poprzedniego roku). Można również zaobserwować wzrost oceny obszaru obsługi klienta. Satysfakcja ze współpracy z Grupą Kapitałową TAURON jest kształtowana głównie przez obszar awarii i wyłączeń, a następnie przez obszar cen i taryf.

Wskaźnik satysfakcji klientów biznesowych

Poniższy rysunek przedstawia wyniki badania satysfakcji wśród klientów biznesowych z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2014-2018.

Rysunek nr 82. Wyniki badania satysfakcji wśród klientów biznesowych z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2014-2018

Wśród klientów biznesowych można zaobserwować spadek przywiązania wobec Grupy kapitałowej TAURON. Znajduje to odzwierciedlenie we wskaźniku lojalności dla TAURONA, który jest znacząco niższy niż w 2017 r. Z kolei poziom satysfakcji jest stabilny. Uwagę zwraca ponownie bardzo wysoki poziom satysfakcji z obszaru Faktury i płatności, z jakości kontaktu z TAURON. Widać również, że spadek lojalności wobec TAURON nie jest związany ze znaczącym spadkiem poziomu czynnika satysfakcji, gdyż ten utrzymuje się na w miarę stabilnym poziomie. Należy to więc łączyć z czynnikami rynkowymi, a wśród nich ze zwiększającą się konkurencją i dalszym uwalnianiem rynku, co wiąże się dla klienta z większą i łatwiejszą możliwością zmiany dostawcy prądu i ciepła.

Badania satysfakcji wśród klientów biznesowych były prowadzone przez agencję badawczą Kantar TNS S.A. również przed 2014 r., jednak z uwagi na stosowanie odmiennej metody badawczej nie ma możliwości porównania wyników tych badań z wynikami badań przeprowadzanych od 2014 r.

Wskaźnik satysfakcji klientów z sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Poniższy rysunek przedstawia wyniki badania satysfakcji wśród klientów z sektora małych i średnich przedsiębiorstw z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-2018.

Rysunek nr 83. Wyniki badania satysfakcji wśród klientów z sektora małych i średnich przedsiębiorstw z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-2018

Wśród klientów z sektora małych i średnich przedsiębiorstw zaobserwowano niewielki wzrost poziomu satysfakcji ze współpracy z TAURON, przy jednocześnie niewielkim spadku poziomu lojalności. Poziom satysfakcji klientów jest kształtowany przede wszystkim przez obsługę klienta, zaś w nieco mniejszym stopniu przez pozostałe obszary (wizerunek, ceny i taryfy, awarie i wyłączenia oraz rozliczenia i płatności).

Wskaźnik lojalności klientów

Poza powyższymi badaniami satysfakcji klientów Grupa Kapitałowa TAURON bada także niezależnie poziom wskaźnika lojalności klientów (NPS). W jego ramach na oceniany poziom lojalności klientów składa się kilka obszarów kontaktów biznesowych klientów z Grupą Kapitałową TAURON.

Poniższa tabela przedstawia poziomy kształtowania się wskaźnika NPS wobec Grupy Kapitałowej TAURON w jego obszarach składowych dla kolejnych kwartałów 2018 r.

Tabela nr 59. Poziomy kształtowania się wskaźnika NPS¹ dla Grupy Kapitałowej TAURON w jego obszarach składowych dla kolejnych kwartałów 2018 r.

Obszar badania	I kwartał 2018 r.	II kwartał 2018 r.	III kwartał 2018 r.
Przyłączenia	43	40	50
Umowy	45	42	50
Rozliczenia	-	48	62
Reklamacje	-	- 6	2
Windykacja	32	19	39
Stacjonarny	-	79	59
Telefoniczny	-	20	24
On-line (e-mail)	-	25	24

¹Wskaźnik NPS (Net Promoter Score) to narzędzie służące do pomiaru poziomu lojalności klientów. Maksymalna wartość punktowa wskaźnika NPS wynosi 100, a minimalna -100. Im wyższa jest wartość, tym większy jest stopień lojalności.

Udział pracowników w szkoleniu z zakresu komunikacji z klientem

Poniższa tabela przedstawia poziom udziału pracowników TAURON, TAURON Sprzedaż, TAURON Obsługa Klienta i TAURON Ciepło w szkoleniu e-learningowym, dotyczącym oferowanych produktów i usług , przeprowadzonym w 2018 r.

Tabela nr 60. Poziom udziału pracowników TAURON, TAURON Sprzedaż, TAURON Obsługa Klienta i TAURON Ciepło w szkoleniu e-learningowym, dotyczącym oferowanych produktów i usług, przeprowadzonym w 2018 r.

Nazwa spółki	Liczba pracowników, którzy ukończyli szkolenie	Procent zatrudnionych pracowników, którzy ukończyli szkolenie	Liczba pracowników, którzy nie rozpoczęli szkolenia
TAURON	387	74,20%	134
TAURON Sprzedaż	245	75,15%	81
TAURON Obsługa Klienta	1917	68,17%	895
TAURON Ciepło	523	63,78%	297

Z analizy wyników zaprezentowanych w powyższej tabeli wynika, że odsetek osób, które ukończyły to szkolenie jest dużo wyższy, niż wynikałoby to z potrzeb czysto procesowych, związanych ze szkoleniami dla służb handlowych. Świadczy to o wysokim poziomie odpowiedzialności Grupy Kapitałowej TAURON za wiedzę i kompetencje produktowe wszystkich swych pracowników.

Wskaźniki związane z działalnością środowiskową Grupy Kapitałowej TAURON

Wskaźniki redukcji emisji zanieczyszczeń do powietrza

Grupa Kapitałowa TAURON osiąga większą niż wymagana standardami prawnymi redukcję emisji zanieczyszczeń do powietrza.

Poniższa tabela przedstawia procentowy poziom emisji zanieczyszczeń do powietrza generowanych przez Grupę Kapitałową TAURON w stosunku do obowiązujących standardów.

Tabela nr 61. Procentowy poziom emisji zanieczyszczeń do powietrza generowanych przez Grupę Kapitałową TAURON w stosunku do obowiązujących standardów w 2018 r.

Nazwa spółki	Emisja SO2	Emisja NOX	Emisja pyłów
TAURON Wytwarzanie	o 36,6% mniej	o 12,7% mniej	o 71,9% mniej
(elektrownie konwencjonalne)
TAURON Ciepło
(elektrownie konwencjonalne)	o 28,1% mniej	o 46,4% mniej	o 61,9% mniej

W celu utrzymania i dalszej poprawy wartości wskazanych w powyższej tabeli, Grupa Kapitałowa TAURON podejmuje działania mające na celu poprawę efektywności energetycznej na rzecz ograniczenia lub nie zwiększania stopnia zużycia paliw i energii oraz monitorowania wpływu na klimat. Zostanie to szczegółowo opisane w Raporcie zintegrowanym Grupy TAURON za 2018 r.

Wskaźnik minimalizacji negatywnych oddziaływań na środowisko

Grupa Kapitałowa TAURON na bieżąco monitoruje główne aspekty bezpośredniego i pośredniego wpływu na środowisko naturalne swojej działalności operacyjnej.

Poniższa tabela przedstawia wielkości emisji NOX, SO2, pyłów i CO² za 2018 r. z energetycznego spalania paliw dla wybranych spółek Grupy Kapitałowej TAURON.

Tabela nr 62. Roczne wielkości emisji NOX, SO2, pyłów i CO² za 2018 r. z energetycznego spalania paliw dla wybranych spółek Grupy Kapitałowej TAURON

Lp.	Nazwa spółki	Emisja SO2 (Mg)	Emisja NOX (Mg)	Emisja Pyły (Mg)	Emisja CO2 (Mg)
1.	TAURON Wytwarzanie w tym:	9 584	10 948	477	12 665 705
	Oddział Jaworzno III	2 837	4 197	108	5 461 358
	Oddział Łaziska	2 328	2 327	123	3 154 175
	Oddział Łagisza	1 503	2 197	76	2 268 234
	Oddział Siersza	1 819	1 303	104	1 373 302
	Oddział Stalowa Wola	1 097	924	66	408 636
2.	TAURON Ciepło w tym:	3 288	1 579	240	1 944 422
	ZW Bielsko-Biała	947	300	39	494 612
	ZW Kamienna Góra	40	18	5	15 542
	ZW Katowice	1 476	644	129	921 915
	ZW Tychy	521	509	16	426 764
	CC Olkusz	155	42	7	37 113
	CC Zawiercie	111	39	10	33 543
	Pozostałe (lokalne ciepłownie)	38	27	34	14 933
3.	KW Czatkowice	3,14	5,2	11,7	5 002
	Suma	12 875	12 532	729	14 615 129

Poniższa tabela przedstawia wysokość prognozowanych opłat z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska, należnych za 2018 r. w wybranych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON. Wartości mogą ulec niewielkim zmianom ze względu na trwający jeszcze w chwili przygotowywania niniejszego sprawozdania proces przekazywania do właściwych organów sprawozdań za korzystanie ze środowiska.

Tabela nr 63. Wysokość prognozowanych opłat z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON należnych za 2018 r.

Lp.	Nazwa spółki	Opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska należne za 2018 r. (tys. zł)
1.	TAURON Wytwarzanie	18 474
2.	TAURON Wydobycie	14 706
3	TAURON Ciepło	3 986
4.	TAURON Dystrybucja	158
5.	KW Czatkowice	51
6.	TAURON Obsługa Klienta	2,7
7.	TAURON EKOENERGIA	403
8.	TAURON Sprzedaż	< 0,8
	Suma	37 781

Wskaźniki związane z obszarem BHP

Z uwagi na konsekwentne dążenie do spadku liczby wypadków, w Grupie Kapitałowej TAURON intensyfikowane są działania promujące bezpieczne zachowania w miejscu pracy, a poszczególne spółki Grupy Kapitałowej TAURON prowadzą liczne kampanie informacyjno-edukacyjne.

Poniższa tabela przedstawia wskaźniki wypadkowości pracowników w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Tabela nr 64. Wskaźniki wypadkowości pracowników (częstości / częstotliwości wypadków) w Grupie Kapitałowej TAURON w podziale na płeć (Injury rate - IR) w 2018 r.

Wskaźniki wypadkowości pracowników w osobach	Kobiety	Mężczyźni
Wypadki pracowników w tym:	14	199
Wypadki śmiertelne przy pracy	-	1
Wypadki lekkie przy pracy	13	189
Wypadki ciężkie przy pracy	-	3
Wypadki zbiorowe	1	6
Częstość wypadków1	0,5	7,7
Ciężkość wypadków2	55	70,2

¹Wskaźnik częstości wypadków = (liczba wypadków przy pracy x 1000) / średnie zatrudnienie w 2018 r.

²Wskaźnik ciężkości wypadków = Łączna liczba dni niezdolności do pracy poszkodowanych w wypadkach przy pracy / Liczba osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy (z wyłączeniem osób poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych)

Poniższa tabela przedstawia odsetek przeszkolonych pracowników firm zewnętrznych w aspekcie BHP w poszczególnych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON.

Tabela nr 65. Odsetek pracowników wykonawców i podwykonawców, którzy przeszli szkolenie BHP w poszczególnych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON

Spółka Grupy TAURON:
KW Czatkowice1	100%
TAURON Wydobycie1	100%
TAURON Wytwarzanie2	16%
TAURON Dystrybucja Serwis	67%
TAURON Dystrybucja Pomiary	84%
TAURON Serwis	38%

¹ W KW Czatkowice oraz w TAURON Wydobycie z uwagi na charakter działalności każdy pracownik firmy zewnętrznej przed przystąpieniem do pracy bierze udział w szkoleniu z zakresu znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym bezpieczeństwa wykonywania powierzonych mu czynności.

² W spółce TAURON Wytwarzanie (podobnie jak w TAURON Ciepło) na podstawie wewnętrznych uregulowań przeprowadzane są szkolenia pracowników dozoru firm zewnętrznych w zakresie występujących zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy oraz regulacji wewnętrznych (pozostali pracownicy firm zewnętrznych biorą udział w szkoleniach pośrednich, do zorganizowania których zobowiązani są podwykonawcy).

11.4. Opis kluczowych polityk stosowanych przez Grupę Kapitałową TAURON w 2018 r. i rezultatów ich stosowania

Po to, by usystematyzować prowadzone działania, a także by precyzyjnie określać cele i cyklicznie monitorować stopień ich realizacji, Zarząd TAURON przyjął w 2017 r. do stosowania w Grupie Kapitałowej TAURON następujące Polityki:

• PRO Kliencka Polityka Społeczna Grupy TAURON (PRO Kliencka Polityka Społeczna),
• Polityka Różnorodności w Grupie TAURON (Polityka Różnorodności),
• Polityka Środowiskowa Grupy TAURON (Polityka Środowiskowa),
• Polityka Poszanowania Praw Człowieka w Grupie TAURON (Polityka Poszanowania Praw Człowieka),
• Polityka Antykorupcyjna Grupy TAURON (Polityka Antykorupcyjna),
• Polityka BHP Grupy TAURON (Polityka BHP).

Równocześnie w Grupie Kapitałowej TAURON stosowany jest Kodeks Postępowania dla Kontrahentów Spółek Grupy TAURON, wyznaczający kierunki postępowania w odpowiedzialnym łańcuchu dostaw. Dokument spełnia wymogi polityki zarządzania łańcuchem dostaw.

Dokumenty zapewniają zgodność działalności Grupy Kapitałowej TAURON z wymogami określonymi w art. 49 b ust. 2 i 3 ustawy o rachunkowości. Stanowią także ważny element w prowadzeniu transparentnej polityki komunikacyjnej z licznymi interesariuszami Grupy Kapitałowej TAURON, którzy mogą zapoznać się z corocznie publikowanymi sprawozdaniami z ich realizacji.

Ponadto,Grupa Kapitałowa TAURON realizuje Strategię Zrównoważonego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025, przyjętą przez Zarząd Spółki w dniu 1 sierpnia 2017 r., która powstała w oparciu i na bazie Strategii.

Każdy z powyższych dokumentów zawiera wyczerpujący opis działań, które podejmują spółki Grupy Kapitałowej TAURON, by osiągnąć zamierzone w danym obszarze cele. W kolejnych podrozdziałach przedstawiono główne zasady, metody i narzędzia realizowane przez Grupę Kapitałową TAURON w ramach poszczególnych polityk oraz wyniki ich stosowania w 2018 r.

PRO Kliencka Polityka Społeczna

PRO Kliencka Polityka Społeczna powstała w oparciu o założenia Strategii Zrównoważonego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2015. Jednym z wiodących kierunków powyższego dokumentu jest zorientowanie na klienta i jego potrzeby.

PRO Kliencka Polityka Społeczna Grupy TAURON służy kształtowaniu odpowiednich warunków organizacyjnych i biznesowych, niezbędnych do realizacji strategicznych celów Grupy Kapitałowej TAURON w zakresie relacji z klientami i otoczeniem rynkowym.

Powyższa polityka jest zbiorem głównych założeń, które są stosowane podczas realizacji sprzedaży i obsługi klienta. Definiuje działania podejmowane przez Grupę Kapitałową TAURON w ramach dialogu z klientami, podkreśla wagę budowania trwałych relacji tak z nimi, jak i otoczeniem rynkowym, a także określa odpowiedzialności leżące po stronie firmy w aspekcie jej klientów.

Realizując założenia PRO Klienckiej Polityki Społecznej, Grupa Kapitałowa TAURON odpowiada najlepiej jak to możliwe na potrzeby klientów, koncentrując swoje wysiłki na następujących pryncypiach:

• dbałości o najwyższe standardy w relacjach z klientami, oparte na transparentności, wzajemnym szacunku i zaufaniu,
• odpowiadaniu na potrzeby klientów poprzez czytelną ofertę, odpowiadającą na ich potrzeby i spełniającą oczekiwania.
• ciągłej komunikacji dwustronnej, opartej na dialogu,
• badaniu opinii, doświadczeń i oczekiwań klientów,

Grupa Kapitałowa TAURON stara się zrozumieć potrzeby klientów, czerpiąc wiedzę z przeprowadzonych badań konsumenckich. Cyklicznie prowadzone są działania, w ramach których TAURON bada oczekiwania oraz doświadczenia swoich klientów. Takie podejście stanowi podstawę budowania trwałych relacji, opartych na szacunku i zaufaniu. Działania te wspomagane są przez upraszczanie komunikacji oraz szkolenia dedykowane pracownikom, którzy na co dzień komunikują się z klientami.

Procedury i wewnętrzne regulacje

Wśród procedur należytej staranności, funkcjonujących w ramach PRO Klienckiej Polityki Społecznej kluczowe miejsce zajmuje dbałość o jasną i przejrzystą komunikację z klientami.

W celu realizacji procedury znacznie uproszczone zostały dokumenty formalno-prawne, komunikaty oraz pisma kierowane do klientów. Podjęto współpracę z Pracownią Prostej Polszczyzny, która przeszkoliła w zakresie upraszczania języka urzędowego pracowników, którzy mają bezpośredni kontakt z obsługą klientów. Wybrano konsultantów językowych, którzy pełnią rolę ambasadorów prostej komunikacji w Grupie Kapitałowej TAURON.

W ramach implementacji PRO Klienckiej Polityki Społecznej podjęte zostały następujące działania:

a) w kwietniu 2018 r. Polityka została wydana nakładem 400 szt. w formie broszury dostępnej zarówno w formie drukowanej, jak i wersji elektronicznej udostępnionej w intranecie,

• b) w intranecie stworzona została dostępna dla wszystkich pracowników Grupy Kapitałowej TAURON baza wiedzy pn. "Głos Klienta", zawierająca informacje o aktualnych działaniach PRO klienckich, treści pogłębiające wiedzę i świadomość pracowników w obszarze zorientowania na klienta, dobrych praktyk w relacjach z klientami oraz budowania pozytywnych doświadczeń w kontakcie z marką TAURON.,
• c) wśród pracowników TAURON, TAURON Sprzedaż, TAURON Obsługa Klienta oraz TAURON Ciepło przeprowadzono szkolenie e-learningowe w zakresie oferowanych produktów i usług.

Podjęte działania i uzyskane rezultaty

Poniższa tabela przedstawia badania zrealizowane w 2018 r. w oraz dla Grupy kapitałowej TAURON w ramach procedur należytej staranności.

Tabela nr 66. Badania realizowane w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON ramach procedur należytej staranności

Tematyka badania	Okres, w którym zostało przeprowadzone badanie
Oczekiwania klientów względem produktów, w tym:
"Włącz prąd"	marzec 2018 r.
Fotowoltaika	czerwiec i sierpień 2018 r.
Inteligentne sterowanie ogrzewaniem	czerwiec i sierpień 2018 r.
Smart Professional Inteligentny Dom	czerwiec i sierpień 2018 r.
Oczyszczacz powietrza	sierpień 2018 r.
Zadowolenie klientów z usług świadczonych przez partnerów Grupy Kapitałowej TAURON, w zakresie sprzedaży oferty urządzeń grzewczych	marzec 2018 r.
Ocena nowej usługi odtwarzania muzyki za pośrednictwem aplikacji internetowej	czerwiec 2018 r.
Świadomość klientów w zakresie:
Inteligentnych urządzeń Smart Home, oferowanych przez TAURON	maj 2018 r.
Produktów Grupy Kapitałowej TAURON	kwiecień 2018 r.
Monitoring spójności i przejrzystości komunikacji marketingowej, ze szczególnym uwzględnieniem komunikacji dotyczącej nowych produktów i ofert, w tym:
Badania skuteczności kampanii oraz spotów kampanijnych "Smart 500" oraz kampanii "Mój TAURON"	listopad 2018 r.
Badania znajomości oferty	I etap grudzień 2017 r., II etap grudzień 2018 r.
Badanie świadomości posiadania produktu przez klienta (badanie ilościowe)	kwiecień 2018 r.

W ramach procedur należytej staranności zrealizowane zostały również działania edukacyjne, skierowane do grup defaworyzowanych, przede wszystkim klientów wrażliwych energetycznie oraz osób w wieku senioralnym.

Poniższa tabela przedstawia działania edukacyjne zrealizowane w 2018 r. przez Grupę Kapitałową TAURON w ramach procedur należytej staranności.

Tabela nr 67. Działania edukacyjne zrealizowane w 2018 r. przez Grupę Kapitałową TAURON w ramach procedur należytej staranności

Kampanie informacyjne	Działania przeprowadzone w ramach kampanii
"Senior znaczy szacunek" - poruszająca takie problemy jak nieuczciwi sprzedawcy energii a prawa klienta, świadomość konsumencka, znajomość nowoczesnych technologii, aktywność, zdrowie,	10 odcinków słuchowiska radiowego w Programie Pierwszym Polskiego Radia
	konkurs promujący słuchowisko "Złote lata"
porównywanie ofert	6 eventów "Miasteczko Seniora"

Kampanie informacyjne	Działania przeprowadzone w ramach kampanii
	10 wykładów na Uniwersytetach Trzeciego Wieku
"Akcja – reakcja" - polegająca na działaniach ostrzegawczych, prowadzonych na określonym terenie. Akcja oparta na materiałach informacyjnych "Nie znasz, nie otwieraj!" oraz "TAURON nie chodzi po domach"	ok. 400 plakatów
	16 mobilnych bilboardów przy 32 parafiach
Kampania "Wybieraj mądrze", realizowana we współpracy z największymi spółkami energetycznymi w kraju przez Towarzystwo Obrotu Energią, mająca na celu propagowanie wiedzy o rynku energetycznym i podnoszenie świadomości o działaniach firm, które stosują nieuczciwe praktyki rynkowe	spoty reklamowe w 60 ogólnopolskich i regionalnych rozgłośniach radiowych
	reklamy prasowe w 18 ogólnopolskich i regionalnych tytułach
	reklamy w komunikacji miejskiej, social media i na YouTube
	6 reklam prasowych w 6 tytułach prasowych
"Nie znasz – nie otwieraj" - kampania ostrzega przed nieuczciwymi sprzedawcami prądu, nawołuje do kontaktu z infolinią	komunikaty w spotach radiowych w 16 rozgłośniach, na plakatach oraz w social media

Polityka Różnorodności

Różnorodność i otwartość, zdefiniowane w Kodeksie Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON, są integralną częścią działań biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON. Grupa Kapitałowa TAURON dostrzega różnice pomiędzy ludźmi w organizacji i poza nią oraz świadomie wdraża i rozwija polityki i programy, które tworzą warunki dla poszanowania i wykorzystywania tych różnic. Grupa stosuje politykę równego traktowania oraz dąży do zapewnienia różnorodności w zakresie płci, kierunku wykształcenia, wieku i doświadczenia zawodowego w odniesieniu do wszystkich pracowników, a w szczególności do organów zarządzających i jej kluczowych menadżerów. Polityka różnorodności jest również stosowana we współpracy z partnerami zewnętrznymi Grupy Kapitałowej TAURON, czyli firmami, uczelniami, szkołami czy innymi podmiotami.

Głównymi założeniami i stosowanymi w ramach Polityki Różnorodności pryncypiami są:

• kształtowanie środowiska pracy opartego na szacunku, otwartości, rzetelności i sprawiedliwości,
• zapewnienie wszechstronności i różnorodności, szczególnie w obszarze płci, wykształcenia, wieku i doświadczenia zawodowego,
• budowanie kultury organizacyjnej otwartej na różnorodność, opartej na wartościach korporacyjnych Partnerstwo, Rozwój i Odwaga,
• zapobieganie dyskryminacji poprzez kształtowanie właściwej atmosfery w pracy oraz budowanie i umacnianie pozytywnych relacji pomiędzy pracownikami.

Procedury i wewnętrzne regulacje

W ramach zagadnień pracowniczych wspierających realizację kierunków wyznaczonych przez Politykę Różnorodności, w Grupie Kapitałowej TAURON wprowadzono do stosowania następujące regulacje oraz programy szkoleniowe:

• 1. Polityka przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji w Grupie TAURON, wspierana przez szkolenie e-learningowe, mające na celu budowanie i umacnianie pozytywnych relacji miedzy Pracownikami oraz zapobieganie zjawiskom mobbingu czy dyskryminacji. Dodatkowo w Spółkach Grupy Kapitałowej TAURON powołane zostały Komisje Etyczne mające na celu m.in. dbałość o przestrzeganie zasad etyki,
• 1. Programy szkoleniowe i rozwoju kompetencji, sprzyjające oraz wspierające tworzenie atmosfery do rozwoju każdego pracownika, w tym m.in.:
  2. Program Zarządzania Talentami, mający na celu wsparcie procesu rozwoju pracowników oraz wykorzystania ich potencjału,
  3. Program Trenerów Wewnętrznych i Akademia Trenera Wewnętrznego, zapewniające szeroki dostęp do wiedzy dla wszystkich pracowników, a także budujące kulturę dzielenia się wiedzą i doświadczeniem.
• 1. Regulacje zapewniające sprawiedliwość i obiektywizm w zakresie organizacji pracy i wynagradzania, w tym m.in.:
  2. Zasady wynagradzania w Grupie TAURON,
  3. Polityka Zarządzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON,
  4. regulacje w zakresie świadczeń, w tym m.in. programy dedykowane kobietom w ciąży, osobom w wieku przedemerytalnym czy pracującym matkom,
  5. elastyczne formy czasu pracy i możliwość pracy zdalnej.
• 1. Programy i regulacje dedykowane kobietom, zapewniające im równe szanse oraz wsparcie w łączeniu życia zawodowego

z życiem prywatnym,

• 1. Polityka Rekrutacji, Selekcji i Adaptacji Pracowników Spółek Grupy TAURON,
• 1. Model kompetencyjny Grupy TAURON.

Podjęte działania i uzyskane rezultaty

Realizując Politykę Różnorodności, Grupa Kapitałowa TAURON zapewnia środowisko pracy oparte na szacunku i sprawiedliwości, w którym każdy pracownik może w pełni realizować swój indywidualny potencjał. Podejmowane inicjatywy propagują wartości korporacyjne Partnerstwo, Rozwój i Odwagę wśród pracowników oraz dostarczają narzędzia konieczne do skutecznego zarządzania różnorodnymi zespołami w celu uzyskiwania synergii, wynikającej z działań podejmowanych przez te zespoły.

Jednym z priorytetów w 2018 r. była budowa dialogu międzypokoleniowego oraz rozpowszechnienie idei zarządzania wiekiem i zarządzania wiedzą.

W 2018 r. w ramach realizacji Polityki Różnorodności zrealizowano następujące inicjatywy:

• Projekt "Badanie luki pokoleniowej"

Luka pokoleniowa to brak istotnych i kluczowych z punktu widzenia Grupy Kapitałowej TAURON kompetencji, czego głównym powodem jest wiek pracowników i perspektywa ich przejścia na emeryturę oraz sytuacja na rynku pracy w Polsce, związana z czynnikami demograficznymi i zmianami w zakresie kształcenia zawodowego. Aby móc zidentyfikować potencjalne zagrożenie luką pokoleniową, na przełomie 2017 i 2018 r. przeprowadzono pierwsze badanie luki pokoleniowej w Grupie Kapitałowej TAURON. Z badania wynika, że luka pokoleniowa w Grupie Kapitałowej TAURON dotyczyć będzie przede wszystkim obszaru Dystrybucji, Wydobycia oraz Wytwarzania.

Konsekwencją przeprowadzonego badania jest podjęcie przez Grupę Kapitałową TAURON szeregu inicjatyw, których celem jest wyeliminowanie lub niwelowanie ryzyka związanego z brakiem fachowców, potrzebnych do zapewnienia ciągłości głównych procesów produkcyjnych. Działania te mają przede wszystkim na celu odtworzenie najistotniejszych stanowisk z obszaru kluczowych procesów operacyjnych i zarządczych Grupy Kapitałowej TAURON oraz zapobieganie długotrwałym procesom rekrutacji i adaptacji na skutek braku dostępności kompetencji na rynku pracy.

• Klasy patronackie

Zidentyfikowany brak dostępności na rynku pracy pracowników o wymaganych kwalifikacjach zawodowych, jest jednym z powodów, dla których Grupa Kapitałowa TAURON aktywnie wzmacnia współpracę ze szkołami zawodowymi oraz angażuje się w działania wspierające przygotowanie dobrze wykwalifikowanej kadry fachowców. Jednym z wymiarów współpracy ze szkołami zawodowymi jest tworzenie tzw. klas patronackich, którego celem jest wsparcie procesu kształcenia zawodowego w tych zawodach, które są kluczowe w organizacji oraz promowanie zatrudnienia w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON po zakończeniu edukacji. W 2018 r. TAURON podpisał umowy na uruchomienie kolejnych 21 klas patronackich, łącznie obejmując już swoim patronatem 47 klas. Tworzenie klas patronackich wpisuje się we współpracę Grupy Kapitałowej TAURON z Ministerstwem Edukacji Narodowej, dotyczącą wspierania kształcenia zawodowego oraz dostosowywania go do wyzwań rozwojowych i potrzeb rynku pracy.

• Realizacja projektu dofinansowanego z UE w zakresie kształcenia dualnego

We wrześniu 2018 r. pomiędzy TAURON a Ministerstwem Edukacji Narodowej została podpisana umowa na realizację

projektu pn.: "Wypracowanie modelu programu kształcenia zawodowego i praktycznego w branży elektrycznoenergetycznej" w zakresie Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) w ramach działania 2.15 Kształcenie i szkolenie zawodowe dostosowane do potrzeb zmieniającej się gospodarki. Projekt stanowi formę aktywnego włączania się w strategię na rzecz odpowiedzialnego rozwoju w zakresie kształcenia dualnego. W projekt zaangażowanych jest 100 szkół i centrów kształcenia zawodowego lub praktycznego, kształcących w zawodach w branży elektryczno – energetycznej z całej Polski.

• Udział w projekcie "Katowice Miasto Fachowców"

Katowice Miastem Fachowców to lokalny projekt, do którego został zaproszony TAURON, aby aktywnie wspierać rozwój nowoczesnego kształcenia zawodowego. Celem projektu było m.in. zachęcenie młodzieży stojącej przed wyborem dalszej ścieżki edukacji do podejmowania kształcenia w szkołach technicznych i branżowych I stopnia, uświadomienie perspektyw zawodowych związanych z kształceniem zawodowym i technicznym oraz zwiększenie poziomu wiedzy i świadomości społecznej w zakresie dualnego systemu kształcenia. Odbiorcami projektu było 150 osób.

• Staże i praktyki

Grupa Kapitałowa TAURON systematycznie buduje swoją pozycję oraz markę wśród studentów i absolwentów szkół średnich i wyższych, dzięki czemu aktywizuje młodych ludzi i zachęca ich do współpracy w ramach programów praktyk i staży. Dzięki udziałowi w programach praktyk i staży, studenci i absolwenci mogą lepiej poznać markę TAURON, specyfikę pracy w wybranym obszarze oraz zdobyć pierwsze doświadczenia zawodowe. W 2018 r. z programów praktyk i staży w Grupie Kapitałowej TAURON skorzystało 748 osób. Praktyki i staże organizowane przez TAURON odpowiadają zarówno na bieżące potrzeby kadrowe, jak i uwzględniają długofalowe plany zatrudnienia dla poszczególnych jednostek organizacyjnych Grupy Kapitałowej TAURON. Ponadto, w odpowiedzi na potrzeby i oczekiwania studentów i absolwentów, w 2018 r. uruchomiona została kolejna edycja programu stażowego "Przyłącz się", którego celem jest przygotowanie najzdolniejszych studentów krajowych uczelni wyższych do wejścia na rynek pracy.

• Program Ambasador Grupy TAURON

W listopadzie 2018 r. uruchomiona została II edycja Programu Ambasador Grupy TAURON, którego celem jest angażowanie studentów w proces budowania pozytywnego wizerunku Grupy Kapitałowej TAURON w środowisku akademickim oraz zainteresowanie ofertą praktyk, staży i pracy najlepszych studentów oraz absolwentów. W roku akademickim 2018/2019 - 9 Ambasadorów z uczelni partnerskich realizuje autorskie działania promocyjne na swoich uczelniach. W ramach I edycji w programie wzięło udział 16 Ambasadorów.

• Badanie zadowolenia – wdrażanie inicjatyw naprawczych

Wyniki badania zadowolenia pracowników w Grupie Kapitałowej TAURON, przeprowadzonego w 2017 r. stały się punktem wyjścia do opracowania planów działania, których celem jest zwiększenie satysfakcji z pracy. Plany naprawcze zostały opracowane przez poszczególne spółki Grupy Kapitałowej TAURON i skupiały się na poprawie tych wskaźników, z których pracownicy danej spółki byli w najmniejszym stopniu zadowoleni oraz utrzymaniu wysokiego poziomu pozostałych wskaźników. Kluczowe inicjatywy podejmowane w 2018 r. przez spółki dotyczyły usprawniania obszaru komunikacji w ramach zespołów, współpracujących ze sobą na co dzień, jak również wzmacniania procesu komunikacji na temat istotnych inicjatyw czy zmian zachodzących w danej spółce oraz w Grupie Kapitałowej TAURON. W ramach kluczowych inicjatyw zrealizowano łącznie kilkadziesiąt działań w poszczególnych spółkach.

• Działania rozwojowe dedykowane kadrze menadżerskiej

W 2018 r. zrealizowano szereg programów rozwojowych dedykowanych kadrze menadżerskiej, których celem było

wzmocnienie kompetencji zarządczych. We wrześniu 2018 r. odbyły się warsztaty dla kadry zarządzającej Grupy Kapitałowej TAURON oraz członków Rady Społecznej, podczas których uczestnicy wzmacniali swoje kompetencje z zakresu postaw menadżerskich i komunikacji oraz budowania zaangażowania przy wykorzystaniu istniejących zasobów (narzędzi, procesów i zespołów). W ramach rozwijania kompetencji zarządczych 28 menadżerów, reprezentujących spółki Grupy Kapitałowej TAURON, podjęło studia Master of Business Administration in Corporate Management, których program został dostosowany do specyfiki branży energetycznej i obejmuje szereg zagadnień związanych z aspektami prawnymi, finansowymi, ekonomicznymi oraz zagadnienia związane z etyką, komunikacją i rozwojem osobistym.

Ponadto, w TAURON Ciepło uruchomiono autorski program szkoleniowy PRoM, którego ideą było wyłonienie Trenerów wewnętrznych spośród kadry dyrektorskiej oraz ich zaangażowanie w prowadzenie cyklu szkoleń z zakresu strategii, komunikacji, stylów zarządzania i zarządzania zmianą dla kadry z poziomu N-2 i N-3. W szkoleniach wzięło łącznie udział ponad 100 pracowników.

• Konferencja MOC Pokoleń

W listopadzie 2018 r. odbyła się Konferencja MOC Pokoleń, której głównym celem było zwrócenie uwagi kadry menadżerskiej Grupy Kapitałowej TAURON na wyzwania związane z zarządzaniem wielopokoleniowymi zespołami oraz dostarczenie narzędzi i inspiracji jak wykorzystywać ogromne możliwości takich zespołów. Podczas konferencji, w której wzięło udział 545 uczestników, budowana była świadomość wśród liderów i członków zespołów

wielopokoleniowych dotycząca istoty jasnych zasad efektywnej współpracy w zespole, właściwego i precyzyjnego delegowania zadań, cierpliwości w uczeniu się siebie nawzajem, doceniania za wykonanie zadanie, korzystania z różnorodności zespołów do tworzenia najlepszych pomysłów, budowania przekonania w zespole, że każdy patrzy na świat inaczej, co pozwala zmniejszyć ryzyko błędów i zwiększyć szanse na sukces oraz wzajemnego szacunku, zgodnie z ideą, iż każde pokolenie ma coś mocnego do przekazania.

• Uniwersytet Otwarty Grupy TAURON

Uniwersytet Otwarty Grupy TAURON, to cykl wykładów prowadzonych od 2014 r. przez najwybitniejszych ekspertów, specjalizujących się w różnych dziedzinach nauki, polityki, biznesu, kultury oraz rozwoju osobistego. Poprzez uczestnictwo w wykładach pracownicy mają zapewniony dostęp do bieżącej wiedzy oraz informacji. Dodatkowo inicjatywa ta pozwala na stworzenie platformy wymiany poglądów oraz doświadczeń pracowników z różnych spółek.

W 2018 r. odbył się XX jubileuszowy wykład Uniwersytetu Otwartego Grupy TAURON, którego tematyka związana była z luką pokoleniową w Grupie Kapitałowej TAURON oraz współpracą w zespołach międzypokoleniowych. Wystąpienie dotyczyło efektywnej "Komunikacji międzypokoleniowej". W 2018 r. zostały wygłoszone jeszcze trzy wykłady, których tematyka dotyczyła cyberbezpieczeństwa, racjonalności podejmowanych decyzji oraz bezpieczeństwa w górach.

• Promocja zdrowia i zdrowego stylu życia

Grupa Kapitałowa TAURON w trosce o swoich pracowników inwestuje w opiekę medyczną, wdraża dopasowane do potrzeb pracowników programy prozdrowotne i promuje zdrowy tryb życia. Przyświeca temu idea "work-life balance" jako aktywna próba wsparcia pracowników poprzez dostarczanie im narzędzi i usług pomagających zrównoważyć, pogodzić i zarządzać stresem, rodzącym się w wymagającym środowisku zawodowym i przenikającym w obszar życia prywatnego.

• Mama pracuje

W 2018 r. uruchomiony został autorski program wspierania macierzyństwa "Mama pracuje!", realizowany przez TAURON Dystrybucja, TAURON Dystrybucja Serwis oraz TAURON Dystrybucja Pomiary. Program skierowany jest do

191

zatrudnionych w spółkach Obszaru Dystrybucji kobiet wychowujących dzieci, które nie ukończyły szóstego roku życia oraz kobiet w ciąży, a jego głównym celem jest wsparcie w łączeniu macierzyństwa z pracą zawodową, zwiększenie komfortu pracy przyszłych mam, zwiększenie liczby kobiet wracających do pracy po urodzeniu dziecka oraz umożliwienie kobietom w trakcie urlopu macierzyńskiego i wychowawczego bieżącego kontaktu z miejscem pracy.

Realizowany program odpowiada również na wyzwania związane z dążeniem do równości płci oraz wzmocnieniem pozycji kobiet w życiu zawodowym.

Polityka Środowiskowa Grupy TAURON

Polityka Środowiskowa określa podejście Grupy Kapitałowej TAURON do zarządzania kwestiami związanymi z wpływem wywieranym przez jej działalność na środowisko naturalne, w tym kierunek jej działań środowiskowych oraz zasady, jakimi będzie się kierować w kwestiach dotyczących środowiska. Polityka środowiskowa jest punktem odniesienia, względem którego oceniane są wszystkie działania spółek Grupy Kapitałowej TAURON w obszarze ochrony środowiska i zarządzania środowiskowego.

W Polityce środowiskowej udokumentowane zostały wartości i wizja, jakimi kieruje się Grupa Kapitałowej TAURON w zakresie oddziaływania na środowisko naturalne.

Główną zasadą Polityki środowiskowej jest ograniczanie zarówno bezpośredniego jak i pośredniego oddziaływania na środowisko oraz prowadzenie odpowiedzialnej komunikacji, zapewniającej zrozumienie działań Grupy Kapitałowej TAURON, mogących wywierać wpływ na środowisko.

Grupa Kapitałowa TAURON, zgodnie z przepisami i praktykami administracyjnymi obowiązującymi na obszarze swojego działania, bierze pod uwagę potrzeby związane z ochroną środowiska oraz działa w sposób przyczyniający się do osiągnięcia szerszego celu, jakim jest zrównoważony rozwój, a w szczególności wdrożenie gospodarki obiegu zamkniętego (tzw. circular economy).

Procedury i wewnętrzne regulacje

Ze względu na różne profile produkcyjne i usługowe spółek Grupy Kapitałowej TAURON, w poszczególnych spółkach występuje zróżnicowany wpływ na środowisko. W związku z tym, zasady Polityki Środowiskowej Grupy TAURON są przenoszone

w indywidualnych dokumentach wewnętrznych poszczególnych spółek adekwatnie do ich roli w systemie wartości grupy.

Przyjęta w dniu 17 lipca 2017 r. Polityka środowiskowa stanowi dokument powiązany do Megaprocesu Zarządzanie Majątkiem, w ramach zarządzania procesowego w Grupie Kapitałowej TAURON.

Dokumentami związanymi z zakresem Polityki Środowiskowej są dostępne dla wszystkich uczestników procesu:

• 1) Polityka Zarządzania Majątkiem,
• 2) Dokumenty funkcjonujące pod nazwami "polityka środowiskowa" lub inne stosowne opracowania w poszczególnych Obszarach biznesowych, w których udokumentowane zostały wartości / wizje jakimi kieruje się poszczególna spółka Grupy Kapitałowej TAURON, w odniesieniu do jej oddziaływania na środowisko.

Narzędziami wspierającymi wdrażanie Polityki Środowiskowej są:

• ustalone krótko i długookresowe cele środowiskowe,
• zapewnienie przepływu informacji i integracja sposobu komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej Grupy Kapitałowej TAURON,
• bieżący nadzór operacyjny,
• systemy motywacyjne,
• działania informacyjne,
• wspieranie inicjatyw wykraczających poza Grupę kapitałową TAURON (oddziaływanie pośrednie),
• wspieranie prac z obszaru badań i rozwoju zmierzających do zmniejszania negatywnych oddziaływań na środowisko,

• regulacje wewnętrzne i wewnątrzkorporacyjne.

Każdy z obszarów Grupy ma inną specyfikę, którą odzwierciedlają regulacje wewnętrzne. Przykładami takich dokumentów są:

• procedury w ramach Zintegrowanego Systemu Zarzadzania ISO,
• instrukcje postępowania z odpadami,
• plany reakcji na ryzyko środowiskowe,
• zasady postępowania z substancjami i mieszaninami niebezpiecznymi,
• plany ruchu Zakładów Górniczych.

Podjęte działania i uzyskane rezultaty

W 2018 r. rozwinięto istniejący system monitorowania danych umożliwiających ocenę adekwatnych i aktualnych informacji dotyczących wpływu działalności spółek Grupy Kapitałowej TAURON na środowisko naturalne. Bieżące monitorowanie kluczowych wskaźników środowiskowych umożliwia ustanawianie wymiernych celów projektów i usprawnianie działań na rzecz środowiska.

W ramach spółek Grupy Kapitałowej TAURON wdrożono wzajemną wymianę dobrych praktyk środowiskowych, dzięki czemu prowadzona jest weryfikacja postępu w zakresie osiągania celów związanych ze środowiskiem.

W Grupie Kapitałowej TAURON, w przypadku znaczących oddziaływań stosowanych procesów lub realizowanych inwestycji na środowisko, w celu zredukowania skutków takich oddziaływań, opracowywane są stosowne oceny takiego wpływu na środowisko.

Spółki Grupy Kapitałowej TAURON posiadają awaryjne plany działania służące zapobieganiu, redukcji i kontroli poważnych skutków oddziaływania na środowisko związanych ze swoją działalnością, w tym również wypadkom i sytuacjom nadzwyczajnym, a także mechanizmy natychmiastowego zgłaszania takich sytuacji właściwym instytucjom.

Grupa Kapitałowa TAURON podejmuje działania w celu poprawy efektywności energetycznej.

Ogólny kierunek działań środowiskowych Grupy Kapitałowej TAURON obejmuje minimalizację negatywnych oddziaływań na środowisko przy uwzględnieniu specyfiki sektora, rozwoju techniki oraz dostępu do technologii przyjaznych środowisku.

W ramach zarządzania majątkiem Grupa Kapitałowa TAURON utrzymuje odpowiedni stan techniczny instalacji ochrony środowiska, zrealizowanych przez nią w latach wcześniejszych oraz optymalizuje ich pracę.

W 2018 r. działania podjęte przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON mające na celu ograniczanie oddziaływania na środowisko obejmowały m.in.:

• realizację pasa ochronnego w ZG Brzeszcze (TAURON Wydobycie),
• modernizację gospodarki wodno-ściekowej w ZW Tychy (TAURON Ciepło),
• częściową wymianę linii napowietrznych na linie kablowe (TAURON Dystrybucja),
• kontynuację modernizacji majątku i infrastruktury mającej na celu zabezpieczenie środowiska gruntowo-wodnego:
  • doposażenie stanowisk transformatorów w misy olejowe lub wymiana na transformatory "suche" nie stanowiące zagrożenia dla środowiska (TAURON Dystrybucja, TAURON Wytwarzanie),
  • gospodarki pomocnicze: modernizacja stanowiska rozładunku chemikaliów, uszczelnienie geomembraną obwałowań zbiorników mazutowych (TAURON Wytwarzanie).
• kontynuację akcji z lat poprzednich "Bocian Nasz", tj. zabudowę kolejnych platform pod nowo budowane gniazda bocianie oraz dokonywanie niezbędnych prac konserwacyjnych na istniejących platformach,
• zakończenie przebudowy węzła przesypowego obejmującej nowy układ odpylania (KW Czatkowice),
• modernizację systemu grzewczego obejmującą likwidację sieci ciepłowniczej przesyłowej wraz z obiektem kotłowni opalanej miałem węglowym i wykonanie infrastruktury sieci gazowych oraz lokalnych kotłowni gazowych o mocach dostosowanych indywidualnie do zapotrzebowania cieplnego ogrzewanych obiektów (KW Czatkowice),
• akcję "Sprzątanie Zalewu Pilchowickiego",
• liczne termomodernizacje i modernizacje instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych istniejących obiektów.

Trzon produkcji Grupy Kapitałowej TAURON tworzy tradycyjna energetyka bazująca na stałych paliwach kopalnych, jednak Grupa Kapitałowa TAURON w swoim podstawowym wolumenie produkcji uwzględnia wysokosprawne wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w układzie kogeneracji oraz uzupełnia swoją ofertę o energię wytwarzaną w źródłach odnawialnych (elektrownie wodne oraz farmy wiatrowe i źródła spalające biomasę) lub w generacji opartej o gaz. Znajduje to odzwierciedlenie w strukturze pozyskanych praw majątkowych do świadectw pochodzenia wyprodukowanej energii elektrycznej.

Poniższe rysunki przedstawiają strukturę praw majątkowych do świadectw pochodzenia uzyskanych w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Rysunek nr 84. Struktura praw majątkowych do świadectw pochodzenia efektywności energetycznej w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Rysunek nr 85. Świadectwa pochodzenia (MWh) w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Gospodarka produktami ubocznymi

W trosce o środowisko naturalne Grupa Kapitałowa TAURON minimalizuje ilość deponowanych w środowisku odpadów poprzez wprowadzanie ich na rynek w celu ich wykorzystywania jako substytutów materiałów naturalnych.

W 2018 r. wytworzono 4,4 mln Mg ubocznych produktów procesowych, pochodzących z energetycznego spalania oraz wydobycia węgla, z czego aż 46% zostało wprowadzone na rynek jako pełnowartościowe produkty do wykorzystania m.in. w budownictwie, drogownictwie, górnictwie czy rolnictwie. Pozostała część odpadów została przekazana dalszym uprawnionym odbiorcom, z którymi spółki Grupy Kapitałowej TAURON mają podpisane umowy gwarantujące ich dalsze gospodarcze wykorzystanie.

Grupa Kapitałowa TAURON w 2018 r. nie przekazała ani jednej tony odpadów na składowiska odpadów.

Wytwarzane odpady wykorzystywane są głównie w branżach: budowlanej, drogowej i górniczej. Stosowane są także w szerokim zakresie przez cementownie i betoniarnie. Posłużyły one również jako materiał do rekultywacji terenów niekorzystnie przekształconych.

Poniższy rysunek przedstawia strukturę wprowadzania na rynek popiołów, żużli, gipsu i kruszyw wydobywczych wytwarzanych w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Rysunek nr 86. Struktura wprowadzania na rynek popiołów, żużli, gipsu i kruszyw wydobywczych wytwarzanych w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Grupa Kapitałowa TAURON dąży do wdrożenia modelu gospodarki o obiegu zamkniętym. Planuje się, aby maksimum wytwarzanych odpadów procesowych wykorzystywać w ramach Grupy Kapitałowej TAURON, ograniczając tym samym zużycie surowców naturalnych oraz ograniczając ślad węglowy produktu.

W ten sposób w 2018 r. na własne potrzeby wykorzystano w ramach Grupy Kapitałowej TAURON ponad 180 tys. Mg produktów procesowych pochodzących z energetycznego spalania oraz wydobycia węgla.

Poniższy rysunek przedstawia przykładowe powiązania w ramach realizacji zasad gospodarki obiegu zamkniętego w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Rysunek nr 87. Przykładowe powiązania w ramach realizacji zasad gospodarki obiegu zamkniętego w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

Polityka Poszanowania Praw Człowieka w Grupie TAURON

Kodeks Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON wskazuje, że Grupa Kapitałowa TAURON kieruje się zasadą równego traktowania pracowników i nie toleruje dyskryminacji na jakiejkolwiek podstawie, w szczególności ze względu na wiek, płeć, rasę, narodowość, religię, orientację seksualną, wygląd, sprawność czy odmienność poglądów. Celem Polityki Poszanowania Praw Człowieka jest przedstawienie zasad Grupy Kapitałowej TAURON dotyczących poszanowania praw człowieka i działań podejmowanych w celu zapobiegania ich łamaniu oraz wspierania atmosfery godności i wzajemnego szacunku w miejscu pracy.

Polityka określa zasady Grupy Kapitałowej TAURON dedykowane poszanowaniu i ochronie praw człowieka, w tym m.in:

• zakaz mobbingu i dyskryminacji,
• zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej,
• zakaz zatrudniania dzieci i nieletnich,
• wolność zrzeszania się,
• przestrzeganie warunków zatrudniania i wynagradzania,
• bezpieczeństwo i higiena pracy,
• zaangażowanie pracowników,
• przeciwdziałanie przypadkom noszącym znamiona naruszeń praw człowieka.

Ponadto, regulacja określa także zasady Grupy Kapitałowej TAURON dedykowane poszanowaniu i ochronie praw człowieka w zakresie współpracy z interesariuszami, w szczególności kontrahentami i partnerami biznesowymi, jak również w zakresie społeczności lokalnych.

195

Procedury i wewnętrzne regulacje

Podstawowymi regulacjami odnoszącymi się do Polityki Poszanowania Praw Człowieka w Grupie Kapitałowej TAURON są Kodeks Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON oraz Polityka przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji w Grupie TAURON. Zgodnie z postanowieniami Polityki Poszanowania Praw Człowieka każdy pracownik, kontrahent oraz podmiot zewnętrzny/partner biznesowy jest zobowiązany do:

• szanowania i promowania przestrzegania praw człowieka oraz zapewniania ich ochrony,
• odmowy udziału w jakichkolwiek sytuacjach mogących nosić znamiona łamania praw człowieka, mobbingu i dyskryminacji, nierównego traktowania.

Każdy z pracowników powinien zwracać uwagę na sygnały i okoliczności, które mogą potencjalnie sugerować możliwość wystąpienia sytuacji nierównego traktowania. W przypadku powstania takich wątpliwości pracownicy powinni zgłaszać je za pośrednictwem kanałów komunikacji określonych procedurami w Grupie Kapitałowej TAURON, w szczególności we wspomnianych wyżej Kodeksie Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON i Polityce przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji w Grupie TAURON.

Kanałem komunikacji umożliwiającym przekazanie przez pracowników informacji w sposób poufny i anonimowy jest Formularz Zgłoszenia Nadużycia, dostępny na stronie internetowej https://www.tauron.pl/tauron/o-tauronie/formularzzgloszenia-naduzycia.

Podjęte działania i uzyskane rezultaty

Mając na celu przestrzeganie zasad etycznych w 15 spółkach Grupy Kapitałowej TAURON działają Komisje Etyczne, powołane do rozpatrywania potencjalnych naruszeń zasad. Z kwestiami poszanowania praw człowieka oraz możliwościami dokonywania zgłoszeń naruszeń w tym zakresie zapoznawani są nowi pracownicy Grupy Kapitałowej TAURON.

W ramach Grupy Kapitałowej TAURON funkcjonuje kilkadziesiąt organizacji związkowych, które zrzeszają ok. 70% pracowników. Dodatkowo, w celu zapewnienia właściwego dialogu i wymiany doświadczeń powołano Radę Społeczną Grupy Kapitałowej TAURON Polska Energia S.A., która reprezentuje kilkadziesiąt organizacji związkowych.

Wprowadzenie w Grupie Kapitałowej TAURON Polityki Poszanowania Praw Człowieka przyczynia się do podnoszenia świadomości w zakresie respektowania praw człowieka oraz promowania ich ochrony.

Polityka antykorupcyjna Grupy TAURON

Jedną z naczelnych zasad Kodeksu Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON jest stosowanie polityki zerowej tolerancji wobec nadużyć, w tym korupcji, oszustw i innych działań niezgodnych z prawem. Kwestie te szczegółowo reguluje Polityka Antykorupcyjna. Dokument definiuje działania korupcyjne oraz inne zachowania niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, regulacjami wewnętrznymi i wewnątrzkorporacyjnymi Grupy Kapitałowej TAURON oraz etyką. Określa również obowiązki dotyczące przeciwdziałania korupcji, potencjalne obszary jej wystąpienia, a także sygnały ostrzegawcze, na które powinni zwracać uwagę pracownicy w toku realizacji codziennych obowiązków.

Głównym celem wprowadzonej Polityki antykorupcyjnej jest:

• przeciwdziałanie oraz mitygowanie ryzyka wystąpienia działań korupcyjnych, a także innych nadużyć w Grupie Kapitałowej TAURON,
• transparentność działań wobec podmiotów zewnętrznych,
• informowanie o możliwych sposobach zgłaszania nadużyć.

Procedury i wewnętrzne regulacje

Zgodnie z postanowieniami Polityki antykorupcyjnej każdy pracownik oraz podmiot zewnętrzny są zobowiązani do:

• promowania uczciwości i przejrzystego postępowania w toku wykonywania bieżących obowiązków,
• nieobiecywania, nieoferowania, niewręczania jakichkolwiek korzyści,
• nieprzyjmowania jakiejkolwiek korzyści,
• odmowy udziału w jakichkolwiek sytuacjach/przedsięwzięciach mogących nosić znamiona zmowy przetargowej lub żądania uzyskania korzyści.

Każdy z pracowników powinien zwracać uwagę na sygnały, które świadczą o tym, że ktoś może dopuścić się działań korupcyjnych lub innych nadużyć, a w przypadku ich wystąpienia dokonać zgłoszenia za pośrednictwem kanałów komunikacji określonych w Polityce antykorupcyjnej.

W celu zapewnienia sprawnego oraz bezpiecznego zgłaszania wszelkich nieprawidłowości przez pracowników, współpracowników, kontrahentów, partnerów biznesowych oraz interesariuszy w Grupie Kapitałowej TAURON stworzony został Formularz Zgłoszenia Nadużycia, który umożliwia przekazanie informacji w sposób poufny i zapewniający całkowitą anonimowość, dostępny pod adresem https://www.tauron.pl/tauron/o-tauronie/formularz-zgloszenia-naduzycia.

Przekazane informacje o nieprawidłowych zachowaniach pozwalają na zidentyfikowanie nieprawidłowych zdarzeń oraz podjęcie niezbędnych działań naprawczych w celu wykluczenia możliwości zaistnienia podobnych zdarzeń w przyszłości.

Podjęte działania i uzyskane rezultaty

W Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r. została przeprowadzona kampania antykorupcyjna pod hasłem "Gramy fair play!". Celem kampanii było informowanie o polityce zerowej tolerancji wobec korupcji i innych nadużyć. W ramach kampanii za pośrednictwem Koordynatorów ds. Zgodności w Grupie TAURON zostało rozdysponowanych ok. 500 plakatów, 1 300 broszur i ok. 2 000 gadżetów związanych z prowadzonymi działaniami. Informacje dotyczące prowadzonych działań zamieszczone zostały na wewnętrznej stronie intranetowej Grupy Kapitałowej TAURON, a także wysłane do pracowników za pośrednictwem korespondencji mailowej. W ramach działań prewencyjnych Koordynatorzy ds. Zgodności Grupy TAURON wzięli udział w praktycznych warsztatach stanowiących symulację kontroli w Spółce. W 2018 r. Zespół ds. Zgodności rozpoczął cykl bezpośrednich szkoleń w siedzibach spółek Grupy Kapitałowej TAURON. Do końca 2019 r. planowane jest odbycie takich szkoleń w całej Grupie. Z kwestiami przeciwdziałania korupcji w Grupie Kapitałowej TAURON są również zapoznawani nowi pracownicy TAURON.

Wprowadzenie w Grupie Kapitałowej TAURON Polityki Antykorupcyjnej przyczynia się do podnoszenia świadomości w zakresie identyfikowania przypadków działań korupcyjnych oraz promowania uczciwości i przejrzystego postępowania.

Polityka BHP Grupy TAURON

Pracownicy Grupy Kapitałowej TAURON stanowią kluczową grupę interesariuszy. W tym obszarze ważne miejsce zajmują aspekty związane z zapewnieniem im bezpieczeństwa w miejscu pracy. Znajduje to odzwierciedlenie w Strategii Zrównoważonego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017-2025, a także w powstałej w oparciu o dokument Polityce BHP.

Polityka BHP jest zbiorem regulacji prowadzących do stałego podnoszenia standardów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Stosując zawarte w niej zapisy Grupa Kapitałowa TAURON konsekwentnie dąży do eliminacji wypadków przy pracy oraz minimalizacji występowania chorób zawodowych i liczby zdarzeń potencjalnie wypadkowych.

Bezpieczeństwo pracowników, klientów, wykonawców, gości oraz pozostałych interesariuszy jest absolutnym priorytetem mającym istotny wpływ na decyzje i działania podejmowane w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON.

Polityka określa zasady działania, a także reguły postępowania, które służyć mają realizacji czterech podstawowych celów w zakresie BHP tj.:

• eliminacji wypadków przy pracy wszystkich zatrudnionych i pracujących na rzecz spółek Grupy Kapitałowej TAURON oraz wszelkich innych osób znajdujących się na terenie prowadzenia działalności przez spółki,
• zapewnieniu optymalnych warunków pracy wszystkim zatrudnionym i pracującym na rzecz Grupy Kapitałowej TAURON,
• podnoszeniu kwalifikacji pracowników Grupy Kapitałowej TAURON mającemu na celu wzrost kompetencji w zakresie poprawy swojego bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa współpracowników oraz osób, które znajdują się na terenie wykonywania przez nich pracy,
• doskonaleniu skutecznego systemu zarządzania BHP.

Procedury i wewnętrzne regulacje

Polityka BHP jest nadrzędnym dokumentem opisującym jednolity system bezpieczeństwa i higieny pracy w Grupie Kapitałowej TAURON.

W ramach obowiązującej w Grupie Polityki BHP każda ze spółek, z uwagi na specyfikę swojej działalności, posiada własne regulacje w tym zakresie, będące w pełni zgodne z wymaganiami i obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto, przepisy w zakresie BHP dostosowywane są do charakteru wykonywanych prac i zadań. W spółkach, których profil działalności ma charakter produkcyjny i dystrybucyjny, tj. TAURON Wydobycie, TAURON Wytwarzanie, TAURON Ciepło, KW Czatkowice, TAURON EKOENERGIA oraz TAURON Dystrybucja – kwestie związane z ochroną zdrowia i życia pracowników mają szczególne znaczenie, które znajduje swój wyraz w rozbudowanych systemach bezpieczeństwa, jak również kontroli warunków pracy, przestrzeganiu przepisów i zasad BHP na poszczególnych stanowiskach pracy.

Zgodnie z Polityką BHP, zasady BHP obowiązują wszystkie osoby przebywające na terenie zakładów Grupy Kapitałowej TAURON. Podmioty zewnętrzne, wykonujące prace w spółkach Grupy, są zobligowane do przestrzegania obowiązujących procedur, w tym w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. Od pracowników firm zewnętrznych (wykonawców i podwykonawców) wymagane jest także posiadanie aktualnych badań lekarskich oraz odpowiednich kwalifikacji i uprawnień do wykonywanych prac. Niektóre spółki Grupy Kapitałowej TAURON (szczególnie te, gdzie warunki pracy są szczególnie niebezpieczne) wprowadzają również dodatkowe wymagania oraz szkolenia dla podmiotów zewnętrznych.

Wśród najważniejszych dokumentów regulujących kwestie BHP w miejscu pracy znajdują się Zintegrowany System Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy w TAURON Wydobycie, Procedury zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy w TAURON Ciepło, czy Polityka jakości, ochrony środowiska i bezpieczeństwa pracy TAURON Wytwarzanie.

Podjęte działania i uzyskane rezultaty

Ważnym elementem w promowaniu zasad BHP jest stałe podnoszenie świadomości pracowników i podwykonawców w zakresie bezpieczeństwa pracy, głównie za pomocą dedykowanych szkoleń, które są prowadzone w formie spotkań i warsztatów oraz w formie interaktywnej w postaci szkolenia na platformie e-learningowej. Z uwagi na to, że najlepszymi promotorami bezpiecznych zachowań w miejscu pracy są sami pracownicy, spółki organizują szkolenia wewnętrzne, kampanie informacyjne, a także konkursy wiedzy o BHP.

Spółki Grupy Kapitałowej TAURON realizują szereg inicjatyw mających na celu poprawę zasad BHP. W 2018 r. należały do nich m.in.:

• działania prewencyjne w zakresie bezpiecznej organizacji pracy przy urządzeniach (TAURON Dystrybucja), w tym: spotkania z elektromonterami w terenie oraz z przedstawicielami firm wykonawczych,
• zaangażowanie osób na stanowiskach kierowniczych (wszystkie poziomy i obszary) w kształtowanie kultury bezpieczeństwa pracy, budowanie zaangażowania i podnoszenie świadomości pracowników w zakresie ochrony pracy,
• promowanie idei "Zero wypadków przy pracy",
• organizacja spotkań z pracownikami dozoru firm zewnętrznych współpracujących ze spółkami Grupy Kapitałowej TAURON,
• systematyczne kontrole BHP na wszystkich poziomach organizacji,
• poszukiwanie i wdrażanie nowych technologii oraz metod pracy pod względem BHP,
• tablice informacyjne o liczbie wypadków oraz liczbie dni bez wypadku,
• przeprowadzanie okresowych analiz stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz podejmowanie działań korygujących w obszarach o największej wypadkowości,
• realizacja Planów Poprawy BHP,
• system dodatkowych, cyklicznych szkoleń z oderwaniem od pracy dla wybranych stanowisk i miejsc pracy, uwzględniających w szczególności prawidłowość postrzegania zagrożeń, ogólne zasady BHP, wielkość ryzyka zawodowego oraz konsekwencje nieprzestrzegania przepisów i zasad BHP poparte przykładami zaistniałych zdarzeń wypadkowych,
• program adaptacji zawodowej pracowników nowoprzyjętych, kończący się oceną przydatności pracownika do pracy na danym stanowisku pracy,
• informowanie pracowników w zakresie BHP z wykorzystaniem dostępnych form przekazu (tablice i znaki informacyjne oraz ostrzegawcze), w tym za pomocą przekazu multimedialnego z wykorzystaniem dostępnych monitorów i telebimów,
• wprowadzanie nowoczesnych form szkolenia pracowników i popularyzacji wiedzy z zakresu BHP z wykorzystaniem materiałów multimedialnych,
• przeprowadzanie we wszystkich spółkach Grupy Kapitałowej TAURON Społecznych Przeglądów Warunków Pracy,
• organizacja we wszystkich Oddziałach spółki TAURON Wytwarzanie Konkursu Wiedzy o BHP dla pracowników,
• organizacja Zawodów Sportowo-Pożarniczych w TAURON Wytwarzanie,
• dodatkowe szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy dla wszystkich nowo przyjmowanych pracowników,
• dokonanie przeglądu dróg i ciągów komunikacyjnych w zakresie bezpiecznego poruszania się.

Powyższe działania znacznie wpływają na kształtowanie się wskaźników wypadkowości pracowników w Grupie Kapitałowej TAURON. Do ich rezultatów zaliczyć należy także odsetek przeszkolonych pracowników firm zewnętrznych w aspekcie BHP w wybranych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON.

Kodeks Postępowania dla Kontrahentów Spółek Grupy TAURON

Ważną inicjatywą wdrażaną w Grupie Kapitałowej TAURON w ramach odpowiedzialnego łańcucha dostaw jest włączenie kryteriów zrównoważonego rozwoju do standardu zarządzania procesami zakupowymi.

TAURON promuje ideę odpowiedzialności społecznej wśród swoich dostawców, chce współpracować z kontrahentami, którzy przestrzegają praw człowieka i działają zgodnie z regulacjami prawnymi, zapewniają bezpieczne i godne warunki pracy oraz stosują nie tylko najwyższe standardy etyczne, ale także dbają o środowisko naturalne. Kryteria CSR zostały zdefiniowane i zebrane w jeden dokument, tj. Kodeks Postępowania dla Kontrahentów Spółek Grupy TAURON . Od grudnia 2017 r. jest on obowiązkowym kryterium stosowanym w procesie kwalifikacji kontrahentów. Kodeks stanowi obowiązujący standard w Grupie Kapitałowej, promując odpowiedzialność wśród interesariuszy i zachęcając do wdrażania odpowiedzialnych praktyk wśród dostawców.

Procedury i wewnętrzne regulacje

Celem Kodeksu Postępowania dla Kontrahentów Spółek Grupy TAURON jest określenie jednolitych standardów oraz transparentnych zasad postępowania w ramach prowadzonej przez Spółki działalności biznesowej, w szczególności w zakresie relacji z kontrahentami.

Kodeks stosowany jest w relacjach z kontrahentami spółek Grupy Kapitałowej TAURON i obowiązuje wszystkich pracowników, członków zarządu i organów nadzorczych spółek, a także prokurentów i pełnomocników.

Dokument obejmuje zasady z zakresu obszaru pracownika (m.in. bezpieczeństwo i higiena prac, dyskryminacja, polityka personalna, praca przymusowa, zatrudnianie dzieci i nieletnich), środowiska naturalnego (ochrona środowiska, odpowiedzialne gospodarowanie zasobami), kontaktów z otoczeniem (m.in. uczciwa konkurencja, zwalczenie nadużyć, bezpieczeństwo i ochrona informacji, relacje inwestorskie).

W związku z powyższym, dokumentami powiązanymi z Kodeksem są:

• Kodeks Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON,
• Polityka Poszanowania Praw Człowieka w Grupie TAURON,
• Polityka Antykorupcyjna Grupy TAURON,
• Procedura oceny wiarygodności kontrahentów TAURON Polska Energia S.A.,
• zasady dotyczące organizowania przedsięwzięć we współpracy z podmiotami zewnętrznymi w Grupie Kapitałowej TAURON,
• Regulamin Udzielania Zamówień w Grupie TAURON.

Podjęte działania i uzyskane rezultaty

Kontrahent, który bierze udział w postępowaniu organizowanym przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON, zobligowany jest do złożenia oświadczenia potwierdzającego zapoznanie się z Kodeksem Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON i przestrzegania jego postanowień. Powyższe oświadczenie zostało zamieszczone na stronie internetowej Spółki pod adresem http://swoz.tauron.pl/platform/HomeServlet?MP\_module=main&MP\_action=publicFilesList.

11.5. Kluczowe projekty CSR realizowane w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r.

W 2018 r. Grupa Kapitałowa TAURON realizowała inicjatywy poruszające zagadnienia ważne z punktu widzenia mieszkańców południa Polski (Górnego Śląska, Dolnego Śląska, Opolszczyzny, Małopolski). W ramach obchodów setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości zrealizowano autorski projekt pn. TAURON Energetyczny Junior Cup. Był to cykl turniejów, w których wzięło udział sto dziecięcych klubów piłkarskich. TAURON Energetyczny Junior Cup odbywał się pod patronatem Ministra Sportu i Turystyki, Ministra Energii oraz wojewodów Małopolskiego i Śląskiego.

W 2018 r. zrealizowano również akcję pn. "Energia dobrych słów". W ramach projektu, pracownicy organizacji w radiowym studiu nagrali bajki dla dzieci. Audiobook wydany został na płycie CD w nakładzie trzech tysięcy egzemplarzy, a następnie przekazany do szpitali i hospicjów dziecięcych działających na południu kraju.

Na uwagę zasługują także działania podejmowane przez poszczególne spółki Grupy Kapitałowej TAURON.

TAURON Dystrybucja od 2013 r. prowadzi program edukacyjny dla dzieci i młodzieży pn. "Bezpieczniki TAURONA. Włącz dla dobra dziecka", którego głównym celem jest edukacja najmłodszych w zakresie nauki zasad bezpiecznego korzystania z energii elektrycznej. Od 2017 r. program jest realizowany w oparciu o nowoczesną multimedialną platformę edukacyjną. Nauczyciele mogą bezpłatnie skorzystać z 10 scenariuszy lekcji dla wszystkich klas szkoły podstawowej, uczniowie obejrzeć ciekawe filmy o elektryczności, rozwiązać quizy czy zagrać w grę z energetykiem w roli głównej. Filmy edukacyjne są dostosowane do potrzeb uczniów niepełnosprawnych. W ramach programu odbywają się także zajęcia edukacyjne z udziałem naukowców.

W zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu TAURON prowadzi również współpracę z partnerami zewnętrznymi. Duża część obszaru biznesowego Grupy Kapitałowej TAURON obejmuje obszary górskie, zatem współpraca z Fundacją Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego pozwala lepiej identyfikować wyzwania stojące przed klientami zamieszkującymi te tereny, a jednocześnie umożliwia edukację w zakresie poprawy bezpieczeństwa w górach. Grupa Kapitałowa TAURON współpracuje również ze Stowarzyszeniem SIEMACHA, jedną z wiodących w kraju organizacji pozarządowych, ukierunkowanych na realizację projektów z obszarów wychowania, sportu i terapii, która świadczy systemową pomoc dzieciom i młodzieży. W ramach współpracy Grupa Kapitałowa TAURON objęła patronatem działalność sportową stowarzyszenia, zyskując tytuł "TAURON sportowy partner SIEMACHY". W 2018 r. wspierane były takie projekty jak "Piłkarski Dzień Dziecka z TAURONEM" i "Juliada".

Jednym z kierunków CSR jest partnerstwo społeczno-biznesowe. Od 2017 r. w jego ramach realizowane są projekty z zakresu wolontariatu pracowniczego.

Istotnym elementem strategii CSR w ramach Grupy Tauron jest działalność Fundacji TAURON. W 2018 r. Fundacja realizowała swoje cele - w szczególności poprzez wspieranie osób fizycznych i prawnych, instytucji i organizacji w ich działalności zbieżnej z celami Fundacji - przekazując w drodze darowizn kwotę 3 933 776,79 zł.

Fundacja TAURON realizuje również projekty o charakterze dobroczynnym. W 2018 r. wraz ze spółkami TAURON i TAURON Dystrybucja zrealizowała czternastą edycję akcji pn. "Domy Pozytywnej Energii". Akcja skierowana jest do całodobowych placówek opiekuńczo-wychowawczych funkcjonujących na terenie województw: dolnośląskiego, opolskiego, śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego. Głównym celem akcji jest poprawa warunków życia dzieci z domów dziecka przez wsparcie ich edukacji, otwieranie perspektyw i rozwój w otoczeniu. Od momentu odświeżenia formuły akcji, tj. od 2011 r. do 2018 r., w akcji udział wzięło 566 domów dziecka (w 2018 r. były to 43 placówki).

Grupa Kapitałowa TAURON jest sygnatariuszem deklaracji Odpowiedzialna Energia, zawierającej zasady zrównoważonego rozwoju w branży energetycznej w Polsce. W 2013 r. Spółka dołączyła również do grona podmiotów, które podpisały deklarację biznesu na rzecz zrównoważonego rozwoju, zobowiązując się tym samym do zaangażowania w realizację celów strategicznych "Wizji zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu 2050".

11.6. Działalność sponsoringowa

W 2018 r. działalność sponsoringowa w Grupie Kapitałowej TAURON była prowadzona w oparciu o Plan prowadzenia działalności sponsoringowej przez Grupę TAURON w 2018 r., przyjęty przez Zarząd i pozytywnie zaopiniowany przez Radę Nadzorczą.

Głównym celem działalności sponsoringowej w Grupie Kapitałowej TAURON jest wspieranie jej celów biznesowych, określonych w Strategii Grupy TAURON na lata 2016-2025.

Działalność sponsoringowa była prowadzona na podstawie wynegocjowanych umów, zawierających zestandaryzowane zapisy. W 2018 r. rozpoczęto wprowadzanie do umów sponsoringowych zasady premiowania za osiągnięty wynik promocyjny, uzależniając wypłatę istotnych części wynagrodzenia od mierzalnej efektywności zrealizowanych umów.

Ponadto, działalność ta była na bieżąco monitorowana, analizowana i raportowana poprzez szczegółowe sprawozdania z realizacji umów sponsoringowych, badania i analizy prowadzone w cyklach kwartalnym, półrocznym i rocznym przez wyspecjalizowane podmioty zewnętrzne oraz nadzór sprawowany przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON, które realizują działania sponsoringowe (w 2018 r.: TAURON Sprzedaż i TAURON).

Zgodnie z wdrożonymi procedurami dokonywana była ocena efektywności prowadzonych działań poprzez badania opinii, pomiar wielkości i wartości ekspozycji marki w mediach w kontekście prowadzonych działań, a także pomiar wpływu na postawy prosprzedażowe z raportowaniem osiągniętych wyników.

Niezależny podmiot badawczy oszacował wstępnie w wyniku pomiaru efektywności promocyjnej uzyskany ekwiwalent reklamowy w odniesieniu do działań zakończonych w 2018 r. Zestawiając tak uzyskaną wartość sumaryczną do sumy wszystkich nakładów wynikających z odnośnych umów sponsoringowych, uzyskano współczynnik zwrotu ROI na poziomie ok. 6. Oznacza to, że każda złotówka wydatkowana na te cele przyniosła korzyści promocyjne Grupie Kapitałowej TAURON, których wartość jest niezależnie, wstępnie oszacowana na ok. 6 zł.

Potwierdzeniem efektywności prowadzonych działań jest wysokie pozycjonowanie marki TAURON w niezależnym raporcie badawczym, Sponsoring Monitor 2018. Według tego opracowania TAURON zajmuje ósmą lokatę w zestawieniu TOP 10 sponsorów ogółem. W rankingu, będącym wynikiem badań opinii, sklasyfikowano kilkaset marek, TAURON odnotował bardzo dobry wynik zajmując najwyższą lokatę w zestawieniu spośród konkurentów. Z uwagi na relatywnie niski poziom wydatków na sponsoring w Grupie Kapitałowej TAURON, pozycja w tym zestawieniu może być postrzegana jako wysoka.

W 2018 r. działalność sponsoringowa objęła łącznie 24 projekty z 20 kontrahentami. Wstępne dane dotyczące osiągniętych ekwiwalentów reklamowych dotyczących działań zakończonych w 2018 r. wskazują, że najlepsze wyniki osiągnęły działania takie jak tj. Tour de Pologne, Polski Związek Narciarski i TAURON Speedway Euro Championship. Spośród projektów mających status w trakcie realizacji, przez co rozumie się umowy, które zostały zawarte, ale nie zostały zakończone, wysokim potencjałem charakteryzowały się działania takie jak sponsorowanie TAURON Areny Kraków.

11.7. Opis istotnych ryzyk związanych z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON mogących wywierać niekorzystny wpływ na polityki stosowane przez Grupę Kapitałową TAURON, a także opis zarządzania tymi ryzykami

W ramach realizowanego w Grupie Kapitałowej TAURON procesu zarządzania ryzykiem, zidentyfikowano ryzyka związane z działalnością spółek, mogące wywierać niekorzystny wpływ na zagadnienia: społeczne, pracownicze, środowisko naturalne, poszanowanie praw człowieka, przeciwdziałanie korupcji oraz na polityki stosowane przez Grupę Kapitałową TAURON.

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, które szczegółowo przedstawiono w pkt 3 niniejszego sprawozdania, dla zidentyfikowanych ryzyk wyznaczany jest właściciel ryzyka odpowiedzialny za zarządzanie tym ryzykiem, sporządzane są karty ryzyka zawierające opisy prowadzonych działań mitygujących, określane są parametry mierzące ryzyko i wskaźniki wczesnego ostrzegania, a w szczególnych przypadkach tworzone są odrębne plany reakcji na ryzyko i plany rezerwowe. Ryzyka te ujęte są w modelu ryzyka określającym kategorie ryzyk występujących w działalności Grupy Kapitałowej TAURON.

Do najistotniejszych ryzyk Grupy Kapitałowej TAURON należą: społeczne, zarządzania kapitałem ludzkim, BHP, komunikacji wewnętrznej, środowiskowe, procesu zakupowego, prawne i compliance.

Poniża tabela przedstawia charakterystykę ryzyk związanych z działalnością Grupy Kapitałowej TAURON mogących wywierać niekorzystny wpływ na polityki stosowane przez Grupę Kapitałową TAURON oraz opis reakcji stosowanych w stosunku do tych ryzyk.

Tabela nr 68. Ryzyka związane z działalnością TAURON mogące wywierać niekorzystny wpływ na polityki stosowane przez Grupę Kapitałową TAURON oraz opis reakcji stosowanych w stosunku do tych ryzyk

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Reakcja na ryzyko
1.	Ryzyko społeczne	Ryzyko obejmuje ryzyko niewywiązywania się ze standardów obsługi klienta, realizacji umów sprzedaży, komunikacji zewnętrznej i działań marketingowych oraz ryzyko związane z ochroną danych osobowych. Skutkiem materializacji ryzyka jest utrata reputacji i zaufania klientów, spory z klientami, brak realizacji celów, w tym celów sprzedażowych oraz możliwe kary za nieprzestrzeganie wymogów prawa w zakresie ochrony danych osobowych.	• Przyjęcie i realizacja PRO Klienckiej Polityki Społecznej. • Prowadzenie dialogu z klientami, w tym badanie zadowolenia klientów, dopasowanie oferty produktowej do ich potrzeb, dbanie o wysoki poziom obsługi klientów. • Budowanie relacji z klientami i otoczeniem rynkowym. • Odpowiedzialność za produkt, w tym za jakość i bezpieczeństwo dostaw, dopasowanie oferty produktowej do oczekiwań klientów. • Ochrona prywatności i bezpieczeństwa danych osobowych klientów. • Wdrażanie narzędzi wspierających realizację klienckiej polityki społecznej. • Standaryzacja wzorów umów z klientami i ich dostosowywanie do zmian w przepisach prawa oraz optymalizacja procesów sprzedażowych i obsługowych. • Realizacja działań promocyjnych zgodnie z przyjętą Strategią marki TAURON i Strategią sponsoringową Grupy TAURON na lata 2018-2025, uwzględniające poszanowanie praw człowieka i prowadzenie odpowiedzialnego marketingu.
2.	Ryzyko Zarządzania kapitałem ludzkim	Ryzyko związane z zagadnieniami pracowniczymi, w tym również z kwestią różnorodności, partycypacji, warunkami zatrudnienia i pracy, stosunkami ze związkami zawodowymi oraz poszanowaniem prawa wolności do zrzeszania się, zarządzania kapitałem ludzkim, zarządzania ścieżkami kariery i rekrutacją, systemami szkoleń, zdrowiem i bezpieczeństwem w pracy. Skutkiem materializacji ryzyka są skargi pracownicze, spory zbiorowe, strajki, utrata wyspecjalizowanej kadry i trudności w jej odtworzeniu.	• Przyjęcie i realizacja Polityki Rekrutacji, Selekcji i Adaptacji Pracowników. • Przyjęcie i realizacja Polityki Przeciwdziałania Mobbingowi i Dyskryminacji. • Dbałość o rozwój kompetencji pracowników, w tym poprzez udział w szkoleniach. • Prowadzenie konsultacji z organizacjami społecznymi w Grupie Kapitałowej TAURON. • Realizacja polityki kadrowej w oparciu o Model Kompetencyjny, Regulamin Wynagradzania i Regulamin Pracy. • Przyjęcie i wdrożenie Polityki Różnorodności. • Przyjęcie i wdrożenie Polityki Poszanowania Praw Człowieka.
3.	Ryzyko BHP	Ryzyko związane z zapewnieniem zdrowia i bezpieczeństwa w pracy. Skutkiem materializacji ryzyka jest uraz pracownika, utrata zdrowia lub nadmierna ekspozycja pracownika na czynniki szkodliwe dla zdrowia.	• Priorytetyzacja bezpieczeństwa pracowników, klientów, wykonawców i interesariuszy w podejmowanych działaniach biznesowych. • Przyjęcie i realizacja Polityki BHP Grupy TAURON. • Zapewnianie optymalnych warunków pracy. • Prowadzenie aktywnego monitorowania warunków pracy oraz poprawności jej organizacji. • Podnoszenie kwalifikacji pracowników w zakresie poprawy bezpieczeństwa pracy. • Prowadzenie szkoleń, wdrażanie i doskonalenie systemu zarządzania BHP.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Reakcja na ryzyko
			• Propagowanie kultury bezpieczeństwa wśród pracowników w oparciu o publikowane materiały tematyczne.
4.	Ryzyko Komunikacji wewnętrznej	Ryzyko związane z zapewnieniem optymalnej i efektywnej komunikacji wewnątrz Grupy TAURON oraz przekazywaniem rzetelnej informacji do pracowników Grupy Kapitałowej TAURON z zachowaniem poufności informacji wrażliwych. Skutkiem materializacji ryzyka jest utrata zaufania wobec pracodawcy, wzrost niepokojów społecznych, utrata reputacji i negatywny wpływ na markę TAURON.	• Budowanie relacji ze stroną społeczną w Grupie Kapitałowej TAURON i ścisła współpraca z Rzecznikiem Dialogu Społecznego. • Wykorzystywanie i rozwój dostępnych narzędzi komunikacji w celu przekazywania istotnych informacji do pracowników Grupy Kapitałowej TAURON. • Przy przekazywaniu istotnych informacji - organizacja spotkań bezpośrednich kadry zarządzającej z pracownikami. • Bieżące monitorowanie sytuacji i zdarzeń w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON mogących wywołać niepokój społeczny. • Cykliczne spotkania z przedstawicielami spółek zajmującymi się komunikacją wewnętrzną w celu wymiany informacji. • Opracowanie Strategii komunikacyjnej dla Grupy TAURON.
5.	Ryzyko środowiskowe	Ryzyko związane z wpływem prowadzonej działalności biznesowej na środowisko naturalne i korzystaniem z jego zasobów, kontrolą i zapobieganiem zanieczyszczeniom, ochroną źródeł wody i zarządzania odpadami. Skutkiem materializacji ryzyka jest degradacja środowiska naturalnego oraz kary za niedotrzymanie wymagań środowiskowych, konieczność ich usunięcia, ograniczenie produkcji, możliwości korzystania z programów pomocowych i utrata wizerunku Grupy Kapitałowej TAURON.	• Przyjęcie i wdrożenie Polityki Środowiskowej Grupy TAURON. • Prowadzenie działalności biznesowej oddziaływującej na środowisko zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. • Identyfikacja obszarów wpływu na środowisko i zapewnienie funkcjonowania Grupy Kapitałowej TAURON zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. • Ciągły rozwój wiedzy i kultury odpowiedzialności środowiskowej wśród pracowników, klientów i kontrahentów Grupy Kapitałowej TAURON. • Poszukiwanie rozwiązań zmierzających do wdrożenia zasad gospodarki obiegu zamkniętego w Grupie Kapitałowej TAURON oraz aktywne poszukiwanie rozwiązań technicznych i organizacyjnych minimalizujących negatywny wpływ działalności na środowisko. • Poprawa efektywności energetycznej i efektywnego gospodarowania wodą. • Oferowanie produktów / usług uwzględniających aspekt ograniczania negatywnego wpływu na środowisko naturalne. • Promowanie ochrony przyrody, współpraca z samorządami i jednostkami administracji państwowej w tym zakresie.
6.	Ryzyko związane z prowadzonymi postępowaniami zakupowymi, uwzględniające metody zapobiegania łamaniu praw człowieka przez partnerów biznesowych, przeciwdziałaniu korupcji i nadużyć Ryzyko w procesie zakupowym oraz przestrzegania Procesu standardów etyczno-moralnych w trakcie jego zakupowego realizacji. Skutkiem materializacji ryzyka są niekorzystne umowy zakupowe, konieczność unieważnienia postępowań przetargowych, utrata wizerunku Grupy Kapitałowej TAURON i wiarygodności wobec interesariuszy.		• Przyjęcie i wdrożenie Kodeksu Postępowania dla Kontrahentów Grupy TAURON. • Przyjęcie i realizacja Polityki Antykorupcyjnej Grupy TAURON. • Przyjęcie i realizacja Polityki Poszanowania Praw Człowieka. • Standaryzacja zasad prowadzenia postępowań w procesie zakupowym i jego transparentność. • Budowanie trwałych relacji z kontrahentami, opartych na zaufaniu i wzajemnym szacunku. • Oczekiwanie od kontrahentów przestrzegania przepisów prawa, standardów etycznych i dobrych praktyk handlowych, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy, zasad dyskryminacji i nierównego traktowania, poszanowania praw człowieka i godności pracowników, przejrzystej polityki personalnej, ochrony środowiska, uczciwej konkurencji, zapobiegania i zwalczania nadużyć oraz bezpieczeństwa i ochrony informacji. • Stosowanie wzorców umów i klauzul standardowych do umów w zakresie przestrzegania praw człowieka przez partnerów biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON.
7.	Ryzyko prawne	Ryzyko związane z nieprzestrzeganiem przepisów prawa, błędną interpretacją nowych przepisów i regulacji, wymogami nakładanymi przez regulatora i organy nadzorujące.	• Stały monitoring otoczenia prawnego i zmian przepisów prawa, w tym z zakresu zagadnień społecznych, poszanowania praw człowieka, przeciwdziałania korupcji, ochrony środowiska i zagadnień pracowniczych. • Wdrażanie wymaganych zmian do regulacji wewnętrznych. • Powoływanie grup roboczych mających na celu przygotowanie i wdrożenie wymaganych zmian wynikających z otoczenia prawnego.

Sprawozdanie Zarządu z działalności TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapitałowej TAURON za rok obrotowy 2018

203

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Reakcja na ryzyko
			• Stała współpraca z organami nadzorującymi rynek energii i rynek kapitałowy. • Konsultacje z jednostkami organizacyjnymi z zakresu projektowanych regulacji kluczowych dla obszaru zgodności. • Szkolenia pracowników ze znajomości przepisów prawa i regulacji wewnętrznych.
8.	Ryzyko compliance	Ryzyko compliance obejmuje ryzyko nadużyć wewnętrznych, nadużyć zewnętrznych oraz ryzyko zachowań nieetycznych. Ryzyko związane z przywłaszczeniem lub wykorzystywaniem majątku Spółki, jego dewastacją, wykorzystywaniem pozycji służbowej do uzyskiwania korzyści osobistych, działaniem osób trzecich mającym na celu kradzież, włamanie, fałszerstwo oraz związane z występowaniem zachowań niezgodnych z ogólnie przyjętymi w społeczeństwie zasadami współżycia społecznego, normami moralnymi i mobbingiem.	• Przyjęcie i wdrożenie Kodeksu Postępowania dla Kontrahentów Spółek Grupy TAURON. • Przyjęcie i realizacja Polityki Antykorupcyjnej Grupy TAURON. • Przyjęcie i realizacja Polityki Poszanowania Praw Człowieka w Grupie TAURON. • Przyjęcie i realizacja Polityki Przeciwdziałania Mobbingowi i Dyskryminacji w Grupie TAURON. • Przyjęcie i wdrożenie Polityki Różnorodności w Grupie TAURON. • Efektywne stosowanie w organizacji systemu zgłaszania nadużyć (whistleblowing system), umożliwiającego zgłaszanie potencjalnych przypadków nadużyć, system umożliwia również zgłaszanie nadużyć przez podmioty zewnętrzne poprzez formularz zgłoszenia nadużyć na stronie http://www.tauron.pl/. • Monitoring współpracy z kontrahentami oraz badanie ich wiarygodności we współpracy z podmiotami zewnętrznymi w Grupie TAURON. • Propagowanie najlepszych praktyk, doskonalenie procedur, prowadzenie szkoleń oraz stosowanie Kodeksu Etyki Biznesowej Grupy TAURON i funkcjonowanie systemu zgłaszania nadużyć. • Budowa kultury organizacyjnej opartej na wartościach i zasadach

Grupy TAURON.

Sprawozdanie Zarządu z działalności TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapitałowej TAURON za rok obrotowy 2018

204

12.POZOSTAŁE ISTOTNE INFORMACJE I ZDARZENIA

12.1. Istotne postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej

Poniższa tabela przedstawia zestawienie istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej w 2018 r.

Tabela nr 69. Zestawienie istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej w 2018 r.

Postępowania z udziałem TAURON

Lp.	Strony postępowania	Opis postępowań wraz z wartością przedmiotu sporu oraz stanowiskiem Spółki
1.	Huta Łaziska S.A. (powód) TAURON (jako następca prawny GZE) i Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa URE (pozwani)	Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę odszkodowania za rzekome szkody wywołane niewykonaniem przez GZE postanowienia Prezesa URE z dnia 12 października 2001 r. w przedmiocie wznowienia dostawy energii elektrycznej do powoda.
		Wartość przedmiotu sporu: 182 060 000,00 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 12 marca 2007 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
2.		Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę z tytułu zarzucanego bezpodstawnego wzbogacenia Spółki w związku z rozliczeniami niezbilansowania na Rynku Bilansującym dokonywanymi ze spółką PSE w okresie od stycznia do grudnia 2012 r.
	ENEA (powód) TAURON (pozwany)	Wartość przedmiotu sporu: 17 085 846,49 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 10 grudnia 2015 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
3.	Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno Skarbowego (organ prowadzący) TAURON (strona)	Przedmiot postępowania: badanie rzetelności deklarowanych przez TAURON podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od października 2013 r. do września 2014 r. Głównym przedmiotem trzech postępowań kontrolnych prowadzonych przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego są dokonane przez TAURON odliczenia VAT naliczonego z tytułu zakupu przez TAURON energii elektrycznej na niemiecko – austriackim rynku energii od podmiotów: Castor Energy sp. z o.o. i Virtuse Energy sp. z o.o.
		Wartość przedmiotu postępowań (kwota odliczonego podatku VAT): 54 371 306,92 zł z czego: Castor Energy sp. z o.o. - 52 494 671,92 zł, Virtuse Energy sp. z o.o. – 1 876 635,00 zł
		Data wszczęcia postępowania: Castor Energy sp. z o.o. - październik 2014 r. i sierpień 2016 r., Virtuse Energy sp. z o.o. - grudzień 2016 r.
		Stanowisko Spółki: w ocenie Spółki, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i pojawiające się od końca 2016 r. pozytywne dla podatników orzeczenia WSA i NSA dotyczące prawa do odliczenia podatku VAT w przypadku nieświadomego uczestniczenia w przestępstwach karuzelowych, w przypadku gdy przy weryfikacji obu kontrahentów została dochowana należyta staranność, Spółka działała w dobrej

wierze i winna mieć prawo do odliczenia podatku naliczonego od faktur dokumentujących zakup energii od kontrahentów Castor i Virtuse.

Pozwy związane z wypowiedzeniem przez spółkę zależną PE-PKH umów dotyczących sprzedaży energii elektrycznej i praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia
Lp.	Strony postępowania	Opis postępowań wraz z wartością przedmiotu sporu oraz stanowiskiem Spółki
		Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę odszkodowania oraz ustalenie odpowiedzialności na przyszłość.
4.	Dobiesław Wind Invest sp. z o.o. (powód)	Wartość przedmiotu sporu: 34 746 692,31 zł
	TAURON (pozwana)	Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 30 czerwca 2017 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
	Dobiesław Wind Invest sp. z o.o. (powód) TAURON (pozwana)	Przedmiot postępowania: sprawa o wniesienie zabezpieczenia poprzez złożenie depozytu sądowego (wyłączone do osobnego prowadzenia z postępowania z pkt 4).
5		Wartość przedmiotu sporu: 183 391 495,00 zł
		Data wszczęcia postępowania: 30 czerwca 2017 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia za bezzasadne.
	Gorzyca Wind Invest sp. z o.o. (powód) TAURON (pozwany)	Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę odszkodowania oraz ustalenie odpowiedzialności TAURON za szkody, które mogą wyniknąć w przyszłości z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji.
6.		Wartość przedmiotu sporu: 39 718 323,00 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 29 czerwca 2017 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
7.	Pękanino Wind Invest sp. z o.o. (powód) TAURON (pozwany)	Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę odszkodowania oraz ustalenie odpowiedzialności TAURON za szkody, które mogą wyniknąć w przyszłości z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji.
		Wartość przedmiotu sporu: 28 469 073,00 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 29 czerwca 2017 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
		Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę odszkodowania oraz ustalenie odpowiedzialności TAURON za szkody, które mogą wyniknąć w przyszłości z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji.
8.	Nowy Jarosław Wind Invest sp. z o.o. (powód)	Wartość przedmiotu sporu: 27 008 100,00 zł
	TAURON (pozwany)	Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 29 czerwca 2017 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.

Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę tytułem odszkodowania na rzecz oraz ustalenie
odpowiedzialności TAURON za szkody, które mogą wyniknąć w przyszłości z czynów
niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji.

1. in.ventus sp. z o.o. Mogilno I sp. k. (powód) TAURON (pozwany) Wartość przedmiotu sporu: 12 286 229,70 EUR (tj. 53 587 619,46 zł według średniego kursu NBP z dnia 29 czerwca 2018 r.).

Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 29 czerwca 2018 r.

Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.

		Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę odszkodowania oraz ustalenie odpowiedzialności
	Amon sp. z o.o. oraz Talia	TAURON za szkody, które mogą wyniknąć w przyszłości z czynów niedozwolonych, w tym z czynów
	sp. z o.o.	nieuczciwej konkurencji.
10.	(współuczestnictwo formalne po stronie powodowej) TAURON (pozwany)	Wartość przedmiotu sporu: Amon - 47 556 025,51 zł; Talia - 31 299 182,52 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 30 kwietnia 2018 r.

Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.

Postępowania z udziałem spółek Grupy Kapitałowej TAURON
Lp.	Strony postępowania	Opis postępowań wraz z wartością przedmiotu sporu oraz stanowiskiem Spółki
1.	Gorzyca Wind Invest sp. z o.o. Pękanino Wind Invest sp. z o.o. Dobiesław Wind Invest sp. z o.o. (powód) PEPKH (pozwany)	Przedmiot postępowania: żądanie ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umów długoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia przez PE-PKH oraz zasądzenia odszkodowania.
		Wartość przedmiotu sporu: Gorzyca - 1 141 991,61 zł; Pękanino 39 266 111,02 zł
		Data wszczęcia postępowania: Gorzyca – 18 maja 2015 r., Pękanino – 20 maja 2018 r., DWI – 18 maja 2015 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
	Dobiesław Wind Invest sp. z o.o. (powód) PEPKH (pozwany)	Przedmiot postępowania: żądanie zasądzenia odszkodowania.
2.		Wartość przedmiotu sporu: 42 095 462,00 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 14 czerwca 2017 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
3.	Nowy Jarosław Wind Invest sp. z o.o. (powód) PEPKH (pozwany)	Przedmiot postępowania: żądanie ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umów długoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia przez PE-PKH oraz zasądzenia odszkodowania.
		Wartość przedmiotu sporu: 42 499 627,97 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 3 czerwca 2015 r .
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
4.	Amon sp. z o.o. (powód) PEPKH (pozwany)	Przedmiot postępowania: żądanie ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umów długoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia przez PE-PKH oraz zasądzenia odszkodowania.

		Wartość przedmiotu sporu: 40 478 983,22 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 22 maja 2015 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
		Przedmiot postępowania: żądanie ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umów długoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia przez PE-PKH oraz zasądzenia odszkodowania.
5.	Talia sp. z o.o. (powód) PEPKH (pozwany)	Wartość przedmiotu sporu: 26 769 159,48 zł
		Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 21 maja 2015 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
		Przedmiot postępowania: żądanie ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umów długoterminowych na zakup energii elektrycznej przez PKH oraz zasądzenia odszkodowania.
6.	Mogilno III Mogilno IV Mogilno V Mogilno VI	Wartość przedmiotu sporu: Mogilno III – równowartość 835 763,25 EUR; Mogilno IV – równowartość 930 395,46 EUR; Mogilno V – równowartość 777 607,28 EUR; Mogilno VI – równowartość 677 738,23 EUR
	(powód) PEPKH (pozwany)	Wszczęcie postępowania: pozew z dnia 25 maja 2015 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.
		Przedmiot postępowania: sprawa o zapłatę odszkodowania.
7.	Mogilno I Mogilno II	Wartość przedmiotu sporu: Mogilno I – równowartość 712 000,75 EUR; Mogilno II – równowartość 753 462,78 EUR
	(powód) PEPKH (pozwany)	Wszczęcie postępowania: pozwy z dnia 7 listopada 2018 r.
		Stanowisko Spółki: Spółka uznaje roszczenia zawarte w pozwie za bezzasadne.

12.2. Informacja o umowach zawartych przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON

12.2.1. Umowy znaczące dla działalności Grupy Kapitałowej TAURON

Zawarcie umowy zakupu węgla z Polską Grupą Górniczą S.A.

W dniu 18 stycznia 2018 r. została zawarta umowa zakupu węgla pomiędzy Spółką a Polską Grupą Górniczą S.A. Przedmiotem Umowy jest zakup węgla energetycznego na potrzeby produkcyjne jednostek wytwórczych należących do Grupy Kapitałowej TAURON. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony. Szacowana wartość dostaw określona na lata 2018-2021, przy założeniu ceny węgla ustalonej na 2018 r., wyniesie ok. 2,15 mld zł netto.

Cena węgla została określona dla pierwszego rocznego okresu obowiązywania umowy, natomiast w latach kolejnych będzie ona indeksowana w oparciu o formułę zawartą w umowie, uwzględniającą zmiany warunków rynkowych.

Umowa przewiduje kary umowne w wysokości 10% wartości niezrealizowanych dostaw w danym okresie rocznym.

O powyższym zdarzeniu Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 1/2018 z dnia 18 stycznia 2018 r.

Finansowanie spółki Elektrociepłownia Stalowa Wola S.A.

W dniu 8 marca 2018 r. EC Stalowa Wola podpisała umowę pożyczki z BGK oraz Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A.

Na mocy wymienionej umowy BGK oraz PGNiG udzieliły EC Stalowa Wola pożyczki w kwocie po 450 mln zł każdy z przeznaczeniem na refinansowanie długu EC Stalowa Wola wobec TAURON i PGNiG (600 mln zł) oraz na pokrycie nowych wydatków inwestycyjnych na dokończenie projektu EC Stalowa Wola (300 mln zł). Data ostatecznej spłaty pożyczki przypada na dzień 14 czerwca 2030 r. Zabezpieczeniem długu EC Stalowa Wola w stosunku do BGK jest m.in. gwarancja bankowa wystawiona na zlecenie Emitenta. Gwarancja bankowa będzie odnawiana corocznie, a jej wysokość nie przekroczy 517,5 mln zł.

Dnia 26 kwietnia 2018 r. TAURON otrzymał z BGK informację, iż zostały spełnione wszystkie warunki zawieszające określone w umowie pożyczki zawartej pomiędzy EC Stalowa Wola a BGK i PGNiG, co umożliwiło wypłatę środków z pożyczki na rzecz EC Stalowa Wola.

Powyższe zdarzenia zostało szczegółowo opisane w raporcie bieżącym nr 5/2018 z dnia 8 marca 2018 r. oraz raporcie bieżącym nr 20/2018 z dnia 26 kwietnia 2018 r.

Prolongata programu emisji obligacji

W dniu 9 marca 2018 r. podpisany został aneks do umów dotyczących programu emisji obligacji (Program), tj. umowy agencyjnej i depozytowej oraz umowy gwarancyjnej, o których zawarciu Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 49/2015 z dnia 24 listopada 2015 r. Na podstawie aneksu wydłużony został przez część banków okres dostępności środków w ramach Programu, tym samym maksymalna wartość Programu:

• a) do dnia 31 grudnia 2021 r. wynosi 6 070 000 tys. zł,
• b) do dnia 31 grudnia 2022 r. wynosi 5 820 000 tys. zł.

Do dnia 31 grudnia 2020 r. kwota Programu nie ulegnie zmianie i wynosić będzie maksymalnie 6 270 000 tys. zł. W związku z dokonaną prolongatą nie uległ zmianie poziom marży finansowania w ramach Programu.

Aneks został zawarty z bankami biorącym udział w Programie : Bank Handlowy w Warszawie S.A., BGŻ BNP Paribas S.A., Santander Bank Polska S.A., CaixaBank S.A. (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce, Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. Oddział w Polsce, ING Bank Śląski S.A., mBank, MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddział w Polsce oraz Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A.

O powyższych zdarzeniach Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 6/2018 z dnia 9 marca 2018 r.

Podpisanie dokumentacji transakcyjnej związanej z inwestycją Funduszy Inwestycyjnych Zamkniętych zarządzanych przez Polski Fundusz Rozwoju S.A. w spółkę zależną Nowe Jaworzno Grupa TAURON

W dniu 28 marca 2018 r. Spółka, spółka zależna Nowe Jaworzno GT oraz Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapitałowy Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych i Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Dłużny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych (Fundusze), których częścią portfela inwestycyjnego zarządza PFR, podpisały dokumentację transakcyjną określającą warunki inwestycji kapitałowej Funduszy w spółkę Nowe Jaworzno GT. Dokumentacja transakcyjna obejmuje umowę inwestycyjną oraz umowę wspólników wraz z załącznikami, w tym projektami wieloletniej umowy sprzedaży energii elektrycznej i wieloletniej umowy sprzedaży węgla, które zostały zawarte przez Spółkę i spółkę zależną Nowe Jaworzno GT.

Umowa wspólników określa zasady ładu korporacyjnego w spółce Nowe Jaworzno GT. Umowa ta przyznaje Funduszom m. in. osobiste uprawnienie do powoływania, zawieszania w czynnościach i odwoływania jednego członka Zarządu oraz jednego członka Rady Nadzorczej spółki Nowe Jaworzno GT. Definiuje ona także katalog spraw, dla dokonania których przez spółkę Nowe Jaworzno GT wymagane będzie uzyskanie jednomyślnej uchwały Zarządu, Rady Nadzorczej lub Zgromadzenia Wspólników tej spółki.

Umowa inwestycyjna określa zasady i warunki inwestycji kapitałowej Funduszy w spółkę Nowe Jaworzno GT. Inwestycja ta zakłada przystąpienie przez Fundusze do spółki Nowe Jaworzno GT oraz uczestniczenie przez nie w kolejnych dokapitalizowaniach spółki Nowe Jaworzno GT, poprzez obejmowanie nowo tworzonych udziałów w zamian za wkłady pieniężne do łącznej maksymalnej kwoty 880 000 tys. zł, tj. po 440 000 tys. zł przez każdy z Funduszy. Udział Funduszy w kapitale zakładowym spółki Nowe Jaworzno GT według stanu na dzień oddania bloku energetycznego 910 MW^e w Jaworznie do eksploatacji powinien wynosić ok. 14%, a udział Spółki w żadnym przypadku nie spadnie poniżej 50% + 1 udział. Spółka będzie zobowiązana do zapewnienia dokapitalizowania spółki zależnej Nowe Jaworzno GT w zakresie niezbędnym do realizacji projektu budowy bloku energetycznego 910 MW^e w Jaworznie, po osiągnięciu przez Fundusze zaangażowania kapitałowego w wysokości wyżej wymienionej kwoty maksymalnej.

Przystąpienie Funduszy do spółki Nowe Jaworzno GT było uzależnione od spełnienia określonych warunków zawieszających, które zostały spełnione w uzgodnionych terminach.

O powyższych zdarzeniach Spółka informowała w raportach bieżących: nr 25/2017 z dnia 1 czerwca 2017 r., nr 43/2017 z dnia 29 grudnia 2017 r. oraz 4/2018 z dnia 28 lutego 2018 r.

Po spełnieniu wszystkich warunków zawieszających i formalnych czynności wymaganych dla przystąpienia Funduszy w dniu 21 grudnia 2018 r. Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapitałowy Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych opłacił pierwszą transzę kapitału w wysokości 100 000 tys. zł.

Zawarcie umowy sprzedaży węgla i umowy sprzedaży energii elektrycznej z Nowe Jaworzno GT

W dniu 18 lipca 2018 r. zawarta została umowa wieloletnia sprzedaży węgla pomiędzy TAURON i Nowe Jaworzno GT. Zgodnie z zapisami umowy, TAURON będzie sprzedawcą węgla na potrzeby produkcji energii elektrycznej przez Nowe Jaworzno GT, w tym na potrzeby umowy sprzedaży energii elektrycznej, o której mowa poniżej. Okres trwania umowy wynosi 30 lat, a wielkość bazowa dostaw węgla wynosi ok. 1 155 100 Mg/rok. Podstawowym dostawcą węgla będzie TAURON Wydobycie, a uzupełniającym PPG.

Równocześnie z powyższą umową, w dniu 18 lipca 2018 r. została zawarta umowa sprzedaży energii elektrycznej. Zgodnie z zapisami umowy głównym odbiorcą energii będzie TAURON. Umowa została zawarta na analogiczny okres jak umowa sprzedaży węgla kamiennego.

Zawarcie umowy wieloletniej sprzedaży węgla i umowy sprzedaży energii elektrycznej było warunkiem przystąpienia Funduszy do spółki Nowe Jaworzno GT.

O zawarciu powyższych umów Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 24/2018 z dnia 26 lipca 2018 r.

Emisja obligacji hybrydowych

W dniach 11 i 13 grudnia 2018 r. Spółka podpisała z EBI umowy na emisje obligacji hybrydowych (podporządkowanych) o łącznej wartości 750 000 tys. zł.

Szczegółowe informacje związane z powyższymi umowami zostały przedstawione w pkt 7.1. niniejszego sprawozdania.

O powyższym zdarzeniu TAURON informował w raporcie bieżącym nr 36/2018 z dnia 11 grudnia 2018 r. oraz w raporcie bieżącym nr 37/2018 z dnia 13 grudnia 2018 r.

Podpisanie umowy kredytu z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

W dniu 19 grudnia 2018 r. TAURON poinformował o podpisaniu z BGK umowy kredytu na kwotę 1 000 000 tys. zł, z którego środki zostaną przeznaczone na:

• 1. refinansowanie obligacji Spółki objętych przez BGK w latach 2014-2015, których termin wykupu przypada w latach 2019-2020 (w łącznej kwocie 270 000 tys. zł),
• 1. finansowanie wydatków inwestycyjnych Grupy Kapitałowej TAURON.

Zgodnie z umową kredytu środki będą udostępnione do 31 grudnia 2020 r., a spłacane będą w równych ratach kapitałowych w okresie od 2024 r. do 2033 r. Oprocentowanie będzie określane na podstawie zmiennej stopy procentowej (WIBOR 6M) powiększonej o marżę BGK.

Zawarcie umowy kredytu przyczynia się do wzmocnienia stabilności finansowej Spółki poprzez pozyskanie nowego źródła finansowania oraz wydłużenie terminu zapadalności zadłużenia.

O powyższym zdarzeniu Spółka informowała w raporcie bieżącym nr 38/2018 z dnia 19 grudnia 2018 r.

12.2.2. Transakcje z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe

Wszystkie transakcje z podmiotami powiązanymi są zawierane na warunkach rynkowych.

Szczegółowe informacje na temat transakcji z podmiotami powiązanymi zostały przedstawione w nocie 49 skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakończony dnia 31 grudnia 2018 r.

12.2.3. Zaciągnięte i wypowiedziane umowy dotyczące kredytów i pożyczek

Kredyty o charakterze obrotowym i pożyczki krótkoterminowe

Zgodnie z przyjętym w Grupie Kapitałowej TAURON modelem finansowania, stroną kredytów i pożyczek krótkoterminowych zaciąganych u instytucji zewnętrznych może być wyłącznie TAURON.

W Grupie Kapitałowej TAURON funkcjonuje usługa cash pool, realizowana na podstawie zawartej z PKO BP umowy o świadczenie usługi cash pooling rzeczywisty (z dnia 18 grudnia 2017 r. z terminem obowiązywania do dnia 17 grudnia 2020 r.). Struktura cash pool oparta jest o limity dzienne udzielane poszczególnym uczestnikom przez zarządzającego usługą agenta, którego funkcję pełni TAURON. W wyniku realizacji mechanizmu cash pool dokonywane są transfery środków pieniężnych pomiędzy rachunkami uczestników usługi a rachunkiem agenta.

W powiązaniu ze strukturą cash pool TAURON korzysta w banku PKO BP z:

• 1. limitu over draft w kwocie 300 000 tys. zł w oparciu o zawartą z bankiem w październiku 2017 r. umowę kredytu w rachunku bieżącym, z terminem spłaty przypadającym na dzień 29 grudnia 2020 r., oraz
• 1. limitu intraday w kwocie 500 000 tys. zł z terminem obowiązywania do dnia 17 grudnia 2020 r. Limit intraday jest limitem dziennym, który musi być w całości spłacony do końca każdego dnia, w którym był wykorzystywany.

W ramach finansowania bieżącej działalności w 2018 r. obowiązywały również:

• 1. umowa o kredyt w rachunku bieżącym do kwoty 45 000 tys. EUR zawarta z BGK w 2016 r. wraz z późniejszymi zmianami, którego termin spłaty przypada do dnia 31 grudnia 2019 r. Kwota kredytu przeznaczona jest na finansowanie depozytu zabezpieczającego oraz transakcji zakupu/sprzedaży/wymiany uprawnień do emisji CO2, obrotu energią elektryczną oraz gazem dokonywanych na europejskich giełdach,
• 1. zawarta w dniu 30 marca 2018 r. umowa o kredyt w rachunku bieżącym w mBanku w wysokości nieprzekraczającej 500 tys. dolarów, z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności, w szczególności na finansowanie depozytu zabezpieczającego oraz transakcji realizowanych na produktach commodities. Termin spłaty kredytu przypada na dzień 28 marca 2019 r.

Wykorzystanie kredytów walutowych opisanych powyżej ma na celu mitygację ryzyka kursowego związanego z zawieranymi transakcjami handlowymi.

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie umów pożyczek i kredytów o charakterze obrotowym obowiązujących w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r., według kolejności daty wymagalności.

Tabela nr 70. Zestawienie umów kredytów o charakterze obrotowym obowiązujących w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r. (według kolejności daty wymagalności)

Lp.	Strony umowy	Rodzaj umowy	Oprocentowanie	Kwota kredytu/pożyczki (tys.)	Data umowy	Data spłaty	Saldo na dzień 31 grudnia 2018 r. (tys.)
1.	TAURON – mBank	Kredyt w rachunku	LIBOR 1M + stała marża	500 USD	27.03.0218 r.	28.03.2019 r.	204 USD
2.	TAURON – BGK	Kredyt w rachunku	EURIBOR 1M + stała marża	45 000 EUR	30.12.2015 r.	31.12.2019 r.	0 EUR
3.	TAURON – PKO BP	Limit intraday	Brak	500 000 PLN	09.10.2017 r.	17.12.2020 r.	0 PLN
4.	TAURON – PKO BP	Kredyt w rachunku	WIBOR O/N + stała marża	300 000 PLN	09.10.2017 r.	29.12.2020 r.	0 PLN

Kredyty oraz pożyczki o charakterze inwestycyjnym

W 2018 r. TAURON zawarł z BGK umowę kredytu na kwotę 1 000 000 tys. zł.

Szczegółowe informacje związane z powyższą umową zostały przedstawione w pkt 12.2.1 niniejszego sprawozdania.

Poniższa tabela przedstawia zestawienie umów kredytowych oraz pożyczek o charakterze inwestycyjnym obowiązujących w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r., według kolejności daty wymagalności.

Tabela nr 71. Zestawienie umów kredytowych oraz pożyczek o charakterze inwestycyjnym w Grupie Kapitałowej TAURON obowiązujących w 2018 r. (według kolejności daty wymagalności)

Lp.	Strony umowy	Oprocentowanie	Kwota kredytu/pożyczki (tys.)	Data umowy	Data spłaty	Saldo na dzień 31 grudnia 2018 r. (tys.)
1.	KW Czatkowice - WFOŚiGW	zmienne	914 PLN	12.05.2016 r.	31.05.2021 r.	443 PLN
2.	TAURON - EBI	Oprocentowanie stałe	210 000 PLN	24.10.2011 r.	15.12.2021 r.	63 000 PLN
3.	TAURON - EBI	Oprocentowanie stałe	300 000 PLN	24.10.2011 r.	15.12.2021 r.	90 000 PLN
4.	TAURON Wytwarzanie - WFOŚiGW	Stopa bazowa + stała marża	40 000 PLN	25.10.2010 r.	15.12.2022 r.	16 000 PLN
5.	TAURON Ciepło - WFOŚiGW	Stopa bazowa + stała marża	30 000 PLN	29.03.2011 r.	30.04.2019 r.	800 PLN
6.	KW Czatkowice - WFOŚiGW	zmienne	293 PLN	05.11.2018 r.	30.11.2023 r.	288 PLN
7.			900 000 PLN	03.07.2012 r.	15.06.2024 r.	225 000 PLN
8.	TAURON - EBI	Oprocentowanie stałe	200 000 PLN	03.07.2012 r.	15.09.2024 r.	109 090 PLN
9.			250 000 PLN	03.07.2012 r.	15.09.2024 r.	136 363 PLN
10.	TAURON - EBI	Oprocentowanie stałe	295 000 PLN	18.07.2014 r.	15.03.2027 r.	250 750 PLN
11.	TAURON - BGK	WIBOR 6M + stała marża	1 000 000 PLN	19.12.2018 r.	20.12.2033 r.	0 PLN

W 2018 r. spółki Grupy Kapitałowej TAURON nie wypowiedziały żadnych umów kredytów i pożyczek.

Po dniu bilansowym, w styczniu oraz w lutym 2019 r., uruchomione zostały transze kredytu BGK o łącznej wartości 730 000 tys. zł.

12.2.4. Udzielone pożyczki i poręczenia oraz otrzymane poręczenia i gwarancje

Udzielone pożyczki

W 2018 r. TAURON udzielił finansowania spółce współzależnej EC Stalowa Wola w postaci pożyczek, które zostały przeznaczone na bieżącą działalność EC Stalowa Wola, finansowanie rozliczeń z tytułu podatku VAT oraz sfinansowanie porozumień z podwykonawcami. Ponadto w 2018 r. zawarte zostało porozumienie konsolidujące zadłużenie ECSW wynikające z udzielonych wcześniej pożyczek.

W dniu 2 marca 2018 r. Spółka zawarła z PGE EJ 1 umowę pożyczki w kwocie 4 800 tys. zł na okres 3 lat od daty zawarcia umowy, tj. do dnia 2 marca 2021 r.

Poniższa tabela przedstawia zestawienie pożyczek udzielonych i obowiązujących w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON, według kolejności daty wymagalności.

Tabela nr 72. Zestawienie pożyczek udzielonych i obowiązujących w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON (według kolejności daty wymagalności)

Lp.	Strony umowy	Oprocentowanie	Data umowy	Data spłaty	Kwota pożyczki (tys.)
1.	EC Stalowa Wola – TAURON	WIBOR 1M + stała marża	12.01.2018 r.	28.02.2018 r.	27 000 PLN
2.	EC Stalowa Wola – TAURON	WIBOR 1M + stała marża	11.04.2018 r.	30.09.2020 r.	2 650 PLN
3.	PGE EJ 1 – TAURON	Oprocentowanie stałe	08.11.2017 r.	06.11.2020 r.	2 940 PLN
4.	PGE EJ 1 – TAURON	Oprocentowanie stałe	02.03.2018 r.	02.03.2021 r.	4 800 PLN
5.	EC Stalowa Wola – TAURON	Oprocentowanie stałe	28.02.2018 r.	30.06.2033 r.	310 851 PLN
6.	EC Stalowa Wola – TAURON	Oprocentowanie stałe	30.03.2018 r.	30.06.2033 r.	7 000 PLN
7.	EC Stalowa Wola – TAURON	Oprocentowanie stałe	19.12.2018 r.	30.06.2033 r.	8 535 PLN

Po dniu bilansowym, 12 marca 2019 r. Spółka udzieliła finansowania EC Stalowa Wola do wysokości 5 175 tys. zł z terminem spłaty do dnia 30 czerwca 2033 r.

Udzielone poręczenia i gwarancje

Zasady udzielania zabezpieczeń przez TAURON i spółki zależne wynikają z obowiązujących regulacji wewnątrzkorporacyjnych.

Poniższa tabela przedstawia zestawienie poręczeń i gwarancji udzielonych przez TAURON, obowiązujących w 2018 r., w kolejności według daty obowiązywania.

Tabela nr 73. Zestawienie poręczeń i gwarancji udzielonych przez TAURON i obowiązujących w 2018 r. (według daty obowiązywania)

Lp.	Beneficjent	Umowa / zabezpieczenie	Podmiot, którego zobowiązania stanowią przedmiot zabezpieczenia	Kwota zobowiązania wynikająca z umowy (tys.)	Data umowy	Data obowiązywania
1.	PSG	Umowa poręczenia	TAURON Sprzedaż	20 000 PLN	30.03.2016 r.	30.11.2019 r.
2.	GAZ-SYSTEM	Umowa poręczenia	EC Stalowa Wola	1 667 PLN	05.12.2017 r.	30.07.2020 r.
3.				33 024 PLN	29.10.2018 r.	31.12.2020 r.
4.	PSE	Umowa poręczenia	Nowe Jaworzno GT	33 024 PLN	29.10.2018 r.	31.12.2021 r.1
5.				33 024 PLN	29.10.2018 r.	31.12.2022 r.1

Lp.	Beneficjent	Umowa / zabezpieczenie	Podmiot, którego zobowiązania stanowią przedmiot zabezpieczenia	Kwota zobowiązania wynikająca z umowy (tys.)	Data umowy	Data obowiązywania
6.			EC Stalowa Wola	9 959 PLN	08.11. 2018 r.	30.01.2021 r.
7.	BGK	Umowa poręczenia	EC Stalowa Wola	9 959 PLN	08.11. 2018 r.	30.01.2022 r.2
8.			EC Stalowa Wola	9 959 PLN	08.11. 2018 r.	30.01.2023 r.2
9.	WFOŚiGW	Umowa poręczenia	KW Czatkowice	914 PLN	01.06.2016 r.	15.06.2021 r.
10.	WFOŚiGW	Umowa poręczenia	KW Czatkowice	293 PLN	05.11.2018 r.	31.12.2023 r.
11.	Doradcy Funduszy	Umowa poręczenia	Nowe Jaworzno GT	2 500 PLN	29.12.2017 r.	28.09.2025 r.
12.	Obligatariusze	Gwarancja korporacyjna	TAURON Sweden Energy	168 000 EUR	03.12.2014 r.	03.12.2029 r.
13.	Przedsiębiorcy oraz odbiorcy, którzy zawarli umowę z TAURON EKOENERGIA na podstawie koncesji na obrót energią elektryczną udzielonej przez Prezesa URE	Gwarancja korporacyjna	TAURON EKOENERGIA	16 400 PLN	09.11.2017 r.	31.12.2030 r.
14.	PSE	Umowa poręczenia	TAURON Wytwarzanie	5 000 PLN	04.08.2014 r.	bezterminowo

¹ Umowy poręczenia zostały zwolnione przez PSE w dniu 30.11.2018 r.,

²Umowy poręczenia zostały zwolnione przez BGK w dniach 7 grudnia i 17 grudnia 2018 r.

Poza TAURON pozostałe Spółki Grupy Kapitałowej TAURON nie udzieliły żadnych poręczeń.

Dodatkowo w 2018 r. obowiązywały udzielone przez TAURON zabezpieczenia w postaci weksli in blanco, których zestawienie zawiera poniższa tabela, w kolejności według daty obowiązywania.

Tabela nr 74. Zestawienie weksli in blanco udzielonych przez TAURON na dzień 31 grudnia 2018 r. (według daty obowiązywania)

Lp.	Beneficjent	Podmiot, którego zobowiązania stanowią przedmiot zabezpieczenia	Kwota zobowiązania wynikająca z umowy (tys.)	Data obowiązywania
1.	MEN	TAURON	742 PLN	31.03.2020 r.
2.	WFOŚiGW	TAURON Wytwarzanie	40 000 PLN	15.12.2022 r.
3.	WFOŚiGW	TAURON Ciepło	30 000 PLN	15.12.2022 r.
4.	NCBR	TAURON	2 375 PLN	31.07.2024 r.
5.	NCBR	TAURON	1 869 PLN	31.03.2026 r.

Po dniu bilansowym, tj. w dniu 6 lutego 2019 r., TAURON udzielił zabezpieczenia w postaci weksla in blanco na kwotę 2 574 tys. zł. do umowy o dofinansowanie projektu w ramach Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

W 2018 r. obowiązywały umowy ramowe zawarte przez TAURON, w ramach których wystawiane były gwarancje bankowe:

1. Umowa ramowa z dnia 8 czerwca 2015 r. o limit na gwarancje bankowe zawarta z Santander Bank Polska S.A. wraz z aneksem wydłużającym okres obowiązywania umowy do dnia 7 czerwca 2019 r. i opcją przedłużenia o kolejne 12 miesięcy. Kwota limitu w wysokości 150 000 tys. zł do wykorzystania przez TAURON oraz spółki zależne na rzecz beneficjenta - Izby Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. (IRGIT).

2. 1. Umowa o limit na gwarancje bankowe z dnia 12 lipca 2016 r. zawarta z CaixaBank S.A. (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce (CaixaBank), na podstawie której został udzielony limit na okres 36 miesięcy, tj. do dnia 11 lipca 2019 r. Maksymalny okres obowiązywania gwarancji bankowych wystawionych w ramach limitu nie może przekraczać daty 11 lipca 2020 r. Limit do wykorzystania przez TAURON oraz spółki zależne w związku z prowadzoną działalnością.
3. 1. Umowa o limit gwarancyjny z dnia 4 kwietnia 2018 r. zawarta z MUFG Bank Ltd, na podstawie której został udzielony limit do kwoty nie wyższej niż 517 500 tys. zł przeznaczony na udzielenie gwarancji bankowej na zabezpieczenia roszczeń BGK w stosunku do EC Stalowa Wola z terminem obowiązywania do 12 miesięcy od dnia wystawiania gwarancji.

Ponadto w dniu 5 lutego 2019 r. TAURON zawarł nową umowę o limit gwarancyjny z MUFG Bank Ltd., na podstawie której został wystawiony aneks do gwarancji bankowej na rzecz BGK, w wyniku którego kwota gwarancji została podwyższona do 517 500 tys. zł, a okres jej obowiązywania został wydłużony do dnia 11 kwietnia 2020 r.

Poniższa tabela przedstawia zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w ramach umów ramowych TAURON i obowiązujących w 2018 r., w kolejności według daty obowiązywania.

Tabela nr 75. Zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w ramach umów ramowych TAURON i obowiązujących w 2018 r. (według daty obowiązywania)

Lp.	Bank	Spółka	Beneficjent	Rodzaj gwarancji	Kwota (tys.)	Okres obowiązywania
1.	CaixaBank	KW Czatkowice	EDF Paliwa	dobrego wykonania	187 PLN	12.01.2017 r. – 30.01.2018 r.
2.	CaixaBank	KW Czatkowice	PGE	dobrego wykonania	147 PLN	09.09.2016 r. – 31.01.2018 r.
3.	CaixaBank	TAURON	PSE	dobrego wykonania	4 040 PLN	01.01.2017 r. – 11.02.2018 r.
4.	Santander Bank	TAURON	IRGiT	płatności	20 000 PLN	14.12.2016 r. – 31.03.2018 r.
5.	Santander Bank	TAURON	IRGiT	płatności	30 000 PLN	11.08.2016 r. – 30.06.2018 r.
6.	CaixaBank	TAURON	PSE	wadialna	12 890 PLN	20.08.2018 r. – 17.09.2018 r.
7.	CaixaBank	TAURON Dystrybucja	Gmina Sosnowiec	dobrego wykonania	53 PLN	06.10.2017 r. – 06.10.2018 r.
8.	CaixaBank	KW Czatkowice	CEZ Chorzów	wadialna	100 PLN	30.11.2018 r. – 29.10.2018 r.
9.	CaixaBank	TAURON Dystrybucja Serwis	Serveone Poland	dobrego wykonania	229 PLN	22.05.2018 r. – 31.10.2018 r.
10	CaixaBank	TAURON	GAZ-SYSTEM	dobrego wykonania	4 500 PLN	01.12. 2017 r. – 30.11.2018 r.
11.	CaixaBank	TAURON Wydobycie	PKP	dobrego wykonania	103 PLN1	01.01.2017 r. – 31.12.2018 r.1
12.	CaixaBank	TAURON Ciepło	Elektrobudowa	zapłaty	12 300 PLN	02.01.2017 r. – 31.01.2019 r.
13.	CaixaBank	KW Czatkowice	EDF Paliwa	dobrego wykonania	761 PLN	01.07.2017 r. – 31.01.2019 r.
14.	MUFG Bank Ltd	TAURON	BGK	zapłaty	444 000 PLN	11.04.2018 r. – 11.04.2019 r.2
15.	CaixaBank	TAURON Dystrybucja Serwis	Strabag Infrastruktura Południe	dobrego wykonania	116 PLN	09.09.2016 r. – 15.06.2019 r.

Lp.	Bank	Spółka	Beneficjent	Rodzaj gwarancji	Kwota (tys.)	Okres obowiązywania
16.	CaixaBank	TAURON Wytwarzanie	Gmina Jaworzno	zwrotu zaliczki	36 PLN	30.09.2018 r. – 31.10.2019 r.
17.	CaixaBank	TAURON	GAZ-SYSTEM	dobrego wykonania	6 100 PLN	01.12.2018 r. – 30.11.2019 r.
18.	CaixaBank	KW Czatkowice	PGE GiEK	dobrego wykonania	515 PLN	24.10.2017 r. – 30.01.2020 r.
19.	CaixaBank	Nowe Jaworzno GT	PSE	dobrego wykonania	363 PLN	21.11.2018 r. – 15.02.2020 r.

¹Od dnia 1 stycznia 2019 r. obowiązuje gwarancja dobrego wykonania umowy na rzecz Polskie Koleje Państwowe S.A. w kwocie 105 tys. zł z terminem ważności do dnia 31 grudnia 2019 r.,

²Od dnia 12 kwietnia 2019 r. obowiązuje podwyższona kwota gwarancji do kwoty 517 500 tys. zł z terminem ważności 11 kwietnia 2020 r.

Dodatkowo w ramach umów ramowych TAURON zostały wystawione 3 gwarancje bankowe dobrego wykonania obowiązujące od dnia 1 stycznia 2019 r. na zabezpieczenie zobowiązań spółki KW Czatkowice na łączna kwotę 413 tys. zł.

Poza gwarancjami wystawionymi w ramach umów ramowych TAURON, na zlecenie spółki TAURON Czech Energy banki wystawiły 5 gwarancji płatności, których zestawienie przestawia poniższa tabela.

Tabela nr 76. Zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w 2018 r. na zlecenie TAURON Czech Energy (według daty obowiązywania)

Lp.	Bank	Spółka	Beneficjent	Rodzaj gwarancji	Kwota (tys.)	Data obowiązywania
1.	PKO BP Czech Branch	TAURON Czech Energy	OTE, a. s.	płatności	15 000 CZK	01.06.2018 r. - 31.05.2019 r.
2.	UniCredit Bank Czech Republic and Slovakia	TAURON Czech Energy	OKTE a.s.	płatności	200 EUR	23.11.2018 r - 30.06.2019 r.
3.	UniCredit Bank Czech Republic and Slovakia	TAURON Czech Energy	OKTE a.s.	płatności	500 EUR	23.11.2018 r.- 30.06.2019 r.
4.	PKO BP Czech Branch	TAURON Czech Energy	ČEZ, a. s.	płatności	30 000 CZK	07.06.2018 r. - 31.01.2020 r.
5.	PKO BP Czech Branch	TAURON Czech Energy	ČEZ, a. s.	płatności	50 000 CZK	10.08.2018 r. - 31.01.2021 r.

Po dniu bilansowym, 27 marca 2019 r. na zlecenie Spółki bank wystawił gwarancję bankową na zabezpieczenie zobowiązań wobec Izby Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. na kwotę 20 000 tys. zł z terminem obowiązywania do dnia 31 maja 2019 r.

Dodatkowo, na zlecenie TAURON Czech Energy bank wystawił gwarancję na zabezpieczenie umów zawartych z operatorem rynku do kwoty 500 tys. EUR obowiązującą w okresie od 21 marca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r.

Otrzymane poręczenia i gwarancje

Poniższa tabela przedstawia zestawienie zabezpieczeń otrzymanych przez TAURON i obowiązujących według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.

Tabela nr 77. Zestawienie zabezpieczeń otrzymanych przez TAURON i obowiązujących na dzień 31 grudnia 2018 r.

Lp.	Podmiot, którego zobowiązania stanowią przedmiot zabezpieczenia	Podmiot wystawiający zabezpieczenie	Rodzaj zabezpieczenia	Kwota w walucie (tys.)	Data obowiązywania
1.	Konsorcjum: 1) DGP Clean Partner sp. z o.o., 2) Przedsiębiorstwo Usługowe GOS-ZEC sp. z o.o., 3) Seban sp. z o.o.,	ING Bank Śląski S.A.	gwarancja	29 PLN	01.08.2018- 01.08.2019

Lp.	Podmiot, którego zobowiązania stanowią przedmiot zabezpieczenia	Podmiot wystawiający zabezpieczenie	Rodzaj zabezpieczenia	Kwota w walucie (tys.)	Data obowiązywania
	4) 7 MG sp. z o.o., 5) DGP Provider sp. z o.o.
2.	Konsorcjum: 1) DGP Clean Partner sp. z o.o., 2) Przedsiębiorstwo Usługowe GOS-ZEC sp. z o.o., 3) Seban sp. z o.o., 4) 7 MG sp. z o.o., 5) DGP Provider sp. z o.o.	ING Bank Śląski S.A.	gwarancja	14 PLN	01.08.2018- 01.08.2019
3.	Konsorcjum: 1) DGP Clean Partner sp. z o.o., 2) Przedsiębiorstwo Usługowe GOS-ZEC sp. z o.o., 3) Seban sp. z o.o., 4) 7 MG sp. z o.o., 5) DGP Provider sp. z o.o.	ING Bank Śląski S.A.	gwarancja	15 PLN	01.08.2018- 01.08.2019
4.	Interenergia S.A.	NDI S.A.	gwarancja korporacyjna	10 000 PLN	12.10.2009- 06.11.2019
5.	Ernst & Young Audyt Polska sp. z o.o. sp. k.	HSBC Bank Polska S.A.	gwarancja	50 PLN	23.10.2018- 15.01.2019
6.	PKP CARGO S.A.	Credit Agricole Bank Polska S.A.	gwarancja	2 270 PLN	01.01.2018- 30.01.2020
7.	Konsorcjum: 1) DB Cargo Polska S.A. 2) CTL Logistics sp. z o.o. 3) Rail Polska sp. z o.o.	mBank	gwarancja	201 PLN	19.12.2018- 30.01.2020
8.	Konsorcjum: 1) DB Cargo Polska S.A. 2) CTL Logistics sp. z o.o. 3) Rail Polska sp. z o.o.	mBank	gwarancja	423 PLN	19.12.2018- 30.01.2020
9.	Rail Polska sp. z o.o.	UNIQA TU S.A.	gwarancja	100 PLN	01.01.2018- 30.01.2020
10.	Rail Polska sp. z o.o.	UNIQA TU S.A.	gwarancja	212 PLN	26.01.2018- 30.01.2020
11.	Konsorcjum: 1) DB Cargo Polska S.A. 2) CTL Logistics Sp. z o.o. 3) Rail Polska sp. z o.o.	SOPOCKIE TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ ERGO HESTIA S.A.	gwarancja	201 PLN	01.01.2018- 31.01.2020
12.	Konsorcjum: 1) DB Cargo Polska S.A. 2) CTL Logistics sp. z o.o. 3) Rail Polska sp. z o.o.	SOPOCKIE TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ ERGO HESTIA S.A.	gwarancja	423 PLN	01.01.2018- 31.01.2020
13.	Polenergia Obrót S.A.	Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna	gwarancja	750 EUR	23.10.2015- 31.03.2021

Zarząd Spółki

Katowice, dnia 29 marca 2019 r.

Filip Grzegorczyk - Prezes Zarządu	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
Jarosław Broda - Wiceprezes Zarządu	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
Kamil Kamiński - Wiceprezes Zarządu	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
Marek Wadowski - Wiceprezes Zarządu	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym

Załącznik A: SŁOWNIK POJĘĆ I WYKAZ SKRÓTÓW

Poniżej zamieszczono słownik pojęć branżowych i wykaz skrótów najczęściej używanych w treści niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 78. Objaśnienie skrótów i pojęć branżowych zastosowanych w treści sprawozdania

Lp.	Skrót i pojęcie branżowe	Pełna nazwa/wyjaśnienie
1	ARE	Agencja Rynku Energii S.A. z siedzibą w Warszawie
2	BGK	Bank Gospodarstwa Krajowego z siedzibą w Warszawie
3	Biomasa Grupa TAURON	Biomasa Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzibą w Stalowej Woli
4	Bioeko Grupa TAURON	Bioeko Grupa TAURON Sp. z o.o. z siedzibą w Stalowej Woli
5	B2B	B2B (ang. business-to-business) skrót oznaczający transakcje pomiędzy dwoma lub więcej podmiotami gospodarczymi
6	CC	Centralna ciepłownia Olkusz lub Zawiercie
7	Cash pooling	Cash pooling funkcjonujący w Spółce - konsolidacja sald rachunków bankowych poprzez fizyczne przeksięgowanie środków pieniężnych z rachunków spółek Grupy Kapitałowej TAURON w banku w którym funkcjonuje cash pooling na rachunek pool leadera, którego funkcję pełni Spółka. Na koniec każdego dnia roboczego z rachunków bankowych spółek Grupy Kapitałowej TAURON, które wykazują saldo dodatnie przeksięgowywane są środki pieniężne na rachunek bankowy pool leadera. Na początku każdego dnia roboczego rachunki bankowe spółek Grupy Kapitałowej TAURON zasilane są z rachunku bankowego pool leadera kwotą zapotrzebowania, niezbędną do utrzymania płynności finansowej spółki Grupy Kapitałowej TAURON w danym dniu roboczym
8	Certyfikaty kolorowe	Prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w sposób podlegający wsparciu, tzw. kolorowe certyfikaty: zielone - świadectwa pochodzenia energii elektrycznej z OZE, fioletowe - świadectwa pochodzenia energii wytworzonej w kogeneracji opalanej metanem uwalnianym i ujmowanym przy dołowych robotach górniczych w czynnych, likwidowanych lub zlikwidowanych kopalniach węgla kamiennego lub gazem uzyskiwanym z przetwarzania biomasy, czerwone - świadectwa pochodzenia energii z kogeneracji (świadectwa CHP - ang. Combined Heat and Power), żółte - świadectwa pochodzenia energii wytworzonej w kogeneracji ze źródeł opalanych paliwami gazowymi lub o łącznej mocy zainstalowanej poniżej 1MW, błękitne - świadectwa pochodzenia energii wytworzonej z biogazu rolniczego. Białe - świadectwa efektywności energetycznej (mechanizm stymulujący i wymuszający zachowania prooszczędnościowe).
9	CIRS	Transakcja polegająca na wymianie między kontrahentami płatności odsetkowych naliczanych od kwot nominowanych w różnych walutach i określanych według różnych stóp procentowych
10	CSI	(ang. Customer Satisfaction Index) - wskaźnik wykorzystywany w marketingu do określenia poziomu satysfakcji klienta z produktów lub usług oferowanych przez firmę
11	CSR	(ang. Corporate Social Responsibility) społeczna odpowiedzialność biznesu
12	CUW	Centrum Usług Wspólnych, np. CUW R - usługi w obszarze rachunkowości, CUW HR – usługi w obszarze zasobów ludzkich
13	DM	Dom Maklerski
14	Dobre Praktyki 2016	Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2016 r.
15	EBI	Europejski Bank Inwestycyjny z siedzibą w Luksemburgu
16	EBIT	(z ang. Earnings Before Interest and Taxes) wynik na działalności operacyjnej przed opodatkowaniem
17	EBITDA	(ang. Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization) wynik na działalności operacyjnej przed opodatkowaniem powiększony o amortyzację
18	EC Stalowa Wola/ECSW	Elektrociepłownia Stalowa Wola S.A. z siedzibą w Stalowej Woli

Lp.	Skrót i pojęcie branżowe	Pełna nazwa/wyjaśnienie
19	EEC Magenta ASI	EEC Magenta spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ASI spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w Warszawie
20	EEC Magenta 2 ASI	EEC Magenta spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 2 ASI spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w Warszawie
21	ENEA	ENEA S.A. z siedzibą w Poznaniu
22	ENERGA	ENERGA S.A. z siedzibą w Gdańsku
23	Ericsson	Ericsson sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie
24	EU ETS	(ang. European Union Emission Trading System) Europejski System Handlu Uprawnieniami do Emisji CO2
25	EUA	(ang. European Union Allowances) - uprawnienie do wprowadzania do powietrza ekwiwalentu, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, dwutlenku węgla (CO2), które służy do rozliczenia wielkości emisji w ramach systemu i którym można rozporządzać na zasadach określonych w Ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz. U. Nr 122, poz. 695)
26	EUR	Euro - wspólna waluta europejska wprowadzona w niektórych krajach UE
27	GAZ-SYSTEM	Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. z siedzibą w Warszawie
28	GPW	Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z siedzibą w Warszawie
29	Grupa Kapitałowa TAURON	Grupa Kapitałowa TAURON Polska Energia S.A.
30	GZE	Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny S.A. z siedzibą w Gliwicach
31	IRGIT	Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych S.A. z siedzibą w Warszawie
32	IRS	(z ang. Interest Rate Swap) kontrakt wymiany płatności odsetkowych, jeden z podstawowych instrumentów pochodnych, będący przedmiotem obrotu na rynku międzybankowym
33	KGHM	KGHM Polska Miedź S.A. z siedzibą w Lubinie
34	KIC InnoEnergy	Wspólnota Wiedzy i Innowacji KIC InnoEnergy z siedzibą w Krakowie
35	Komitet Audytu	Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.
36	Komitet Nominacji i Wynagrodzeń	Komitet Nominacji i Wynagrodzeń Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.
37	Komitet Strategii	Komitet Strategii Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.
38	Konkluzje BAT	(ang. Best Available Techniques) najlepsze dostępne techniki w odniesieniu do dużych obiektów energetycznego spalania LCP, ustanowione Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) nr 2017/1442 z dnia 31 lipca 2017 r.
39	KPI	(ang. Key Performance Indicators) kluczowe wskaźniki efektywności, finansowe i niefinansowe wskaźniki stosowane jako mierniki w procesach pomiaru stopnia realizacji celów organizacji
40	KSE	Krajowy System Elektroenergetyczny
41	Ksh	Kodeks spółek handlowych
42	KW Czatkowice	Kopalnia Wapienia "Czatkowice" sp. z o.o. z siedzibą w Krzeszowicach
43	Model Biznesowy	Dokument o tytule Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON (będący aktualizacją Modelu Biznesowego Grupy TAURON przyjętego przez Zarząd 4 maja 2016 r.)
44	mBank	mBank S.A. z siedzibą w Warszawie
45	Mg	Megagram - milion gramów (1 000 000 g) tj. tona
46	MSR	(ang. Market Stability Reserve) rezerwa stabilizacyjna na rynku uprawnień do emisji CO2
47	MSSF	Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej
48	Nowe Jaworzno GT	Nowe Jaworzno Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzibą w Jaworznie
49	NCBR	Narodowe Centrum Badań i Rozwoju z siedzibą w Warszawie

Lp.	Skrót i pojęcie branżowe	Pełna nazwa/wyjaśnienie
50	Obszar Biznesowy	Wyodrębnionych przez Spółkę siedem obszarów podstawowej działalności Grupy Kapitałowej TAURON: Handel, Wydobycie, Wytwarzanie, OZE, Ciepło, Dystrybucja i Sprzedaż.
51	OPEC	(ang. Organization of the Petroleum Exporting Countries) Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową z siedzibą w Wiedniu
52	OSD	Operator Systemu Dystrybucyjnego
53	OSP	Operator Systemu Przesyłowego
54	OTC (rynek OTC)	(ang. Over The Counter Market) europejski rynek pozagiełdowy
55	OZE	Odnawialne Źródła Energii
56	OZEX_A	Indeks cenowy zielonych certyfikatów
57	Program Poprawy Efektywności	Program Poprawy Efektywności w Grupie TAURON na lata 2016-2018
58	PEPKH	Polska Energia - Pierwsza Kompania Handlowa sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie
59	PFR	Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w Warszawie
60	PGE	PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. z siedzibą w Warszawie
61	PGE EJ 1	PGE EJ 1 sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie
62	PGNiG	Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. z siedzibą w Warszawie
63	PKB	Produkt Krajowy Brutto
64	PKO BP	Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A. z siedzibą w Warszawie
65	PLN	Symbol walutowy złotego - zł
66	PMEC	Prawa majątkowe do świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w pozostałych źródłach kogeneracyjnych
67	PMEF	Prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej
68	PMGM	Prawa majątkowe do świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w kogeneracji ze źródeł opalanych paliwami gazowymi lub o łącznej mocy zainstalowanej poniżej 1 MW
69	PMMET	Prawa majątkowe do świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w kogeneracji opalanej metanem uwalnianym i ujmowanym przy dołowych robotach górniczych w czynnych, likwidowanych lub zlikwidowanych kopalniach węgla kamiennego lub gazem uzyskiwanym z przetwarzania biomasy
70	PMOZE	Prawa majątkowe do świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w OZE w okresie przed 1 marca 2009 r.
71	PMOZE_A	Prawa majątkowe do świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w OZE w okresie po 1 marca 2009 r.
72	PMOZE-BIO	Prawa majątkowe, które wynikają ze świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego od 1 lipca 2016 r.
73	PSE	Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z siedzibą w Konstancinie-Jeziorna
74	PSG	Polska Spółka Gazownictwa sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie
75	RB	Rynek Bilansujący
76	RDBg	Rynek Dnia Bieżącego Gazu
77	RDN	Rynek Dnia Następnego
78	RDNg	Rynek Dnia Następnego Gazu
79	RESPECT Index	Indeks giełdowy, w którym notowane są spółki giełdowe działające zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju
80	RODO	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Lp.	Skrót i pojęcie branżowe	Pełna nazwa/wyjaśnienie
81	RTT	Rynku Terminowym Towarowym
82	SCE Jaworzno III	Spółka Ciepłowniczo Energetyczna Jaworzno III sp. z o.o. z siedzibą w Jaworznie
83	Segment, Segmenty działalności	Segmenty działalności Grupy Kapitałowej TAURON wykorzystywane w procesie raportowania statutowego. Wyniki działalności Grupy Kapitałowej TAURON przyporządkowano do następujących pięciu Segmentów (nazwanych również w niniejszym sprawozdaniu Obszarami): Wydobycie, Wytwarzanie, Dystrybucja, Sprzedaż i Pozostałe
84	SPOT (rynek SPOT)	W odniesieniu do energii elektrycznej jest to miejsce zawierania transakcji handlowych dla energii elektrycznej, dla których okres dostawy przypada nie później niż 3 dni od daty zawarcia transakcji (najczęściej jest to jeden dzień przed datą dostawy). Funkcjonowanie rynku SPOT dla energii elektrycznej jest silnie powiązane z funkcjonowaniem RB prowadzonego przez OSP
85	Spółka/TAURON	TAURON Polska Energia S.A. z siedzibą w Katowicach
86	Strategia	Dokument o tytule Strategia Grupy TAURON na lata 2016 - 2025 przyjęty przez Zarząd 2 września 2016 r.
87	Strategia zrównoważonego rozwoju	Dokument o tytule Strategia zrównoważonego rozwoju Grupy TAURON na lata 2017 - 2025 przyjęty przez Zarząd 1 sierpnia 2017 r., będący aktualizacją dokumentu o tytule Strategia zrównoważonego rozwoju Grupy TAURON na lata 2016 - 2018 z perspektywą do 2020 r.
88	System ERM	System zarządzania ryzykiem korporacyjnym
89	TAURON/Spółka	TAURON Polska Energia S.A. z siedzibą w Katowicach
90	TAURON Ciepło	TAURON Ciepło sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach
91	TAURON Czech Energy	TAURON Czech Energy s.r.o. z siedzibą w Ostrawie, Republika Czeska
92	TAURON Dystrybucja	TAURON Dystrybucja S.A. z siedzibą Krakowie
93	TAURON Dystrybucja Pomiary	TAURON Dystrybucja Pomiary sp. z o.o. z siedzibą w Tarnowie
94	TAURON Dystrybucja Serwis	TAURON Dystrybucja Serwis S.A. z siedzibą we Wrocławiu
95	TAURON EKOENERGIA	TAURON EKOENERGIA sp. z o.o. z siedzibą w Jeleniej Górze
96	TAURON Obsługa Klienta	TAURON Obsługa Klienta sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu
97	TAURON Serwis	TAURON Serwis sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach
98	TAURON Sprzedaż	TAURON Sprzedaż sp. z o.o. z siedzibą Krakowie
99	TAURON Sprzedaż GZE	TAURON Sprzedaż GZE sp. z o.o. z siedzibą w Gliwicach
100	TAURON Sweden Energy	TAURON Sweden Energy AB (publ) z siedzibą w Sztokholmie, Szwecja
101	TAURON Wydobycie	TAURON Wydobycie S.A. z siedzibą w Jaworznie
102	TAURON Wytwarzanie	TAURON Wytwarzanie S.A. z siedzibą w Jaworznie
103	TGE	Towarowa Giełda Energii S.A. z siedzibą w Warszawie
104	UE	Unia Europejska
105	UOKiK	Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
106	USD	(ang. United States Dolar) - międzynarodowy skrót dolara amerykańskiego
107	URE	Urząd Regulacji Energetyki
108	WFOŚiGW	Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach lub w Krakowie
109	Wsparcie Grupa TAURON	Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzibą w Tarnowie (dawniej KOMFORT-ZET sp. z o.o.)
110	WZ/ZW	Walne Zgromadzenie/Zgromadzenie Wspólników
111	ZG	Zakład Górniczy (Sobieski, Janina lub Brzeszcze)
112	ZW	Zakłady Wytwarzania w Bielsku-Białej, Kamiennej Górze, Katowicach lub Tychach

.

Załącznik B: SPIS TABEL I RYSUNKÓW

Poniżej zamieszczono spis tabel i rysunków występujących w niniejszym sprawozdaniu.

Spis tabel

Tabela nr 1. Wykaz istotnych spółek współzależnych na dzień 31 grudnia 2018 r11
Tabela nr 2. Zestawienie podwyższeń kapitałów własnych w spółkach Grupy Kapitałowej TAURON 11
Tabela nr 3. Zestawienie podwyższeń kapitałów własnych w pozostałych spółkach z udziałem kapitałowym TAURON12
Tabela nr 4. Strategia, priorytety strategiczne oraz perspektywy rozwoju w poszczególnych Obszarach. 16
Tabela nr 5. Szanse i zagrożenia dla działalności Grupy Kapitałowej TAURON, z uwzględnieniem sytuacji sektora na koniec 2018 r. 20
Tabela nr 6. Realizowane w 2018 r. cele strategiczne Grupy Kapitałowej TAURON 24
Tabela nr 7. Stan realizacji głównych inwestycji strategicznych26
Tabela nr 8. Nakłady inwestycyjne największe w ujęciu wartościowym poniesione w 2018 r. w ramach Obszarów Biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON30
Tabela nr 9. Wybrane projekty badawczo-rozwojowe realizowane w 2018 r. przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON współfinansowane ze źródeł zewnętrznych 32
Tabela nr 10. Moc zainstalowana oraz produkcja energii elektrycznej według grup energetycznych w 2017 r. 50
Tabela nr 11. Dystrybucja energii elektrycznej do odbiorców końcowych według grup energetycznych51
Tabela nr 12. Sprzedaż energii elektrycznej do odbiorców końcowych według grup energetycznych 52
Tabela nr 13. Źródła konkurencyjności53
Tabela nr 14. Wolumeny produkcji i sprzedaży za lata 2018-2016 56
Tabela nr 15. Kategorie klientów końcowych Grupy Kapitałowej TAURON 60
Tabela nr 16. Wolumen sprzedanej energii elektrycznej detalicznej oraz liczba klientów w 2018 r61
Tabela nr 17. Powiązanie poszczególnych ról w kontekście Strategii ERM oraz dokumentów regulujących System ERM75
Tabela nr 18. Opis ról i odpowiedzialności uczestników Systemu ERM76
Tabela nr 19. Najistotniejsze ryzyka zidentyfikowane dla Grupy Kapitałowej TAURON82
Tabela nr 20. Roczne jednostkowe sprawozdanie z całkowitych dochodów w latach 2018-201686
Tabela nr 21. Przychody ze sprzedaży Spółki w latach 2018-201687
Tabela nr 22. Wielkość i struktura kosztów poniesionych przez Spółkę w latach 2018-201688
Tabela nr 23. Roczne jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej Spółki (istotne pozycje)89
Tabela nr 24. Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (istotne pozycje) 90
Tabela nr 25. Podstawowe wskaźniki finansowe TAURON91
Tabela nr 26. Wyniki EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w podziale na Segmenty działalności w latach 2018-2016 93
Tabela nr 27. Wyniki Segmentu Wydobycie w latach 2018-201694
Tabela nr 28. Wyniki Segmentu Wytwarzanie w latach 2018-2016 96
Tabela nr 29. Wyniki Segmentu Dystrybucja w latach 2018-201698
Tabela nr 30. Wyniki Segmentu Sprzedaż w latach 2018-2016 99
Tabela nr 31. Wyniki segmentu Pozostała działalność w latach 2018-2016101
Tabela nr 32. Struktura rocznego skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej 102
Tabela nr 33. Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej - aktywa (istotne pozycje)1 104
Tabela nr 34. Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej - pasywa (istotne pozycje)1 105
Tabela nr 35. Roczne sprawozdanie z całkowitych dochodów za lata 2018-20161 107
Tabela nr 36. Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (istotne pozycje) w latach 2016-20181 110
Tabela nr 37. Podstawowe wskaźniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON1 115
Tabela nr 38. Dane finansowe i dane operacyjne za lata 2018-20141 116
Tabela nr 39. Wyniki EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w podziale na Segmenty działalności1 117
Tabela nr 40. Wysokość wynagrodzenia firmy audytorskiej za usługi świadczone na rzecz spółek Grupy Kapitałowej TAURON123
Tabela nr 41. Zestawienie wyemitowanych i niewykupionych obligacji w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON objętych przez podmioty inne niż spółki Grupy Kapitałowej
TAURON (według kolejności terminu wykupu) 125
Tabela nr 42. Informacja o transakcjach terminowych i pochodnych według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r126
Tabela nr 43. Wysokość dywidendy wypłaconej w latach 2010-2014 129
Tabela nr 44. Kluczowe dane dotyczące akcji TAURON w latach 2011-2017 130
Tabela nr 45. Rekomendacje wydane w 2018 r132
Tabela nr 46. Kalendarium wydarzeń oraz działań realizowanych w ramach relacji inwestorskich w 2018 r134
Tabela nr 47. Akcjonariusze posiadający bezpośrednio lub pośrednio znaczne pakiety akcji 138
Tabela nr 48. Kompetencje Zarządu141
Tabela nr 49. Kompetencje Rady Nadzorczej143
Tabela nr 50. Kompetencje Walnego Zgromadzenia146
Tabela nr 51. Opis praw akcjonariuszy związanych z Walnym Zgromadzeniem147
Tabela nr 52. Kompetencje Komitetu Audytu 158
Tabela nr 53. Kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeń160
Tabela nr 54. Kompetencje Komitetu Strategii 161
Tabela nr 55. Wynagrodzenie członków Zarządu Spółki za 2018 r. w podziale na składniki (w tys. zł)167

Tabela nr 56. Wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej Spółki za 2018 r. 170
Tabela nr 57. Wartości wskaźników efektywności operacyjnej w latach 2017-2018 179
Tabela nr 58. Wskaźniki efektywności w obszarze zagadnień pracowniczych TAURON i Grupy Kapitałowej TAURON oraz ich poziomy na dzień 31 grudnia 2017 r.
i 31 grudnia 2018 r180
Tabela nr 59. Poziomy kształtowania się wskaźnika NPS1 dla Grupy Kapitałowej TAURON w jego obszarach składowych dla kolejnych kwartałów 2018 r182
Tabela nr 60. Poziom udziału pracowników TAURON, TAURON Sprzedaż, TAURON Obsługa Klienta i TAURON Ciepło w szkoleniu e-learningowym, dotyczącym oferowanych
produktów i usług, przeprowadzonym w 2018 r183
Tabela nr 61. Procentowy poziom emisji zanieczyszczeń do powietrza generowanych przez Grupę Kapitałową TAURON w stosunku do obowiązujących standardów w
2018 r183
Tabela nr 62. Roczne wielkości emisji NOX, SO2, pyłów i CO2 za 2018 r. z energetycznego spalania paliw dla wybranych spółek Grupy Kapitałowej TAURON184
Tabela nr 63. Wysokość prognozowanych opłat z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska przez spółki Grupy Kapitałowej TAURON należnych za 2018 r. 184
Tabela nr 64. Wskaźniki wypadkowości pracowników (częstości / częstotliwości wypadków) w Grupie Kapitałowej TAURON w podziale na płeć (Injury rate - IR) w 2018 r.
185
Tabela nr 65. Odsetek pracowników wykonawców i podwykonawców, którzy przeszli szkolenie BHP w poszczególnych spółkach Grupy Kapitałowej TAURON185
Tabela nr 66. Badania realizowane w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON ramach procedur należytej staranności187
Tabela nr 67. Działania edukacyjne zrealizowane w 2018 r. przez Grupę Kapitałową TAURON w ramach procedur należytej staranności 187
Tabela nr 68. Ryzyka związane z działalnością TAURON mogące wywierać niekorzystny wpływ na polityki stosowane przez Grupę Kapitałową TAURON oraz opis reakcji
stosowanych w stosunku do tych ryzyk202
Tabela nr 69. Zestawienie istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej
w 2018 r205
Tabela nr 70. Zestawienie umów kredytów o charakterze obrotowym obowiązujących w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r. (według kolejności daty wymagalności)
212
Tabela nr 71. Zestawienie umów kredytowych oraz pożyczek o charakterze inwestycyjnym w Grupie Kapitałowej TAURON obowiązujących w 2018 r. (według kolejności
daty wymagalności)212
Tabela nr 72. Zestawienie pożyczek udzielonych i obowiązujących w 2018 r. w Grupie Kapitałowej TAURON (według kolejności daty wymagalności)213
Tabela nr 73. Zestawienie poręczeń i gwarancji udzielonych przez TAURON i obowiązujących w 2018 r. (według daty obowiązywania)213
Tabela nr 74. Zestawienie weksli in blanco udzielonych przez TAURON na dzień 31 grudnia 2018 r. (według daty obowiązywania)214
Tabela nr 75. Zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w ramach umów ramowych TAURON i obowiązujących w 2018 r. (według daty obowiązywania)215
Tabela nr 76. Zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w 2018 r. na zlecenie TAURON Czech Energy (według daty obowiązywania) 216
Tabela nr 77. Zestawienie zabezpieczeń otrzymanych przez TAURON i obowiązujących na dzień 31 grudnia 2018 r. 216
Tabela nr 78. Objaśnienie skrótów i pojęć branżowych zastosowanych w treści sprawozdania218

Spis rysunków

Rysunek nr 1. Grupa Kapitałowa TAURON6
Rysunek nr 2. Lokalizacja kluczowych aktywów Grupy Kapitałowej TAURON8
Rysunek nr 3. Struktura Grupy Kapitałowej TAURON, uwzględniająca spółki objęte konsolidacją na dzień 31 grudnia 2018 r. 9
Rysunek nr 4. Perspektywy segmentów Grupy Kapitałowej TAURON 14
Rysunek nr 5. Realizacja priorytetów w oparciu o filary Strategii Grupy Kapitałowej TAURON 15
Rysunek nr 6. Nakłady inwestycyjne według segmentów w latach 2016-202015
Rysunek nr 7. Prognozowana transformacja sektora elektroenergetycznego 19
Rysunek nr 8. Perspektywy EBITDA 2025 po uwzględnieniu ryzyk i realizacji Strategii oraz efekty realizacji Strategii21
Rysunek nr 9. Wizja Grupy Kapitałowej TAURON w 2025 r. 22
Rysunek nr 10. Założenia Programu Poprawy Efektywności w latach 2016-201823
Rysunek nr 11. Założenia Inicjatyw Strategicznych i racjonalizacja inwestycji w latach 2017-2020 23
Rysunek nr 12. Perspektywa kierunków inwestycji po 2020 r. 26
Rysunek nr 13. Kierunki rozwoju innowacyjności i działalności badawczo-rozwojowej 31
Rysunek nr 14. Średnie miesięczne ceny energii na rynkach SPOT i RB oraz średnie temperatury38
Rysunek nr 15. Obrót kontraktami BASE Y-1938
Rysunek nr 16. Średnie miesięczne ceny SPOT oraz kontraktu Y-19 w 2018 r. na TGE 41
Rysunek nr 17. Wpływ działań politycznych i otoczenia na notowania produktu EUA SPOT w 2018 r. 42
Rysunek nr 18. Indeksy praw majątkowych43
Rysunek nr 19. Otoczenie konkurencyjne Grupy Kapitałowej TAURON (dane za 2017 r.) 48
Rysunek nr 20. EBITDA - szacunkowa struktura według głównych segmentów w 2017 r.1 49
Rysunek nr 21. Produkcja energii elektrycznej brutto - szacunkowe udziały w rynku w 2017 r50
Rysunek nr 22. Moc zainstalowana - szacunkowe udziały w rynku w 2017 r50
Rysunek nr 23. Dystrybucja energii elektrycznej - szacunkowe udziały w rynku w 2017 r51
Rysunek nr 24. Sprzedaż energii elektrycznej do odbiorców końcowych - szacunkowe udziały w rynku w 2017 r52
Rysunek nr 25. Zestawienie zrealizowanych przez Spółkę dostaw węgla w 2018 r. (w mln Mg)57
Rysunek nr 26. Struktura mocy elektrycznej zainstalowanej Segmentu Wytwarzanie według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. 57
Rysunek nr 27. Struktura dystrybucji energii elektrycznej według grup taryfowych w 2018 r. (MWh) 59
Rysunek nr 28. Zakup węgla w 2018 r. (w mln Mg)62
Rysunek nr 29. Kalendarium63
Rysunek nr 30. Nagrody i wyróżnienia70
Rysunek nr 31. Przeciętne zatrudnienie w TAURON w 2017 r. i 2018 r. (etaty) 71
Rysunek nr 32. Przeciętne zatrudnienie w Grupie Kapitałowej TAURON w podziale na poszczególne Segmenty działalności w 2017 r. oraz w 2018 r.1 (etaty) 71

Rysunek nr 33. Podstawowa klasyfikacja ryzyka korporacyjnego 73
Rysunek nr 34. Konstrukcja funkcjonującego w Grupie Kapitałowej TAURON Systemu ERM73
Rysunek nr 35. Proces zarządzania ryzykiem 74
Rysunek nr 36. Schemat zarządczej komunikacji ryzyka74
Rysunek nr 37. Liczba monitorowanych ryzyk w podziale na kategorie77
Rysunek nr 38. Podział działalności handlowej Grupy Kapitałowej TAURON79
Rysunek nr 39. Składowe ekspozycji kredytowej80
Rysunek nr 40. Narzędzia systemu zarządzania ryzykiem81
Rysunek nr 41. Model zarządzania ryzykiem w projektach82
Rysunek nr 42. EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-201893
Rysunek nr 43. Struktura EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-201893
Rysunek nr 44. Zmiana EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-201894
Rysunek nr 45. Dane finansowe Segmentu Wydobycie za lata 2016-2018 95
Rysunek nr 46. Wynik EBITDA Segmentu Wydobycie95
Rysunek nr 47. Dane finansowe Segmentu Wytwarzanie za lata 2016-201897
Rysunek nr 48. Wynik EBITDA Segmentu Wytwarzanie 97
Rysunek nr 49. Dane finansowe Segmentu Dystrybucja za lata 2016-201898
Rysunek nr 50. Wynik EBITDA Segmentu Dystrybucja 99
Rysunek nr 51. Dane finansowe Segmentu Sprzedaż za lata 2016-2018 100
Rysunek nr 52. Wynik EBITDA Segmentu Sprzedaż 101
Rysunek nr 53. Dane finansowe spółek Pozostałej działalności za lata 2016-2018 102
Rysunek nr 54. Struktura aktywów i pasywów 103
Rysunek nr 55. Wskaźnik płynności bieżącej i zadłużenie finansowe netto/EBITDA w latach 2018-2016 103
Rysunek nr 56. Zmiana stanu aktywów i aktywów obrotowych 104
Rysunek nr 57. Zmiana stanu pasywów i kapitału własnego 106
Rysunek nr 58. Zmiana stanu zobowiązań 106
Rysunek nr 59. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON za lata 2016-2018 108
Rysunek nr 60. Struktura przychodów Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2016-20181 109
Rysunek nr 61. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej TAURON i poziom realizowanych marż w latach 2016-20181 109
Rysunek nr 62. Przepływy pieniężne w latach 2018-2016 111
Rysunek nr 63. Przepływy pieniężne Grupy Kapitałowej TAURON w 2018 r 112
Rysunek nr 64. Struktura EBITDA Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2018-2014 117
Rysunek nr 65. Dane za lata 2018-2014 Segmentu Wydobycie 118
Rysunek nr 66. Dane za lata 2018-2014 Segmentu Wytwarzanie 118
Rysunek nr 67. Dane za lata 2018-2014 Segmentu Dystrybucja 118
Rysunek nr 68. Dane za lata 2018-2014 Segmentu Sprzedaż 119
Rysunek nr 69. Dane za lata 2018-2014 Pozostałej działalności 119
Rysunek nr 70. Struktura akcjonariatu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania 128
Rysunek nr 71. Wykres kursu akcji TAURON (w zł) oraz wartość obrotów w 2018 r. (w tys. zł) 131
Rysunek nr 72. Wykres kursu akcji TAURON (w zł) oraz wartość obrotów od debiutu giełdowego do 31 grudnia 2018 r. (w tys. zł) 131
Rysunek nr 73. Kurs akcji TAURON (w zł) na tle indeksów WIG20 i WIG-Energia od debiutu giełdowego do 31 grudnia 2018 r. (w tys. zł) 132
Rysunek nr 74. Strumienie procesowe przebiegające przez Obszary Biznesowe w Grupie Kapitałowej TAURON 173
Rysunek nr 75. Struktura procesów realizowanych w Grupie Kapitałowej TAURON (megaprocesy) 174
Rysunek nr 76. Struktura Obszarów Biznesowych Grupy Kapitałowej TAURON 174
Rysunek nr 77. Schemat podziału odpowiedzialności członków Zarządu Spółki 175
Rysunek nr 78. Schemat organizacyjny TAURON na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania 176
Rysunek nr 79. Kierunki zrównoważonego rozwoju Grupy Kapitałowej TAURON na lata 2017-2025 178
Rysunek nr 80. Mapa Interesariuszy Grupy Kapitałowej TAURON 178
Rysunek nr 81. Wyniki badania satysfakcji wśród klientów z sektora gospodarstw domowych z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-2018 181
Rysunek nr 82. Wyniki badania satysfakcji wśród klientów biznesowych z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2014-2018 181
Rysunek nr 83. Wyniki badania satysfakcji wśród klientów z sektora małych i średnich przedsiębiorstw z produktów i usług Grupy Kapitałowej TAURON w latach 2011-
2018 182
Rysunek nr 84. Struktura praw majątkowych do świadectw pochodzenia efektywności energetycznej w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r 194
Rysunek nr 85. Świadectwa pochodzenia (MWh) w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r. 194
Rysunek nr 86. Struktura wprowadzania na rynek popiołów, żużli, gipsu i kruszyw wydobywczych wytwarzanych w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r. 195
Rysunek nr 87. Przykładowe powiązania w ramach realizacji zasad gospodarki obiegu zamkniętego w Grupie Kapitałowej TAURON w 2018 r. 195

TAURON.PL

OŒWIADCZENIE

Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. w sprawie zgodnoœci rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON oraz sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON

Zarz¹d TAURON Polska Energia S.A. oœwiadcza, ¿e wedle jego najlepszej wiedzy, roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapita³owej TAURON i dane porównywalne sporz¹dzone zosta³y zgodnie z obowi¹zuj¹cymi zasadami rachunkowoœci oraz ¿e odzwierciedlaj¹ w sposób prawdziwy, rzetelny i jasny sytuacjê maj¹tkow¹ i finansow¹ oraz wynik finansowy Grupy Kapita³owej TAURON.

Zarz¹d TAURON Polska Energia S.A. oœwiadcza ponadto, i¿ roczne sprawozdanie Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON zawiera prawdziwy obraz rozwoju i osi¹gniêæ oraz sytuacji TAURON Polska Energia S.A. oraz Grupy Kapita³owej TAURON, w tym opis podstawowych ryzyk i zagro¿eñ.

Cz³onkowie Zarz¹du:

1.	Filip Grzegorczyk	– Prezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
2.	Jaros³aw Broda	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
3.	Kamil Kamiñski	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
4.	Marek Wadowski	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym

29 marca 2019 r. data

INFORMACJA

Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. o dokonaniu wyboru firmy audytorskiej przeprowadzaj¹cej badanie rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON zgodnie z przepisami

Zarz¹d TAURON Polska Energia S.A. na podstawie oœwiadczenia Rady Nadzorczej informuje o dokonaniu wyboru firmy audytorskiej przeprowadzaj¹cej badanie rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON zgodnie z przepisami, w tym dotycz¹cymi wyboru i procedury wyboru firmy audytorskiej oraz wskazuje, ¿e:

• a) firma audytorska oraz cz³onkowie zespo³u wykonuj¹cego badanie spe³niali warunki do sporz¹dzenia bezstronnego i niezale¿nego sprawozdania z badania rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON zgodnie z obowi¹zuj¹cymi przepisami, standardami wykonywania zawodu i zasadami etyki zawodowej,
• b) s¹ przestrzegane obowi¹zuj¹ce przepisy zwi¹zane z rotacj¹ firmy audytorskiej i kluczowego bieg³ego rewidenta oraz obowi¹zkowymi okresami karencji,
• c) TAURON Polska Energia S.A. posiada politykê w zakresie wyboru firmy audytorskiej oraz politykê w zakresie œwiadczenia na rzecz TAURON Polska Energia S.A. przez firmê audytorsk¹, podmiot powi¹zany z firm¹ audytorsk¹ lub cz³onka jego sieci dodatkowych us³ug niebêd¹cych badaniem, w tym us³ug warunkowo zwolnionych z zakazu œwiadczenia przez firmê audytorsk¹.

Cz³onkowie Zarz¹du:

1.	Filip Grzegorczyk	– Prezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
2.	Jaros³aw Broda	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
3.	Kamil Kamiñski	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
4.	Marek Wadowski	– Wiceprezes Zarz¹du	Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym

29 marca 2019 r. data

TAURON Polska Energia S.A.

TAURON.PL

1.	Beata Chłodzińska	- Przewodnicząca Rady Nadzorczej
7.	Teresa Famulska	- Wiceprzewodnicząca Rady Nadzorcz
nn	Jacek Szyke	– Sekretarz Rady Nadzorczej
4.	Radosław Domagalski-Łabędzki - Członek Rady Nadzorczej
5.	Barbara Łasak-Jarszak	- Członek Rady Nadzorczej
ട.	Paweł Pampuszko	- Członek Rady Nadzorczej
7.	Jan Płudowski	- Członek Rady Nadzorczej
8.	Marcin Szlenk	- Członek Rady Nadzorczej
ல்	Agnieszka Woźniak	- Członek Rady Nadzorczej

OCENA RADY NADZORCZEJ NADZORCZEJ TAURON Polska Energia S.A.

TAURON.PL

-

-

. কৃষ্ণ	Beata Chłodzińska	- Przewodnicząca Rady Nadzorczej
2.	Teresa Famulska	- Wiceprzewodnicząca Rady Nadzorc
ന്	Jacek Szyke	- Sekretarz Rady Nadzorczej
t	Radosław Domagalski-Łabędzki – Członek Rady Nadzorczej
5.	Barbara Łasak-Jarszak	- Członek Rady Nadzorczej
6.	Pawel Pampuszko	- Członek Rady Nadzorczej
7.	lan Pfudowski	– Członek Rady Nadzorczej
oi	Marcin Szlenk	– Członek Rady Nadzorczej
த.	Agnieszka Woźniak	- Członek Rady Nadzorczej