Tauron Polska Energia S.A.

Annual Report • Mar 14, 2018

Skonsolidowany raport roczny Grupy Kapitałowej . . za 2017 rok TAURON Polska Energia S A

13 marca 2018 r.

List Prezesa Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A.

Szanowni Pañstwo,

W imieniu Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. mam przyjemnoœæ przekazaæ Pañstwu Skonsolidowany Raport Roczny Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A., w którym prezentujemy wyniki finansowe Grupy TAURON oraz najwa¿niejsze wydarzenia ubieg³ego roku.

W 2017 r. Grupa TAURON realizowa³a strategiê korporacyjn¹ w sprzyjaj¹cym otoczeniu gospodarczym. Minione 12 miesiêcy przynios³y poprawê kluczowych wskaŸników makroekonomicznych. Na szczególn¹ uwagê zas³uguje wyraŸne przyspieszenie wzrostu PKB, który przekroczy³ 4,5 proc. Z optymizmem patrzê na opinie ekspertów, zgodnie z którymi tak wysoki wzrost gospodarczy mo¿e siê utrzymaæ równie¿ w 2018 r.

Rosn¹ca gospodarka spowodowa³a, ¿e w 2017 r. odnotowano 2 proc. przyrost krajowego zu¿ycia i produkcji energii elektrycznej. Warto podkreœliæ, ¿e wysoka dynamika wzrostu wytworzonej energii zosta³a osi¹gniêta w elektrowniach wykorzystuj¹cych Ÿród³a odnawialne oraz w elektrowniach gazowych.

Z satysfakcj¹ oceniam, ¿e Grupa TAURON wykorzysta³a szanse wynikaj¹ce z szybkiego rozwoju polskiej gospodarki. Na uwagê zas³uguje wy¿sza produkcja i sprzeda¿ wêgla kamiennego, a tak¿e rosn¹ce wolumeny produkcji, dystrybucji i sprzeda¿y energii elektrycznej. W rezultacie w 2017 r. osi¹gnêliœmy satysfakcjonuj¹ce wyniki finansowe i poprawiliœmy niemal wszystkie wskaŸniki operacyjne i finansowe.

Grupa TAURON wypracowa³a w 2017 r. przychody ze sprzeda¿y na poziomie 17,4 mld z³. Dziêki naszym skutecznym dzia³aniom wynik EBITDA wzrós³ o 6 proc. w porównaniu z 2016 r. i wyniós³ 3,5 mld z³. Skonsolidowany zysk netto za 2017 r. osi¹gn¹³ blisko 1,4 mld z³ i by³ o ponad 270 proc. wy¿szy ni¿ w 2016 r.

Na poprawê wyników finansowych Grupy TAURON znacz¹cy wp³yw mia³ konsekwentnie realizowany program poprawy efektywnoœci, którego efekty, od pocz¹tku jego wdro¿enia w 2016 r., przekroczy³y miliard z³otych. Zarz¹d TAURON przyk³ada du¿¹ wagê do optymalizacji kosztów, czego rezultatem jest ich ograniczenie w skali roku o 7 proc. Wszystkie podejmowane dzia³ania proefektywnoœciowe przynios³y ³¹cznie dwa miliardy z³otych pozytywnego rezultatu finansowego.

W 2017 r. TAURON koncentrowa³ siê równie¿ na realizacji programu inwestycyjnego, którego wartoœæ w tym okresie wynios³a 3,5 mld z³. Najwiêksza czêœæ nak³adów inwestycyjnych zosta³a przeznaczona na budowê bloku o mocy 910 MW w Elektrowni Jaworzno III. Budowa tej jednostki postêpowa³a zgodnie z harmonogramem i za³o¿onym bud¿etem, który przekracza 6 mld z³.

Warto podkreœliæ, ¿e TAURON, jako najwiêkszy dystrybutor energii elektrycznej w Polsce, systematycznie inwestuje w rozwój i modernizacjê infrastruktury sieciowej. G³ównym celem tych dzia³añ jest zapewnienie bezpieczeñstwa dostaw energii elektrycznej oraz takie dostosowanie infrastruktury, aby sta³a siê platform¹ do kreowania nowych us³ug dla klientów Grupy TAURON.

Na szczególn¹ uwagê zas³uguje fakt, i¿ w 2017 r. Zarz¹d TAURON Polska Energia S.A. wdro¿y³ szereg inicjatyw, dziêki którym zagwarantowane zosta³y œrodki finansowe niezbêdne dla dalszego, stabilnego rozwoju Grupy. W lipcu przeprowadziliœmy emisjê 10-letnich euroobligacji o wartoœci 500 mln euro, a we wrzeœniu podpisaliœmy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego umowê, która umo¿liwia emisjê obligacji hybrydowych o wartoœci 400 mln z³. Zdywersyfikowany mechanizm finansowania dzia³alnoœci przyczyni³ siê do utrzymania wskaŸnika d³ugu netto do EBITDA Grupy na bezpiecznym poziomie, który na koniec 2017 r. wyniós³ 2,3.

W ubieg³ym roku skutecznie rozwijaliœmy inicjatywy ukierunkowane na wzrost innowacyjnoœci Grupy TAURON. Jestem dumny z wdro¿enia Strategicznej Agendy Badawczej, która jest pierwszym tego typu dokumentem w polskim sektorze energetycznym. W precyzyjny sposób opisuje ona kierunki rozwoju innowacji w koncernie energetycznym. Inne istotne przedsiêwziêcie jest realizowane wspólnie z 26 startupami i ma przynieœæ rozwi¹zania w obszarze usprawnienia funkcjonowania istniej¹cej infrastruktury oraz budowy nowych biznesów. Ponadto, w trosce o jakoœæ powietrza, rozpoczêliœmy realizacjê kompleksowego programu antysmogowego, którego g³ównym celem jest zachêcenie posiadaczy przestarza³ych urz¹dzeñ grzewczych do ich wymiany na ekologiczne Ÿród³a ciep³a.

Warto nadmieniæ, ¿e w 2017 r. akcje TAURON, ju¿ po raz pi¹ty, zosta³y w³¹czone do sk³adu presti¿owego RESPECT Index skupiaj¹cego podmioty notowane na Gie³dzie Papierów Wartoœciowych w Warszawie, które stosuj¹ kryteria zrównowa¿onego rozwoju i dzia³aj¹ zgodnie z najwy¿szymi standardami zarz¹dzania w zakresie ³adu korporacyjnego i relacji z inwestorami.

Po raz kolejny doceniono równie¿ jakoœæ naszej komunikacji z rynkiem kapita³owym – w ubieg³orocznej edycji konkursu "The Best Annual Report" TAURON zosta³ zaliczony do elitarnego grona Best of the Best, a nasz raport zintegrowany zdoby³ pierwsz¹ nagrodê.

Do spó³ki trafi³a ponadto nagroda specjalna w konkursie na najlepsze relacje inwestorskie spó³ek z indeksu WIG30 organizowanym przez Gazetê Gie³dy i Inwestorów "Parkiet" oraz Izbê Domów Maklerskich, jak równie¿ tytu³ Heros rynku kapita³owego 2017 w konkursie Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych.

Ubieg³y rok potwierdzi³ siln¹ pozycjê Grupy TAURON na rynku energetycznym, co stanowi solidn¹ podstawê do dalszego rozwoju. Mimo wielu wyzwañ, jakie stoj¹ przed Grup¹ TAURON wierzê, ¿e w 2018 r. osi¹gniemy wyznaczone cele operacyjne i finansowe, a tak¿e ¿e bêdziemy skutecznie realizowaæ przyjêt¹ strategiê rozwoju, tak aby Grupa TAURON by³a liderem wyznaczaj¹cym kierunki rozwoju dla ca³ej bran¿y.

Jestem przekonany, ¿e wdro¿one w 2017 r. projekty biznesowe oraz inicjatywy w obszarze dialogu spo³ecznego bêd¹ siê przyczyniaæ do budowania d³ugofalowych relacji TAURON z wszystkimi grupami interesariuszy. W imieniu Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. serdecznie dziêkujê naszym interesariuszom, a zw³aszcza pracownikom i cz³onkom Rady Nadzorczej, za zaanga¿owanie w proces rozwoju i budowy wartoœci Grupy TAURON.

Z wyrazami szacunku,

Filip Grzegorczyk

Prezes Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A.

Katowice, marzec 2018 r.

		w tys. z³	w tys. EUR
WYBRANE DANE FINANSOWE	2017 okres od 01.01.2017 do 31.12.2017	2016 okres od 01.01.2016 do 31.12.2016	2017 okres od 01.01.2017 do 31.12.2017	2016 okres od 01.01.2016 do 31.12.2016
Wybrane skonsolidowane dane finansowe Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A.
Przychody ze sprzeda¿y	17 416 029	17 646 489	4 103 006	4 032 838
Zysk (strata) operacyjna	1 806 271	801 522	425 536	183 176
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	1 757 652	508 861	414 082	116 292
Zysk (strata) netto	1 382 946	370 137	325 805	84 589
Zysk (strata) netto przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	1 380 663	367 468	325 267	83 979
Zysk (strata) netto przypadaj¹cy udzia³om niekontroluj¹cym	2 283	2 669	538	610
Pozosta³e ca³kowite dochody	6 366	277 748	1 500	63 475
£¹czne ca³kowite dochody	1 389 312	647 885	327 305	148 064
£¹czne ca³kowite dochody przypadaj¹ce akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	1 386 996	644 944	326 759	147 392
£¹czne ca³kowite dochody przypadaj¹ce udzia³om niekontroluj¹cym	2 316	2 941	546	672
Zysk (strata) na jedn¹ akcjê (w z³otych/EUR) (podstawowy i rozwodniony)	0,79	0,21	0,19	0,05
Œrednia wa¿ona liczba akcji (w sztukach) (podstawowa i rozwodniona)	1 752 549 394	1 752 549 394	1 752 549 394	1 752 549 394
Przep³ywy pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci operacyjnej	3 558 667	3 064 215	838 379	700 280
Przep³ywy pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci inwestycyjnej	(3 871 676)	(3 627 458)	(912 120)	(829 000)
Przep³ywy pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci finansowej	759 629	590 261	178 959	134 895
Zwiêkszenie/(zmniejszenie) netto stanu œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów	446 620	27 018	105 218	6 175
	Stan na 31.12.2017	Stan na 31.12.2016	Stan na 31.12.2017	Stan na 31.12.2016
Aktywa trwa³e	31 049 127	29 148 253	7 444 227	6 588 665
Aktywa obrotowe	4 742 894	4 308 641	1 137 139	973 924
Aktywa razem	35 792 021	33 456 894	8 581 366	7 562 589
Kapita³ podstawowy	8 762 747	8 762 747	2 100 925	1 980 729
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	18 036 446	16 649 266	4 324 354	3 763 396
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy na udzia³y niekontroluj¹ce	31 367	30 052	7 520	6 793
Kapita³ w³asny razem	18 067 813	16 679 318	4 331 874	3 770 189
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	12 738 005	11 968 719	3 054 018	2 705 407
Zobowi¹zania krótkoterminowe	4 986 203	4 808 857	1 195 474	1 086 993
Zobowi¹zania razem	17 724 208	16 777 576	4 249 492	3 792 400

Powy¿sze dane finansowe narastaj¹co za IV kwarta³y 2017 i 2016 roku zosta³y przeliczone na EUR wed³ug nastêpuj¹cych zasad: –

poszczególne pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej – wed³ug œredniego kursu NBP og³oszonego na dzieñ 29 grudnia 2017 roku – 4,1709 PLN/EUR (na dzieñ 30 grudnia 2016 roku – 4,4240 PLN/EUR) –

poszczególne pozycje sprawozdania z ca³kowitych dochodów oraz sprawozdania z przep³ywów pieniê¿nych – wed³ug kursu stanowi¹cego œredni¹ arytmetyczn¹ œrednich kursów NBP og³oszonych na ostatni dzieñ ka¿dego miesi¹ca okresu obrotowego od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku – 4,2447 PLN/EUR (dla okresu od 1 stycznia 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku – 4,3757 PLN/EUR).

GRUPA KAPITA£OWA TAURON POLSKA ENERGIA S.A.

OPINIA NIEZALE¯NEGO BIEG£EGO REWIDENTA I RAPORT Z BADANIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO GRUPY KAPITA£OWEJ TAURON POLSKA ENERGIA S.A. ZA 2017 ROK

-

opis rodzaju ryzyka istotnego zniekształcenia (kluczowe sprawy badania)	procedury biegłego rewidenta w odpowiedzi na zidentyfikowane ryzyko
1. Analiza utraty wartości aktywów	Podejście do badania
Dlaczego zagadnienie jest kluczową sprawą badania	Nasze procedury, w odniesieniu do opisanej kluczowej sprawy badania obejmowały, między innymi:
Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa w ramach istotnych pozycji aktywów wykazywała: aktywa trwałe obejmujące rzeczowe aktywa trwałe, wartość firmy i pozostałe wartości niematerialne (o wartości bilansowej ok. 29 374 mln zł), należności z tytułu pożyczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsięwzięć (o wartości bilansowej ok. 570 mln zł), jak również inwestycje we wspólne przedsięwzięcia (o wartości bilansowej ok. 499 mln zł) stanowiące łacznie ok. 85% skonsolidowanej sumy bilansowej Grupy.	· omówienie procesu oraz identyfikacje mechanizmów kontrolnych funkcjonujących w Grupie i związanych z testami na utratę wartości aktywów, jak również zrozumienie stosowanych polityk rachunkowości oraz procedur, w tym środowiska kontroli wewnętrznej, odnoszących się do procesu oceny przesłanek utraty wartości, identyfikacji obiektywnych zdarzeń wskazujących na utratę wartości oraz testów na utratę wartości aktywów; · ocenę przyjętych przez Grupę osądów odnośnie grupowania składników aktywów w ośrodki wypracowujące
Zgodnie z MSSF, w wyniku zidentyfikowania przesłanek utraty wartości aktywów środków trwałych, wartości niematerialnych i inwestycji w jednostki stowarzyszone oraz zidentyfikowania obiektywnych zdarzeń wskazujących na możliwą utratę wartości udzielonych pożyczek, co zostało opisane w nocie 11 skonsolidowanego sprawozdania finansowego, przeprowadziła test na	środki pieniężne; · ocene, przy wsparciu specjalistów z zakresu wyceny, przyjetych przez Grupę założeń i szacunków służących określeniu wartości odzyskiwalnej aktywów, w tym: - przyjetych przez Grupę kluczowych założeń makroekonomicznych na kolejne lata (w tym: stopy dyskonta, prognozowana stopa wzrostu) poprzez porównanie ich do danych rynkowych oraz dostępnych zewnętrznych danych;

-

-

-

-

-

-

3. Zmiana biegłego rewidenta oraz badanie bilansu otwarcia	Podejście do badania
Dlaczego zagadnienie jest kluczową sprawą badania	Nasze procedury, w odniesieniu do opisanej kluczowej sprawy badania obejmowały, między innymi: · przeprowadzenie spotkania inicjującego
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy za rok obrotowy zakończony dnia 31 grudnia 2017 roku było pierwszym sprawozdaniem będącym przedmiotem naszego badania. Zgodnie z zapisami Krajowego Standardu Rewizji Finansowej 510 w brzmieniu Międzynarodowego Standardu Badania 510 "Zlecenie badania po raz pierwszy - stany początkowe", pierwszoroczne badanie sprawozdań finansowych wymaga wykonania wielu dodatkowych czynności audytowych, które w przypadku badania wykonywanego po raz kolejny mają ograniczony zakres. Celem tych dodatkowych procedur audytowych jest zebranie wystarczających i odpowiednich dowodów badania dotyczących tego czy: stany początkowe zawierają zniekształcenia, które istotnie wpływają na sprawozdania finansowe za bieżący okres oraz	z kluczowym personelem odpowiedzialnym za sprawozdawczość finansową Grupy, jak również spotkań z członkami zespołu audytowego, w tym ze specjalistami planowanymi do zaangażowania w ramach procedur audytowych, · zrozumienie działalności Grupy, jej otoczenia biznesowego oraz kluczowych obszarów ryzyka związanych z prowadzoną działalnością, · zapoznanie się ze środowiskiem kontroli wewnętrznej Grupy obejmujące również przeprowadzenie testów zidentyfikowanych kontroli, zapoznanie się ze środowiskiem IT, · zrozumienie polityki rachunkowości Grupy oraz ocenę ciągłości jej stosowania, • zrozumienie kluczowych obszarów wymagających szacunku oraz profesjonalnego osądu kierownictwa Grupy, · komunikacja z kluczowym biegłym rewidentem działającym w imieniu poprzedniej firmy audytorskiej obejmująca dyskusję na temat kluczowych zagadnień audytowych
prawidłowe zasady (polityka) rachunkowości zastosowane do stanów	oraz przegląd dokumentacji z badania poprzedniego okresu sprawozdawczego, ocene głównych zagadnień audytowych
początkowych były stosowane w sposób ciągły przy sporządzaniu sprawozdań finansowych za bieżący okres, lub czy zmiany, których w nich dokonano, zostały prawidłowo rozliczone i	z poprzedniego okresu sprawozdawczego oraz ich wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe za bieżący rok obrotowy,

mającymi zastosowanie ramowymi założeniami sprawozdawczości finansowej. W związku z powyższym zagadnienie to zostało określone jako kluczowe dla badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy.	· uzyskanie wystarczającej pewności odnośnie bilansu otwarcia poprzez niezależne przeprowadzenie wybranych procedur audytowych w odniesieniu do tego okresu.
	Nasza strategia badania została omówiona i uzgodniona z Zarządem jednostki dominującej oraz Komitetem Audytu celem zapoznania się z ich oczekiwaniami i dyskusji na temat kluczowych zagadnień sprawozdawczych i audytowych.

-

GRUPA KAPITA£OWA TAURON POLSKA ENERGIA S.A.

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZGODNE Z MIÊDZYNARODOWYMI STANDARDAMI SPRAWOZDAWCZOŒCI FINANSOWEJ ZATWIERDZONYMI PRZEZ UNIÊ EUROPEJSK¥ ZA ROK ZAKOÑCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2017 ROKU

SPIS TREŒCI

		SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW. 6
		SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ 7
		SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ – ci¹g dalszy 8
		SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE W£ASNYM 9
		SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH. 10
		INFORMACJE O GRUPIE KAPITA£OWEJ ORAZ PODSTAWA SPORZ¥DZENIA SKONSOLIDOWANEGO
		SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 11
1.		Informacje ogólne dotycz¹ce Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A.
		oraz jej jednostki dominuj¹cej 11
2.		Sk³ad Grupy TAURON oraz wspólne przedsiêwziêcia . 11
3.		Oœwiadczenie o zgodnoœci. 13
4.		Kontynuacja dzia³alnoœci 13
5.		Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji . 13
6.		Istotne wartoœci oparte na profesjonalnym os¹dzie i szacunkach 13
7.		Nowe standardy i interpretacje. 14
8.		Zmiany stosowanych zasad rachunkowoœci . 21
9.		Istotne zasady (polityka) rachunkowoœci 21
	9.1.	Zasady konsolidacji oraz rozliczanie nabycia przedsiêwziêæ (w tym pod wspóln¹ kontrol¹) 21
		9.1.1. Konsolidacja 21
		9.1.2. Nabycia przedsiêwziêæ 21
		9.1.3. Nabycia przedsiêwziêæ pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa. 22
	9.2.	Rzeczowe aktywa trwa³e 22
	9.3.	WartoϾ firmy. 23
	9.4.	Œwiadectwa pochodzenia energii i prawa do emisji gazów . 23
	9.5.	Pozosta³e aktywa niematerialne 24
	9.6.	Utrata wartoœci niefinansowych aktywów trwa³ych 24
	9.7.	Koszty finansowania zewnêtrznego 24
	9.8.	Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach. 25
	9.9.	Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ 25
	9.10.	Pozosta³e aktywa/zobowi¹zania niefinansowe 25
	9.11.	Zapasy 25
	9.12.	Nale¿noœci od odbiorców 25
	9.13.	Pozosta³e aktywa finansowe. 26
	9.14.	Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty . 26
	9.15.	Kapita³ podstawowy 26
	9.16. 9.17.	Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia 26 Pochodne instrumenty finansowe 26
	9.18.	Rachunkowoœæ zabezpieczeñ 27
	9.19.	Rezerwy na œwiadczenia pracownicze . 27
	9.20.	Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacji terenu 28
	9.21.	Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów 28
		9.21.1. Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii 28
		9.21.2. Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów cieplarnianych . 29
	9.22.	Pozosta³e rezerwy 29
	9.23.	Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe 29
	9.24.	Zobowi¹zania wobec dostawców, Zobowi¹zania inwestycyjne
		oraz Pozosta³e zobowi¹zania finansowe 29
	9.25.	Nale¿noœci / Zobowi¹zania z tytu³u podatków i op³at. 30
	9.26.	Podatek dochodowy bie¿¹cy oraz odroczony 30
	9.27.	Przychody ze sprzeda¿y 30
		9.27.1. Przychody ze sprzeda¿y us³ug dystrybucji energii elektrycznej
		w segmencie Dystrybucja 30

		9.27.2. 9.27.3.	Przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej, gazu i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿ 31 Przychody z hurtowej sprzeda¿y energii elektrycznej w segmencie Wytwarzanie 32
		9.27.4.	Przychody ze sprzeda¿y ciep³a w segmencie Wytwarzanie 32
		9.27.5.	Przychody ze sprzeda¿y wêgla w segmencie Wydobycie 32
	9.28.		Koszt dzia³alnoœci operacyjnej. 33
	9.29.		Transakcje w walucie obcej oraz przeliczanie na walutê prezentacji dzia³alnoœci zagranicznej 33
	9.30.		Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych . 33
	9.31.		Zysk (strata) netto na akcjê 33
			SEGMENTY DZIA£ALNOŒCI 34
10.			Informacje dotycz¹ce segmentów dzia³alnoœci 34
	10.1.		Segmenty operacyjne 36
	10.2.		Geograficzne obszary dzia³alnoœci 37
			UTRATA WARTOŒCI AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH 38
11.			Utrata wartoœci aktywów niefinansowych 38
	11.1.		Utrata wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych 38
	11.2.		Utrata wartoœci bilansowej wartoœci firmy 40
			NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW	42
12.			Przychody ze sprzeda¿y 42
13.			Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug. 42
	13.1.		Koszty wed³ug rodzajów 42
	13.2.		Koszty œwiadczeñ pracowniczych 43
	13.3.		Koszty amortyzacji oraz odpisy aktualizuj¹ce. 44
14.			Pozosta³e przychody i koszty operacyjne 45
15.			Przychody i koszty finansowe 45
16.			Podatek dochodowy 46
	16.1. 16.2.		Obci¹¿enia podatkowe w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów 46 Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej . 46
	16.3.		Odroczony podatek dochodowy . 46
17.			Zysk przypadaj¹cy na jedn¹ akcjê. 47
			NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ 48
18.			Rzeczowe aktywa trwa³e 48
19.			WartoϾ firmy 50
20.			Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów 50
	20.1.		D³ugoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów. 50
	20.2.		Krótkoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów . 50
	20.3.		Bilans praw do emisji dwutlenku wêgla w Rejestrze Unii 51
21. 22.			Pozosta³e aktywa niematerialne 51 Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach 52
23.			Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ . 54
24.			Pozosta³e aktywa finansowe 56
25.			Pozosta³e aktywa niefinansowe 56
	25.1.		D³ugoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe. 56
	25.2.		Krótkoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe . 57
26.	Zapasy		. 57
27.		Nale¿noœci od odbiorców	. 58
28.	Nale¿noœci z tytu³u podatków i op³at . 59
29.			Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty. 59
30.		Kapita³ w³asny	. 59
	30.1.		Kapita³ podstawowy 59
	30.2.		Prawa akcjonariuszy 60
	30.3.		Kapita³ zapasowy. 60
	30.4.		Niepodzielony wynik finansowy oraz ograniczenia w wyp³acie dywidendy 60

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE

	(w tysi¹cach z³otych)
	30.5. Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych 60
	30.6. Udzia³y niekontroluj¹ce . 60
31.	Dywidendy wyp³acone 61
32.	Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia 61
	32.1. Kredyty i po¿yczki 61
	32.2. Wyemitowane obligacje 63
	32.3. Leasing finansowy 66
33.	Rezerwy na œwiadczenia pracownicze. 66
	33.1. Rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe 66
	33.2. Rezerwy na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy 68
34.	Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³e . 69
	34.1. Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych. 69
	34.2. Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych . 70
	34.3. Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem i pokrycie kosztów 70
35.	Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów 71
	35.1. Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów 72
	35.2. Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii. 72
36.	Pozosta³e rezerwy . 73
37.	Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe . 75
	37.1. Rozliczenia miêdzyokresowe przychodów i dotacje rz¹dowe 75
	37.2. Bierne rozliczenia miêdzyokresowe kosztów 75
38.	Zobowi¹zania wobec dostawców 75
39.	Zobowi¹zania inwestycyjne . 75
40.	Zobowi¹zania z tytu³u podatków i op³at 76
41.	Pozosta³e zobowi¹zania finansowe 77
42.	Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe krótkoterminowe 77
	NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH 78
43.	Istotne pozycje skonsolidowanego sprawozdania z przep³ywów pieniê¿nych . 78
	43.1. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej 78
	43.2. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci inwestycyjnej 79
	43.3. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci finansowej. 79
	INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZ¥DZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 80
44.	Instrumenty finansowe 80
	44.1. Wartoœæ bilansowa i wartoœæ godziwa kategorii i klas instrumentów finansowych 80
	44.2. Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujête w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów
	w podziale na kategorie instrumentów finansowych 81
	44.3. Instrumenty pochodne 82
45.	Cele i zasady zarz¹dzania ryzykiem finansowym 83
	45.1. Ryzyko kredytowe 84
	45.1.1. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z nale¿noœciami od odbiorców 85
	45.1.2. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z innymi nale¿noœciami finansowymi 85
	45.1.3. Ryzyko kredytowe zwi¹zane ze œrodkami pieniê¿nymi i ich ekwiwalentami . 86
	45.1.4. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z udzielonymi po¿yczkami. 86
	45.2. Ryzyko zwi¹zane z p³ynnoœci¹ . 86
	45.3. Ryzyko rynkowe 87
	45.3.1. Ryzyko stopy procentowej . 87
	45.3.2. Ryzyko walutowe . 89
	45.3.3. Ryzyko zmian cen surowców i towarów w odniesieniu do towarowych instrumentów
	pochodnych 91
	45.3.4. Ryzyko zmian cen jednostek uczestnictwa. 92
46.	Ryzyko operacyjne 92
	INNE INFORMACJE 94
47.	Zobowi¹zania warunkowe 94
48.	Zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ 98
49.	Informacja o podmiotach powi¹zanych . 100

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	49.1. 49.2.	Transakcje ze wspólnymi przedsiêwziêciami 100 Transakcje z udzia³em spó³ek Skarbu Pañstwa 100
	49.3.	Wynagrodzenie kadry kierowniczej 101
50.		Leasing operacyjny 102
51.		Zarz¹dzanie kapita³em i finansami 102
52.		Wynagrodzenie bieg³ego rewidenta lub podmiotu uprawnionego 104
53.		Zdarzenia nastêpuj¹ce po dniu bilansowym 104

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW

	Nota	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Przychody ze sprzeda¿y	12	17 416 029	17 646 489
Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug, w tym:	13	(14 503 685)	(15 717 462)
	13.3
Utrata wartoœci niefinansowych aktywów trwa³ych Zysk brutto ze sprzeda¿y		(40 857) 2 912 344	(832 092) 1 929 027
Koszty sprzeda¿y	13	(491 629)	(459 191)
Koszty ogólnego zarz¹du	13	(610 365)	(652 827)
Pozosta³e przychody i koszty operacyjne	14	(4 079)	(15 487)
Zysk operacyjny		1 806 271	801 522
Udzia³ w zyskach (stratach) wspólnych przedsiêwziêæ	22	73 050	60 040
Koszty odsetkowe od zad³u¿enia	15	(209 322)	(259 564)
Pozosta³e przychody i koszty finansowe	15	87 653	(93 137)
Zysk przed opodatkowaniem		1 757 652	508 861
Podatek dochodowy	16.1	(374 706)	(138 724)
Zysk netto		1 382 946	370 137
Wycena instrumentów zabezpieczaj¹cych	30.5	(8 159)	127 252
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej		(2 425)	9 991
Podatek dochodowy	16.1	1 550	(24 178)
Pozosta³e ca³kowite dochody podlegaj¹ce przeklasyfikowaniu
w wynik finansowy		(9 034)	113 065
Zyski/(straty) aktuarialne	33.1	19 653	204 597
Podatek dochodowy	16.1	(3 734)	(38 874)
Udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnych przedsiêwziêæ	22	(519)	(1 040)
Pozosta³e ca³kowite dochody nie podlegaj¹ce przeklasyfikowaniu
w wynik finansowy		15 400	164 683
Pozosta³e ca³kowite dochody netto		6 366	277 748
£¹czne ca³kowite dochody		1 389 312	647 885
Zysk netto przypadaj¹cy:
Akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej		1 380 663	367 468
Udzia³om niekontroluj¹cym		2 283	2 669
Ca³kowity dochód przypadaj¹cy:
Akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej		1 386 996	644 944
Udzia³om niekontroluj¹cym		2 316	2 941
Zysk na jedn¹ akcjê podstawowy i rozwodniony (w z³otych)	17	0,79	0,21

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

	Nota	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
AKTYWA
Aktywa trwa³e
Rzeczowe aktywa trwa³e	18	28 079 886	26 355 189
WartoϾ firmy	19	40 156	40 156
Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów do umorzenia	20.1	303 130	126 260
Pozosta³e aktywa niematerialne	21	1 254 077	1 224 427
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	22	499 204	461 348
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	23	240 767	240 951
Pozosta³e aktywa finansowe	24	238 095	227 140
Pozosta³e aktywa niefinansowe	25.1	346 846	422 400
Aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego	16.3	46 966	50 382
		31 049 127	29 148 253
Aktywa obrotowe
Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów do umorzenia	20.2	656 703	980 348
Zapasy	26	295 463	486 120
Nale¿noœci od odbiorców	27	2 032 813	1 894 065
Nale¿noœci z tytu³u podatków i op³at	28	244 126	263 854
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ	23	329 665	15 116
Pozosta³e aktywa finansowe	24	171 910	79 637
Pozosta³e aktywa niefinansowe	25.2	87 055	185 008
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	29	909 249	384 881
Aktywa trwa³e zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzeda¿y		15 910	19 612
		4 742 894	4 308 641
SUMA AKTYWÓW		35 792 021	33 456 894

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ – ci¹g dalszy

	Nota	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
PASYWA
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej
Kapita³ podstawowy	30.1	8 762 747	8 762 747
Kapita³ zapasowy	30.3	7 657 086	7 823 339
Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych	30.5	23 051	29 660
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej		6 776	9 200
Zyski zatrzymane/(Niepokryte straty)	30.4	1 586 786	24 320
		18 036 446	16 649 266
Udzia³y niekontroluj¹ce	30.6	31 367	30 052
Kapita³ w³asny ogó³em		18 067 813	16 679 318
Zobowi¹zania d³ugoterminowe
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	32	9 501 414	8 759 789
Rezerwy na œwiadczenia pracownicze	33	1 380 650	1 373 385
Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu
oraz pozosta³e	34	351 138	449 310
Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe	37	541 318	554 293
Zobowi¹zania z tytu³u odroczonego podatku dochodowego	16.3	871 865	759 568
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	41	91 620	72 374
		12 738 005	11 968 719
Zobowi¹zania krótkoterminowe
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	32	351 382	219 740
Zobowi¹zania wobec dostawców	38	1 042 427	829 729
Zobowi¹zania inwestycyjne	39	797 304	1 033 804
Rezerwy na œwiadczenia pracownicze	33	134 273	158 228
Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów	35	953 389	964 821
Pozosta³e rezerwy	36	353 271	366 456
Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe	37	296 576	267 662
Zobowi¹zania z tytu³u podatków i op³at	40	452 592	410 943
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	41	294 139	256 295
Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe	42	310 850	301 179
		4 986 203	4 808 857
Zobowi¹zania razem		17 724 208	16 777 576
SUMA PASYWÓW		35 792 021	33 456 894

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE W£ASNYM

		Ka ita ³ w³ ad aj ak cj ari j ed stk i do mi j j p as ny p rzy p ¹ cy on us zo m no nu ¹ ce
	No ta	Ka ita³ p od sta p wo wy	Ka ita ³ p za p as ow y	Ka ita ³ p ak liza cj i tua z wy ce ny ins tru ntó me w be iec j ch za zp za ¹ cy	Ró ¿n ice ku rso we licz ia z p rze en j ed stk i no icz j za g ran ne	Zy sk i / trz za y ma ne ( Nie ok te p ry str aty )	Ra ze m	Ud zia ³y nie ko olu j ntr ¹ ce	Ra ka ita ³ ze m p w³ as ny
Sta 1 nia 20 16 rok sty n na cz u		8 76 2 74 7	11 27 24 7 7	( 41 4) 73	( 79 1)	( 94 46 1) 3 7	16 01 8 32 8	29 82 9	16 04 8 15 7
Dy wid da en	30 .6, 31	–	–	–	–	–	–	( ) 3 04 3	( 3) 3 04
ZC Ro zlic nie by cia P Brz ze na esz cze		–	–	–	–	( 14 04 1)	( 14 04 1)	–	( 14 04 1)
Po ³e ak cj ud zia ³ow mi sta tra zo ns e z ca nie ko olu j mi ntr ¹ cy	30 .6	–	–	–	–	35	35	32 5	36 0
Po kry cie lat ub ieg ³y ch str aty z		–	( ) 3 45 3 90 8	–	–	3 45 3 90 8	–	–	–
Tra ak cj w³ aœ cic iel i ns e am z		–	( 3 45 3 90 8)	–	–	3 43 9 90 2	( 14 00 6)	( 2 71 8)	( 16 72 4)
Zy sk tto ne		–	–	–	–	36 46 8 7	36 46 8 7	2 66 9	37 0 13 7
Po ³e ³ko wit do ch od sta zo ca e y		–	–	103 07 4	9 99 1	164 41 1	27 6 7 47	27 2	27 8 7 74
£¹ ³ko wit do ch od cz ne ca e y		–	–	10 3 07 4	9 99 1	53 1 87 9	64 4 94 4	2 94 1	64 7 88 5
Sta 31 rud nia 20 16 rok na g n u		8 76 2 74 7	7 82 3 33 9	29 66 0	9 20 0	24 32 0	16 64 9 26 6	30 05 2	16 67 9 31 8
Dy wid da en	30 .6, 31	–	–	–	–	–	–	( 56 4)	( 56 4)
Po ³e ak cj ud zia ³ow mi sta tra zo ns e z ca nie ko olu j mi ntr ¹ cy	30 .6	–	–	–	–	184	18 4	( 7) 43	( 3) 25
Po kry cie str aty lat ub ieg ³y ch z	30 .3	–	( ) 16 6 25 3	–	–	16 6 25 3	–	–	–
Tra ak cj w³ aœ cic iel i ns e z am		–	( 16 6 25 3)	–	–	16 6 43 7	18 4	( 1 00 1)	( 81 7)
Zy sk tto ne		–	–	–	–	1 38 0 66 3	1 38 0 66 3	2 28 3	1 38 2 94 6
Po ³e ³ko wit do ch od sta zo ca e y		–	–	( ) 6 60 9	( 4) 2 42	15 36 6	6 33 3	33	6 36 6
£¹ ³ko wit do ch od cz ne ca e y		–	–	( 9) 6 60	( 4) 2 42	1 39 6 02 9	1 38 6 99 6	2 31 6	1 38 9 31 2
Sta 31 rud nia 20 17 rok n na g u		8 76 2 74 7	7 65 7 08 6	23 05 1	6 77 6	1 58 6 78 6	18 03 6 44 6	31 36 7	18 06 7 81 3

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH

	Nota	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej
Zysk przed opodatkowaniem		1 757 652	508 861
Udzia³ w (zyskach)/stratach wspólnych przedsiêwziêæ		(73 050)	(60 040)
Amortyzacja		1 693 468	1 668 726
Odpisy aktualizuj¹ce wartoœæ rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych		45 604	867 109
Ró¿nice kursowe		(130 543)	23 549
Odsetki i prowizje		203 653	249 719
Pozosta³e korekty zysku przed opodatkowaniem		(7 351)	(26 252)
Zmiana stanu kapita³u obrotowego	43.1	212 451	227 335
Podatek dochodowy zap³acony	43.1	(143 217)	(394 792)
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci operacyjnej		3 558 667	3 064 215
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci inwestycyjnej
Nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych	43.2	(3 561 758)	(3 516 296)
Udzielenie po¿yczek	43.2	(307 132)	(23 575)
Zwrot pomocy publicznej		–	(131 077)
Nabycie jednostek uczestnictwa		(75 000)	(25 000)
Nabycie aktywów finansowych		(15 055)	(11 621)
Razem p³atnoœci		(3 958 945)	(3 707 569)
Sprzeda¿ rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych		36 668	33 260
Dywidendy otrzymane	43.2	24 636	29 728
Pozosta³e wp³ywy		25 965	17 123
Razem wp³ywy		87 269	80 111
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci inwestycyjnej		(3 871 676)	(3 627 458)
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci finansowej
Wykup d³u¿nych papierów wartoœciowych	43.3	(1 650 000)	(3 300 000)
Sp³ata po¿yczek/kredytów	43.3	(154 918)	(140 331)
Odsetki zap³acone	43.3	(184 550)	(255 116)
Pozosta³e p³atnoœci		(31 865)	(29 697)
Razem p³atnoœci		(2 021 333)	(3 725 144)
Emisja d³u¿nych papierów wartoœciowych	43.3	2 707 462	4 284 607
Wp³ywy z tytu³u zaci¹gniêcia kredytów/po¿yczek		–	914
Otrzymane dotacje i rekompensaty		73 500	29 884
Razem wp³ywy		2 780 962	4 315 405
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci finansowej		759 629	590 261
Zwiêkszenie/ (zmniejszenie) netto stanu œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów		446 620	27 018
Ró¿nice kursowe netto		1 820	1 283
Œrodki pieniê¿ne na pocz¹tek okresu	29	354 733	327 715
Œrodki pieniê¿ne na koniec okresu, w tym:	29	801 353	354 733
o ograniczonej mo¿liwoœci dysponowania	29	152 952	144 404

INFORMACJE O GRUPIE KAPITA£OWEJ ORAZ PODSTAWA SPORZ¥DZENIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1. Informacje ogólne dotycz¹ce Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. oraz jej jednostki dominuj¹cej

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A. ("Grupa", "Grupa Kapita³owa", "Grupa TAURON") sk³ada siê z TAURON Polska Energia S.A. ("jednostka dominuj¹ca", "Spó³ka", "Spó³ka dominuj¹ca") i jej spó³ek zale¿nych. TAURON Polska Energia S.A., maj¹ca siedzibê w Katowicach przy ul. ks. Piotra Œciegiennego 3, prowadzi dzia³alnoœæ w formie spó³ki akcyjnej, zawi¹zanej aktem notarialnym w dniu 6 grudnia 2006 roku. Do dnia 16 listopada 2007 roku Spó³ka dzia³a³a pod firm¹ Energetyka Po³udnie S.A.

Jednostka dominuj¹ca jest wpisana do rejestru przedsiêbiorców Krajowego Rejestru S¹dowego prowadzonego przez S¹d Rejonowy Katowice-Wschód Wydzia³ Gospodarczy Krajowego Rejestru S¹dowego, pod numerem KRS 0000271562.

Czas trwania jednostki dominuj¹cej oraz jednostek wchodz¹cych w sk³ad Grupy Kapita³owej jest nieoznaczony. Dzia³alnoœæ prowadzona jest na podstawie odpowiednich koncesji przyznanych poszczególnym jednostkom wchodz¹cym w sk³ad Grupy.

Podstawowy przedmiot dzia³alnoœci Grupy TAURON jest odzwierciedlony w podziale na segmenty: Wydobycie, Wytwarzanie – segment obejmuj¹cy wytwarzanie energii elektrycznej ze Ÿróde³ konwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanie energii cieplnej, Dystrybucja, Sprzeda¿ oraz dzia³alnoœæ pozosta³a – w tym obs³uga klienta, o czym szerzej w nocie 10 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku oraz zawiera dane porównawcze za rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o zatwierdzone do publikacji przez Zarz¹d w dniu 12 marca 2018 roku.

Sk³ad Zarz¹du •

W sk³ad Zarz¹du na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wchodzili: •

• Filip Grzegorczyk Prezes Zarz¹du, •
• Jaros³aw Broda Wiceprezes Zarz¹du, •
• Kamil Kamiñski Wiceprezes Zarz¹du,
• Marek Wadowski Wiceprezes Zarz¹du.

Zmiany sk³adu Zarz¹du w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku zosta³y opisane w Sprawozdaniu Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku w punkcie 6.11.1.

Na dzieñ zatwierdzenia do publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego sk³ad Zarz¹du nie uleg³ zmianie. •

W sk³ad Zarz¹du na dzieñ 31 grudnia 2016 roku wchodzili: •

• Filip Grzegorczyk Prezes Zarz¹du, •
• Jaros³aw Broda Wiceprezes Zarz¹du, •
• Kamil Kamiñski Wiceprezes Zarz¹du, •
• Marek Wadowski Wiceprezes Zarz¹du,
• Piotr Zawistowski Wiceprezes Zarz¹du.

2. Sk³ad Grupy TAURON oraz wspólne przedsiêwziêcia

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku TAURON Polska Energia S.A. posiada³a bezpoœrednio i poœrednio udzia³y i akcje w nastêpuj¹cych istotnych spó³kach zale¿nych:

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Lp.	Nazwa spó³ki	Siedziba	Segment operacyjny	Udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w kapitale spó³ki	Udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w organie stanowi¹cym spó³ki
1	TAURON Wydobycie S.A.	Jaworzno	Wydobycie	100,00%	100,00%
2	TAURON Wytwarzanie S.A.1	Jaworzno	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
3	Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.1	Jaworzno	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
4	TAURON Ekoenergia Sp. z o.o.	Jelenia Góra	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
5	Marselwind Sp. z o.o.	Katowice	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
6	TAURON Ciep³o Sp. z o.o.	Katowice	Wytwarzanie	100,00%	100,00%
7	TAURON Serwis Sp. z o.o.	Katowice	Wytwarzanie	95,61%	95,61%
8	TAURON Dystrybucja S.A.	Kraków	Dystrybucja	99,74%	99,75%
9	TAURON Dystrybucja Serwis S.A.	Wroc³aw	Dystrybucja	100,00%	100,00%
10	TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o.2	Tarnów	Dystrybucja	99,74%	99,75%
11	TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o.	Kraków	Sprzeda¿	100,00%	100,00%
12	TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o.	Gliwice	Sprzeda¿	100,00%	100,00%
13	TAURON Czech Energy s.r.o.	Ostrawa, Republika Czeska	Sprzeda¿	100,00%	100,00%
14	TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o.	Wroc³aw	Pozosta³e	100,00%	100,00%
15	Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o.	Krzeszowice	Pozosta³e	100,00%	100,00%
16	Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o.3	Warszawa	Pozosta³e	100,00%	100,00%
17	TAURON Sweden Energy AB (publ)	Sztokholm, Szwecja	Pozosta³e	100,00%	100,00%
18	Biomasa Grupa TAURON Sp. z o.o.	Stalowa Wola	Pozosta³e	100,00%	100,00%
19	Wsparcie Grupa TAURON Sp. z o.o.2, 4	Tarnów	Pozosta³e	99,74%	99,75%

1 W dniu 3 kwietnia 2017 roku nast¹pi³ podzia³ spó³ki TAURON Wytwarzanie S.A. i wydzielenie zorganizowanej czêœci przedsiêbiorstwa do spó³ki Nowe

Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. 2 Udzia³ w TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o. oraz Wsparcie Grupa TAURON Sp. z o.o. (dawniej KOMFORT-ZET Sp. z o.o.) posiadany jest przez TAURON Polska Energia S.A. w sposób poœredni poprzez spó³kê zale¿n¹ TAURON Dystrybucja S.A. TAURON Polska Energia S.A. jest u¿ytkownikiem

udzia³ów spó³ki TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o. 3 W dniu 8 marca 2017 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spó³ki Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. w likwidacji podjê³o

uchwa³ê o uchyleniu likwidacji spó³ki. 4 W dniu 6 wrzeœnia 2017 roku Spó³ka Komfort-Zet Sp. z o.o. zmieni³a nazwê na Wsparcie Grupa TAURON Sp. z o.o.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku TAURON Polska Energia S.A. posiada³a udzia³ poœredni i bezpoœredni w nastêpuj¹cych istotnych spó³kach wspó³zale¿nych:

Lp.	Nazwa spó³ki	Siedziba	Segment operacyjny	Udzia³ TAURON Polska Energia S.A. w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki
1	Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.1	Stalowa Wola	Wytwarzanie	50,00%
2	TAMEH HOLDING Sp. z o.o.2	D¹browa Górnicza	Wytwarzanie	50,00%
3	TAMEH POLSKA Sp. z o.o.2	D¹browa Górnicza	Wytwarzanie	50,00%
4	TAMEH Czech s.r.o.2	Ostrawa, Republika Czeska	Wytwarzanie	50,00%

1 Udzia³ w Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. posiadany jest przez TAURON Polska Energia S.A. w sposób poœredni poprzez spó³kê zale¿n¹ TAURON

Wytwarzanie S.A. 2 Spó³ki tworz¹ grupê kapita³ow¹. TAURON Polska Energia S.A. posiada bezpoœredni udzia³ w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki TAMEH HOLDING Sp. z o.o., która posiada 100% udzia³ w kapitale i organie stanowi¹cym TAMEH POLSKA Sp. z o.o. oraz TAMEH Czech s.r.o.

3. Oœwiadczenie o zgodnoœci

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o sporz¹dzone zgodnie z Miêdzynarodowymi Standardami Sprawozdawczoœci Finansowej ("MSSF") zatwierdzonymi przez Uniê Europejsk¹ ("UE").

MSSF obejmuj¹ standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci ("RMSR") oraz Komitet ds. Interpretacji Miêdzynarodowych Standardów Sprawozdawczoœci Finansowej.

Spó³ki Grupy oraz jednostka dominuj¹ca prowadz¹ swoje ksiêgi rachunkowe i sporz¹dzaj¹ sprawozdania finansowe zgodnie z Miêdzynarodowymi Standardami Sprawozdawczoœci Finansowej zatwierdzonymi przez UE, z wyj¹tkiem TAURON Czech Energy s.r.o. i TAURON Sweden Energy AB (publ), które prowadz¹ swoje ksiêgi rachunkowe oraz sporz¹dzaj¹ sprawozdania finansowe zgodnie z zasadami rachunkowoœci obowi¹zuj¹cymi odpowiednio w Republice Czeskiej i w Szwecji.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera korekty nie zawarte w ksiêgach rachunkowych jednostek Grupy wprowadzone w celu doprowadzenia niniejszego sprawozdania skonsolidowanego do zgodnoœci z MSSF zatwierdzonymi przez UE.

4. Kontynuacja dzia³alnoœci

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o sporz¹dzone przy za³o¿eniu kontynuowania dzia³alnoœci gospodarczej przez spó³ki Grupy w daj¹cej siê przewidzieæ przysz³oœci. Na dzieñ zatwierdzenia do publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza siê istnienia okolicznoœci wskazuj¹cych na zagro¿enie kontynuowania dzia³alnoœci przez spó³ki Grupy.

Grupa identyfikuje i aktywnie zarz¹dza ryzykiem p³ynnoœci rozumianym jako mo¿liwoœæ utraty lub ograniczenie zdolnoœci do regulowania bie¿¹cych wydatków i pomimo wyst¹pienia na dzieñ bilansowy ujemnego kapita³u pracuj¹cego, posiada pe³n¹ zdolnoœæ do regulowania swoich zobowi¹zañ w terminie ich p³atnoœci. Na dzieñ bilansowy Grupa posiada dostêpne finansowanie w ramach kredytu w rachunku bie¿¹cym oraz w ramach programów emisji obligacji.

5. Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji

Walut¹ funkcjonaln¹ jednostki dominuj¹cej i spó³ek zale¿nych, z wyj¹tkiem TAURON Czech Energy s.r.o. oraz TAURON Sweden Energy AB (publ) objêtych niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym oraz walut¹ prezentacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest z³oty polski. Walut¹ funkcjonaln¹ TAURON Czech Energy s.r.o. jest korona czeska ("CZK"), a walut¹ funkcjonaln¹ TAURON Sweden Energy AB (publ) jest euro ("EUR"). Pozycje sprawozdañ finansowych TAURON Czech Energy s.r.o. oraz TAURON Sweden Energy AB (publ) s¹ przeliczane przy u¿yciu odpowiednich kursów wymiany na walutê prezentacji Grupy TAURON.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest przedstawione w z³otych ("PLN"), a wszystkie wartoœci, o ile nie wskazano inaczej, podane s¹ w tysi¹cach PLN.

6. Istotne wartoœci oparte na profesjonalnym os¹dzie i szacunkach

W procesie stosowania polityki rachunkowoœci wobec zagadnieñ podanych poni¿ej, najwiêksze znaczenie, oprócz szacunków ksiêgowych, mia³ profesjonalny os¹d kierownictwa, który wp³ywa na wielkoœci wykazywane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, w tym w dodatkowych notach objaœniaj¹cych. Za³o¿enia tych szacunków opieraj¹ siê na najlepszej wiedzy Zarz¹du odnoœnie bie¿¹cych i przysz³ych dzia³añ i zdarzeñ w poszczególnych obszarach. W okresie objêtym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym nie mia³y miejsca istotne zmiany wielkoœci szacunkowych oraz metodologii dokonywania szacunków, które mia³yby wp³yw na okres bie¿¹cy lub na okresy przysz³e, inne ni¿ te przedstawione poni¿ej lub opisane w dalszej czêœci niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Poni¿ej przedstawiono pozycje skonsolidowanego sprawozdania finansowego, z którymi zwi¹zane jest istotne ryzyko znacz¹cej korekty wartoœci bilansowych aktywów i zobowi¹zañ.

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Pozycja	Istotne zasady (polityka) rachunkowoœci	Nota objaœniaj¹ca	Szacunki i za³o¿enia
Rzeczowe aktywa trwa³e	Nota 9.2 Nota 9.6	Nota 18	Grupa ocenia na ka¿dy dzieñ bilansowy czy zaistnia³y obiektywne przes³anki mog¹ce wskazywaæ na utratê wartoœci danego sk³adnika rzeczowych aktywów trwa³ych. W przypadku, gdy istniej¹ stosowne przes³anki Grupa jest zobowi¹zana do przeprowadzenia testów na utratê wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych. Grupa weryfikuje co najmniej na koniec ka¿dego roku obrotowego okresy u¿ytkowania rzeczowych aktywów trwa³ych, a ewentualne korekty odpisów amortyzacyjnych dokonywane s¹ z efektem od pocz¹tku okresu sprawozdawczego, w którym zakoñczono weryfikacjê.
WartoϾ firmy	Nota 9.3 Nota 9.6	Nota 19	Wartoœæ firmy podlega testowi na utratê wartoœci corocznie oraz na ka¿dy dzieñ bilansowy, na który wystêpuj¹ stosowne przes³anki.
Rezerwy	Nota 9.19 Nota 9.20 Nota 9.21 Nota 9.22	Nota 33 Nota 34 Nota 35 Nota 36	Grupa szacuje wysokoœæ tworzonych rezerw w oparciu o przyjête za³o¿enia, metodologiê i sposób kalkulacji w³aœciwy dla danego tytu³u rezerw, oceniaj¹c prawdopodobieñstwo wydatkowania œrodków zawieraj¹cych w sobie korzyœci ekonomiczne oraz okreœlaj¹c wiarygodny poziom kwoty niezbêdnej do spe³nienia obowi¹zku. Grupa tworzy rezerwy gdy prawdopodobieñstwo wydatkowania œrodków zawieraj¹cych w sobie korzyœci ekonomiczne jest wiêksze ni¿ 50%.
Zarachowane przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿	Nota 9.27	Nota 12	Grupa szacuje na ka¿dy dzieñ bilansowy i ujmuje kwoty szacunków w zakresie przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej oraz us³ug dystrybucyjnych.
Aktywa z tytu³u podatku odroczonego	Nota 9.26	Nota 16.3	Grupa ocenia na ka¿dy dzieñ bilansowy realizowalnoœæ aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego.
Pochodne instrumenty finansowe	Nota 9.17	Nota 44.3	Grupa wycenia na ka¿dy dzieñ bilansowy pochodne instrumenty finansowe do wartoœci godziwej. Instrumenty pochodne nabywane i utrzymywane w celu zabezpieczenia w³asnych potrzeb nie podlegaj¹ wycenie na dzieñ bilansowy.
Nale¿noœci od odbiorców	Nota 9.12	Nota 27	Grupa ocenia na ka¿dy dzieñ bilansowy czy istniej¹ obiektywne dowody wskazuj¹ce na utratê wartoœci nale¿noœci od odbiorców, bior¹c pod uwagê przes³anki zwi¹zane w g³ównej mierze z ocen¹ kontrahentów w œwietle ryzyka kredytowego. W uzasadnionych przypadkach Grupa tworzy odpisy aktualizuj¹ce wartoœæ nale¿noœci od odbiorców.

Poza powy¿szym, Grupa dokonuje istotnych szacunków w zakresie ujmowanych zobowi¹zañ warunkowych, w szczególnoœci w zakresie spraw s¹dowych, w których spó³ki Grupy s¹ stron¹. Zobowi¹zania warunkowe zosta³y szerzej opisane w nocie 47 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

7. Nowe standardy i interpretacje

Grupa nie zdecydowa³a siê na wczeœniejsze zastosowanie ¿adnego standardu, zmiany do standardu lub interpretacji, która zosta³a opublikowana, lecz nie wesz³a dotychczas w ¿ycie. •

Standardy wydane przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci ("RMSR") zatwierdzone przez Uniê Europejsk¹ ("UE"), które nie wesz³y jeszcze w ¿ycie

W ocenie Zarz¹du nastêpuj¹ce nowe standardy mog¹ mieæ istotny wp³yw na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

MSSF 9 Instrumenty finansowe

Data wejœcia w ¿ycie w UE – okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê 1 stycznia 2018 lub po tej dacie. •

G³ówne zmiany wprowadzane przez MSSF 9 Instrumenty finansowe:

Zmiana zasad klasyfikacji i wyceny aktywów finansowych

W miejsce dotychczasowych czterech kategorii aktywów finansowych wskazywanych przez MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena, MSSF 9 Instrumenty finansowe definiuje trzy kategorie aktywów finansowych: ––

• aktywa finansowe wyceniane wed³ug zamortyzowanego kosztu, –
• aktywa finansowe wyceniane do wartoœci godziwej przez inne ca³kowite dochody,
• aktywa finansowe wyceniane do wartoœci godziwej przez wynik finansowy.

Aktywa finansowe zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe klasyfikowane s¹ na moment pocz¹tkowego ujêcia w oparciu o: ––

• charakterystykê przep³ywów pieniê¿nych (test SPPI; ang. Solely Payments of Principal and Interest),
• model biznesowy, w oparciu o który dane aktywo finansowe jest zarz¹dzane.

Wprowadzenie nowego modelu utraty wartoœci opartego o oczekiwane straty kredytowe

W miejsce dotychczasowych zasad rozpoznawania strat kredytowych w oparciu o stratê poniesion¹, MSSF 9 Instrumenty finansowe wprowadza koncepcjê straty oczekiwanej skutkuj¹cej rozpoznaniem odpisu z tytu³u utraty wartoœci aktywów ju¿ od momentu ich pocz¹tkowego ujêcia. Wymogi w zakresie utraty wartoœci aktywów finansowych, odnosz¹ siê w szczególnoœci do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie oraz wycenianych do wartoœci godziwej przez inne ca³kowite dochody.

Wp³yw na skonsolidowane sprawozdanie finansowe na dzieñ 1 stycznia 2018 roku

Szacowany wp³yw na zyski zatrzymane zastosowania MSSF 9 Instrumenty finansowe na dzieñ 1 stycznia 2018 roku:

	MSR 39		MSSF 9			Szacowany wp³yw zmiany
Kategorie i klasy instrumentów finansowych zgodnie z MSR 39	Wycena wg zamortyzowa	Wycena w wartoœci godziwej	Wycena wg zamortyzowa nego kosztu	WartoϾ godziwa rozliczana przez:
	nego kosztu/ kosztu historycznego			Wynik finansowy	Pozosta³e ca³kowite dochody	Zwiêkszenie/ (zmniejszenie)
1 Aktywa finansowe wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy
– przeznaczone do obrotu	–	106 292	–	106 292	–	–
Instrumenty pochodne	–	4 934	–	4 934	–	–
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	–	101 358	–	101 358	–	–
2 Aktywa finansowe dostêpne do sprzeda¿y	141 698	2 719	–	130 657	–	(13 760)
Udzia³y i akcje (d³ugoterminowe)*	141 656	–	–	127 896	–	(13 760)
Udzia³y i akcje (krótkoterminowe)*	42	–	–	42	–	–
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	–	2 719	–	2 719	–	–
3 Po¿yczki i nale¿noœci	2 734 059	–	2 473 012	177 274	–	(83 773)
Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	–	2 049 658	–	–	16 845
WartoϾ brutto	2 262 490	–	2 262 490	–	–	–
Odpis aktualizuj¹cy	(229 677)	–	(212 832)	–	–	16 845
Lokaty i depozyty	39 756	–	39 756	–	–	–
Po¿yczki udzielone	580 979	–	329 402	150 959	–	(100 618)
WartoϾ brutto	580 979	–	340 212	150 959	–	(89 808)
Odpis aktualizuj¹cy	–	–	(10 810)	–	–	(10 810)
Inne nale¿noœci finansowe	80 511	–	54 196	26 315	–	–
4 Instrumenty pochodne zabezpieczaj¹ce	–	28 482	–	28 482	–	–
5 Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	–	909 249	–	909 249	–	–
Razem szacowany wp³yw zastosowania MSSF 9 na aktywa finansowe (97 533)
1 Zobowi¹zania finansowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu	470 239	–	437 128	–	–	33 111
Kredyt udzielony przez Europejski Bank Inwestycyjny	470 239	–	437 128	–	–	33 111
Razem szacowany wp³yw zastosowania MSSF 9 na zobowi¹zania finansowe
Szacowany wp³yw na zyski zatrzymane (64 422)
Podatek odroczony						12 240
Szacowany wp³yw na zyski zatrzymane po uwzglêdnieniu podatku odroczonego •						(52 182)

* Wycena wg kosztu historycznego.

•

Zmiana zasad klasyfikacji i wyceny aktywów finansowych

Uznaj¹c, ¿e nie jest mo¿liwe bezpoœrednie prze³o¿enie kategorii aktywów finansowych okreœlonych w MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena na kategorie zdefiniowane w MSSF 9 Instrumenty finansowe Grupa sporz¹dzi³a metodykê klasyfikacji aktywów finansowych, w ramach której stworzone zosta³y zasady przeprowadzania testu SPPI oraz zasady przeprowadzania testu modelu biznesowego. Na ich podstawie Grupa przeprowadzi³a testy modelu biznesowego oraz testy SPPI dla wszystkich istotnych na dzieñ 31 grudnia 2017 roku pozycji aktywów finansowych.

Przeprowadzona analiza wykaza³a, ¿e znaczna czêœæ aktywów finansowych przedstawionych w tabeli powy¿ej charakteryzuje siê przep³ywami pieniê¿nymi odpowiadaj¹cymi wy³¹cznie sp³acie kapita³u i odsetek oraz utrzymywane s¹ w ramach modelu biznesowego opartego wy³¹cznie o pozyskiwanie przep³ywów pieniê¿nych, co przek³ada siê na ich klasyfikacjê jako aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie.

Po¿yczka podporz¹dkowana jak i po¿yczki na sp³atê zad³u¿enia udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. wyceniane w zamortyzowanym koszcie zgodnie z MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena, których wartoœæ bilansowa na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi 240 767 tysiêcy z³otych, zaklasyfikowane zosta³y do aktywów finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy w kwocie 150 959 tysiêcy z³otych, ze wzglêdu na to, ¿e ich przep³ywy pieniê¿ne nie odpowiadaj¹ wy³¹cznie sp³acie kapita³u i odsetek. Zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w tym zakresie, zmniejszy zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 89 808 tysiêcy z³otych.

W zwi¹zku z tym, ¿e MSSF 9 Instrumenty finansowe wskazuje na koniecznoœæ wyceny do wartoœci godziwej udzia³ów kapita³owych w innych jednostkach, tak¿e w odniesieniu do tych udzia³ów i akcji, które ze wzglêdu na ograniczon¹ dostêpnoœæ danych, dotychczas wyceniane by³y w cenie nabycia pomniejszonej o ewentualne odpisy z tytu³u utraty wartoœci, Grupa dokona³a szacunku wartoœci godziwej ww. instrumentów metod¹ skorygowanych aktywów netto, bior¹c pod uwagê posiadany udzia³ w aktywach netto koryguj¹c wartoœæ o istotne czynniki wp³ywaj¹ce na wycenê takie jak dyskonto z tytu³u braku kontroli oraz dyskonto z tytu³u ograniczonej p³ynnoœci powy¿szych instrumentów. W przypadku czêœci instrumentów ze wzglêdu na fakt, ¿e kluczowe czynniki wp³ywaj¹ce na wartoœæ objêtych udzia³ów, nie zmieni³y siê na dan¹ datê bilansow¹ w stosunku do momentu pocz¹tkowego ujêcia, Grupa przyjmuje koszt historyczny jako akceptowalne przybli¿eniu wartoœci godziwej. Zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w zakresie wyceny udzia³ów kapita³owych zmniejszy zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 13 760 tysiêcy z³otych. Powy¿sze instrumenty kapita³owe bêd¹ zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe wyceniane do wartoœci godziwej przez wynik finansowy. •

Wprowadzenie nowego modelu utraty wartoœci opartego o oczekiwane straty kredytowe

Grupa zidentyfikowa³a poni¿sze kategorie aktywów finansowych, w ramach których dokona³a weryfikacji wp³ywu kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe na skonsolidowane sprawozdanie finansowe: ––

• nale¿noœci od odbiorców oraz
• udzielone po¿yczki.

W odniesieniu do nale¿noœci od odbiorców Grupa wydzieli³a portfel kontrahentów strategicznych, co do których oczekuje siê, ¿e historyczne dane w zakresie sp³acalnoœci (brak istotnych przeterminowañ) nie stanowi¹ pe³nej informacji w zakresie oczekiwanych strat kredytowych, na jakie nara¿ona mo¿e zostaæ Grupa. Ryzyko niewyp³acalnoœci kontrahentów strategicznych zosta³o ocenione w oparciu o ratingi nadane kontrahentom z wykorzystaniem wewnêtrznego modelu scoringowego, odpowiednio przekszta³cone na prawdopodobieñstwo niewykonania zobowi¹zania. Oczekiwana strata kredytowa, zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe, kalkulowana bêdzie przy uwzglêdnieniu szacunków w zakresie potencjalnych odzysków z tytu³u wniesionych zabezpieczeñ. W przypadku nale¿noœci od pozosta³ych kontrahentów oczekuje siê, ¿e dane w zakresie historycznej sp³acalnoœci mog¹ odzwierciedlaæ ryzyko kredytowe, jakie ponoszone bêdzie w okresach przysz³ych. Oczekiwane straty kredytowe dla tej grupy kontrahentów oszacowane zosta³y z wykorzystaniem macierzy wiekowania nale¿noœci oraz przypisanych do poszczególnych przedzia³ów i grup (miêdzy innymi nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej, nale¿noœci od kontrahentów w upad³oœci) wskaŸników procentowych pozwalaj¹cych na oszacowanie wartoœci nale¿noœci od odbiorców, co do których oczekuje siê, ¿e nie zostan¹ sp³acone.

Grupa na podstawie dokonanych analiz oczekuje, ¿e ³¹czna wartoœæ odpisów na oczekiwane straty kredytowe z tytu³u nale¿noœci od odbiorców, w zwi¹zku z zastosowaniem MSSF 9 Instrumenty finansowe spadnie w stosunku do wartoœci odpisu oszacowanego na dotychczasowych zasadach, co w konsekwencji wp³ynie na zwiêkszenie zysków zatrzymanych na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 16 845 tysiêcy z³otych.

W odniesieniu do udzielonych po¿yczek, Grupa szacuje ryzyko niewyp³acalnoœci po¿yczkobiorców w oparciu o ratingi nadane kontrahentom z wykorzystaniem wewnêtrznego modelu scoringowego, odpowiednio przekszta³cone na prawdopodobieñstwo niewykonania zobowi¹zania. Oczekiwana strata kredytowa, zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe, kalkulowana bêdzie przy uwzglêdnieniu szacunków w zakresie potencjalnych odzysków z tytu³u wniesionych zabezpieczeñ oraz wartoœci pieni¹dza w czasie.

Oczekuje siê, i¿ zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w zakresie ujêcia oczekiwanych strat kredytowych z tytu³u udzielonych po¿yczek wycenianych w zamortyzowanym koszcie zmniejszy zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 10 810 tysiêcy z³otych.

Zmiana zasad wyceny zobowi¹zañ w przypadku modyfikacji przep³ywów wynikaj¹cych z umowy

MSSF 9 Instrumenty finansowe wprowadza równie¿ zmianê w zakresie zasad wyceny zobowi¹zañ w przypadku których nastêpuje modyfikacja przep³ywów pieniê¿nych wynikaj¹cych z umowy. Grupa TAURON posiada zobowi¹zania z tytu³u kredytów udzielonych przez Europejski Bank Inwestycyjny, w przypadku których nastêpuje taka modyfikacja w formie zmiany stopy oprocentowania w ustalonym terminie. Grupa szacuje, i¿ wdro¿enie MSSF 9 Instrumenty finansowe w tym zakresie zwiêkszy zyski zatrzymane Grupy na 1 stycznia 2018 roku o kwotê 33 111 tysiêcy z³otych. •

Rachunkowoœæ zabezpieczeñ

•

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku Grupa posiada instrumenty zabezpieczaj¹ce zmiennoœæ przep³ywów pieniê¿nych zwi¹zanych z wyemitowanymi obligacjami z tytu³u ryzyka stopy procentowej. Wspomniane instrumenty IRS objête s¹ rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ.

Analiza ryzyk i korzyœci zwi¹zanych z przyjêciem rozwi¹zañ dotycz¹cych rachunkowoœci zabezpieczeñ wprowadzanych przez MSSF 9 Instrumenty finansowe w kontekœcie charakterystyki portfela instrumentów finansowych w Grupie wskaza³a na zasadnoœæ dalszego stosowania zasad okreœlonych w MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena. Nie oczekuje siê, aby zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe w czêœci dotycz¹cej rachunkowoœci zabezpieczeñ wp³ynê³o istotnie na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy w odniesieniu do zawartych transakcji. Jednoczeœnie, Grupa monitoruje prace prowadzone przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci, w tym w odniesieniu do daty obligatoryjnego zastosowania jego zapisów odnosz¹cych siê do obszaru rachunkowoœci zabezpieczeñ. •

Wycena zobowi¹zañ z tytu³u udzielonych gwarancji finansowych

Grupa przeprowadzi³a analizê wyp³ywu MSSF 9 Instrumenty finansowe na wycenê zobowi¹zañ z tytu³u udzielonych gwarancji finansowych. W wyniku przeprowadzonej analizy nie zidentyfikowano istotnego wp³ywu MSSF 9 Instrumenty finansowe na wycenê zobowi¹zañ wed³ug kwoty odpisu na oczekiwane straty kredytowe.

MSSF 15 Przychody z umów z klientami

Data wejœcia w ¿ycie w UE – okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê 1 stycznia 2018 lub po tej dacie.

Standard ten okreœla, w jaki sposób i kiedy ujmuje siê przychody, jak i wymaga dostarczenia bardziej szczegó³owych ujawnieñ. Standard zastêpuje MSR 18 Przychody, MSR 11 Umowy o us³ugê budowlan¹, KIMSF 18 Przekazanie aktywów przez klientów oraz wiele interpretacji zwi¹zanych z ujmowaniem przychodów. •

Najistotniejsze zasady jakie wprowadza MSSF 15 Przychody z umów z klientami obejmuj¹:

• wprowadzanie piêciostopniowego modelu ujmowania przychodów obejmuj¹cego kolejno: identyfikacjê umowy z klientem, identyfikacjê poszczególnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczenia, okreœlenie ceny transakcyjnej, alokacjê ceny transakcyjnej do poszczególnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczeñ oraz ujêcie przychodu w momencie realizacji zobowi¹zania wynikaj¹cego z umowy; •
• rozpoznawanie przychodów w momencie spe³nienia (lub w trakcie spe³niania) ci¹¿¹cego na jednostce zobowi¹zania do przekazania sk³adnika aktywów. Sk³adnik aktywów jest przekazany gdy nast¹pi³ transfer kontroli nad nim; •
• okreœlenie ceny transakcji na poziomie kwoty wynagrodzenia do którego jednostka zgodnie ze swoimi oczekiwaniami bêdzie uprawniona w zamian za przekazane sk³adniki aktywów lub us³ug z wy³¹czeniem kwot pobranych w imieniu osób trzecich.

Nowy standard wymaga ujawniania w sprawozdaniach finansowych znacznie wiêkszej iloœci informacji o sprzeda¿y i przychodach, co ma na celu pomóc u¿ytkownikom sprawozdañ w zrozumieniu natury, okresu rozpoznania, kwoty oraz ryzyk i niepewnoœci zwi¹zanych z przychodami i przep³ywami wynikaj¹cymi z umów z klientami. Jednostka zobowi¹zana jest w szczególnoœci do ujawnienia iloœciowej i jakoœciowej informacji dotycz¹cej: umów z klientami, kluczowych przyjêtych przez jednostkê za³o¿eñ i szacunków oraz skapitalizowanych kosztów pozyskania i spe³nienia umów.

Wp³yw na skonsolidowane sprawozdanie finansowe na dzieñ 1 stycznia 2018 roku

Grupa zdecydowa³a siê na zastosowanie zmodyfikowanego podejœcia retrospektywnego wraz z zastosowaniem praktycznych rozwi¹zañ dopuszczonych do zastosowania przez MSSF 15 Przychody z umów z klientami tj. z ³¹cznym efektem pierwszego zastosowania standardu ujêtym w dniu jego pierwszego zastosowania.

Przeprowadzona zosta³a analiza umów z klientami w piêciu krokach, które s¹ niezbêdne z punktu widzenia prawid³owego ustalenia przychodów zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami – od identyfikacji umowy (lub ich grup), przez wskazanie pojedynczych zobowi¹zañ i ustalenie cen, przyporz¹dkowanie ich do poszczególnych zobowi¹zañ i rozpoznanie przychodu.

Szacowany wp³yw na zyski zatrzymane zastosowania MSSF 15 Przychody z umów z klientami na dzieñ 1 stycznia 2018 roku:

Szacowany wp³yw na zyski zatrzymane
Segment Dystrybucja
Odpisanie rozliczeñ miêdzyokresowych przychodów z tytu³u przy³¹czy	195 666
	195 666
Segment Sprzeda¿
Ujêcie aktywów z tytu³u wynagrodzenia zmiennego i rabatów	7 504
Ujêcie aktywów z tytu³u kosztów pozyskania umowy	23 479
	30 983
Razem szacowany wp³yw zastosowania MSSF 15	226 649
Podatek odroczony	(43 063)
Szacowany wp³yw na zyski zatrzymane po uwzglêdnieniu podatku odroczonego	183 586

W segmencie Dystrybucja Grupa dokona³a analizy w œwietle zapisów MSSF 15 Przychody z umów z klientami umów bêd¹cych podstaw¹ ujêcia przychodów z przy³¹czenia nowych odbiorców oraz umów o dostarczanie us³ug dystrybucyjnych i kompleksowych, w kontekœcie wymaganej przez standard identyfikacji odrêbnoœci powy¿szych us³ug. Przeprowadzone przez Grupê prace obejmowa³y m.in. analizê Ÿróde³ prawa bêd¹cych podstaw¹ œwiadczenia powy¿szych us³ug, na³o¿onych na spó³kê obowi¹zków prawnych w zakresie przy³¹czenia nowych odbiorców, dowolnoœci w zakresie kszta³towania cen us³ug, powi¹zania i wzajemnej zale¿noœci wynagrodzenia otrzymywanego za œwiadczenie powy¿szych us³ug, mo¿liwoœci zawarcia obu œwiadczeñ w ramach jednej umowy oraz uprawnieñ klienta, który zawar³ umowy: umowê o przy³¹czenie i umowê dystrybucji/kompleksow¹, do rezygnacji z zakupu us³ug dystrybucyjnych/kompleksowych. Na podstawie przeprowadzonych prac Grupa uzna³a, i¿ zgodnie z MSSF 15 Przychody z umów z klientami umowy o dostarczenie us³ug dystrybucyjnych i kompleksowych oraz umowy o przy³¹czenie odbiorców nie stanowi¹ jednego zobowi¹zania i nie powinny byæ ujmowane ³¹cznie. Skutkiem powy¿szego, Grupa bêdzie ujmowaæ przychody z umów o przy³¹czenie odbiorców jednorazowo w momencie przekazania przyrzeczonej us³ugi tj. przy³¹czenia odbiorcy do sieci. Powy¿sze ujêcie jest zgodne z obecn¹ polityk¹ rachunkowoœci Grupy i nie wp³ynie na zmianê jej wyników.

Jednoczeœnie w zakresie ujêcia przychodów z tytu³u op³at przy³¹czeniowych dla zadañ zakoñczonych przed 1 lipca 2009 roku, Grupa ocenia, i¿ zastosowanie podejœcia retrospektywnego skutkowaæ bêdzie przeniesieniem na dzieñ 1 stycznia 2018 roku salda rozliczeñ miêdzyokresowych przychodów w kwocie 195 666 tysiêcy z³otych do pozycji kapita³ów w³asnych Grupy oraz konsekwentnie brakiem rozpoznania przychodów z tytu³u ujêcia powy¿szych rozliczeñ miêdzyokresowych w wyniku Grupy w kolejnych latach obrotowych (w tym, w roku zakoñczonym 31 grudnia 2018 o oko³o 22 mln z³).

W ramach przeprowadzonych do dnia zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego prac zwi¹zanych z wdro¿eniem MSSF 15 Przychody z umów z klientami Grupa dokona³a tak¿e analizy nastêpuj¹cych, najistotniejszych zdaniem Grupy, zagadnieñ mog¹cych mieæ wp³yw na wyniki oraz poziom przychodów i kosztów Grupy w segmencie Sprzeda¿: •

Koszty pozyskania klienta – koszty zwi¹zane z doprowadzaniem do zawarcia nowych umów z klientami ponoszone przez spó³ki segmentu Sprzeda¿ wobec kontrahentów zewnêtrznych i innych spó³ek Grupy.

Grupa przeanalizowa³a mo¿liwoœæ ujêcia powy¿szych kosztów jako kosztów pozyskania umowy zgodnie z MSSF ¹⁵ Przychody z umów z klientami i ich kapitalizacji przez okres trwania kontraktu. Przeprowadzona analiza wykaza³a, i¿ w przypadku kosztów prowizji, których zap³ata uzale¿niona jest od ka¿dego zawartego kontraktu, a które obecnie odnoszone s¹ w wynik okresu jednorazowo, spe³nione s¹ warunki uznania ich jako kosztów pozyskania umowy, a tym samym mo¿liwa jest ich kapitalizacja pocz¹wszy od dnia 1 stycznia 2018 roku. Zastosowanie MSSF 15 Przychody z umów z klientami w zakresie kosztów pozyskania klienta zwiêkszy zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 23 479 tysiêcy z³otych.

Umowy wieloelementowe – Umowy, w ramach których oferowana jest klientowi ³¹czna sprzeda¿ produktów Grupy na warunkach korzystniejszych ni¿ w przypadku zawarcia umów sprzeda¿y tych produktów oddzielnie – dotyczy to g³ównie ³¹cznej sprzeda¿y paliwa gazowego i energii elektrycznej.

•

Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, i¿ w przypadku sprzeda¿y energii elektrycznej oraz sprzeda¿y gazu Grupa mo¿e skorzystaæ z uproszczenia pozwalaj¹cego na ujmowanie jako jedno zobowi¹zanie do wykonania œwiadczenia grupy odrêbnych towarów/us³ug, które s¹ zasadniczo takie same i w przypadku których przeniesienie na rzecz klienta ma taki sam charakter. Analiza wykaza³a, i¿ alokacja obni¿ki ceny pomiêdzy dostawê energii elektrycznej i dostawê gazu dokonana w cenach zawartych w umowach z klientami w ramach

umów wieloelementowych jest zbli¿ona do indywidualnych cen sprzeda¿y (ustalonych jako koszt plus mar¿a). Z tego wzglêdu ceny zawarte w umowie z klientami mog¹ byæ stosowane bezpoœrednio do ujmowania przychodów odrêbnie dla dostaw energii elektrycznej i dostaw gazu i nie jest wymagana ¿adna dalsza realokacja przyznanego rabatu. W konsekwencji powy¿sza kwestia nie wp³ywa na kapita³y w³asne Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku. Ponadto, w wyniku przeprowadzonych analiz Grupa zidentyfikowa³a, ¿e jest poœrednikiem dla us³ugi przesy³u paliwa gazowego.

Wynagrodzenie zmienne, rabaty – za podpisanie umowy lub skorzystanie z dodatkowej oferty klientowi przys³uguje rabat w postaci otrzymywanych œrodków pieniê¿nych.

Na podstawie przeprowadzonej analizy zapisów umownych, Grupa uzna³a, i¿ rabaty udzielane odbiorcom w ramach prowadzonych programów klienckich, stanowi¹ element, który nale¿y uwzglêdniæ przy okreœlaniu ceny transakcyjnej, i który powinien stanowiæ pomniejszenie przychodu ze sprzeda¿y produktu lub us³ugi. Zdaniem Grupy udzielane przez spó³ki segmentu Sprzeda¿ rabaty nie stanowi¹ odrêbnego zobowi¹zania do wykonania œwiadczenia. W efekcie udzielony klientowi rabat podlega rozliczeniu w czasie, tj. ujêciu jako pomniejszenie przychodu nie jednorazowo, tylko przez ustalony przez Grupê œredni pozosta³y okres trwania umowy, której przyznany rabat dotyczy. Zastosowanie MSSF 15 Przychody z umów z klientami w zakresie wynagrodzeñ zmiennych zwiêkszy zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku o kwotê 7 504 tysiêcy z³otych.

Umowy sprzeda¿y produktów i us³ug Grupy po³¹czone z us³ugami serwisowymi – Grupa posiada z odbiorc¹ umowê na sprzeda¿ produktów/us³ug wraz z dodatkow¹ us³ug¹ (np. œwiadczenie us³ug elektryka), natomiast z partnerem biznesowym (ubezpieczycielem) posiada umowê ubezpieczenia maj¹tkowego, na podstawie której ubezpieczyciel œwiadczy wy¿ej wspomnian¹ us³ugê dodatkow¹ bezpoœrednio odbiorcy. Odbiorca ma skalkulowan¹ op³atê za us³ugê dodatkow¹ w op³acie handlowej.

Grupa dokona³a analizy zapisów umownych pod k¹tem ustalenia czy posiadane przez ni¹ zobowi¹zanie jest zobowi¹zaniem do wykonania œwiadczenia polegaj¹cego na dostarczeniu okreœlonych us³ug – w tym przypadku Grupa by³aby zleceniodawc¹, czy te¿ na zleceniu stronie trzeciej dostarczenia tych us³ug – w tym przypadku Grupa by³aby traktowana jako poœrednik. Po przeanalizowaniu m.in. podzia³u odpowiedzialnoœci, ryzyk oraz swobody ustalania cen w zakresie us³ug strony trzeciej, Grupa stoi na stanowisku, i¿ w ramach powy¿szych umów pe³ni rolê poœrednika. W konsekwencji Grupa pod MSSF 15 Przychody z umów z klientami planuje uj¹æ przychody z tytu³u powy¿szych us³ug w kwocie wynagrodzenia netto, które zachowa po zap³aceniu stronie trzeciej wynagrodzenia w zamian za us³ugi dostarczane przez tê stronê. Powy¿sza kwestia nie wp³ywa istotnie na zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku.

Zdaniem Grupy w odniesieniu do sprzeda¿y energii cieplnej w segmencie Wytwarzanie klient, z którym podpisana zosta³a umowa, nie mo¿e odnosiæ korzyœci z poszczególnych, wymienionych w umowie elementów podlegaj¹cych op³atom. Oznacza to, i¿ poszczególne elementy umowy nie spe³niaj¹ kryterium odrêbnoœci dla traktowania ich, jako odrêbnych zobowi¹zañ do wykonania œwiadczenia. Z tego wzglêdu ka¿da umowa zawarta z klientem obejmuje jedno zobowi¹zanie do wykonania œwiadczenia w postaci œwiadczenia kompleksowej us³ugi dostawy ciep³a. Powy¿sza kwestia nie wp³ywa na zyski zatrzymane Grupy na dzieñ 1 stycznia 2018 roku.

MSSF 16 Leasing

•

•

Data wejœcia w ¿ycie w UE – okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê 1 stycznia 2019 lub po tej dacie.

Zgodnie z MSSF 16 Leasing leasingobiorca ujmuje prawo do u¿ytkowania sk³adnika aktywów oraz zobowi¹zanie z tytu³u leasingu. Prawo do u¿ytkowania sk³adnika aktywów jest traktowane podobnie jak inne aktywa niefinansowe i odpowiednio amortyzowane. Zobowi¹zania z tytu³u leasingu wycenia siê pocz¹tkowo w wartoœci bie¿¹cej op³at leasingowych p³atnych w okresie leasingu, zdyskontowanej o stopê zawart¹ w leasingu, je¿eli jej ustalenie nie jest trudne. Je¿eli nie mo¿na ³atwo okreœliæ tej stopy, leasingobiorca stosuje krañcow¹ stopê procentow¹. W odniesieniu do klasyfikacji leasingu u leasingodawców, przeprowadza siê j¹ tak samo jak zgodnie z MSR 17 Leasing – tj. jako leasing operacyjny lub finansowy. U leasingodawcy leasing jest klasyfikowany jako leasing finansowy, je¿eli nastêpuje przeniesienie zasadniczo ca³ego ryzyka i po¿ytków z tytu³u posiadania odnoœnych aktywów. W przeciwnym przypadku leasing jest klasyfikowany jako leasing operacyjny. W leasingu finansowym leasingodawca rozpoznaje przychody finansowe przez okres leasingu, w oparciu o sta³¹ okresow¹ stopê zwrotu na inwestycji netto. Leasingodawca ujmuje p³atnoœci leasingu operacyjnego w przychody liniowo lub w inny systematyczny sposób, jeœli lepiej odzwierciedla wzór otrzymywania korzyœci z wykorzystania odnoœnych aktywów.

Wp³yw na skonsolidowane sprawozdanie finansowe

Wstêpna analiza wp³ywu MSSF 16 Leasing na stosowane zasady rachunkowoœci wykaza³a, i¿ dla Grupy istotna bêdzie zmiana polegaj¹ca na koniecznoœci ujêcia w sprawozdaniu finansowym sk³adników aktywów i zobowi¹zañ z tytu³u leasingu w przypadku umów leasingu obecnie klasyfikowanych jako leasing operacyjny. Grupa przeprowadza analizê wszystkich zawartych umów leasingu celem identyfikacji tych, które bêd¹ wymaga³y rozpoznania aktywów i zobowi¹zañ w sprawozdaniu finansowym. Ponadto Grupa zidentyfikowa³a kluczowe obszary w stosunku do których analizuje wp³yw MSSF 16 Leasing, obejmuj¹ce m.in. prawa s³u¿ebnoœci przesy³u, prawa wieczystego u¿ytkowania gruntów oraz umowy najmu. Na dzieñ zatwierdzenia do publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupa jest w trakcie analiz pozwalaj¹cych okreœliæ wp³yw planowanych zmian na skonsolidowane sprawozdanie finansowe.

Wyjaœnienia do MSSF 15 Przychody z umów z klientami

Data wejœcia w ¿ycie w UE – okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê dnia 1 stycznia 2018 roku lub po tej dacie.

Zmiana dostarcza dodatkowych wyjaœnieñ odnoœnie pewnych wymagañ oraz wprowadza dodatkowe zwolnienie dla jednostek wprowadzaj¹cych MSSF 15 Przychody z tytu³u umów z klientami.

W ocenie Zarz¹du nastêpuj¹ce zmiany do standardów nie spowoduj¹ istotnego wp³ywu na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

Standard	Data wejœcia w ¿ycie w UE (okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê dnia lub po tej dacie)
Zmiany do MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe	1 stycznia 2018
Zmiany do MSSF 2 P³atnoœci na bazie akcji: Klasyfikacja oraz wycena p³atnoœci na bazie akcji	1 stycznia 2018
Zmiany do ró¿nych standardów Poprawki do MSSF (cykl 2014–2016):
MSSF 1 Zastosowanie Miêdzynarodowych Standardów Sprawozdawczoœci Finansowej po raz pierwszy	1 stycznia 2018
• MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiêwziêciach	1 stycznia 2018

Standardy wydane przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci, zmiany do standardów oraz interpretacje, które nie zosta³y jeszcze zatwierdzone przez Uniê Europejsk¹ i nie wesz³y jeszcze w ¿ycie

W ocenie Zarz¹du nastêpuj¹ce standardy, zmiany do standardów i interpretacje nie spowoduj¹ istotnego wp³ywu na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	Data wejœcia w ¿ycie wed³ug standardu,
Standard	niezatwierdzone przez UE (okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê dnia lub po tej dacie)
MSSF 14 Odroczone salda z regulowanej dzia³alnoœci	1 stycznia 2016*
MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe	1 stycznia 2021
Zmiany do MSSF 10 Skonsolidowane sprawozdania finansowe oraz MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiêwziêciach: Sprzeda¿ lub wniesienie aktywów pomiêdzy inwestorem a jego jednostk¹ stowarzyszon¹ lub wspólnym przedsiêwziêciem oraz póŸniejsze zmiany	data wejœcia w ¿ycie zmian zosta³a odroczona
Interpretacja KIMSF 22 Transakcje w walutach obcych i p³atnoœci zaliczkowe	1 stycznia 2018
Zmiany do MSR 40 Nieruchomoœci inwestycyjne – Przeniesienia nieruchomoœci inwestycyjnych	1 stycznia 2018
Zmiany do ró¿nych standardów Poprawki do MSSF (cykl 2015–2017):
MSR 12 Podatek dochodowy	1 stycznia 2019
MSR 23 Koszty finansowania zewnêtrznego	1 stycznia 2019
MSSF 3 Po³¹czenia jednostek	1 stycznia 2019
MSSF 11 Wspólne ustalenia umowne	1 stycznia 2019
Interpretacja KIMSF 23 Niepewnoœæ zwi¹zana z ujmowaniem podatku dochodowego	1 stycznia 2019
Zmiany do MSSF 9 Instrumenty finansowe	1 stycznia 2019
Zmiany do MSR 19 Œwiadczenia pracownicze	1 stycznia 2019
Zmiany do MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiêwziêciach	1 stycznia 2019

* Komisja Europejska postanowi³a nie rozpoczynaæ procesu zatwierdzania tego tymczasowego standardu do stosowania na terenie UE do czasu wydania ostatecznej wersji MSSF 14.

Poza regulacjami przyjêtymi przez UE pozostaje równie¿ rachunkowoœæ zabezpieczeñ portfela aktywów i zobowi¹zañ finansowych, których zasady nie zosta³y zatwierdzone do stosowania w UE.

8. Zmiany stosowanych zasad rachunkowoœci

Zasady (polityka) rachunkowoœci zastosowane do sporz¹dzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego s¹ spójne z tymi, które zastosowano przy sporz¹dzaniu rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2016 roku, z wyj¹tkiem zastosowania zmian do standardów wymienionych poni¿ej.

W ocenie Zarz¹du wprowadzenie nastêpuj¹cych zmian do standardów nie mia³o istotnego wp³ywu na stosowan¹ dotychczas politykê rachunkowoœci:

Data wejœcia w ¿ycie w UE (okresy roczne rozpoczynaj¹ce siê dnia lub po tej dacie)
1 stycznia 2017
1 stycznia 2017
1 stycznia 2017

9. Istotne zasady (polityka) rachunkowoœci

9.1. Zasady konsolidacji oraz rozliczanie nabycia przedsiêwziêæ (w tym pod wspóln¹ kontrol¹)

9.1.1. Konsolidacja

Za jednostki zale¿ne uznaje siê te jednostki, w odniesieniu do których jednostka dominuj¹ca, bezpoœrednio lub poœrednio poprzez swoje jednostki zale¿ne sprawuje kontrolê.

Jednostki zale¿ne podlegaj¹ konsolidacji metod¹ pe³n¹ od dnia objêcia kontroli do dnia utraty kontroli. Sprawozdania finansowe jednostek zale¿nych sporz¹dzane s¹ za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie jednostki dominuj¹cej, w oparciu o jednolite zasady rachunkowoœci. Salda i transakcje pomiêdzy jednostkami Grupy, w tym niezrealizowane zyski i straty (je¿eli nie wskazuj¹ na utratê wartoœci) wynikaj¹ce z transakcji w ramach Grupy s¹ eliminowane.

9.1.2. Nabycia przedsiêwziêæ

Objêcie kontroli nad przedsiêwziêciem rozlicza siê metod¹ przejêcia. Na dzieñ przejêcia jednostka przejmuj¹ca ujmuje mo¿liwe do zidentyfikowania nabyte aktywa oraz przejête zobowi¹zania i wycenia w ich wartoœciach godziwych.

Nadwy¿ka sumy przekazanej zap³aty za przejêcie, kwoty wszelkich niekontroluj¹cych udzia³ów w jednostce przejmowanej oraz wartoœci godziwej na dzieñ przejêcia uprzednio posiadanego udzia³u w jednostce przejmowanej, nad kwot¹ netto ustalonej na dzieñ przejêcia wartoœci godziwych mo¿liwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejêtych zobowi¹zañ stanowi wartoœæ firmy (zasady rachunkowoœci dotycz¹ce wartoœci firmy przedstawiono w nocie 9.3).

(w tysi¹cach z³otych)

9.1.3. Nabycia przedsiêwziêæ pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa

Transakcje po³¹czenia jednostek gospodarczych znajduj¹cych siê pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa (tj. podmioty ³¹cz¹ce siê by³y zarówno przed, jak i po transakcji kontrolowane przez Skarb Pañstwa) rozliczane s¹ metod¹ ³¹czenia udzia³ów na zasadach opisanych poni¿ej.

Sprawozdanie finansowe po po³¹czeniu odzwierciedla fakt ci¹g³oœci wspólnej kontroli oraz nie odzwierciedla zmian wartoœci aktywów netto do wartoœci godziwych (lub te¿ rozpoznania nowych aktywów) lub wyceny wartoœci firmy, poniewa¿ ¿aden z ³¹cz¹cych siê podmiotów nie jest w istocie nabywany. Sprawozdanie przygotowywane jest tak, jakby ³¹cz¹ce siê podmioty by³y po³¹czone ze sob¹ od dnia objêcia ich wspóln¹ kontrol¹.

Rozliczaj¹c po³¹czenie jednostek znajduj¹cych siê pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa, w celu ustalenia wartoœci aktywów i zobowi¹zañ w przejmowanej jednostce, Spó³ka korzysta z jednostkowego sprawozdania finansowego tej przejmowanej jednostki dostosowanego do MSSF. Rozliczaj¹c po³¹czenie jednostek pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa w ramach Grupy TAURON, Spó³ka korzysta ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego jako Ÿród³a wartoœci aktywów i zobowi¹zañ w przejmowanej spó³ce zale¿nej.

Ró¿nica pomiêdzy wartoœci¹ ksiêgow¹ aktywów netto rozpoznanych w wyniku po³¹czenia a wartoœci¹ udzia³ów rozpoznawanych dotychczas w ksiêgach spó³ki przejmuj¹cej lub przekazan¹ zap³at¹ zostaje rozpoznana w kapitale w³asnym spó³ki przejmuj¹cej.

Podmioty wniesione do Spó³ki w maju 2007 roku znajdowa³y siê pod kontrol¹ Skarbu Pañstwa, co oznacza, ¿e zarówno Spó³ka, jak i wnoszone podmioty by³y w momencie wniesienia pod wspóln¹ kontrol¹ Skarbu Pañstwa. Transakcja wniesienia spó³ek spe³nia wiêc w ocenie Spó³ki definicjê transakcji pod wspóln¹ kontrol¹, w zwi¹zku z czym jest ona wy³¹czona z zakresu MSSF 3 Po³¹czenia jednostek gospodarczych.

9.2. Rzeczowe aktywa trwa³e Nota 18

Kluczowe dla Grupy œrodki trwa³e w poszczególnych segmentach to: –

w obszarze Wytwarzanie:

•

•

• kot³y wraz z urz¹dzeniami pomocniczymi, turbiny z generatorami, transformatory i stacje ciep³ownicze, a tak¿e urz¹dzenia do roz³adunku paliwa i transportu, pompownie i instalacje odsiarczania; ––
• stacje ciep³ownicze, urz¹dzenia do roz³adunku paliwa i transportu, a tak¿e pompownie i stacje uzdatniania wody;
• elektrownie wiatrowe, turbozespo³y wodne oraz jazy i zapory.
• w obszarze Dystrybucja: stacje oraz linie elektroenergetyczne. Linie elektroenergetyczne po³o¿one s¹ na obszarze 58 tysiêcy km kwadratowych, o ³¹cznej d³ugoœci ok. 270 tysiêcy km. Grupa posiada na maj¹tku ponad 59 tysiêcy sztuk stacji elektroenergetycznych; •
• w obszarze Wydobycie: obudowy zmechanizowane, szyby i upadowe wydobywcze oraz œrodki trwa³e zlokalizowane w œcianach kopalni i w zak³adzie przeróbki wêgla.

Rzeczowe aktywa trwa³e wycenia siê wed³ug kosztu pomniejszonego o skumulowane odpisy amortyzacyjne oraz odpisy z tytu³u utraty wartoœci. •

Koszt obejmuje: •

• cenê nabycia lub koszt wytworzenia, •
• koszty bezpoœrednio zwi¹zane z zakupem i przystosowaniem sk³adnika maj¹tku do stanu zdatnego do u¿ywania,
• przewidywany koszt demonta¿u, usuniêcia rzeczowych aktywów trwa³ych oraz przywrócenia do stanu pierwotnego miejsca, w którym dany sk³adnik aktywów siê znajduje (politykê rachunkowoœci w zakresie tworzenia rezerw na te koszty przedstawiono w nocie 9.20), •
• koszty finansowania zewnêtrznego (politykê rachunkowoœci w zakresie kapitalizacji tych kosztów przedstawiono w nocie 9.7).

Na dzieñ nabycia sk³adnika rzeczowych aktywów trwa³ych s¹ identyfikowane i wyodrêbniane wszystkie istotne elementy wchodz¹ce w sk³ad danego sk³adnika aktywów, maj¹ce ró¿ny okres ekonomicznej u¿ytecznoœci (komponenty). Komponentem sk³adników rzeczowych aktywów trwa³ych s¹ równie¿ koszty remontów kapitalnych, przegl¹dów okresowych oraz koszty wymiany g³ównych czêœci sk³adowych.

Grupa ujmuje jako odrêbne pozycje rzeczowych aktywów trwa³ych specjalistyczne czêœci zamienne oraz sprzêt (w tysi¹cach z³otych)

Podstawê naliczania odpisów amortyzacyjnych stanowi cena nabycia lub koszt wytworzenia œrodka trwa³ego pomniejszone o jego wartoœæ rezydualn¹. Amortyzacja nastêpuje na podstawie planu amortyzacji okreœlaj¹cego przewidywany okres u¿ytkowania œrodka trwa³ego. Rzeczowe aktywa trwa³e (w tym komponenty) s¹ amortyzowane liniowo przez ich przewidywany okres u¿ytkowania, z wyj¹tkiem gruntów i œrodków trwa³ych w budowie, które nie podlegaj¹ amortyzacji. Specjalistyczne czêœci zamienne oraz sprzêt serwisuj¹cy s¹ amortyzowane przez okres u¿ytkowania œrodka trwa³ego, którego dotycz¹.

Zasady amortyzacji aktywów bêd¹cych przedmiotem leasingu finansowego s¹ spójne z zasadami stosowanymi przy amortyzacji aktywów bêd¹cych w³asnoœci¹ jednostki. Przy braku wystarczaj¹cej pewnoœci, ¿e leasingobiorca uzyska tytu³ w³asnoœci przed koñcem okresu leasingu, dany sk³adnik aktywów umarza siê przez krótszy z dwóch okresów: okres leasingu lub okres u¿ytkowania.

Œrednie pozosta³e okresy u¿ytkowania poszczególnych grup œrodków trwa³ych s¹ nastêpuj¹ce:

serwisuj¹cy, je¿eli ich okres u¿ytkowania wynosi wiêcej ni¿ 1 rok.

Grupa rodzajowa	Œredni pozosta³y okres amortyzacji w latach
Budynki, lokale i obiekty in¿ynierii l¹dowej i wodnej	18 lat
Urz¹dzenia techniczne i maszyny	12 lat
Inne œrodki trwa³e	4 lata

Rzeczowe aktywa trwa³e s¹ poddawane testom na utratê wartoœci ka¿dorazowo, gdy istniej¹ przes³anki wskazuj¹ce na utratê ich wartoœci. Testy na utratê wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych s¹ przeprowadzane zgodnie z polityk¹ rachunkowoœci okreœlon¹ w nocie 9.6.

9.3. WartoϾ firmy Nota 19

•

Wartoœæ firmy wycenia siê wed³ug wartoœci pocz¹tkowej (ustalonej zgodnie z polityk¹ rachunkowoœci przedstawion¹ w nocie 9.1.2) pomniejszonej o skumulowane odpisy z tytu³u utraty wartoœci. Wartoœæ firmy nie podlega amortyzacji, lecz testowana jest na utratê wartoœci raz na rok lub czêœciej, jeœli wyst¹pi¹ ku temu przes³anki.

Na dzieñ przejêcia nabyta wartoœæ firmy jest alokowana do ka¿dego z oœrodków wypracowuj¹cych œrodki pieniê¿ne ("CGU"), które mog¹ skorzystaæ z synergii po³¹czenia. Za najni¿szy poziom w Grupie, do którego mo¿e zostaæ przypisana wartoœæ firmy i na którym wartoœæ firmy jest monitorowana na wewnêtrzne potrzeby zarz¹dcze, Grupa uzna³a segment operacyjny, z wyj¹tkiem segmentu Wytwarzanie. W przypadku segmentu Wytwarzanie taki najni¿szy poziom stanowi¹ CGU zwi¹zane z wytwarzaniem energii elektrycznej w Ÿród³ach konwencjonalnych, w tym w kogeneracji i przy wspó³spalaniu biomasy i innej termicznie pozyskiwanej energii (spó³ka TAURON Wytwarzanie S.A.), CGU zwi¹zane z wytwarzaniem energii elektrycznej w Ÿród³ach odnawialnych (spó³ka TAURON Ekoenergia Sp. z o.o.) oraz CGU zwi¹zane z produkcj¹, dystrybucj¹ i sprzeda¿¹ ciep³a (spó³ka TAURON Ciep³o Sp. z o.o.).

Test na utratê wartoœci w odniesieniu do wartoœci firmy przeprowadza siê zgodnie z zasadami rachunkowoœci przedstawionymi w nocie 9.6.

9.4.	Œwiadectwa pochodzenia energii i prawa do emisji gazów	Nota 20
------	--------------------------------------------------------	---------

Œwiadectwa pochodzenia energii i prawa do emisji gazów obejmuj¹:

• œwiadectwa pochodzenia energii wytworzonej ze Ÿróde³ odnawialnych (OZE), z kogeneracji gazowej, metanowej oraz pozosta³ej kogeneracji, a tak¿e œwiadectwa efektywnoœci energetycznej, otrzymane lub nabyte z zamiarem umorzenia w zwi¹zku ze sprzeda¿¹ energii elektrycznej odbiorcom finalnym lub z zamiarem odsprzeda¿y; •
• prawa do emisji gazów cieplarnianych otrzymane lub nabywane z zamiarem spe³nienia obowi¹zku wynikaj¹cego z emisji gazów cieplarnianych lub z zamiarem odsprzeda¿y. •

Grupa klasyfikuje œwiadectwa pochodzenia energii oraz prawa do emisji gazów cieplarnianych na podstawie intencji co do sposobu ich przeznaczenia okreœlonej w dniu nabycia (z mo¿liwoœci¹ póŸniejszej reklasyfikacji) jako:

• aktywa niematerialne krótkoterminowe œwiadectwa pochodzenia energii oraz prawa do emisji gazów desygnowane na w³asne potrzeby, w przypadku gdy Grupa ma zamiar umorzyæ je w celu spe³nienia obowi¹zku za rok bie¿¹cy lub za rok kolejny, jeœli Grupa zamierza dokonaæ umorzenia uprawnieñ w tym samym roku, •
• aktywa niematerialne d³ugoterminowe œwiadectwa pochodzenia energii oraz prawa do emisji gazów desygnowane na w³asne potrzeby, dla których celem jest wype³nienie obowi¹zku przedstawienia do umorzenia za lata kolejne, a umorzenie jest planowane w okresie przekraczaj¹cym rok od dnia bilansowego, •
• zapasy œwiadectwa pochodzenia energii oraz prawa do emisji gazów przeznaczone do sprzeda¿y.

Zasady wyceny tych aktywów na moment pocz¹tkowego ujêcia s¹ nastêpuj¹ce:

	Nabyte	Przyznane/ Otrzymane nieodp³atnie	Rozchód
Œwiadectwa pochodzenia	Cena nabycia	WartoϾ godziwa na dzieñ przyznania	Œrednia wa¿ona
Prawa do emisji gazów	Cena nabycia lub wartoϾ godziwa*	WartoϾ nominalna (tj. zero)	W pierwszej kolejnoœci otrzymane nieodp³atnie a nastêpnie nabyte (wg œredniej wa¿onej)

* Wartoœæ godziwa – Uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych w portfelach tradingowych.

Umorzenie posiadanych œwiadectw pochodzenia energii oraz praw do emisji gazów (w korespondencji z rozliczeniem kwoty rezerwy) nastêpuje na dzieñ umorzenia tych praw. Zasady tworzenia rezerw z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii oraz rezerw na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów przedstawiono w nocie 9.21.

9.5. Pozosta³e aktywa niematerialne Nota 21

G³ówne pozycje ujête w ramach pozosta³ych aktywów niematerialnych to nabyte prawo wieczystego u¿ytkowania gruntów oraz oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci.

Sk³adniki pozosta³ych aktywów niematerialnych wycenia siê w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o skumulowane odpisy amortyzacyjne i odpisy z tytu³u utraty wartoœci.

Pozosta³e aktywa niematerialne, z wyj¹tkiem nieoddanych do u¿ytkowania, s¹ amortyzowane przez szacowany okres u¿ytkowania. Podstaw¹ naliczania amortyzacji jest wartoœæ pocz¹tkowa pomniejszona o wartoœæ rezydualn¹.

Wartoœæ rezydualn¹ uwzglêdnia siê w przy ustalaniu podstawy ustalania odpisów amortyzacyjnych, je¿eli w odniesieniu do danego aktywa istnieje aktywny rynek lub strona trzecia zobowi¹za³a siê do zakupu sk³adnika aktywów w momencie zakoñczenia okresu jego u¿ytkowania. W odniesieniu do prawa wieczystego u¿ytkowania gruntów ustalono wartoœæ rezydualn¹ na bazie cen rynkowych. Ze wzglêdu na fakt, i¿ wartoœæ rezydualna jest zbli¿ona do wartoœci bilansowej prawo to nie podlega³o amortyzacji.

Dla poszczególnych grup pozosta³ych aktywów niematerialnych przyjêto nastêpuj¹ce œrednie pozosta³e okresy u¿ytkowania:

Grupa rodzajowa	Œredni pozosta³y okres amortyzacji w latach
Koszty zakoñczonych prac rozwojowych	2 lata
Oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci	3 lata
Inne	9 lat

9.6. Utrata wartoœci niefinansowych aktywów trwa³ych Nota 11

Wartoœæ firmy podlega corocznemu testowi sprawdzaj¹cemu, czy nast¹pi³a utrata wartoœci oraz ka¿dorazowo, gdy wystêpuj¹ przes³anki. Pozosta³e niefinansowe aktywa trwa³e podlegaj¹ testowi na utratê wartoœci, gdy istniej¹ przes³anki wskazuj¹ce na to, ¿e mog³a nast¹piæ utrata wartoœci.

W ramach testu na utratê wartoœci Grupa dokonuje oszacowania wartoœci odzyskiwalnej danego sk³adnika aktywów lub oœrodka wypracowuj¹cego œrodki pieniê¿ne ("CGU"), do którego dany sk³adnik aktywów nale¿y. Informacje dotycz¹ce okreœlenia CGU, do którego alokowana zostaje wartoœæ firmy zawiera nota 9.3.

Wartoœæ odzyskiwalna sk³adnika aktywów lub CGU odpowiada wy¿szej z dwóch: wartoœci godziwej pomniejszonej o koszty sprzeda¿y lub wartoœci u¿ytkowej. Jeœli wartoœæ bilansowa sk³adnika aktywów/CGU jest wy¿sza ni¿ jego wartoœæ odzyskiwalna, ma miejsce utrata wartoœci i dokonuje siê wówczas odpisu do ustalonej wartoœci odzyskiwalnej.

Odpis z tytu³u utraty wartoœci w pierwszej kolejnoœci przypisuje siê do wartoœci firmy, pozosta³¹ kwotê odpisu alokuje siê do poszczególnych aktywów wchodz¹cych w sk³ad CGU do udzia³u wartoœci bilansowej poszczególnych aktywów w wartoœci bilansowej CGU, przy czym w wyniku alokacji odpisu wartoœæ bilansowa sk³adnika aktywów nie mo¿e byæ ni¿sza od najwy¿szej z trzech kwot: wartoœci godziwej pomniejszonej o koszty zbycia, wartoœci u¿ytkowej i zera.

W przypadku kiedy przes³anki, z uwagi na które w okresach poprzednich zosta³ ujêty odpis z tytu³u utraty wartoœci ju¿ nie wystêpuj¹, odpis ten zostaje odwrócony b¹dŸ zmniejszony. Odpis z tytu³u utraty wartoœci dotycz¹cy wartoœci firmy nie podlega odwróceniu.

9.7. Koszty finansowania zewnêtrznego

Koszty finansowania zewnêtrznego s¹ kapitalizowane jako czêœæ kosztu wytworzenia lub ceny nabycia dostosowywanych sk³adników aktywów trwa³ych.

(w tysi¹cach z³otych)

25

Na koszty finansowania zewnêtrznego sk³adaj¹ siê przede wszystkim odsetki od finansowania specyficznego i ogólnego wyliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej oraz obci¹¿enia finansowe z tytu³u umów leasingu finansowego. Kapitalizacji podlega tak¿e efektywna czêœæ zabezpieczenia dla kontraktów spe³niaj¹cych warunki rachunkowoœci zabezpieczeñ i zawieranych w zwi¹zku finansowaniem budowy aktywów trwa³ych (polityka rachunkowoœci zabezpieczeñ przedstawiona zosta³a w nocie 9.18).

Po zakoñczeniu dostosowywania sk³adnika aktywów finansowanego przez finansowanie specyficzne, finansowanie to, jak i zwi¹zane z nim koszty nie s¹ brane pod uwagê przy okreœlaniu kosztów finansowania podlegaj¹cych kapitalizacji.

Kwotê kosztów ogólnego finansowania zewnêtrznego podlegaj¹c¹ aktywowaniu okreœla siê poprzez zastosowanie stopy kapitalizacji do nak³adów poniesionych na dostosowywane sk³adniki aktywów. Stopa kapitalizacji stanowi œredni¹ wa¿on¹ stopê wszystkich kosztów finansowania zewnêtrznego dotycz¹cych finansowania zewnêtrznego stanowi¹cych zobowi¹zania w danym okresie, ale innych ni¿ finansowanie specyficzne.

9.8. Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach Nota 22

Wspólne porozumienia umowne Grupy zosta³y zaklasyfikowane jako wspólne przedsiêwziêcia. Udzia³y we wspólnych przedsiêwziêciach, w których Grupa sprawuje wspó³kontrolê, s¹ ujmowane metod¹ praw w³asnoœci.

Przy zastosowaniu metody praw w³asnoœci, wartoœæ pocz¹tkow¹ inwestycji w cenie nabycia zwiêksza siê lub zmniejsza o udzia³ w zyskach/stratach oraz udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnego przedsiêwziêcia od dnia przejêcia (ujmowany odpowiednio w wyniku finansowym lub w pozosta³ych ca³kowitych dochodach Grupy).

Udzia³ we wspólnych przedsiêwziêciach testowany jest na utratê wartoœci w przypadku wyst¹pienia przes³anek wskazuj¹cych na mo¿liwoœæ wyst¹pienia utraty lub odwrócenia uprzednio ujêtego odpisu.

9.9. Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ Nota 23

Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia nie spe³niaj¹ kryteriów uznania za inwestycje netto we wspólne przedsiêwziêcie. Po¿yczki ujmowane s¹ pocz¹tkowo w wartoœci godziwej i wyceniane na dzieñ bilansowy wed³ug zamortyzowanego kosztu z uwzglêdnieniem odpisów z tytu³u utraty wartoœci.

9.10. Pozosta³e aktywa/zobowi¹zania niefinansowe Nota 25, 42

Grupa ujmuje jako pozosta³e aktywa niefinansowe rozliczenia miêdzyokresowe oraz zaliczki na œrodki trwa³e w budowie, aktywa niematerialne oraz zapasy. Zaliczki, jako aktywa niepieniê¿ne, nie podlegaj¹ dyskontowaniu.

Do rozliczeñ miêdzyokresowych Grupa zalicza w szczególnoœci koszty przygotowania produkcji w kopalniach wêgla kamiennego, obejmuj¹ce m.in. koszty zbrojenia œcian wydobywczych oraz koszty dr¹¿enia eksploatacyjnych wyrobisk chodnikowych nie zaliczanych do rzeczowych aktywów trwa³ych. Koszty te ujmowane s¹ w wysokoœci poniesionych wydatków i odpisywane s¹ do rachunku wyników stosownie do procentowego miesiêcznego wykonania planowanej produkcji wêgla handlowego z poszczególnych œcian wydobywczych.

Do pozosta³ych zobowi¹zañ niefinansowych Grupa zalicza m.in. nadp³aty od klientów, przedp³aty na poczet op³aty przy³¹czeniowej oraz nadwy¿kê zobowi¹zañ nad aktywami Zak³adowego Funduszu Œwiadczeñ Socjalnych.

9.11. Zapasy Nota 26

Zapasy Grupy obejmuj¹ g³ównie zapasy paliw (stanowi¹ce materia³y, pó³produkty lub produkty gotowe) oraz œwiadectwa pochodzenia energii i prawa do emisji gazów cieplarnianych przeznaczone do sprzeda¿y.

Zapasy s¹ wyceniane wed³ug ni¿szej z dwóch wartoœci: ceny nabycia lub kosztu wytworzenia i mo¿liwej do uzyskania ceny sprzeda¿y netto. Uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych nabywane z przeznaczeniem do sprzeda¿y i realizacji w krótkim terminie zysku wynikaj¹cego ze zmiennoœci cen rynkowych wyceniane s¹ na ka¿dy dzieñ bilansowy w wartoœci godziwej. Wycena rozchodu zapasów dokonywana jest metod¹ œredniej wa¿onej.

9.12. Nale¿noœci od odbiorców Nota 27

Nale¿noœci od odbiorców obejmuj¹ nale¿noœci zafakturowane oraz nale¿noœci zarachowane na poczet przychodów, które z uwagi na stosowany system rozliczeñ odbiorców nie zosta³y zmierzone i zafakturowane. Politykê rachunkowoœci w zakresie przychodów zarachowanych opisano w nocie 9.27.

Nale¿noœci od odbiorców s¹ wyceniane wed³ug kwot pierwotnie zafakturowanych (uwzglêdniaj¹c wp³yw dyskontowania, je¿eli jest istotny), z uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego.

26

Na dzieñ bilansowy Grupa ocenia, czy istniej¹ obiektywne dowody utraty wartoœci sk³adnika nale¿noœci lub grupy nale¿noœci. Do istotnych obiektywnych przes³anek Grupa zalicza przede wszystkim opóŸnienie w sp³acie, powa¿ne problemy finansowe d³u¿nika, wyst¹pienie na drogê s¹dow¹ przeciwko d³u¿nikowi, postawienie w stan likwidacji lub upad³oœci, wyst¹pienie istotnej niekorzystnej zmiany w œrodowisku ekonomicznym, prawnym lub rynkowym d³u¿nika.

(w tysi¹cach z³otych)

Je¿eli wartoœæ mo¿liwa do odzyskania sk³adnika aktywów jest ni¿sza od jego wartoœci bilansowej, dokonywany jest odpis aktualizuj¹cy do poziomu bie¿¹cej wartoœci planowanych przep³ywów pieniê¿nych. W przypadku nale¿noœci od d³u¿ników postawionych w stan likwidacji i upad³oœci, skierowanych na drogê postêpowania s¹dowego oraz skierowanych na drogê egzekucji administracyjnej lub s¹dowej odpis tworzony jest w wysokoœci 100%. W pozosta³ych przypadkach odpis tworzony jest grupowo w oparciu o opóŸnienie w sp³acie – nale¿noœci niezap³acone od 6 do 9 miesiêcy – 50%, nale¿noœci niezap³acone powy¿ej 9 miesiêcy – 100%.

Odpisy aktualizuj¹ce wartoœæ nale¿noœci zalicza siê odpowiednio do kosztów operacyjnych lub do kosztów finansowych – zale¿nie od rodzaju nale¿noœci, której dotyczy odpis.

9.13. Pozosta³e aktywa finansowe Nota 24

Do pozosta³ych aktywów finansowych Grupa zalicza m.in. jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, udzia³y i akcje, lokaty, depozyty, wadia, kaucje oraz zabezpieczenia przekazane, instrumenty pochodne, po¿yczki udzielone jednostkom niepowi¹zanym.

9.14. Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty Nota 29

Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty obejmuj¹ w szczególnoœci œrodki pieniê¿ne w banku i w kasie oraz lokaty krótkoterminowe o pierwotnym okresie zapadalnoœci nieprzekraczaj¹cym trzech miesiêcy.

Œrodki pieniê¿ne wykazuje siê w wartoœci nominalnej. W przypadku œrodków zgromadzonych na rachunkach bankowych wartoœæ nominalna na dzieñ bilansowy obejmuje doliczone przez bank odsetki lub naliczone we w³asnym zakresie przez spó³kê.

9.15. Kapita³ podstawowy Nota 30.1

Kapita³ podstawowy wykazuje siê w wysokoœci okreœlonej w statucie jednostki dominuj¹cej i wpisanej w rejestrze s¹dowym.

9.16. Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia Nota 32

Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia obejmuj¹: kredyty bankowe, po¿yczki, d³u¿ne papiery wartoœciowe oraz zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego.

Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia wycenia siê pocz¹tkowo w wartoœci godziwej pomniejszonej o koszty transakcyjne. Po pocz¹tkowym ujêciu zobowi¹zania te wyceniane s¹ wed³ug zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.

Umowy leasingu finansowego, które przenosz¹ na Grupê zasadniczo ca³e ryzyko i korzyœci wynikaj¹ce z posiadania przedmiotu leasingu, s¹ ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej na dzieñ rozpoczêcia leasingu wed³ug ni¿szej z nastêpuj¹cych dwóch wartoœci: wartoœci godziwej œrodka trwa³ego stanowi¹cego przedmiot leasingu lub wartoœci bie¿¹cej minimalnych op³at leasingowych.

Umowy leasingowe, zgodnie z którymi leasingodawca zachowuje zasadniczo ca³e ryzyko i wszystkie po¿ytki wynikaj¹ce z posiadania przedmiotu leasingu, zaliczane s¹ do umów leasingu operacyjnego. Op³aty leasingowe z tytu³u leasingu operacyjnego oraz póŸniejsze raty leasingowe ujmowane s¹ jako koszty metod¹ liniow¹ przez okres trwania leasingu.

9.17. Pochodne instrumenty finansowe Nota 44.3

Pochodne instrumenty finansowe objête zakresem MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena zalicza siê do aktywów/zobowi¹zañ finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy, z wyj¹tkiem instrumentów pochodnych stanowi¹cych instrumenty zabezpieczaj¹ce i objêtych rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ. Instrumenty pochodne nabywane i utrzymywane w celu zabezpieczenia w³asnych potrzeb jako wy³¹czone z zakresu MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena nie podlegaj¹ wycenie na dzieñ bilansowy.

Instrumenty pochodne zaliczone do kategorii "aktywów/zobowi¹zañ finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy" s¹ wyceniane w wartoœci godziwej, uwzglêdniaj¹c ich wartoœæ rynkow¹ na dzieñ bilansowy.

Zmiany w wartoœci godziwej tych instrumentów s¹ ujmowane w wyniku okresu. Instrumenty pochodne wykazuje siê jako aktywa, gdy ich wartoœæ jest dodatnia, i jako zobowi¹zania – gdy ich wartoœæ jest ujemna.

Na dzieñ bilansowy instrumenty pochodne Interest Rate Swaps (IRS) nabyte i utrzymywane w celu zabezpieczenia siê przez ryzykiem zmian stóp procentowych zwi¹zanym z wyemitowanymi obligacjami objête s¹ rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ (polityka rachunkowoœci opisana szczegó³owo w nocie 9.18). Pozosta³e posiadane przez Grupê na dzieñ bilansowy instrumenty pochodne nie s¹ objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ.

Na dzieñ bilansowy Grupa posiada nastêpuj¹ce instrumenty pochodne:

Klasyfikacja	Rodzaj instrumentów
Instrumenty pochodne w rachunkowoœci zabezpieczeñ	Swapy procentowe (Interest Rate Swap – IRS) zawarte w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem • zwi¹zanym ze zmianami stóp procentowych. Podlegaj¹ rachunkowoœci zabezpieczeñ – dalsza polityka przedstawiona w nocie 9.18.
Instrumenty pochodne poza rachunkowoœci¹	• kontrakty walutowe forward zawierane w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami kursów walut;
zabezpieczeñ – zaklasyfikowane do "aktywów/zobowi¹zañ wycenianych	• kontrakty forward i futures na zakup i sprzeda¿ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ, energii i innych towarów zawierane i utrzymywane w celach spekulacyjnych;
w wartoœci godziwej przez wynik finansowy"	swapy procentowo-walutowe (Coupon Only Cross Currency Swap fixed-fixed-CCIRS) zawierane w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami kursów walutowych.
Instrumenty pochodne wy³¹czone z zakresu MSR 39	Kontrakty terminowe na zakup i sprzeda¿ aktywów niefinansowych zawierane i utrzymywane w celu zabezpieczenia w³asnych potrzeb.

9.18. Rachunkowoœæ zabezpieczeñ

W celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem zwi¹zanym ze zmianami stóp procentowych Grupa korzysta z finansowych instrumentów pochodnych typu swap procentowych (Interest Rate Swap). Instrumenty te zabezpieczaj¹ przep³ywy œrodków pieniê¿nych zwi¹zane z wyemitowanymi obligacjami. Transakcje te s¹ objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ.

W momencie ustanowienia zabezpieczenia Grupa formalnie wyznacza i dokumentuje powi¹zanie zabezpieczaj¹ce, jak równie¿ cel zarz¹dzania ryzykiem oraz strategiê ustanowienia zabezpieczenia. •

Zabezpieczenie przep³ywów pieniê¿nych ujmuje siê w nastêpuj¹cy sposób:

• czêœæ zysków lub strat zwi¹zanych z instrumentem zabezpieczaj¹cym, które stanowi¹ efektywne zabezpieczenie ujmuje siê bezpoœrednio w pozosta³ych ca³kowitych dochodach oraz •
• nieefektywn¹ czêœæ zysków lub strat zwi¹zanych z instrumentem zabezpieczaj¹cym ujmuje siê w wyniku finansowym jako zysk lub stratê bie¿¹cego okresu.

Ujête w pozosta³ych ca³kowitych dochodach zyski/straty z przeszacowania instrumentu zabezpieczaj¹cego ujmuje siê bezpoœrednio jako zysk lub stratê bie¿¹cego okresu w momencie, w którym pozycja zabezpieczana wp³ywa na zysk lub stratê bie¿¹cego okresu.

9.19.	Rezerwy na œwiadczenia pracownicze	Nota 33

Zgodnie z zak³adowymi regulaminami wynagradzania pracownicy spó³ek Grupy maj¹ prawo do nastêpuj¹cych œwiadczeñ po okresie zatrudnienia: ••

• odpraw emerytalno-rentowych wyp³acanych jednorazowo, w momencie przejœcia na emeryturê lub rentê, •
• odpraw poœmiertnych, •
• ekwiwalentu pieniê¿nego wynikaj¹cego z taryfy pracowniczej dla pracowników przemys³u energetycznego, •
• deputatów wêglowych wydawanych w okreœlonej iloœci w naturze lub wyp³acanych w formie ekwiwalentu pieniê¿nego,
• œwiadczeñ z Zak³adowego Funduszu Œwiadczeñ Socjalnych.

Pracownicy spó³ek Grupy s¹ równie¿ uprawnieni do nagród jubileuszowych, które s¹ wyp³acane po przepracowaniu okreœlonej liczby lat.

Wartoœæ bie¿¹ca rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz rezerw na nagrody jubileuszowe na ka¿dy dzieñ bilansowy jest obliczana przez niezale¿nego aktuariusza przy zastosowaniu metod aktuarialnych. Naliczone zobowi¹zania s¹ równe zdyskontowanym p³atnoœciom, które w przysz³oœci zostan¹ dokonane, z uwzglêdnieniem rotacji zatrudnienia i dotycz¹ okresu do dnia bilansowego. Informacje demograficzne oraz informacje o rotacji zatrudnienia oparte s¹ o dane historyczne.

Zyski i straty aktuarialne z wyceny zobowi¹zañ z tytu³u œwiadczeñ pracowniczych po okresie zatrudnienia ujmowane s¹ w ca³oœci w pozosta³ych ca³kowitych dochodach (skumulowana kwota ujmowana jest w zyskach zatrzymanych), natomiast zyski i straty aktuarialne od nagród jubileuszowych odnoszone s¹ do wyniku finansowego.

Pozosta³e zwiêkszenia i zmniejszenia stanu rezerw ujmowane s¹ w kosztach operacyjnych w przypadku pracowników, pozosta³ych kosztach/przychodach operacyjnych w przypadku emerytów i rencistów oraz w ciê¿ar kosztów finansowych w czêœci dotycz¹cej odsetek stanowi¹cych rozwiniêcie dyskonta rezerw.

Zgodnie z MSR 19 Œwiadczenia pracownicze Grupa ujmuje równie¿ rezerwy na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy w nastêpstwie programów dobrowolnych odejœæ. Wycena œwiadczeñ opiera siê na przewidywanej liczbie pracowników, którzy przyjm¹ propozycjê rozwi¹zania stosunku pracy oraz oszacowanej wartoœci odprawy.

9.20. Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacji terenu Nota 34

Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych

Rezerwa na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacji terenu obejmuje g³ównie rezerwê na koszty likwidacji zak³adów górniczych, w odniesieniu do których istnieje obowi¹zek likwidacji i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakoñczeniu eksploatacji.

Rezerwa ustalana jest w oparciu o szacunki przysz³ych kosztów likwidacji i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakoñczeniu eksploatacji opracowywane przez niezale¿nych ekspertów z uwzglêdnieniem dyskonta oraz salda tworzonego zgodnie z odrêbnymi przepisami Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych. Podstaw¹ szacowania wielkoœci rezerwy s¹ opracowania sporz¹dzone w oparciu o prognozy eksploatacji z³o¿a (dla obiektów górniczych) oraz analizy technologiczno-ekonomiczne.

W odniesieniu do kopalñ wêgla kamiennego rezerwa ujmowana jest drugostronnie zgodnie z MSR 16 Rzeczowe aktywa trwa³e jako sk³adnik wartoœci œrodków trwa³ych zak³adu górniczego, a zmiany szacunków ujmowane s¹ zgodnie z interpretacj¹ KIMSF 1 Zmiany istniej¹cych zobowi¹zañ z tytu³u wycofania z eksploatacji, rekultywacji i zobowi¹zañ o podobnym charakterze, tj. jako korekty salda rezerwy oraz skapitalizowanych przysz³ych kosztów likwidacji zak³adów górniczych (polityka rachunkowoœci w tym zakresie przedstawiono w nocie 9.2). Odwracanie dyskonta ujmowane jest w wyniku finansowym.

Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych

Grupa tworzy rezerwê na szacunkowe koszty demonta¿u, w tym w odniesieniu do farm wiatrowych, w oparciu o szacunki przysz³ych kosztów likwidacji opracowywane przez niezale¿nych ekspertów z uwzglêdnieniem dyskonta, ale tak¿e na likwidacjê œrodków trwa³ych i koszty przeprowadzenia rekultywacji miejsca, w którym œrodki trwa³e siê znajdowa³y, w przypadku, gdy istnieje zobowi¹zanie wynikaj¹ce z nabycia lub u¿ywania sk³adników rzeczowego maj¹tku trwa³ego.

9.21. Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów

9.21.1. Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii Nota 35.2

Prawo Energetyczne oraz rozporz¹dzenia Ministra Gospodarki nak³adaj¹ na przedsiêbiorstwa energetyczne zajmuj¹ce siê obrotem energi¹ elektryczn¹ i jej odsprzeda¿¹ do odbiorcy finalnego obowi¹zek zakupu i przedstawienia do umorzenia praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia energii lub uiszczenia op³aty zastêpczej. Je¿eli za dany rok obrotowy udzia³ iloœciowy sumy energii elektrycznej wynikaj¹cej ze œwiadectw pochodzenia energii w wykonanej ca³kowitej rocznej sprzeda¿y energii odbiorcom koñcowym jest zgodny z limitami zawartymi w rozporz¹dzeniach Ministra Gospodarki – obowi¹zek uznaje siê za spe³niony.

W celu wype³nienia obowi¹zku przedstawienia do umorzenia praw lub uiszczenia op³aty zastêpczej Grupa na koniec okresów sprawozdawczych tworzy rezerwê na koszty wype³nienia tego obowi¹zku. •

Rezerwê z tytu³u obowi¹zku przedstawienia do umorzenia œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej ujmuje siê:

• w czêœci pokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy œwiadectwami pochodzenia w wartoœci posiadanych œwiadectw (polityka rachunkowoœci w zakresie posiadanych praw przedstawiona jest w nocie 9.4), •
• w czêœci niepokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy œwiadectwami pochodzenia w pierwszej kolejnoœci w wartoœciach wynikaj¹cych z zawartych transakcji terminowych na zakup œwiadectw z przeznaczeniem pod spe³nienie obowi¹zku za rok bie¿¹cy, a nastêpnie w wartoœci rynkowej œwiadectw niezbêdnych do spe³nienia obowi¹zku na dzieñ bilansowy lub w wysokoœci op³aty zastêpczej – zgodnie z zamiarem odnoœnie sposobu wype³nienia obowi¹zku.

Rezerwa tworzona jest w ciê¿ar kosztów operacyjnych.

Rozliczenie kwoty rezerwy oraz umorzenie praw maj¹tkowych nastêpuje na dzieñ umorzenia tych praw przez Prezesa Urzêdu Regulacji Energetyki lub na dzieñ poniesienia op³aty zastêpczej.

9.21.2. Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów cieplarnianych Nota 35.1

Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów objêtych systemem uprawnieñ do emisji jest tworzona wówczas, gdy rzeczywista emisja w danym roku jest wy¿sza ni¿ wolumen nieodp³atnych uprawnieñ do emisji przyznanych Grupie, z uwzglêdnieniem przypisania nieodp³atnych uprawnieñ do emisji na instalacje przynale¿ne do poszczególnych spó³ek segmentu Wytwarzanie. Spó³ki Grupy objête systemem EU ETS s¹ zobowi¹zane do 30 kwietnia nastêpnego roku umorzyæ uprawnienie za ka¿d¹ emitowan¹ w danym roku tonê dwutlenku wêgla.

Polityka rachunkowoœci dotycz¹ca otrzymanych oraz nabytych praw przedstawiona jest w nocie 9.4. •

Rezerwa tworzona jest w ciê¿ar kosztów operacyjnych (podatki i op³aty) w wysokoœci: –

• w czêœci pokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy uprawnieniami: –
  • w wartoœci zerowej w przypadku uprawnieñ otrzymanych nieodp³atnie,
  • w cenie nabycia w przypadku zakupionych uprawnieñ; –
• w czêœci niepokrytej posiadanymi na dzieñ bilansowy uprawnieniami:
  • w pierwszej kolejnoœci w wartoœciach wynikaj¹cych z zawartych transakcji terminowych na zakup uprawnieñ z przeznaczeniem pod spe³nienie obowi¹zku za rok bie¿¹cy, –
  • nastêpnie w wartoœci rynkowej uprawnieñ brakuj¹cych do spe³nienia obowi¹zku na dzieñ bilansowy lub w wartoœci ewentualnej kary – zgodnie z zamiarem odnoœnie sposobu wype³nienia obowi¹zku.

Podstaw¹ przydzia³u uprawnieñ nieodp³atnych w latach 2013–2020 s¹ poniesione koszty inwestycji, które s¹ warunkiem koniecznym do uzyskania uprawnieñ.

W dacie umorzenia uprawnieñ nastêpuje wyksiêgowanie uprawnieñ do emisji zakwalifikowanych jako krótkoterminowe aktywa niematerialne w korespondencji z rezerw¹ na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów.

9.22. Pozosta³e rezerwy Nota 36

Pozosta³e rezerwy obejmuj¹:

•

•

• Rezerwê na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci. Grupa tworzy rezerwy na wszystkie zg³oszone roszczenia w³aœcicieli nieruchomoœci, na których usytuowane s¹ sieci dystrybucyjne oraz instalacje ciep³ownicze, w kwocie prawdopodobnych kosztów odszkodowañ z tego tytu³u nale¿nych w³aœcicielom nieruchomoœci do dnia bilansowego. Grupa nie tworzy rezerw na potencjalne niezg³oszone roszczenia w³aœcicieli gruntów o nieuregulowanym stanie korzystania z tych gruntów. Utworzenie i rozwi¹zanie rezerwy odnoszone jest w pozosta³e koszty/przychody operacyjne oraz w czêœci dotycz¹cej naliczonych odsetek do kosztów/przychodów finansowych. •
• Pozosta³e tytu³y rezerw, które dotycz¹ g³ównie spraw s¹dowych, roszczeñ od kontrahentów lub innych podmiotów, potencjalnych kar wynikaj¹cych z postêpowañ administracyjnych Urzêdu Regulacji Energetyki i Urzêdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz rozliczeñ podatkowych.

9.23.	Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe	Nota 37
-------	----------------------------------------------	---------

W ramach rozliczeñ miêdzyokresowych i dotacji rz¹dowych Grupa ujmuje g³ównie op³aty przy³¹czeniowe rozliczane w czasie oraz otrzymane dotacje i dop³aty na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych. Op³aty przy³¹czeniowe rozliczane w czasie dotycz¹ rozliczeñ transakcji wchodz¹cych w zakres interpretacji KIMSF 18 Aktywa otrzymane od klientów, otrzymanych przed 1 lipca 2009 roku. Od dnia 1 lipca 2009 roku, zgodnie z KIMSF 18, wspomniane op³aty przy³¹czeniowe ujmowane s¹ w przychodach ze sprzeda¿y us³ug.

Otrzymane dotacje i dop³aty na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych ujmowane s¹ w wartoœci otrzymanych œrodków pieniê¿nych i rozpoznawane s¹ jako pozosta³e przychody operacyjne w sposób wspó³mierny do odpowiadaj¹cych im kosztów amortyzacji sk³adników rzeczowych aktywów trwa³ych.

9.24.	Zobowi¹zania wobec dostawców, Zobowi¹zania inwestycyjne
	oraz Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	Nota 38, 39, 41

Zobowi¹zania wobec dostawców, zobowi¹zania inwestycyjne oraz pozosta³e zobowi¹zania finansowe wyceniane s¹ w kwocie wymagaj¹cej zap³aty, ze wzglêdu na nieistotny wp³yw dyskonta.

9.25. Nale¿noœci / Zobowi¹zania z tytu³u podatków i op³at Nota 28, 40

Rozrachunki z tytu³u podatków i op³at prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej obejmuj¹: •

• Rozrachunki z tytu³u podatku dochodowego od osób prawnych; •
• Rozrachunki z tytu³u VAT i akcyzy; •
• Rozrachunki z tytu³u podatku dochodowego od osób fizycznych i ubezpieczeñ spo³ecznych;
• Op³aty œrodowiskowe i inne rozliczenia publiczno-prawne.

9.26.	Podatek dochodowy bie¿¹cy oraz odroczony	Nota 16
-------	------------------------------------------	---------

Podatek bie¿¹cy

•

Podatek dochodowy wykazany w wyniku finansowym okresu obejmuje rzeczywiste obci¹¿enie podatkowe za dany okres sprawozdawczy poszczególnych spó³ek stanowi¹cych Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ ("PGK") oraz pozosta³ych spó³ek Grupy nienale¿¹cych do PGK, ustalone zgodnie z obowi¹zuj¹cymi przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ewentualne korekty rozliczeñ podatkowych za lata ubieg³e.

Podatek odroczony

Grupa ujmuje zobowi¹zania i ustala aktywa z tytu³u odroczonego podatku dochodowego w zwi¹zku z przejœciowymi ró¿nicami miêdzy wykazywan¹ w ksiêgach rachunkowych wartoœci¹ aktywów i zobowi¹zañ a ich wartoœci¹ podatkow¹ oraz strat¹ podatkow¹ mo¿liw¹ do odliczenia w przysz³oœci.

Aktywa z tytu³u podatku dochodowego wykazywane s¹ tylko wtedy, gdy ich realizacja jest prawdopodobna, tj. gdy przewiduje siê, i¿ w przysz³oœci zostanie osi¹gniêty zysk podatkowy pozwalaj¹cy na wykorzystanie aktywa.

Podatek dochodowy dotycz¹cy pozycji ujêtych w pozosta³ych ca³kowitych dochodach lub bezpoœrednio w kapitale w³asnym, jest ujmowany odpowiednio w pozosta³ych ca³kowitych dochodach lub w kapitale w³asnym.

Aktywa z tytu³u podatku odroczonego oraz zobowi¹zanie z tytu³u podatku odroczonego spó³ek tworz¹cych Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ s¹ kompensowane ze wzglêdu na fakt, i¿ spó³ki te sk³adaj¹ wspóln¹ deklaracjê podatkow¹.

9.27. Przychody ze sprzeda¿y Nota 12

Przychody ujmuje siê w wartoœci godziwej zap³aty otrzymanej b¹dŸ nale¿nej, po pomniejszeniu o podatek od towarów i us³ug (VAT), podatek akcyzowy i inne podatki od sprzeda¿y lub op³aty oraz rabaty i upusty.

Do przychodów danego roku obrotowego zalicza siê równie¿ zarachowane przychody, które z uwagi na stosowany system rozliczeñ odbiorców nie zosta³y zmierzone i zafakturowane.

9.27.1. Przychody ze sprzeda¿y us³ug dystrybucji energii elektrycznej w segmencie Dystrybucja

W przychodach ze sprzeda¿y us³ug Grupa prezentuje przede wszystkim przychody zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ dystrybucyjn¹ oraz rozliczenia op³aty przy³¹czeniowej.

Za moment sprzeda¿y us³ug dystrybucji energii elektrycznej przyjmuje siê moment dostarczenia tej us³ugi do odbiorcy, rejestrowany przez licznik energii elektrycznej, tj.: ••

• W przypadku faktur VAT wystawianych na podstawie odczytu licznika datê tego odczytu;
• W przypadku faktur VAT wystawianych w okresie rozliczeniowym, d³u¿szym ni¿ jeden miesi¹c, na podstawie prognozowanego zu¿ycia energii – okres, którego prognozowane zu¿ycie dotyczy, obecnie okresy jedno i dwumiesiêczne s¹ rozliczane wg rzeczywistego zu¿ycia, a okresy szeœcio i dwunastomiesiêczne s¹ rozliczane na podstawie prognoz; •
• Je¿eli cykl rozliczeniowy w umowach z odbiorcami jest d³u¿szy ni¿ 1 miesi¹c, do przychodów zalicza siê przychody, które nie zosta³y zmierzone i zafakturowane. Wartoœæ tych przychodów ustala siê metod¹ szacunkow¹ w oparciu o œredniodobowe zu¿ycie energii elektrycznej w poprzednich okresach rozliczeniowych i iloœci dni w analizowanym okresie rozliczeniowym. Wyliczenie dodatkowej sprzeda¿y odbywa siê z zastosowaniem œredniowa¿onej ceny sprzeda¿y z roku obrotowego lub cen z ostatniej faktury rozliczeniowej; •
• Korekty przychodów ze sprzeda¿y zaliczane s¹ do okresu, w którym zosta³y zidentyfikowane, a tylko w przypadkach istotnych do okresu, do którego siê odnosz¹.

W przychodach ze sprzeda¿y us³ug Grupa prezentuje równie¿ przychody z tytu³u nieodp³atnie otrzymanych œrodków trwa³ych w zwi¹zku ze œwiadczeniem przez spó³ki us³ug tolerancji usuniêcia kolizji linii energetycznych lub ciep³owniczych oraz od dnia 1 lipca 2009 roku rozliczenia z tytu³u transakcji wchodz¹cych w zakres interpretacji KIMSF ¹⁸ Aktywa otrzymane od klientów. Przychody objête zakresem interpretacji KIMSF 18 Aktywa otrzymane od klientów z tytu³u nieodp³atnie otrzymanych od klientów œrodków trwa³ych s³u¿¹cych przy³¹czeniu tych klientów do infrastruktury i zapewnieniu im sta³ego dostêpu do dostaw us³ug lub przychody z tytu³u otrzymanych od klientów œrodków pieniê¿nych na nabycie lub wytworzenie takich œrodków trwa³ych (op³aty za przy³¹czenie) ujmowane s¹ w szacowanej wartoœci godziwej lub wartoœci otrzymanych œrodków pieniê¿nych i rozpoznawane jako przychody ze sprzeda¿y us³ug w okresie, w którym te aktywa od klientów zosta³y otrzymane.

9.27.2. Przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej, gazu i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿

Spó³ki Grupy nale¿¹ce do segmentu Sprzeda¿ uzyskuj¹ przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych od odbiorców detalicznych oraz od odbiorców hurtowych (sprzeda¿ na rynku bilansuj¹cym). Przychody ze sprzeda¿y wynikaj¹ z zafakturowanej iloœci i ceny, a tak¿e z doszacowañ.

W tym segmencie dokonywane s¹ trzy rodzaje szacunków kwot przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych: •

Doszacowanie dla odbiorców niezafakturowanych na dany dzieñ bilansowy

Odczyty uk³adów pomiarowo-rozliczeniowych dotycz¹ce wielkoœci sprzedanej energii elektrycznej w handlu detalicznym oraz jej fakturowanie s¹ dokonywane w du¿ej mierze w okresach odmiennych od okresów sprawozdawczych. W zwi¹zku z powy¿szym, spó³ki Grupy nale¿¹ce do segmentu Sprzeda¿ dokonuj¹ odpowiednich szacunków sprzeda¿y na dzieñ bilansowy. Dla klientów posiadaj¹cych umowy kompleksowe i umowy sprzeda¿y doszacowanie wyliczane jest w systemach bilingowych w oparciu o œredniodobowe zu¿ycie energii elektrycznej w okresie od dnia ostatniego odczytu rzeczywistego do dnia bilansowego.

Doszacowanie dla odbiorców rozliczanych z zastosowaniem p³atnoœci prognozowych

Na ka¿dy dzieñ bilansowy, dokonywane jest doszacowanie, któremu podlegaj¹ odbiorcy posiadaj¹cy 6-miesiêczne lub 12-miesiêczne okresy rozliczeniowe z zastosowaniem p³atnoœci prognozowych. Doszacowanie bazuje na ró¿nicy dni pomiêdzy dat¹ odczytu a rzeczywist¹ liczb¹ w danym miesi¹cu kalendarzowym. Doszacowanie to wyznaczane jest na podstawie danych dotycz¹cych sprzeda¿y energii elektrycznej, pozyskanych z systemu bilingowego i wspó³czynnika doszacowania.

Doszacowanie wynikaj¹ce z uzgodnienia bilansu energii

•

•

•

Na ka¿dy dzieñ bilansowy spó³ki Grupy nale¿¹ce do segmentu Sprzeda¿ dokonuj¹ uzgodnienia bilansu energii elektrycznej, okreœlaj¹c szacowany wolumenu niezbilansowania po stronie zakupu lub sprzeda¿y. W ramach tego doszacowania ujmowana jest kwota zwiêkszaj¹ca lub zmniejszaj¹ca przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej, wyznaczona jako iloczyn oszacowanego wolumenu niezbilansowania i œredniowa¿onej ceny zakupu energii elektrycznej na rynku bilansuj¹cym.

W segmencie Sprzeda¿ uzyskiwane s¹ tak¿e przychody ze sprzeda¿y paliwa gazowego i us³ug dystrybucyjnych od odbiorców detalicznych oraz od odbiorców hurtowych (sprzeda¿ na rynku bilansuj¹cym). Przychody ze sprzeda¿y wynikaj¹ z zafakturowanej iloœci i ceny, a tak¿e z doszacowañ. •

Dokonywane s¹ dwa rodzaje szacunków kwot przychodów ze sprzeda¿y paliwa gazowego i us³ug dystrybucyjnych:

Doszacowanie dla odbiorców niezafakturowanych na dany dzieñ bilansowy

Odczyty uk³adów pomiarowo-rozliczeniowych dotycz¹ce wielkoœci sprzedanego paliwa gazowego w handlu detalicznym oraz jego fakturowanie s¹ dokonywane w du¿ej mierze w okresach odmiennych od okresów sprawozdawczych. W zwi¹zku z powy¿szym, dokonywane s¹ odpowiednie szacunki sprzeda¿y na dzieñ bilansowy. Dla klientów posiadaj¹cych umowy kompleksowe doszacowanie ze sprzeda¿y paliwa gazowego wyliczane jest w systemach bilingowych w oparciu o œredniodobowe zu¿ycie paliwa gazowego w okresie od dnia ostatniego odczytu rzeczywistego do dnia bilansowego. Doszacowanie sprzeda¿y us³ug dystrybucji wyznaczane jest jako ró¿nica pomiêdzy kosztami zakupu us³ug dystrybucji paliwa gazowego a zafakturowanymi przychodami ze sprzeda¿y us³ug dystrybucji.

Doszacowanie wynikaj¹ce z uzgodnienia bilansu paliwa gazowego

Na ka¿dy dzieñ bilansowy spó³ka dokonuje uzgodnienia bilansu paliwa gazowego, okreœlaj¹c szacowany wolumenu niezbilansowania po stronie zakupu lub sprzeda¿y. W ramach tego doszacowania ujmowana jest kwota zwiêkszaj¹ca lub zmniejszaj¹ca przychody ze sprzeda¿y paliwa gazowego, wyznaczona jako iloczyn oszacowanego wolumenu niezbilansowania i œredniomiesiêcznej ceny referencyjnej gazu wysokometanowego publikowanej przez Operatora Gazoci¹gów Przesy³owych GAZ-SYSTEM S.A.

9.27.3. Przychody z hurtowej sprzeda¿y energii elektrycznej w segmencie Wytwarzanie

Hurtowa sprzeda¿ energii elektrycznej z jednostek wytwórczych centralnie dysponowanych oraz w ramach dzia³alnoœci obrotowej odbywa siê poprzez zg³oszenie przez odbiorcê i dostawcê do Operatora Systemu Przesy³owego (OSP) poprzez scentralizowany komputerowy System Wymiany Informacji o Rynku Energii (WIRE) deklarowanej w ka¿dej godzinie iloœci energii elektrycznej, któr¹ spó³ka z segmentu Wytwarzanie jako dostawca zobowi¹zana jest zgodnie z poszczególnymi umowami dostarczyæ (sprzeda¿ z w³asnej produkcji lub zakupionej w ramach dzia³alnoœci obrotowej) lub spowodowaæ jej dostarczenie (poprzez zakup energii elektrycznej na Rynku Bilansuj¹cym), a odbiorca odebraæ. Tak cena, jak i iloœci w poszczególnych godzinach wynikaj¹ z wczeœniej podpisanych, b¹dŸ (w przypadku TGE) elektroniczne zarejestrowanych transakcji. OSP jako swego rodzaju gwarant rozliczeñ iloœciowych zabezpiecza wiarygodnoœæ danych w zakresie dostarczanych iloœci energii. Z uwagi na fakt, i¿ fakturowanie odbywa siê w oparciu o raporty generowane przez OSP wszystkie wystawiane faktury za hurtow¹ sprzeda¿ energii elektrycznej s¹ wystawiane po jej dostawie z jednoznacznym okreœleniem iloœci i wartoœci tej energii.

Faktury za sprzeda¿ energii elektrycznej dostarczanej na Rynek Bilansuj¹cy wystawiane s¹ w oparciu o raporty ze scentralizowanego systemu bilansuj¹cego sprzeda¿ w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Rozliczenia te dokonywane s¹ w cyklu dekadowym. Zasady wystawiania faktur oraz algorytmy i zasady wyliczania cen oraz terminy p³atnoœci s¹ okreœlone w zatwierdzanej przez Prezesa URE Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesy³owej.

Hurtowa sprzeda¿ energii elektrycznej z jednostek wytwórczych nie dysponowanych centralnie (jednostki wytwórcze poni¿ej 100 MW rozliczane na rynku lokalnym) odbywa siê na podobnych zasadach, jednak¿e podmiotem odpowiedzialnym za rozliczenie jest operator rynku lokalnego.

9.27.4. Przychody ze sprzeda¿y ciep³a w segmencie Wytwarzanie

Sprzeda¿ ciep³a prowadzona jest na podstawie zawartych umów sprzeda¿y ciep³a / umów kompleksowych dostawy ciep³a z odbiorcami instytucjonalnymi i odbiorcami – konsumentami.

Odbiorcy instytucjonalni obci¹¿ani s¹ dwukrotnie w ci¹gu miesi¹ca, op³atami sta³ymi za moc zamówion¹ z góry oraz op³atami zmiennymi wystawianymi cyklicznie na podstawie odczytów krocz¹cych. Odczyty wykonywane s¹ miêdzy pierwszym a ostatnim dniem odczytowym. Obci¹¿enia danego punktu s¹ cykliczne w danym miesi¹cu. Sporadycznie odbiorcy instytucjonalni obci¹¿ani s¹ tylko raz w miesi¹cu ³¹cznie op³atami sta³ymi i zmiennymi lub tylko op³atami zmiennymi zgodnie w zawartymi umowami. Odbiorcy – konsumenci obci¹¿ani s¹ raz w miesi¹cu ³¹cznie op³atami sta³ymi i zmiennymi lub sporadycznie tylko op³atami zmiennymi zgodnie z zawartymi umowami. Op³aty zmienne wystawiane s¹ cyklicznie na podstawie odczytów krocz¹cych. Odczyty wykonywane s¹ miêdzy pierwszym a ostatnim dniem odczytowym. Obci¹¿enia danego punktu s¹ cykliczne w danym miesi¹cu.

Przychody wyceniane s¹ w oparciu o aktualne taryfy, iloœæ zafakturowanej mocy, ciep³a, noœnika, stawkê dzier¿awy, wielkoœæ przekroczenia, innych faktycznych zu¿yæ produktów wed³ug stawek i cen zawartych w obowi¹zuj¹cych taryfach. Obejmuj¹ one g³ównie op³aty za moc zamówion¹, ciep³o, przesy³ sta³y i przesy³ zmienny.

Sprzeda¿ ciep³a prowadzona jest w oparciu o odczyty krocz¹ce, w zwi¹zku z tym na potrzeby ksiêgowe wykonywane jest doszacowanie sprzeda¿y od daty odczytu do koñca miesi¹ca, tak aby uzyskaæ miesiêczn¹ sprzeda¿ od pierwszego do ostatniego dnia miesi¹ca. Sprzeda¿ doszacowana dla ka¿dego punktu odczytowego liczona jest indywidualnie. Sprzeda¿ doszacowana dla danego punktu jest to sprzeda¿ zafakturowana minus doszacowanie za miesi¹c poprzedni plus doszacowanie za miesi¹c bie¿¹cy.

9.27.5. Przychody ze sprzeda¿y wêgla w segmencie Wydobycie

Dla segmentu Wydobycie wewn¹trzgrupowym rynkiem sprzeda¿y jest sprzeda¿ mia³ów energetycznych dostarczanych na podstawie umów sprzeda¿y do elektrowni i elektrociep³owni Grupy TAURON. Strategiczny obszar sprzeda¿y wêgla stanowi¹ firmy nale¿¹ce do sieci handlowej spó³ki z segmentu Wydobycie, tj. Autoryzowani Sprzedawcy Wêgla oraz Sprzedawcy Wêgla. Sprzeda¿ wêgla realizowana jest tak¿e w ramach umów z finalnymi nabywcami wêgla, g³ównie przemys³owymi, wewn¹trzwspólnotowej dostawy towarów i eksportu, a tak¿e w ramach sprzeda¿y detalicznej.

Sprzeda¿ dokonywana jest w systemie ci¹g³ym w ramach sprzeda¿y wagonowej i samochodowej na podstawie harmonogramu wysy³ek wagonowych i awizacji sprzeda¿y samochodowej. Za moment sprzeda¿y uwa¿a siê datê wydania wêgla przewoŸnikowi, zarówno w transporcie samochodowym jak i w transporcie wagonowym.

Przychody ze sprzeda¿y wêgla wyceniane s¹ w oparciu o wartoœci sprzeda¿y wynikaj¹ce z zafakturowanej iloœci i ceny. Korekty wielkoœci przychodów ze sprzeda¿y wêgla wynikaj¹ w szczególnoœci z przyznanych skont, rabatów oraz uznanych reklamacji iloœciowych i jakoœciowych.

9.28. Koszt dzia³alnoœci operacyjnej Nota 13

Do kosztu dzia³alnoœci operacyjnej zalicza siê:

•

• koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug poniesiony w danym okresie sprawozdawczym, w tym utworzenie odpisów aktualizuj¹cych wartoœæ rzeczowych aktywów trwa³ych, aktywów niematerialnych, nale¿noœci oraz zapasów skorygowany o koszt wytworzenia produktów na w³asne potrzeby, •
• ca³oœæ poniesionych w okresie sprawozdawczym kosztów sprzeda¿y i ogólnego zarz¹du (wykazywane odrêbnie w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów).

Koszty wytworzenia, które mo¿na bezpoœrednio przyporz¹dkowaæ przychodom osi¹gniêtym przez Grupê, wp³ywaj¹ na wynik finansowy Grupy za ten okres sprawozdawczy, w którym przychody te wyst¹pi³y.

Koszty wytworzenia, które mo¿na jedynie w sposób poœredni przyporz¹dkowaæ przychodom lub innym korzyœciom osi¹ganym przez Grupê, wp³ywaj¹ na wynik finansowy Grupy w czêœci, w której dotycz¹ danego okresu sprawozdawczego, zapewniaj¹c ich wspó³miernoœæ do przychodów lub innych korzyœci ekonomicznych.

9.29. Transakcje w walucie obcej oraz przeliczanie na walutê prezentacji dzia³alnoœci zagranicznej

Transakcje wyra¿one w walutach obcych (tj. walutach innych ni¿ waluta funkcjonalna) s¹ przeliczane na moment pocz¹tkowego ujêcia na walutê funkcjonaln¹ przy zastosowaniu kursu obowi¹zuj¹cego w dniu zawarcia transakcji.

Na dzieñ bilansowy pozycje pieniê¿ne s¹ przeliczane przy zastosowaniu kursu zamkniêcia (dla jednostek, których walut¹ funkcjonaln¹ jest PLN za kurs zamkniêcia przyjmuje siê kurs œredni ustalony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski na ten dzieñ).

Nastêpuj¹ce kursy zosta³y przyjête dla potrzeb wyceny bilansowej:

Waluta	31 grudnia 2017 roku	31 grudnia 2016 roku
USD	3,4813	4,1793
EUR	4,1709	4,4240
CZK	0,1632	0,1637

Powsta³e z rozliczenia oraz z przeliczenia na dzieñ bilansowy ró¿nice kursowe ujmowane s¹ odpowiednio w wyniku finansowym w pozycji przychodów (kosztów) finansowych, z wyj¹tkiem przypadku gdy s¹ kapitalizowane w wartoœci aktywów.

Pozycje sprawozdañ finansowych jednostek zagranicznych (TAURON Czech Energy s.r.o. oraz TAURON Sweden Energy AB (publ)) s¹ przeliczane na walutê prezentacji w nastêpuj¹cy sposób: •

• aktywa i zobowi¹zania zosta³y przeliczone na walutê prezentacji po kursie œrednim Narodowego Banku Polski z dnia bilansowego, •
• przychody i koszty zosta³y przeliczone po kursie œrednim NBP z dnia transakcji lub œrednim z danego okresu, je¿eli nie wystêpowa³y znacz¹ce wahania kursów w danym okresie, •
• wynikaj¹ce z tego przeliczenia ró¿nice kursowe zosta³y ujête w pozosta³ych ca³kowitych dochodach.

9.30. Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych

Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych sporz¹dzane jest metod¹ poœredni¹.

9.31. Zysk (strata) netto na akcjê

Zysk (strata) netto na akcjê dla ka¿dego okresu obliczany jest poprzez podzielenie zysku (straty) netto za dany okres przez œredni¹ wa¿on¹ liczbê akcji w danym okresie sprawozdawczym.

SEGMENTY DZIA£ALNOŒCI

10. Informacje dotycz¹ce segmentów dzia³alnoœci

Grupa prezentuje informacje dotycz¹ce segmentów dzia³alnoœci zgodnie z MSSF 8 Segmenty operacyjne za bie¿¹cy okres sprawozdawczy oraz okres porównywalny.

Organizacja i zarz¹dzanie Grup¹ odbywaj¹ siê w podziale na segmenty, uwzglêdniaj¹ce rodzaj oferowanych wyrobów i us³ug. Ka¿dy z segmentów stanowi strategiczn¹ jednostkê gospodarcz¹, oferuj¹c¹ inne wyroby i obs³uguj¹c¹ inne rynki.

Grupa stosuje takie same zasady rachunkowoœci dla wszystkich segmentów operacyjnych. Grupa rozlicza transakcje miêdzy segmentami w taki sposób, jakby dotyczy³y one podmiotów niepowi¹zanych, czyli przy zastosowaniu bie¿¹cych cen rynkowych.

Przychody z tytu³u transakcji pomiêdzy segmentami s¹ eliminowane w procesie konsolidacji.

Koszty ogólnego zarz¹du jednostki dominuj¹cej po wyeliminowaniu kosztów wynikaj¹cych z transakcji wewn¹trzgrupowych s¹ prezentowane w kosztach nieprzypisanych. Koszty ogólnego zarz¹du jednostki dominuj¹cej ponoszone s¹ na rzecz ca³ej Grupy i nie mo¿na ich bezpoœrednio przyporz¹dkowaæ do jednego segmentu operacyjnego.

Aktywa segmentu nie zawieraj¹ podatku odroczonego, nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego oraz aktywów finansowych, z wyj¹tkiem nale¿noœci od odbiorców i innych nale¿noœci finansowych, aktywów z tytu³u dodatniej wyceny towarowych pochodnych instrumentów finansowych oraz œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów, które stanowi¹ aktywa segmentu.

Zobowi¹zania segmentu nie zawieraj¹ podatku odroczonego, zobowi¹zania z tytu³u podatku dochodowego oraz zobowi¹zañ finansowych, z wyj¹tkiem zobowi¹zañ wobec dostawców, zobowi¹zañ inwestycyjnych, zobowi¹zañ z tytu³u wynagrodzeñ oraz zobowi¹zañ z tytu³u ujemnej wyceny towarowych pochodnych instrumentów finansowych, które stanowi¹ zobowi¹zania segmentu.

Finansowanie Grupy (³¹cznie z kosztami i przychodami finansowymi) oraz podatek dochodowy s¹ monitorowane na poziomie Grupy i nie ma miejsca ich alokacja do segmentów.

¯aden z segmentów operacyjnych Grupy nie zosta³ po³¹czony z innym segmentem w celu stworzenia sprawozdawczych segmentów operacyjnych.

Zarz¹d monitoruje oddzielnie wyniki operacyjne segmentów w celu podejmowania decyzji dotycz¹cych alokacji zasobów, oceny skutków tej alokacji oraz wyników dzia³alnoœci. Podstaw¹ oceny wyników dzia³alnoœci jest EBITDA oraz zysk lub strata na dzia³alnoœci operacyjnej. Przez EBITDA Grupa rozumie EBIT powiêkszony o amortyzacjê oraz odpisy na aktywa niefinansowe. Przez EBIT Grupa rozumie zysk/(stratê) z dzia³alnoœci kontynuowanej przed opodatkowaniem, przychodami i kosztami finansowymi, tj. zysk/(stratê) operacyjn¹.

Podzia³ sprawozdawczoœci Grupy w okresie od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku oraz w okresie porównywalnym oparty by³ na nastêpuj¹cych segmentach operacyjnych:

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE

Wydobycie Wydobycie wêgla kamiennego Wytwarzanie Wytwarzanie energii elektrycznej w Ÿród³ach konwencjonalnych, w tym w kogeneracji, jak równie¿ wytwarzanie energii elektrycznej przy wspó³spalaniu biomasy i innej termicznie pozyskiwanej energii. Podstawowe paliwa to wêgiel kamienny, biomasa, gaz koksowniczy i wielkopiecowy Wytwarzanie energii elektrycznej w Ÿród³ach odnawialnych Produkcja, dystrybucja i sprzeda¿ ciep³a Dystrybucja Dystrybucja energii elektrycznej
	TAURON Wydobycie S.A.
	TAURON Wytwarzanie S.A. TAURON Ekoenergia Sp. z o.o. TAURON Ciep³o Sp. z o.o. TAURON Serwis Sp. z o.o. Marselwind Sp. z o.o. Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.
	TAMEH HOLDING Sp. z o.o. TAMEH POLSKA Sp. z o.o. TAMEH Czech s.r.o. Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.
	TAURON Dystrybucja S.A. TAURON Dystrybucja Serwis S.A. TAURON Dystrybucja Pomiary Sp. z o.o.
Sprzeda¿ Handel hurtowy energi¹ elektryczn¹, jak równie¿ obrót uprawnieniami do emisji i œwiadectwami pochodzenia oraz sprzeda¿ energii elektrycznej do krajowych odbiorców koñcowych lub podmiotów dokonuj¹cych dalszej odsprzeda¿y energii elektrycznej	TAURON Polska Energia S.A. TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. TAURON Czech Energy s.r.o.

wydobycia kamienia, w tym kamienia wapiennego, na potrzeby energetyki, hutnictwa, budownictwa i drogownictwa oraz w obszarze produkcji sorbentów przeznaczonych do instalacji odsiarczania spalin metod¹ mokr¹ oraz do wykorzystania w kot³ach fluidalnych (Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o.). Jako pozosta³a dzia³alnoœæ Grupy traktowana jest równie¿ dzia³alnoœæ spó³ek TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o., TAURON Sweden Energy AB (publ), Biomasa Grupa TAURON Sp. z o.o., Wsparcie Grupa TAURON Sp. z o.o. oraz Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o.

10.1. Segmenty operacyjne

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Wydobycie	Wytwarzanie	Dystrybucja	Sprzeda¿	Pozosta³e	Pozycje nieprzypisane/	Razem
						Eliminacje
Przychody
Sprzeda¿ na rzecz klientów zewnêtrznych	719 373	1 825 644	3 271 933	11 506 781	92 298	–	17 416 029
Sprzeda¿ miêdzy segmentami	822 052	2 702 836	3 448 010	2 061 106	712 262	(9 746 266)	–
Przychody segmentu ogó³em	1 541 425	4 528 480	6 719 943	13 567 887	804 560	(9 746 266)	17 416 029
Zysk/(strata) segmentu	(211 070)	16 595	1 210 925	832 216	35 902	801	1 885 369
Koszty nieprzypisane	–	–	–	–	–	(79 098)	(79 098)
EBIT	(211 070)	16 595	1 210 925	832 216	35 902	(78 297)	1 806 271
Udzia³ w zysku/(stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	73 050	–	–	–	–	73 050
Przychody/(koszty) finansowe netto	–	–	–	–	–	(121 669)	(121 669)
Zysk/(strata) przed opodatkowaniem	(211 070)	89 645	1 210 925	832 216	35 902	(199 966)	1 757 652
Podatek dochodowy	–	–	–	–	–	(374 706)	(374 706)
Zysk/(strata) netto za rok obrotowy	(211 070)	89 645	1 210 925	832 216	35 902	(574 672)	1 382 946
Aktywa i zobowi¹zania
Aktywa segmentu	2 085 538	11 303 257	17 409 160	3 041 966	508 825	–	34 348 746
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	499 204	–	–	–	–	499 204
Aktywa nieprzypisane	–	–	–	–	–	944 071	944 071
Aktywa ogó³em	2 085 538	11 802 461	17 409 160	3 041 966	508 825	944 071	35 792 021
Zobowi¹zania segmentu	849 728	1 858 246	2 339 080	1 362 750	386 693	–	6 796 497
Zobowi¹zania nieprzypisane	–	–	–	–	–	10 927 711	10 927 711
Zobowi¹zania ogó³em	849 728	1 858 246	2 339 080	1 362 750	386 693	10 927 711	17 724 208
EBIT	(211 070)	16 595	1 210 925	832 216	35 902	(78 297)	1 806 271
Amortyzacja	(128 036)	(401 246)	(1 073 621)	(8 494)	(82 071)	–	(1 693 468)
Odpisy aktualizuj¹ce	2	(46 133)	1 861	(512)	(70)	–	(44 852)
EBITDA	(83 036)	463 974	2 282 685	841 222	118 043	(78 297)	3 544 591
Pozosta³e informacje dotycz¹ce segmentu
Nak³ady inwestycyjne*	165 978	1 516 492	1 693 016	751	97 911	–	3 474 148

* Nak³ady inwestycyjne obejmuj¹ nak³ady na rzeczowe aktywa trwa³e oraz aktywa niematerialne, z wy³¹czeniem nabycia praw do emisji gazów cieplarnianych oraz praw maj¹tkowych pochodzenia energii.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

						Pozycje
	Wydobycie	Wytwarzanie	Dystrybucja	Sprzeda¿	Pozosta³e	nieprzypisane/ Eliminacje	Razem
Przychody
Sprzeda¿ na rzecz klientów zewnêtrznych	492 231	2 457 280	3 100 495	11 513 348	83 135	–	17 646 489
Sprzeda¿ miêdzy segmentami	818 912	1 898 821	3 209 721	2 502 842	744 793	(9 175 089)	–
Przychody segmentu ogó³em	1 311 143	4 356 101	6 310 216	14 016 190	827 928	(9 175 089)	17 646 489
Zysk/(strata) segmentu	(205 163)	(752 813)	1 363 236	479 374	42 642	(20 472)	906 804
Koszty nieprzypisane	–	–	–	–	–	(105 282)	(105 282)
EBIT	(205 163)	(752 813)	1 363 236	479 374	42 642	(125 754)	801 522
Udzia³ w zysku/(stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	60 040	–	–	–	–	60 040
Przychody/(koszty) finansowe netto	–	–	–	–	–	(352 701)	(352 701)
Zysk/(strata) przed opodatkowaniem	(205 163)	(692 773)	1 363 236	479 374	42 642	(478 455)	508 861
Podatek dochodowy	–	–	–	–	–	(138 724)	(138 724)
Zysk/(strata) netto za rok obrotowy	(205 163)	(692 773)	1 363 236	479 374	42 642	(617 179)	370 137
Aktywa i zobowi¹zania
Aktywa segmentu	2 069 263	10 412 940	16 761 938	2 659 458	468 202	–	32 371 801
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	461 348	–	–	–	–	461 348
Aktywa nieprzypisane	–	–	–	–	–	623 745	623 745
Aktywa ogó³em	2 069 263	10 874 288	16 761 938	2 659 458	468 202	623 745	33 456 894
Zobowi¹zania segmentu	829 974	1 936 334	2 162 907	1 660 156	288 365	–	6 877 736
Zobowi¹zania nieprzypisane	–	–	–	–	–	9 899 840	9 899 840
Zobowi¹zania ogó³em	829 974	1 936 334	2 162 907	1 660 156	288 365	9 899 840	16 777 576
EBIT	(205 163)	(752 813)	1 363 236	479 374	42 642	(125 754)	801 522
Amortyzacja	(123 031)	(425 742)	(1 037 789)	(10 631)	(71 533)	–	(1 668 726)
Odpisy aktualizuj¹ce	(2)	(872 382)	6 213	–	(395)	–	(866 566)
EBITDA	(82 130)	545 311	2 394 812	490 005	114 570	(125 754)	3 336 814
Pozosta³e informacje dotycz¹ce segmentu
Nak³ady inwestycyjne*	283 169	1 661 215	1 806 054	1 452	64 921	–	3 816 811

* Nak³ady inwestycyjne obejmuj¹ nak³ady na rzeczowe aktywa trwa³e oraz aktywa niematerialne, z wy³¹czeniem nabycia praw do emisji gazów cieplarnianych oraz praw maj¹tkowych pochodzenia energii.

W latach obrotowych zakoñczonych 31 grudnia 2017 oraz 31 grudnia 2016 roku, Grupa nie zidentyfikowa³a pojedynczych klientów, z którymi zrealizowa³aby przychody ze sprzeda¿y przekraczaj¹ce poziom 10% ³¹cznych przychodów ze sprzeda¿y Grupy TAURON.

10.2. Geograficzne obszary dzia³alnoœci

Dzia³alnoœæ Grupy w przewa¿aj¹cym zakresie prowadzona jest na terenie Polski. Sprzeda¿ na rzecz klientów zagranicznych w podziale na kraje przedstawia tabela poni¿ej.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Czechy	206 434	169 983
Belgia	–	33 699
S³owacja	27 210	1 728
Wielka Brytania	14 279	19 232
Luksemburg	6 412	655
Wêgry	1 602	338
Pozosta³e	939	7 289
Razem	256 876	232 924

Sprzeda¿ na rzecz klientów zagranicznych dotyczy w g³ównej mierze sprzeda¿y energii elektrycznej, która stanowi³a w latach obrotowych zakoñczonych dnia 31 grudnia 2017 roku oraz dnia 31 grudnia 2016 roku, odpowiednio 97% oraz 99% przychodów na rzecz klientów zagranicznych.

UTRATA WARTOŒCI AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH

11. Utrata wartoœci aktywów niefinansowych

11.1. Utrata wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa ujê³a odpisy aktualizuj¹ce oraz rozwi¹za³a wczeœniej utworzone odpisy dotycz¹ce rzeczowych aktywów trwa³ych bêd¹ce wynikiem testów na utratê wartoœci aktywów przeprowadzonych na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz 30 czerwca 2017 roku.

Wartoœæ odzyskiwalna tej grupy aktywów odpowiada ich wartoœci u¿ytkowej. Odpisy aktualizuj¹ce obci¹¿y³y koszt w³asny sprzeda¿y.

Odpis aktualizuj¹cy i jego odwrócenie ujêty w wyniku testów przeprowadzonych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku dotyczy nastêpuj¹cych jednostek generuj¹cych przep³ywy pieniê¿ne:

CGU	Spó³ka	Poziom stopy dyskontowej (przed opodatkowaniem) przyjêty w testach na dzieñ:			WartoϾ odzyskiwalna	Kwota ujêtego odpisu	Kwota ujêtego odwrócenia odpisu
		31 grudnia 2017	30 czerwca 2017 (niebadane)	31 grudnia 2016	Stan na 31 grudnia 2017		Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Elektrownia Jaworzno II			8,20%	7,78%	105 454	118 469	–
Elektrownia Jaworzno III					894 229	136 307	85 672
Elektrownia £aziska					466 037	–	177 229
Elektrownia £agisza	TAURON Wytwarzanie S.A.	8,39%			1 384 014	35 762	178 213
Elektrownia Siersza					69 361	133 211	–
Elektrownia Stalowa Wola					(34 348)	530	–
Inwestycje w budowie					–	211	–
ZW Bielsko Bia³a	TAURON Ciep³o Sp. z o.o.		7,42% 7,63%		531 540	22 490	27 543
ZW Tychy		7,58%		469 264	37 309	23 628
Elektrownie wodne	TAURON Ekoenergia Sp. z o.o.	8,64%	8,55%	8,44%	501 188	62 875	40 638
Farmy wiatrowe		9,54%		7,67% – 9,08% 6,71% – 7,91%	401 128	111 271	95 291
Razem CGU						658 435	628 214
Aktywa wspólne	TAURON Wytwarzanie S.A.	8,39%	8,20%	7,78%	(8 834)	294	–
Razem odpisy						658 729	628 214

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku przeprowadzono testy na utratê wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych, uwzglêdniaj¹c nastêpuj¹ce przes³anki: ••

• d³ugotrwa³e utrzymywanie siê wartoœci rynkowej aktywów netto Spó³ki na poziomie poni¿ej wartoœci bilansowej;
• zmiany w zakresie cen surowców na rynkach œwiatowych i zmiana sytuacji na krajowym rynku wêgla energetycznego po konsolidacji sektora wydobywczego; •
• zmiany ustawy o odnawialnych Ÿród³ach energii i publikacja obowi¹zków OZE na lata 2018 i 2019, które wp³ynê³y na ceny œwiadectw pochodzenia dla energii wytworzonej w Ÿród³ach odnawialnych; •
• uchwalenie ustawy o rynku mocy i procedowanie rozwi¹zañ funkcjonalnych opisanych w projekcie regulaminu rynku mocy; ••
• utrzymuj¹ce siê niekorzystne warunki rynkowe z punktu widzenia rentownoœci energetyki konwencjonalnej;
• wzrost stopy wolnej od ryzyka.

Przeprowadzone na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz na dzieñ 30 czerwca 2017 roku testy wymaga³y oszacowania wartoœci u¿ytkowej jednostek generuj¹cych przep³ywy pieniê¿ne, w oparciu o ich przysz³e przep³ywy pieniê¿ne, które nastêpnie przy zastosowaniu stopy dyskontowej zosta³y skorygowane do wartoœci bie¿¹cej.

Testy na utratê wartoœci rzeczowych i niematerialnych sk³adników aktywów trwa³ych zosta³y przeprowadzone na poziomie poszczególnych spó³ek, z wyj¹tkiem: •

TAURON Wytwarzanie S.A., gdzie identyfikacja oœrodków wypracowuj¹cych œrodki pieniê¿ne ("CGU") dokonana zosta³a w oparciu o charakterystykê kosztow¹ oraz analizê aktualnego sposobu kontraktowania i alokowania produkcji z poszczególnych jednostek wytwórczych. W efekcie tych dzia³añ test przeprowadzono dla CGU rozumianych jako jednostka lub grupa jednostek wytwórczych;

• TAURON Ekoenergia Sp. z o.o., gdzie test na dzieñ 30 czerwca 2017 roku przeprowadzono dla dzia³alnoœci zwi¹zanej z wytwarzaniem energii elektrycznej w elektrowniach wodnych oraz odrêbnie dla poszczególnych farm wiatrowych. Test na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zosta³ przeprowadzony dla dzia³alnoœci zwi¹zanej z wytwarzaniem energii elektrycznej w elektrowniach wodnych oraz jednym wspólnym, scalonym CGU dla farm wiatrowych. Ujêcie wspólnego CGU dla farm wiatrowych zwi¹zane jest ze zmian¹ regulacji w zakresie utraty sprzedawcy zobowi¹zanego dla farm wiatrowych z dniem 1 stycznia 2018 roku, jak równie¿ ze zmian¹ podejœcia do kontraktowania energii produkowanej z farm wiatrowych, w tym do ³¹cznego rozliczania na rynku bilansuj¹cym. W zwi¹zku z powy¿szym w obszarze produkcji energii ze Ÿróde³ wiatrowych nast¹pi³a zmiana w zakresie funkcjonowania, eksploatacji i zarz¹dzania tymi aktywami; •
• TAURON Ciep³o Sp. z o.o., gdzie oddzielono dzia³alnoœæ zwi¹zan¹ z wytwarzaniem ciep³a i energii elektrycznej od dzia³alnoœci zwi¹zanej z przesy³em i dystrybucj¹ ciep³a. Dodatkowo na dzia³alnoœci "wytwarzanie" przeprowadzono równie¿ testy dla poszczególnych zak³adów wytwarzania. •

Kluczowe za³o¿enia przyjête w testach na dzieñ 31 grudnia 2017 roku:

•

• Przyjêto œcie¿kê ceny wêgla energetycznego, pozosta³ych sortymentów wêgla oraz paliw gazowych. W latach 2018–2020 przyjêto utrzymanie siê cen wêgla energetycznego na zbli¿onym poziomie do uzyskanego w bie¿¹cych kontraktach. Nastêpnie w latach 2021–2040 przyjêto realny spadek o 8%, a po roku 2040 utrzymano poziom cen z tego roku (w cenach sta³ych); •
• Przyjêto œcie¿kê hurtowych cen energii elektrycznej na lata 2018–2027 z perspektyw¹ do roku 2040, uwzglêdniaj¹c¹ m.in. wp³yw bilansu poda¿y i popytu energii elektrycznej na rynku, kosztów paliwa oraz kosztów zakupu uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych. Do 2020 roku za³o¿ono wzrost o 3% w porównaniu do roku 2017, do 2027 roku przyjêto wzrost cen o 13% w relacji do roku 2020, w latach 2027–2040 przyjêto wzrost o 10%, a po roku 2040 utrzymano poziom cen z tego roku (w cenach sta³ych); •
• Za³o¿ono utrzymanie mechanizmu operacyjnej rezerwy mocy do koñca roku 2020, a wiêc do momentu wdro¿enia rynku mocy; •
• Uwzglêdniono procedowane zmiany modelu rynku polskiego w kierunku wdro¿enia mechanizmu rynku mocy, zgodnie z przyjêt¹ i notyfikowan¹ Ustaw¹ o rynku mocy i projektem regulaminu rynku mocy. Za³o¿ono uruchomienie p³atnoœci za moc od roku 2021 i utrzymanie jej do roku 2035. Aukcje odbywaæ siê bêd¹ w formie rozwi¹zania jednokoszykowego z podzia³em d³ugoœci kontraktów mocowych w zale¿noœci od stopnia nak³adów inwestycyjnych – podzia³ jednostek na nowe, modernizowane i istniej¹ce. Œrednioroczny bud¿et rynku mocy w okresie funkcjonowania mechanizmu za³o¿ono na poziomie oko³o 4 000 mln z³; •
• Przyjêto limity emisji gazów cieplarnianych dla produkcji ciep³a zgodne z rozporz¹dzeniem Rady Ministrów, które skorygowano o poziom dzia³alnoœci, tj. produkcji ciep³a; •
• Przyjêto œcie¿kê ceny uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych w latach 2018–2027 z perspektyw¹ do roku 2040. Do 2027 roku za³o¿ono wzrost ceny rynkowej o oko³o 173% w porównaniu do roku 2017, w latach 2027–2040 wzrost o oko³o 22%, a po roku 2040 utrzymano poziom cen z tego roku (w cenach sta³ych); •
• Uwzglêdniono wolumeny produkcji energii zielonej, czerwonej i ¿ó³tej wynikaj¹ce ze zdolnoœci wytwórczych wraz ze œcie¿k¹ cenow¹ dla poszczególnych œwiadectw pochodzenia; •
• Dla energii zielonej uwzglêdniono ograniczone okresy wsparcia, zgodnie z za³o¿eniami zapisów ustawy o odnawialnych Ÿród³ach energii okreœlaj¹cej nowe mechanizmy przyznawania wsparcia dla energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych Ÿród³ach. Okres wsparcia zosta³ ograniczony do 15 lat liczonych od momentu wprowadzenia do sieci dystrybucyjnej po raz pierwszy energii elektrycznej, za któr¹ przys³ugiwa³o œwiadectwo pochodzenia; •
• Przyjêto wsparcie dla kogeneracji zgodnie z obecnie obowi¹zuj¹cymi uregulowaniami. Za³o¿ono istnienie praw maj¹tkowych i obowi¹zku ich umorzenia dla energii czerwonej, ¿ó³tej i fioletowej do roku 2018. Po tym roku nie ujêto wsparcia dla produkcji energii elektrycznej i ciep³a w skojarzeniu; •
• Za³o¿ono przychód regulowany przedsiêbiorstw dystrybucyjnych zapewniaj¹cy pokrycie uzasadnionych kosztów oraz osi¹gniêcie zwrotu z zaanga¿owanego kapita³u na uzasadnionym poziomie. Poziom zwrotu uzale¿niony jest od Wartoœci Regulacyjnej Aktywów; •
• Przyjêto œcie¿kê cen detalicznych energii elektrycznej na podstawie hurtowej ceny energii czarnej przy uwzglêdnieniu kosztu akcyzy, kosztu obowi¹zku umorzenia œwiadectw pochodzenia oraz odpowiedniego poziomu mar¿y; ••
• Przyjêto wolumeny sprzeda¿y uwzglêdniaj¹ce wzrost PKB oraz rosn¹c¹ konkurencjê na rynku;
• Za³o¿ono przychód taryfowy przedsiêbiorstw ciep³owniczych zapewniaj¹cy pokrycie uzasadnionych kosztów oraz osi¹gniêcie zwrotu z zaanga¿owanego kapita³u na uzasadnionym poziomie;

•

Uwzglêdniono utrzymanie zdolnoœci produkcyjnych istniej¹cych aktywów trwa³ych w wyniku prowadzenia inwestycji o charakterze odtworzeniowym; •

(w tysi¹cach z³otych)

Przyjêto poziom œredniego wa¿onego kosztu kapita³u (WACC) przyjêtego dla wyliczeñ kszta³tuj¹cy siê w okresie projekcji miêdzy 7,05% – 10,20% w ujêciu nominalnym przed opodatkowaniem, przy uwzglêdnieniu stopy wolnej od ryzyka odpowiadaj¹cej rentownoœci 10-letnich obligacji Skarbu Pañstwa (na poziomie 3,85%) oraz premii za ryzyko dzia³alnoœci w³aœciwej dla bran¿y energetycznej (6%). Stopa wzrostu zastosowana dla ekstrapolacji prognoz przep³ywów pieniê¿nych wykraczaj¹cych poza szczegó³owy okres objêty planowaniem zosta³a przyjêta na poziomie 2,5% i odpowiada zak³adanej d³ugoterminowej stopie inflacji. Poziom WACC na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wzrós³ w porównaniu do poziomu na dzieñ 31 grudnia 2016 roku g³ównie z powodu wzrostu stopy wolnej od ryzyka oraz wzrostu kosztów d³ugu.

Wyniki analizy wra¿liwoœci dla poszczególnych jednostek generuj¹cych œrodki pieniê¿ne wykaza³y, ¿e najistotniejszy wp³yw na wartoœæ u¿ytkow¹ testowanych aktywów maj¹ przede wszystkim kwestia uwzglêdnienia rynku mocy przy braku zmiany pozosta³ych warunków rynkowych, a w dalszej kolejnoœci zmiany cen energii elektrycznej oraz zmiana cen wêgla kamiennego. W mniejszym stopniu na wycenê wp³ywaj¹ zmiany cen uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych oraz zmiany œredniowa¿onego kosztu kapita³u. Poni¿ej zaprezentowano szacowane zmiany odpisu aktualizuj¹cego wartoœæ aktywów segmentu Wytwarzanie po ujêciu tak¿e wp³ywu jego odwrócenia na dzieñ 31 grudnia 2017 roku w efekcie zmian najistotniejszych za³o¿eñ.

W przypadku braku uwzglêdnienia w za³o¿eniach dotycz¹cych oszacowania wartoœci u¿ytkowej rzeczowych aktywów trwa³ych mechanizmu rynku mocy przy braku zmiany pozosta³ych warunków rynkowych oraz wewnêtrznej strategii handlowej, kwota dodatkowego odpisu netto który obci¹¿y³by wynik Grupy wynios³aby 3 961 miliona z³otych.

		Wp³yw na odpis aktualizuj¹cy (w mln z³)
Parametr	Zmiana	Zwiêkszenie odpisu netto	Zmniejszenie odpisu netto
	+1%	–	245
Zmiana cen energii elektrycznej w okresie prognozy	-1%	334	–
	+1%	132	–
Zmiana cen wêgla kamiennego w okresie prognozy	-1%	–	132
Zmiana cen uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych	+1%	63	–
w okresie prognozy	-1%	–	63
	+0,1 p.p.	64	–
Zmiana WACC (netto)	-0,1 p.p.	–	64
	+1%	–	35
Zmiana stawki na rynku mocy za 1MW	-1%	35	–
Brak ujêcia przychodów z tytu³u Rynku Mocy		3 961	–

11.2. Utrata wartoœci bilansowej wartoœci firmy

Test przeprowadzono w odniesieniu do aktywów netto powiêkszonych o wartoœæ firmy na poszczególnych segmentach operacyjnych. Podstawê wyceny wartoœci odzyskiwalnej poszczególnych spó³ek stanowi³a ich wartoœæ u¿ytkowa.

Test zosta³ przeprowadzony w oparciu o bie¿¹c¹ wartoœæ szacowanych przep³ywów pieniê¿nych z dzia³alnoœci. Wyliczeñ dokonano na podstawie szczegó³owych prognoz na okres od 2018 do 2027 roku oraz oszacowanej wartoœci rezydualnej. Dla segmentu Wydobycie wykorzystano szczegó³owe projekcje do koñca wyczerpania siê posiadanych z³ó¿ wêgla. Wykorzystanie prognoz d³u¿szych ni¿ 5-letnie wynika w szczególnoœci z d³ugotrwa³ych procesów inwestycyjnych w bran¿y energetycznej. Za³o¿enia makroekonomiczne i sektorowe przyjmowane do prognoz aktualizowane s¹ tak czêsto, jak wystêpuj¹ obserwowane na rynku przes³anki do ich zmiany. Prognozy uwzglêdniaj¹ tak¿e znane na dzieñ przeprowadzenia testu zmiany w otoczeniu prawnym.

Uzyskane wartoœci odzwierciedlaj¹ dotychczasowe doœwiadczenia oraz s¹ spójne z przes³ankami pochodz¹cymi z zewnêtrznych Ÿróde³ informacji.

Poziom œredniego wa¿onego kosztu kapita³u (WACC) przyjêto dla wyliczeñ kszta³tuj¹cego siê w okresie projekcji miêdzy 7,05% – 10,20% w ujêciu nominalnym przed opodatkowaniem przy uwzglêdnieniu stopy wolnej od ryzyka odpowiadaj¹cej rentownoœci 10-letnich obligacji Skarbu Pañstwa (na poziomie 3,85%) oraz premii za ryzyko dzia³alnoœci w³aœciwej dla bran¿y energetycznej (6%). Stopa wzrostu zastosowana do ekstrapolacji prognoz przep³ywów pieniê¿nych wykraczaj¹cych poza szczegó³owy okres objêty planowaniem zosta³a przyjêta na poziomie 2,5% i odpowiada zak³adanej d³ugoterminowej stopie inflacji. Poziom WACC na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wzrós³

w porównaniu do poziomu na dzieñ 31 grudnia 2016 roku g³ównie z powodu wzrostu stopy wolnej od ryzyka oraz wzrostu kosztu d³ugu.

Test na utratê wartoœci bilansowej wartoœci firmy na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Kluczowe za³o¿enia wp³ywaj¹ce na oszacowanie wartoœci u¿ytkowej oraz stopy dyskontowe przyjête dla poszczególnych segmentów:

WartoϾ firmy w segmencie	Kluczowe za³o¿enia	Poziom stopy dyskontowej (przed opodatkowaniem) przyjêty w testach na dzieñ:
		31 grudnia 2017 roku	31 grudnia 2016 roku
Wydobycie	• Przyjêta œcie¿ka ceny wêgla energetycznego oraz pozosta³ych sortymentów wêgla. W latach 2018–2020 przyjêto utrzymanie siê cen wêgla energetycznego na zbli¿onym poziomie do uzyskanego w bie¿¹cych kontraktach. Nastêpnie w latach 2021–2040 przyjêto realny spadek ceny o 8% a po roku 2040 utrzymano poziom cen z tego roku (w cenach sta³ych);
	• Przyjêta œcie¿ka cen detalicznych energii elektrycznej na podstawie hurtowej ceny energii czarnej przy uwzglêdnieniu kosztu akcyzy, kosztu obowi¹zku umorzenia œwiadectw pochodzenia oraz odpowiedniego poziomu mar¿y;	10,20%	6,95%
	• Utrzymanie zdolnoœci produkcyjnych istniej¹cych aktywów trwa³ych w wyniku prowadzenia inwestycji o charakterze odtworzeniowym.
Dystrybucja	• Przychód regulowany przedsiêbiorstw dystrybucyjnych zapewniaj¹cy pokrycie uzasadnionych kosztów oraz osi¹gniêcie zwrotu z zaanga¿owanego kapita³u na uzasadnionym poziomie. Poziom zwrotu uzale¿niony jest od tzw. Wartoœci Regulacyjnej Aktywów;	7,61%	6,39%
	• Utrzymanie zdolnoœci produkcyjnych istniej¹cych aktywów trwa³ych w wyniku prowadzenia inwestycji o charakterze odtworzeniowym.

Za³o¿enia wykorzystano równie¿ do oszacowania wartoœci u¿ytkowej pozosta³ych aktywów niematerialnych.

Przeprowadzony na dzieñ 31 grudnia 2017 roku test na utratê wartoœci nie wskaza³ na utratê bilansowej wartoœci firmy w segmentach.

Wyniki analizy wra¿liwoœci dla poszczególnych jednostek generuj¹cych przep³ywy pieniê¿ne wykaza³y, ¿e zmiany najistotniejszych czynników takich jak: ceny energii elektrycznej, ceny wêgla kamiennego, ceny uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych oraz œredniowa¿ony koszt kapita³u musia³yby byæ znacz¹ce aby wartoœæ u¿ytkowa testowanych aktywów na tyle siê zmieni³a by zasz³a koniecznoœæ dokonania odpisów wartoœci firmy.

NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z CA£KOWITYCH DOCHODÓW

12. Przychody ze sprzeda¿y

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Przychody ze sprzeda¿y towarów, produktów i materia³ów
bez wy³¹czenia akcyzy	10 950 803	11 575 033
Podatek akcyzowy	(415 318)	(395 601)
Przychody ze sprzeda¿y towarów, produktów i materia³ów	10 535 485	11 179 432
Energia elektryczna	8 795 256	9 521 948
Energia cieplna	661 038	650 625
Œwiadectwa pochodzenia energii	54 700	127 791
Wêgiel	662 305	467 962
Gaz	182 636	230 466
Pozosta³e towary, produkty i materia³y	179 550	180 640
Przychody ze sprzeda¿y us³ug	6 819 034	6 409 430
Us³ugi dystrybucyjne i handlowe	6 467 258	6 051 410
Op³aty za przy³¹czanie odbiorców	110 948	102 657
Us³ugi konserwacji oœwietlenia drogowego	115 265	116 463
Pozosta³e us³ugi	125 563	138 900
Pozosta³e przychody	61 510	57 627
Razem	17 416 029	17 646 489

Doszacowanie przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku doszacowanie przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych w segmencie Sprzeda¿ wynios³o 456 972 tysiêcy z³otych, przy czym uwzglêdniaj¹c odwrócenie szacunków z roku poprzedniego wp³yw na wynik finansowy bie¿¹cego roku wyniós³ 58 566 tysiêcy z³otych.

Informacje na temat zasad doszacowania przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i us³ug dystrybucyjnych przedstawiono w nocie 9.27 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

13. Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug

13.1. Koszty wed³ug rodzajów

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych	(1 693 468)	(1 668 726)
Odpisy aktualizuj¹ce rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	(45 604)	(867 109)
Zu¿ycie materia³ów i energii	(1 392 788)	(1 316 274)
Us³ugi konserwacji i remontowe	(251 572)	(265 300)
Us³ugi dystrybucyjne	(2 084 153)	(1 771 651)
Pozosta³e us³ugi obce	(900 361)	(759 687)
Koszt obowi¹zku umorzenia uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ	(326 255)	(381 883)
Pozosta³e podatki i op³aty	(731 278)	(667 415)
Koszty œwiadczeñ pracowniczych	(2 805 162)	(2 613 984)
Odpis aktualizuj¹cy nale¿noœci od odbiorców	(25 170)	(22 943)
Pozosta³e koszty rodzajowe	(98 708)	(106 892)
Razem koszty wed³ug rodzaju	(10 354 519)	(10 441 864)
Zmiana stanu zapasów i rozliczeñ miêdzyokresowych	(102 890)	61 655
Koszt wytworzenia œwiadczeñ na w³asne potrzeby	488 649	471 286
Koszty sprzeda¿y	491 629	459 191
Koszty ogólnego zarz¹du	610 365	652 827
Wartoœæ sprzedanych towarów i materia³ów	(5 636 919)	(6 920 557)
Koszt sprzedanych towarów, produktów, materia³ów i us³ug	(14 503 685)	(15 717 462)

13.2. Koszty œwiadczeñ pracowniczych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Wynagrodzenia	(2 092 398)	(2 036 168)
Koszty ubezpieczeñ spo³ecznych	(407 702)	(399 157)
Nagrody jubileuszowe	(28 932)	84 473
Odpisy na Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych	(51 160)	(57 881)
Koszty œwiadczeñ po okresie zatrudnienia, w tym:	(93 543)	(85 478)
Rezerwa na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne	(29 622)	5 368
Deputaty wêglowe i taryfa energetyczna	(10 202)	(13 665)
Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych	(6 562)	(9 754)
Koszty pracowniczych programów emerytalnych	(47 157)	(67 427)
Program dobrowolnych odejϾ	(22 798)	(20 866)
Pozosta³e koszty œwiadczeñ pracowniczych	(108 629)	(98 907)
Razem	(2 805 162)	(2 613 984)
Pozycje ujête w koszcie w³asnym sprzeda¿y	(1 880 817)	(1 687 692)
Pozycje ujête w kosztach sprzeda¿y	(210 428)	(203 799)
Zmiana stanu produktów	(113 366)	(89 010)
Pozycje ujête w kosztach ogólnego zarz¹du	(399 783)	(403 571)
Pozycje ujête w koszcie wytworzenia œwiadczeñ na potrzeby w³asne	(200 768)	(229 912)

Wzrost kosztów nagród jubileuszowych oraz kosztów rezerw na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne w stosunku do okresu porównywalnego zwi¹zany jest w g³ównej mierze z ujêciem w okresie porównywalnym kosztów przesz³ego zatrudnienia, wynikaj¹cych przede wszystkim ze zmian Zak³adowych Uk³adów Zbiorowych Pracy, co wp³ynê³o na zmniejszenie kosztów nagród jubileuszowych w kwocie 84 487 tysiêcy z³otych oraz kosztów rezerw na œwiadczenia emerytalne rentowe i podobne w kwocie 20 470 tysiêcy z³otych.

Zmiana stanu rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe zosta³a opisana w nocie 33.1 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

13.3. Koszty amortyzacji oraz odpisy aktualizuj¹ce

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Pozycje ujête w koszcie w³asnym sprzeda¿y	(1 650 147)	(2 409 461)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(1 558 790)	(1 532 717)
Odpis aktualizuj¹cy rzeczowe aktywa trwa³e	(30 546)	(757 974)
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(49 144)	(43 487)
Odpis aktualizuj¹cy aktywa niematerialne	(10 311)	(22 215)
Odpis aktualizuj¹cy wartoœæ firmy	–	(51 903)
Pozosta³e	(1 356)	(1 165)
Pozycje ujête w kosztach sprzeda¿y	(35 712)	(33 318)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(16 694)	(17 639)
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(18 506)	(15 679)
Pozosta³e	(512)	–
Pozycje ujête w kosztach ogólnego zarz¹du	(39 440)	(75 640)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(21 713)	(27 868)
Odpis aktualizuj¹cy rzeczowe aktywa trwa³e	802	(33 245)
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(13 819)	(14 308)
Odpis aktualizuj¹cy aktywa niematerialne	(8)	(219)
Pozosta³e	(4 702)	–
Pozycje ujête w koszcie wytworzenia œwiadczeñ na w³asne potrzeby	(13 773)	(17 416)
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwa³ych	(13 246)	(16 751)
Odpis aktualizuj¹cy rzeczowe aktywa trwa³e	1 155	(388)
Amortyzacja aktywów niematerialnych	(1 556)	(277)
Odpis aktualizuj¹cy aktywa niematerialne	(126)	–
Razem	(1 739 072)	(2 535 835)
Amortyzacja	(1 693 468)	(1 668 726)
Odpisy aktualizuj¹ce	(45 604)	(867 109)

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa ujê³a odpisy aktualizuj¹ce rzeczowe aktywa trwa³e oraz rozwi¹za³a w czêœci utworzone wczeœniej odpisy w segmencie Wytwarzanie, co jest wynikiem przeprowadzonych na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz 30 czerwca 2017 roku testów na utratê wartoœci. £¹czny wp³yw na wynik finansowy brutto Grupy roku 2017 wyniós³ 30 515 tysiêcy z³otych (nadwy¿ka utworzenia nad rozwi¹zaniem). Testy i ich wyniki zosta³y szerzej opisane w nocie 11 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Dodatkowo, w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 spó³ki Grupy tworzy³y i rozwi¹zywa³y odpisy na aktywa indywidualne oraz aktywa trwa³e zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzeda¿y, co obci¹¿y³o ³¹cznie koszty operacyjne Grupy w kwocie 15 089 tysiêcy z³otych.

Weryfikacja okresów ekonomicznej u¿ytecznoœci

Przeprowadzona w 2017 roku weryfikacja okresów ekonomicznej u¿ytecznoœci œrodków trwa³ych i aktywów niematerialnych wp³ynê³a istotnie na koszty amortyzacji w nastêpuj¹cych segmentach operacyjnych:

	Wzrost/(spadek) kosztów amortyzacji	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Wydobycie		(1 312)	(13 286)
Wytwarzanie		241	520
Dystrybucja		(13 000)	(25 900)

14. Pozosta³e przychody i koszty operacyjne

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Otrzymane lub nale¿ne kary, grzywny, odszkodowania	27 161	48 256
Nadwy¿ka (utworzenia)/ rozwi¹zania rezerw aktuarialnych dla obecnych emerytów i rencistów	(1 025)	58 528
Nadwy¿ka (utworzenia)/ rozwi¹zania pozosta³ych rezerw	(35 167)	(115 733)
Dotacje oraz przychody stanowi¹ce równowartoœæ odpisów amortyzacyjnych od dotacji do lub nieodp³atnie otrzymanych œrodków trwa³ych	29 411	38 434
Nadwy¿ka odpisanych dotacji nad utworzon¹ rezerw¹ na ich zwrot	–	29 684
Wynik ze zbycia œrodków trwa³ych / aktywów niematerialnych oraz koszty szkód w maj¹tku trwa³ym	(9 489)	(116)
Odpisanie zaniechanych inwestycji i produkcji oraz likwidowanych materia³ów	(3 645)	(2 821)
Koszty postêpowania s¹dowego oraz kary i odszkodowania	(10 808)	(24 675)
Pozosta³e przychody operacyjne	18 477	22 208
Pozosta³e koszty operacyjne	(18 994)	(69 252)
Razem	(4 079)	(15 487)

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku wyst¹pi³a nadwy¿ka utworzenia pozosta³ych rezerw nad ich rozwi¹zaniem w wysokoœci 35 167 tysiêcy z³otych, z czego najistotniejsza pozycja to zwiêkszenie rezerwy w spó³ce zale¿nej z segmentu Dystrybucja dotycz¹cej podatku od nieruchomoœci o kwotê 27 356 tysiêcy z³otych.

15. Przychody i koszty finansowe

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Przychody i koszty z tytu³u instrumentów finansowych	(61 756)	(252 206)
Przychody z tytu³u dywidendy	9 136	5 728
Przychody odsetkowe	47 266	35 314
Koszty odsetkowe	(209 322)	(259 564)
Prowizje zwi¹zane z kredytami i papierami d³u¿nymi	(19 020)	(18 767)
Wynik na instrumentach pochodnych	(18 042)	14 138
Ró¿nice kursowe	127 390	(30 261)
Pozosta³e	836	1 206
Pozosta³e przychody i koszty finansowe	(59 913)	(100 495)
Odsetki od œwiadczeñ pracowniczych	(40 764)	(50 101)
Odsetki z tytu³u dyskonta pozosta³ych rezerw	(14 328)	(19 106)
Pozosta³e	(4 821)	(31 288)
Razem, w tym w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów:	(121 669)	(352 701)
Koszty odsetkowe od zad³u¿enia	(209 322)	(259 564)
Pozosta³e przychody i koszty finansowe	87 653	(93 137)

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku wyst¹pi³a nadwy¿ka dodatnich ró¿nic kursowych nad ujemnymi w wysokoœci 127 390 tysiêcy z³otych. Dodatnie ró¿nice kursowe dotycz¹ w g³ównej mierze ró¿nic kursowych zwi¹zanych z zobowi¹zaniami jednostki dominuj¹cej z tytu³u zad³u¿enia w EUR, tj. otrzymanych od spó³ki zale¿nej po¿yczek, wyemitowanych w grudniu 2016 roku obligacji podporz¹dkowanych oraz wyemitowanych w lipcu 2017 roku euroobligacji. Nadwy¿ka dodatnich ró¿nic kursowych nad ujemnymi z tego tytu³u wynios³a 128 270 tysiêcy z³otych.

16. Podatek dochodowy

16.1. Obci¹¿enia podatkowe w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bie¿¹cy podatek dochodowy	(261 178)	(229 134)
Bie¿¹ce obci¹¿enie z tytu³u podatku dochodowego	(256 713)	(223 825)
Korekty dotycz¹ce bie¿¹cego podatku dochodowego z lat ubieg³ych	(4 465)	(5 309)
Odroczony podatek dochodowy	(113 528)	90 410
Podatek dochodowy wykazywany w wyniku finansowym	(374 706)	(138 724)
Podatek dochodowy dotycz¹cy pozosta³ych ca³kowitych dochodów	(2 184)	(63 052)

16.2. Uzgodnienie efektywnej stawki podatkowej

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Zysk brutto przed opodatkowaniem	1 757 652	508 861
Podatek wed³ug ustawowej stawki podatkowej obowi¹zuj¹cej w Polsce, wynosz¹cej 19%	(333 954)	(96 684)
Korekty dotycz¹ce podatku dochodowego z lat ubieg³ych	(4 465)	(5 309)
Efekty podatkowe nastêpuj¹cych pozycji:	(14 139)	(46 169)
Nadwy¿ka (utworzenia)/rozwi¹zania niepodatkowych rezerw i odpisów aktualizuj¹cych	(19 382)	(25 072)
PFRON	(4 927)	(4 857)
Trwa³e ró¿nice w kosztach zwi¹zanych z rzeczowymi aktywami trwa³ymi	2 733	(27 426)
Trwa³a utrata wartoœci firmy	–	(9 862)
Rozliczenie straty podatkowej, która nie by³a rozpoznana jako aktywo podatkowe	–	16 595
Pozosta³e koszty nie stanowi¹ce kosztów uzyskania przychodu	(24 624)	(16 658)
Udzia³ w wyniku wspólnych przedsiêwziêæ	13 880	11 408
Pozosta³e przychody nie podlegaj¹ce opodatkowaniu	18 181	9 703
Pozosta³e	(22 148)	9 438
Podatek wed³ug efektywnej stawki podatkowej wynosz¹cej 21,3% (2016 - 27,3%)	(374 706)	(138 724)
Podatek dochodowy (obci¹¿enie) wykazany w wyniku finansowym	(374 706)	(138 724)

16.3. Odroczony podatek dochodowy

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ œrodków trwa³ych
oraz aktywów niematerialnych	1 546 630	1 511 102
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ aktywów finansowych	37 632	45 981
z tytu³u odmiennego momentu podatkowego uznania przychodu ze sprzeda¿y produktów i us³ug	107 511	49 299
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ praw maj¹tkowych
pochodzenia energii	7 964	15 766
pozosta³e	47 841	44 156
Zobowi¹zania z tytu³u podatku odroczonego	1 747 578	1 666 304
od rezerw bilansowych	580 180	638 914
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ œrodków trwa³ych
oraz aktywów niematerialnych	167 531	143 403
nieodp³atnie otrzymana infrastruktura energetyczna i otrzymane op³aty przy³¹czeniowe	46 669	51 811
od ró¿nicy pomiêdzy podatkow¹ a bilansow¹ wartoœci¹ aktywów i zobowi¹zañ
finansowych	54 162	50 387
z tytu³u odmiennego momentu podatkowego uznania kosztu sprzeda¿y produktów i us³ug	41 842	39 940
straty podatkowe	13 386	12 758
pozosta³e	18 909	19 905
Aktywa z tytu³u podatku odroczonego	922 679	957 118
Po skompensowaniu sald na poziomie spó³ek z Grupy Kapita³owej podatek odroczony Grupy prezentowany jest jako:
Aktywo z tytu³u podatku odroczonego	46 966	50 382
Zobowi¹zanie z tytu³u podatku odroczonego	(871 865)	(759 568)

Aktywa z tytu³u podatku odroczonego oraz zobowi¹zania z tytu³u podatku odroczonego spó³ek tworz¹cych Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ ("PGK") na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz na dzieñ 31 grudnia 2016 roku zosta³y skompensowane ze wzglêdu na fakt, i¿ na podstawie podpisanej w dniu 22 wrzeœnia 2014 roku umowy Podatkowej Grupy Kapita³owej na lata 2015–2017 spó³ki te sk³adaj¹ wspóln¹ deklaracjê podatkow¹. W dniu 30 paŸdziernika 2017 roku wydana zosta³a decyzja w sprawie rejestracji kolejnej Podatkowej Grupy Kapita³owej na lata 2018–2020 co zosta³o szerzej opisane w nocie 40 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

W oparciu o sporz¹dzone prognozy dla PGK, przewiduj¹ce uzyskiwanie dochodów podatkowych w latach nastêpnych uznano, i¿ nie wystêpuje ryzyko niezrealizowania aktywa z tytu³u podatku odroczonego rozpoznanego w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Aktywa z tytu³u podatku odroczonego na straty podatkowe, w g³ównej mierze dotycz¹ segmentu Wydobycie. Straty podatkowe w tym segmencie powsta³y przed przyst¹pieniem spó³ki do Podatkowej Grupy Kapita³owej, czyli przed 1 stycznia 2015 roku. Spó³ka zamierza rozliczyæ stratê w najbli¿szych kolejno po sobie nastêpuj¹cych piêciu latach po okresie obowi¹zywania Podatkowej Grupy Kapita³owej.

Zmiana stanu zobowi¹zania z tytu³u podatku odroczonego

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bilans otwarcia	1 666 304	1 677 787
Zmiana stanu: w korespondencji z wynikiem finansowym	82 807	(27 405)
w korespondencji z pozosta³ymi ca³kowitymi dochodami	(1 550)	–
nabycie ZCP Brzeszcze	–	15 239
pozosta³e zmiany	17	683
Bilans zamkniêcia	1 747 578	1 666 304

Zmiana stanu aktywów z tytu³u podatku odroczonego

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bilans otwarcia	957 118	936 795
Zmiana stanu: w korespondencji z wynikiem finansowym	(30 721)	63 005
w korespondencji z pozosta³ymi ca³kowitymi dochodami	(3 734)	(63 052)
nabycie ZCP Brzeszcze	–	18 366
pozosta³e zmiany	16	2 004
Bilans zamkniêcia	922 679	957 118

17. Zysk przypadaj¹cy na jedn¹ akcjê

Zysk na jedn¹ akcjê (w z³otych)	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Podstawowy i rozwodniony z zysku za rok obrotowy przypadaj¹cego akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	0,79	0,21

Poni¿ej przedstawione zosta³y dane dotycz¹ce zysku oraz akcji, które pos³u¿y³y do wyliczenia podstawowego i rozwodnionego zysku na jedn¹ akcjê zaprezentowanego w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Zysk netto za rok obrotowy przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	1 380 663	367 468
Liczba akcji zwyk³ych	1 752 549 394	1 752 549 394

NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ

18. Rzeczowe aktywa trwa³e

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Grunty	Budynki, lokale i obiekty in¿ynierii l¹dowej i wodnej	Urz¹dzenia techniczne i maszyny	Inne œrodki trwa³e	Œrodki trwa³e w budowie	Rzeczowe aktywa trwa³e razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia	121 980	21 603 044	18 164 046	850 102	3 261 173	44 000 345
Zakup bezpoœredni	–	23	–	–	3 137 677	3 137 700
Koszty finansowania zewnêtrznego	–	–	–	–	105 346	105 346
Rozliczenie œrodków trwa³ych w budowie	1 086	1 005 444	662 139	82 815	(1 751 484)	–
Sprzeda¿	(154)	(10 012)	(61 733)	(27 922)	–	(99 821)
Likwidacja	(3)	(41 759)	(117 786)	(7 726)	–	(167 274)
Nieodp³atne otrzymanie	–	7 724	161	–	–	7 885
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	(30)	(14 916)	(2 394)	(15)	(11)	(17 366)
Koszty remontów	–	–	–	–	66 910	66 910
Wytworzenie we w³asnym zakresie	–	–	–	–	39 122	39 122
Koszty demonta¿u farm wiatrowych oraz likwidacji
zak³adów górniczych	–	32 152	1 059	–	–	33 211
Pozosta³e zmiany	(99)	(735)	1 636	(2 109)	(2 645)	(3 952)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(1)	(1)	–	(2)
Bilans zamkniêcia	122 780	22 580 965	18 647 127	895 144	4 856 088	47 102 104
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia	(433)	(7 825 966)	(9 268 038)	(517 062)	(33 657)	(17 645 156)
Amortyzacja za okres	–	(796 822)	(729 235)	(84 387)	–	(1 610 444)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(4)	(134 345)	(355 224)	(693)	(3 495)	(493 761)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	30	155 913	309 848	810	22	466 623
Sprzeda¿	–	5 660	58 996	27 292	–	91 948
Likwidacja	–	32 724	114 214	7 568	–	154 506
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	9 536	2 101	15	–	11 652
Pozosta³e zmiany	–	265	1 016	1 142	(9)	2 414
Bilans zamkniêcia	(407)	(8 553 035)	(9 866 322)	(565 315)	(37 139)	(19 022 218)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU	121 547	13 777 078	8 896 008	333 040	3 227 516	26 355 189
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU	122 373	14 027 930	8 780 805	329 829	4 818 949	28 079 886
w tym segmenty operacyjne:
Wydobycie	2 774	785 380	667 412	16 301	292 435	1 764 302
Wytwarzanie	41 256	2 322 835	3 753 162	35 962	3 595 630	9 748 845
Dystrybucja	61 483	10 829 553	4 244 598	261 693	918 501	16 315 828
Inne segmenty oraz pozosta³a dzia³alnoœæ	16 860	90 162	115 633	15 873	12 383	250 911

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Grunty	Budynki, lokale i obiekty in¿ynierii l¹dowej i wodnej	Urz¹dzenia techniczne i maszyny	Inne œrodki trwa³e	Œrodki trwa³e w budowie	Rzeczowe aktywa trwa³e razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia	119 536	19 928 399	16 910 428	804 020	2 599 980	40 362 363
Zakup bezpoœredni	–	–	85	253	3 495 992	3 496 330
Koszty finansowania zewnêtrznego	–	–	–	–	94 018	94 018
Rozliczenie œrodków trwa³ych w budowie	1 409	1 587 221	1 373 628	79 288	(3 041 546)	–
Sprzeda¿	(385)	(7 610)	(14 329)	(24 203)	(48)	(46 575)
Likwidacja	–	(55 360)	(124 965)	(13 342)	–	(193 667)
Nieodp³atne otrzymanie	9	16 912	766	–	–	17 687
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	(43)	(11 789)	64	(2 062)	(13)	(13 843)
Koszty remontów	–	–	–	–	60 685	60 685
Wytworzenie we w³asnym zakresie	–	–	–	–	38 332	38 332
Nabycie ZCP Brzeszcze	1 544	165 401	22 429	1 637	14 405	205 416
Koszty demonta¿u farm wiatrowych oraz likwidacji zak³adów górniczych	–	(31 863)	(1 552)	–	–	(33 415)
Pozosta³e zmiany	(90)	11 733	(2 520)	4 495	(632)	12 986
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	12	16	–	28
Bilans zamkniêcia	121 980	21 603 044	18 164 046	850 102	3 261 173	44 000 345
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia	(466)	(6 692 656)	(8 304 965)	(467 731)	(13 728)	(15 479 546)
Amortyzacja za okres	–	(802 997)	(712 304)	(79 674)	–	(1 594 975)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(30)	(540 226)	(929 441)	(3 964)	(19 958)	(1 493 619)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	47	156 917	546 123	835	29	703 951
Sprzeda¿	–	3 952	12 695	22 662	–	39 309
Likwidacja	–	47 448	121 256	13 050	–	181 754
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	16	2 948	(16)	657	–	3 605
Pozosta³e zmiany	–	(1 352)	(1 379)	(2 890)	–	(5 621)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(7)	(7)	–	(14)
Bilans zamkniêcia	(433)	(7 825 966)	(9 268 038)	(517 062)	(33 657)	(17 645 156)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU	119 070	13 235 743	8 605 463	336 289	2 586 252	24 882 817
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU	121 547	13 777 078	8 896 008	333 040	3 227 516	26 355 189
w tym segmenty operacyjne:
Wydobycie	2 774	724 056	612 225	16 706	341 810	1 697 571
Wytwarzanie	41 303	2 394 113	3 935 303	37 148	2 252 690	8 660 557
Dystrybucja	60 610	10 562 543	4 222 354	260 139	620 819	15 726 465
Inne segmenty oraz pozosta³a dzia³alnoœæ	16 860	96 366	126 126	19 047	12 197	270 596

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa dokona³a zakupu rzeczowych aktywów trwa³ych (wliczaj¹c skapitalizowane koszty finansowania zewnêtrznego) w kwocie 3 243 046 tysiêcy z³otych. Najwiêksze zakupy dokonane zosta³y w zwi¹zku z inwestycjami w nastêpuj¹cych segmentach operacyjnych:

	Segment operacyjny	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Dystrybucja		1 637 114	1 717 236
Wytwarzanie		1 421 493	1 560 458
Wydobycie		153 795	282 420

Œrednia stopa kapitalizacji kosztów finansowania zewnêtrznego w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku wynios³a 3,17%, a w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2016 wynios³a 4,10%.

G³ówne zadania inwestycyjne realizowane przez Grupê w roku obrotowym 2017 opisane zosta³y w punkcie 1.5.2. Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. za rok obrotowy 2017.

Wartoœæ bilansowa rzeczowych aktywów trwa³ych u¿ytkowanych na podstawie umów leasingu finansowego przedstawia poni¿sza tabela:

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Budynki i budowle	21 702	34 117
Maszyny i urz¹dzenia	32	17 226
Œrodki transportu	–	406

Utworzenie oraz rozwi¹zanie odpisów aktualizuj¹cych rzeczowe aktywa trwa³e mia³o wp³yw na wynik nastêpuj¹cych segmentów operacyjnych:

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017			Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
	Wytwarzanie Dystrybucja		Pozosta³a dzia³alnoœæ	Razem	Wytwarzanie Dystrybucja		Pozosta³a dzia³alnoœæ	Razem
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(493 181)	(569)	(11)	(493 761)	(1 487 766)	(5 853)	–	(1 493 619)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	462 787	3 803	33	466 623	689 181	14 770	–	703 951
£¹czny wp³yw na wynik okresu	(30 394)	3 234	22	(27 138)	(798 585)	8 917	–	(789 668)

19. WartoϾ firmy

	Segment operacyjny	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Wydobycie		13 973	13 973
Dystrybucja		25 602	25 602
Wytwarzanie		581	581
Razem		40 156	40 156

20. Œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów

20.1. D³ugoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	110 430	15 830	126 260
Zakup bezpoœredni	87 880	198 635	286 515
Reklasyfikacja	(102 515)	(7 130)	(109 645)
Bilans zamkniêcia	95 795	207 335	303 130

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	232 973	277 867	510 840
Zakup bezpoœredni	110 430	15 830	126 260
Reklasyfikacja	(232 973)	(277 867)	(510 840)
Bilans zamkniêcia	110 430	15 830	126 260

20.2. Krótkoterminowe œwiadectwa energii i prawa do emisji gazów

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	556 501	423 847	980 348
Zakup bezpoœredni	273 404	103 611	377 015
Wytworzenie we w³asnym zakresie	52 350	–	52 350
Umorzenie	(653 561)	(209 652)	(863 213)
Reklasyfikacja	103 073	7 130	110 203
Bilans zamkniêcia	331 767	324 936	656 703

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Œwiadectwa pochodzenia energii	Prawa do emisji gazów cieplarnianych	Razem
Bilans otwarcia	652 305	153 083	805 388
Zakup bezpoœredni	283 978	318 127	602 105
Wytworzenie we w³asnym zakresie	102 149	–	102 149
Umorzenie	(709 538)	(325 230)	(1 034 768)
Reklasyfikacja	227 607	277 867	505 474
Bilans zamkniêcia	556 501	423 847	980 348

20.3. Bilans praw do emisji dwutlenku wêgla w Rejestrze Unii

Bilans uprawnieñ	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Uprawnienia na rejestrze na pocz¹tek roku	19 482 951	23 737 448
Uprawnienia umorzone:
w instalacjach TAURON Wytwarzanie S.A. (emisja poprzedniego roku)	(5 864 561)	(14 736 415)
w instalacjach TAURON Ciep³o Sp. z o.o. (emisja poprzedniego roku)	(1 529 737)	(1 562 047)
w instalacjach TAURON Wytwarzanie S.A. (emisja bie¿¹cego roku)	–	(7 501 634)
Przydzia³ nieodp³atnych uprawnieñ	2 150 783	3 627 599
Uprawnienia nabyte na rynku wtórnym	16 968 000	24 673 500
Uprawnienia sprzedane na rynek wtórny	(6 558 000)	(8 755 500)
Uprawnienia na rejestrze na koniec roku, w tym:	24 649 436	19 482 951
Uprawnienia przeznaczone do umorzenia za rok bie¿¹cy:	(16 454 964)	(7 395 649)
w instalacjach TAURON Wytwarzanie S.A.	(14 574 412)	(5 863 776)
w instalacjach TAURON Ciep³o Sp. z o.o.	(1 880 552)	(1 531 873)

W 2017 roku spó³ki Grupy TAURON otrzyma³y przydzia³y darmowych uprawnieñ do emisji na mocy art. 10a Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 roku ("Dyrektywa") zmieniaj¹c¹ dyrektywê 2003/87/WE, w wysokoœci 469 945 EUA z tytu³u produkcji ciep³a (na podstawie Wykazu instalacji objêtych Krajowymi Œrodkami Wykonawczymi wraz z liczb¹ uprawnieñ do emisji na lata 2013–2020 – do wydania na rok 2017) oraz przydzia³ uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych objêtych tzw. derogacjami na mocy art. 10c Dyrektywy, wynikaj¹cy z rozliczenia nak³adów inwestycyjnych poniesionych w okresie od 1 lipca 2015 roku do 30 czerwca 2016 roku z w iloœci 1 680 838 EUA (na podstawie Wykazu instalacji wytwarzaj¹cych energiê elektryczn¹, objêtych systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, wraz z przyznan¹ im liczb¹ uprawnieñ do emisji do wydania w 2017 roku). Bior¹c pod uwagê, i¿ podstaw¹ przydzia³u uprawnieñ derogacyjnych w latach 2013–2020 s¹ poniesione koszty inwestycji, które s¹ warunkiem koniecznym do uzyskania uprawnieñ, we wrzeœniu 2017 roku Grupa TAURON po raz kolejny rozliczy³a nak³ady inwestycyjne poniesione na realizacjê zadañ inwestycyjnych ujêtych w Krajowym Planie Inwestycyjnym, poprzez z³o¿enie sprawozdañ rzeczowo-finansowych za okres rozliczeniowy od 1 lipca 2016 roku do 30 czerwca 2017 roku.

21. Pozosta³e aktywa niematerialne

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Koszty zakoñczonych prac rozwojowych	Prawo u¿ytkowania wieczystego gruntu	Oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci	Inne aktywa niematerialne	Aktywa niematerialne nie oddane do u¿ytkowania	Aktywa niematerialne razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia	5 434	786 283	610 578	211 873	93 060	1 707 228
Zakup bezpoœredni	–	–	–	–	125 070	125 070
Rozliczenie aktywów nie oddanych do u¿ytkowania	–	1 803	52 171	16 195	(70 169)	–
Sprzeda¿/ Likwidacja	(15)	(1 909)	(12 181)	–	–	(14 105)
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	(12 949)	–	–	–	(12 949)
Pozosta³e zmiany	984	59	(6 084)	8 480	541	3 980
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(4)	–	–	(4)
Bilans zamkniêcia	6 403	773 287	644 480	236 548	148 502	1 809 220
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia	(5 120)	(25 617)	(387 075)	(64 982)	(7)	(482 801)
Amortyzacja za okres	(85)	–	(65 844)	(17 095)	–	(83 024)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(177)	(9 920)	(690)	(24)	–	(10 811)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	117	307	10	54	–	488
Sprzeda¿/ Likwidacja	15	–	11 805	–	–	11 820
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	9 859	–	–	–	9 859
Pozosta³e zmiany	(15)	–	2 154	(2 814)	–	(675)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	1	–	–	1
Bilans zamkniêcia	(5 265)	(25 371)	(439 639)	(84 861)	(7)	(555 143)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU	314	760 666	223 503	146 891	93 053	1 224 427
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU	1 138	747 916	204 841	151 687	148 495	1 254 077

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Koszty zakoñczonych prac rozwojowych	Prawo u¿ytkowania wieczystego gruntu	Oprogramowanie, koncesje, patenty, licencje i podobne wartoœci	Inne aktywa niematerialne	Aktywa niematerialne nie oddane do u¿ytkowania	Aktywa niematerialne razem
WARTOή BRUTTO
Bilans otwarcia	5 690	786 504	550 892	188 004	51 885	1 582 975
Zakup bezpoœredni	–	–	38	–	127 408	127 446
Rozliczenie aktywów nie oddanych do u¿ytkowania	–	184	63 062	22 492	(85 738)	–
Sprzeda¿/ Likwidacja	(256)	(2 438)	(4 000)	(89)	(55)	(6 838)
Nabycie ZCP Brzeszcze	–	10 266	95	147	–	10 508
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	(8 728)	–	–	–	(8 728)
Pozosta³e zmiany	–	495	449	1 319	(440)	1 823
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	42	–	–	42
Bilans zamkniêcia	5 434	786 283	610 578	211 873	93 060	1 707 228
SKUMULOWANA AMORTYZACJA (UMORZENIE)
Bilans otwarcia	(4 893)	(13 064)	(332 862)	(49 391)	–	(400 210)
Amortyzacja za okres	(159)	–	(58 046)	(15 546)	–	(73 751)
Zwiêkszenie odpisów aktualizuj¹cych	(403)	(23 094)	(1 359)	(138)	(7)	(25 001)
Zmniejszenie odpisów aktualizuj¹cych	79	1 773	1 619	16	–	3 487
Sprzeda¿/Likwidacja	256	–	3 920	81	–	4 257
Przekazanie do/z aktywów przeznaczonych do zbycia	–	8 768	–	–		8 768
Pozosta³e zmiany	–	–	(312)	(4)	–	(316)
Ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(35)	–	–	(35)
Bilans zamkniêcia	(5 120)	(25 617)	(387 075)	(64 982)	(7)	(482 801)
WARTOŒÆ NETTO NA POCZ¥TEK OKRESU	797	773 440	218 030	138 613	51 885	1 182 765
WARTOή NETTO NA KONIEC OKRESU	314	760 666	223 503	146 891	93 053	1 224 427

22. Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach

	Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.	TAMEH HOLDING Sp. z o.o.*	Stan na 31 grudnia 2017
Aktywa trwa³e (d³ugoterminowe)	1 219 954	1 658 016	2 877 970
Aktywa obrotowe (krótkoterminowe), w tym:	3 830	552 456	556 286
			200 074
œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty Zobowi¹zania d³ugoterminowe (-), w tym:	2 673 (538 278)	197 401 (670 240)	(1 208 518)
			(1 076 808)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia Zobowi¹zania krótkoterminowe (-), w tym:	(488 440) (726 070)	(588 368) (460 096)	(1 186 166)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia	(659 374)	(49 415)	(708 789)
Razem aktywa netto	(40 564)	1 080 136	1 039 572
Udzia³ w aktywach netto	(20 282)	540 068	519 786
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	499 204	499 204
Udzia³ w przychodach wspólnych przedsiêwziêæ	20	628 145	628 165
Udzia³ w zysku (stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	72 950	72 950
Udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnych przedsiêwziêæ	–	(519)	(519)

* Zaprezentowane informacje dotycz¹ grupy kapita³owej TAMEH HOLDING Sp. z o.o. Wartoœæ posiadanego udzia³u w TAMEH HOLDING Sp. z o.o. jest ró¿na od wartoœci aktywów netto przypadaj¹cych Grupie, ze wzglêdu na fakt, i¿ cena nabycia udzia³ów TAMEH HOLDING Sp. z o.o. zosta³a skalkulowana przy uwzglêdnieniu wartoœci godziwej udzia³u wnoszonego do wspólnego przedsiêwziêcia przez spó³ki Grupy ArcelorMittal.

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.	TAMEH HOLDING Sp. z o.o.*	Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. w likwidacji	Stan na 31 grudnia 2016
Aktywa trwa³e (d³ugoterminowe)	1 126 668	1 479 845	–	2 606 513
Aktywa obrotowe (krótkoterminowe), w tym:	5 739	501 547	37 056	544 342
				237 260
œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty Zobowi¹zania d³ugoterminowe (-), w tym:	3 809 (1 028 954)	196 442 (664 603)	37 009 –	(1 693 557)
				(1 517 562)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia Zobowi¹zania krótkoterminowe (-), w tym:	(980 977) (132 395)	(536 585) (349 101)	– (97)	(481 593)
				(67 399)
zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia Razem aktywa netto	(65 752) (28 942)	(1 647) 967 688	– 36 959	975 705
Udzia³ w aktywach netto	(14 471)	483 844	18 479	487 852
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	–	442 869	18 479	461 348
Udzia³ w przychodach wspólnych przedsiêwziêæ	6 675	559 624	449	566 748
Udzia³ w zysku (stracie) wspólnych przedsiêwziêæ	–	60 022	18	60 040
Udzia³ w pozosta³ych ca³kowitych dochodach wspólnych przedsiêwziêæ	–	(1 040)	–	(1 040)

* Zaprezentowane informacje dotycz¹ grupy kapita³owej TAMEH HOLDING Sp. z o.o.

Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.

Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. jest spó³k¹ celow¹ utworzon¹ w 2010 roku z inicjatywy TAURON Polska Energia S.A. oraz PGNiG S.A., poprzez któr¹ partnerzy zamierzaj¹ zrealizowaæ inwestycjê polegaj¹c¹ na budowie bloku gazowo- -parowego w Stalowej Woli opalanego gazem ziemnym o mocy elektrycznej brutto 400 MWe i mocy cieplnej netto 240 MWt.

W dniu 27 paŸdziernika 2016 roku podpisane zosta³y pomiêdzy Spó³k¹, PGNiG S.A. oraz Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. warunkowe porozumienie w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji projektu oraz warunkowy aneks do umowy sprzeda¿y energii elektrycznej. Ponadto, pomiêdzy PGNiG S.A. oraz Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. zawarty zosta³ warunkowy aneks do umowy na dostawy paliwa gazowego.

W dniu 31 marca 2017 roku spe³nione zosta³y warunki zawieszaj¹ce i jednoczeœnie wesz³y w ¿ycie powy¿sze porozumienie oraz aneksy do umów, co zosta³o szerzej opisane w nocie 34.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

TAURON Polska Energia S.A. posiada poœredni udzia³ na poziomie 50% w kapitale spó³ki i w organie stanowi¹cym wykonywany poprzez TAURON Wytwarzanie S.A. W zwi¹zku z faktem, i¿ w trakcie 2015 roku, dotychczasowy udzia³ w stratach wspólnego przedsiêwziêcia oraz korekta wyników z transakcji "odgórnych" pomiêdzy spó³kami Grupy a wspólnym przedsiêwziêciem przewy¿szy³y wartoœæ posiadanych udzia³ów we wspólnym przedsiêwziêciu, Spó³ka zaprzesta³a ujmowania swojego udzia³u w dalszych stratach wspólnego przedsiêwziêcia.

Dodatkowo, Spó³ka posiada nale¿noœci z tytu³u udzielonych po¿yczek na rzecz Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. w wartoœci bilansowej 570 432 tysi¹ce z³otych, o czym szerzej w nocie 23 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

TAMEH HOLDING Sp. z o.o. i spó³ki zale¿ne

W 2014 roku zosta³a zawarta umowa pomiêdzy Grup¹ TAURON i Grup¹ ArcelorMittal. Jest to umowa wspólników w spó³ce TAMEH HOLDING Sp. z o.o., która odpowiada za zadania inwestycyjne i operacyjne w obszarze energetyki przemys³owej. Umowa zosta³a zawarta na okres 15 lat z mo¿liwoœci¹ jej przed³u¿enia. W konsekwencji przeprowadzonych w roku 2014 transakcji, obie grupy kapita³owe posiadaj¹ w spó³ce TAMEH HOLDING Sp. z o.o. po 50% udzia³ów.

TAMEH HOLDING Sp. z o.o. jest w³aœcicielem 100% udzia³ów w TAMEH POLSKA Sp. z o.o., któr¹ utworzy³y wniesione aportem przez Grupê TAURON: Zak³ad Wytwarzania Nowa oraz Elektrownia Blachownia, a tak¿e wniesiona przez Grupê ArcelorMittal – Elektrociep³ownia w Krakowie. Ponadto TAMEH HOLDING Sp. z o.o. posiada 100% udzia³ów w TAMEH Czech s.r.o.

W dniu 29 czerwca 2017 roku Zgromadzenie Wspólników TAMEH HOLDING Sp. z o.o. zdecydowa³o o przeznaczeniu kwoty 31 000 tysiêcy z³otych na wyp³atê dywidendy dla udzia³owców. Udzia³ Grupy we wspólnym przedsiêwziêciu TAMEH HOLDING Sp. z o.o. zosta³ pomniejszony o wartoœæ dywidendy przypadaj¹cej dla Grupy w kwocie 15 500 tysiêcy z³otych.

Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. w likwidacji

W dniu 5 wrzeœnia 2012 roku spó³ka zale¿na TAURON Wytwarzanie S.A. i KGHM Polska MiedŸ S.A. zawi¹za³y spó³kê celow¹ pod nazw¹ Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. powo³an¹ w celu kompleksowej realizacji inwestycji, która obejmowaæ mia³a przygotowanie, budowê oraz eksploatacjê bloku gazowo-parowego o mocy oko³o 850 MWe na terenie TAURON Wytwarzanie S.A. – Oddzia³ Elektrownia Blachownia.

W dniu 28 lipca 2016 roku TAURON Polska Energia S.A., KGHM Polska MiedŸ S.A. oraz TAURON Wytwarzanie S.A. podpisa³y porozumienie, na mocy którego zgodnie postanowi³y odst¹piæ od realizacji projektu budowy bloku gazowo-parowego w Elektrowni Blachownia Nowa Sp. z o.o. i rozwi¹zaæ ³¹cz¹c¹ KGHM Polska MiedŸ S.A. oraz TAURON Wytwarzanie S.A. umowê wspólników. W dniu 11 paŸdziernika 2016 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spó³ki rozwi¹za³o i postawi³o spó³kê Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. w stan likwidacji, a tak¿e powo³a³o likwidatora. W ramach prowadzonych czynnoœci zwi¹zanych z likwidacj¹ spó³ki do dnia bilansowego zakoñczono sprzeda¿ maj¹tku spó³ki, archiwizacjê dokumentacji oraz rozwi¹zano umowy, których Spó³ka by³a stron¹. W dniu 7 lipca 2017 roku œrodki z tytu³u podzia³u maj¹tku spó³ki Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. w likwidacji w kwocie 18 542 tysi¹ce z³otych wp³ynê³y na konto spó³ki TAURON Wytwarzanie S.A. Po dniu bilansowym, w styczniu 2018 roku z³o¿ono wniosek do s¹du o wykreœlenie spó³ki z rejestru przedsiêbiorców.

23. Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ

Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. roku na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku zaprezentowano w poni¿szych tabelach.

	Data zawarcia	Kwota	Stan na 31 grudnia 2017		Termin	Stopa	Cel
	umowy	po¿yczki	Kapita³	Odsetki	sp³aty	oprocentowania
Po¿yczka podporz¹dkowana	20.06.2012	177 000	177 000	35 052	31.12.2032	zmienna/ WIBOR 3M+mar¿a	Realizacja projektu poprzez pozyskanie przez po¿yczkobiorcê finansowania zewnêtrznego
Po¿yczki na sp³atê	14.12.2015	15 850	15 850	1 370		zmienna/ WIBOR 3M+mar¿a	Sp³ata rat kapita³owych wraz z odsetkami kredytów udzielonych po¿yczkobiorcy przez Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Polska Kasa Opieki S.A. Ca³kowita sp³ata wierzytelnoœci wynikaj¹cych z umów kredytowych udzielonych po¿yczkobiorcy przez Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Polska Kasa Opieki S.A. oraz finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci operacyjnej
zad³u¿enia	15.12.2016	15 300	11 000	495	31.12.2027	zmienna/ WIBOR 6M+mar¿a
Porozumienia konsoliduj¹ce	30.06.2017	150 000	150 000	3 259		zmienna/
d³ug po¿yczkobiorcy	31.10.2017	175 157	175 157	1 249		28.02.2018 WIBOR 6M+mar¿a
Razem			529 007	41 425
D³ugoterminowe			203 850	36 917
Krótkoterminowe			325 157	4 508

	Data zawarcia	Kwota	Stan na 31 grudnia 2016		Termin	Stopa
	umowy	po¿yczki	Kapita³	Odsetki	sp³aty	oprocentowania	Cel
Po¿yczka podporz¹dkowana	20.06.2012	177 000	177 000	36 381	31.12.2032	zmienna/ WIBOR 3M+mar¿a	Realizacja projektu poprzez pozyskanie przez po¿yczkobiorcê finansowania zewnêtrznego
Po¿yczki na sp³atê	14.12.2015 15 850 15 850 699	zmienna/ WIBOR 3M+mar¿a	Sp³ata rat kapita³owych wraz z odsetkami kredytów udzielonych po¿yczkobiorcy
zad³u¿enia	15.12.2016	15 300	11 000	21	31.12.2027	zmienna/ WIBOR 6M+mar¿a	przez Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Polska Kasa Opieki S.A.
Po¿yczki pozosta³e	25.11.2015	2 600	2 600	117	30.06.2017	zmienna/ WIBOR 6M+mar¿a
	22.01.2016	5 500	5 500	214		zmienna/ WIBOR 1M+mar¿a	Finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci operacyjnej
	22.04.2016	1 200	600	17
	27.05.2016	3 100	3 100	65
	31.08.2016	3 800	2 875	28
Razem			218 525	37 542
D³ugoterminowe			203 850	37 101
Krótkoterminowe			14 675	441

Na mocy umów z dnia 30 marca 2017 roku Spó³ka udzieli³a Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. po¿yczek na sp³atê zad³u¿enia na ³¹czn¹ kwotê 290 742 tysi¹ce z³otych. Po¿yczki zosta³y udzielone na wczeœniejsz¹ sp³atê przez po¿yczkobiorcê wierzytelnoœci wynikaj¹cych z umów kredytowych zawartych z przeznaczeniem na budowê bloku elektrociep³owniczego w Stalowej Woli, o czym szerzej w nocie 34.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Na mocy umów z dnia 16 lutego 2017 roku oraz z dnia 28 kwietnia 2017 roku Spó³ka udzieli³a Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. po¿yczek pozosta³ych na ³¹czn¹ kwotê 5 250 tysiêcy z³otych na finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci po¿yczkobiorcy.

W dniu 30 czerwca 2017 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. dwa porozumienia konsoliduj¹ce d³ug po¿yczkobiorcy wynikaj¹cy z zawartych umów po¿yczek na sp³atê zad³u¿enia na ³¹czn¹ kwotê 290 742 tysi¹ce z³otych oraz po¿yczek pozosta³ych na ³¹czn¹ kwotê 19 925 tysiêcy z³otych. Na mocy zawartych porozumieñ konsolidacj¹ objêto kwoty nale¿noœci g³ównych wraz z odsetkami naliczonymi do dnia 30 czerwca 2017 roku w³¹cznie: •

• Porozumieniem konsoliduj¹cym z dnia 30 czerwca 2017 roku na ³¹czn¹ kwotê 150 000 tysiêcy z³otych objêta zosta³a ca³oœæ nale¿noœci g³ównej wynikaj¹cej z umowy po¿yczki na sp³atê zad³u¿enia z dnia 30 marca 2017 roku na kwotê 145 991 tysiêcy z³otych oraz czêœæ nale¿noœci g³ównej w wysokoœci 4 009 tysiêcy z³otych wynikaj¹cej z umowy po¿yczki na sp³atê zad³u¿enia z dnia 30 marca 2017 roku na kwotê 73 518 tysiêcy z³otych. •–
• Porozumieniem z dnia 30 czerwca 2017 roku na ³¹czn¹ kwotê 170 058 tysiêcy z³otych objêto:
  • pozosta³¹ czêœæ nale¿noœci g³ównej w wysokoœci 69 509 tysiêcy z³otych wynikaj¹cej z umowy po¿yczki na sp³atê zad³u¿enia z dnia 30 marca 2017 roku na kwotê 73 518 tysiêcy z³otych, –
  • ca³oœæ nale¿noœci g³ównej wynikaj¹cej z umowy po¿yczki na sp³atê zad³u¿enia z dnia 30 marca 2017 roku na kwotê 71 233 tysi¹ce z³otych, –
  • ca³oœæ nale¿noœci g³ównej wynikaj¹cej z umów po¿yczek pozosta³ych zawartych na finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci operacyjnej po¿yczkobiorcy na ³¹czn¹ kwotê 19 925 tysiêcy z³otych, –
  • odsetki naliczone od udzielonych po¿yczek objêtych porozumieniami konsoliduj¹cymi, liczone za okres od dnia zawarcia danej po¿yczki do dnia 30 czerwca 2017 roku w³¹cznie, w ³¹cznej kwocie 3 841 tysiêcy z³otych, –
  • kwotê dodatkowej po¿yczki udzielonej na mocy niniejszego porozumienia przez Spó³kê po¿yczkobiorcy w ³¹cznej wysokoœci 5 550 tysiêcy z³otych. Po¿yczka zosta³a udzielona w g³ównej mierze na finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci operacyjnej po¿yczkobiorcy.

W dniu 31 paŸdziernika 2017 roku, podpisane zosta³y pomiêdzy Spó³k¹ a Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A.:

•

• Nowe porozumienie konsoliduj¹ce na ³¹czn¹ kwotê 175 157 tysiêcy z³otych obowi¹zuj¹ce od dnia 1 listopada 2017 roku, na mocy którego nast¹pi³o odnowienie do dnia 28 lutego 2018 roku d³ugu Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. wynikaj¹cego z podpisanego w dniu 30 czerwca 2017 roku porozumienia konsoliduj¹cego na kwotê 170 058 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami naliczonymi do dnia 31 paŸdziernika 2017 roku w ³¹cznej kwocie 2 449 tysiêcy z³otych oraz udzielenie dodatkowej po¿yczki dla Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. w kwocie 2 650 tysiêcy z³otych przeznaczonej na pokrycie bie¿¹cej dzia³alnoœci po¿yczkobiorcy. •
• Aneks do porozumienia konsoliduj¹cego z dnia 30 czerwca 2017 roku na kwotê 150 000 tysiêcy z³otych, na mocy którego wyd³u¿ono termin sp³aty po¿yczek objêtych porozumieniem do dnia 28 lutego 2018 roku.

Po dniu bilansowym, w dniu 12 stycznia 2018 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. umowê po¿yczki w kwocie 27 000 tysiêcy z³otych z przeznaczeniem na potrzeby dzia³alnoœci po¿yczkobiorcy. Zgodnie z umow¹ sp³ata po¿yczki wraz z odsetkami, naliczonymi w oparciu o stawkê WIBOR 1M powiêkszon¹ o mar¿ê, nast¹pi w terminie do dnia 28 lutego 2018 roku, a zabezpieczeniem sp³aty po¿yczki, naliczonych odsetek oraz kosztów i innych kwot nale¿nych Spó³ce z tytu³u umowy jest weksel w³asny in blanco po¿yczkobiorcy wraz z deklaracj¹ wekslow¹ do ³¹cznej kwoty 32 400 tysiêcy z³otych.

Po dniu bilansowym, w dniu 28 lutego 2018 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. porozumienie konsoliduj¹ce d³ug po¿yczkobiorcy w ³¹cznej kwocie 609 951 tysiêcy z³otych, dokonuj¹c odnowienia wszystkich dotychczasowych zobowi¹zañ po¿yczkobiorcy wynikaj¹cych z udzielonych i niesp³aconych do dnia 28 lutego 2018 roku po¿yczek. Na mocy zawartego porozumienia konsolidacj¹ objêto kwoty nale¿noœci g³ównych udzielonych po¿yczek, których wartoœæ bilansowa na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi 529 007 tysiêcy z³otych, kwotê nale¿noœci g³ównej umowy po¿yczki z dnia 12 stycznia 2018 roku w wysokoœci 27 000 tysiêcy z³otych oraz kwotê odsetek od powy¿szego zad³u¿enia naliczonych na dzieñ 28 lutego 2018 roku w ³¹cznej wysokoœci 53 944 tysi¹ce z³otych. Zgodnie z zawartym porozumieniem konsoliduj¹cym czêœæ d³ugu w wysokoœci 299 100 tysiêcy z³otych zostanie sp³acona w terminie dwóch dni roboczych od daty pozyskania przez po¿yczkobiorcê finansowania zewnêtrznego w zwi¹zku z projektem budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli, zaœ pozosta³a do sp³aty kwota d³ugu w wysokoœci 310 851 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami naliczonymi od dnia 1 marca 2018 roku zostanie sp³acona przez po¿yczkobiorcê w terminie do dnia 30 czerwca 2033 roku. Po¿yczka oprocentowania jest w oparciu o sta³¹ stopê procentow¹, a zabezpieczeniem sp³aty po¿yczki jest weksel in blanco wraz z deklaracj¹ wekslow¹ do ³¹cznej kwoty 732 000 tysiêcy z³otych.

(w tysi¹cach z³otych)

Po dniu bilansowym, w dniu 8 marca 2018 roku Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. podpisa³a umowê po¿yczki z Bankiem Gospodarstwa Krajowego oraz Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. Na mocy wy¿ej wymienionej umowy, Bank Gospodarstwa Krajowego oraz PGNiG S.A. udziel¹ Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. po¿yczki w kwocie po 450 000 tysiêcy z³otych ka¿dy, z przeznaczeniem na refinansowanie d³ugu Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. wobec Spó³ki i PGNiG S.A. w ³¹cznej kwocie 600 000 tysiêcy z³otych oraz na pokrycie nowych wydatków inwestycyjnych na dokoñczenie projektu budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli w kwocie 300 000 tysiêcy z³otych. Data ostatecznej sp³aty po¿yczki przypada na 14 czerwca 2030 roku. Umowa po¿yczki przewiduje wyp³atê œrodków na rzecz Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. po spe³nieniu warunków zawieszaj¹cych, z których jednym jest przedstawienie Bankowi Gospodarstwa Krajowego gwarancji bankowej wystawionej na zlecenie Spó³ki i zabezpieczaj¹cej d³ug po¿yczkobiorcy w stosunku do banku. Gwarancja bankowa bêdzie odnawiana corocznie, a jej wysokoœæ nie przekroczy 517 500 tysiêcy z³otych.

24. Pozosta³e aktywa finansowe

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Udzia³y i akcje	141 698	131 698
Lokaty i depozyty Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych	39 756	38 472
Instrumenty pochodne	33 416	56 417
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	104 077	27 761
Po¿yczki udzielone	10 547	50
Wadia, kaucje i zabezpieczenia przekazane	61 817	41 818
Depozyty pocz¹tkowe	11 140	–
Pozosta³e	7 554	10 561
Razem	410 005	306 777
D³ugoterminowe	238 095	227 140
Krótkoterminowe •	171 910	79 637

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku posiadane udzia³y i akcje obejmuj¹ w g³ównej mierze udzia³y w nastêpuj¹cych spó³kach: •

• SCE Jaworzno III Sp. z o.o. o wartoœci 36 283 tysi¹ce z³otych; •
• Przedsiêbiorstwo Energetyki Cieplnej Tychy Sp. z o.o. o wartoœci 32 483 tysi¹ce z³otych; •
• PGE EJ 1 Sp. z o.o. o wartoœci 26 546 tysiêcy z³otych; •
• Energetyka Cieszyñska Sp. z o.o. o wartoœci 15 063 tysi¹ce z³otych;
• Magenta Grupa TAURON Sp. z o.o. o wartoœci 9 500 tysiêcy z³otych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku jednostka dominuj¹ca naby³a jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych za ³¹czn¹ kwotê 75 000 tysiêcy z³otych.

25. Pozosta³e aktywa niefinansowe

25.1. D³ugoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Zaliczki na œrodki trwa³e w budowie oraz aktywa niematerialne, w tym:	163 906	274 301
zwi¹zane z realizacj¹ zadania Budowa Bloku 910 MW w Elektrowni
Jaworzno III Koszty przygotowania produkcji w kopalniach wêgla kamiennego	162 589 144 061	271 667 132 862
Rozliczenia miêdzyokresowe prowizji z tytu³u zad³u¿enia	12 252	6 005
Pozosta³e rozliczenia miêdzyokresowe	26 627	9 232
Razem	346 846	422 400

25.2. Krótkoterminowe pozosta³e aktywa niefinansowe

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Koszty rozliczane w czasie	79 935	78 457
Koszty przygotowania produkcji w kopalniach wêgla kamiennego	52 123	36 175
Ubezpieczenia maj¹tkowe i deliktowe	3 010	10 922
Us³ugi informatyczne, telekomunikacyjne i pocztowe	15 074	17 994
Rozliczenia miêdzyokresowe prowizji z tytu³u zad³u¿enia	3 917	3 526
Pozosta³e koszty rozliczane w czasie	5 811	9 840
Pozosta³e aktywa niefinansowe krótkoterminowe	7 120	106 551
Zaliczki na dostawy	4 858	103 601
Nadwy¿ka aktywów nad zobowi¹zaniami ZFŒS	–	338
Pozosta³e aktywa krótkoterminowe	2 262	2 612
Razem	87 055	185 008

Zak³adowy Fundusz Œwiadczeñ Socjalnych

Jednostki wchodz¹ce w sk³ad Grupy skompensowa³y aktywa Funduszu ze swoimi zobowi¹zaniami wobec Funduszu, poniewa¿ aktywa te nie stanowi¹ oddzielnych aktywów Grupy. Tabela poni¿ej przedstawia analitykê funduszu.

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Po¿yczki udzielone pracownikom	29 718	30 671
Œrodki pieniê¿ne	17 703	17 093
Pozosta³e aktywa i zobowi¹zania Funduszu	2 316	2 822
Zobowi¹zania z tytu³u Funduszu	(49 828)	(50 248)
Saldo po skompensowaniu	(91)	338
Odpisy na Fundusz w okresie	(55 624)	(62 180)

26. Zapasy

	Stan na 31 grudnia 2017
WartoϾ brutto
Wêgiel, w tym stanowi¹cy:	189 464	320 201
Materia³y	33 260	98 759
Pó³produkty i produkcja w toku Œwiadectwa pochodzenia energii	155 180 –	216 831 783
Prawa do emisji gazów cieplarnianych	382	45 912
Pozosta³e zapasy	114 450	115 591
Razem	304 296	482 487
Wycena do wartoœci godziwej
Prawa do emisji gazów cieplarnianych	8	13 226
Wycena do wartoœci netto mo¿liwej do uzyskania
Pozosta³e zapasy	(8 841)	(9 593)
Razem	(8 833)	3 633
WartoϾ godziwa
Prawa do emisji gazów cieplarnianych	390	59 138
Wartoœæ netto mo¿liwa do uzyskania
Wêgiel, w tym stanowi¹cy:	189 464	320 201
Materia³y	33 260	98 759
Pó³produkty i produkcja w toku Œwiadectwa pochodzenia energii	155 180 –	216 831 783
Pozosta³e zapasy	105 609	105 998
Razem	295 463	486 120

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Zmiana stanu odpisów aktualizuj¹cych zapasy / Aktualizacja wartoœci zapasów

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bilans otwarcia	3 633	(10 136)
Utworzenie odpisów	(4 109)	(5 417)
Rozwi¹zanie odpisów	623	2 682
Wykorzystanie odpisów	4 238	3 278
Wycena do wartoœci godziwej uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ	(13 218)	13 226
Bilans zamkniêcia	(8 833)	3 633

27. Nale¿noœci od odbiorców

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
WartoϾ brutto
Nale¿noœci od odbiorców	1 557 864	1 527 921
Nale¿noœci od odbiorców – doszacowanie przychodów z tytu³u energii
elektrycznej oraz us³ugi dystrybucyjnej	499 601	425 705
Nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej	205 025	146 086
Razem	2 262 490	2 099 712
Odpis aktualizuj¹cy
Nale¿noœci od odbiorców	(49 159)	(84 036)
Nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej	(180 518)	(121 611)
Razem	(229 677)	(205 647)
WartoϾ netto
Nale¿noœci od odbiorców	1 508 705	1 443 885
Nale¿noœci od odbiorców – doszacowanie przychodów z tytu³u energii
elektrycznej oraz us³ugi dystrybucyjnej	499 601	425 705
Nale¿noœci dochodzone na drodze s¹dowej	24 507	24 475
Razem	2 032 813	1 894 065

Wiekowanie nale¿noœci od odbiorców na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

		Przeterminowane
	Nie przeterminowane	<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego	1 794 372	170 594	65 539	17 954	33 717	180 314	2 262 490
Odpis aktualizuj¹cy	(1 282)	(1 887)	(32 854)	(6 756)	(30 538)	(156 360)	(229 677)
WartoϾ netto	1 793 090	168 707	32 685	11 198	3 179	23 954	2 032 813

Wiekowanie nale¿noœci od odbiorców na dzieñ 31 grudnia 2016 roku

		Przeterminowane
	Nie przeterminowane	<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego	1 661 135	169 403	45 013	19 816	25 657	178 688	2 099 712
Odpis aktualizuj¹cy	(5 369)	(12 255)	(3 683)	(6 303)	(22 732)	(155 305)	(205 647)
WartoϾ netto	1 655 766	157 148	41 330	13 513	2 925	23 383	1 894 065

Grupa nie posiada istotnych pozycji, które na dzieñ bilansowy by³yby nieœci¹galne, lecz nie objête odpisem aktualizuj¹cym.

Odpisy aktualizuj¹ce nale¿noœci od odbiorców

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bilans otwarcia	(205 647)	(278 374)
Utworzenie	(106 052)	(97 928)
Wykorzystanie	9 282	22 861
Rozwi¹zanie	52 296	87 267
Inne zmiany	20 444	60 527
Bilans zamkniêcia	(229 677)	(205 647)

28. Nale¿noœci z tytu³u podatków i op³at

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Nale¿noœci z tytu³u podatku dochodowego od osób prawnych	2 128	83 468
Nale¿noœci z tytu³u podatku VAT	211 520	154 181
Nale¿noœci z tytu³u akcyzy	29 718	24 205
Pozosta³e	760	2 000
Razem	244 126	263 854

29. Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Œrodki pieniê¿ne w banku i w kasie	703 202	368 274
Lokaty krótkoterminowe do 3 miesiêcy	205 889	16 450
Inne	158	157
Razem saldo œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, w tym:	909 249	384 881
œrodki pieniê¿ne o ograniczonej mo¿liwoœci dysponowania	152 952	144 404
Kredyt w rachunku bie¿¹cym	(93 503)	(15 156)
Cash pool	(13 676)	(16 095)
Ró¿nice kursowe	(717)	1 103
Razem saldo œrodków pieniê¿nych i ekwiwalentów wykazane w sprawozdaniu z przep³ywów pieniê¿nych	801 353	354 733

Stan œrodków pieniê¿nych o ograniczonej mo¿liwoœci dysponowania na dzieñ 31 grudnia 2017 roku stanowi¹ w g³ównej mierze salda rachunków wadialnych w ³¹cznej kwocie 84 124 tysi¹ce z³otych, jak równie¿ saldo œrodków pieniê¿nych na rachunkach rozliczeniowych do obs³ugi obrotu energi¹ elektryczn¹ oraz prawami do emisji na Towarowej Gie³dzie Energii S.A. w ³¹cznej kwocie 61 846 tysiêcy z³otych.

30. Kapita³ w³asny

30.1. Kapita³ podstawowy

Kapita³ podstawowy na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Seria/ emisja	Rodzaj akcji	Liczba akcji	WartoϾ nominalna akcji (w z³otych)	WartoϾ serii/emisji wg wartoœci nominalnej	Sposób pokrycia kapita³u
AA	na okaziciela	1 589 438 762	5	7 947 194	gotówka/aport
BB	imienne	163 110 632	5	815 553	aport
	Razem	1 752 549 394		8 762 747

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wartoœæ kapita³u podstawowego, liczba akcji oraz wartoœæ nominalna akcji nie uleg³y zmianie od dnia 31 grudnia 2016 roku.

Struktura akcjonariatu na dzieñ 31 grudnia 2017 roku (wed³ug najlepszej wiedzy Spó³ki)

Akcjonariusz	Liczba akcji	WartoϾ akcji	Udzia³ w kapitale podstawowym (%)	Udzia³ w liczbie g³osów (%)
Skarb Pañstwa	526 848 384	2 634 242	30,06%	30,06%
KGHM Polska MiedŸ S.A.	182 110 566	910 553	10,39%	10,39%
Nationale - Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny	88 742 929	443 715	5,06%	5,06%
Pozostali akcjonariusze	954 847 515	4 774 237	54,49%	54,49%
	Razem 1 752 549 394	8 762 747	100%	100%

Struktura akcjonariatu, wed³ug najlepszej wiedzy Spó³ki, na dzieñ 31 grudnia 2017 roku nie uleg³a zmianie w porównaniu do struktury na dzieñ 31 grudnia 2016 roku.

30.2. Prawa akcjonariuszy

Prawo g³osu akcjonariuszy dysponuj¹cych powy¿ej 10% ogó³u g³osów w Spó³ce zostaje ograniczone w ten sposób, ¿e ¿aden z nich nie mo¿e wykonywaæ na Walnym Zgromadzeniu wiêcej ni¿ 10% ogó³u g³osów w Spó³ce.

Ograniczenie prawa g³osu, o którym mowa powy¿ej nie dotyczy Skarbu Pañstwa i podmiotów zale¿nych od Skarbu Pañstwa w okresie, w którym Skarb Pañstwa wraz z podmiotami zale¿nymi od Skarbu Pañstwa posiada liczbê akcji Spó³ki uprawniaj¹c¹ do wykonywania co najmniej 25% ogó³u g³osów w Spó³ce.

Szerzej na temat ograniczeñ w wykonywaniu prawa g³osu zosta³o przedstawione w punkcie 6.6. Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. za rok obrotowy 2017.

30.3. Kapita³ zapasowy

W dniu 29 maja 2017 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spó³ki podjê³o uchwa³ê w sprawie pokrycia straty netto za rok obrotowy 2016 w wysokoœci 166 253 tysi¹ce z³otych z kapita³u zapasowego Spó³ki.

30.4. Niepodzielony wynik finansowy oraz ograniczenia w wyp³acie dywidendy

Podzia³owi nie podlegaj¹ kwoty wyniku z lat ubieg³ych powsta³e w wyniku rozliczenia po³¹czenia z jednostkami zale¿nymi, jak równie¿ zyski i straty aktuarialne dotycz¹ce rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia ujmowane poprzez pozosta³e ca³kowite dochody.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz na dzieñ zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego do publikacji nie istniej¹ inne ograniczenia dotycz¹ce wyp³aty dywidendy.

Zarz¹d Spó³ki rekomenduje przeznaczanie zysku netto za rok obrotowy 2017 w wysokoœci 854 351 tysiêcy z³otych na zasilenie kapita³u zapasowego Spó³ki.

30.5. Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Na pocz¹tek okresu	29 660	(73 414)
Zmiana wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych	(8 159)	132 108
Zmiana wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych odniesiona do wyniku finansowego okresu	–	(4 856)
Podatek odroczony	1 550	(24 178)
Na koniec okresu	23 051	29 660

Kapita³ z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych wynika z wyceny instrumentów Interest Rate Swap (IRS) zabezpieczaj¹cych ryzyko stopy procentowej z tytu³u wyemitowanych obligacji, co zosta³o szerzej opisane w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Dla zawartych transakcji zabezpieczaj¹cych objêtych polityk¹ zarz¹dzania ryzykiem specyficznym w obszarze finansowym, Spó³ka stosuje rachunkowoœæ zabezpieczeñ.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku w kapitale z aktualizacji wyceny instrumentów zabezpieczaj¹cych Spó³ka rozpozna³a kwotê 23 051 tysiêcy z³otych. Kwota ta stanowi aktywo z tytu³u wyceny instrumentów IRS na dzieñ bilansowy w kwocie 28 482 tysi¹ce z³otych, skorygowane o czêœæ wyceny dotycz¹c¹ naliczonych na dzieñ bilansowy odsetek z tytu³u obligacji z uwzglêdnieniem podatku odroczonego.

W wyniku finansowym bie¿¹cego okresu ujêto kwotê 1 525 tysiêcy z³otych, która stanowi otrzyman¹ kwotê zrealizowanego zabezpieczenia dotycz¹c¹ zakoñczonych okresów odsetkowych.

30.6. Udzia³y niekontroluj¹ce

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
Na pocz¹tek okresu	30 052	29 829
Dywidendy dla udzia³ów niekontroluj¹cych	(564)	(3 043)
Udzia³ w zyskach/(stratach) aktuarialnych dotycz¹cych rezerw na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia	33	272
Nabycie i odkup udzia³ów niekontroluj¹cych przez Grupê Kapita³ow¹	(437)	325
Udzia³ w wyniku jednostek zale¿nych	2 283	2 669
Na koniec okresu	31 367	30 052

31. Dywidendy wyp³acone

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Dywidendy wyp³acone z zysku przez jednostki zale¿ne	(595)	(2 787)

W dniu 13 marca 2017 roku Zarz¹d TAURON Polska Energia S.A. podj¹³ uchwa³ê w sprawie skierowania wniosku do Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia TAURON Polska Energia S.A. o pokrycie straty netto Spó³ki za rok obrotowy 2016 w wysokoœci 166 253 tysi¹ce z³otych z kapita³u zapasowego Spó³ki. Zarz¹d Spó³ki postanowi³ nie rekomendowaæ Zwyczajnemu Walnemu Zgromadzeniu Spó³ki podjêcia decyzji o u¿yciu kapita³u zapasowego Spó³ki z przeznaczeniem na wyp³atê dywidendy za 2016 rok dla akcjonariuszy Spó³ki. W dniu 29 maja 2017 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spó³ki podjê³o uchwa³ê zgodn¹ z rekomendacj¹ Zarz¹du.

W dniu 10 marca 2016 roku Zarz¹d podj¹³ uchwa³ê dotycz¹c¹ rekomendacji Zwyczajnemu Walnemu Zgromadzeniu Akcjonariuszy Spó³ki przeznaczenia kapita³u zapasowego Spó³ki w czêœci obejmuj¹cej kwoty przeniesione z zysków lat ubieg³ych na wyp³atê dywidendy dla akcjonariuszy Spó³ki w kwocie 175 255 tysiêcy z³otych, co daje 0,10 z³ na jedn¹ akcjê. W dniu 17 marca 2016 roku rekomendacja przedstawiona przez Zarz¹d zosta³a pozytywnie zaopiniowana przez Radê Nadzorcz¹ Spó³ki. W dniu 8 czerwca 2016 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spó³ki nie podjê³o uchwa³y w sprawie u¿ycia kapita³u zapasowego Spó³ki w czêœci obejmuj¹cej kwoty przeniesione z zysków lat ubieg³ych poprzez przeznaczenie jego czêœci na wyp³atê dywidendy dla akcjonariuszy Spó³ki.

32. Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Kredyty i po¿yczki	1 191 388	1 263 553
Wyemitowane obligacje	8 637 435	7 681 128
Leasing finansowy	23 973	34 848
Razem	9 852 796	8 979 529
D³ugoterminowe	9 501 414	8 759 789
Krótkoterminowe	351 382	219 740

32.1. Kredyty i po¿yczki

Zaci¹gniête kredyty i po¿yczki na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Waluta	Stopa oprocen		Wartoœæ kredytów, po¿yczek na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego):
	towania	w walucie	w z³otych	poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
	zmienna	55 757	55 757	22 297	5 496	7 341	7 341	13 282	–
PLN	sta³a	1 036 011	1 036 011	35 187	127 054	162 240	162 240	273 506	275 784
Razem PLN		1 091 768	1 091 768	57 484	132 550	169 581	169 581	286 788	275 784
EUR	zmienna	22 060	92 009	92 009	–	–	–	–	–
Razem EUR		22 060	92 009	92 009	–	–	–	–	–
USD	zmienna	418	1 454	1 454	–	–	–	–	–
Razem USD		418	1 454	1 454	–	–	–	–	–
Razem			1 185 231	150 947	132 550	169 581	169 581	286 788	275 784
Odsetki zwiêkszaj¹ce wartoœæ bilansow¹ 6 157
Razem			1 191 388

Zaci¹gniête kredyty i po¿yczki na dzieñ 31 grudnia 2016 roku

Waluta	Stopa oprocen towania	Wartoœæ kredytów, po¿yczek na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego):
		w walucie	w z³otych	poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
	zmienna	57 918	57 918	17 791	5 894	7 491	7 341	14 575	4 826
PLN	sta³a	1 183 418	1 183 418	20 445	127 044	162 227	162 227	324 455	387 020
Razem PLN		1 241 336	1 241 336	38 236	132 938	169 718	169 568	339 030	391 846
EUR	zmienna	3 032	13 415	13 415	–	–	–	–	–
Razem EUR		3 032	13 415	13 415	–	–	–	–	–
USD	zmienna	410	1 716	1 716	–	–	–	–	–
Razem USD		410	1 716	1 716	–	–	–	–	–
Razem			1 256 467	53 367	132 938	169 718	169 568	339 030	391 846
Odsetki zwiêkszaj¹ce wartoœæ bilansow¹			7 086
Razem			1 263 553

Zmianê stanu kredytów i po¿yczek bez odsetek zwiêkszaj¹cych wartoœæ bilansow¹ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku oraz w okresie porównywalnym przedstawia poni¿sza tabela.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bilans otwarcia	1 256 467	1 403 618
Zmiana stanu kredytów w rachunku bie¿¹cym i zobowi¹zañ z tytu³u po¿yczek cash pool	83 471	(8 332)
Zmiana stanu kredytów i po¿yczek (bez kredytów w rachunku bie¿¹cym i po¿yczek cash pool):	(154 707)	(138 819)
Sp³ata	(154 918)	(140 331)
Zaci¹gniêcie	–	914
Zmiana wyceny	211	598
Bilans zamkniêcia	1 185 231	1 256 467

G³ówne zobowi¹zania z tytu³u kredytów i po¿yczek przedstawia tabela poni¿ej.

Kredyt/ po¿yczka	Kredytodawca/ po¿yczkodawca	Cel	Oprocentowanie	Termin sp³aty	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Kredyt	Europejski Bank Inwestycyjny					Budowa kot³a opalanego biomas¹ w Elektrowni Jaworzno III oraz remont turbiny parowej	sta³e – ustalone do dnia 15.06.2016	15.12.2021	84 039	105 039
		Budowa i rozruch bloku kogeneracyjnego w EC Bielsko-Bia³a	sta³e – ustalone do dnia 15.06.2016	15.12.2021	120 061	150 056
			sta³e – ustalone do dnia 15.12.2017	15.06.2024	266 139	307 362
		Modernizacja i rozbudowa sieci elektroenergetycznych	sta³e – ustalone do dnia 15.03.2018	15.09.2024	128 711	147 091
			sta³e – ustalone do dnia 15.03.2018	15.09.2024	160 819	183 783
		Modernizacja i rozbudowa sieci elektroenergetycznych oraz modernizacja elektrowni wodnych	sta³e – ustalone do dnia 15.09.2019	15.03.2027	282 341	297 170
Kredyt w rachunku bie¿¹cym	Bank Gospodarstwa Krajowego	Finansowanie transakcji na uprawnienia do emisji zanieczyszczeñ, energii i gazu	zmienne	31.12.2018	92 048	13 415
Po¿yczka	Wojewódzki Fundusz Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej	Budowa jednostki wytwórczej OZE w Elektrowni Jaworzno III	zmienne	15.12.2022	20 000	24 000
		Budowa instalacji zasilania biomas¹ oraz modernizacja kot³a fluidalnego w ZW Tychy	zmienne	15.12.2022	13 881	16 561
	Pozosta³e kredyty i po¿yczki				23 349	19 076
Razem					1 191 388	1 263 553

32.2. Wyemitowane obligacje

Wyemitowane obligacje na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Emitent	Transza/ Bank	Termin wykupu		WartoϾ nominalna kapita³u w walucie	Stan na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
			Waluta		Naros³e odsetki	WartoϾ kapita³u wed³ug zamortyzowane go kosztu	do 2 lat	od 2 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
		20.12.2019	PLN	100 000	107	99 869	99 869	–	–
		20.12.2020	PLN	100 000	107	99 838	–	99 838	–
		20.12.2021	PLN	100 000	107	99 817	–	99 817	–
		20.12.2022	PLN	100 000	107	99 800	–	99 800	–
		20.12.2023	PLN	100 000	107	99 787	–	–	99 787
		20.12.2024	PLN	100 000	107	99 778	–	–	99 778
		20.12.2025	PLN	100 000	107	99 770	–	–	99 770
		20.12.2026	PLN	100 000	107	99 761	–	–	99 761
		20.12.2027	PLN	100 000	107	99 756	–	–	99 756
	Bank	20.12.2028	PLN	100 000	107	99 752	–	–	99 752
	Gospodarstwa	20.12.2020	PLN	70 000	74	69 963	–	69 963	–
TAURON Polska	Krajowego	20.12.2021	PLN	70 000	74	69 961	–	69 961	–
Energia S.A.		20.12.2022	PLN	70 000	74	69 959	–	69 959	–
		20.12.2023	PLN	70 000	74	69 958	–	–	69 958
		20.12.2024	PLN	70 000	74	69 957	–	–	69 957
		20.12.2025	PLN	70 000	74	69 956	–	–	69 956
		20.12.2026	PLN	70 000	74	69 956	–	–	69 956
		20.12.2027	PLN	70 000	74	69 955	–	–	69 955
		20.12.2028	PLN	70 000	74	69 955	–	–	69 955
		20.12.2029	PLN	70 000	74	69 955	–	–	69 955
	Program Emisji Obligacji z dnia 24.11.2015 roku	29.12.2020	PLN	1 600 000	389	1 597 188	–	1 597 188	–
	TPEA1119	4.11.2019	PLN	1 750 000	7 609	1 749 277	1 749 277	–	–
	Europejski Bank Inwestycyjny	16.12.2034	EUR	190 000	1 597	791 355	–	–	791 355
	Euroobligacje EURBD050727	5.07.2027	EUR	500 000	24 425	2 069 193	–	–	2 069 193
TAURON Sweden Energy AB (publ)		3.12.2029	EUR	168 000	1 950	695 139	–	–	695 139
Razem					37 780	8 599 655	1 849 146	2 106 526	4 643 983

Wyemitowane obligacje na dzieñ 31 grudnia 2016 roku

Emitent	Transza/ Bank	Termin wykupu	Waluta	WartoϾ nominalna kapita³u w walucie	Stan na dzieñ bilansowy		Z tego o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
					Naros³e odsetki	WartoϾ kapita³u wed³ug zamortyzowane go kosztu	do 2 lat	od 2 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
		20.12.2019	PLN	100 000	107	99 805	–	99 805	–
		20.12.2020	PLN	100 000	107	99 786	–	99 786	–
		20.12.2021	PLN	100 000	107	99 773	–	99 773	–
		20.12.2022	PLN	100 000	107	99 763	–	–	99 763
		20.12.2023	PLN	100 000	107	99 754	–	–	99 754
		20.12.2024	PLN	100 000	107	99 749	–	–	99 749
		20.12.2025	PLN	100 000	107	99 744	–	–	99 744
		20.12.2026	PLN	100 000	107	99 738	–	–	99 738
		20.12.2027	PLN	100 000	107	99 734	–	–	99 734
	Bank	20.12.2028	PLN	100 000	107	99 733	–	–	99 733
	Gospodarstwa	20.12.2020	PLN	70 000	74	69 976	–	69 976	–
TAURON Polska	Krajowego	20.12.2021	PLN	70 000	74	69 976	–	69 976	–
Energia S.A.		20.12.2022	PLN	70 000	74	69 976	–	–	69 976
		20.12.2023	PLN	70 000	74	69 976	–	–	69 976
		20.12.2024	PLN	70 000	74	69 975	–	–	69 975
		20.12.2025	PLN	70 000	74	69 975	–	–	69 975
		20.12.2026	PLN	70 000	74	69 975	–	–	69 975
		20.12.2027	PLN	70 000	74	69 975	–	–	69 975
		20.12.2028	PLN	70 000	74	69 975	–	–	69 975
		20.12.2029	PLN	70 000	74	69 975	–	–	69 975
	Program Emisji	29.12.2020	PLN	2 250 000	549	2 244 801	–	2 244 801	–
	Obligacji z dnia	25.03.2020	PLN	100 000	790	99 771	–	99 771	–
	24.11.2015 roku	9.12.2020	PLN	300 000	560	298 761	–	298 761	–
	TPEA1119	4.11.2019	PLN	1 750 000	7 578	1 749 155	–	1 749 155	–
	Europejski Bank Inwestycyjny	16.12.2034	EUR	190 000	1 693	839 330	–	–	839 330
TAURON Sweden Energy AB (publ)		3.12.2029	EUR	168 000	2 067	736 930	–	–	736 930
Razem					15 047	7 666 081	–	4 831 804	2 834 277

W dniu 5 lipca 2017 roku Spó³ka wyemitowa³a euroobligacje o ³¹cznej wartoœci nominalnej 500 000 tysiêcy euro i cenie emisyjnej 99,438% wartoœci nominalnej. Zapadalnoœæ obligacji wynosi 10 lat. S¹ to obligacje o oprocentowaniu sta³ym, a odsetki p³atne s¹ w okresach rocznych. Obligacje zosta³y dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Gie³dy Papierów Wartoœciowych w Londynie (London Stock Exchange). Agencja ratingowa Fitch nada³a euroobligacjom rating na poziomie "BBB".

W dniu 20 czerwca 2017 roku dokonano prolongaty Programu emisji obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku, na podstawie podpisanych aneksów do umowy agencyjnej i depozytowej oraz umowy gwarancyjnej: •

• o jeden rok, tj. do dnia 31 grudnia 2021 roku ("I Okres Prolongaty"). Kwota programu w I Okresie Prolongaty bêdzie wynosiæ maksymalnie 5 320 000 tysiêcy z³otych, a do prolongaty przyst¹pi³y nastêpuj¹ce banki: MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddzia³ w Polsce, Bank Zachodni WBK S.A., CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce, Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. Oddzia³ w Polsce, ING Bank Œl¹ski S.A., Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A. oraz mBank S.A. •
• o dwa lata, tj. do dnia 31 grudnia 2022 roku ("II Okres Prolongaty"). Kwota programu w II Okresie Prolongaty bêdzie wynosiæ maksymalnie 2 450 000 tysiêcy z³otych, a do prolongaty przyst¹pi³y banki: MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddzia³ w Polsce oraz Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A.

Po dniu bilansowym, w dniu 9 marca 2018 roku podpisane zosta³y kolejne aneksy do umowy agencyjnej i depozytowej oraz umowy gwarancyjnej, których skutkiem jest wyd³u¿enie przez czêœæ banków okresu dostêpnoœci œrodków w ramach Programu. Oznacza to, ¿e maksymalna wartoϾ Programu: •

• do dnia 31 grudnia 2021 roku wynosi 6 070 000 tysiêcy z³otych (przed podpisaniem aneksów wynosi³a 5 320 000 tysiêcy z³otych), •
• do dnia 31 grudnia 2022 roku wynosi 5 820 000 tysiêcy z³otych (przed podpisaniem aneksów wynosi³a 2 450 000 tysiêcy z³otych).

Do dnia 31 grudnia 2020 roku wartoœæ Programu nie ulega zmianie i wynosi maksymalnie 6 270 000 tysiêcy z³otych.

Aneksy zosta³y zawarte z nastêpuj¹cymi bankami bior¹cym udzia³ w Programie: Bank Handlowy w Warszawie S.A., Bank BG¯ BNP Paribas S.A., Bank Zachodni WBK S.A., CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce, Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. Oddzia³ w Polsce, ING Bank Œl¹ski S.A., mBank S.A., MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddzia³ w Polsce oraz Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A. W zwi¹zku z dokonan¹ prolongat¹ nie uleg³ zmianie poziom mar¿y finansowania w ramach Programu.

Obligacje wyemitowane w dniu 16 grudnia 2016 roku o wartoœci nominalnej 190 000 tysiêcy euro stanowi¹ podporz¹dkowane, niezabezpieczone, kuponowe papiery wartoœciowe na okaziciela, które zosta³y objête przez Europejski Bank Inwestycyjny w ramach operacji Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, uruchomionego przez EBI wspólnie z Komisj¹ Europejsk¹ w celu realizacji tzw. planu Junckera. Walut¹ emisji jest euro. Termin wykupu przypada na 18 lat od daty emisji, przy czym zgodnie z charakterystyk¹ finansowania hybrydowego zdefiniowano pierwszy okres finansowania na 8 lat ("I Okres Finansowania"), w którym nie bêdzie mo¿liwy wczeœniejszy wykup obligacji przez Spó³kê oraz nie bêdzie mo¿liwa wczeœniejsza sprzeda¿ obligacji przez EBI na rzecz osób trzecich (w obu przypadkach z zastrze¿eniem wyj¹tków okreœlonych w umowie). Obligacje s¹ oprocentowane wed³ug sta³ej stopy procentowej w I Okresie Finansowania, natomiast w kolejnym 10-letnim okresie finansowania ("II Okres Finansowania") bêd¹ oprocentowane wed³ug zmiennej stopy procentowej (Euribor 6M) powiêkszonej o ustalon¹ mar¿ê. Umowa przewiduje mo¿liwoœæ odroczenia p³atnoœci odsetek od obligacji. Podporz¹dkowany charakter obligacji sprawia, i¿ w przypadku upad³oœci lub likwidacji Spó³ki, zobowi¹zania wynikaj¹ce z obligacji bêd¹ mia³y pierwszeñstwo zaspokojenia jedynie przed wierzytelnoœciami akcjonariuszy Spó³ki. Emisja obligacji ma pozytywny wp³yw na stabilnoœæ finansow¹ Grupy, poniewa¿ obligacje s¹ wy³¹czone z kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enia, stanowi¹cego kowenant niektórych programów finansowania. Ponadto 50% kwoty obligacji zosta³o zaliczone przez agencjê ratingow¹ jako kapita³ w modelu ratingowym, co ma korzystny wp³yw na ocenê ratingow¹ Grupy TAURON. Obligacje uzyska³y rating agencji ratingowej Fitch na poziomie BB+.

Pozosta³e obligacje wyemitowane przez jednostkê dominuj¹c¹ na rynku polskim maj¹ formê zdematerializowan¹, s¹ niezabezpieczone, kuponowe o oprocentowaniu opartym o WIBOR 6M powiêkszonym o mar¿ê odpowiedni¹ dla ka¿dej emisji. Walut¹ emisji i sp³aty jest z³oty polski.

Obligacje wyemitowane przez jednostkê zale¿n¹ TAURON Sweden Energy AB (publ) to obligacje o oprocentowaniu sta³ym, a odsetki z tytu³u obligacji s¹ p³atne w okresach rocznych. Walut¹ emisji i sp³aty jest euro. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wartoœæ bilansowa w walucie obligacji wraz z odsetkami wynosi³a 167 131 tysiêcy euro (na dzieñ 31 grudnia 2016 roku 167 043 tysi¹ce euro). Spó³ka udzieli³a gwarancji korporacyjnej na rzecz TAURON Sweden Energy AB (publ) celem zabezpieczenia wspomnianych obligacji. Gwarancja obowi¹zuje w ca³ym okresie obligacji, tj. do dnia 3 grudnia 2029 roku i opiewa na kwotê 168 000 tysiêcy euro.

Zmiana stanu obligacji bez odsetek zwiêkszaj¹cych wartoœæ bilansow¹

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bilans otwarcia	7 666 081	6 665 528
Emisja*	2 703 643	4 273 379
Wykup	(1 650 000)	(3 300 000)
Zmiana wyceny	(120 069)	27 174
Bilans zamkniêcia	8 599 655	7 666 081

* Uwzglêdnione zosta³o dyskonto i koszty emisji.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Spó³ka dokona³a nastêpuj¹cych emisji (w wartoœci nominalnej) oraz wykupów obligacji:

Data	Umowa/ Program	Opis	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017
emisji / Data wykupu			Emisja w wartoœci nominalnej	Wykup
05.07.2017	Euroobligacje	Emisja euroobligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 500 000 tysiêcy euro i cenie emisyjnej 99,438% wartoœci nominalnej z terminem wykupu 5 lipiec 2027 roku.	2 107 462
30.01.2017		Emisja obligacji o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych z terminem wykupu 30 stycznia 2020 roku.	100 000
01.03.2017		Emisja obligacji o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych z terminem wykupu 1 marca 2020 roku.	100 000
31.03.2017		Emisja obligacji o wartoœci nominalnej 300 000 tysiêcy z³otych z terminem wykupu 30 czerwca 2017 roku.	300 000
30.06.2017		Emisja obligacji o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych z terminem wykupu 30 lipca 2017 roku.	100 000
30.06.2017	Program emisji	Wykup obligacji zgodnie z terminem wykupu obligacji o wartoœci nominalnej 300 000 tysiêcy z³otych wyemitowanych w dniu 31 marca 2017.		(300 000)
30.07.2017	obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku	Wczeœniejszy wykup obligacji o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych wyemitowanych w dniu 30 stycznia 2017 roku.		(100 000)
30.07.2017		Wykup obligacji zgodnie z terminem wykupu obligacji o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych wyemitowanych w dniu 30 czerwca 2017.		(100 000)
01.09.2017		Wczeœniejszy wykup obligacji o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych wyemitowanych w dniu 1 marca 2017 roku.		(100 000)
25.09.2017		Wczeœniejszy wykup obligacji o wartoœci nominalnej 100 000 tysiêcy z³otych wyemitowanych w dniu 25 marca 2016 roku.		(100 000)
09.12.2017		Wczeœniejszy wykup obligacji o wartoœci nominalnej 300 000 tysiêcy z³otych wyemitowanych w dniu 9 grudnia 2016 roku.		(300 000)
29.12.2017		Wczeœniejszy czêœciowy wykup obligacji o wartoœci nominalnej 650 000 tysiêcy z³otych wyemitowanych w dniu 29 luty 2016 roku.		(650 000)
		Razem	2 707 462	(1 650 000)

Spó³ka zabezpiecza czêœæ przep³ywów odsetkowych zwi¹zanych z wyemitowanymi obligacjami poprzez zawarte kontrakty terminowe swap procentowy (IRS). Instrumenty te objête s¹ rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ, co zosta³o szerzej opisane w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Podpisane z bankami umowy nak³adaj¹ na Spó³kê zobowi¹zania natury prawno-finansowej (kowenanty), stosowane standardowo w tego rodzaju transakcjach. Kluczowym kowenantem jest wskaŸnik zad³u¿enie netto/EBITDA (dla krajowych programów emisji obligacji), który okreœla dopuszczalny maksymalny poziom zad³u¿enia pomniejszonego o œrodki pieniê¿ne w relacji do generowanej EBITDA. Zgodnie ze stanem na dzieñ 31 grudnia 2017 roku nie wyst¹pi³ przypadek przekroczenia kowenantów, czyli naruszenia warunków umów.

32.3. Leasing finansowy

		Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
	Op³aty minimalne	WartoϾ bie¿¹ca op³at	Op³aty minimalne	WartoϾ bie¿¹ca op³at
W okresie 1 roku	24 145	23 947	12 026	11 301
W okresie od 1 do 5 lat	8	8	23 724	23 527
Powy¿ej 5 lat	20	18	22	20
Minimalne op³aty leasingowe ogó³em	24 173	23 973	35 772	34 848
Minus koszty finansowe	(200)	–	(924)	–
Wartoœæ bie¿¹ca minimalnych op³at leasingowych	23 973	23 973	34 848	34 848
D³ugoterminowe	25	25	23 546	23 546
Krótkoterminowe	23 948	23 948	11 302	11 302

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku g³ówn¹ pozycjê leasingu finansowego stanowi zobowi¹zanie z tytu³u leasingu budynku w Katowicach w wysokoœci 23 945 tysiêcy z³otych (na dzieñ 31 grudnia 2016 roku – 26 974 tysi¹ce z³otych).

33. Rezerwy na œwiadczenia pracownicze

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Rezerwa na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe	1 469 108	1 480 391
Rezerwa na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy	45 815	51 222
Razem	1 514 923	1 531 613
D³ugoterminowe	1 380 650	1 373 385
Krótkoterminowe	134 273	158 228

33.1. Rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe

Zmiana stanu rezerw na œwiadczenia pracownicze, rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Rezerwa na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne	Taryfa pracownicza	ZFŒS	Rezerwa na deputaty wêglowe	Nagrody jubileuszowe	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	307 281	532 184	112 469	2 248	526 209	1 480 391
Koszty bie¿¹cego zatrudnienia	16 933	13 878	2 854	–	32 622	66 287
Zyski i straty aktuarialne, w tym:	1 452	(7 880)	(13 225)	–	4 082	(15 571)
powsta³e na skutek zmian za³o¿eñ finansowych	(5 572)	–	–	–	(7 750)	(13 322)
powsta³e na skutek zmian za³o¿eñ demograficznych	–	–	(18)	–	(167)	(185)
powsta³e na skutek innych zmian	7 024	(7 880)	(13 207)	–	11 999	(2 064)
Wyp³acone œwiadczenia	(25 382)	(19 663)	(3 750)	–	(58 243)	(107 038)
Koszty przesz³ego zatrudnienia	13 442	(2 802)	4 736	–	(8 013)	7 363
Koszty odsetek	8 168	15 338	3 237	–	14 021	40 764
Pozosta³e zmiany	–	(840)	–	(2 248)	–	(3 088)
Bilans zamkniêcia	321 894	530 215	106 321	–	510 678	1 469 108
D³ugoterminowe	293 043	510 172	102 495	–	454 107	1 359 817
Krótkoterminowe	28 851	20 043	3 826	–	56 571	109 291

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa zwiêkszy³a rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia i nagrody jubileuszowe z tytu³u kosztów przesz³ego zatrudnienia o ³¹czn¹ wartoœæ 7 363 tysi¹ce z³otych, co by³o skutkiem przede wszystkim zmian w Zak³adowych Uk³adach Zbiorowych Pracy w nastêpuj¹cych podmiotach: •

• w spó³ce z segmentu Wydobycie co spowodowa³o zwiêkszenie rezerw na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne oraz nagrody jubileuszowe w ³¹cznej kwocie 17 363 tysi¹ce z³otych; •
• w spó³kach segmentu Sprzeda¿ co zaskutkowa³o rozwi¹zaniem rezerw na nagrody jubileuszowe w kwocie 4 673 tysi¹ce z³otych; •
• w spó³ce z segmentu Pozosta³e co spowodowa³o zmniejszenie rezerw aktuarialnych w ³¹cznej kwocie 3 790 tysiêcy z³otych.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

W zwi¹zku ze zmian¹ za³o¿eñ aktuarialnych przyjêtych do wyceny aktuarialnej na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zmniejszono rezerwy o 15 571 tysiêcy z³otych, co wp³ynê³o na zwiêkszenie pozosta³ych ca³kowitych dochodów o 19 653 tysiêcy z³otych (rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia) oraz na zmniejszenie wyniku finansowego Grupy o 4 082 tysiêcy z³otych (rezerwy na nagrody jubileuszowe).

Zmiana stanu rezerw na œwiadczenia pracownicze, rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Rezerwa na œwiadczenia emerytalne, rentowe i podobne	Taryfa pracownicza	ZFŒS	Rezerwa na deputaty wêglowe	Nagrody jubileuszowe	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	341 124	722 734	131 110	2 242	653 165	1 850 375
Koszty bie¿¹cego zatrudnienia	17 093	14 003	2 170	–	37 519	70 785
Zyski i straty aktuarialne, w tym:	(27 145)	(148 051)	(29 401)	–	(40 296)	(244 893)
powsta³e na skutek zmian za³o¿eñ finansowych	(6 026)	(54 665)	(15 892)	–	(7 245)	(83 828)
powsta³e na skutek zmian za³o¿eñ demograficznych	10 566	(32 751)	(3 966)	–	3 035	(23 116)
powsta³e na skutek innych zmian	(31 685)	(60 635)	(9 543)	–	(36 086)	(137 949)
Wyp³acone œwiadczenia	(22 065)	(22 432)	(3 677)	(2 241)	(74 090)	(124 505)
Koszty przesz³ego zatrudnienia	(20 470)	(53 901)	8 677	–	(84 487)	(150 181)
Koszty odsetek	9 308	19 831	3 590	–	17 372	50 101
Nabycie ZCP Brzeszcze	9 436	–	–	–	17 026	26 462
Pozosta³e zmiany	–	–	–	2 247	–	2 247
Bilans zamkniêcia	307 281	532 184	112 469	2 248	526 209	1 480 391
D³ugoterminowe	271 934	512 671	108 116	–	468 963	1 361 684
Krótkoterminowe	35 347	19 513	4 353	2 248	57 246	118 707

Wycena rezerw na œwiadczenia pracownicze

Rezerwy na œwiadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz na nagrody jubileuszowe zosta³y oszacowane na podstawie metod aktuarialnych. G³ówne za³o¿enia przyjête przez aktuariusza na dzieñ bilansowy do wyliczenia kwoty zobowi¹zania s¹ nastêpuj¹ce:

	31 grudnia 2017 roku	31 grudnia 2016 roku
Stopa dyskontowa (%)	3,00%	3,00%
Przewidywany wskaŸnik inflacji (%)	2,50%	2,50%
WskaŸnik rotacji pracowników (%)	1,15% – 8,64%	0,04% – 7,95%
Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeñ (%)	1,80% – 2,50%	1,00% – 3,50%
Przewidywana stopa wzrostu cen energii elektrycznej (%)	3,50%	3,50%
Przewidywana stopa wzrostu wartoœci odpisu na ZFŒS (%)	3,50%	3,50%
Pozosta³y œredni okres zatrudnienia	9,89 – 20,40	9,27 – 25,00

Analiza wra¿liwoœci

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zosta³a przeprowadzona analiza wra¿liwoœci wyników wyceny na zmianê stopy dyskonta finansowego oraz na zmiany planowanych wzrostów podstaw w przedziale -0,5 p.p./+0,5 p.p.

Poni¿sza tabela prezentuje wartoœæ bilansow¹ poszczególnych tytu³ów rezerw oraz wartoœci rezerw wyliczone przy zmienionych za³o¿eniach:

	WartoϾ bilansowa na dzieñ 31 grudnia 2017	Stopa dyskonta finansowego		Planowane wzrosty podstaw
Tytu³ rezerwy		-0,5 p.p.	+0,5 p.p.	-0,5 p.p.	+0,5 p.p.
Odprawy emerytalne, rentowe i poœmiertne	321 894	336 386	308 405	308 273	336 395
Taryfa pracownicza	530 215	572 706	492 594	492 594	572 273
Koszty odpisu na ZFŒS	106 321	114 960	98 643	98 643	114 871
Nagrody jubileuszowe	510 678	527 900	494 316	497 664	524 220
Razem		1 551 952	1 393 958	1 397 174	1 547 759

Poni¿sza tabela prezentuje wartoœæ bilansow¹ poszczególnych tytu³ów rezerw oraz prezentuje jak zmieni³aby siê wartoœæ bilansowa przy innych za³o¿eniach:

	WartoϾ bilansowa na dzieñ 31 grudnia 2017	Odchylenia
Tytu³ rezerwy		Stopa dyskonta finansowego		Planowane wzrosty podstaw
		-0,5 p.p.	+0,5 p.p.	-0,5 p.p.	+0,5 p.p.
Odprawy emerytalne, rentowe i poœmiertne	321 894	14 492	(13 489)	(13 621)	14 501
Taryfa pracownicza	530 215	42 491	(37 621)	(37 621)	42 058
Koszty odpisu na ZFŒS	106 321	8 639	(7 678)	(7 678)	8 550
Nagrody jubileuszowe	510 678	17 222	(16 362)	(13 014)	13 542
Razem		82 844	(75 150)	(71 934)	78 651
wp³yw na wynik finansowy		17 222	(16 362)	(13 014)	13 542
wp³yw na pozosta³e ca³kowite dochody		65 622	(58 788)	(58 920)	65 109

Podzia³u rezerw na d³ugo i krótkoterminowe Grupa dokonuje na podstawie szacunków dotycz¹cych rozk³adu wyp³at w czasie przygotowanego przy pomocy technik aktuarialnych.

Okresy zapadalnoœci rezerw na œwiadczenia pracownicze

Rok	Odprawy emerytalne, rentowe i podobne	Taryfa pracownicza	ZFŒS	Nagrody jubileuszowe	Razem rezerwy
2018	28 851	20 043	3 826	56 571	109 291
2019	18 348	21 991	3 933	46 363	90 635
2020	23 417	21 482	3 875	41 638	90 412
2021	15 462	20 945	3 806	39 303	79 516
2022	14 994	20 445	3 747	37 329	76 515
Pozosta³e lata	220 822	425 309	87 134	289 474	1 022 739
Razem	321 894	530 215	106 321	510 678	1 469 108

33.2. Rezerwy na œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

		Programy dobrowolnych odejϾ
	Segment Wytwarzanie	Segment Dystrybucja	Pozosta³a dzia³alnoœæ	Razem
Bilans otwarcia	17 599	17 062	16 561	51 222
Utworzenie	24 076	10 025	244	34 345
Rozwi¹zanie	(1 940)	(4 982)	–	(6 922)
Wykorzystanie	(10 168)	(11 563)	(11 099)	(32 830)
Bilans zamkniêcia	29 567	10 542	5 706	45 815
D³ugoterminowe	20 833	–	–	20 833
Krótkoterminowe	8 734	10 542	5 706	24 982

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Programy dobrowolnych odejϾ
	Segment Wytwarzanie	Segment Dystrybucja	Pozosta³a dzia³alnoœæ	Razem
Bilans otwarcia	23 460	25 432	8 444	57 336
Utworzenie	5 383	8 290	14 036	27 709
Rozwi¹zanie	(571)	(3 797)	(2 504)	(6 872)
Wykorzystanie	(10 673)	(12 863)	(3 415)	(26 951)
Bilans zamkniêcia	17 599	17 062	16 561	51 222
D³ugoterminowe	11 701	–	–	11 701
Krótkoterminowe	5 898	17 062	16 561	39 521

34. Rezerwy na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³e

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych	Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych	Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem i pokrycie kosztów	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	146 885	115 302	198 844	461 031
Odwrócenie dyskonta	5 141	3 713	2 330	11 184
Zmiana stopy dyskontowej	39 830	5 012	–	44 842
Utworzenie/(rozwi¹zanie) netto	119	64	(201 174)	(200 991)
Bilans zamkniêcia	191 975	124 091	–	316 066
D³ugoterminowe	191 975	99 214	–	291 189
Krótkoterminowe	–	24 877	–	24 877
Czêœæ d³ugoterminowa pozosta³ych rezerw				59 949
Razem				351 138

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych	Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych	Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem i pokrycie kosztów	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	111 675	101 244	182 877	395 796
Odwrócenie dyskonta	4 904	2 700	11 502	19 106
Zmiana stopy dyskontowej	(35 846)	(9 854)	2 257	(43 443)
Utworzenie/(rozwi¹zanie) netto	160	21 212	2 208	23 580
Nabycie ZCP Brzeszcze	65 992	–	–	65 992
Bilans zamkniêcia	146 885	115 302	198 844	461 031
D³ugoterminowe	146 885	102 984	152 943	402 812
Krótkoterminowe	–	12 318	45 901	58 219
Czêœæ d³ugoterminowa pozosta³ych rezerw				46 498
Razem				449 310

34.1. Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych

Rezerwa tworzona jest w odniesieniu do zak³adów górniczych wchodz¹cych w sk³ad Grupy na bazie szacunku przewidywanych kosztów likwidacji obiektów i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakoñczeniu eksploatacji. W ramach rezerwy na koszty likwidacji zak³adów górniczych ujmowane jest saldo Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych ("FLZG"), który zgodnie z przepisami ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz przepisami wykonawczymi wydanymi do tej ustawy tworzony jest przez przedsiêbiorstwa górnicze wchodz¹ce w sk³ad Grupy w okreœlonym stosunku procentowym do wartoœci podatkowych odpisów amortyzacyjnych od œrodków trwa³ych, lub w odniesieniu do op³aty eksploatacyjnej, poprzez przekazanie œrodków pieniê¿nych w wysokoœci równowartoœci odpisów na wyodrêbniony rachunek bankowy. Aktywa finansowe FLZG prezentowane s¹ w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako d³ugoterminowe i krótkoterminowe aktywa finansowe, natomiast saldo FLZG ujmowane jest w ramach rezerwy na przysz³e koszty likwidacji obiektów zak³adów górniczych.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku saldo rezerwy wynios³o 191 975 tysiêcy z³otych. Zwiêkszenie rezerwy w wysokoœci 39 830 tysiêcy z³otych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku wynika z przyjêcia do wyceny na dzieñ 31 grudnia 2017 roku ni¿szych stóp dyskontowych (3,00%) ni¿ na dzieñ 31 grudnia 2016 roku (3,50%). W okresie porównywalnym na skutek przyjêcia wy¿szej stopy dyskontowej do wyceny rezerw na dzieñ 31 grudnia 2016 roku (zwiêkszenie z 2,75%–3,04% na 3,50%) Grupa rozwi¹za³a rezerwê w wysokoœci 35 846 tysiêcy z³otych.

Tabele poni¿ej przedstawiaj¹ kwotê odpisu na FLZG, stan aktywów FLZG oraz saldo zobowi¹zañ z tytu³u przysz³ych kosztów likwidacji obiektów zak³adów górniczych.

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Aktywa finansowe Funduszu Likwidacji Zak³adów Górniczych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Stan œrodków na 1 stycznia	41 163	42 129
Odprowadzone œrodki	4 441	4 112
Odsetki	973	730
Wykorzystanie	(4 102)	(6 051)
Pozosta³e zmiany	–	243
Stan œrodków na 31 grudnia	42 475	41 163
Odpisy na FLZG w okresie	(4 155)	(4 446)

Rezerwa na koszty likwidacji zak³adów górniczych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Fundusz Likwidacji Zak³adów Górniczych	46 348	44 442
Nadwy¿ka zdyskontowanych szacowanych kosztów likwidacji	145 627	102 443
Razem	191 975	146 885

34.2. Rezerwa na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych

W ramach rezerwy na koszty rekultywacji i demonta¿u oraz likwidacjê œrodków trwa³ych Grupa ujmuje nastêpuj¹ce rezerwy tworzone przez spó³ki z segmentu Wytwarzanie: •

• rezerwa na koszty zwi¹zane z rekultywacj¹ sk³adowisk popio³ów, której saldo na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi³o 40 990 tysiêcy z³otych (na dzieñ 31 grudnia 2016 roku – 39 415 tysiêcy z³otych); •
• rezerwa na koszty zwi¹zane z demonta¿em farm wiatrowych, której saldo na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi³o 57 887 tysiêcy z³otych (na dzieñ 31 grudnia 2016 roku – 51 088 tysiêcy z³otych); •
• rezerwa na koszty likwidacji œrodków trwa³ych dotycz¹ca likwidacji komina w Elektrowni Jaworzno oraz likwidacji ch³odni kominowych i bloku w Elektrowni £agisza, której saldo na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi³o 25 214 tysi¹ce z³otych (na dzieñ 31 grudnia 2016 roku – 24 799 tysiêcy z³otych).

34.3. Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem i pokrycie kosztów

Zmianê stanu poszczególnych rezerw w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku prezentuje poni¿sza tabela.

	Rezerwa na umowê elektryczn¹	Rezerwa na "take or pay" w umowie gazowej	Rezerwa na pokrycie kosztów	Rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem i pokrycie kosztów razem
Bilans otwarcia	133 327	54 837	10 680	198 844
Odwrócenie dyskonta	1 626	475	229	2 330
Utworzenie	–	–	2 250	2 250
Rozwi¹zanie	(134 953)	(55 312)	(13 159)	(203 424)
Bilans zamkniêcia	–	–	–	–

W roku 2015 Spó³ka rozpozna³a rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. Na dzieñ 31 grudnia 2016 roku rezerwy z tego tytu³u wynosi³y 198 844 tysi¹ce z³otych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Spó³ka rozwi¹za³a w ca³oœci rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem: •

• rezerwê wynikaj¹c¹ z faktu, i¿ na podstawie wieloletniej umowy sprzeda¿y energii elektrycznej zawartej pomiêdzy Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. a Spó³k¹ oraz PGNiG Energia S.A., Spó³ka zobowi¹zana by³a do zakupu po³owy wolumenu energii elektrycznej produkowanej przez Elektrociep³owniê Stalowa Wola S.A. po cenie w formule "koszt plus" pokrywaj¹cej koszty produkcji oraz zapewniaj¹cej obs³ugê finansowania; •
• rezerwê zwi¹zan¹ z faktem, i¿ Spó³ka by³a zobligowana do pokrycia ewentualnych strat zwi¹zanych z realizacj¹ klauzuli umownej "take or pay" w ramach umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego zawartej

pomiêdzy PGNiG S.A. a Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. Zgodnie z powy¿sz¹ klauzul¹ Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. by³a zobowi¹zana do zap³aty PGNiG S.A. za nieodebrany gaz;

rezerwê na pokrycie kosztów zwi¹zan¹ z faktem, i¿ w zwi¹zku z opóŸnieniem realizacji projektu, na Spó³ce mog³aby spoczywaæ koniecznoœæ pokrycia dodatkowych kosztów funkcjonowania Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A.

Rozwi¹zanie rezerwy na koszty zwi¹zane z umow¹ sprzeda¿y energii elektrycznej oraz rezerwy na pokrycie ewentualnych strat w zwi¹zku z realizacj¹ klauzuli umownej "take or pay" zwi¹zane jest ze spe³nieniem warunków zawieszaj¹cych wynikaj¹cych z podpisanego dnia 27 paŸdziernika 2016 roku warunkowego porozumienia w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji projektu "Budowa bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli". Warunki zawieszaj¹ce zosta³y spe³nione poprzez dokonanie w dniu 31 marca 2017 roku przez Elektrociep³owniê Stalowa Wola S.A. zap³aty na rzecz finansuj¹cych j¹ dotychczas instytucji, tj. Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Banku Polska Kasa Opieki S.A. wszystkich zobowi¹zañ spó³ki wzglêdem instytucji finansuj¹cych. Œrodki na sp³atê kredytów bankowych Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. uzyska³a na podstawie umów po¿yczek, zgodnie z którymi Spó³ka oraz Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. udzieli³y Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. po¿yczek. Spó³ka udzieli³a w tym celu po¿yczki w kwocie 290 742 tysi¹ce z³otych, o czym szerzej w nocie 23 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Z chwil¹ spe³nienia warunków zawieszaj¹cych jednoczeœnie wesz³y w ¿ycie dokumenty: •

• porozumienie w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji Projektu pomiêdzy TAURON Polska Energia S.A., Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. i Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A.; •
• aneks do umowy sprzeda¿y energii elektrycznej z dnia 11 marca 2011 roku pomiêdzy Spó³k¹, Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. i Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A.; •
• aneks do umowy na dostawy paliwa gazowego z dnia 11 marca 2011 roku pomiêdzy Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A. i Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A.

Porozumienie reguluje przede wszystkim warunki rozliczania kar umownych, urynkowienie stosowanych dotychczas formu³ cenowych oraz kwestie restrukturyzacji finansowej projektu. Porozumienie stanowi odzwierciedlenie woli sponsorów projektu, tj. TAURON Polska Energia S.A. i Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. co do kontynuacji budowy bloku gazowo-parowego, wprowadzenia zmian w umowie na dostawy paliwa gazowego i umowie sprzeda¿y energii elektrycznej oraz zmiany formu³y finansowania projektu z project finance na corporate finance. Niezale¿nie od powy¿szego sponsorzy wraz z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. kontynuuj¹ wspólne prace zwi¹zane z pozyskaniem nowego finansowania projektu budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli, którego warunki i struktura by³yby korzystniejsze od dotychczas obowi¹zuj¹cych umów.

Aneksy do umowy na dostawy paliwa gazowego i umowy sprzeda¿y energii elektrycznej, które wesz³y w ¿ycie, przewiduj¹ w szczególnoœci urynkowienie stosowanych w tych umowach formu³ cenowych. Ponadto, w zwi¹zku z opóŸnieniem realizacji projektu, aneks do umowy na dostawy paliwa gazowego przewiduje zmianê w zakresie wysokoœci, terminów i metodologii naliczania kar umownych. Wprowadzone aneksami zmiany do umów w ocenie Zarz¹du Spó³ki stanowi³y podstawê do rozwi¹zania w pierwszym kwartale 2017 roku rezerwy na koszty zwi¹zane z umow¹ sprzeda¿y energii elektrycznej oraz rezerwy na pokrycie ewentualnych strat w zwi¹zku z realizacj¹ klauzuli umownej "take or pay".

35. Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów

Rezerwy na zobowi¹zania z tytu³u œwiadectw pochodzenia energii i emisji gazów dotycz¹ obowi¹zku za rok bie¿¹cy lub rok poprzedni, w zwi¹zku z czym w ca³oœci maj¹ charakter krótkoterminowy.

	Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów	Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	209 736	755 085	964 821
Utworzenie	324 937	645 009	969 946
Rozwi¹zanie	(84)	(10 471)	(10 555)
Wykorzystanie	(209 652)	(761 171)	(970 823)
Bilans zamkniêcia	324 937	628 452	953 389

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

•

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów	Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	153 083	865 051	1 018 134
Utworzenie	381 946	754 286	1 136 232
Rozwi¹zanie	(63)	(3 884)	(3 947)
Wykorzystanie	(325 230)	(860 368)	(1 185 598)
Bilans zamkniêcia	209 736	755 085	964 821

35.1. Rezerwa na zobowi¹zania z tytu³u emisji gazów

Zgodnie z przyjêt¹ polityk¹ rachunkowoœci rezerwa na zobowi¹zanie z tytu³u emisji gazów objêtych systemem uprawnieñ do emisji jest tworzona w ciê¿ar kosztów operacyjnych w przypadku, gdy rzeczywista emisja przekracza wolumen posiadanych nieodp³atnych uprawnieñ do emisji, z uwzglêdnieniem przypisania nieodp³atnych uprawnieñ do emisji na poszczególne instalacje przynale¿ne do spó³ek segmentu Wytwarzanie, tj. TAURON Wytwarzanie S.A. oraz TAURON Ciep³o Sp. z o.o. Rezerwa na koszt pokrycia deficytu tworzona jest w wartoœci nabytych lub zakontraktowanych w tym celu uprawnieñ oraz wed³ug cen rynkowych na dzieñ bilansowy w odniesieniu do niezabezpieczonego deficytu uprawnieñ (w przypadku, gdy taka sytuacja wyst¹pi).

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku rezerwa na zobowi¹zanie z tytu³u emisji gazów wynosi³a 324 937 tysiêcy z³otych i dotyczy³a obowi¹zku umorzenia uprawnieñ z tytu³u emisji za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku. Spó³ki utworzy³y rezerwy celem pokrycia emisji za bie¿¹cy okres w wysokoœci odpowiednio: ––

• TAURON Wytwarzanie S.A. 286 940 tysiêcy z³otych,
• TAURON Ciep³o Sp. z o.o. 37 997 tysiêcy z³otych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku wykorzystanie rezerw nast¹pi³o w zwi¹zku z wype³nieniem przez TAURON Wytwarzanie S.A. pozosta³ego obowi¹zku za rok 2016 i umorzeniem uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ w wysokoœci 169 335 tysiêcy z³otych (obowi¹zek umorzenia uprawnieñ za rok 2016 zosta³ ju¿ czêœciowo wype³niony przez tê spó³kê w grudniu 2016 roku) oraz z wype³nieniem przez TAURON Ciep³o Sp. z o.o. obowi¹zku za rok 2016 w wysokoœci 40 317 tysiêcy z³otych.

35.2. Rezerwa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku rezerwa krótkoterminowa z tytu³u obowi¹zku przedstawienia œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej dotycz¹ca obowi¹zku za rok 2017 zosta³a oszacowana w wysokoœci 628 452 tysi¹ce z³otych, z czego: obowi¹zek w wysokoœci 331 767 tysiêcy z³otych jest pokryty posiadanymi na dzieñ bilansowy œwiadectwami, obowi¹zek w wysokoœci 155 355 tysiêcy z³otych Grupa planuje spe³niæ poprzez zap³atê op³aty zastêpczej, obowi¹zek w wysokoœci 141 330 tysi¹ce z³otych Grupa planuje spe³niæ poprzez zakup praw maj¹tkowych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Grupa wype³ni³a obowi¹zek umorzenia certyfikatów pochodzenia energii elektrycznej ze Ÿróde³ odnawialnych, z kogeneracji oraz œwiadectw efektywnoœci energetycznej za 2016 rok. W zwi¹zku z powy¿szym wykorzystana zosta³a rezerwa w kwocie 761 171 tysiêcy z³otych.

36. Pozosta³e rezerwy

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci	Rezerwy na spory s¹dowe, roszczenia od kontrahentów i pozosta³e rezerwy	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	92 143	262 592	354 735
Odwrócenie dyskonta	–	3 144	3 144
Utworzenie/(Rozwi¹zanie) netto	1 141	55 122	56 263
Wykorzystanie	(531)	(25 270)	(25 801)
Pozosta³e zmiany	(723)	725	2
Bilans zamkniêcia	92 030	296 313	388 343
D³ugoterminowe	–	59 949	59 949
Krótkoterminowe	92 030	236 364	328 394
Czêœæ krótkoterminowa rezerw na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³ych			24 877
Razem			353 271

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci	Rezerwy na spory s¹dowe, roszczenia od kontrahentów i pozosta³e rezerwy	Rezerwy razem
Bilans otwarcia	91 909	67 711	159 620
Utworzenie/(Rozwi¹zanie) netto	902	201 928	202 830
Wykorzystanie	(642)	(7 258)	(7 900)
Pozosta³e zmiany	(26)	211	185
Bilans zamkniêcia	92 143	262 592	354 735
D³ugoterminowe	–	46 498	46 498
Krótkoterminowe	92 143	216 094	308 237
Czêœæ krótkoterminowa rezerw na koszty demonta¿u
œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³ych			58 219
Razem			366 456

Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomoœci

Spó³ki Grupy tworz¹ rezerwy na wszystkie zg³oszone roszczenia w³aœcicieli nieruchomoœci, na których usytuowane s¹ sieci dystrybucyjne oraz instalacje ciep³ownicze. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku rezerwa z tego tytu³u wynosi³a 92 030 tysiêcy z³otych i dotyczy³a segmentów: ••

• Wytwarzanie 50 930 tysi¹ce z³otych;
• Dystrybucja 41 100 tysiêcy z³otych.

W 2012 roku podmiot trzeci wyst¹pi³ wobec TAURON Ciep³o S.A. (obecnie TAURON Ciep³o Sp. z o.o.) z roszczeniami z tytu³u uregulowania stanów prawnych urz¹dzeñ przesy³owych przebiegaj¹cych przez jego nieruchomoœci. Spó³ka kwestionuje zarówno zasadnoœæ tych roszczeñ, jak i zasadnoœæ dokonanych potr¹ceñ z bie¿¹cymi zobowi¹zaniami wobec spó³ki z tytu³u dostaw ciep³a. W konsekwencji spó³ka wyst¹pi³a na drogê postêpowania s¹dowego celem dochodzenia bie¿¹cych nale¿noœci wobec d³u¿nika. W dalszym toku postêpowania zostanie zweryfikowana kwota ewentualnych roszczeñ tego podmiotu z tytu³u regulowania stanów prawnych urz¹dzeñ przesy³owych spó³ki. W zwi¹zku z tocz¹cym siê sporem, maj¹c na uwadze przyjêt¹ politykê rachunkowoœci, rozpoznana zosta³a rezerwa na szacowane koszty powy¿szego roszczenia. Maj¹c na uwadze tocz¹cy siê spór s¹dowy, uwzglêdniaj¹c zapisy MSR 37.92 Grupa nie ujawnia wszystkich informacji zwi¹zanych z ww. kwesti¹, a wymaganych przez MSR 37 Rezerwy, zobowi¹zania warunkowe i aktywa warunkowe.

Rezerwy na spory s¹dowe, roszczenia od kontrahentów i pozosta³e rezerwy

Istotne rezerwy ujête w ramach pozosta³ych rezerw zosta³y opisane poni¿ej:

Tytu³	Segment	Opis	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Rezerwa na kary umowne	Wytwarzanie	• W zwi¹zku z ryzykiem zapewnienia trwa³oœci projektów, która wymagana • by³a w umowach o dofinansowanie projektów: Budowy kot³a na biomasê w Elektrowni Jaworzno III; Budowy instalacji do produkcji energii elektrycznej w Odnawialnym ródle Energii w Stalowej Woli; w 2016 roku utworzono rezerwê na zwrot dotacji w wysokoœci 52 297 tysiêcy z³otych. Zaktualizowana na dzieñ 31 grudnia 2017 roku rezerwa wynosi 55 358 tysiêcy z³otych.	55 358	52 297
		W zwi¹zku z ryzykiem wypowiedzenia przez Polski Fundusz Rozwoju S.A. umowy, wynikaj¹cym z odst¹pienia przez TAURON Wytwarzanie S.A. od realizacji projektu budowy bloku gazowo-parowego na terenie Elektrowni £agisza w Bêdzinie oraz ryzykiem naliczenia kary umownej w roku 2016 utworzono rezerwê w wysokoœci 11 250 tysiêcy z³otych. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku w zwi¹zku z wp³ywem noty obci¹¿eniowej wykorzystano rezerwê w wysokoœci 5 625 tysiêcy z³otych. Pozosta³e saldo rezerwy rozwi¹zano.	–	11 250
Rezerwa na karê pieniê¿n¹ na rzecz Urzêdu Regulacji Energetyki ("URE")	Dystrybucja	Rezerwa dotycz¹ca ryzyka naruszenia ustawy Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 roku poprzez wprowadzenie w b³¹d Prezesa URE w zakresie przedstawianych na jego ¿¹danie informacji. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku w zwi¹zku z otrzymaniem decyzji Prezesa URE rozwi¹zano czêœæ rezerwy w wysokoœci 14 436 tysiêcy z³otych.	6 000	20 436
Rezerwa na wzrost wynagrodzenia za s³u¿ebnoœci przesy³u	Dystrybucja	Rezerwa dotyczy ryzyka zwiêkszonych op³at okresowych za s³u¿ebnoœæ przesy³u dla infrastruktury energetycznej zlokalizowanej na terenach nadleœnictw podlegaj¹cych Regionalnej Dyrekcji Lasów Pañstwowych we Wroc³awiu w zwi¹zku ze zmian¹ charakteru gruntów z terenów leœnych na grunty zwi¹zane z prowadzeniem dzia³alnoœci gospodarczej. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku zwiêkszono rezerwê o kwotê 25 950 tysiêcy z³otych.	47 650	21 700
Rezerwa na podatek od nieruchomoœci	Wydobycie	Rezerwa na postêpowania w zakresie podatku od nieruchomoœci od budowli podziemnych. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku spó³ka z segmentu Wydobycie wykorzysta³a rezerwê w wysokoœci 13 816 tysiêcy z³otych w zwi¹zku z wydaniem przez organy podatkowe decyzji okreœlaj¹cej wysokoœæ zobowi¹zañ podatkowych za lata poprzednie oraz z³o¿eniem przez spó³kê korekt deklaracji za lata poprzednie.	3 446	23 008
	Dystrybucja	Rezerwa na ryzyko gospodarcze w zakresie podatku od nieruchomoœci dotycz¹ce maj¹tku sieciowego. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku spó³ka z segmentu Dystrybucja zwiêkszy³a rezerwê o kwotê 27 356 tysiêcy z³otych.	39 356	12 000
Rezerwa na podatek od towarów i us³ug	Sprzeda¿	Rezerwa utworzona w zwi¹zku z trwaj¹cym postêpowaniem kontrolnym wszczêtym przez Dyrektora Urzêdu Kontroli Skarbowej w Warszawie ("Dyrektor UKS") w zakresie podatku od towarów i us³ug. Czas trwania postêpowania kontrolnego by³ wielokrotnie przed³u¿any przez Dyrektora UKS. Aktualny nowy termin zakoñczenia postêpowania, zosta³ wyznaczony na dzieñ 28 kwietnia 2018 roku. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku rezerwa z tego tytu³u wynosi 68 694 tysi¹ce z³otych. Zwiêkszenie rezerwy o 4 200 tysiêcy z³otych dotyczy naliczonych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku odsetek.	68 694	64 494

37. Rozliczenia miêdzyokresowe i dotacje rz¹dowe

37.1. Rozliczenia miêdzyokresowe przychodów i dotacje rz¹dowe

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Rozliczenia miêdzyokresowe przychodów	259 220	293 284
Darowizny, dop³aty na nabycie oraz nieodp³atnie otrzymane œrodki trwa³e	62 342	71 849
Op³aty przy³¹czeniowe	195 666	218 075
Pozosta³e rozliczenia przychodów	1 212	3 360
Dotacje rz¹dowe	333 556	317 505
Otrzymane dop³aty w ramach funduszy europejskich	235 065	211 981
Umorzenie po¿yczek z funduszy œrodowiskowych	26 258	28 068
Rozliczenie wyceny kredytów preferencyjnych	36 251	37 777
Pozosta³e rozliczenia dotacji rz¹dowych	35 982	39 679
Razem	592 776	610 789
D³ugoterminowe	541 318	553 874
Krótkoterminowe	51 458	56 915

37.2. Bierne rozliczenia miêdzyokresowe kosztów

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Rozliczenia miêdzyokresowe z tytu³u niewykorzystanych urlopów	54 679	48 640
Rozliczenia miêdzyokresowe z tytu³u premii	108 037	140 930
Op³aty z tytu³u ochrony œrodowiska	45 133	3 806
Pozosta³e rozliczenia miêdzyokresowe kosztów	37 269	17 790
Razem	245 118	211 166
D³ugoterminowe	–	419
Krótkoterminowe	245 118	210 747

38. Zobowi¹zania wobec dostawców

Krótkoterminowe zobowi¹zania wobec dostawców na dzieñ 31 grudnia 2017 roku i na dzieñ 31 grudnia 2016 roku prezentuje tabela poni¿ej:

Segment operacyjny	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Dystrybucja, w tym:	355 374	294 573
wobec spó³ki Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Sprzeda¿	231 973 265 660	200 732 247 487
Wydobycie	172 758	144 722
Wytwarzanie	164 980	100 857
Pozosta³e	83 655	42 090
Razem	1 042 427	829 729

39. Zobowi¹zania inwestycyjne

Krótkoterminowe zobowi¹zania inwestycyjne na dzieñ 31 grudnia 2017 roku i na dzieñ 31 grudnia 2016 roku prezentuje tabela poni¿ej:

Segment operacyjny	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Dystrybucja	438 492	336 624
Wytwarzanie	227 084	511 403
Wydobycie	74 682	159 138
Sprzeda¿ i Pozosta³e	57 046	26 639
Razem	797 304	1 033 804

Spadek zobowi¹zañ inwestycyjnych w segmencie Wytwarzanie dotyczy³ g³ównie spadku zobowi¹zañ zwi¹zanych z budow¹ bloku 910 w Jaworznie w kwocie 249 640 tysiêcy z³otych, które na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi³y 208 844 tysi¹ce z³otych, a na dzieñ 31 grudnia 2016 roku wynosi³y 458 484 tysi¹ce z³otych.

Spadek zobowi¹zañ inwestycyjnych w segmencie Wydobycie dotyczy³ g³ównie spadku zobowi¹zania z tytu³u zabudowy kompleksu œcianowego Zak³adu Górniczego Brzeszcze w kwocie 89 080 tysiêcy z³otych, które na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zosta³o sp³acone w ca³oœci.

Zobowi¹zania inwestycyjne d³ugoterminowe zosta³y zaprezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji pozosta³e zobowi¹zania finansowe. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zobowi¹zanie z tego tytu³u wynosi³o 10 666 tysiêcy z³otych. Na dzieñ 31 grudnia 2016 roku zobowi¹zania z tego tytu³u wynosi³o 299 tysiêcy z³otych.

Zobowi¹zania do poniesienia nak³adów inwestycyjnych

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku i na dzieñ 31 grudnia 2016 roku Grupa zobowi¹za³a siê ponieœæ nak³ady na rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne odpowiednio w wysokoœci 3 891 230 tysiêcy z³otych oraz 4 368 685 tysiêcy z³otych, z czego najwiêksze pozycje przedstawiono w poni¿szej tabeli:

Segment operacyjny	Przedmiot umowy / nazwa projektu inwestycyjnego	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Wytwarzanie	Budowa nowych mocy w Elektrowni Jaworzno III (910 MW)	2 277 479	2 835 269
	Budowa nowych przy³¹czy	594 627	622 415
Dystrybucja	Modernizacja i odtworzenie istniej¹cych sieci	451 907	497 926
Wydobycie	Budowa szybu Grzegorz wraz z infrastruktur¹ oraz wyrobiskami towarzysz¹cymi	235 377	16 484
	Budowa poziomu 800 m w Zak³adzie Górniczym Janina	112 065	19 578
	Program inwestycyjny w Zak³adzie Górniczym Brzeszcze	25 617	32 731

40. Zobowi¹zania z tytu³u podatków i op³at

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Podatek dochodowy od osób prawnych	39 290	2 371
Podatek dochodowy od osób fizycznych	54 161	51 084
Podatek akcyzowy	43 760	41 549
Podatek VAT	110 867	98 114
Zobowi¹zania z tytu³u ubezpieczeñ spo³ecznych	190 443	170 039
Op³aty za korzystanie ze œrodowiska	1 494	40 964
Pozosta³e	12 577	6 822
Razem	452 592	410 943

Podatkowa Grupa Kapita³owa

W dniu 22 wrzeœnia 2014 roku podpisana zosta³a umowa PGK na lata 2015–2017. Na podstawie poprzedniej umowy PGK by³a zarejestrowana na okres trzech lat podatkowych 2012–2014.

G³ówne spó³ki tworz¹ce PGK od dnia 1 stycznia 2015 roku: TAURON Polska Energia S.A., TAURON Wytwarzanie S.A., TAURON Dystrybucja S.A., TAURON Ciep³o Sp. z o.o., TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o., TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o., TAURON Obs³uga Klienta Sp. z o.o., TAURON Ekoenergia Sp. z o.o., TAURON Wydobycie S.A. i Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku Podatkowa Grupa Kapita³owa posiada³a zobowi¹zanie z tytu³u podatku dochodowego w kwocie 37 629 tysiêcy z³otych stanowi¹ce nadwy¿kê obci¹¿enia podatkowego za rok 2017 w kwocie 253 477 tysiêcy z³otych nad uiszczonymi zaliczkami zap³aconymi z tytu³u podatku dochodowego za rok 2017 w kwocie 215 848 tysi¹ce z³otych.

W dniu 30 paŸdziernika 2017 roku wydana zosta³a decyzja w sprawie rejestracji Podatkowej Grupy Kapita³owej na lata 2018–2020. Sk³ad Podatkowej Grupy Kapita³owej od dnia 1 stycznia 2018 roku w zakresie istotnych spó³ek nie uleg³ zmianie w stosunku do umowy PGK na lata 2015–2017.

Regulacje dotycz¹ce podatku od towarów i us³ug, podatku dochodowego od osób prawnych oraz obci¹¿eñ zwi¹zanych z ubezpieczeniami spo³ecznymi podlegaj¹ czêstym zmianom. Obowi¹zuj¹ce przepisy mog¹ równie¿ zawieraæ niejasnoœci, które powoduj¹ ró¿nice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych, zarówno pomiêdzy organami pañstwowymi jak i organami pañstwowymi i przedsiêbiorstwami.

Rozliczenia podatkowe oraz inne obszary dzia³alnoœci (na przyk³ad kwestie celne czy dewizowe) mog¹ byæ przedmiotem kontroli organów, które uprawnione s¹ do nak³adania wysokich kar i grzywien, a wszelkie dodatkowe zobowi¹zania podatkowe, wynikaj¹ce z kontroli, musz¹ zostaæ zap³acone wraz z odsetkami.

W konsekwencji, kwoty prezentowane i ujawniane w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym mog¹ siê zmieniæ w przysz³oœci w wyniku ostatecznej decyzji organu kontroli podatkowej.

Z dniem 15 lipca 2016 roku do Ordynacji Podatkowej zosta³y wprowadzone zmiany w celu uwzglêdnienia postanowieñ Ogólnej Klauzuli Zapobiegaj¹cej Nadu¿yciom (GAAR). GAAR ma zapobiegaæ powstawaniu i wykorzystywaniu sztucznych struktur prawnych tworzonych w celu unikniêcia zap³aty podatku w Polsce. GAAR definiuje unikanie opodatkowania, jako czynnoœæ dokonan¹ przede wszystkim w celu osi¹gniêcia korzyœci podatkowej, sprzecznej w danych okolicznoœciach z przedmiotem i celem przepisów ustawy podatkowej. Nowe regulacje bêd¹ wymagaæ znacznie wiêkszego os¹du przy ocenie skutków podatkowych poszczególnych transakcji.

Klauzulê GAAR nale¿y stosowaæ w odniesieniu do transakcji dokonanych po jej wejœciu w ¿ycie oraz do transakcji, które zosta³y przeprowadzone przed wejœciem w ¿ycie klauzuli GAAR, ale dla których po dacie wejœcia klauzuli w ¿ycie korzyœci by³y lub s¹ nadal osi¹gane.

41. Pozosta³e zobowi¹zania finansowe

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Zobowi¹zania z tytu³u wynagrodzeñ	203 544	156 867
Wadia, kaucje, zabezpieczenia otrzymane	86 233	79 415
Zobowi¹zania z tytu³u umów ubezpieczenia	3 246	12 560
Instrumenty pochodne	14 184	560
Depozyty uzupe³niaj¹ce	7 163	13 106
Pozosta³e	71 389	66 161
Razem	385 759	328 669
D³ugoterminowe	91 620	72 374
Krótkoterminowe	294 139	256 295

Instrumenty pochodne zosta³y opisane w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

42. Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe krótkoterminowe

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Wp³aty kontrahentów dotycz¹ce przysz³ych okresów	309 298	298 606
Nadp³aty od klientów	253 182	245 544
Przedp³aty na poczet op³aty przy³¹czeniowej	16 741	21 369
Nadwy¿ka zobowi¹zañ nad aktywami ZFŒS	91	–
Inne	39 284	31 693
Pozosta³e zobowi¹zania niefinansowe krótkoterminowe	1 552	2 573
Razem	310 850	301 179

NOTY OBJAŒNIAJ¥CE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA Z PRZEP£YWÓW PIENIʯNYCH

43. Istotne pozycje skonsolidowanego sprawozdania z przep³ywów pieniê¿nych

43.1. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej

Zmiana stanu kapita³u obrotowego

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Zmiana stanu nale¿noœci	(171 885)	(46 280)
Bilansowa zmiana stanu nale¿noœci od odbiorców	(138 748)	(64 032)
Zmiana stanu innych nale¿noœci finansowych	(28 132)	871
Korekta o zmianê stanu nale¿noœci z tytu³u zbycia rzeczowych aktywów trwa³ych
i aktywów finansowych	(3 636)	529
Pozosta³e korekty	(1 369)	16 352
Zmiana stanu zapasów	188 060	(55 731)
Bilansowa zmiana stanu zapasów	190 657	(52 841)
Korekta o przesuniêcie zapasów do/z rzeczowych aktywów trwa³ych	(2 597)	(4 347)
Pozosta³e korekty	–	1 457
Zmiana stanu zobowi¹zañ z wyj¹tkiem kredytów i po¿yczek	233 303	156 247
Bilansowa zmiana stanu zobowi¹zañ wobec dostawców	212 698	39 023
Zmiana stanu zobowi¹zañ z tytu³u wynagrodzeñ, ubezpieczeñ i pozosta³ych
zobowi¹zañ finansowych	33 099	(1 536)
Bilansowa zmiana stanu zobowi¹zañ niefinansowych	9 671	27 257
Zmiana stanu zobowi¹zañ podatkowych za wyj¹tkiem podatku dochodowego Korekta o zmianê stanu podatku od towarów i us³ug dotycz¹ca zobowi¹zañ inwestycyjnych	4 730 (29 255)	64 280 50 570
Korekta nabycia ZCP Brzeszcze i objêcia nowych spó³ek konsolidacj¹	–	(24 610)
Pozosta³e korekty	2 360	1 263
Zmiana stanu pozosta³ych aktywów d³ugo- i krótkoterminowych	146 301	341 335
Bilansowa zmiana stanu pozosta³ych aktywów niefinansowych d³ugo i krótkoterminowych	173 507	176 026
Zmiana stanu nale¿noœci podatkowych za wyj¹tkiem podatku dochodowego	(61 612)	47 050
Zmiana stanu praw do emisji gazów cieplarnianych d³ugo i krótkoterminowych	(92 594)	(8 727)
Zmiana stanu œwiadectw pochodzenia energii d³ugo i krótkoterminowych	239 369	218 347
Korekta o zmianê stanu zaliczek na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów
niematerialnych	(110 152)	(84 372)
Pozosta³e korekty	(2 217)	(6 989)
Zmiana stanu rozliczeñ miêdzyokresowych i dotacji rz¹dowych	(29 351)	(140 063)
Bilansowa zmiana stanu rozliczeñ miêdzyokresowych i dotacji rz¹dowych	15 939	(82 746)
Korekta o nieodp³atnie otrzymane rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	(9 413)	(18 919)
Korekta o otrzymane dotacje	(35 877)	(29 220)
Korekta nabycia ZCP Brzeszcze	–	(4 203)
Pozosta³e korekty	–	(4 975)
Zmiana stanu rezerw	(153 977)	(28 173)
Bilansowa zmiana stanu rezerw d³ugo i krótkoterminowych	(139 479)	(169 061)
Korekta o zyski/straty aktuarialne od rezerw po okresie zatrudnienia ujmowane w pozosta³e ca³kowite dochody	19 653	204 597
Korekta o zmianê stanu rezerw na rekultywacjê i demonta¿ ujmowane w korespondecji z pozosta³ymi ca³kowitymi dochodami	(33 212)	33 415
Korekta nabycia ZCP Brzeszcze	–	(92 454)
Pozosta³e korekty	(939)	(4 670)
Razem	212 451	227 335

Podatek dochodowy zap³acony

Podatek dochodowy zap³acony wyniós³ 143 217 tysiêcy z³otych, z czego kwota 136 824 tysi¹ce z³otych dotyczy Podatkowej Grupy Kapita³owej i wynika z zap³aty przez Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku zaliczek podatku dochodowego w kwocie 215 848 tysiêcy z³otych oraz otrzymania przez Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ nadp³aty podatku dochodowego za rok 2016 w kwocie 79 024 tysi¹ce z³otych.

43.2. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci inwestycyjnej

Nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych	(3 243 046)	(3 590 348)
Nabycie aktywów niematerialnych	(125 070)	(127 446)
Zmiana stanu zobowi¹zañ inwestycyjnych skorygowanych o VAT	(196 878)	214 984
Zmiana stanu zaliczek	110 152	84 372
Koszty remontów oraz wytworzenie we w³asnym zakresie	(106 032)	(99 017)
Pozosta³e	(884)	1 159
Razem	(3 561 758)	(3 516 296)

Udzielenie po¿yczek

Wydatki zwi¹zane z udzieleniem po¿yczek zwi¹zane s¹ z przekazaniem po¿yczek dla spó³ki wspó³zale¿nej Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. w ³¹cznej kwocie 304 192 tysi¹ce z³otych, oraz udzieleniem po¿yczki spó³ce PGE EJ 1 Sp. z o.o. w kwocie 2 940 tysiêcy z³otych.

Dywidendy otrzymane

Wp³ywy z tytu³u dywidend otrzymanych w kwocie 24 636 tysiêcy z³otych zwi¹zane s¹ w g³ównej mierze z otrzymaniem przez Spó³kê dywidendy od jednostki wspó³zale¿nej TAMEH HOLDING Sp. z o.o. w kwocie 15 500 tysiêcy z³otych.

43.3. Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci finansowej

Wykup d³u¿nych papierów wartoœciowych

Wydatki z tytu³u wykupu d³u¿nych papierów wartoœciowych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku zwi¹zane s¹ z wykupem przez jednostkê dominuj¹c¹ transzy obligacji o wartoœci nominalnej 1 650 000 tysiêcy z³otych w ramach zawartego w listopadzie 2015 roku Programu Emisji Obligacji.

Sp³ata po¿yczek/kredytów

Wydatki z tytu³u sp³aty po¿yczek i kredytów wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z przep³ywów pieniê¿nych w kwocie 154 918 tysiêcy z³otych wynikaj¹ w g³ównej mierze ze sp³aty przez jednostkê dominuj¹c¹ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku rat kredytu do Europejskiego Banku Inwestycyjnego w kwocie 147 568 tysiêcy z³otych.

Odsetki zap³acone

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Odsetki zap³acone od d³u¿nych papierów wartoœciowych	(246 790)	(296 949)
Odsetki zap³acone od kredytów	(42 978)	(53 183)
Odsetki zap³acone od leasingu	(727)	(955)
Razem	(290 495)	(351 087)
stanowi¹ce wydatek inwestycyjny	(105 945)	(95 971)
stanowi¹ce wydatek finansowy	(184 550)	(255 116)

Grupa prezentuje w skonsolidowanym sprawozdaniu z przep³ywów pieniê¿nych poniesione koszty finansowania zewnêtrznego aktywowane w bie¿¹cym okresie na sk³adniki aktywów jako wydatki na nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych w przep³ywach z dzia³alnoœci inwestycyjnej. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku odsetki stanowi¹ce koszty finansowania zewnêtrznego, które podlega³y kapitalizacji w wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych wynios³y 105 945 tysiêcy z³otych.

Emisja d³u¿nych papierów wartoœciowych •

Wp³ywy z tytu³u emisji d³u¿nych papierów wartoœciowych w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku zwi¹zane s¹ z:

• emisj¹ transz obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 600 000 tysiêcy z³otych w ramach zawartego w listopadzie 2015 roku Programu Emisji Obligacji, co zosta³o szerzej opisane w nocie 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego; •
• emisj¹ euroobligacji w kwocie 2 107 462 tysi¹ce z³otych, co zosta³o szerzej opisane w nocie 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZ¥DZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

44. Instrumenty finansowe

44.1. Wartoœæ bilansowa i wartoœæ godziwa kategorii i klas instrumentów finansowych

Kategorie i klasy aktywów finansowych	Nota	Stan na 31 grudnia 2017		Stan na 31 grudnia 2016
		wartoϾ bilansowa	wartoϾ godziwa	wartoϾ bilansowa	wartoϾ godziwa
1 Aktywa wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy
– przeznaczone do obrotu		106 292		45 092
Instrumenty pochodne	44.3	4 934	4 934	19 776	19 776
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	24	101 358	101 358	25 316	25 316
2 Aktywa finansowe dostêpne do sprzeda¿y		144 417		134 143
Udzia³y i akcje (d³ugoterminowe)	24	141 656		127 594
Udzia³y i akcje (krótkoterminowe)	24	42		4 104
Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych	24	2 719	2 719	2 445	2 445
3 Po¿yczki i nale¿noœci		2 734 059		2 241 033
Nale¿noœci od odbiorców	27	2 032 813	2 032 813	1 894 065	1 894 065
Lokaty i depozyty	24	39 756	39 756	38 472	38 472
Po¿yczki udzielone		580 979	491 171	256 117	153 429
Inne nale¿noœci finansowe		80 511	80 511	52 379	52 379
4 Aktywa finansowe wy³¹czone z zakresu MSR 39		499 204		461 348
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach	22	499 204		461 348
5 Instrumenty pochodne zabezpieczaj¹ce	44.3	28 482	28 482	36 641	36 641
6 Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	29	909 249	909 249	384 881	384 881
Razem, w tym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej:		4 421 703		3 303 138
Aktywa trwa³e		978 066		929 439
Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach		499 204		461 348
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ		240 767		240 951
Pozosta³e aktywa finansowe		238 095		227 140
Aktywa obrotowe		3 443 637		2 373 699
Nale¿noœci od odbiorców		2 032 813		1 894 065
Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ		329 665		15 116
Pozosta³e aktywa finansowe		171 910		79 637
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty		909 249		384 881

		Stan na 31 grudnia 2017		Stan na 31 grudnia 2016
Kategorie i klasy zobowi¹zañ finansowych	Nota	wartoϾ bilansowa	wartoϾ godziwa	wartoϾ bilansowa	wartoϾ godziwa
1 Zobowi¹zania finansowe wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik
finansowy – przeznaczone do obrotu		14 184		560
Instrumenty pochodne	44.3	14 184	14 184	560	560
2 Zobowi¹zania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu		12 040 129		11 136 323
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	32.1	34 506	34 506	41 748	41 748
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	32.1	1 063 379	1 065 694	1 206 649	1 209 558
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	32.1	93 503	93 503	15 156	15 156
Wyemitowane obligacje	32.2	8 637 435	8 695 096	7 681 128	7 719 015
Zobowi¹zania wobec dostawców	38	1 042 427	1 042 427	829 729	829 729
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe		154 119	154 119	158 383	158 383
Zobowi¹zania inwestycyjne	39	807 970	807 970	1 034 103	1 034 103
Zobowi¹zania z tytu³u wynagrodzeñ		203 544	203 544	156 867	156 867
Zobowi¹zania z tytu³u umów ubezpieczenia		3 246	3 246	12 560	12 560
3 Zobowi¹zania z tytu³u gwarancji, factoringu i wy³¹czone z zakresu MSR 39		23 973		34 848
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	32.3	23 973	23 973	34 848	34 848
Razem, w tym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej:		12 078 286		11 171 731
Zobowi¹zania d³ugoterminowe		9 593 034		8 832 163
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia		9 501 414		8 759 789
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe		91 620		72 374
Zobowi¹zania krótkoterminowe		2 485 252		2 339 568
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia		351 382		219 740
Zobowi¹zania wobec dostawców		1 042 427		829 729
Zobowi¹zania inwestycyjne		797 304		1 033 804
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe		294 139		256 295

Pochodne instrumenty finansowe klasyfikowane do kategorii aktywów i zobowi¹zañ wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy oraz stanowi¹ce instrumenty zabezpieczaj¹ce, które na dzieñ bilansowy wycenione s¹ w wartoœci godziwej, zosta³y wycenione zgodnie z metodologi¹ opisan¹ w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Ujawnienie odnoœnie hierarchii wartoœci godziwej zosta³o równie¿ zaprezentowane w nocie 44.3. Wycena jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zosta³a zaklasyfikowana do Poziomu 1 hierarchii wyceny wartoœci godziwej. •

Instrumenty finansowe klasyfikowane do pozosta³ych kategorii instrumentów finansowych:

• Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku instrumenty finansowe o sta³ej stopie procentowej kredyty otrzymane z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, obligacje podporz¹dkowane, euroobligacje oraz obligacje wyemitowane przez spó³kê zale¿n¹, zosta³y wycenione w wartoœci godziwej. Wycenie do wartoœci godziwej podlega³y tak¿e po¿yczki podporz¹dkowane i po¿yczki na sp³atê zad³u¿enia udzielone Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A. oprocentowane zmienn¹ stop¹ procentow¹. Wycena wartoœci godziwej wspomnianych instrumentów finansowych dokonana zosta³a jako bie¿¹ca wartoœæ przysz³ych przep³ywów pieniê¿nych zdyskontowanych aktualnie obowi¹zuj¹c¹ stop¹ procentow¹ dla danej obligacji czy kredytu, tzn. przy zastosowaniu rynkowych stóp procentowych. Wycena zosta³a sklasyfikowana do Poziomu 2 hierarchii wyceny wartoœci godziwej. •
• Wartoœæ godziwa pozosta³ych instrumentów finansowych (poza udzia³ami i akcjami w ramach kategorii aktywów finansowych dostêpnych do sprzeda¿y oraz wy³¹czonych z zakresu MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena, o czym mowa poni¿ej) na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku nie odbiega³a istotnie od wartoœci prezentowanych w sprawozdaniach finansowych za poszczególne okresy z nastêpuj¹cych powodów: ––
  • w odniesieniu do instrumentów krótkoterminowych ewentualny efekt dyskonta nie jest istotny;
  • instrumenty te dotycz¹ transakcji zawieranych na warunkach rynkowych.

Z powy¿szych wzglêdów wartoœæ godziwa wspomnianych instrumentów w powy¿szych tabelach zosta³a ujawniona w wysokoœci wartoœci bilansowej.

Grupa nie ujawnia wartoœci godziwej dla udzia³ów i akcji w spó³kach nienotowanych na aktywnych rynkach, zaklasyfikowanych do kategorii aktywów finansowych dostêpnych do sprzeda¿y. Na dzieñ bilansowy s¹ one wyceniane wed³ug ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytu³u utraty wartoœci. W zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie od dnia 1 stycznia 2018 roku MSSF 9 Instrumenty finansowe Grupa szacuje na ten dzieñ wartoœæ godziw¹ powy¿szych udzia³ów i akcji, co zosta³o opisane szerzej w nocie 7 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Udzia³y i akcje we wspólnych przedsiêwziêciach – aktywa finansowe wy³¹czone z zakresu MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena – zgodnie z polityk¹ rachunkowoœci Grupy wyceniane s¹ wed³ug metody praw w³asnoœci.

44.2. Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujête w sprawozdaniu z ca³kowitych dochodów w podziale na kategorie instrumentów finansowych

	Aktywa / zobowi¹zania wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy – przeznaczone do obrotu	Aktywa finansowe dostêpne do sprzeda¿y	Po¿yczki i nale¿noœci	Zobowi¹zania finansowe wyceniane wg zamortyzo wanego kosztu	Instrumenty zabezpie czaj¹ce	Aktywa / zobowi¹zania finansowe wy³¹czone z zakresu MSR 39	Razem
Dywidendy i udzia³y w zyskach	–	9 136	–	–	–	–	9 136
Przychody/(Koszty) z tytu³u odsetek	20 318	–	26 713	(209 885)	1 525	(727)	(162 056)
Ró¿nice kursowe	(2 688)	–	1 692	128 386	–	–	127 390
Odpisy aktualizuj¹ce/ aktualizacja
wartoœci	(11 820)	732	(117)	–	–	(229)	(11 434)
Prowizje zwi¹zane z kredytami
i papierami d³u¿nymi	–	–	–	(19 020)	–	–	(19 020)
Zysk/(strata) ze zbycia inwestycji	–	–	(803)	–	–	–	(803)
Inne	(4 866)	(103)	–	–	–	–	(4 969)
Przychody/(koszty) finansowe netto	944	9 765	27 485	(100 519)	1 525	(956)	(61 756)
Aktualizacja wartoœci	(13 514)	–	(25 170)	–	–	–	(38 684)
Wynik na zrealizowanych towarowych pochodnych
instrumentach finansowych	8 737	–	–	–	–	–	8 737
Przychody/(koszty) operacyjne netto	(4 777)	–	(25 170)	–	–	–	(29 947)
Zmiana wyceny	–	–	–	–	(8 159)	–	(8 159)
Pozosta³e ca³kowite dochody	–	–	–	–	(8 159)	–	(8 159)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

•

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	Aktywa / zobowi¹zania wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy – przeznaczone do obrotu	Aktywa finansowe dostêpne do sprzeda¿y	Po¿yczki i nale¿noœci	Zobowi¹zania finansowe wyceniane wg zamortyzo wanego kosztu	Instrumenty zabezpie czaj¹ce	Aktywa / zobowi¹zania finansowe wy³¹czone z zakresu MSR 39	Razem
Dywidendy i udzia³y w zyskach	–	5 728	–	–	–	–	5 728
Przychody/(Koszty) z tytu³u odsetek	7 412	–	27 902	(177 949)	(80 658)	(957)	(224 250)
Ró¿nice kursowe	(2 088)	–	183	(28 356)	–	–	(30 261)
Odpisy aktualizuj¹ce/ aktualizacja wartoœci	14 495	(203)	(603)	–	–	–	13 689
Prowizje zwi¹zane z kredytami i papierami d³u¿nymi	–	–	–	(18 767)	–	–	(18 767)
Zysk/(strata) ze zbycia inwestycji	–	2 114	(416)	–	–	–	1 698
Inne	(43)	–	–	–	–	–	(43)
Przychody/(koszty) finansowe netto	19 776	7 639	27 066	(225 072)	(80 658)	(957)	(252 206)
Aktualizacja wartoœci	15 982	–	(22 943)	–	–	–	(6 961)
Wynik na zrealizowanych towarowych pochodnych
instrumentach finansowych	(34 365)	–	–	–	–	–	(34 365)
Przychody/(koszty) operacyjne netto	(18 383)	–	(22 943)	–	–	–	(41 326)
Zmiana wyceny	–	–	–	–	127 252	–	127 252
Pozosta³e ca³kowite dochody	–	–	–	–	127 252	–	127 252

44.3. Instrumenty pochodne

	Stan na 31 grudnia 2017			Stan na 31 grudnia 2016
	Odniesiono Odniesiono		Ogó³em		Odniesiono	Odniesiono	Ogó³em
	w wynik finansowy	w pozosta³e ca³kowite dochody	Aktywa	Zobowi¹zania	w wynik finansowy	w pozosta³e ca³kowite dochody	Aktywa	Zobowi¹zania
CCIRS	(9 299)	–	–	(9 299)	–	–	–	–
IRS	23	28 459	28 482	–	23	36 618	36 641	–
Forward/futures towarowy	395	–	4 934	(4 539)	15 999	–	16 559	(560)
Forward walutowy	(346)	–	–	(346)	3 217	–	3 217	–
Razem			33 416	(14 184)			56 417	(560)
D³ugoterminowe			26 445	(4 958)			35 814	–
Krótkoterminowe			6 971	(9 226)			20 603	(560)

Wartoœæ godziwa, w odniesieniu do poszczególnych pochodnych instrumentów finansowych, ustalana jest w nastêpuj¹cy sposób:

Instrument pochodny	Metodologia ustalania wartoœci godziwej
IRS	Ró¿nica zdyskontowanych odsetkowych przep³ywów pieniê¿nych opartych o zmienn¹ stopê procentow¹ oraz o sta³¹ stopê procentow¹. Dane wejœciowe stanowi krzywa stóp procentowych z serwisu Reuters.
CCIRS	Ró¿nica zdyskontowanych odsetkowych przep³ywów pieniê¿nych strumienia p³aconego i strumienia otrzymywanego, w dwóch ró¿nych walutach, wyra¿ona w walucie wyceny. Dane wejœciowe stanowi¹ krzywe stóp procentowych, basis spready oraz fixing NBP dla odpowiednich walut z serwisu Reuters.
Kontrakty walutowe forward	Ró¿nica zdyskontowanych przysz³ych przep³ywów pieniê¿nych pomiêdzy cen¹ terminow¹ na dzieñ wyceny a cen¹ transakcyjn¹, przemno¿ona przez wartoœæ nominaln¹ kontraktu w walucie obcej. Dane wejœciowe stanowi¹ fixing NBP i krzywa stóp procentowych implikowana z transakcji fx swap dla odpowiedniej waluty z serwisu Reuters.
Kontrakty towarowe (forward, futures)	Wartoœæ godziwa transakcji terminowych na zakup i sprzeda¿ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ, energii elektrycznej oraz innych towarów ustalana jest w oparciu o ceny notowane na aktywnym rynku lub w oparciu o przep³ywy pieniê¿ne stanowi¹ce ró¿nicê pomiêdzy indeksem referencji cenowej (krzyw¹ forward) i cen¹ kontraktu.

Hierarchia wartoœci godziwej w odniesieniu do pochodnych instrumentów finansowych przedstawia³a siê nastêpuj¹co:

	Stan na 31 grudnia 2017		Stan na 31 grudnia 2016
	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 1	Poziom 2
Aktywa
Instrumenty pochodne – towarowe	4 934	–	16 559	–
Instrumenty pochodne – walutowe	–	–	–	3 217
Instrumenty pochodne – IRS	–	28 482	–	36 641
Razem	4 934	28 482	16 559	39 858
Zobowi¹zania
Instrumenty pochodne – towarowe	4 539	–	560	–
Instrumenty pochodne – walutowe	–	346	–	–
Instrumenty pochodne – CCIRS	–	9 299	–	–
Razem	4 539	9 645	560	–

Instrumenty pochodne zabezpieczaj¹ce (objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ) – IRS

Zgodnie z decyzj¹ Zespo³u ds. Zarz¹dzania Ryzykiem Finansowym i Kredytowym Spó³ka, w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2016 roku, zabezpieczy³a czêœæ ryzyka stopy procentowej w stosunku do przep³ywów pieniê¿nych zwi¹zanych z ekspozycj¹ na WIBOR 6M wyznaczonych w ramach dynamicznej strategii zarz¹dzania ryzykiem, tj. odsetek od d³u¿nych papierów wartoœciowych o wartoœci nominalnej 2 100 000 tysiêcy z³otych, poprzez zawarcie transakcji zabezpieczaj¹cych swap procentowy (IRS) na okres od 4 do 5 lat. Powy¿sze transakcje objête s¹ rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ z zastrze¿eniem, i¿ pierwszy okres odsetkowy by³ wy³¹czony z wyznaczenia rachunkowoœci zabezpieczeñ. Ma to zwi¹zek z faktem, i¿ zmienna stopa procentowa w pierwszym okresie odsetkowym by³a ustalana z góry, a tym samym Spó³ka nie mog³a obj¹æ zasadami rachunkowoœci zabezpieczeñ przep³ywów pieniê¿nych wynikaj¹cych z pierwszego okresu odsetkowego.

Instrumenty pochodne wyceniane w wartoœci godziwej przez wynik finansowy

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku instrumenty pochodne nie objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ i klasyfikowane do kategorii aktywów lub zobowi¹zañ finansowych wycenianych w wartoœci godziwej przez wynik finansowy obejmowa³y: •

• instrumenty pochodne CCIRS maj¹ce na celu zabezpieczenie przep³ywów walutowych wygenerowanych przez p³atnoœci odsetkowe od wyemitowanych euroobligacji, •
• instrumenty pochodne (futures, forward) towarowe obejmuj¹ce transakcje terminowe na zakup i sprzeda¿ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ i innych towarów, •
• transakcje pochodne typu forward walutowy maj¹ce na celu zabezpieczenie przep³ywów walutowych wygenerowanych z tytu³u prowadzonej dzia³alnoœci.

Instrumenty pochodne CCIRS dotycz¹ transakcji Coupon Only Cross Currency Swap fixed-fixed zawartych przez Spó³kê w listopadzie i grudniu 2017 roku i polegaj¹ na wymianie p³atnoœci odsetkowych od ³¹cznej kwoty nominalnej 300 000 tysiêcy euro. Termin zapadalnoœci transakcji up³ywa w lipcu 2027 roku. Zgodnie z warunkami transakcji, Spó³ka p³aci odsetki naliczone na podstawie sta³ej stopy procentowej w z³otych, równoczeœnie otrzymuj¹c p³atnoœci wed³ug sta³ej stopy procentowej w euro. Powy¿sza transakcja nie podlega rachunkowoœci zabezpieczeñ.

45. Cele i zasady zarz¹dzania ryzykiem finansowym

Rodzaje ryzyk zwi¹zanych z instrumentami finansowymi, na jakie nara¿ona jest Grupa TAURON wraz z opisem ekspozycji na ryzyko i sposobu zarz¹dzania ryzykiem prezentuje poni¿sza tabela.

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Ekspozycja na ryzyko	Zarz¹dzanie ryzykiem	Regulacja
	Ryzyko kredytowe
Mo¿liwoœæ poniesienia straty z tytu³u niewywi¹zania siê partnerów handlowych z zobowi¹zañ kontraktowych. Ekspozycja kredytowa dzieli siê na ekspozycjê z tytu³u p³atnoœci (kwota jaka mo¿e zostaæ utracona w wyniku braku zap³aty za towar lub us³ugê) i ekspozycjê zast¹pienia (kwota jaka mo¿e zostaæ utracona w wyniku niezrealizowania dostawy towaru lub wykonania us³ugi.	Zarz¹dzanie ryzykiem kredytowym ma postaæ sterowania poziomem ekspozycji kredytowej, generowanej w momencie zawierania kontraktów przez spó³ki Grupy TAURON. Generaln¹ zasad¹ jest, ¿e przed zawarciem kontraktu ka¿dy podmiot poddawany jest badaniu kondycji finansowej i otrzymuje limit kredytowy, stanowi¹cy ograniczenie maksymalnej ekspozycji z tytu³u zaanga¿owania handlowego. Ekspozycja kredytowa jest w tym kontekœcie rozumiana jako kwota, która mo¿e zostaæ utracona, jeœli kontrahent nie wywi¹¿e siê ze swoich zobowi¹zañ w okreœlonym czasie (z uwzglêdnieniem wartoœci wniesionych przez niego zabezpieczeñ). Ekspozycjê kredytow¹ wylicza siê na aktualny dzieñ i dzieli siê j¹ na ekspozycjê z tytu³u p³atnoœci i ekspozycjê zast¹pienia. Grupa posiada zdecentralizowany system zarz¹dzania ryzykiem kredytowym, jednak kontrola, limitowanie i raportowanie tej kategorii ryzyka odbywa siê centralnie, na poziomie Spó³ki. Funkcjonuj¹ca Polityka Zarz¹dzania Ryzykiem Kredytowym w Grupie TAURON okreœla zasady zarz¹dzania ryzykiem kredytowym na poziomie Grupy, maj¹ce skutecznie zminimalizowaæ wp³yw tego ryzyka na realizacjê celów Grupy. Na podstawie wartoœci ekspozycji oraz oceny kondycji finansowej poszczególnych klientów wartoœæ ryzyka kredytowego, na jakie nara¿ona jest Grupa Kapita³owa TAURON, jest wyliczana z wykorzystaniem metody Credit Value at Risk. Jest to metoda analityczna, która poprzez matematyczny model symulacji oblicza wartoœæ nara¿on¹ na ryzyko na podstawie rozk³adu prawdopodobieñstwa straty ca³kowitej.	Polityka zarz¹dzania ryzykiem kredytowym w Grupie TAURON
	Ryzyko p³ynnoœci
Mo¿liwoœæ utraty lub ograniczenia zdolnoœci do regulowania bie¿¹cych wydatków ze wzglêdu na nieadekwatn¹ wielkoœæ lub strukturê p³ynnych aktywów w stosunku do zobowi¹zañ krótkoterminowych lub niedostateczny poziom rzeczywistych wp³ywów netto z dzia³alnoœci operacyjnej.	Sytuacja p³ynnoœciowa Grupy TAURON jest na bie¿¹co monitorowana pod k¹tem ewentualnych odchyleñ od zak³adanych planów, a dostêpnoœæ zewnêtrznych Ÿróde³ finansowania, których kwota istotnie przewy¿sza oczekiwane zapotrzebowanie w krótkim okresie, mityguje ryzyko utraty p³ynnoœci. W tym celu Spó³ka stosuje okreœlone zasady wyznaczania pozycji p³ynnoœciowej zarówno poszczególnych spó³ek, jak i ca³ej Grupy TAURON, co pozwala zabezpieczyæ œrodki na pokrycie ewentualnej luki p³ynnoœciowej, zarówno poprzez alokacjê œrodków pomiêdzy spó³kami (mechanizm cash pool), jak równie¿ z wykorzystaniem finansowania zewnêtrznego, w tym kredytów w rachunkach bie¿¹cych.	Polityka zarz¹dzania p³ynnoœci¹ finansow¹ w Grupie TAURON
Ryzyko rynkowe – ryzyko zmian stóp procentowych i kursów walutowych
Mo¿liwoœæ negatywnego wp³ywu na wyniki Grupy poprzez wahania wartoœci godziwej instrumentów finansowych lub przysz³ych przep³ywów pieniê¿nych z nimi zwi¹zanych na skutek zmian stóp procentowych lub kursów walutowych.	Grupa TAURON zarz¹dza ryzykiem walutowym i ryzykiem stopy procentowej w oparciu o zasady i standardy zgodnie z najlepszymi praktykami w tym zakresie. G³ównym celem zarz¹dzania tymi ryzykami jest minimalizacja wra¿liwoœci przep³ywów pieniê¿nych Grupy TAURON na czynniki ryzyka finansowego oraz minimalizacja kosztów finansowych i kosztów zabezpieczenia w ramach transakcji z wykorzystaniem instrumentów pochodnych. Grupa TAURON w przypadkach, w których jest to mo¿liwe i ekonomicznie uzasadnione, wykorzystuje instrumenty pochodne, których charakterystyka pozwala na zastosowanie rachunkowoœci zabezpieczeñ.	Polityka zarz¹dzania ryzykiem finansowym w Grupie TAURON
Ryzyko rynkowe – ryzyko zmian cen
Nieplanowana zmiennoϾ wyniku operacyjnego Grupy TAURON wynikaj¹ca z fluktuacji cen rynków towarowych oraz odchyleñ wolumenu w poszczególnych obszarach dzia³alnoœci handlowej Grupy TAURON.	W celu efektywnego zarz¹dzania stworzono system zarz¹dzania ryzykiem handlowym powi¹zany organizacyjnie i informacyjnie z funkcjonuj¹c¹ na poziomie Grupy TAURON strategi¹ zabezpieczenia pozycji handlowej. Polityka wprowadza system wczesnego ostrzegania oraz system limitowania ekspozycji na ryzyko w poszczególnych obszarach handlowych. Podstawow¹ miarê operacyjn¹ ryzyka rynkowego w Grupie TAURON stanowi miara wartoœci nara¿onej na ryzyko (Value at Risk) okreœlaj¹ca maksymaln¹ dopuszczaln¹ zmianê wartoœci pozycji w zadanym horyzoncie czasowym i na okreœlonym poziomie prawdopodobieñstwa.	Polityka zarz¹dzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON

45.1. Ryzyko kredytowe

Poni¿sza tabela przedstawia g³ówne klasy instrumentów finansowych, w których powstaje ekspozycja na ryzyko kredytowe. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe wynikaj¹ca z aktywów finansowych Grupy TAURON jest równa ich wartoœciom bilansowym.

Klasy instrumentów finansowych	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	1 894 065
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	384 881
Po¿yczki udzielone	580 979	256 117
Lokaty i depozyty	39 756	38 472
Inne nale¿noœci finansowe	80 511	52 379

<-- PDF CHUNK SEPARATOR -->

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

45.1.1. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z nale¿noœciami od odbiorców

Grupa posiada nale¿noœci od dwóch grup odbiorców: odbiorcy instytucjonalni oraz odbiorcy indywidualni. Poni¿sza tabela przedstawia procentowy udzia³ poszczególnych grup w ³¹cznej kwocie nale¿noœci od odbiorców:

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Odbiorcy instytucjonalni	70,25%	73,33%
Odbiorcy indywidualni	29,75%	26,67%
Razem	100%	100%

W Grupie nie wystêpuj¹ istotne koncentracje ryzyka kredytowego zwi¹zanego z dzia³alnoœci¹ podstawow¹. Najwiêksz¹ pozycjê nale¿noœci od odbiorców stanowi nale¿noœæ od PSE S.A., a udzia³ w saldzie nale¿noœci od odbiorców wynosi odpowiednio na dzieñ 31 grudnia 2017 roku – 4,78% oraz na dzieñ 31 grudnia 2016 roku – 4,77%.

W odniesieniu do klientów instytucjonalnych sprzeda¿ jest realizowana tylko zweryfikowanym klientom. Dziêki temu, zdaniem kierownictwa, nie istnieje dodatkowe ryzyko kredytowe, ponad poziom okreœlony odpisem aktualizuj¹cym nieœci¹galne nale¿noœci w³aœciwym dla nale¿noœci handlowych Grupy.

Wiekowanie nale¿noœci od odbiorców oraz informacje odnoœnie odpisów aktualizuj¹cych nale¿noœci od odbiorców zaprezentowano w nocie 27 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

45.1.2. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z innymi nale¿noœciami finansowymi

Grupa posiada nale¿noœci od dwóch grup odbiorców: odbiorcy instytucjonalni oraz odbiorcy indywidualni. Poni¿sza tabela przedstawia procentowy udzia³ poszczególnych grup w ³¹cznej kwocie innych nale¿noœciach finansowych:

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Odbiorcy instytucjonalni	97,61%	93,85%
Odbiorcy indywidualni	2,39%	6,15%
Razem	100%	100%

W Grupie nie wystêpuje istotna koncentracja ryzyka kredytowego zwi¹zanego z innymi nale¿noœciami finansowymi. Najwiêksz¹ pozycjê innych nale¿noœci finansowych stanowi nale¿noœæ od Izby Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A., a udzia³ w saldzie innych nale¿noœci finansowych wynosi odpowiednio na dzieñ 31 grudnia 2017 roku – 15,48% oraz na dzieñ 31 grudnia 2016 roku – 16,17%.

Wiekowanie oraz odpisy aktualizuj¹ce wartoœæ innych nale¿noœci finansowych przedstawiaj¹ poni¿sze tabele.

Wiekowanie innych nale¿noœci finansowych na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

	Nie przeterminowane	Przeterminowane
		<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego	78 886	2 007	10 055	937	937	66 165	158 987
Odpis aktualizuj¹cy	(820)	(108)	(9 734)	(749)	(919)	(66 146)	(78 476)
WartoϾ netto	78 066	1 899	321	188	18	19	80 511

Wiekowanie innych nale¿noœci finansowych na dzieñ 31 grudnia 2016 roku

		Przeterminowane
	Nie przeterminowane	<30 dni	30–90 dni	90–180 dni	180–360 dni	>360 dni	Razem
Wartoœæ przed uwzglêdnieniem odpisu aktualizuj¹cego	51 647	439	268	263	527	56 228	109 372
Odpis aktualizuj¹cy	(346)	(10)	(14)	(54)	(380)	(56 189)	(56 993)
WartoϾ netto	51 301	429	254	209	147	39	52 379

Odpisy aktualizuj¹ce inne nale¿noœci finansowe

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Bilans otwarcia	(56 993)	(2 524)
Utworzenie	(13 149)	(2 017)
Wykorzystanie	551	473
Rozwi¹zanie	4 087	7 721
Inne zmiany	(12 972)	(60 646)
Bilans zamkniêcia	(78 476)	(56 993)

45.1.3. Ryzyko kredytowe zwi¹zane ze œrodkami pieniê¿nymi i ich ekwiwalentami

Zarz¹dzanie ryzykiem kredytowym zwi¹zanym ze œrodkami pieniê¿nymi Grupa realizuje poprzez dywersyfikacjê banków, w których lokowane s¹ nadwy¿ki œrodków pieniê¿nych. Wszystkie podmioty, z którymi Grupa zawiera transakcje depozytowe, dzia³aj¹ w sektorze finansowym. S¹ to banki posiadaj¹ce rating na wysokim poziomie, a tak¿e dysponuj¹ce odpowiednim kapita³em w³asnym oraz siln¹ i ustabilizowan¹ pozycj¹ rynkow¹.

Udzia³ trzech banków, w których Grupa posiada najwiêksze salda œrodków pieniê¿nych, na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynosi³ 78%.

45.1.4. Ryzyko kredytowe zwi¹zane z udzielonymi po¿yczkami

W ramach udzielonych po¿yczek Grupa w g³ównej mierze ujmuje po¿yczki na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ. Po¿yczki te nie s¹ na dzieñ bilansowy przeterminowane. G³ówn¹ pozycjê stanowi po¿yczka podporz¹dkowana o wartoœci bilansowej 212 052 tysi¹ce z³otych, która zosta³a zabezpieczona poprzez weksel in blanco z porozumieniem wekslowym oraz po¿yczki udzielone na mocy porozumieñ konsoliduj¹cych d³ug po¿yczkobiorcy o ³¹cznej wartoœci bilansowej 329 665 tysiêcy z³otych, które to po¿yczki zosta³y zabezpieczone poprzez weksle in blanco wraz z deklaracjami wekslowymi. Grupa przeprowadzi³a na dzieñ bilansowy testy na utratê wartoœci aktywów, obejmuj¹ce wartoœæ po¿yczek udzielonych wspólnemu przedsiêwziêciu, które nie wykaza³y koniecznoœci dokonywania odpisów z tytu³u utraty wartoœci po¿yczek.

45.2. Ryzyko zwi¹zane z p³ynnoœci¹

Grupa utrzymuje równowagê pomiêdzy ci¹g³oœci¹ a elastycznoœci¹ finansowania poprzez korzystanie z rozmaitych Ÿróde³ finansowania, takich jak kredyty w rachunku bie¿¹cym, kredyty bankowe, po¿yczki, obligacje oraz umowy leasingu finansowego. Takie wykorzystanie Ÿróde³ finansowania pozwala na zarz¹dzanie ryzykiem p³ynnoœci i skutecznie minimalizuje negatywne skutki jego materializacji.

W celu zminimalizowania mo¿liwoœci wyst¹pienia zak³óceñ przep³ywów œrodków pieniê¿nych oraz ryzyka utraty p³ynnoœci Grupa TAURON podobnie jak w poprzednim roku stosowa³a mechanizm cash poolingu. Cash pooling, niezale¿nie od œrodków gromadzonych przez poszczególnych uczestników, jest powi¹zany z elastyczn¹ lini¹ kredytow¹ w postaci kredytu w rachunku bie¿¹cym. W ramach umowy cash pool, Spó³ka ma mo¿liwoœæ korzystania z finansowania zewnêtrznego w postaci kredytu w rachunku bie¿¹cym do kwoty 300 000 tysiêcy z³otych oraz limitu intraday do kwoty 500 000 tysiêcy z³otych.

Poza kredytem bie¿¹cym dostêpnym w ramach umowy cash pool Grupa ma mo¿liwoœæ zaci¹gania finansowania z tytu³u kredytów w rachunku bie¿¹cym w walutach obcych: ••

• do 2 000 tysiêcy dolarów, na dzieñ bilansowy wykorzystane zad³u¿enie to 418 tysiêcy dolarów;
• do 45 000 tysiêcy euro, na dzieñ bilansowy wykorzystane zad³u¿enie to 22 069 tysiêcy euro.

Tabele poni¿ej przedstawiaj¹ zobowi¹zania finansowe Grupy na dzieñ 31 grudnia 2017 roku i 31 grudnia 2016 roku wed³ug daty zapadalnoœci na podstawie umownych niezdyskontowanych p³atnoœci.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Zobowi¹zania finansowe na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Klasy instrumentów	WartoϾ	Umowne niezdyskon	Z tego umowne niezdyskontowane p³atnoœci o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
finansowych	bilansowa	towane p³atnoœci	poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
Zobowi¹zania finansowe niebêd¹ce instrumentami pochodnymi Oprocentowane kredyty i po¿yczki
oraz wyemitowane obligacje	9 828 823	(12 205 838)	(160 573)	(418 356)	(2 329 557)	(2 195 729)	(991 898)	(6 109 725)
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 042 427	(1 042 427)	(1 038 477)	(3 950)	–	–	–	–
Zobowi¹zania inwestycyjne	807 970	(807 970)	(797 210)	(93)	(10 599)	(68)	–	–
Inne zobowi¹zania finansowe	360 909	(360 909)	(281 066)	(3 849)	(12 503)	(47 138)	(6 050)	(10 303)
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu
finansowego	23 973	(24 173)	(1 475)	(22 670)	(2)	(2)	(4)	(20)
Pochodne zobowi¹zania finansowe
Instrumenty pochodne – towarowe	4 539	(4 424)	–	(4 424)	–	–	–	–
Instrumenty pochodne – walutowe	346	(346)	(275)	(71)
Instrumenty pochodne – CCIRS	9 299	(47 125)	–	(4 694)	(4 694)	(4 748)	(9 427)	(23 562)
Razem	12 078 286	(14 493 212)	(2 279 076)	(458 107)	(2 357 355)	(2 247 685)	(1 007 379)	(6 143 610)

Zobowi¹zania finansowe na dzieñ 31 grudnia 2016 roku

Klasy instrumentów finansowych	WartoϾ	Umowne niezdyskon	Z tego umowne niezdyskontowane p³atnoœci o terminie sp³aty przypadaj¹cym w okresie (od dnia bilansowego)
	bilansowa	towane p³atnoœci	poni¿ej 3 miesiêcy	od 3 do 12 miesiêcy	od 1 roku do 2 lat	od 2 lat do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	powy¿ej 5 lat
Zobowi¹zania finansowe niebêd¹ce instrumentami pochodnymi
Oprocentowane kredyty i po¿yczki oraz wyemitowane obligacje	8 944 681	(11 054 364)	(69 029)	(405 917)	(452 691)	(2 296 657)	(3 680 323)	(4 149 747)
Zobowi¹zania wobec dostawców	829 729	(829 729)	(829 693)	(36)	–	–	–	–
Zobowi¹zania inwestycyjne	1 034 103	(1 034 103)	(1 033 711)	(93)	(113)	(113)	(73)	–
Inne zobowi¹zania finansowe	327 810	(327 810)	(245 697)	(10 038)	(14 069)	(4 567)	(40 789)	(12 650)
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu
finansowego	34 848	(35 772)	(5 313)	(6 713)	(23 718)	(2)	(4)	(22)
Pochodne zobowi¹zania finansowe
Instrumenty pochodne – towarowe	560	(538)	–	(538)	–	–	–	–
Razem	11 171 731	(13 282 316)	(2 183 443)	(423 335)	(490 591)	(2 301 339)	(3 721 189)	(4 162 419)

45.3. Ryzyko rynkowe

Grupa identyfikuje nastêpuj¹ce rodzaje ryzyka rynkowego, na które jest nara¿ona: •

• ryzyko stopy procentowej; •
• ryzyko walutowe;

•

ryzyko cen surowców i towarów w odniesieniu do towarowych instrumentów pochodnych oraz ryzyko zmiany cen posiadanych jednostek uczestnictwa.

45.3.1. Ryzyko stopy procentowej

Nara¿enie Grupy na ryzyko zmian stóp procentowych wynika g³ównie z zobowi¹zañ z tytu³u zad³u¿enia, zawartych instrumentów pochodnych na stopê procentow¹ (IRS), œrodków pieniê¿nych oraz po¿yczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ.

Pozycje oprocentowane wed³ug stopy zmiennej nara¿aj¹ Grupê na zmianê przep³ywów pieniê¿nych w wyniku zmiany stóp procentowych. Pozycje oprocentowane wed³ug stopy sta³ej nara¿aj¹ Grupê na zmianê wartoœci godziwej w przypadku pozycji wycenianych wed³ug zamortyzowanego kosztu. Ryzyko zmiany wartoœci godziwej w wyniku zmiany stóp procentowych dotyczy równie¿ instrumentów pochodnych IRS. Grupa jest równie¿ nara¿ona na materializacjê ryzyka zwi¹zanego z utraconymi korzyœciami w zwi¹zku ze spadkiem stóp procentowych w przypadku zad³u¿enia o sta³ym oprocentowaniu lub ze wzrostem stóp procentowych w przypadku posiadanych aktywów o sta³ym oprocentowaniu, jednak zmiany te nie s¹ ujmowane w sprawozdaniu finansowym.

W celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem stopy procentowej zwi¹zanej z wyemitowanymi obligacjami o zmiennej stopie procentowej Grupa zawar³a transakcje typu swap procentowy (IRS) (wiêcej informacji na temat instrumentów IRS zamieszczono w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego).

W poni¿szych tabelach przedstawione zosta³y wartoœci bilansowe instrumentów finansowych Grupy nara¿onych na ryzyko stopy procentowej. Za wyj¹tkiem obligacji hybrydowych wyemitowanych w grudniu 2016 roku o oprocentowaniu sta³ym w pierwszym okresie finansowania oraz euroobligacji wyemitowanych w lipcu 2017 roku, pozosta³e obligacje wyemitowane przez jednostkê dominuj¹c¹ oprocentowane s¹ zmienn¹ stop¹ procentow¹. Ze wzglêdu na stosowan¹ przez Spó³kê dynamiczn¹ strategiê zarz¹dzania ryzykiem finansowym, w której pozycjê zabezpieczan¹ stanowi¹ przep³ywy zwi¹zane z ekspozycj¹ na zmienn¹ stopê procentow¹ WIBOR 6M ryzyko zmiany stóp procentowych dla czêœci przep³ywów odsetkowych zosta³o ograniczone poprzez zawarte transakcje zabezpieczaj¹ce IRS. W zwi¹zku z tym czêœæ wartoœci bilansowej obligacji, których zmiennoœæ przep³ywów odsetkowych zosta³a zabezpieczona poprzez swap procentowy, w tabelach poni¿ej zosta³a zaprezentowana ³¹cznie z wycen¹ tych instrumentów zabezpieczaj¹cych w ramach pozycji o oprocentowaniu sta³ym.

Instrumenty finansowe w podziale na rodzaj oprocentowania na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Instrumenty finansowe	Oprocentowane wg sta³ej stopy	Oprocentowane wg zmiennej stopy	Razem
Aktywa finansowe
Lokaty i depozyty	39 756	–	39 756
Po¿yczki udzielone	2 954	578 025	580 979
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	–	909 249	909 249
Instrumenty pochodne – IRS	28 482	–	28 482
Zobowi¹zania finansowe
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	1	93 502	93 503
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	–	34 506	34 506
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	1 042 110	21 269	1 063 379
Wyemitowane obligacje	5 681 480	2 955 955	8 637 435
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	27	23 946	23 973
Instrumenty pochodne – CCIRS	9 299	–	9 299

Instrumenty finansowe w podziale na rodzaj oprocentowania na dzieñ 31 grudnia 2016 roku

Instrumenty finansowe	Oprocentowane wg sta³ej stopy	Oprocentowane wg zmiennej stopy	Razem
Aktywa finansowe
Lokaty i depozyty	–	38 472	38 472
Po¿yczki udzielone	–	256 117	256 117
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	–	384 881	384 881
Instrumenty pochodne – IRS	36 641	–	36 641
Zobowi¹zania finansowe
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	–	15 156	15 156
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	–	41 748	41 748
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	1 190 501	16 148	1 206 649
Wyemitowane obligacje	3 677 088	4 004 040	7 681 128
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	141	34 707	34 848

Oprocentowanie instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu jest aktualizowane w okresach krótszych ni¿ rok. Odsetki od instrumentów finansowych o sta³ym oprocentowaniu s¹ sta³e przez ca³y okres do up³ywu terminu zapadalnoœci/wymagalnoœci tych instrumentów lub do okreœlonego momentu w przysz³oœci, kiedy to stopy zostan¹ zweryfikowane i mog¹ zostaæ zmienione – dotyczy to kredytów otrzymanych z Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz obligacji hybrydowych, które w pierwszym okresie oprocentowane s¹ sta³¹ stop¹ procentow¹, a w okresie drugim stop¹ zmienn¹, o czym szerzej w nocie 32.1 oraz 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Analiza wra¿liwoœci

Na potrzeby analizy wra¿liwoœci na zmiany czynników ryzyka rynkowego Grupa Kapita³owa wykorzystuje metodê analizy scenariuszowej. Grupa wykorzystuje scenariusze eksperckie odzwierciedlaj¹ce subiektywn¹ ocenê Grupy odnoœnie kszta³towania siê pojedynczych czynników ryzyka rynkowego w przysz³oœci. Przedmiotem analizy zosta³y objête wy³¹cznie te pozycje, które spe³niaj¹ definicjê instrumentów finansowych zgodnie z MSSF.

W analizie wra¿liwoœci na ryzyko stopy procentowej Grupa stosuje równoleg³e przesuniêcie krzywej stóp procentowych o potencjaln¹ mo¿liw¹ zmianê referencyjnych stóp procentowych w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego. Dla celów analizy wra¿liwoœci na ryzyko zmian stóp procentowych wykorzystano œrednie poziomy referencyjnych stóp procentowych w danym roku. Skala potencjalnych zmian stóp procentowych zosta³a oszacowana na podstawie zmiennoœci implikowanych opcji na stopê procentow¹ kwotowanych na rynku miêdzybankowym dla walut, dla których Grupa posiada ekspozycjê na ryzyko stóp procentowych na datê bilansow¹.

Grupa identyfikuje ekspozycjê na ryzyko zmian stóp procentowych WIBOR, EURIBOR oraz LIBOR USD, przy czym na dzieñ 31 grudnia 2017 roku nara¿enie na zmianê stopy LIBOR USD by³o nieistotne, zaœ na dzieñ 31 grudnia 2016 roku w analizie wra¿liwoœci, ze wzglêdu na nieistotny wp³yw, nie uwzglêdniono zmian stóp EURIBOR i LIBOR USD. Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia, dla których walut¹ sp³aty jest euro, za wyj¹tkiem kredytu w rachunku bie¿¹cym oprocentowane s¹ sta³¹ stop¹ procentow¹. Poni¿sze tabele przedstawiaj¹ wra¿liwoœæ wyniku finansowego brutto oraz pozosta³ych ca³kowitych dochodów brutto Grupy na racjonalne mo¿liwe do zaistnienia zmiany stóp procentowych w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego, przy za³o¿eniu niezmiennoœci innych czynników ryzyka.

(w tysi¹cach z³otych)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	31 grudnia 2017		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko stopy procentowej na 31 grudnia 2017 roku
	WartoϾ bilansowa	WartoϾ nara¿ona na ryzyko	WIBOR		EURIBOR
Klasy instrumentów finansowych			WIBOR + 43 pb	WIBOR - 43 pb	EURIBOR + 1 pb	EURIBOR - 1 pb
			Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody		Wynik finansowy
Po¿yczki udzielone	580 979	578 025	2 486	(2 486)	–	–
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	909 249	3 790	(3 790)	1	(1)
Instrumenty pochodne (aktywa)	33 416	28 482	21 217	(21 217)	–	–
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	93 503	93 502	–	–	(9)	9
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	34 506	34 506	(148)	148	–	–
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	1 063 379	21 269	(91)	91	–	–
Wyemitowane obligacje	8 637 435	5 053 775	(21 731)	21 731	–	–
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	23 973	23 946	(103)	103	–	–
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	14 184	9 299	5 995	(5 995)	(146)	146
Razem			11 415	(11 415)	(154)	154

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2017 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego, z wyj¹tkiem istotnych transakcji, które mia³y miejsce pod koniec 2017 roku. Dotycz¹ one klasy instrumenty pochodne (zobowi¹zania) obejmuj¹cej zawarte przez Spó³kê w listopadzie i grudniu 2017 roku transakcje CCIRS, które s¹ wra¿liwe zarówno na zmianê stóp procentowych WIBOR jak i stóp procentowych EURIBOR. Szerzej na temat instrumentów pochodnych CCIRS w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	31 grudnia 2016		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko stopy procentowej na 31 grudnia 2016 roku
Klasy instrumentów finansowych	WartoϾ bilansowa		WIBOR
		WartoϾ nara¿ona	WIBOR + 60 pb	WIBOR -60 pb
		na ryzyko	Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody
Lokaty i depozyty	38 472	38 472	231	(231)
Po¿yczki udzielone	256 117	256 117	1 537	(1 537)
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	384 881	384 881	1 995	(1 995)
Instrumenty pochodne (aktywa)	56 417	36 641	40 992	(40 992)
Kredyty i po¿yczki preferencyjne	41 748	41 748	(250)	250
Kredyty i po¿yczki udzielane na warunkach rynkowych	1 206 649	16 148	(97)	97
Wyemitowane obligacje	7 681 128	6 101 108	(36 607)	36 607
Zobowi¹zania z tytu³u leasingu finansowego	34 848	34 707	(208)	208
Razem			7 593	(7 593)

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2016 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego.

45.3.2. Ryzyko walutowe

W spó³kach Grupy TAURON wystêpuje ekspozycja na ryzyko walutowe transakcyjne i translacyjne. Spó³ki Grupy nara¿one s¹ na zmiany kursów walutowych EUR/PLN, CZK/PLN, USD/PLN i GBP/PLN w zwi¹zku z ich dzia³alnoœci¹ operacyjn¹ i finansow¹. Poni¿sze tabele prezentuj¹ ekspozycjê Grupy na ryzyko walutowe w podziale na poszczególne klasy instrumentów finansowych w latach 2017 oraz 2016.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Pozycja walutowa na dzieñ 31 grudnia 2017 roku

Klasy instrumentów finansowych	£¹czna wartoœæ	EUR		CZK		USD		GBP
	bilansowa w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN
Aktywa finansowe
Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	1 016	4 237	46 722	7 625	–	–	–	–
Inne nale¿noœci finansowe	80 511	3 321	13 851	20 607	3 363	–	–	–	–
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	3 321	13 851	64 963	10 602	314	1 093	485	2 280
Instrumenty pochodne (aktywa)	33 416	1 169	4 877	–	–	16	57	–	–
Razem		8 827	36 816	132 292	21 590	330	1 150	485	2 280
Zobowi¹zania finansowe
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	93 503	22 069	92 048	–	–	418	1 454	–	–
Wyemitowane obligacje	8 637 435	859 205	3 583 657	–	–	–	–	–	–
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 042 427	2 117	8 830	10 208	1 666	3	10	1	5
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	154 119	1 717	7 162	6	1	–	–	–	–
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	14 184	1 061	4 425	–	–	33	114	–	–
Razem		886 169	3 696 122	10 214	1 667	454	1 578	1	5
Pozycja walutowa netto		(877 342)	(3 659 306)	122 078	19 923	(124)	(428)	484	2 275

Pozycja walutowa na dzieñ 31 grudnia 2016 roku

Klasy instrumentów finansowych	£¹czna wartoœæ	EUR		CZK		USD		GBP
	bilansowa w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN	w walucie	w PLN
Aktywa finansowe
Nale¿noœci od odbiorców	1 894 065	937	4 143	42 645	6 981	–	–	–	–
Inne nale¿noœci finansowe	52 379	342	1 515	20 605	3 373	–	–	–	–
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	384 881	7 456	32 986	95 406	15 618	306	1 280	499	2 566
Instrumenty pochodne (aktywa)	56 417	3 649	16 143	–	–	100	416	–	–
Razem		12 384	54 787	158 656	25 972	406	1 696	499	2 566
Zobowi¹zania finansowe
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	15 156	3 032	13 415	–	–	410	1 716	–	–
Wyemitowane obligacje	7 681 128	357 147	1 580 020	–	–	–	–	–	–
Zobowi¹zania wobec dostawców	829 729	1 839	8 137	10 073	1 649	12	49	–	–
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	158 383	2 961	13 097	–	–	94	395	2	10
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	560	122	538	–	–	5	22	–	–
Razem		365 101	1 615 207	10 073	1 649	521	2 182	2	10
Pozycja walutowa netto		(352 717)	(1 560 420)	148 583	24 323	(115)	(486)	497	2 556

Grupa TAURON wykorzystywa³a w 2017 roku i 2016 roku w ramach zarz¹dzania ryzykiem walutowym kontrakty terminowe celem zabezpieczenia Grupy przed ryzykiem walutowym powstaj¹cym w toku prowadzonej dzia³alnoœci. Grupa nie stosowa³a rachunkowoœci zabezpieczeñ w celu zabezpieczenia siê przed ryzykiem walutowym. Z tytu³u wyceny walutowych kontraktów terminowych Grupa posiada³a na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zobowi¹zania w wysokoœci 346 tysiêcy z³otych, a na dzieñ 31 grudnia 2016 roku aktywa w wysokoœci 3 217 tysiêcy z³otych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Spó³ka zawar³a transakcje CCIRS, których wycena w wartoœci godziwej nara¿ona jest na ryzyko zmian kursu EUR/PLN. Transakcje te nie s¹ objête rachunkowoœci¹ zabezpieczeñ. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wycena CCIRS wynosi³a (9 299) tysiêcy z³otych, o czym szerzej w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Analiza wra¿liwoœci

Na potrzeby analizy wra¿liwoœci na zmiany czynników ryzyka rynkowego Grupa Kapita³owa wykorzystuje metodê analizy scenariuszowej. Grupa wykorzystuje scenariusze eksperckie odzwierciedlaj¹ce subiektywn¹ ocenê Grupy odnoœnie kszta³towania siê pojedynczych czynników ryzyka rynkowego w przysz³oœci. Przedmiotem analizy zosta³y objête wy³¹cznie te pozycje, które spe³niaj¹ definicjê instrumentów finansowych zgodnie z MSSF.

Potencjalne mo¿liwe zmiany kursów walutowych s¹ okreœlone w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego i zosta³y obliczone na podstawie rocznych zmiennoœci implikowanych dla opcji walutowych kwotowanych na rynku miêdzybankowym dla danej pary walut z daty bilansowej lub w przypadku braku dostêpnych kwotowañ rynkowych na podstawie zmiennoœci historycznych za okres jednego roku przed dat¹ bilansow¹.

Grupa identyfikuje ekspozycjê na ryzyko zmian kursów walutowych EUR/PLN, CZK/PLN, USD/PLN oraz GBP/PLN. Poni¿sze tabele przedstawiaj¹ wra¿liwoœæ wyniku finansowego brutto oraz pozosta³ych ca³kowitych dochodów brutto Grupy na racjonalne mo¿liwe do zaistnienia zmiany kursów walutowych w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego, przy za³o¿eniu niezmiennoœci innych czynników ryzyka.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

		31 grudnia 2017	Analiza wra¿liwoœci na ryzyko walutowe na 31 grudnia 2017 roku
Klasy instrumentów finansowych	WartoϾ bilansowa	WartoϾ nara¿ona na ryzyko		EUR/PLN	CZK/PLN		USD/PLN		GBP/PLN
			kurs EUR/PLN +6,2%	kurs EUR/PLN -6,2%	kurs CZK/PLN +6,34%	kurs CZK/PLN -6,34%	kurs USD/PLN +9,76%	kurs USD/PLN -9,76%	kurs GBP/PLN +9,35%	kurs GBP/PLN -9,35%
			Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody		Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody		Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody		Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody
Nale¿noœci od odbiorców	2 032 813	11 862	263	(263)	483	(483)	–	–	–	–
Inne nale¿noœci finansowe	80 511	17 214	859	(859)	213	(213)	–	–	–	–
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	27 826	859	(859)	672	(672)	107	(107)	213	(213)
Instrumenty pochodne (aktywa)	33 416	4 934	302	(302)	–	–	6	(6)	–	–
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	93 503	93 502	(5 707)	5 707	–	–	(142)	142	–	–
Wyemitowane obligacje	8 637 435	3 583 657	(222 187)	222 187	–	–	–	–	–	–
Zobowi¹zania wobec dostawców	1 042 427	10 511	(547)	547	(106)	106	–	–	–	–
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	154 119	7 163	(444)	444	–	–	–	–	–	–
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	14 184	14 184	19 394	(19 394)	–	–	(11)	11	–	–
Razem			(207 208)	207 208	1 262	(1 262)	(40)	40	213	(213)

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2017 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego, z wyj¹tkiem istotnych transakcji, które mia³y miejsce w drugiej po³owie 2017 roku. Dotycz¹ one klasy wyemitowanych obligacji, która obejmuje wyemitowane przez Spó³kê w lipcu 2017 roku euroobligacje, o czym szerzej w nocie 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego oraz klasy instrumenty pochodne (zobowi¹zania), która obejmuje zawarte przez Spó³kê w listopadzie i grudniu 2017 roku transakcje CCIRS, o czym szerzej w nocie 44.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

		31 grudnia 2016	Analiza wra¿liwoœci na ryzyko walutowe na 31 grudnia 2016 roku
Klasy instrumentów finansowych	WartoϾ bilansowa	WartoϾ nara¿ona na ryzyko		EUR/PLN		CZK/PLN		USD/PLN		GBP/PLN
			kurs EUR/PLN +7,8%	kurs EUR/PLN -7,8%	kurs CZK/PLN +9,98%	kurs CZK/PLN -9,98%	kurs USD/PLN +13,8%	kurs USD/PLN -13,8%	kurs GBP/PLN +11,55%	kurs GBP/PLN -11,55%
			Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody		Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody		Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody		Wynik finansowy / pozosta³e ca³kowite dochody
Nale¿noœci od odbiorców	1 894 065	11 124	323	(323)	697	(697)	–	–	–	–
Inne nale¿noœci finansowe	52 379	4 888	118	(118)	337	(337)	–	–	–	–
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	384 881	52 450	2 573	(2 573)	1 559	(1 559)	177	(177)	296	(296)
Instrumenty pochodne (aktywa)	56 417	19 776	6 624	(6 624)	–	–	57	(57)	–	–
Kredyty w rachunku bie¿¹cym	15 156	15 131	(1 046)	1 046	–	–	(237)	237	–	–
Wyemitowane obligacje	7 681 128	1 580 020	(123 242)	123 242	–	–	–	–	–	–
Zobowi¹zania wobec dostawców	829 729	9 835	(635)	635	(165)	165	–	–	–	–
Pozosta³e zobowi¹zania finansowe	158 383	13 502	(1 022)	1 022	–	–	(2)	2	(1)	1
Instrumenty pochodne (zobowi¹zania)	560	560	(42)	42	–	–	(3)	3	–	–
Razem			(116 349)	116 349	2 428	(2 428)	(8)	8	295	(295)

Ekspozycja na ryzyko na dzieñ 31 grudnia 2016 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzaj¹cego t¹ datê okresu rocznego, z wyj¹tkiem transakcji, która mia³ miejsce pod koniec 2016 roku. Dotyczy ona klasy wyemitowanych obligacji, która obejmuje wyemitowane przez Spó³kê w grudniu 2016 roku obligacje hybrydowe, których walut¹ emisji i sp³aty jest euro.

45.3.3. Ryzyko zmian cen surowców i towarów w odniesieniu do towarowych instrumentów pochodnych

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku otwarte pozycje stanowi³y w g³ównej mierze transakcje forward i futures na uprawnienia do emisji. £¹czna wartoœæ bilansowa wszystkich instrumentów pochodnych na uprawnienia do emisji zanieczyszczeñ na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wynios³a 453 tysi¹ce z³otych (aktywa 4 877 tysiêcy z³otych i zobowi¹zania 4 424 tysi¹ce z³otych). Na dzieñ 31 grudnia 2016 roku otwarte pozycje stanowi³y g³ównie transakcje forward i futures na uprawnienia do emisji oraz transakcja futures na gaz, a ³¹czna wartoœæ bilansowa wszystkich instrumentów pochodnych na uprawnienia do emisji zanieczyszczeñ wynios³a 15 012 tysiêcy z³otych (aktywa 15 550 tysiêcy z³otych i zobowi¹zania 538 tysiêcy z³otych), a transakcji pochodnej na gaz 593 tysi¹ce z³otych (aktywa).

Analiza wra¿liwoœci

Na potrzeby analizy wra¿liwoœci na zmiany czynników ryzyka uprawnieñ do emisji gazów Grupa wykorzystuje metodê analizy scenariuszowej. Scenariusze odzwierciedlaj¹ ocenê Grupy odnoœnie kszta³towania siê pojedynczych czynników ryzyka w przysz³oœci oraz maj¹ na celu analizê wp³ywu zmian czynników ryzyka na wyniki finansowe Grupy.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

		WartoϾ bilansowa na 31 grudnia 2017			Wzrost	Spadek
	cena (EUR)	Aktywa	Zobowi¹zania	cena (EUR)	Wp³yw na wynik finansowy brutto	cena (EUR)	Wp³yw na wynik finansowy brutto
Towarowe instrumenty pochodne – uprawnienia do emisji zanieczyszczeñ:
EUA Dec18	8,18	4 877	4 424	10,81	(22)	7,14	9
EUA zapas – wycena	8,14	8	–	10,75	22	7,11	(9)
Razem		4 885	4 424		–		–

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	WartoϾ bilansowa na 31 grudnia 2016				Wzrost	Spadek
	cena (EUR)	Aktywa	Zobowi¹zania	cena Wp³yw na wynik (EUR) finansowy brutto		cena (EUR)	Wp³yw na wynik finansowy brutto
Towarowe instrumenty pochodne – uprawnienia do emisji zanieczyszczeñ:
EUA Dec17	6,57–6,58	5 410	319	10,18	(10 381)	4,14	6 988
EUA Jan 17	6,54	10 140	–	10,14	(21 421)	4,12	14 400
EUA Apr 17	6,55	–	219	10,15	(780)	4,13	524
EUA zapas – wycena	6,54	13 226	–	10,14	32 553	4,12	(21 883)
Razem		28 776	538		(29)		29

45.3.4. Ryzyko zmian cen jednostek uczestnictwa

Na ryzyko zmian cen nara¿one s¹ jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych wyceniane na dzieñ bilansowy do wartoœci godziwej. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz na dzieñ 31 grudnia 2016 roku wartoœæ bilansowa jednostek uczestnictwa wycenianych do wartoœci godziwej wynosi³a odpowiednio 101 358 tysiêcy z³otych oraz 25 316 tysiêcy z³otych.

Analiza wra¿liwoœci

Na potrzeby analizy wra¿liwoœci na zmiany notowañ posiadanych przez Grupê jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych Grupa wykorzystuje metodê analizy scenariuszowej. Potencjalne mo¿liwe zmiany wartoœci notowañ s¹ okreœlone w horyzoncie do daty nastêpnego sprawozdania finansowego i zosta³y obliczone na podstawie miesiêcznych notowañ funduszy w okresie jednego roku przed dat¹ bilansow¹.

Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 roku

	31 grudnia 2017		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko cenowe na 31 grudnia 2017
Jednostki uczestnictwa		WartoϾ		Zmiana ceny	Zmiana ceny
	WartoϾ bilansowa	nara¿ona	+1,3%	-1,3%	+0,8%	-0,8%
		na ryzyko	Wp³yw na wynik finansowy brutto
Jednostki w funduszu inwestuj¹cym w instrumenty rynku pieniê¿nego	5 084	5 084	66	(66)
Jednostki w funduszu lokuj¹cym w instrumenty rynku pieniê¿nego oraz inne d³u¿ne papiery wartoœciowe	96 274	96 274			770	(770)
Razem	101 358	101 358	66	(66)	770	(770)

Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 roku

	31 grudnia 2016		Analiza wra¿liwoœci na ryzyko cenowe na 31 grudnia 2016 roku
Jednostki uczestnictwa	WartoϾ bilansowa	WartoϾ nara¿ona na ryzyko	Zmiana ceny		Zmiana ceny
			+1,0%	-1,0%	+0,7%	-0,7%
			Wp³yw na wynik finansowy brutto
Jednostki w funduszu inwestuj¹cym w instrumenty rynku pieniê¿nego	2 519	2 519	25	(25)
Jednostki w funduszu lokuj¹cym w instrumenty rynku pieniê¿nego oraz inne d³u¿ne papiery wartoœciowe	22 797	22 797			160	(160)
Razem	25 316	25 316	25	(25)	160	(160)

46. Ryzyko operacyjne

Ryzyko operacyjne handlowe zarz¹dzane jest na poziomie Grupy TAURON, co zosta³o opisane w punkcie 3.4.4 Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. za rok obrotowy 2017. Grupa Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

zarz¹dza ryzykiem handlowym w oparciu o opracowan¹ i przyjêt¹ do stosowania Politykê zarz¹dzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON, która wprowadza system wczesnego ostrzegania oraz system limitowania ekspozycji na ryzyko w poszczególnych obszarach handlowych.

Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. nara¿one s¹ na dzia³anie i niekorzystny wp³yw czynników ryzyka zwi¹zanego ze zmiennoœci¹ przep³ywów pieniê¿nych oraz wyników finansowych wyra¿onych w walucie krajowej z tytu³u zmian cen towarów. Ekspozycjê Grupy na ryzyko cen towarów odzwierciedla wolumen zakupów podstawowych surowców i towarów, do których zalicza siê wêgiel kamienny, gaz oraz energiê. Wolumen oraz koszty zakupów podstawowych surowców od dostawców spoza Grupy przedstawia poni¿sza tabela.

Rodzaj paliwa	Jednostka miary		2017	2016
		Wolumen	Koszty zakupu	Wolumen	Koszty zakupu
Wêgiel	tona	3 234 079	577 465	3 522 216	608 619
Gaz	MWh	2 481 078	195 393	2 928 639	241 432
Energia elektryczna	MWh	28 645 129	4 672 603	33 138 013	5 602 272
Energia cieplna	GJ	6 091 071	230 276	6 095 393	232 603
Razem			5 675 737		6 684 926

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

INNE INFORMACJE

47. Zobowi¹zania warunkowe

Tytu³	Opis
	Powództwa zwi¹zane z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych przeciwko spó³ce zale¿nej Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. W dniu 18 marca 2015 roku spó³ka zale¿na w likwidacji wypowiedzia³a d³ugoterminowe umowy zawarte w latach 2009–2010 na zakup energii elektrycznej i praw maj¹tkowych od farm wiatrowych nale¿¹cych do spó³ek grup in.ventus, Polenergia i Wind Invest. Przyczyn¹ wypowiedzenia umów przez Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. by³o naruszenie ich postanowieñ przez kontrahentów polegaj¹ce na odmowie przyst¹pienia w dobrej wierze do renegocjacji warunków umów. Spó³ce wytoczone zosta³y powództwa o stwierdzenie bezskutecznoœci z³o¿onych oœwiadczeñ o wypowiedzeniu. W sprawie wniesionej przez Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. S¹d Okrêgowy w Warszawie wyda³ w 2016 roku wyrok o oddalenie powództwa o ustalenie bezskutecznoœci wypowiedzenia umów. Powód wniós³ apelacjê od wyroku. W 2016 roku powództwa przeciwko spó³ce zosta³y zmienione poprzez uwzglêdnienie w nich roszczeñ odszkodowawczych zwi¹zanych z wypowiedzeniem umów w ³¹cznej kwocie oko³o 40 000 tysiêcy z³otych. W paŸdzierniku 2017 roku Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. wytoczy³ Polskiej Energii Pierwszej Kompanii Handlowej Sp. z o.o. nowy pozew, tj. dotycz¹cy zap³aty kwoty 42 095 tysiêcy z³otych, której Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. dochodzi tytu³em odszkodowania i kar umownych. Po dniu bilansowym, w styczniu 2018 roku powództwa wniesione przez spó³ki Amon Sp. z o.o., Talia Sp. z o.o. oraz Mogilno III-VI zosta³y zmienione poprzez ich rozszerzenie o kolejne roszczenia odszkodowawcze zwi¹zane z wypowiedzeniem umów w ³¹cznej kwocie oko³o 69 472 tysi¹ce z³otych. Uwzglêdniaj¹c aktualny stan spraw s¹dowych i okolicznoœci im towarzysz¹ce Grupa ocenia, i¿ prawdopodobieñstwo materializacji ryzyka przegrania spraw s¹dowych zwi¹zanych z powództwami zarówno w zakresie stwierdzenia bezskutecznoœci oœwiadczeñ o wypowiedzeniu oraz zabezpieczenie roszczeñ niepieniê¿nych jak i roszczeñ odszkodowawczych nie przekracza
	50%, w zwi¹zku z czym nie tworzy rezerwy na koszty z nimi zwi¹zane. Powództwo zwi¹zane z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych przeciwko spó³ce zale¿nej Polska Energia Pierwsza
Powództwa zwi¹zane z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych	Kompania Handlowa Sp. z o.o. oraz TAURON Polska Energia S.A. Wobec Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. oraz TAURON Polska Energia S.A. w listopadzie 2014 roku zosta³o wytoczone powództwo przez Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. o odwrócenie gro¿¹cego niebezpieczeñstwa szkody. ¯¹daniem pozwu by³o zobowi¹zanie Spó³ki do uchylenia likwidacji Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. w likwidacji. ¯¹daniem ewentualnym pozwu by³o zobowi¹zanie TAURON Polska Energia S.A. do przekazania zabezpieczenia poprzez z³o¿enie do depozytu s¹dowego kwoty 183 391 tysiêcy z³otych. W dniu 8 marca 2017 roku decyzj¹ Zgromadzenia Wspólników Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. zosta³a cofniêta likwidacja tej spó³ki. Wobec cofniêcia likwidacji spó³ki zgodnie z zarz¹dzeniem S¹du Okrêgowego w Krakowie wydanego na rozprawie w dniu 15 marca 2017 roku nast¹pi³a wymiana pism miêdzy stronami sporu maj¹ca na celu ustosunkowanie siê stron wobec zaistnia³ej zmiany w spó³ce, w toku której powód podtrzyma³ ¿¹danie pozwu. W dniu 2 sierpnia 2017 roku, do pe³nomocnika Spó³ki ustanowionego w powy¿szej sprawie wp³ynê³o pismo procesowe Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. zawieraj¹ce zmianê powództwa. Powodowa spó³ka zmieni³a ¿¹danie pozwu w ten sposób, ¿e cofnê³a pierwotne powództwo wobec spó³ki zale¿nej Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o., zaœ powództwo wobec Spó³ki zmieni³a, z powództwa o odwrócenie gro¿¹cego niebezpieczeñstwa szkody, na powództwo o zap³atê odszkodowania. Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. domaga siê zap³aty kwoty oko³o 34 700 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia zg³oszenia roszczenia do dnia zap³aty. Ponadto powód domaga siê ustalenia, ¿e Spó³ka ponosi wzglêdem Dobies³aw Wind Invest Sp. z o.o. odpowiedzialnoœæ za szkody mog¹ce powstaæ w przysz³oœci szacowane przez powodow¹ spó³kê na kwotê oko³o 254 000 tysi¹ce z³otych (a wynikaj¹ce z rzekomych czynów niedozwolonych Spó³ki) oraz ustanowienia zabezpieczenia przez Spó³kê w kwocie oko³o 254 000 tysi¹ce z³otych, na wypadek nie uwzglêdnienia przez s¹d ustalenia odpowiedzialnoœci Spó³ki za szkody, które mog¹ wynikn¹æ w przysz³oœci. Podstaw¹ faktyczn¹ ¿¹dania, wed³ug twierdzeñ spó³ki powodowej, jest wypowiedzenie przez spó³kê zale¿n¹ Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. umów d³ugoterminowych sprzeda¿y energii elektrycznej i sprzeda¿y praw maj¹tkowych. Dokonana ocena uzasadnienia ¿¹dañ pozwu wskazuje na ich ca³kowit¹ bezzasadnoœæ. Na rozprawie w dniu 4 paŸdziernika 2017 roku S¹d, zgodnie z wnioskiem TAURON Polska Energia S.A., wy³¹czy³ nowe ¿¹danie pozwu wzglêdem TAURON Polska Energia S.A. do osobnego postêpowania. Co do ¿¹dañ pierwotnych wobec TAURON Polska Energia S.A. i Polska Energia Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. (¿¹danie uchylenia likwidacji), S¹d skierowa³ sprawê na posiedzenie niejawne – celem umorzenia. Wobec koniecznoœci oceny przez S¹d obszernego materia³u dowodowego, przeprowadzenia analizy nierozstrzygniêtego dot¹d w orzecznictwie problemu prawnego stwierdziæ nale¿y, ¿e wyra¿enie oceny co do przewidywanego wyniku
	postêpowania by³oby na obecnym etapie przedwczesne, jednak¿e jest du¿e prawdopodobieñstwo, ¿e orzeczenie s¹du bêdzie korzystne dla pozwanych spó³ek.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE

(w tysi¹cach z³otych)

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE

(w tysi¹cach z³otych)

Tytu³	Opis
Sprawa z powództwa ENEA S.A.	Sprawa z powództwa ENEA S.A. ("ENEA") przeciwko TAURON Polska Energia S.A., zawis³a od 2016 roku przed S¹dem Okrêgowym w Katowicach, dotyczy zap³aty kwoty 17 086 tysiêcy z³otych z odsetkami ustawowymi od dnia 31 marca 2015 roku do dnia zap³aty. Podstaw¹ faktyczn¹ roszczenia ENEA s¹ zarzuty dotycz¹ce bezpodstawnego wzbogacenia Spó³ki w zwi¹zku z mo¿liwymi b³êdami w zakresie wyznaczenia zagregowanych danych pomiarowo-rozliczeniowych przez ENEA Operator Sp. z o.o. (jako Operatora Systemu Dystrybucyjnego, OSD), stanowi¹cych podstawê rozliczeñ ENEA i Spó³ki ze spó³k¹ Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z tytu³u niezbilansowania na Rynku Bilansuj¹cym w okresie od stycznia do grudnia 2012 roku. W toku postêpowania na wniosek ENEA nast¹pi³o dopozwanie (tj. wezwanie do wziêcia udzia³u w sprawie w charakterze pozwanych) siedmiu sprzedawców, dla których TAURON Polska Energia S.A. pe³ni³a funkcjê podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie handlowe na terenie obszaru dystrybucji ENEA Operator Sp. z o.o. w 2012 roku. Wœród dopozwanych podmiotów znalaz³y siê dwie spó³ki zale¿ne od TAURON Polska Energia S.A., tj.: TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. (wzglêdem której ENEA S.A. wnios³a o zas¹dzenie kwoty 4 934 tysi¹ce z³otych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorêczenia odpisu wniosku o dopozwanie do dnia zap³aty), oraz TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. (wzglêdem której ENEA S.A. wnios³a o zas¹dzenie kwoty 3 480 tysiêcy z³otych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorêczenia odpisu wniosku o dopozwanie do dnia zap³aty). ¯¹danie zap³aty kwot wskazanych w zdaniu poprzednim, jak równie¿ kwot dochodzonych od pozosta³ych piêciu sprzedawców, zosta³o zg³oszone przez stronê powodow¹ na wypadek oddalenia powództwa przeciwko TAURON Polska Energia S.A. Sprawa jest w toku. Do dnia zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji rozprawa jest odroczona z terminem z urzêdu. Spó³ka nie utworzy³a rezerwy, poniewa¿ uwa¿a, ¿e ryzyko niekorzystnego rozstrzygniêcia sprawy dla Spó³ki wynosi poni¿ej 50%. Rezerwy w ciê¿ar kosztów utworzy³y spó³ki zale¿ne od TAURON Polska Energia S.A., w ³¹cznej kwocie 5 237 tysiêcy z³otych w przypadku TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. oraz w ³¹cznej kwocie 3 726 tysiêcy z³otych w przypadku TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. Kwoty powy¿szych utworzonych przez spó³ki zale¿ne rezerw dotycz¹ nale¿noœci g³ównej, odsetek zaktualizowanych na dzieñ 31 grudnia 2017 roku oraz kosztów prowadzonego postêpowania.
Kwota	Wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 roku roszczenie o zap³atê przez Spó³kê wynosi 17 086 tysiêcy z³otych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 31 marca 2015 roku do dnia zap³aty. Na wypadek oddalenia powództwa przeciwko Spó³ce roszczenie o zap³atê przez spó³ki Grupy wynosi ³¹cznie 8 414 tysiêcy z³otych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorêczenia odpisu wniosku ENEA S.A. o wezwanie danej spó³ki Grupy do wziêcia udzia³u w sprawie do dnia zap³aty. W zwi¹zku z przed³o¿eniem w trakcie postêpowania nowych danych pomiarowych przez ENEA Operator Sp. z o.o. mo¿na przypuszczaæ, ¿e kwoty roszczeñ dochodzonych przeciwko Spó³ce lub spó³kom Grupy mog¹ ulec zmianie.
Postêpowania administracyjne wszczête przez Prezesa Urzêdu Regulacji Energetyki ("URE")	Pismem z dnia 5 kwietnia 2016 roku Prezes URE powiadomi³ spó³kê TAURON Dystrybucja S.A. o wszczêciu postêpowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniê¿nej z uwagi na nie utrzymywanie w nale¿ytym stanie technicznym obiektów, instalacji i urz¹dzeñ oraz na naruszenie warunków okreœlonych w koncesji na dystrybucjê energii elektrycznej. Pismem z dnia 30 marca 2017 roku Prezes URE poinformowa³ o ustaleniu aktualnego terminu za³atwienia sprawy na dzieñ 30 kwietnia 2017 roku. Kolejnymi pismami z dnia 8 maja oraz 1 czerwca 2017 roku Prezes URE przed³u¿y³ postêpowanie odpowiednio do dnia 31 maja oraz 30 czerwca 2017 roku. W dniu 10 lipca 2017 roku Spó³ka otrzyma³a decyzjê Prezesa URE o na³o¿eniu kary administracyjnej w ³¹cznej wysokoœci 350 tysiêcy z³otych. W miesi¹cu lipcu 2017 roku Spó³ka utworzy³a rezerwê w kwocie 351 tysiêcy z³otych oraz w dniu 24 lipca z³o¿y³a odwo³anie do SOKiK za poœrednictwem Prezesa URE. W dniu 30 stycznia 2018 roku spó³ka otrzyma³a do wiadomoœci odpowiedŸ Prezesa URE do SOKiK na z³o¿one odwo³anie. Aktualnie spó³ka oczekuje na wyznaczenie przez SOKiK terminu kolejnej rozprawy. W dniu 12 grudnia 2017 roku wobec spó³ki z segmentu Wytwarzanie Prezes URE wszcz¹³ postêpowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniê¿nej, z zwi¹zku z podejrzeniem prowadzenia dzia³alnoœci polegaj¹cej na wytwarzaniu energii elektrycznej w Elektrowni Wodnej D¹bie i Elektrowni Wodnej Przewóz bez wymaganych przepisami Ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne pozwoleñ wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód Wis³y do celów energetycznych. Dnia 12 stycznia 2018 roku spó³ka przes³a³a stosowne wyjaœnienia o trwaj¹cym postêpowaniu w sprawie wydania przedmiotowych pozwoleñ wodnoprawnych. Spó³ka stoi na stanowisku, i¿ fakty bêd¹ce podstaw¹ wszczêcia postêpowania nie mog¹ stanowiæ podstawy do wymierzenia kary pieniê¿nej, w zwi¹zku z czym spó³ka nie ma mo¿liwoœci dokonania wiarygodnej wyceny wysokoœci kary i w konsekwencji spó³ka nie utworzy³a rezerwy z tego tytu³u. Wobec spó³ek z segmentu Sprzeda¿ zosta³y wszczête nastêpuj¹ce postêpowania: – W dniu 31 marca 2017 roku wszczêto postêpowanie dotycz¹ce nieprzestrzegania w 2013 roku obowi¹zku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE œwiadectw efektywnoœci energetycznej. Pismem z dnia 14 kwietnia 2017 roku spó³ka udzieli³a informacji ¿¹danych przez Prezesa URE. – W dniach 30 maja 2017 roku, 28 czerwca 2017 roku oraz 20 wrzeœnia 2017 roku wszczêto postêpowania w sprawie
	wymierzenia kary pieniê¿nej za przewinienie polegaj¹ce na nieuzasadnionym wstrzymaniu dostarczania energii elektrycznej do odbiorców koñcowych. Decyzjami z dnia 6 listopada i 29 grudnia 2017 roku Prezes URE na³o¿y³ na spó³ki z segmentu Sprzeda¿ kary w ³¹cznej wysokoœci 19 tysiêcy z³otych. – W dniu 26 wrzeœnia 2017 roku wszczêto postêpowanie w sprawie nieuzasadnionego wstrzymania dostaw energii elektrycznej przez TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. przy udziale TAURON Dystrybucja S.A. do odbiorcy koñcowego.
	Spó³ki nie tworz¹ rezerw na potencjalne kary zwi¹zane z powy¿szymi postêpowaniami, poniewa¿ w ocenie Zarz¹du spó³ek ryzyko niekorzystnego rozstrzygniêcia spraw i na³o¿enia kary jest niskie.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE

(w tysi¹cach z³otych)

Tytu³	Opis
Postêpowania administracyjne i wyjaœniaj¹ce wszczête przez Prezesa Urzêdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ("UOKiK")	Wobec spó³ek z segmentu Sprzeda¿ Prezes UOKiK wszcz¹³ postêpowania: – Postêpowanie wszczête w dniu 17 wrzeœnia 2013 roku w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania przez TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj¹cej na podawaniu w cennikach i materia³ach informacyjnych cen energii elektrycznej bez uwzglêdnienia wartoœci podatku od towarów i us³ug, co stanowi naruszenie Ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdzia³aniu nieuczciwym praktykom rynkowym i w zwi¹zku z tym stanowi naruszenie Ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) ("Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów"). Spó³ka zobowi¹za³a siê do zaniechania dzia³añ naruszaj¹cych przepisy Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz wnios³a o prowadzenie postêpowania w kierunku wydania decyzji zobowi¹zuj¹cej. W dniu 22 grudnia 2014 roku wp³ynê³o do spó³ki zawiadomienie UOKiK o zakoñczeniu postêpowania dowodowego. W dniu 14 grudnia 2015 roku Prezes UOKiK wezwa³ spó³kê do wskazania, czy praktyka zosta³a zaniechana, na co spó³ka odpowiedzia³a w lutym 2016 roku, informuj¹c UOKiK o zaniechaniu praktyki i wnios³a o odst¹pienie od nak³adania kary. Decyzj¹ z dnia 22 lutego 2018 roku Prezes UOKiK stwierdzi³ stosowanie przez spó³kê praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy klientów i jej zaniechanie z dniem 1 lutego 2016 roku. Prezes UOKiK nie na³o¿y³ na spó³kê kary pieniê¿nej, zaœ spó³ka zosta³a zobowi¹zana do opublikowania oœwiadczenia o treœci okreœlonej w decyzji. Spó³ce przys³uguje odwo³anie od decyzji do SOKiK.
	– Postêpowanie wyjaœniaj¹ce wszczête w dniu 27 stycznia 2015 roku w sprawie wstêpnego ustalenia, czy dzia³ania TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. w stosunku do ma³ych elektrowni wodnych, polegaj¹ce na narzucaniu przez przedsiêbiorcê nieuczciwych warunków zakupu energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych Ÿród³ach energii i uzale¿nianiu zakupu tej energii od koniecznoœci uregulowania obowi¹zku bilansowania handlowego, mog¹ stanowiæ naruszenie przepisów Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 15 paŸdziernika 2015 roku Prezes UOKiK wszcz¹³ postêpowanie antymonopolowe. W dniu 1 lutego 2016 roku UOKiK przyj¹³ deklaracjê spó³ki dotycz¹c¹ przedstawienia skonkretyzowanego zobowi¹zania. W dniu 24 sierpnia 2016 roku Prezes UOKiK wyda³ decyzjê, w której na³o¿y³ na spó³kê obowi¹zek wykonania zobowi¹zania do podjêcia dzia³añ zmierzaj¹cych do zapobie¿enia zarzucanym naruszeniom poprzez okreœlone czynnoœci w terminie dwóch miesiêcy od daty uprawomocnienia siê decyzji Prezesa UOKiK. W dniu 29 wrzeœnia 2016 roku spó³ka z³o¿y³a odwo³anie od decyzji do S¹du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W dniu 2 grudnia 2016 roku Prezes UOKiK wyda³ decyzjê, w której zmieni³ uzasadnienie wczeœniejszej decyzji. Decyzja uprawomocni³a siê 2 lutego 2017 roku. Sprawozdanie z wykonania decyzji sporz¹dzono i wys³ano do UOKiK 31 marca 2017 roku. – Postêpowanie wyjaœniaj¹ce wszczête w dniu 11 maja 2017 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ Sp. z o.o. dotycz¹ce mechanizmu automatycznego przed³u¿ania okresu rozliczeñ op³at za sprzeda¿ energii elektrycznej wed³ug Cennika w sytuacji braku aktywnego dzia³ania ze strony konsumenta po przedstawieniu mu nowej oferty (oferty odnowieniowe). Spó³ka zosta³a wezwana przez Prezesa UOKiK do przedstawienia wyjaœnieñ. Spó³ka udzieli³a wyjaœnieñ w dniu 16 paŸdziernika 2017 roku. – Postêpowanie wyjaœniaj¹ce wszczête w dniu 21 lipca 2017 roku przeciwko TAURON Sprzeda¿ GZE Sp. z o.o. dotycz¹ce naruszenia zapisów art. 6b ust. 3 ustawy Prawo energetyczne w zakresie wyznaczania dodatkowych terminów na uregulowanie zaleg³ych nale¿noœci w wezwaniach do zap³aty. Spó³ka planuje podj¹æ dzia³ania naprawcze polegaj¹ce na zmianie komunikatu wysy³anego do konsumentów; spó³ka jest w trakcie przygotowywania odpowiedzi. – Postêpowania wszczête w dniu 13 paŸdziernika i 8 listopada 2017 roku w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania przez spó³ki z segmentu Sprzeda¿ praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj¹cej na utrudnianiu zmiany sprzedawcy energii elektrycznej. Spó³ki, na podstawie art. 49a Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zosta³y wezwane do ustosunkowania siê do stanowiska Prezesa UOKiK jakoby spó³ki utrudnia³y zmianê sprzedawcy i b³êdnie sugerowa³y konsumentom mo¿liwoœæ bezkosztowego rozwi¹zania umowy z innym sprzedawc¹. Spó³ki odpowiedzi
	udzieli³y w dniu 3 listopada i 29 grudnia 2017 roku. Spó³ki nie tworz¹ rezerw na potencjalne kary zwi¹zane z powy¿szymi postêpowaniami, poniewa¿ w ocenie Zarz¹du spó³ek ryzyko niekorzystnego rozstrzygniêcia spraw i na³o¿enia kary jest niskie.
	Wobec spó³ek z segmentu Sprzeda¿ tocz¹ siê równie¿ postêpowania wyjaœniaj¹ce prowadzone przez UOKiK w sprawie wstêpnego ustalenia, czy dzia³ania spó³ek nie stanowi³y naruszenia przepisów Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spó³ki sk³adaj¹ wyjaœnienia, przekazuj¹ ¿¹dane dokumenty i ustosunkowuj¹ siê do twierdzeñ zawartych w pismach UOKiK. Zarz¹dy spó³ek oceniaj¹, maj¹c na uwadze, ¿e wszczête postêpowania maj¹ charakter postêpowañ wyjaœniaj¹cych, i¿ prawdopodobieñstwo niekorzystnego rozstrzygniêcia spraw jest niskie i w zwi¹zku z tym Grupa nie tworzy rezerw na te zdarzenia.
Roszczenie dotycz¹ce zwrotu wydatków na zabezpieczenie obiektu przed wp³ywami eksploatacji górniczej	W grudniu 2017 roku spó³ka zale¿na TAURON Wydobycie S.A. otrzyma³a od spó³ki Galeria Galena Sp. z o.o. z siedzib¹ w Gliwicach pozew o zap³atê kwoty 22 785 tysiêcy z³otych tytu³em zwrotu wydatków na zabezpieczenie obiektu po³o¿onego w Jaworznie przed wp³ywami eksploatacji górniczej. Po dniu bilansowym, w dniu 7 marca 2018 roku spó³ka z³o¿y³a odpowiedŸ na pozew do S¹du Okrêgowego w Katowicach. Spó³ka nie tworzy rezerwy na to zdarzenie. Spó³ka ocenia, ¿e utworzenie rezerwy na tym etapie sprawy jest przedwczesne z uwagi na w¹tpliwoœci natury faktycznej i prawnej, uniemo¿liwiaj¹ce jednoznaczne przes¹dzenie kierunku rozpoznania sprawy przez S¹d Okrêgowy w Katowicach, jak równie¿ wysokoœci zas¹dzonego roszczenia.
Podatek od nieruchomoœci	W odniesieniu do urz¹dzeñ s³u¿¹cych do wytwarzania i przesy³u energii elektrycznej, jak równie¿ wyposa¿enia podziemnych wyrobisk górniczych istniej¹ rozbie¿noœci interpretacyjne w zakresie podejœcia do opodatkowania tych obiektów podatkiem od nieruchomoœci. Ze wzglêdu na fakt, ¿e organami podatkowymi w zakresie podatku od nieruchomoœci s¹ w³adze lokalne, podejœcie organów podatkowych nie jest jednolite i zdarzaj¹ siê przypadki kwestionowania prawid³owoœci ustalenia podstawy opodatkowania. W zale¿noœci od rozstrzygniêæ s¹dowych oraz ewentualnych zmian przepisów sytuacja w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomoœci urz¹dzeñ energetycznych i wyrobisk górniczych mo¿e w przysz³oœci ulec zmianie. W 2017 roku w zwi¹zku ze zmianami w definiowaniu obiektów budowlanych, które pojawi³y siê w ustawie o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, obecnie nie ma jednoznacznoœci w definiowaniu budowli. Rodzi to ryzyko potencjalnych sporów z organami lokalnymi (gminy) w zakresie ustalenia podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomoœci w zakresie farm wiatrowych.
Kwota	Wielkoœæ potencjalnego spornego podatku dotycz¹cego farm wiatrowych wynosi oko³o 16 000 tysiêcy z³otych. Na spory w zakresie podatku od nieruchomoœci oraz na ryzyko gospodarcze z tego tytu³u na dzieñ 31 grudnia 2017 roku zosta³y utworzone rezerwy w ³¹cznej kwocie 42 802 tysi¹ce z³otych oraz rozliczenia miêdzyokresowe bierne w kwocie 16 417 tysiêcy z³otych dotycz¹ce podatku zwi¹zanego z farmami wiatrowymi.

48. Zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ

W celu zabezpieczenia sp³aty swoich zobowi¹zañ Grupa stosuje wiele form zabezpieczeñ. Do najpowszechniejszych nale¿¹ hipoteki, zastawy rejestrowe, przew³aszczenia na nieruchomoœciach oraz innych rzeczowych aktywach trwa³ych oraz blokady œrodków pieniê¿nych.

Wartoœæ bilansowa aktywów stanowi¹cych zabezpieczenie sp³aty zobowi¹zañ Grupy

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Nieruchomoœci	68 251	81 363
Urz¹dzenia techniczne i maszyny	–	14 059
Inne nale¿noœci finansowe	11 139	–
Œrodki pieniê¿ne	9	13 740
Razem	79 399	109 162

Opis innych form zabezpieczeñ sp³aty zobowi¹zañ

Grupa stosuje równie¿ inne formy zabezpieczeñ sp³aty zobowi¹zañ ni¿ zabezpieczenia na maj¹tku wymienione powy¿ej, wœród których na dzieñ 31 grudnia 2017 roku najistotniejsze pozycje stanowi¹ zabezpieczenia nastêpuj¹cych umów zawartych przez jednostkê dominuj¹c¹:

Umowa	Rodzaj zabezpieczenia	WartoϾ zabezpieczenia
Program Emisji Obligacji z dnia 16 grudnia 2010 roku wraz z póŸniejszymi aneksami	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 6 900 000 tysiêcy z³otych do dnia 31 grudnia 2018 roku
Program Emisji Obligacji D³ugoterminowych w Banku Gospodarstwa Krajowego	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do maksymalnej kwoty 2 550 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 20 grudnia 2032 roku
Program Emisji Obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do maksymalnej kwoty 7 524 000 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 31 grudnia 2023 roku
Umowa o limit gwarancyjny zawarta z The Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ, Ltd.	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 377 383 tysi¹ce z³otych, obowi¹zuj¹ce do dnia 27 paŸdziernika 2018 roku
Umowa finansowania hybrydowego w formie programu emisji obligacji podporz¹dkowanych z dnia 6 wrzeœnia 2017 roku	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 600 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania 30 czerwca 2034 roku
Umowa ramowa zawarta z CaixaBank S.A. na gwarancje bankowe. Z limitu na gwarancje zabezpieczaj¹ce	pe³nomocnictwo do rachunku bankowego w CaixaBank S.A.	do kwoty 100 000 tysiêcy z³otych
transakcje mo¿e korzystaæ Spó³ka oraz spó³ki z Grupy TAURON (limit gwarancji wynosi 100 000 tysiêcy z³otych).	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 120 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania 11 lipca 2021 roku
Umowa zawarta z Bankiem Zachodnim WBK S.A. na gwarancje bankowe dla Izby Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A.	pe³nomocnictwo do rachunku bankowego w BZ WBK S.A.	do kwoty 150 000 tysiêcy z³otych
Umowa kredytu w rachunku bie¿¹cym oraz limit intraday (umowa rachunku bankowego) w banku PKO Bank Polski S.A. (kredyt do kwoty 300 000 tysiêcy z³otych oraz limit intraday do kwoty 500 000 tysiêcy z³otych)	pe³nomocnictwa do rachunku bankowego w banku PKO Bank Polski S.A.	do ³¹cznej kwoty 800 000 tysiêcy z³otych
	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 600 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania 17 grudnia 2021 roku
	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 360 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania 29 grudnia 2021 roku
Umowa kredytu w rachunku bie¿¹cym w Banku Gospodarstwa Krajowego (w EUR, do kwoty 45 000 tysiêcy euro)	pe³nomocnictwo do rachunku bankowego w Banku Gospodarstwa Krajowego	do kwoty 187 690 tysiêcy z³otych (45 000 tysiêcy euro)
	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 100 102 tysi¹ce z³otych (24 000 tysi¹ce euro) z terminem obowi¹zywania 31 grudnia 2019 roku
	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 208 545 tysiêcy z³otych (50 000 tysiêcy euro) z terminem obowi¹zywania 31 grudnia 2020 roku
Umowa kredytu w rachunku bie¿¹cym w mBanku (w USD, do kwoty 2 000 tysiêcy dolarów)	oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji	do kwoty 10 444 tysi¹ce z³otych (3 000 tysiêcy dolarów) z terminem obowi¹zywania 31 marca 2019 roku

Pozosta³e zabezpieczenia sp³aty zobowi¹zañ w Grupie •

Pozosta³e istotne zabezpieczenia sp³aty zobowi¹zañ w Grupie TAURON na dzieñ 31 grudnia 2017 roku:

Zastawy rejestrowe i zastaw finansowy na udzia³ach TAMEH HOLDING Sp. z o.o.

W dniu 15 maja 2015 roku jednostka dominuj¹ca ustanowi³a na 3 293 403 udzia³ach w kapitale zak³adowym spó³ki TAMEH HOLDING Sp. z o.o., o wartoœci nominalnej 100 z³otych i ³¹cznej wartoœci nominalnej 329 340 tysiêcy z³otych, stanowi¹cych oko³o 50% udzia³ów w kapitale zak³adowym, zastaw finansowy i zastawy rejestrowe na rzecz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG.

Spó³ka ustanowi³a na rzecz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG zastaw rejestrowy o najwy¿szym pierwszeñstwie zaspokojenia na udzia³ach do najwy¿szej sumy zabezpieczenia w wysokoœci 3 950 000 tysiêcy koron czeskich oraz zastaw rejestrowy o najwy¿szym pierwszeñstwie zaspokojenia na udzia³ach do najwy¿szej sumy zabezpieczenia w wysokoœci 840 000 tysiêcy z³otych. Spó³ka zobowi¹za³a siê równie¿, ¿e po nabyciu lub objêciu nowych udzia³ów, ustanowi zastaw finansowy i zastawy rejestrowe na nowych udzia³ach. Ponadto, dokonano cesji praw do dywidendy i innych p³atnoœci.

Umowa o ustanowienie zastawów rejestrowych i zastawu finansowego zosta³a zawarta w celu zabezpieczenia transakcji obejmuj¹cej umowê kredytów terminowych i obrotowych, która zosta³a zawarta pomiêdzy TAMEH Czech s.r.o. oraz TAMEH POLSKA Sp. z o.o. jako pierwotnymi kredytobiorcami, TAMEH HOLDING Sp. z o.o. jako spó³k¹ dominuj¹c¹ i gwarantem oraz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG jako agentem oraz agentem zabezpieczenia. Zastawy rejestrowe obowi¹zuj¹ przez okres zabezpieczenia, tzn. do ca³kowitej sp³aty zabezpieczonych wierzytelnoœci lub do momentu zwolnienia przez zastawnika. Zastaw finansowy obowi¹zuje przez okres zabezpieczenia lub do momentu zwolnienia przez zastawnika, nie póŸniej jednak ni¿ w dniu 31 grudnia 2028 roku.

W dniu 15 wrzeœnia 2016 roku zawarto aneks nr 1 do wskazanej powy¿ej umowy, na podstawie którego zmieniono najwy¿sz¹ sumê zabezpieczenia na kwotê 1 370 000 tysiêcy z³otych.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku wartoœæ bilansowa inwestycji we wspólne przedsiêwziêcie ujmowanej wed³ug metody praw w³asnoœci w grupie kapita³owej TAMEH HOLDING Sp. z o.o. wynosi³a 499 204 tysi¹ce z³otych. •

Weksle in blanco

Umowa/transakcja zabezpieczona wekslem in blanco	Wystawca weksla in blanco	Stan na 31 grudnia 2017
Umowy po¿yczek udzielonych spó³kom zale¿nym TAURON Wytwarzanie S.A. i TAURON Ciep³o Sp. z o.o. przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Celem zabezpieczenia tych po¿yczek spó³ki z³o¿y³y równie¿ oœwiadczenia o poddaniu siê egzekucji.	TAURON Polska Energia S.A.	70 000
Zabezpieczenia nale¿ytego wykonania kontraktów oraz zawartych umów przez spó³kê, w tym na dofinansowania prowadzonych projektów.	TAURON Dystrybucja S.A.	242 090
Zabezpieczenie nale¿ytego wykonania zobowi¹zañ wynikaj¹cych z umów o dofinansowanie zawartych z Narodowym Funduszem Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej i zwrotu œrodków oraz zabezpieczenie nale¿ytego wykonania zobowi¹zañ wynikaj¹cych z umów o dofinansowane zawartych z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej.	TAURON Ciep³o Sp. z o.o.	228 605
Umowy o przy³¹czenie do sieci przesy³owej, o œwiadczenie us³ug przesy³ania energii elektrycznej, umowa z Narodowym Funduszem Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej • o czêœciowe umorzenie po¿yczki oraz umowa z Narodowym Centrum Badañ i Rozwoju o dofinansowanie projektu.	TAURON Wytwarzanie S.A.	76 214

Zabezpieczenia umów leasingu finansowego

Przedmiot leasingu finansowego	Leasingobiorca	WartoϾ bilansowa przedmiotu leasingu na 31 grudnia 2017	Zabezpieczenie
• NieruchomoϾ w Katowicach	TAURON Polska Energia S.A.	21 702	Zabezpieczeniem tej umowy s¹: dwa weksle in blanco, cesja wierzytelnoœci oraz pe³nomocnictwo do rachunku bankowego.

• Spó³ka udzieli³a gwarancji korporacyjnej celem zabezpieczenia obligacji wyemitowanych przez TAURON Sweden Energy AB (publ). Gwarancja obowi¹zuje do dnia 3 grudnia 2029 roku, tj. dnia wykupu obligacji i opiewa na kwotê 168 000 tysiêcy euro, a beneficjentem gwarancji s¹ obligatariusze. •
• W ramach umowy na gwarancje bankowe zawartej z Bankiem Zachodnim WBK S.A. bank wystawi³ gwarancje celem zabezpieczenia transakcji gie³dowych wynikaj¹cych z cz³onkostwa w Izbie Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A. Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku ³¹czna kwota gwarancji wystawionych przez bank wynosi³a 50 000 tysiêcy z³otych z terminem obowi¹zywania do dnia 31 marca 2018 roku.
• W ramach umowy na gwarancje bankowe zawartej z CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce na zlecenie Spó³ki bank wystawi³ gwarancje bankowe na zabezpieczenie zobowi¹zañ i transakcji spó³ek zale¿nych od TAURON Polska Energia S.A. na ³¹czn¹ kwotê 13 834 tysi¹ce z³otych oraz na zabezpieczenie realizowanych przez Spó³kê transakcji: –
  • dla Operatora Gazoci¹gów Przesy³owych GAZ-SYSTEM S.A. do kwoty 2 661 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ca do dnia 30 listopada 2018 roku; –
  • dla Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. do kwoty 4 041 tysiêcy z³otych, obowi¹zuj¹ca do dnia 11 lutego 2018 roku.

W celu zabezpieczenia œrodków na pokrycie przysz³ych kosztów likwidacji wchodz¹ce w sk³ad Grupy przedsiêbiorstwa górnicze tworz¹ Fundusz Likwidacji Zak³adów Górniczych.

49. Informacja o podmiotach powi¹zanych

•

49.1. Transakcje ze wspólnymi przedsiêwziêciami

Grupa posiada wspólne przedsiêwziêcia: Elektrociep³owniê Stalowa Wola S.A. oraz grupê kapita³ow¹ TAMEH HOLDING Sp. z o.o., które zosta³y szerzej opisane w nocie 22 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

£¹czna wartoœæ transakcji ze spó³kami bêd¹cymi pod wspóln¹ kontrol¹ zosta³a przedstawiona w tabeli poni¿ej.

31 grudnia 2016
111 268
(46 321)

G³ówna pozycja przychodów dotyczy transakcji z grup¹ kapita³ow¹ TAMEH HOLDING Sp. z o.o. Transakcje z tym wspólnym przedsiêwziêciem za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku oraz za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2016 roku wynosi³y odpowiednio 30 214 tysiêcy z³otych i 100 520 tysi¹ce z³otych. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku osi¹gniête przychody w g³ównej mierze zwi¹zane by³y ze sprzeda¿¹ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ w kwocie 19 994 tysi¹ce z³otych, zaœ w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2016 roku najwiêksze przychody zwi¹zane by³y ze sprzeda¿¹ uprawnieñ do emisji zanieczyszczeñ w kwocie 32 384 tysi¹ce z³otych oraz ze sprzeda¿¹ wêgla w kwocie 47 041 tysiêcy z³otych.

G³ówn¹ pozycjê rozrachunków ze spó³kami bêd¹cymi pod wspóln¹ kontrol¹ stanowi po¿yczka udzielona Elektrociep³owni Stalowa Wola S.A., o czym szerzej w nocie 23 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Spó³ka udzieli³a równie¿ zabezpieczeñ wspólnym przedsiêwziêciom poprzez zastaw na udzia³ach TAMEH HOLDING Sp. z o.o., o czym szerzej w nocie 48 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

W zwi¹zku z zawartymi umowami ze wspólnym przedsiêwziêciem Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. Spó³ka tworzy³a rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia i pokrycie kosztów. W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku Spó³ka rozwi¹za³a w ca³oœci rezerwy utworzone z tego tytu³u, o czym szerzej w nocie 34.3 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

49.2. Transakcje z udzia³em spó³ek Skarbu Pañstwa

G³ównym akcjonariuszem Grupy jest Skarb Pañstwa Rzeczypospolitej Polskiej, w zwi¹zku z tym spó³ki Skarbu Pañstwa s¹ traktowane jako podmioty powi¹zane.

£¹czna wartoœæ transakcji ze spó³kami Skarbu Pañstwa zosta³a przedstawiona w tabeli poni¿ej.

Przychody i koszty

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
Przychody	1 803 577	2 293 142
Koszty	(3 007 059)	(2 527 466)

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Nale¿noœci i zobowi¹zania

	Stan na 31 grudnia 2017	Stan na 31 grudnia 2016
Nale¿noœci	253 834	356 595
Zobowi¹zania	322 002	298 786

Na dzieñ 31 grudnia 2017 roku pozycja nale¿noœci w powy¿szej tabeli obejmuje zaliczki na zakup œrodków trwa³ych w wysokoœci 9 757 tysiêcy z³otych. Na dzieñ 31 grudnia 2016 roku pozycja nale¿noœci w powy¿szej tabeli obejmuje zaliczki na ³¹czn¹ kwotê 109 364 tysi¹ce z³otych, w tym zaliczki na dostawy wêgla w wysokoœci 99 607 tysiêcy z³otych oraz zaliczki na zakup œrodków trwa³ych w kwocie 9 757 tysiêcy z³otych.

Spoœród spó³ek Skarbu Pañstwa najwiêkszymi klientami Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku byli KGHM Polska MiedŸ S.A., PSE S.A., Polska Grupa Górnicza Sp. z o.o. oraz Jastrzêbska Spó³ka Wêglowa S.A. £¹cznie sprzeda¿ do powy¿szych kontrahentów wynios³a 85% wielkoœci przychodów zrealizowanych w transakcjach ze spó³kami Skarbu Pañstwa. Najwiêksze transakcje zakupu Grupa dokona³a od PSE S.A. oraz Polskiej Grupy Górniczej Sp. z o.o. Zakupy od powy¿szych kontrahentów stanowi³y 89% wartoœci zakupów od spó³ek Skarbu Pañstwa w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku.

Spoœród spó³ek Skarbu Pañstwa najwiêkszymi klientami Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2016 roku byli KGHM Polska MiedŸ S.A., PSE S.A., Jastrzêbska Spó³ka Wêglowa S.A., oraz powo³ana do ¿ycia 1 maja 2016 roku Polska Grupa Górnicza Sp. z o.o. £¹cznie sprzeda¿ do powy¿szych kontrahentów wynios³a 83% wielkoœci przychodów zrealizowanych w transakcjach ze spó³kami Skarbu Pañstwa. Najwiêksze transakcje zakupu Grupa dokona³a od PSE S.A., Kompanii Wêglowej S.A. oraz Polskiej Grupy Górniczej Sp. z o.o. Zakupy od powy¿szych kontrahentów stanowi³y 87% wartoœci zakupów od spó³ek Skarbu Pañstwa w roku zakoñczonym 31 grudnia 2016 roku.

Grupa Kapita³owa dokonuje istotnych transakcji na rynkach energii za poœrednictwem Izby Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A. Z uwagi na fakt, i¿ jednostka ta zajmuj¹ siê jedynie organizacj¹ obrotu gie³dowego, zdecydowano aby nie traktowaæ dokonywanych za jej poœrednictwem transakcji zakupu i sprzeda¿y jako transakcji z podmiotem powi¹zanym.

Transakcje ze spó³kami Skarbu Pañstwa dotycz¹ g³ównie dzia³alnoœci operacyjnej Grupy i dokonywane s¹ na warunkach rynkowych.

49.3. Wynagrodzenie kadry kierowniczej

Wysokoœæ wynagrodzeñ oraz innych œwiadczeñ cz³onków Zarz¹du, Rad Nadzorczych i pozosta³ych cz³onków g³ównej kadry kierowniczej jednostki dominuj¹cej oraz spó³ek zale¿nych, wyp³aconych i nale¿nych do wyp³aty w roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 roku oraz w okresie porównywalnym przedstawia poni¿sza tabela.

	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017		Rok zakoñczony 31 grudnia 2016
	Jednostka dominuj¹ca	Jednostki zale¿ne	Jednostka dominuj¹ca	Jednostki zale¿ne
Zarz¹d jednostki	6 957	20 556	12 858	24 604
Krótkoterminowe œwiadczenia (wraz z narzutami)	4 545	16 822	6 367	19 051
Œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy	2 104	3 082	5 806	4 990
Inne	308	652	685	563
Rada nadzorcza jednostki	739	684	1 159	641
Krótkoterminowe œwiadczenia pracownicze (p³ace i narzuty)	739	672	1 159	612
Inne	–	12	–	29
Pozostali cz³onkowie g³ównej kadry kierowniczej	13 832	41 144	13 284	39 375
Krótkoterminowe œwiadczenia pracownicze (p³ace i narzuty)	12 151	39 267	10 554	38 242
Nagrody jubileuszowe	–	1 214	–	391
Œwiadczenia po okresie zatrudnienia	–	–	–	16
Œwiadczenia z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy	776	340	1 911	511
Inne	905	323	819	215
Razem	21 528	62 384	27 301	64 620

Zgodnie z przyjêt¹ polityk¹ rachunkowoœci Grupa tworzy rezerwy na œwiadczenia przys³uguj¹ce z tytu³u rozwi¹zania stosunku pracy cz³onkom Zarz¹du i pozosta³ym cz³onkom g³ównej kadry kierowniczej, które mog¹ byæ wyp³acone lub nale¿ne do wyp³aty w kolejnych okresach sprawozdawczych. Powy¿sza tabela uwzglêdnia kwoty wyp³acone i nale¿ne do wyp³aty do dnia 31 grudnia 2017 roku.

50. Leasing operacyjny

Jednostka dominuj¹ca na podstawie umów najmu u¿ytkuje nieruchomoœæ po³o¿on¹ w Katowicach przy ul. ks. Piotra Œciegiennego 3, gdzie znajduje siê siedziba Spó³ki. U¿ytkowana powierzchnia wynosi 9 931,39 m² , a œredni miesiêczny koszt najmu wraz op³atami eksploatacyjnymi w roku 2017 wyniós³ 818 tysiêcy z³otych.

Ponadto, spó³ka zale¿na TAURON Wydobycie S.A. u¿ytkuje maszyny i urz¹dzenia górnicze na podstawie umów dzier¿awy. Roczne koszty dzier¿awy w latach 2017 i 2016 wynosi³y odpowiednio 24 626 tysiêcy z³otych i 34 027 tysiêcy z³otych.

51. Zarz¹dzanie kapita³em i finansami

G³ównymi narzêdziami umo¿liwiaj¹cymi skuteczne zarz¹dzanie zasobami finansowymi jest wdro¿ony centralny model finansowania oraz polityka zarz¹dzania p³ynnoœci¹ finansow¹ w Grupie TAURON wraz z funkcjonuj¹cym w Grupie TAURON cash poolingiem. Dodatkowo, system zarz¹dzania finansami jest wspomagany centraln¹ polityk¹ zarz¹dzania ryzykiem finansowym oraz centraln¹ polityk¹ ubezpieczeniow¹ Grupy TAURON, w których to Spó³ka pe³ni funkcjê zarz¹dzaj¹cego oraz decyduj¹cego o kierunkach podejmowanych dzia³añ umo¿liwiaj¹c ustanawianie odpowiednich limitów ekspozycji na ryzyko.

Szczegó³owe informacje dotycz¹ce zarz¹dzania finansami opisano w punkcie 4.10. Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A.

W 2017 roku Grupa TAURON posiada³a pe³n¹ zdolnoœæ do regulowania swoich zobowi¹zañ w terminie ich p³atnoœci.

G³ównym celem zarz¹dzania kapita³em Grupy jest utrzymanie dobrego ratingu kredytowego i bezpiecznych wskaŸników kapita³owych, które wspiera³yby dzia³alnoœæ operacyjn¹ Grupy i zwiêksza³y wartoœæ dla jej akcjonariuszy. Grupa zarz¹dza struktur¹ kapita³ow¹ i stosownie do zmian warunków ekonomicznych odpowiednio j¹ modyfikuje. W celu utrzymania lub skorygowania struktury kapita³owej, Grupa mo¿e kreowaæ politykê dywidendy dla akcjonariuszy, zwróciæ kapita³ akcjonariuszom, wyemitowaæ nowe akcje lub odpowiednio wp³ywaæ na poziom zad³u¿enia zewnêtrznego.

Grupa monitoruje przede wszystkim wskaŸnik zad³u¿enia definiowany jako relacja zad³u¿enia finansowego netto do EBITDA.

Zad³u¿enie finansowe netto oznacza zad³u¿enie finansowe Grupy TAURON z tytu³u kredytów, po¿yczek i d³u¿nych papierów wartoœciowych oraz z tytu³u leasingu finansowego, z wy³¹czeniem zobowi¹zania z tytu³u obligacji podporz¹dkowanych wyemitowanych w grudniu 2016 roku o wartoœci nominalnej 190 000 tysiêcy euro, pomniejszone o œrodki pieniê¿ne oraz inwestycje krótkoterminowe o okresie zapadalnoœci do 1 roku. EBITDA oznacza zysk lub stratê z dzia³alnoœci operacyjnej Grupy TAURON powiêkszony o amortyzacjê oraz odpisy na aktywa niefinansowe. Zad³u¿enie finansowe oznacza zobowi¹zanie do zap³aty lub zwrotu pieniêdzy (w tym kwoty g³ównej i odsetek). Wartoœæ powy¿szego wskaŸnika jest monitorowana równie¿ przez instytucje finansuj¹ce Grupê oraz agencje ratingowe i ma wymierny wp³yw na mo¿liwoœæ oraz koszt pozyskania finansowania, a tak¿e ocenê wiarygodnoœci kredytowej Spó³ki.

Na dzieñ bilansowy wartoœæ wskaŸnika zad³u¿enia kszta³towa³a siê na poziomie 2,3, co zgodnie z obowi¹zuj¹cymi standardami rynkowymi jest oceniane jako poziom bezpieczny, umo¿liwiaj¹cy dalsze zaci¹ganie zobowi¹zañ finansowych.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

	Rok zakoñczony	Rok zakoñczony
	31 grudnia 2017	31 grudnia 2016
Kredyty i po¿yczki	901 734	1 070 162
Obligacje*	7 808 300	6 826 751
Leasing finansowy	25	23 546
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia d³ugoterminowe	8 710 059	7 920 459
Kredyty i po¿yczki	289 654	193 391
Obligacje*	36 183	13 354
Leasing finansowy	23 948	11 302
Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia krótkoterminowe	349 785	218 047
Razem zad³u¿enie	9 059 844	8 138 506
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	384 881
Inwestycje krótkoterminowe o terminie zapadalnoœci do 1 roku	108 370	50 023
Zad³u¿enie netto	8 042 225	7 703 602
EBITDA	3 544 591	3 336 814
Zysk (strata) z dzia³alnoœci operacyjnej	1 806 271	801 522
Amortyzacja	(1 693 468)	(1 668 726)
Odpisy aktualizuj¹ce	(44 852)	(866 566)
D³ug netto / EBITDA	2,3	2,3

* Zad³u¿enie nie wlicza zobowi¹zania z tytu³u obligacji podporz¹dkowanych.

Zmianê stanu zobowi¹zañ z tytu³u zad³u¿enia prezentuje poni¿sza tabela.

Zobowi¹zania z tytu³u zad³u¿enia
Stan na 1 stycznia 2016	8 138 647
Wp³ywy z tytu³u zaci¹gniêtego zad³u¿enia	4 274 293
otrzymane finansowanie	4 285 521
koszty transakcyjne	(11 228)
Naliczenie odsetek	350 399
odniesione do rachunku wyników	254 428
kapitalizacja na rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	95 971
P³atnoœci z tytu³u zad³u¿enia	(3 806 689)
sp³aty kapita³u	(3 455 602)
odsetki zap³acone	(255 116)
odsetki zap³acone aktywowane na zadania inwestycyjne	(95 971)
Zmiana stanu zad³u¿enia w rachunku bie¿¹cym oraz cashpoola	(8 332)
Zmiana wyceny zad³u¿enia	27 772
Pozosta³e zmiany niepieniê¿ne	3 439
Stan na 31 grudnia 2016	8 979 529
obligacje podporz¹dkowane	(841 023)
Stan na 31 grudnia 2016 – zad³u¿enie w kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enia	8 138 506
Wp³ywy z tytu³u zaci¹gniêtego zad³u¿enia	2 703 643
otrzymane finansowanie	2 707 462
koszty transakcyjne	(3 819)
Naliczenie odsetek	313 382
odniesione do rachunku wyników	207 434
kapitalizacja na rzeczowe aktywa trwa³e i aktywa niematerialne	105 948
P³atnoœci z tytu³u zad³u¿enia	(2 106 885)
sp³aty kapita³u	(1 816 388)
odsetki zap³acone	(184 549)
odsetki zap³acone aktywowane na zadania inwestycyjne	(105 948)
Zmiana stanu zad³u¿enia w rachunku bie¿¹cym oraz cashpoola	83 471
Zmiana wyceny zad³u¿enia	(119 858)
Pozosta³e zmiany niepieniê¿ne	(486)
Stan na 31 grudnia 2017	9 852 796
obligacje podporz¹dkowane	(792 952)
Stan na 31 grudnia 2017 – zad³u¿enie w kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enia	9 059 844

52. Wynagrodzenie bieg³ego rewidenta lub podmiotu uprawnionego

Informacja na temat wynagrodzenia bieg³ego rewidenta zosta³a zaprezentowana w Sprawozdaniu Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. za rok obrotowy 2017 w punkcie 4.12.

53. Zdarzenia nastêpuj¹ce po dniu bilansowym

Po¿yczki udzielone na rzecz wspólnego przedsiêwziêcia

W dniach 12 stycznia 2018 roku oraz 28 lutego 2018 roku Spó³ka zawar³a z Elektrociep³owni¹ Stalowa Wola S.A. odpowiednio umowê po¿yczki w kwocie 27 000 tysiêcy z³otych oraz porozumienie konsoliduj¹ce d³ug po¿yczkobiorcy w kwocie 609 951 tysiêcy z³otych, o czym szerzej w nocie 23 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Finansowanie wspólnego przedsiêwziêcia Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A.

Po dniu bilansowym, w dniu 8 marca 2018 roku wspólne przedsiêwziêcie Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. podpisa³a umowê po¿yczki z Bankiem Gospodarstwa Krajowego oraz Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem S.A., co zosta³o szerzej opisane w nocie 23 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Podpisanie aneksów do umów dotycz¹cych programu emisji obligacji

Po dniu bilansowym, w dniu 9 marca 2018 roku wyd³u¿ony zosta³ przez czêœæ banków okres dostêpnoœci œrodków w ramach Programu emisji obligacji z dnia 24 listopada 2015 roku, na podstawie podpisanych aneksów do umowy agencyjnej i depozytowej oraz umowy gwarancyjnej co zosta³o szerzej opisane w nocie 32.2 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 roku zgodne z MSSF zatwierdzonymi przez UE (w tysi¹cach z³otych)

Zarz¹d Spó³ki

Katowice, dnia 12 marca 2018 roku

Filip Grzegorczyk – Prezes Zarz¹du ........................................................................ Jaros³aw Broda – Wiceprezes Zarz¹du ........................................................................ Kamil Kamiñski – Wiceprezes Zarz¹du ........................................................................ Marek Wadowski – Wiceprezes Zarz¹du ........................................................................

Oliwia Tokarczyk – Dyrektor Wykonawczy ds. Rachunkowoœci i Podatków ...............................................................

SPRAWOZDANIE ZARZ¥DU Z DZIA£ALNOŒCI GRUPY KAPITA£OWEJ TAURON POLSKA ENERGIA S.A. ZA ROK OBROTOWY 2017

MARZEC 2018

SPIS TREŒCI

1.		GRUPA KAPITA£OWA TAURON 5
	1.1.	Podstawowe informacje o Grupie Kapita³owej TAURON . 5
	1.2.	Segmenty dzia³alnoœci . 6
	1.3.	Organizacja oraz struktura Grupy Kapita³owej TAURON . 7
		1.3.1. Jednostki podlegaj¹ce konsolidacji 7
		1.3.2. Zmiany w organizacji Grupy Kapita³owej TAURON . 8
		1.3.3. Powi¹zania organizacyjne lub kapita³owe . 12
		1.3.4. G³ówne inwestycje krajowe i zagraniczne . 14
	1.4.	Strategia i Priorytety strategiczne Grupy Kapita³owej TAURON 14
		1.4.1. Misja, wizja i wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON . 15
		1.4.2. Strategia Grupy Kapita³owej TAURON na lata 2016–2025 15
		1.4.3. Kluczowe wyzwania dla Grupy Kapita³owej TAURON . 19
		1.4.4. Szanse i zagro¿enia 20
		1.4.5. Realizacja Strategii i priorytety Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r. . 21
	1.5.	Charakterystyka polityki i kierunków rozwoju Grupy Kapita³owej TAURON . 23
		1.5.1. Perspektywiczne cele i za³o¿enia finansowe Strategii . 24
		1.5.2. Realizacja inwestycji strategicznych . 25
		1.5.3. Ocena mo¿liwoœci realizacji zamierzeñ inwestycyjnych . 28
		1.5.4. Budowa wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON 28
		1.5.5. Kierunki rozwoju innowacyjnoœci i dzia³alnoœci badawczo-rozwojowej . 28
		1.5.6. Wa¿niejsze osi¹gniêcia w dziedzinie badañ i rozwoju 29
2.		DZIA£ALNOŒÆ GRUPY KAPITA£OWEJ TAURON 32
	2.1.	Czynniki i nietypowe zdarzenia maj¹ce znacz¹cy wp³yw na osi¹gniêty wynik finansowy . 32
		2.1.1. Czynniki wewnêtrzne i ich ocena . 32
		2.1.2. Czynniki zewnêtrzne i ich ocena . 32
		2.1.2.1. Otoczenie makroekonomiczne . 32
		2.1.2.2. Otoczenie rynkowe 33
		2.1.2.3. Otoczenie regulacyjne 40
		2.1.2.4. Otoczenie konkurencyjne . 46
	2.2.	Czynniki istotne dla rozwoju . 50
	2.3.	Wyniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON . 51
		2.3.1. Segment Wydobycie . 53
		2.3.2. Segment Wytwarzanie 55
		2.3.3. Segment Dystrybucja . 58
		2.3.4. Segment Sprzeda¿ . 60
		2.3.5. Pozosta³a dzia³alnoœæ . 62
	2.4.	Czego mo¿emy oczekiwaæ w 2018 r. . 63
	2.5.	Podstawowe produkty, towary i us³ugi 64
	2.6.	Rynki zbytu i Ÿród³a zaopatrzenia . 64
		2.6.1. Rynki zbytu 64
		2.6.2. ród³a zaopatrzenia – paliwa . 68
	2.7.	Kalendarium 69
	2.8.	Wa¿niejsze zdarzenia i dokonania Grupy Kapita³owej TAURON maj¹ce znacz¹cy wp³yw na dzia³alnoœæ 70
	2.9.	Nagrody i wyró¿nienia . 75
	2.10.	Informacja dotycz¹ca zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON . 77
		2.10.1. Polityka Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON 77
		2.10.2. Rozwój i Szkolenia 78
		2.10.3. Dialog spo³eczny . 82
		2.10.4. Kluczowe dane dotycz¹ce zatrudnienia . 82
	2.11.	Polityka w zakresie spo³ecznej odpowiedzialnoœci biznesu (CSR) . 84
		2.11.1. Bezpieczeñstwo energetyczne . 85
		2.11.2. Zorientowanie na klienta 86
		2.11.3. Badanie satysfakcji klienta . 87
		2.11.4. Wp³yw na œrodowisko naturalne . 88
		2.11.5. Dzia³alnoœæ sponsoringowa 92

3.		ZARZ¥DZANIE RYZYKIEM W GRUPIE KAPITA£OWEJ TAURON	93
	3.1.	Cel i zasady zarz¹dzania ryzykiem 93
	3.2.	Zarz¹dzanie ryzykiem w "Modelu trzech linii obrony" 93
	3.3.	Proces zarz¹dzania ryzykiem i jego uczestnicy . 94
	3.4.	Architektura systemu zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym (ERM) . 95
		3.4.1. Zarz¹dzanie ryzykiem handlowym . 97
		3.4.2. Zarz¹dzanie ryzykiem finansowym . 98
		3.4.3. Zarz¹dzanie ryzykiem kredytowym 99
		3.4.4. Zarz¹dzanie ryzykiem operacyjnym . 99
		3.4.5. Zarz¹dzanie ryzykiem w projektach 100
	3.5.	Opis najistotniejszych ryzyk zwi¹zanych z funkcjonowaniem Grupy Kapita³owej TAURON . 101
4.		ANALIZA SYTUACJI FINANSOWO-MAJ¥TKOWEJ GRUPY KAPITA£OWEJ TAURON 105
	4.1.	Omówienie wielkoœci ekonomiczno-finansowych ujawnionych w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym . 105
	4.2.	Charakterystyka struktury aktywów i pasywów skonsolidowanego bilansu 112
	4.3.	Istotne pozycje pozabilansowe . 113
	4.4.	Ró¿nice pomiêdzy wynikami finansowymi wykazanymi w raporcie rocznym
		a wczeœniej publikowanymi prognozami wyników na dany rok . 114
	4.5.	Podstawowe wskaŸniki finansowe i niefinansowe . 114
	4.6.	Najistotniejsze dane finansowe i operacyjne Grupy Kapita³owej TAURON ostatnie 5 lat 116
	4.7.	Wp³ywy z emisji papierów wartoœciowych . 120
	4.8.	Instrumenty finansowe 121
		4.8.1. Zastosowanie instrumentów finansowych w zakresie eliminacji zmian cen, ryzyka kredytowego, istotnych zak³óceñ przep³ywów œrodków pieniê¿nych
		oraz utraty p³ynnoœci finansowej 121
		4.8.2. Cele i metody zarz¹dzania ryzykiem finansowym 121
	4.9.	Aktualna i przewidywana sytuacja finansowa 121
	4.10.	Ocena zarz¹dzania zasobami finansowymi 122
	4.11.	Zasady sporz¹dzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego 122
	4.12.	Informacja o podmiocie uprawnionym do badania sprawozdañ finansowych . 123
5.		AKCJE I AKCJONARIAT .	124
	5.1.	Struktura akcjonariatu 124
	5.2.	Polityka dywidendowa 124
	5.3.	Liczba i wartoœæ nominalna akcji Spó³ki oraz akcji i udzia³ów w jednostkach powi¹zanych Spó³ki
		bêd¹cych w posiadaniu osób zarz¹dzaj¹cych i nadzoruj¹cych 125
	5.4.	Umowy dotycz¹ce potencjalnych zmian w strukturze akcjonariatu 125
	5.5.	Nabycie akcji w³asnych . 125
	5.6.	Programy akcji pracowniczych . 125
	5.7.	Notowania akcji na Gie³dzie Papierów Wartoœciowych w Warszawie (GPW) 125
	5.8.	Relacje inwestorskie 128
6.		OŒWIADCZENIE O STOSOWANIU £ADU KORPORACYJNEGO .	131
	6.1.	Wskazanie stosowanego zbioru zasad ³adu korporacyjnego . 131
	6.2.	Wskazanie zasad ³adu korporacyjnego, od stosowania których odst¹piono 131
	6.3.	Opis g³ównych cech systemów kontroli wewnêtrznej i zarz¹dzania ryzykiem w odniesieniu
		do procesu sporz¹dzania sprawozdañ finansowych i skonsolidowanych sprawozdañ finansowych	. . 132
	6.4.	Akcjonariusze posiadaj¹cy znaczne pakiety akcji . 134
	6.5.	Posiadacze papierów wartoœciowych daj¹cych specjalne uprawnienia kontrolne . 134
	6.6.	Ograniczenia w wykonywaniu prawa g³osu . 135
	6.7.	Ograniczenia dotycz¹ce przenoszenia prawa w³asnoœci papierów wartoœciowych . 136
	6.8.	Zasady dotycz¹ce powo³ywania i odwo³ywania osób zarz¹dzaj¹cych i nadzoruj¹cych
		oraz ich uprawnieñ . 136
		6.8.1. Zarz¹d . 136
		6.8.2. Rada Nadzorcza . 137
	6.9.	Opis zasad zmiany Statutu Spó³ki . 140
	6.10.	Sposób dzia³ania Walnego Zgromadzenia, jego zasadnicze uprawnienia oraz opis praw
		akcjonariuszy i sposobu ich wykonywania 140
	6.11.	Sk³ad osobowy, jego zmiany oraz opis dzia³ania organów zarz¹dzaj¹cych i nadzoruj¹cych Spó³ki
		oraz ich komitetów 142

	6.12.	6.11.1. 6.11.2. 6.11.3. 6.11.4. 6.11.5. 6.11.6.	Zarz¹d . 142 Rada Nadzorcza . 144 Komitet Audytu 150 Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ 151 Komitet Strategii . 152 Opis dzia³ania Komitetów Rady Nadzorczej 153 Opis polityki ró¿norodnoœci stosowanej do organów Spó³ki . 153
7.			POLITYKA WYNAGRODZEÑ OSÓB ZARZ¥DZAJ¥CYCH I NADZORUJ¥CYCH .	155
	7.1.		System wynagradzania cz³onków zarz¹du i kluczowych mened¿erów . 155
		7.1.1.	Ogólna informacja o przyjêtym systemie wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du 155
		7.1.2.	Ogólna informacja o przyjêtym systemie wynagrodzeñ kluczowych mened¿erów . 155
		7.1.3.	Zasady, warunki i wysokoœæ wynagrodzenia cz³onków Zarz¹du 156
		7.1.4.	Umowy zawarte z osobami zarz¹dzaj¹cymi przewiduj¹ce rekompensatê w przypadku
			ich rezygnacji lub zwolnienia z zajmowanego stanowiska bez wa¿nej przyczyny lub gdy
		7.1.5.	ich odwo³anie lub zwolnienie nastêpuje z powodu po³¹czenia Spó³ki przez przejêcie . 158 Pozafinansowe sk³adniki wynagrodzenia przys³uguj¹ce cz³onkom Zarz¹du i kluczowym
			mened¿erom . 158
		7.1.6.	Informacja o zmianach w polityce wynagrodzeñ w ci¹gu ostatniego roku obrotowego . 158
		7.1.7.	Ocena funkcjonowania polityki wynagrodzeñ z punktu widzenia realizacji jej celów,
			w szczególnoœci d³ugoterminowego wzrostu wartoœci dla akcjonariuszy i stabilnoœci
			funkcjonowania przedsiêbiorstwa 158
	7.2.		System wynagradzania cz³onków Rady Nadzorczej 159
	7.3.		Zobowi¹zania wynikaj¹ce z emerytur i œwiadczeñ podobnych dla by³ych cz³onków Zarz¹du i Rady Nadzorczej 160
8.			OŒWIADCZENIE NA TEMAT INFORMACJI NIEFINANSOWYCH .	161
	8.1.		Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON 161
		8.1.1.	Za³o¿enia Modelu Biznesowego 161
		8.1.2.	Zasady zarz¹dzania Spó³k¹ . 161
		8.1.3.	Zasady zarz¹dzania Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON 161
		8.1.4.	Obszary Biznesowe Grupy Kapita³owej TAURON 163
		8.1.5.	Zmiany w zasadach zarz¹dzania Spó³k¹ i Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON . 164
	8.2.		Kluczowe niefinansowe wskaŸniki efektywnoœci zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ Grupy Kapita³owej TAURON 167
	8.3.		Opis polityk stosowanych przez TAURON . 168
		8.3.1.	Zagadnienia spo³eczne . 168
		8.3.2.	Zagadnienia pracownicze . 168
		8.3.3.	Œrodowisko naturalne . 168
		8.3.4.	Poszanowanie praw cz³owieka . 169
		8.3.5.	Przeciwdzia³anie korupcji . 169
	8.4. 8.5.		Opis rezultatów stosowania polityk przez TAURON . 169 Opis procedur nale¿ytej starannoœci funkcjonuj¹cych w ramach polityk stosowanych przez TAURON 170
	8.6.		Opis istotnych ryzyk zwi¹zanych z dzia³alnoœci¹ TAURON mog¹cych wywieraæ niekorzystny wp³yw
			na polityki stosowane przez TAURON, a tak¿e opis zarz¹dzania tymi ryzykami . 171
9.			POZOSTA£E ISTOTNE INFORMACJE I ZDARZENIA .	175
	9.1.		Postêpowania tocz¹ce siê przed s¹dem, organem w³aœciwym dla postêpowania arbitra¿owego
			lub organem administracji publicznej 175
	9.2.		Informacja o umowach zawartych przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON 175
		9.2.1.	Umowy znacz¹ce dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON 175
		9.2.2.	Transakcje z podmiotami powi¹zanymi na warunkach innych ni¿ rynkowe 177
		9.2.3.	Zaci¹gniête i wypowiedziane umowy dotycz¹ce kredytów i po¿yczek . 177
		9.2.4.	Udzielone po¿yczki i porêczenia oraz otrzymane porêczenia i gwarancje 179
	9.3.		Informacja o innych umowach i zdarzeniach 182
			ZA£¥CZNIK A: S£OWNIK POJÊÆ I WYKAZ SKRÓTÓW .	186
ZA£¥CZNIK B: SPIS TABEL I RYSUNKÓW . 190

1. GRUPA KAPITA£OWA TAURON

1.1. Podstawowe informacje o Grupie Kapita³owej TAURON

Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A. (Grupa Kapita³owa TAURON) jest pionowo zintegrowan¹ grup¹ energetyczn¹ zlokalizowan¹ w po³udniowej czêœci Polski. Grupa Kapita³owa TAURON prowadzi dzia³alnoœæ we wszystkich kluczowych segmentach rynku energetycznego (z wy³¹czeniem przesy³u energii elektrycznej le¿¹cego wy³¹cznie w gestii Operatora Systemu Przesy³owego (OSP)), tj. w obszarze wydobycia wêgla kamiennego, wytwarzania, dystrybucji oraz obrotu energi¹ elektryczn¹ i ciep³em.

Rysunek nr 1. Grupa Kapita³owa TAURON

-

1.2. Segmenty dzia³alnoœci

Dzia³alnoœæ operacyjna, zgodnie z obowi¹zuj¹cym Modelem Biznesowym i Operacyjnym Grupy TAURON (Model Biznesowy), prowadzona jest w jednostkach zdefiniowanych jako: Centrum Korporacyjne, siedem Obszarów Biznesowych tj. Handel, Wydobycie, Wytwarzanie, Odnawialne ród³a Energii (OZE), Ciep³o, Dystrybucja i Sprzeda¿ oraz Centra Us³ug Wspólnych (CUW). Szczegó³owa informacja dotycz¹ca Modelu Biznesowego zosta³a zawarta w pkt 8.1. niniejszego sprawozdania.

Dla potrzeb raportowania wyników dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON przyporz¹dkowano dzia³alnoœæ Grupy Kapita³owej TAURON do nastêpuj¹cych piêciu Segmentów, nazywanych równie¿ w niniejszym sprawozdaniu Obszarami:

Segment Wydobycie, obejmuj¹cy g³ównie wydobycie, wzbogacanie i sprzeda¿ wêgla kamiennego w Polsce, która to dzia³alnoœæ prowadzona jest przez TAURON Wydobycie S.A. (TAURON Wydobycie).

Segment Wytwarzanie, obejmuj¹cy g³ównie wytwarzanie energii elektrycznej w Ÿród³ach konwencjonalnych, w tym w kogeneracji, jak równie¿ wytwarzanie energii elektrycznej ze Ÿróde³ odnawialnych, w tym w procesie spalania i wspó³spalania biomasy oraz w elektrowniach wodnych i wiatrowych. Segment ten obejmuje równie¿ wytwarzanie, dystrybucjê i sprzeda¿ ciep³a. Dzia³alnoœæ w tym Segmencie prowadzona jest przez TAURON Wytwarzanie S.A. (TAURON Wytwarzanie), TAURON Ciep³o sp. z o.o. (TAURON Ciep³o) oraz TAURON EKOENERGIA sp. z o.o. (TAURON EKOENERGIA). W tym Segmencie ujêta jest równie¿ spó³ka TAURON Serwis sp. z o.o. (TAURON Serwis), zajmuj¹ca siê g³ównie dzia³alnoœci¹ remontow¹ urz¹dzeñ wytwórczych oraz spó³ka Nowe Jaworzno Grupa TAURON sp. z o.o. (Nowe Jaworzno GT) odpowiedzialna za budowê nowego bloku energetycznego w Jaworznie.

Segment Dystrybucja, obejmuj¹cy dystrybucjê energii elektrycznej z wykorzystaniem sieci dystrybucyjnych po³o¿onych w po³udniowej Polsce. Dzia³alnoœæ prowadzona jest przez TAURON Dystrybucja S.A. (TAURON Dystrybucja). W tym Segmencie ujête s¹ równie¿ spó³ki: TAURON Dystrybucja Serwis S.A. (TAURON Dystrybucja Serwis) oraz TAURON Dystrybucja Pomiary sp. z o.o. (TAURON Dystrybucja Pomiary).

Segment Sprzeda¿, obejmuj¹cy sprzeda¿ energii elektrycznej do klientów koñcowych oraz handel hurtowy energi¹ elektryczn¹, jak równie¿ obrót i zarz¹dzanie uprawnieniami do emisji CO2, prawami maj¹tkowymi ze œwiadectw pochodzenia oraz paliwami. Dzia³alnoœæ w tym Segmencie prowadzona jest przez spó³ki: TAURON Polska Energia S.A. (TAURON lub Spó³ka), TAURON Sprzeda¿ sp. z o.o. (TAURON Sprzeda¿), TAURON Sprzeda¿ GZE sp. z o.o. (TAURON Sprzeda¿ GZE) oraz TAURON Czech Energy s.r.o. (TAURON Czech Energy).

Segment Pozosta³e, obejmuj¹ca m.in. obs³ugê klientów Grupy Kapita³owej TAURON, œwiadczenie us³ug wsparcia dla spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON w zakresie rachunkowoœci, HR i teleinformatyki, prowadzon¹ przez spó³kê TAURON Obs³uga Klienta sp. z o.o. (TAURON Obs³uga Klienta), jak równie¿ dzia³alnoœæ zwi¹zan¹ z wydobyciem kamienia, w tym kamienia wapiennego, na potrzeby energetyki, hutnictwa, budownictwa i drogownictwa, a tak¿e w zakresie produkcji sorbentów przeznaczonych do instalacji odsiarczania spalin metod¹ mokr¹ oraz do wykorzystania w kot³ach fluidalnych, prowadzon¹ przez spó³kê Kopalnia Wapienia "Czatkowice" sp. z o.o. (KW Czatkowice). W Segmencie tym ujmowane s¹ równie¿ spó³ki: TAURON Sweden Energy AB (publ) (TAURON Sweden Energy) zajmuj¹ca siê dzia³alnoœci¹ finansow¹, Biomasa Grupa TAURON sp. z o.o. (Biomasa Grupa TAURON) zajmuj¹ca siê g³ównie pozyskiwaniem, transportem i przetwarzaniem biomasy, Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o. (Wsparcie Grupa TAURON, poprzednio: KOMFORT-ZET sp. z o.o.) zajmuj¹ca siê g³ównie administracj¹ nieruchomoœci, a tak¿e obs³ug¹ techniczn¹ pojazdów oraz Polska Energia – Pierwsza Kompania Handlowa sp. z o.o. (PEPKH).

Grupa Kapita³owa TAURON prowadzi dzia³alnoœæ i uzyskuje przychody przede wszystkim ze sprzeda¿y i dystrybucji energii elektrycznej i ciep³a, wytwarzania energii elektrycznej i ciep³a oraz sprzeda¿y wêgla kamiennego.

Poni¿szy rysunek przedstawia lokalizacjê kluczowych aktywów Grupy Kapita³owej TAURON oraz obszar dystrybucyjny, na którym dzia³alnoœæ prowadzi TAURON Dystrybucja, jako Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD).

Rysunek nr 2. Lokalizacja kluczowych aktywów Grupy Kapita³owej TAURON

1.3. Organizacja oraz struktura Grupy Kapita³owej TAURON

Jednostka dominuj¹ca TAURON Polska Energia S.A. zosta³a utworzona w dniu 6 grudnia 2006 r. w ramach realizacji Programu dla elektroenergetyki. Za³o¿ycielami Spó³ki byli: Skarb Pañstwa reprezentowany przez Ministra Skarbu Pañstwa, EnergiaPro S.A. z siedzib¹ we Wroc³awiu, ENION S.A. z siedzib¹ w Krakowie (obecnie: TAURON Dystrybucja S.A., która powsta³a w wyniku po³¹czenia ówczesnych EnergiaPro S.A. i ENION S.A.) oraz Elektrownia Stalowa Wola S.A. z siedzib¹ w Stalowej Woli (obecnie stanowi Oddzia³ TAURON Wytwarzanie S.A.). Spó³ka zosta³a zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S¹dowym w dniu 8 stycznia 2007 r. pod firm¹ Energetyka Po³udnie S.A. Zmianê firmy Spó³ki na obecn¹, tj. TAURON Polska Energia S.A. zarejestrowano w dniu 16 listopada 2007 r.

Spó³ka nie posiada oddzia³ów (zak³adów).

Na dzieñ 31 grudnia 2017 r. do kluczowych spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON, oprócz jednostki dominuj¹cej TAURON, zalicza³o siê 19 spó³ek zale¿nych, objêtych konsolidacj¹, wskazanych w pkt 1.3.1. niniejszego sprawozdania. Ponadto na dzieñ 31 grudnia 2017 r. Spó³ka w sposób bezpoœredni lub poœredni posiada³a udzia³y w pozosta³ych 38 spó³kach.

1.3.1. Jednostki podlegaj¹ce konsolidacji

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê Grupy Kapita³owej TAURON, uwzglêdniaj¹c¹ spó³ki objête konsolidacj¹, wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Grupa Kapita³owa TAURON posiada równie¿ inwestycje we wspólnych przedsiêwziêciach: Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. (EC Stalowa Wola) oraz TAMEH HOLDING sp. z o.o. (TAMEH HOLDING), TAMEH POLSKA sp. z o.o. (TAMEH POLSKA) oraz TAMEH Czech s.r.o. (TAMEH Czech), które w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym s¹ wyceniane metod¹ praw w³asnoœci.

Szczegó³owe informacje o spó³kach zale¿nych objêtych konsolidacj¹ oraz o udziale TAURON w ich kapitale zak³adowym, jak równie¿ w organie stanowi¹cym, zosta³y przedstawione w pkt 1.3.3. niniejszego sprawozdania.

1.3.2. Zmiany w organizacji Grupy Kapita³owej TAURON

W 2017 r. oraz do dnia sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania mia³y miejsce nastêpuj¹ce zmiany w organizacji Grupy Kapita³owej TAURON:

Podzia³ spó³ki TAURON Wytwarzanie poprzez przeniesienie maj¹tku na nowo zawi¹zan¹ spó³kê "Nowe Jaworzno Grupa TAURON sp. z o.o."

W dniu 31 stycznia 2017 r. Nadzwyczajne WZ TAURON Wytwarzanie podjê³o uchwa³ê w sprawie podzia³u spó³ki TAURON Wytwarzanie poprzez wydzielenie w trybie art. 529 § 1 pkt 4) Ksh, tj. przez przeniesienie czêœci maj¹tku TAURON Wytwarzanie w postaci zorganizowanej czêœci przedsiêbiorstwa obejmuj¹cej proces inwestycyjny budowy nowego bloku 910 MW w Elektrowni Jaworzno III, realizowany w TAURON Wytwarzanie Oddzia³ Elektrownia Jaworzno III w Jaworznie, na nowo zawi¹zan¹ spó³kê Nowe Jaworzno GT (w organizacji) w zamian za 37 000 udzia³ów spó³ki Nowe Jaworzno GT o wartoœci nominalnej 50 z³ ka¿dy i ³¹cznej wartoœci nominalnej 1 850 000 z³, które zosta³y objête przez jedynego akcjonariusza spó³ki dzielonej – TAURON.

Proces podzia³u jest wyrazem realizacji Strategii Grupy TAURON na lata 2016–2025, zgodnie z któr¹ projekt budowy bloku 910 MW w Elektrowni Jaworzno III bêdzie realizowany w nowej formule finansowania, zak³adaj¹cej wydzielenie ze spó³ki TAURON Wytwarzanie zorganizowanej czêœci przedsiêbiorstwa i sprzeda¿ czêœci udzia³ów partnerom zewnêtrznym.

W dniu 3 kwietnia 2017 r. spó³ka Nowe Jaworzno GT zosta³a zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S¹dowym.

Zawi¹zanie nowych spó³ek

• 1. W dniu 1 sierpnia 2017 r. zosta³a zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S¹dowym spó³ka Komfort Zarz¹dzanie Aktywami sp. z o.o. (Komfort Zarz¹dzanie Aktywami) z siedzib¹ w Katowicach, która zosta³a zawi¹zana w dniu 25 maja 2017 r. Z chwil¹ rejestracji kapita³ zak³adowy spó³ki wynosi³ 5 000 z³ i dzieli³ siê na 100 udzia³ów o wartoœci nominalnej po 50 z³ ka¿dy, które zosta³y objête w nastêpuj¹cy sposób:
  2. 1) Wsparcie Grupa TAURON (dawniej KOMFORT-ZET sp. z o.o.) z siedzib¹ w Tarnowie objê³a 99 udzia³ów,
  3. 2) TAURON Dystrybucja Pomiary z siedzib¹ w Tarnowie obj¹³ 1 udzia³.

Spó³ka zosta³a zawi¹zana w celu koncentracji w niej udzia³ów i akcji mniejszoœciowych posiadanych przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON w spó³kach prawa handlowego, nie bêd¹cych spó³kami zale¿nymi, wspó³zale¿nymi i stowarzyszonymi, w tym bêd¹cych w trakcie postêpowañ likwidacyjnych i upad³oœciowych, a nastêpnie sprzeda¿ spó³ki poza Grupê Kapita³ow¹ TAURON.

• 1. W dniu 1 sierpnia 2017 r. TAURON zawi¹za³ cztery spó³ki z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ z siedzib¹ w Katowicach, pod nastêpuj¹cymi firmami:
  2. 1) En-Energia I sp. z o.o. (rejestracja w Krajowym Rejestrze S¹dowym w dniu 8 wrzeœnia 2017 r.),
  3. 2) En-Energia II sp. z o.o. (rejestracja w Krajowym Rejestrze S¹dowym w dniu 30 sierpnia 2017 r.),
  4. 3) En-Energia III sp. z o.o. (rejestracja w Krajowym Rejestrze S¹dowym w dniu 1 wrzeœnia 2017 r.),
  5. 4) En-Energia IV sp. z o.o. (rejestracja w Krajowym Rejestrze S¹dowym w dniu 14 wrzeœnia 2017 r.).

W ka¿dej z ww. spó³ek TAURON obj¹³ wszystkie 100 udzia³ów o wartoœci nominalnej 50 z³ ka¿dy i ³¹cznej wartoœci nominalnej 5 000 z³. Powy¿sze spó³ki zosta³y zawi¹zane jako spó³ki specjalnego przeznaczenia, w zwi¹zku z realizowanymi i przewidywanymi przedsiêwziêciami reorganizacyjnymi w Grupie Kapita³owej TAURON.

Nabycie akcji lub udzia³ów innych spó³ek

• 1. W zwi¹zku z zawarciem w dniu 9 sierpnia 2017 r. pomiêdzy TAURON a TAURON Dystrybucja umowy przeniesienia akcji spó³ki TAURON Dystrybucja Serwis w celu zwolnienia TAURON Dystrybucja ze zobowi¹zania w postaci wyp³aty na rzecz TAURON dywidendy (datio in solutum), TAURON sta³ siê w³aœcicielem dotychczas u¿ytkowanych od TAURON Dystrybucja 5 101 003 akcji spó³ki TAURON Dystrybucja Serwis, stanowi¹cych 100% akcji w kapitale zak³adowym spó³ki.
• 1. Na podstawie umowy sprzeda¿y udzia³ów z dnia 16 listopada 2017 r. TAURON Dystrybucja Pomiary naby³a od spó³ki Wsparcie Grupa TAURON 99 udzia³ów spó³ki Komfort Zarz¹dzanie Aktywami. Tym samym spó³ka TAURON Dystrybucja Pomiary sta³a siê w³aœcicielem 100% udzia³ów spó³ki Komfort Zarz¹dzanie Aktywami i jej jedynym wspólnikiem. Powy¿sze dzia³anie by³o jednym z etapów realizowanej w Grupie Kapita³owej TAURON inicjatywy maj¹cej na celu koncentracjê w spó³ce Komfort Zarz¹dzanie Aktywami udzia³ów i akcji mniejszoœciowych posiadanych przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON w spó³kach prawa handlowego, nie bêd¹cych spó³kami zale¿nymi, wspó³zale¿nymi i stowarzyszonymi, w tym bêd¹cych w trakcie postêpowañ likwidacyjnych i upad³oœciowych, a nastêpnie sprzeda¿ spó³ki poza Grupê Kapita³ow¹ TAURON.
• 1. Ponadto w ramach realizacji inicjatywy opisanej powy¿ej w pkt 2, spó³ka Komfort Zarz¹dzanie Aktywami naby³a od spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON mniejszoœciowe pakiety akcji poni¿szych spó³ek:
  2. 1) Huta Batory S.A. w upad³oœci,
  3. 2) Concorde Investissement S.A.,
  4. 3) Opolskie Zak³ady Przemys³u Lniarskiego "Linop³yt" S.A. w likwidacji w upad³oœci,
  5. 4) LEN S.A. w likwidacji,
  6. 5) Przêdzalnia Czesankowa "ELANEX" S.A. w likwidacji,
  7. 6) Stilna S.A.,
  8. 7) ZMK S.A. w likwidacji,
  9. 8) Przedsiêbiorstwo Budowlane Katowice S.A. w likwidacji,
  10. 9) CFI Holding S.A.

Podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ek

• 1. W dniu 7 kwietnia 2017 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki TAURON Wydobycie, uchwalone przez Nadzwyczajne WZ spó³ki w dniu 21 marca 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 355 510 780 z³ do kwoty 357 110 780 z³, tj. o kwotê 1 600 000 z³, poprzez emisjê nowych 160 000 akcji imiennych, serii "K" o wartoœci nominalnej 10 z³ ka¿da, tj. o ³¹cznej wartoœci nominalnej 1 600 000 z³. Wszystkie akcje serii "K" zosta³y objête, w drodze subskrypcji zamkniêtej, przez jedynego akcjonariusza spó³ki – TAURON, po cenie 1 000 z³ za ka¿d¹ akcjê, tj. za ³¹czn¹ kwotê 160 000 000 z³, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dej nowej akcji w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹ w wysokoœci 990 z³ na ka¿d¹ now¹ akcjê, tj. w ³¹cznej w wysokoœci 158 400 000 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 26 czerwca 2017 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki Nowe Jaworzno GT, uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 16 maja 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 1 850 000 z³ do kwoty 31 850 000 z³ tj. o kwotê 30 000 000 z³, poprzez utworzenie 600 000 nowych udzia³ów o wartoœci nominalnej 50 z³ ka¿dy i ³¹cznej wartoœci nominalnej 30 000 000 z³. Wszystkie nowe udzia³y w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki zosta³y objête przez dotychczasowego jedynego wspólnika spó³ki – TAURON, po cenie 5 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 3 000 000 000 z³, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 4 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 2 970 000 000 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.

W dniu 13 lipca 2017 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki Nowe Jaworzno GT, uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 29 czerwca 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 31 850 000 z³ do kwoty 35 850 000 z³ tj. o kwotê 4 000 000 z³, poprzez utworzenie 80 000 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête przez TAURON, po cenie 5 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 400 000 000 z³, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 4 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 396 000 000 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.

• 1. W dniu 20 czerwca 2017 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki TAURON Ciep³o, uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 11 maja 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 1 098 348 500 z³ do kwoty 1 104 348 500 z³, tj. o kwotê 6 000 000 z³, poprzez utworzenie 120 000 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 6 000 000 z³. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête przez TAURON, po cenie 5 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 600 000 000 z³, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 4 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 594 000 000 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 13 paŸdziernika 2017 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki Marselwind sp. z o.o. (Marselwind), uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 28 czerwca 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 105 000 z³ do kwoty 110 000, tj. o kwotê 5 000 z³, poprzez utworzenie 100 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 5 000 z³. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête przez TAURON po cenie 2 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 200 000 z³, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 1 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 195 000 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 11 stycznia 2018 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki Magenta Grupa TAURON sp. z o.o. (Magenta GT), uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 24 paŸdziernika 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 500 000 z³ do kwoty 1 500 000, tj. o kwotê 1 000 000 z³, poprzez utworzenie 20 000 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 1 000 000 z³. Wszystkie nowe udzia³y po cenie 450 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 9 000 000 z³, zosta³y objête przez dotychczasowego jedynego wspólnika spó³ki – TAURON, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 400 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 8 000 000 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 2 marca 2018 r. S¹d Rejonowy dla Wroc³awia-Fabrycznej we Wroc³awiu, IX Wydzia³ Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki TAURON EKOENERGIA, uchwalone przez Nadzwyczajne ZW w dniu 24 paŸdziernika 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony o kwotê 10 000 000 z³ poprzez utworzenie 10 000 nowych udzia³ów o wartoœci nominalnej 1 000 z³ i ³¹cznej wartoœci nominalnej 10 000 000 z³. Wszystkie nowe udzia³y po cenie 100 000 z³ za ka¿dy udzia³,

tj. za ³¹czn¹ kwotê 1 000 000 000 z³, zosta³y objête przez dotychczasowego jedynego wspólnika spó³ki – TAURON, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 99 000 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 990 000 000 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.

1. W dniu 29 grudnia 2017 r. S¹d Rejonowy dla Krakowa-Œródmieœcia w Krakowie, XI Wydzia³ Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki TAURON Dystrybucja, uchwalone przez Nadzwyczajne WZ spó³ki w dniu 26 paŸdziernika 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 511 925 759,22 z³ do kwoty 560 611 250,96 z³, tj. o kwotê 48 685 491,74 z³, poprzez emisjê nowych 2 434 274 587 akcji imiennych, zwyk³ych o wartoœci nominalnej 0,02 z³ ka¿da akcja, tj. o ³¹cznej wartoœci nominalnej 48 685 491,74 z³. Wszystkie akcje zosta³y objête przez TAURON po cenie 0,4108 z³ za ka¿d¹ akcjê, tj. za ³¹czn¹ kwotê 1 000 000 000,34 z³, przy czym nadwy¿ka ceny emisyjnej ka¿dej akcji ponad jej wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 0,3908 z³ na ka¿d¹ tak¹ akcjê, tj. w ³¹cznej wysokoœci 951 314 508,60 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.

W zwi¹zku z podwy¿szeniem kapita³u zak³adowego, udzia³ TAURON w kapitale zak³adowym spó³ki wzrós³ z 99,72% do 99,74%.

• 1. W dniu 22 stycznia 2018 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki En-Energia II sp. z o.o., uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 15 grudnia 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 5 000 z³ do kwoty 5 800, tj. o kwotê 800 z³, poprzez utworzenie 16 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 800 z³. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête po cenie 5 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 80 000 z³, przez TAURON, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 4 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 79 200 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 24 stycznia 2018 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki En-Energia I sp. z o.o., uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 15 grudnia 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 5 000 z³ do kwoty 5 800, tj. o kwotê 800 z³, poprzez utworzenie 16 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 800 z³. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête po cenie 5 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 80 000 z³, przez TAURON, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 4 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 79 200 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 26 lutego 2018 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki En-Energia IV sp. z o.o., uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 15 grudnia 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 5 000 z³ do kwoty 5 800, tj. o kwotê 800 z³, poprzez utworzenie 16 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 800 z³. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête po cenie 5 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 80 000 z³, przez TAURON, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 4 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 79 200 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 8 marca 2018 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki En-Energia III sp. z o.o., uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 15 grudnia 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 5 000 z³ do kwoty 5 800, tj. o kwotê 800 z³, poprzez utworzenie 16 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 800 z³. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête po cenie 5 000 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 80 000 z³, przez TAURON, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 4 950 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 79 200 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.
• 1. W dniu 15 lutego 2018 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód, Wydzia³ VIII Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki Komfort Zarz¹dzanie Aktywami, uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 8 grudnia 2017 r. Kapita³ zak³adowy spó³ki zosta³ podwy¿szony z kwoty 5 000 z³ do kwoty 52 500, tj. o kwotê 47 500 z³, poprzez utworzenie 950 nowych udzia³ów po 50 z³ ka¿dy, o ³¹cznej wartoœci nominalnej 47 500 z³. Wszystkie nowe udzia³y zosta³y objête po cenie 100 z³ za ka¿dy udzia³, tj. za ³¹czn¹ kwotê 95 000 z³, przez dotychczasowego jedynego wspólnika spó³ki – TAURON Dystrybucja Pomiary, przy czym nadwy¿ka ceny objêcia ka¿dego nowego udzia³u w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki ponad jego wartoœæ nominaln¹, w wysokoœci 50 z³ na ka¿dy nowy udzia³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 47 500 z³, zosta³a przeznaczona na kapita³ zapasowy spó³ki.

• W dniu 3 stycznia 2018 r. Nadzwyczajne WZ spó³ki ElectroMobility Poland S.A. podjê³o uchwa³ê w sprawie podwy¿szenia kapita³u zak³adowego spó³ki z kwoty 10 000 000 z³ do kwoty 30 000 000 z³, tj. o kwotê 20 000 000 z³ w drodze podwy¿szenia wartoœci nominalnej dotychczasowych akcji z 1 000 z³ ka¿da akcja do 3 000 z³ ka¿da akcja, w ramach którego TAURON obj¹³, proporcjonalnie do posiadanych akcji, podwy¿szon¹ wartoœæ nominaln¹ 2 500 posiadanych akcji z ³¹cznej kwoty 2 500 000 z³ do ³¹cznej kwoty 7 500 000 z³, tj. w ³¹cznej wysokoœci 5 000 000 z³.

Na dzieñ sporz¹dzenia niniejszej informacji podwy¿szenie kapita³u zak³adowego nie zosta³o jeszcze zarejestrowane w Krajowym Rejestrze S¹dowym.

Uchylenie likwidacji spó³ki PEPKH w likwidacji

W dniu 8 marca 2017 r. Nadzwyczajne ZW spó³ki PEPKH w likwidacji, stosownie do art. 273 Ksh, podjê³o uchwa³ê o dalszym istnieniu spó³ki i uchyleniu jej likwidacji.

Uchylenie likwidacji spó³ki wynika³o ze zmiany uwarunkowañ zwi¹zanych z prowadzonym postêpowaniem likwidacyjnym, wskazuj¹cym na celowoœæ dalszego istnienia spó³ki.

Zmiana firmy spó³ki "KOMFORT-ZET sp. z o.o." na "Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o."

W dniu 6 wrzeœnia 2017 r. zosta³a zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S¹dowym zmiana firmy spó³ki "KOMFORT-ZET sp. z o.o." z siedzib¹ w Tarnowie na "Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o."

Przywrócenie kapita³u zak³adowego TAURON EKOENERGIA do wysokoœci sprzed podzia³u spó³ki

W dniu 30 stycznia 2018 r. S¹d Rejonowy dla Wroc³awia-Fabrycznej we Wroc³awiu, IX Wydzia³ Gospodarczy zarejestrowa³ w Krajowym Rejestrze S¹dowym zmianê kapita³u zak³adowego spó³ki TAURON EKOENERGIA przywracaj¹c¹ jego wysokoœæ do stanu sprzed podzia³u spó³ki poprzez wydzielenie i przeniesienie wydzielonych sk³adników maj¹tku stanowi¹cych zorganizowan¹ czêœæ przedsiêbiorstwa na spó³kê Marselwind i zwi¹zanego z nim obni¿enia kapita³u zak³adowego spó³ki TAURON EKOENERGIA uchwalonego przez Nadzwyczajne ZW spó³ki w dniu 9 lutego 2015 r. W zwi¹zku z przywróceniem kapita³u zak³adowego sprzed podzia³u spó³ki, kapita³ zosta³ podwy¿szony z kwoty 444 888 000 z³ do kwoty 573 423 000 z³, tj. o kwotê 128 535 000 z³, a liczba udzia³ów posiadanych przez jedynego wspólnika – TAURON zwiêkszy³a siê z 444 888 udzia³ów do 573 423 udzia³ów.

Wniesienie dop³at do kapita³u spó³ki PEPKH

W wykonaniu uchwa³y Nadzwyczajnego ZW spó³ki PEPKH z dnia 1 marca 2018 r., dotycz¹cej na³o¿enia na TAURON jako jedynego wspólnika obowi¹zku wniesienia dop³at, w dniu 7 marca 2018 r. TAURON wniós³ dop³aty do kapita³u zak³adowego ww. spó³ki w ³¹cznej wysokoœci 6 000 tys. z³. Uchwa³a Nadzwyczajnego ZW zosta³a podjêta w celu zapewnienia finansowania dzia³alnoœci spó³ki PEPKH.

1.3.3. Powi¹zania organizacyjne lub kapita³owe

Poni¿sza tabela przedstawia wykaz istotnych spó³ek bezpoœrednio i poœrednio zale¿nych objêtych konsolidacj¹, w których Spó³ka posiada³a udzia³y oraz akcje wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Tabela nr 1.	Wykaz istotnych spó³ek zale¿nych objêtych konsolidacj¹ na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Nazwa spó³ki	Siedziba	Podstawowy przedmiot dzia³alnoœci	Udzia³ TAURON w kapitale spó³ki	Udzia³ TAURON w organie stanowi¹cym spó³ki
TAURON Wydobycie	Jaworzno	Wydobywanie wêgla kamiennego	100,00%	100,00%
TAURON Wytwarzanie1	Jaworzno	Wytwarzanie, przesy³anie i dystrybucja energii elektrycznej i ciep³a	100,00%	100,00%
Nowe Jaworzno GT1	Jaworzno	Wytwarzanie, przesy³anie i dystrybucja energii elektrycznej i ciep³a oraz obrót energi¹ elektryczn¹	100,00%	100,00%
TAURON EKOENERGIA	Jelenia Góra	Wytwarzanie energii elektrycznej	100,00%	100,00%
Marselwind	Katowice	Wytwarzanie, przesy³anie i obrót energi¹ elektryczn¹	100,00%	100,00%
TAURON Ciep³o	Katowice	Produkcja i dystrybucja ciep³a	100,00%	100,00%
TAURON Serwis	Katowice	Dzia³alnoœæ us³ugowa	95,61%	95,61%

Lp.	Nazwa spó³ki	Siedziba	Podstawowy przedmiot dzia³alnoœci	Udzia³ TAURON w kapitale spó³ki	Udzia³ TAURON w organie stanowi¹cym spó³ki
8.	TAURON Dystrybucja	Kraków	Dystrybucja energii elektrycznej	99,74%	99,75%
9.	TAURON Dystrybucja Serwis	Wroc³aw	Dzia³alnoœæ us³ugowa	100,00%	100,00%
10.	TAURON Dystrybucja Pomiary2	Tarnów	Dzia³alnoœæ us³ugowa	99,74%	99,75%
11.	TAURON Sprzeda¿	Kraków	Obrót energi¹ elektryczn¹	100,00%	100,00%
12.	TAURON Sprzeda¿ GZE	Gliwice	Obrót energi¹ elektryczn¹	100,00%	100,00%
13.	TAURON Czech Energy	Ostrawa, Republika Czeska	Obrót energi¹ elektryczn¹	100,00%	100,00%
14.	TAURON Obs³uga Klienta	Wroc³aw	Dzia³alnoœæ us³ugowa	100,00%	100,00%
15.	KW Czatkowice	Krzeszowice	Wydobywanie ska³ wapiennych oraz wydobywanie kamienia	100,00%	100,00%
16.	PEPKH3	Warszawa	Obrót energi¹ elektryczn¹	100,00%	100,00%
17.	TAURON Sweden Energy	Sztokholm, Szwecja	Dzia³alnoœæ us³ugowa	100,00%	100,00%
18.	Biomasa Grupa TAURON	Stalowa Wola	Sprzeda¿ hurtowa odpadów i z³omu	100,00%	100,00%
19.	Wsparcie Grupa TAURON2, 4	Tarnów	Dzia³alnoœæ us³ugowa	99,74%	99,75%

¹ W dniu 3 kwietnia 2017 r. nast¹pi³ podzia³ spó³ki TAURON Wytwarzanie i wydzielenie zorganizowanej czêœci przedsiêbiorstwa do spó³ki Nowe Jaworzno GT. ² Udzia³ w TAURON Dystrybucja Pomiary oraz Wsparcie Grupa TAURON (dawniej KOMFORT-ZET sp. z o.o.) posiadany jest przez TAURON w sposób

poœredni poprzez spó³kê zale¿n¹ TAURON Dystrybucja. TAURON jest u¿ytkownikiem udzia³ów spó³ki TAURON Dystrybucja Pomiary. ³ W dniu 8 marca 2017 r. Nadzwyczajne ZW spó³ki PEPKH w likwidacji podjê³o uchwa³ê o uchyleniu likwidacji tej spó³ki.

⁴ W dniu 6 wrzeœnia 2017 r. KOMFORT-ZET sp. z o.o. zmieni³a nazwê na "Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o.".

Poni¿sza tabela przedstawia wykaz istotnych spó³ek wspó³zale¿nych, w których Spó³ka posiada³a bezpoœredni

i poœredni udzia³, wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Tabela nr 2. Wykaz istotnych spó³ek wspó³zale¿nych na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Lp.	Nazwa spó³ki	Siedziba	Podstawowy przedmiot dzia³alnoœci	Udzia³ TAURON w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki
1.	EC Stalowa Wola1	Stalowa Wola	Wytwarzanie energii elektrycznej	50,00%
2.	TAMEH HOLDING2	D¹browa Górnicza	Dzia³alnoœæ firm centralnych i holdingów	50,00%
3.	TAMEH POLSKA2	D¹browa Górnicza	Wytwarzanie, przesy³anie, dystrybucja i obrót energii elektrycznej i ciep³a	50,00%
4.	TAMEH Czech2	Ostrawa, Republika Czeska	Produkcja, handel i us³ugi	50,00%

¹ Udzia³ w EC Stalowa Wola posiadany jest przez TAURON w sposób poœredni poprzez spó³kê zale¿n¹ TAURON Wytwarzanie.

² Spó³ki tworz¹ grupê kapita³ow¹. TAURON posiada bezpoœredni udzia³ w kapitale i organie stanowi¹cym spó³ki TAMEH HOLDING, która posiada 100% udzia³ w kapitale i organie stanowi¹cym TAMEH POLSKA oraz TAMEH Czech.

Na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania TAURON posiada w sposób bezpoœredni lub poœredni udzia³y w 57 spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON.

Pozosta³e najistotniejsze inwestycje w aktywa finansowe o charakterze kapita³owym na dzieñ 31 grudnia 2017 r. obejmuj¹ zaanga¿owanie w nastêpuj¹ce podmioty:

• 1. SCE Jaworzno III sp. z o.o. o wartoœci 36 283 tys. z³,
• 1. Przedsiêbiorstwo Energetyki Cieplnej Tychy sp. z o.o. o wartoœci 32 483 tys. z³,
• 1. PGE EJ 1 sp. z o.o. (PGE EJ 1) o wartoœci 26 546 tys. z³,
• 1. Energetyka Cieszyñska sp. z o.o. o wartoœci 15 063 tys. z³.

1.3.4. G³ówne inwestycje krajowe i zagraniczne

Objêcie lub nabycie udzia³owych papierów wartoœciowych

W zakresie nabywania lub obejmowania akcji i udzia³ów w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON do g³ównych inwestycji Spó³ki nale¿y zaliczyæ:

• 1. Objêcie przez TAURON 717 tys. z³ nowych udzia³ów w kapitale zak³adowym spó³ki Nowe Jaworzno GT (trzykrotnie w 2017 r., tj.: przy zawi¹zaniu spó³ki i dwukrotnym podwy¿szeniu kapita³u zak³adowego), za ³¹czn¹ kwotê 3 400 000 tys. z³.
• 1. Objêcie przez TAURON w drodze subskrypcji prywatnej 2 434 274 587 nowych akcji w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki TAURON Dystrybucja po cenie 0,4108 z³ ka¿da akcja, za ³¹czn¹ kwotê 1 000 000 tys. z³.
• 1. Objêcie przez TAURON 10 tys. nowych udzia³ów w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki TAURON EKOENERGIA po cenie 100 tys. z³ za ka¿dy udzia³, za ³¹czn¹ kwotê 1 000 000 tys. z³.
• 1. Objêcie przez TAURON 120 tys. nowych udzia³ów w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki TAURON Ciep³o po cenie 5 tys. z³ za ka¿dy udzia³, za ³¹czn¹ kwotê 600 000 tys. z³.
• 1. Objêcie przez TAURON 160 tys. nowych akcji w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki TAURON Wydobycie po cenie 1 tys. z³ za ka¿d¹ akcjê, za ³¹czn¹ kwotê 160 000 tys. z³.
• 1. Objêcie przez TAURON 20 tys. nowych udzia³ów w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki Magenta GT po cenie 450 z³ za ka¿dy udzia³, za ³¹czn¹ kwotê 9 000 tys. z³.
• 1. Nabycie przez TAURON od TAURON Dystrybucja 5 101 003 akcji spó³ki TAURON Dystrybucja Serwis, o ³¹cznej wartoœci 201 045 tys. z³, stanowi¹cych 100% akcji w kapitale zak³adowym spó³ki TAURON Dystrybucja Serwis.

G³ówne inwestycje w aktywa finansowe

Do g³ównych inwestycji Grupy Kapita³owej TAURON w aktywa finansowe nale¿y zaliczyæ:

• 1. Nabycie przez TAURON, jako jednostkê dominuj¹c¹ jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych za ³¹czn¹ kwotê 75 000 tys. z³. Na dzieñ bilansowy wartoœæ jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych wynios³a 101 358 tys. z³.
• 1. Udzielenie przez TAURON, jako jednostkê dominuj¹c¹ po¿yczek dla spó³ki wspó³zale¿nej EC Stalowa Wola w ³¹cznej kwocie 304 192 tys. z³. Na dzieñ bilansowy wartoœæ po¿yczek udzielonych EC Stalowa Wola wynios³a 570 432 tys. z³.

Inwestycje w aktywa finansowe zosta³y sfinansowanie ze œrodków w³asnych i œrodków pozyskanych w ramach centralnego modelu finansowania funkcjonuj¹cego w Grupie Kapita³owej TAURON. W ramach powy¿szego, dodatkowo wskazaæ nale¿y, i¿ na sfinansowanie transakcji: objêcia akcji w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki TAURON Dystrybucja oraz objêcia udzia³ów w podwy¿szonym kapitale zak³adowym spó³ki TAURON EKOENERGIA dedykowane by³y œrodki pochodz¹ce z emisji euroobligacji TAURON, która mia³a miejsce w dniu 5 lipca 2017 r. Objêcie akcji i udzia³ów w powy¿ej wskazanych spó³kach stanowi³o wype³nienie g³ównego celu emisji zawartego w prospekcie emisyjnym euroobligacji, zgodnie z którym œrodki uzyskane z emisji mia³y byæ przeznaczone przede wszystkim na zrefinansowanie kosztów budowy i nabycia farm wiatrowych oraz finansowanie inwestycji Grupy Kapita³owej TAURON w Segmencie Dystrybucji.

1.4. Strategia i Priorytety strategiczne Grupy Kapita³owej TAURON

W 2017 r. by³a realizowana Strategia Grupy TAURON na lata 2016–2025 (Strategia), która zosta³a przyjêta przez Zarz¹d TAURON w dniu 2 wrzeœnia 2016 r. i pozytywnie zaopiniowana przez Radê Nadzorcz¹ Spó³ki. Strategia ta jest odpowiedzi¹ na wyzwania wynikaj¹ce z aktualnej i prognozowanej sytuacji rynku i sektora elektroenergetycznego. W procesie opracowywania Strategii dokonano gruntownej analizy otoczenia makroekonomicznego, rynkowego i regulacyjnego oraz prognoz kierunków rozwoju sektora, przek³adaj¹c je na szanse i ryzyka dla Grupy Kapita³owej TAURON w perspektywie najbli¿szych dziesiêciu lat. Szczegó³owo przeanalizowano zdolnoœci Grupy Kapita³owej TAURON do sfinansowania obecnych i planowanych inwestycji, tak, aby ich realizacja by³a mo¿liwa ze œrodków generowanych z dzia³alnoœci operacyjnej oraz finansowania d³u¿nego. Powy¿sze analizy i trendy rynkowe by³y podstaw¹ do weryfikacji za³o¿eñ rynkowych, makroekonomicznych oraz planu inwestycyjnego.

1.4.1. Misja, wizja i wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON

Strategia definiuje Misjê i Wizjê oraz okreœla kluczowe wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON:

Misja i wizja najlepiej opisuj¹ zamierzenia strategiczne Grupy Kapita³owej TAURON. Segment Sprzeda¿ oraz nowe produkty i us³ugi stanowi¹ t¹ dziedzinê dzia³alnoœci, któr¹ Grupa Kapita³owa TAURON intensywnie rozwija. Grupa Kapita³owa TAURON dostosowuje swój profil w celu pe³nej koncentracji na kliencie dostrzegaj¹c potencja³ nowych produktów, kompatybilnych us³ug, nowoczesnych kana³ów kontraktu jako odpowiedzi na potrzeby klientów.

Poni¿szy rysunek przedstawia Wizjê Grupy Kapita³owej TAURON w 2025 r.

Kluczowe wartoœci, które maj¹ wspieraæ realizacjê Strategii to "Partnerstwo", "Rozwój" i "Odwaga". Wartoœci odzwierciedlaj¹ sposób, w jaki Grupa Kapita³owa TAURON chce osi¹gaæ cele. Istotna w ramach partnerstwa jest orientacja na klientów, budowa trwa³ych relacji i zaanga¿owanie. Rozwój oznacza nastawienie na innowacyjnoœæ, rozwój kompetencji, umiejêtnoœci i wiedzy oraz poszukiwanie coraz lepszych rozwi¹zañ wychodz¹c naprzeciw klientom i podnosz¹c jakoœæ us³ug. Odwaga oznacza œmia³oœæ i otwartoœæ, determinacjê oraz zaanga¿owanie i pasjê w realizacji wspólnych celów.

Po³¹czenie tych wartoœci ma prowadziæ do lepszego rozumienia oczekiwañ klientów, odpowiedzi na wyzwania rynku i rozwoju kultury organizacyjnej Grupy Kapita³owej TAURON.

1.4.2. Strategia Grupy Kapita³owej TAURON na lata 2016–2025

Strategia przyjêta na lata 2016–2025 prezentuje optymaln¹ œcie¿kê rozwoju, która zapewni stabilnoœæ finansow¹ oraz perspektywê wzrostu, przy jednoczesnym wsparciu zapewnienia stabilnoœci systemu elektroenergetycznego. D³ugoterminowy rozwój bêdzie opiera³ siê na rozwi¹zaniach bazuj¹cych na relacjach z klientami. Misja i wizja odzwierciedlaj¹ filozofiê zarz¹dzania oraz wpisuj¹ siê w koncepcjê rozwoju zorientowanego na klienta.

Strategia charakteryzuje podejœcie do rozwoju poszczególnych segmentów dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON, dziel¹c je na takie, które Grupa Kapita³owa TAURON planuje mocno rozwijaæ, takie, które bêd¹ stanowi³y podstawê stabilnoœci finansowej oraz na takie, gdzie konieczny jest mocny akcent na efektywnoœæ kosztow¹. Powy¿sze odzwierciedla now¹ filozofiê zarz¹dzania oraz podkreœla zwrot w kierunku klienta i jego potrzeb oraz w kierunku budowy innowacyjnej, otwartej na nowe wyzwania Grupy Kapita³owej TAURON.

Poni¿szy rysunek przedstawia perspektywy segmentów Grupy Kapita³owej TAURON.

Rysunek nr 5. Perspektywy segmentów Grupy Kapita³owej TAURON

Strategia wyznacza trzy priorytety, które przekszta³c¹ Grupê Kapita³ow¹ TAURON w innowacyjny, dostosowany do potrzeb rynku i klienta, rozwijaj¹cy siê koncern energetyczny docelowo zapewniaj¹cy swoim akcjonariuszom zwrot z zainwestowanego kapita³u.

• 1. Zapewnienie stabilnoœci finansowej Grupy Kapita³owej TAURON realizowane jest poprzez nastêpuj¹ce dzia³ania:
  2. a) Program Poprawy Efektywnoœci w Grupie TAURON na lata 2016–2018, przyjêty w marcu 2016 r. i zak³adaj¹cy uzyskanie oszczêdnoœci w latach 2016–2018 na poziomie 1,3 mld z³. Na powy¿sze oszczêdnoœci sk³adaj¹ siê dzia³ania wp³ywaj¹ce na skumulowany wzrost EBITDA o oko³o 1 mld z³ oraz polegaj¹ce na ograniczeniu nak³adów inwestycyjnych o oko³o 0,3 mld z³ w latach 2016–2018.
  3. b) Inicjatywy Strategiczne i ograniczenie nak³adów inwestycyjnych w latach 2017–2020 przynios¹ efekt finansowy na poziomie 1,9 mld z³. Bêdzie on osi¹gniêty dziêki dzia³aniom wp³ywaj¹cym na skumulowany wzrost EBITDA o oko³o 1,2 mld z³ oraz redukcjê nak³adów inwestycyjnych o oko³o 0,7 mld z³. S¹ to dodatkowe efekty finansowe, poza efektami ujêtymi w Programie Poprawy Efektywnoœci.
  4. c) Wstrzymanie inwestycji w nowy blok gazowo-parowy w Elektrowni £agisza, przek³adaj¹ce siê na brak poniesienia nak³adów inwestycyjnych na kwotê oko³o 1,5 mld z³. Projekt bêdzie móg³ zostaæ wznowiony w przypadku zaistnienia korzystnego otoczenia regulacyjnego i rynkowego.
• 1. Budowa silnej grupy kapita³owej.

Strategia wyznacza nowe podejœcie do ³añcucha wartoœci, w którym dla ka¿dego Obszaru Biznesowego wyznaczono kluczowe zadania. Strategia nie zak³ada równomiernego wzrostu w ka¿dym ogniwie ³añcucha wartoœci. Sprzeda¿ i rozwój nowych produktów i us³ug maj¹ stanowiæ siln¹ bazê wzrostu Grupy Kapita³owej TAURON. W tym segmencie TAURON planuje dynamiczny rozwój oferty dla klientów, co pozwoli na utrzymanie obecnej bazy klientów kupuj¹cych produkty TAURON oraz zwiêkszenie rentownoœci. Obszary dystrybucji energii elektrycznej oraz wytwarzania i dystrybucji ciep³a maj¹ stanowiæ stabiln¹ bazê biznesów regulowanych Grupy Kapita³owej TAURON. Zadania obszarów wydobycia i wytwarzania konwencjonalnego s¹ przede wszystkim zwi¹zane z popraw¹ efektywnoœci. Zdefiniowano nastêpuj¹ce trzy filary budowy silnej grupy kapita³owej:

• a) Relacje z klientem oparte na zintegrowanej obs³udze o wysokich standardach i z wykorzystaniem nowoczesnych kana³ów sprzeda¿y i obs³ugi klienta oraz rozwój oferty produktów i us³ug.
• b) Stabilna baza aktywów regulowanych oparta o zmodernizowany segment dystrybucji energii elektrycznej, ciep³ownictwa i gotowoœæ do rozwijania Ÿróde³ odnawialnych w przypadku korzystnego otoczenia regulacyjnego.
• c) Efektywne aktywa konwencjonalne, tj. segmenty wydobycia i wytwarzania konwencjonalnego, które poprzez poprawê efektywnoœci kosztowej i produktywnoœci bêd¹ konkurencyjne na rynku lub w przypadku aktywów wytwórczych bêd¹ przesuwane do obszaru regulowanego systemu elektroenergetycznego.
• 1. Wdro¿enie zmian organizacyjnych wspieraj¹cych realizacjê Strategii, które przekszta³c¹ Grupê Kapita³ow¹ TAURON w nowoczesn¹ i innowacyjn¹ organizacjê:
  2. a) Wdro¿enie nowego modelu operacyjnego zorientowanego na procesy. Wyodrêbniono piêæ priorytetowych strumieni procesowych, wokó³ których koncentrowaæ siê bêdzie dzia³alnoœæ Grupy Kapita³owej TAURON, tj.: Strategia, Finanse, Zarz¹dzanie Maj¹tkiem i Rozwój, Klient oraz Zarz¹dzanie Korporacyjne i Wsparcie. Takie podejœcie pozwoli na po³o¿enie wiêkszego nacisku na zagadnienia przekrojowe, które decydowaæ bêd¹ o przewagach konkurencyjnych Grupy Kapita³owej TAURON w przysz³oœci.
  3. b) Rozwój dzia³alnoœci badawczo-rozwojowej i innowacyjnej, na który przewiduje siê wydatki w wysokoœci 0,4% skonsolidowanych przychodów rocznie.
  4. c) Rozwój projektów innowacyjnych w oparciu o dedykowany do tego fundusz typu Corporate Venture Capital (CVC) lub podobne rozwi¹zania.

Poni¿szy rysunek przedstawia realizacjê priorytetów w oparciu o filary Strategii Grupy Kapita³owej TAURON.

Rysunek nr 6. Realizacja priorytetów w oparciu o filary Strategii Grupy Kapita³owej TAURON

Wdro¿enie Strategii pozwoli na zwiêkszenie EBITDA z 3,5 mld z³ w 2015 r. do poziomu powy¿ej 4 mld z³ w 2020 r. oraz powy¿ej 5 mld z³ w 2025 r. Szacowany powtarzalny efekt realizacji Programu Poprawy Efektywnoœci w postaci wp³ywu na EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON to oko³o 0,4 mld z³ od 2018 r., a efekt realizacji Inicjatyw Strategicznych w postaci wp³ywu na EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON to oko³o 0,3 mld z³ po 2020 r.

W ramach racjonalizacji nak³adów inwestycyjnych zredukowano nak³ady planowane na lata 2016–2020 z 20,2 mld z³ do ok. 18 mld z³. W Strategii za³o¿ono kontynuacjê rozpoczêtych i daleko zaawansowanych projektów inwestycyjnych. Szczegó³owa analiza wskaza³a, ¿e 75% planu inwestycyjnego do 2020 r. to zadania kontynuowane lub bêd¹ce realizacj¹ podjêtych zobowi¹zañ. Do tych zadañ nale¿¹ inwestycja w blok 910 MW w Elektrowni Jaworzno III oraz zakontraktowane lub wynikaj¹ce z wymogów regulacyjnych zadania w Segmencie Dystrybucja. Rezygnacja lub przesuniêcie tych zadañ mia³yby negatywny wp³yw na wartoœæ Grupy Kapita³owej TAURON, b¹dŸ te¿ jest niemo¿liwa z przyczyn prawnych lub wymogów bezpieczeñstwa.

W Segmencie Wydobycie kontynuowane bêd¹ inwestycje w ZG Janina, budowa szybu "Grzegorz" w ZG Sobieski oraz zaplanowane inwestycje w ZG Brzeszcze. Wartoœæ nak³adów w tym obszarze to oko³o 1,3 mld z³ do 2020 r.

W Segmencie Wytwarzanie kontynuowane bêd¹ inwestycje w budowany blok 910 MW w Elektrowni Jaworzno III, w blok gazowo-parowy w EC Stalowa Wola oraz inwestycje w sieci ciep³ownicze. TAURON zak³ada realizacjê projektu budowy bloku 910 MW w Elektrowni Jaworzno III w nowej formule finansowania. W 2017 r. wydzielono zorganizowan¹ czêœæ przedsiêbiorstwa obejmuj¹c¹ proces inwestycyjny budowy nowego bloku 910 MW w Elektrowni Jaworzno III i utworzono spó³kê Nowe Jaworzno GT. Planuje siê sprzeda¿ czêœci udzia³ów partnerom zewnêtrznym, pod warunkiem objêcia przez nich pakietu niedaj¹cego kontroli. Zmiana sposobu finansowania budowy bloku wp³ynê³aby na obni¿enie wskaŸnika d³ug netto/EBITDA, a tym samym znacz¹co ograniczy³aby ryzyko przekroczenia granicznego poziomu kowenantu (3,5x) zawartego w umowach finansowania.

Strategia zak³ada utrzymanie stabilnoœci finansowej i nieprzekroczenie kowenantu d³ug netto/EBITDA na poziomie 3,5x, bez uwzglêdnienia sprzeda¿y partnerom zewnêtrznym mniejszoœciowego udzia³u w projekcie budowy bloku 910 MW w Elektrowni Jaworzno III. Oznacza to, ¿e planowana zmiana formu³y finansowania tego projektu stanowi dodatkowy element stabilizuj¹cy sytuacjê finansow¹ Grupy Kapita³owej TAURON. Nak³ady w Segmencie Wytwarzanie to kwota 6,7 mld z³ do 2020 r.

Ponad 50% ca³ej puli nak³adów, tj. 9,5 mld do 2020 r. to inwestycje w Segmencie Dystrybucji obejmuj¹ce m.in. przy³¹czenia nowych odbiorców i Ÿróde³ energii elektrycznej oraz modernizacjê i odtworzenie maj¹tku sieciowego.

Poni¿szy rysunek przedstawia nak³ady inwestycyjne wed³ug segmentów w latach 2016–2020.

Rysunek nr 7. Nak³ady inwestycyjne wed³ug segmentów w latach 2016–2020

W zakresie dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej Strategia zak³ada wydatki w wysokoœci 0,4% wartoœci skonsolidowanych przychodów rocznie.

Nadrzêdnym celem w obszarze inwestycji jest dostosowanie portfela inwestycyjnego do potrzeb rynku.

W szczególnoœci dzia³ania bêd¹ zorientowane na:

• 1. Optymalizacjê struktury aktywów we wszystkich obszarach dzia³alnoœci oraz dostosowanie do wymogów œrodowiskowych.
• 1. Realizacjê projektów inwestycyjnych, które gwarantuj¹ oczekiwany poziom zwrotu z kapita³u i nie s¹ obci¹¿one istotnymi ryzykami rynkowymi.
• 1. Wykorzystanie pozabilansowych form finansowania, w szczególnoœci poprzez anga¿owanie partnerów zewnêtrznych.
• 1. Analizê inwestycji w segmencie wytwarzania konwencjonalnego, pod warunkiem wprowadzenia mechanizmów gwarantuj¹cych przychody (np. rynek mocy lub inna forma regulacji).
• 1. Inwestowanie w przedsiêwziêcia w sektorach pokrewnych do energetyki (w szczególnoœci us³ug) w celu uzupe³nienia ³añcucha wartoœci, w którym dzia³a TAURON, a tak¿e tworzenie oferty wysokomar¿owych us³ug.

Za³o¿one kierunki inwestycyjne po 2020 r. to przede wszystkim obszar energetyki regulowanej (tj. m.in. dystrybucja energii elektrycznej, wytwarzanie i dystrybucja ciep³a) oraz nowa energetyka (tj. e-mobility, rozproszone wytwarzanie ciep³a i energii, energetyka prosumencka, rozwi¹zania Smart Home, Smart City oraz us³ugi oko³oenergetyczne). Strategia zak³ada, ¿e w latach 2020–2025 Grupa Kapita³owa TAURON bêdzie dysponowa³a potencja³em inwestycyjnym szacowanym na ponad 6 mld z³.

1.4.3. Kluczowe wyzwania dla Grupy Kapita³owej TAURON

Strategia jest odpowiedzi¹ Grupy Kapita³owej TAURON na wyzwania stawiane przez otoczenie biznesowe i wymagania klientów sektora energetycznego, które w ostatnich latach podlegaj¹ dynamicznej zmianie.

W Strategii zdefiniowano cztery kluczowe wyzwania dla Grupy Kapita³owej TAURON: regulacje, rynek, klient oraz technologie.

Wprowadzenie rynku dwutowarowego – rynek mocy, polityka dekarbonizacyjna Unii Europejskiej (UE) i kolejne regulacje zmierzaj¹ce do ograniczenia emisji, wprowadzenie modelu regulacji jakoœciowej w dystrybucji, zmiany w systemie wsparcia dla instalacji OZE oraz dzia³ania UE w kierunku wspólnego rynku energii elektrycznej.

Zmieniaj¹ce siê prognozy cen energii elektrycznej, nadpoda¿y i cen wêgla kamiennego, popyt na energiê elektryczn¹, zapotrzebowanie na moc, rosn¹ca konkurencja na rynku detalicznym, rosn¹cy poziom generacji z OZE przy jednoczesnym odwrocie graczy europejskich i ograniczanie finansowania dla energetyki konwencjonalnej.

Wzrost œwiadomoœci klientów i wymagañ w zakresie zaspokajania potrzeb oraz kompleksowoœci oferty, wzrost oczekiwañ w zakresie jakoœci i dostêpnoœci obs³ugi klienta.

Spadaj¹ce ceny technologii odnawialnych i rozproszonych, rosn¹ca konkurencyjnoœæ tych Ÿróde³ wobec Ÿróde³ konwencjonalnych, zmiana roli dystrybucji w zwi¹zku z rozwojem energetyki rozproszonej, rozwój technologii smart, mikrogeneracji i magazynowania energii.

W perspektywie d³ugoterminowej wa¿ne s¹ gruntowne zmiany ca³oœci sektora elektroenergetycznego, w kierunku tzw. "energetyki jutra". Przewidywana jest transformacja energetyki systemowej w kierunku zdecentralizowanego wytwarzania, wzrostu roli po³¹czeñ transgranicznych, magazynów energii oraz nowych us³ug energetycznych, jak np. "wirtualne elektrownie", zarz¹dzanie popytem, generacja rozproszona. To powoduje zmianê równie¿ roli dystrybucji, która musi siê zmierzyæ z technologiami smart, infrastruktur¹ do ³adowania pojazdów elektrycznych, generacj¹ rozproszon¹, w tym prosumenck¹, dwukierunkowymi przep³ywami, przy jednoczesnym wzroœcie jakoœci i bezpieczeñstwa dostaw.

Poni¿szy rysunek przedstawia kluczowe wyzwania dla Grupy Kapita³owej TAURON.

Rysunek nr 8. Kluczowe wyzwania dla Grupy Kapita³owej TAURON

1.4.4. Szanse i zagro¿enia

Zdefiniowane kluczowe wyzwania dla Grupy Kapita³owej TAURON tworz¹ zarówno szanse, jak i zagro¿enia dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON.

Poni¿sza tabela przedstawia szanse i zagro¿enia dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON.

Tabela nr 3. Szanse i zagro¿enia dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON

Szanse	Zagro¿enia
Regulacje
• Wprowadzenie rynku dwutowarowego – dodatkowe przychody za utrzymywanie mocy wytwórczych.	• Wzrost kosztów produkcji energii elektrycznej z aktywów konwencjonalnych, rosn¹ce koszty œrodowiskowe oraz dalsze
• Wsparcie elektrycznej mobilnoœci (wzrost konsumpcji energii elektrycznej).	zaostrzanie polityki dekarbonizacji. • Negatywny wp³yw regulacji UE dotycz¹cych wspólnego rynku
• Wprowadzenie rozwi¹zañ prawnych wspieraj¹cych ograniczenie niskiej emisji (np. ogrzewanie systemowe, zwiêkszenie udzia³u w sprzeda¿y ekogroszku).	energii. • Brak stabilnoœci i przewidywalnoœci regulacji dla Ÿróde³ OZE, w tym wzrost kosztów utrzymania farm wiatrowych i elektrowni wodnych
• Oczekiwane wsparcie dla kogeneracji po 2018 r.	oraz niepewna przysz³oœæ Ÿróde³ OZE opartych na technologii spalania i wspó³spalania biomasy (projekt dyrektywy RES).
Rynek	• Brak wsparcia dla kogeneracji po 2018 r.
• Efektywna kosztowo, w³asna baza wydobywcza, konkurencyjna na polskim rynku, pozwalaj¹ca na stabilizacjê i przewidywalnoœæ kosztu paliwa.	• Spadek mar¿y oraz mniejsze obci¹¿enia pracy aktywów konwencjonalnych (pogorszenie rentownoœci, konieczne nak³ady na modernizacje lub koniecznoϾ odstawienia starych jednostek
• Dostêp do najwiêkszej, wœród firm energetycznych w Polsce, bazy klientów.	wytwórczych z uwagi na wejœcie do systemu nowych wysokosprawnych bloków oraz z uwagi na wymogi BAT).
• Wejœcie w oko³oenergetyczne segmenty rynku w oparciu o posiadane kompetencje.	• Utrata wolumenu i rentownoœci Segmentu Sprzeda¿, szczególnie w B2B.
• Komercjalizacja innowacyjnych rozwi¹zañ wypracowanych w ramach dzia³alnoœci badawczo-rozwojowej.	• Presja na ceny energii przy rosn¹cych wolumenach wymiany transgranicznej.
	• Wzrost kosztów i ograniczenie dostêpnoœci finansowania.
	• Wzrost cen towarów i us³ug negatywnie wp³ywaj¹cy na efektywnoœæ inwestycyjn¹.
Klient
• Przewaga konkurencyjna w zakresie jakoœci obs³ugi klienta.	• Mo¿liwa utrata klientów zwi¹zana ze wzrostem liczby konkurentów
• Segmentacja klientów i oferowanie dodatkowych produktów zgodnie z oczekiwaniami klientów.	oferuj¹cych klientom podobne produkty oraz ze wzglêdu na niskie bariery wejœcia na rynek sprzeda¿y energii elektrycznej.
• Wiêksza œwiadomoœæ i oczekiwania klienta w kierunku	• Spadek lojalnoœci klientów – rosn¹ca iloœæ zmian sprzedawcy.
kompleksowej, spersonalizowanej oferty dodatkowych us³ug i produktów (wiêksze uproduktowienie klientów).	• Wiêksza œwiadomoœæ i wymagania klientów odnoœnie jakoœci obs³ugi i oferty produktowej.
• Poszerzenie oferty us³ug dla klientów w oparciu o posiadane kompetencje i zaufanie do marki TAURON.	• Niezale¿noœæ energetyczna odbiorców (prosumenci, wyspy energetyczne, klastry).
• Wzrost poprzez koncentracjê na kliencie niegeneruj¹cym du¿ych inwestycji kapita³owych.	• Budowa w³asnych Ÿróde³ wytwarzania przez odbiorców energoch³onnych, jako wynik ograniczania kosztów energii
• Rozwój nowoczesnych i zintegrowanych kana³ów sprzeda¿y oraz obs³ugi klienta.	elektrycznej. • "Ucieczka emisji" – przenoszenie dzia³alnoœci gospodarczej do
• Nowe kompetencje i modele biznesowe w oparciu o dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹.	innych krajów ze wzglêdu na koszt energii.
• Utrzymanie trendu wzrostowego zu¿ycia energii elektrycznej przez odbiorców koñcowych.
Technologie
• Spadek cen technologii odnawialnych.	• Koniecznoœæ dostosowania sieci do wzrostu generacji rozproszonej
• Rozwój technologii magazynowania, technologii inteligentnych i zwi¹zanych z wytwarzaniem rozproszonym.	(przep³ywy dwukierunkowe). • Pojawienie siê nowych, konkurencyjnych kosztowo technologii
• Dodatkowe us³ugi dla klientów zwi¹zane z nowymi technologiami (internet rzeczy, taryfy dynamiczne, wirtualne elektrownie).	wytwarzania energii elektrycznej w pañstwach s¹siaduj¹cych z Polsk¹.
• Rozwój energetyki rozproszonej, w tym prosumenckiej.
• Opracowanie i wdro¿enie (komercjalizacja) w³asnych innowacyjnych rozwi¹zañ daj¹cych przewagê konkurencyjn¹.

1.4.5. Realizacja Strategii i priorytety Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r.

Rok 2017 by³ okresem, w którym osi¹gniêto pierwsze efekty przyjêtej we wrzeœniu 2016 r. Strategii. Zgodnie z za³o¿eniami, najwa¿niejszym priorytetem by³o zapewnienie stabilnoœci finansowej, w celu stworzenia solidnych fundamentów do rozwoju Grupy Kapita³owej TAURON. W ramach Strategii podejmowane by³y dzia³ania w postaci Inicjatyw Strategicznych oraz kontynuowany by³ Program Poprawy Efektywnoœci polegaj¹cy na reorganizacji procesów podstawowych w ca³ej Grupie Kapita³owej TAURON oraz podnoszeniu efektywnoœci wykorzystania maj¹tku. Strategia jest realizowana poprzez: –

• a) Realizacjê celów strategicznych Grupy Kapita³owej TAURON, którymi s¹:
  • EBITDA powy¿ej 4 mld w 2020 r. Cel jest osi¹gany poprzez dzia³ania zwi¹zane z realizacj¹ Inicjatyw Strategicznych i inicjatyw realizowanych w ramach Programu Poprawy Efektywnoœci, których realizacja w 2017 r. przynios³a efekty wy¿sze, ni¿ planowane na etapie opracowania Strategii. W 2017 r. uzyskano EBITDA na poziomie ponad 3,5 mld z³, jest to wynik lepszy porównuj¹c z 2016 r., w którym osi¹gniêto wynik EBITDA na poziomie ponad 3,3 mld z³. –
  • Dotrzymanie kowenantów d³ug netto/EBITDA poni¿ej 3,5. Jednym z priorytetów Strategii jest zapewnienie stabilnoœci finansowej. Dotrzymanie kowenantów jest zarówno efektem dzia³añ wp³ywaj¹cych na poprawê wyników finansowych jak i dzia³añ zmierzaj¹cych do poprawy efektywnoœci inwestycyjnej. W ramach Strategii zoptymalizowano portfel inwestycyjny oraz pozyskano nowoczesne finansowanie w postaci emisji obligacji hybrydowych. Na koniec 2017 r. wskaŸnik d³ug netto/EBITDA wyniós³ 2,3x. –
  • Utrzymanie wysokiego wskaŸnika Customer Satisfaction Index (CSI). Grupa TAURON jest liderem bran¿y w zakresie jakoœci obs³ugi klienta. Coroczne badania satysfakcji klientów wykonywane przez firmê zewnêtrzn¹ potwierdzaj¹ wysoki poziom zadowolenia klientów Grupy Kapita³owej TAURON. Ogólny wynik badania z wrzeœnia 2017 r. pokaza³ utrzymanie wysokiego wskaŸnika z 2016 r. na poziomie 80 pkt. –
  • Elektrownie z pozytywnymi przep³ywami finansowymi do 2020 r. Osi¹gniêcie tego celu bêdzie wynikiem szeregu dzia³añ podejmowanych w ramach Grupy Kapita³owej TAURON, miêdzy innymi: optymalizuj¹cych koszty i zak³ady na jednostki wytwórcze oraz strategii handlowej Grupy Kapita³owej TAURON, jak równie¿ oddzia³ywania otoczenia zewnêtrznego zarówno regulacyjnego, jak i rynkowego (wsparcie OZE i kogeneracji, ceny paliw, ceny praw maj¹tkowych, ceny energii). –
  • Utrzymanie bazy klientów. Grupa Kapita³owa TAURON jest najwiêkszym w kraju dystrybutorem i drugim co do wielkoœci sprzedawc¹ energii elektrycznej. Utrzymanie bazy klientów stanowi dla Grupy Kapita³owej TAURON platformê d³ugofalowego wzrostu i jest realizowane przez zarówno dzia³ania poprawiaj¹ce jakoœæ œwiadczonych us³ug, m.in. rozwój kana³ów komunikacji z klientem, jak i szerok¹ ofertê produktow¹. Na koniec 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON œwiadczy³a us³ugi dla blisko 5,4 mln klientów Segmentu Sprzeda¿y i ponad 5,5 mln klientów Segmentu Dystrybucji. –
  • Lider mar¿y jednostkowej wœród 4 najwiêkszych sprzedawców energii w Polsce. Utrzymanie pozycji lidera opiera siê zarówno na utrzymaniu wysokiego wolumenu sprzedawanej energii eklektycznej, jak i zdolnoœci do generowania pozytywnego wyniku ekonomicznego. Grupa Kapita³owa TAURON koncentruj¹c siê na kliencie buduje szerok¹, rentown¹ bazê produktów i us³ug oferowanych naszym klientom. Wed³ug danych za 9 miesiêcy 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON utrzyma³a pozycjê lidera wœród czterech najwiêkszych spó³ek krajowych. –
  • Nowe biznesy maj¹ stanowiæ przynajmniej 25% przychodów/mar¿y w 2025 r. Ten cel ma byæ odpowiedzi¹ na wyzwania stawiane przez otoczenie konkurencyjne. Realizacja celów klimatycznych oraz budowa europejskiego rynku energii bêdzie wp³ywa³a na wzrost konkurencji w sektorze elektroenergetycznym, dlatego podejmowane s¹ dzia³ania maj¹ce na celu rozwój nowych biznesów i stawiamy na innowacyjnoœæ.
• b) Program Poprawy Efektywnoœci, przyjêty w marcu 2016 r. i zak³adaj¹cy uzyskanie efektów finansowych w latach 2016–2018 na poziomie 1,3 mld z³. Na powy¿sze oszczêdnoœci sk³adaj¹ siê dzia³ania wp³ywaj¹ce na skumulowany wzrost EBITDA o oko³o 1,0 mld z³ oraz polegaj¹ce na ograniczeniu nak³adów inwestycyjnych o oko³o 0,3 mld z³ w latach 2016–2018 w trzech zakresach dzia³alnoœci.

Poni¿szy rysunek przedstawia Program poprawy efektywnoœci w latach 2016–2018.

Rysunek nr 9. Program poprawy efektywnoœci w latach 2016–2018

W latach 2016–2017 r. z tytu³u realizacji Programu Poprawy Efektywnoœci w Grupie Kapita³owej TAURON uzyskano oszczêdnoœci w kwocie 1 091 mln z³, co stanowi 84% zaplanowanych oszczêdnoœci, z czego 640 mln z³ wp³ynê³o na EBITDA, 451 mln z³ na oszczêdnoœci CAPEX. Najwiêkszy udzia³ w osi¹gniêtych oszczêdnoœciach mia³ Obszar Wytwarzanie.

c) Inicjatywy Strategiczne i racjonalizacjê inwestycji w latach 2017–2020 zak³adaj¹ce uzyskanie efektów finansowych na poziomie 3,4 mld z³, w tym przewiduje siê skumulowany wzrost EBITDA o oko³o 1,2 mld z³, ograniczenie nak³adów inwestycyjnych o oko³o 0,7 mld z³ oraz wstrzymanie inwestycji w nowy blok w Elektrowni £agisza o wartoœci 1,5 mld z³.

Poni¿szy rysunek przedstawia Inicjatywy Strategiczne i racjonalizacjê inwestycji w latach 2017–2020.

Rysunek nr 10. Inicjatywy Strategiczne i racjonalizacja inwestycji w latach 2017–2020

Zgodnie z wyznaczonymi celami Grupa Kapita³owa TAURON bêdzie rozwijaæ Obszar Sprzeda¿y i obs³ugê klienta. W tym zakresie planuje siê dalsze wprowadzanie spójnych, wysokich standardów obs³ugi klienta w ka¿dym obszarze ³añcucha wartoœci oraz rozwój nowoczesnych i zintegrowanych kana³ów sprzeda¿y i obs³ugi klienta.

W Obszarze Dystrybucja kontynuowany bêdzie program "Jedna Dystrybucja" oparty na dzia³aniach zwi¹zanych z ujednoliceniem procesów i systemów oraz wdro¿eniem optymalnej i spójnej struktury TAURON Dystrybucja tak, aby poprawiaæ efektywnoœæ operacyjn¹ i inwestycyjn¹ tego Obszaru.

W Obszarach Wydobycie i Wytwarzanie realizowane bêd¹ zadania zwi¹zane z dalsz¹ popraw¹ efektywnoœci kosztowej i inwestycyjnej. Istotne dla aktywów wytwórczych bêdzie wprowadzenie szczegó³owych regulacji dotycz¹cych rynku mocy w Polsce oraz zapowiadane z tym pierwsze aukcje.

W roku 2017 Inicjatywy Strategiczne przynios³y efekt finansowy na poziomie 937 mln z³, z czego 320 mln z³ wp³ynê³o na EBITDA, a 617 mln z³ na oszczêdnoœci CAPEX (w tym 428 mln z³ z tytu³u wstrzymania inwestycji w £agiszy). Najwiêkszy udzia³ w osi¹gniêtych oszczêdnoœciach ma Obszar Wytwarzanie (314 mln z³) oraz Dystrybucja (103 mln z³).

W 2018 r. kontynuowane bêd¹ zgodnie z przyjêt¹ Strategi¹ najwiêksze inwestycje Grupy Kapita³owej TAURON, w tym:

• 1) w Obszarze Wydobycie: budowa szybu Grzegorz, poziomu 800 w ZG Janina i inwestycje w ZG Brzeszcze,
• 2) w Obszarze Wytwarzanie: budowa bloku wêglowego 910 MW w Jaworznie, bloku gazowego 450 MW w Stalowej Woli,
• 3) w Obszarze Dystrybucji: zadania inwestycyjne zwi¹zane z budow¹ i modernizacj¹ sieci.

Ponadto bêdzie realizowany Program Likwidacji Niskiej Emisji w konurbacji œl¹sko-d¹browskiej oraz projekt zwi¹zany z uciep³ownieniem bloku nr 10 i budow¹ kot³ów szczytowo-rezerwowych w Elektrowni £agisza, w konsekwencji planowanego odstawienia bloków 120 MW w tej lokalizacji.

1.5. Charakterystyka polityki i kierunków rozwoju Grupy Kapita³owej TAURON

Strategia wyznacza kierunki rozwoju Grupy Kapita³owej TAURON w krótszej i d³u¿szej perspektywie. Do 2020 r. szczegó³owo okreœlono zadania dla poszczególnych Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON i wyznaczono efekty finansowe tych zadañ. Priorytetem jest utrzymanie stabilnej sytuacji finansowej i zbudowanie solidnych fundamentów do wzrostu w zmiennym otoczeniu. Realizacji tego priorytetu s³u¿¹ Program Poprawy Efektywnoœci i Inicjatywy Strategiczne ukierunkowane na optymalizacjê kosztow¹ i inwestycyjn¹. W okresie do 2020 r. planowane jest poniesienie nak³adów inwestycyjnych o wartoœci oko³o 18 mld z³, z czego ponad po³owa zostanie przeznaczona na aktywa dystrybucyjne generuj¹ce najbardziej stabilne przychody Grupy Kapita³owej TAURON. Strategia wyznacza priorytetowe kierunki dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej, które bêd¹ baz¹ do rozwoju nowych produktów i us³ug w d³u¿szej pespektywie. Dla osi¹gniêcia tego celu Grupa Kapita³owa TAURON przyjê³a nowy model dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej tworz¹c dedykowan¹ centraln¹ organizacjê do zarz¹dzania i koordynowania przedmiotowej dzia³alnoœci oraz przeznaczaj¹c bud¿et na poziomie 0,4% przychodów.

W d³u¿szej perspektywie Strategia zak³ada pe³ne wykorzystywanie potencja³u zawartego w aktywach Grupy Kapita³owej TAURON, sprzyjaj¹cego innowacjom, kulturze organizacyjnej oraz przede wszystkim szerokiej bazie klientów. Strategia zak³ada, ¿e w latach 2020–2025 Grupa Kapita³owa TAURON uzyska dodatkowy potencja³ inwestycyjny na poziomie oko³o 6 mld z³, który bêdzie przeznaczony na projekty, które w d³u¿szej perspektywie bêd¹ generowaæ wartoœæ dla Grupy Kapita³owej TAURON bêdzie inwestowaæ w obszarach regulowanych takich jak dystrybucja energii elektrycznej oraz dystrybucja i wytwarzanie ciep³a, OZE (pod warunkiem stabilnego systemu wsparcia), regulowane wytarzanie konwencjonalne oraz w obszarze nowej energetyki np. elektomobilnoϾ, rozproszone wytwarzanie energii elektrycznej i ciep³a, rozwi¹zania inteligentne.

Poni¿szy rysunek przedstawia perspektywê kierunków inwestycji po 2020 r.

Rysunek nr 11. Perspektywa kierunków inwestycji po 2020 r.

G³ówn¹ przewag¹ konkurencyjn¹ Grupy Kapita³owej TAURON jest baza 5,5 mln klientów. Najwa¿niejszymi dzia³aniami w krótkiej i d³ugiej perspektywie bêd¹ dzia³ania stosunkowo ma³o kapita³och³onne zwi¹zane z rozbudow¹ oferty produktów i us³ug dla odbiorców oraz rozwój nowych dzia³alnoœci bazuj¹cy na kompetencjach Grupy Kapita³owej TAURON. Strategia zak³ada, ¿e w 2025 r. nowe biznesy bêd¹ generowaæ ok. 25% ca³kowitej mar¿y lub przychodu ze sprzeda¿y Segmentu Sprzeda¿.

1.5.1. Perspektywiczne cele i za³o¿enia finansowe Strategii

Dzia³ania okreœlone w Strategii pozwol¹ osi¹gn¹æ wyznaczone kluczowe cele dla Grupy Kapita³owej TAURON:

• 1) EBITDA powy¿ej 4 mld w 2020 r.
• 2) Dotrzymanie kowenantu d³ug netto/EBITDA poni¿ej 3,5x
• 3) Utrzymanie wysokiego wskaŸnika Customer Satisfaction Index (CSI)
• 4) Elektrownie z pozytywnymi przep³ywami finansowymi do 2020 r.
• 5) Utrzymanie bazy klientów
• 6) Lider mar¿y jednostkowej wœród 4 najwiêkszych sprzedawców energii w Polsce
• 7) Nowe biznesy bêd¹ stanowiæ przynajmniej 25% przychodów/mar¿y w 2025 r.

Poni¿szy rysunek przedstawia perspektywê EBITDA 2025 po uwzglêdnieniu ryzyk i realizacji Strategii oraz efekty realizacji Strategii.

Dzia³ania zaplanowane na najbli¿sze lata pozwol¹ zahamowaæ spadek zyskownoœci. Odbêdzie siê to poprzez optymalizacjê dzia³añ w Segmentach Wydobycie i Wytwarzanie przy jednoczesnym utrzymaniu stabilnoœci w Obszarze Dystrybucja.

1.5.2. Realizacja inwestycji strategicznych

G³ówne inwestycje strategiczne w realizacji

Poni¿sza tabela przedstawia dzia³ania, jakie prowadzono w Grupie Kapita³owej TAURON w 2017 r., w zwi¹zku z realizacj¹ g³ównych inwestycji strategicznych.

Tabela nr 4. Stan realizacji g³ównych inwestycji strategicznych

Lp.	Inwestycja	Stan realizacji inwestycji
1.	Budowa bloku gazowo-parowego o mocy 449 MWe wraz z cz³onem ciep³owniczym o mocy 240 MWt w Stalowej Woli (Inwestycja realizowana z udzia³em partnera strategicznego – Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. (PGNiG)). Wykonawca: odst¹piono od kontraktu z Abener Energia S.A. Dokoñczenie realizacji projektu realizowane jest w formule EPCM (menad¿er kontraktu) EPCM – konsorcjum firm Energoprojekt Katowice – Energopomiar Gliwice. Planowana data zakoñczenia inwestycji: 2019 r. Poziom zaawansowania: 86% Nak³ady poniesione: 981,9 mln z³	Realizowano na bie¿¹co prace konserwacyjne zainstalowanych maszyn i urz¹dzeñ, prowadzono prace zwi¹zane z rozruchem urz¹dzeñ pomocniczych, podano napiêcie na rozdzielnie bloku oraz prowadzono negocjacje z dostawcami i podwykonawcami g³ównych urz¹dzeñ. Przygotowano koncepcjê dokoñczenia inwestycji w formule mened¿era kontraktu – EPCM oraz kontraktacji wykonawców. Zawarto umowê na realizacjê us³ugi EPCM z konsorcjum firm Energopomiar Gliwice – Energoprojekt Katowice. EPCM rozpocz¹³ realizacjê us³ug. W grudniu 2017 r. ECSW przy wsparciu EPCM og³osi³o pierwsze postêpowanie na wybór realizatora œcie¿ki krytycznej – grupa rozruchowa. Przeprowadzono postêpowanie na wybór Wykonawcy budowy kana³u wody ch³odz¹cej. Wybrano firmê IDS-BUD S.A. Wykonawca realizuje prace na terenie budowy. Podjêto decyzjê o rozszerzeniu zakresu projektu o budowê rezerwowego Ÿród³a ciep³a. Trwaj¹ prace przygotowawcze. Nast¹pi³a sp³ata wszystkich wierzytelnoœci banków finansuj¹cych (EBI, EBOiR, PEKAO) z tytu³u umów kredytowych ECSW. Z chwil¹ uznania rachunków bankowych instytucji finansuj¹cych zosta³y spe³nione warunki zawieszaj¹ce i jednoczeœnie wesz³y w ¿ycie dokumenty tj.: porozumienie w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji projektu pomiêdzy TAURON, PGNiG i ECSW, aneks do Umowy sprzeda¿y energii elektrycznej pomiêdzy TAURON, PGNiG i ECSW oraz aneks do Umowy na dostawy paliwa gazowego pomiêdzy PGNiG i ECSW. Kontynuowane s¹ rozmowy nad pozyskaniem finansowania na dokoñczenie inwestycji.
2.	Budowa nowego bloku energetycznego o mocy 910 MWe na parametry nadkrytyczne, na terenie Elektrowni Jaworzno III (TAURON Wytwarzanie). Wykonawca: Konsorcjum RAFAKO S.A. i MOSTOSTAL WARSZAWA S.A. Planowana data zakoñczenia inwestycji: 2019 r. Poziom zaawansowania: 54% Nak³ady poniesione: 3 330 mln z³	Realizowano prace budowlane oraz monta¿ konstrukcji stalowych. W zakresie budynku maszynowni wykonano podstawow¹ konstrukcjê stalow¹ wraz z suwnic¹. Zakoñczono monta¿ stojana generatora. Osi¹gniêto wysokoœæ docelow¹ ch³odni kominowej oraz wykonano konstrukcjê stalow¹ dachu pompowni absorbera. Trwa³y prace projektowe realizowane przez wybranych wykonawców: instalacji oleju rozpa³kowego, sprê¿arkowni, budynku biurowego, wyprowadzenia mocy, doprowadzenia wody oraz stacji uzdatniania wody i oczyszczalni œcieków. Ponadto wybrano wykonawcê estakad ruroci¹gów. Kontynuowano postêpowania przetargowe na wybór Wykonawcy uk³adu torowego, sieci teletechnicznej oraz sieci wodno-kanalizacyjnej. Podpisano aneks z konsorcjum RAFAKO S.A. – MOSTOSTAL WARSZAWA S.A. na mocy którego cena umowy netto zosta³a zwiêkszona o kwotê 71,05 mln z³ (tj. do kwoty 4 470 mln z³), a termin na wykonanie przedmiotu umowy wyd³u¿ono o 8 miesiêcy, co oznacza, ¿e nowy termin przejêcia bloku do eksploatacji to listopad 2019 r. Zawarcie aneksu nie wp³ynê³o na ca³kowit¹ wartoœæ bud¿etu inwestycji. Ponadto mia³ miejsce monta¿ czêœci technologicznych bloku. Wykonywane prace dotyczy³y monta¿u elementów ciœnieniowych kot³a, instalacji paleniskowej, instalacji podawania paliwa do kot³a oraz elektrofiltra. Zakoñczono monta¿ generatora, kontynuowany by³ monta¿ turbiny i elementów skraplacza oraz zespo³u pomp wody zasilaj¹cej wraz z ruroci¹gami GRP. Wybrano równie¿ wykonawców pozosta³ych gospodarek, tj.: sieci teletechnicznej, sieci wodno-kanalizacyjnej i uk³adu torowego. Kontynuowane by³y prace w rejonie gospodarek pomocniczych i towarzysz¹cy: nawêglanie, odpopielanie, wyprowadzenie mocy, instalacje oleju rozpa³kowego, sprê¿arkowni, doprowadzenia wody surowej, estakad, stacji uzdatniania wody, budynek biurowy, sieæ teletechniczna.

Lp.	Inwestycja	Stan realizacji inwestycji
3.	Budowa szybu "Grzegorz" (TAURON Wydobycie) wraz z infrastruktur¹ (powierzchniow¹ i do³ow¹) oraz wyrobiskami towarzysz¹cymi. Wykonawca: Konsorcjum KOPEX Przedsiêbiorstwo Budowy Szybów S.A. FAMUR Pemug Sp. z o.o. (zadanie g³ówne – Etap I), LINTER S.A. Planowana data zakoñczenia inwestycji: 2023 r. Poziom zaawansowania: 20%	Kontynuowano prace zwi¹zane z dr¹¿eniem wyrobiska chodnikowego na poziomie 540 m do szybu "Grzegorz". Obecnie wydr¹¿ono 930 m. Wybrano Generalnego wykonawcê budowy szybu wraz z infrastruktur¹ powierzchniow¹ – KOPEX Przedsiêbiorstwo Budowy Szybów S.A. i Famur Pemug Sp. z o.o. Przekazano Generalnemu wykonawcy plac budowy.
	Nak³ady poniesione: 97,2 mln z³
4.	Budowa poziomu 800 m w ZG Janina w Libi¹¿u (TAURON Wydobycie).	Zakoñczono prace zwi¹zane z g³êbieniem, zbrojeniem i zabudow¹ szybu. Trwa dr¹¿enie wyrobisk poziomych na
	Wykonawca: Konsorcjum Mostostal Zabrze GPBP S.A. i SIEMAG TECBERG POLSKA S.A. (Budowa docelowej infrastruktury powierzchniowej i do³owej wraz z górniczym wyci¹giem szybowym szybu Janina VI), KOPEX S.A. i KOPEX Przedsiêbiorstwo Budowy Szybów S.A. (zadanie zakoñczone – dr¹¿enie szybu)	poziomie 800 m. Wy³oniono wykonawcê budowy infrastruktury powierzchniowej i do³owej szybu wraz z górniczym wyci¹giem szybowym.
	Planowana data zakoñczenia inwestycji: 2020 r.
	Poziom zaawansowania: 57%
	Nak³ady poniesione: 294,1 mln z³
5.	Program Inwestycyjne Brzeszcze	Uruchomiono œcianê 05. Trwaj¹ prace w zakresie rekonstrukcji
	Wykonawcy: TRANS-JAN, Konsorcjum FAMUR i KOPEX Machinery, Konsorcjum FAMUR z KPRGiBSz, Konsorcjum MAS z Carbospec, Elektrometal Cieszyn Planowana data zakoñczenia Programu: 2025 r. Poziom zaawansowania: 26% Nak³ady poniesione: 138,3 mln z³	wyrobisk wentylacyjnych. Realizowane by³y prace zwi¹zane z budow¹ obiektu drobnej sprzeda¿y, budowa stacji sprê¿arek g³ównych oraz stacji zrzutu mieszaniny wodno-popio³owej. Oddano do u¿ytku zmodernizowan¹ Kopalnian¹ Stacjê Ratownictwa Górniczego oraz zmodernizowano system odwodnienia kopalni.
6.	Uciep³ownienie bloku nr 10 oraz budowa kot³ów szczytowo-rezerwowych w £agiszy Wykonawca: postêpowania na GW poszczególnych zakresów w trakcie	Projekt ma za zadanie dostosowanie bloku nr 10 w Elektrowni £agisza do wytwarzania ciep³a grzewczego poprzez modernizacjê turbiny, zabudowê podgrzewaczy ciep³owniczych przy turbinie bloku nr 10, w celu podgrzewu wody grzewczej par¹
	Planowana data zakoñczenia inwestycji: 2019 r.	wyprowadzan¹ z czêœci przep³ywowej turbiny oraz modernizacjê
	Poziom zaawansowania: 0,5%	stacji ciep³owniczej. Zabezpieczenie dostaw ciep³a w szczycie zapotrzebowania i/lub w czasie planowego b¹dŸ awaryjnego
	Nak³ady poniesione: 0,5 mln z³	odstawienia bloku nr 10 z eksploatacji bêdzie realizowane w ramach budowanych kot³ów szczytowo-rezerwowych. Og³oszono dwa z trzech g³ównych postêpowañ przetargowych na wybór wykonawców poszczególnych zadañ. Planowane nak³ady do poniesienia na przedmiotowe zadanie to ok. 114 mln z³.
7.	Program Likwidacji Niskiej Emisji (PLNE) na terenie	Program realizowany jest na terenie nastêpuj¹cych miast:
	konurbacji œl¹sko-d¹browskiej	Bêdzin, Chorzów, CzeladŸ, D¹browa Górnicza, Katowice, Siemianowice Œl¹skie, Sosnowiec, Œwiêtoch³owice.
	Wykonawca: Wykonawcy wybierani na konkretne etapy prac.	Zakres projektu obejmuje budowê i przebudowê sieci
	Planowana data zakoñczenia inwestycji: 2023 r.	ciep³owniczych przesy³owych, osiedlowych i przy³¹czy oraz budowê wêz³ów cieplnych w zakresie niezbêdnym dla przy³¹czenia odbiorców ciep³a. Planuje siê przy³¹czenie
	Poziom zaawansowania: 3%
	Nak³ady poniesione: 2,8 mln z³	do sieci 183 MWt oraz rozwój sprzeda¿y i dystrybucji ciep³a. Program ma za zadanie ograniczenie smogu w konurbacji œl¹sko-d¹browskiej. Spó³ka TAURON Ciep³o podpisa³a umowê na dofinansowanie na kwotê ok. 141 mln z³. £¹czna wartoœæ œrodków finansowych przewidzianych na realizacjê programu to oko³o 250 mln z³.

Projekt zwi¹zany z budow¹ elektrowni j¹drowej

W dniu 15 lutego 2017 r. zarejestrowane zosta³o w Krajowym Rejestrze S¹dowym podwy¿szenie kapita³u zak³adowego spó³ki PGE EJ 1, uchwalone przez Nadzwyczajne ZW spó³ki celowej PGE EJ 1 w dniu 21 grudnia 2016 r. Kapita³ zak³adowy zosta³ podwy¿szony z kwoty 275 859 450 z³ do kwoty 310 858 470 z³ tj. o kwotê 34 999 020 z³, poprzez utworzenie 248 220 nowych udzia³ów o wartoœci nominalnej 141 z³ ka¿dy i o ³¹cznej wartoœci nominalnej 34 999 020 z³. TAURON obj¹³ 24 822 nowych udzia³ów o wartoœci nominalnej 141 z³ ka¿dy i o ³¹cznej wartoœci nominalnej 3 499 902 z³, które pokry³ wk³adem pieniê¿nym w wysokoœci 3 499 902 z³.

TAURON, ENEA S.A. (ENEA) oraz KGHM Polska MiedŸ S.A.(KGHM) (Partnerzy Biznesowi) zawarli z PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. (PGE) w dniu 3 wrzeœnia 2014 r. Umowê Wspólników reguluj¹c¹ zasady wspó³pracy przy realizacji projektu budowy pierwszej polskiej elektrowni j¹drowej. Powy¿sze podmioty w dniu 15 kwietnia 2015 r. zawar³y umowê nabycia udzia³ów w PGE EJ 1 – spó³ce celowej, która odpowiedzialna jest za przygotowanie i realizacjê inwestycji polegaj¹cej na budowie i eksploatacji elektrowni j¹drowej o mocy ok. 3 tys. MWe (Projekt). Ka¿dy Partner Biznesowy naby³ od PGE 10% udzia³ów (³¹cznie 30% udzia³ów) w spó³ce celowej PGE EJ 1. TAURON zap³aci³ za nabyte udzia³y 16 044 000 z³. Tym samym wykonane zosta³o jedno ze zobowi¹zañ wynikaj¹cych z Umowy Wspólników, zgodnie z któr¹ strony zobowi¹za³y siê wspólnie, w proporcji do posiadanych udzia³ów, sfinansowaæ dzia³ania przypadaj¹ce w ramach etapu rozwoju projektu.

Umowa Wspólników przewiduje, ¿e kolejne decyzje dotycz¹ce projektu, w tym decyzja dotycz¹ca deklaracji dalszego uczestnictwa poszczególnych stron (w tym TAURON) w kolejnym etapie projektu, zostan¹ podjête po zakoñczeniu fazy wstêpnej.

W 2017 r. spó³ka PGE EJ 1 realizowa³a zakres prac zwi¹zany z prowadzeniem badañ œrodowiskowych i lokalizacyjnych w lokalizacjach ¯arnowiec i Lubiatowo-Kopalino.

Projekt zgazowania wêgla

W dniu 20 kwietnia 2017 r. pomiêdzy TAURON oraz spó³k¹ Grupa Azoty S.A. zosta³ podpisany List intencyjny okreœlaj¹cy ogólne zasady dotycz¹ce rozpoczêcia wspó³pracy nakierowanej na realizacjê projektu zgazowania wêgla.

Produktem uk³adu technologicznego, którego dotyczy list intencyjny, jest przede wszystkim gaz syntezowy o sk³adzie pozwalaj¹cym na zastosowanie go bezpoœrednio do produkcji wodoru, amoniaku, metanolu lub innych chemikaliów. Strony uzna³y, ¿e obecne zu¿ycie gazu ziemnego w przemyœle nawozów azotowych mo¿na czêœciowo zast¹piæ gazem syntezowym otrzymanym w wyniku zgazowania wêgla. Stwarza to nowe perspektywy dla przemys³u wydobywczego, zwiêkszaj¹c bezpieczeñstwo energetyczne kraju poprzez rozwój niskoemisyjnej technologii.

Projekt znajduje siê na etapie preFeed (Preliminary Front End Engineering Design) i analiz towarzysz¹cych, w tym rynkowych. W ramach projektu Grupa Azoty zleci³a prace zwi¹zane z dokumentacj¹, w szczególnoœci wstêpny wybór licencjodawców oraz aktualizacjê analiz. Szacowana wartoœæ Projektu wynosiæ bêdzie od 400 do 600 mln EUR, w zale¿noœci od wybranej wersji technologicznej.

TAURON zadeklarowa³ swój udzia³ w realizacji Projektu na zasadach, które zostan¹ okreœlone przez Strony w odrêbnych umowach, w tym przy za³o¿eniu dobrania i wykonania instalacji zapewniaj¹cej maksymalizacjê wykorzystania wêgla kamiennego pochodz¹cego z kopalñ nale¿¹cych do Grupy Kapita³owej TAURON. Je¿eli TAURON nie bêdzie w stanie zapewniæ odpowiedniej iloœci lub parametrów wêgla wymaganych przez instalacjê, dopuszcza siê uzupe³nianie dostaw wêglem pochodz¹cym od innych dostawców.

List intencyjny wyra¿a gotowoœæ stron do podjêcia rozmów oraz okreœla ogólne ramy wspó³pracy i nie rodzi na obecnym etapie skutków finansowych ani zarz¹dczych dla poszczególnych Stron. Strony zadeklarowa³y zamiar wspó³pracy oraz wyrazi³y wolê podpisania dalszych umów, w tym umów zwi¹zanych z utworzeniem wspólnej spó³ki celowej (SPV) realizuj¹cej projekt. Ka¿da ze Stron ma prawo wypowiedzieæ list intencyjny z zachowaniem miesiêcznego okresu wypowiedzenia.

Projekt budowy bloku gazowo-parowego o mocy 413 MWe wraz z cz³onem ciep³owniczym o mocy 266 MWt , na terenie Elektrowni £agisza

Zgodnie ze Strategi¹, w ramach priorytetu zapewnienia stabilnoœci finansowej Grupy Kapita³owej TAURON, wstrzymano projekt budowy bloku gazowo-parowego w Elektrowni £agisza w TAURON Wytwarzanie, z uwagi na utratê uzasadnienia biznesowego. Projekt ten nadal utrzymuje status wstrzymanego i bêdzie móg³ zostaæ wznowiony w przypadku zaistnienia korzystnego otoczenia regulacyjnego i rynkowego.

Projekt budowy bloku gazowo-parowego w Elektrowni Blachownia Nowa sp. z o.o.

W dniu 19 grudnia 2017 r. Nadzwyczajne ZW spó³ki Elektrownia Blachownia Nowa sp. z o.o. w likwidacji potwierdzi³o stosownymi uchwa³ami zakoñczenie procesu likwidacji tej spó³ki. Pozosta³y maj¹tek (œrodki finansowe) zosta³ podzielony równo po po³owie i przekazany do KGHM oraz TAURON Wytwarzanie. By³o to konsekwencj¹ podpisanego w dniu 28 lipca 2016 r. porozumienia pomiêdzy: TAURON, KGHM oraz TAURON Wytwarzanie, na mocy którego spó³ki zgodnie postanowi³y odst¹piæ od realizacji projektu budowy bloku gazowo-parowego w Elektrowni Blachownia Nowa sp. z o.o., zawieszonego od 2013 r., i rozwi¹zaæ ³¹cz¹c¹ KGHM i TAURON Wytwarzanie Umowê Wspólników, a tak¿e przyst¹piæ do likwidacji spó³ki Elektrownia Blachownia Nowa sp. z o.o.

Nak³ady inwestycyjne

W 2017 r. nak³ady inwestycyjne Grupy Kapita³owej TAURON wynios³y 3 474 mln z³ i by³y ni¿sze o ok. 9% od poniesionych w 2016 r., które wynios³y ok. 3 817 mln z³. Wynika to przede wszystkim ze spadku nak³adów w Obszarach: Wytwarzanie, Dystrybucja i Wydobycie.

Poni¿sza tabela przedstawia wybrane nak³ady inwestycyjne poniesione w 2017 r., najwiêksze w ujêciu wartoœciowym, w ramach Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON.

Tabela nr 5. Nak³ady inwestycyjne najwiêksze w ujêciu wartoœciowym poniesione w 2017 r. w ramach Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON

Wyszczególnienie	Nak³ady inwestycyjne (mln z³)
Dystrybucja
Modernizacja i odtworzenie istniej¹cych sieci	865
Budowa nowych przy³¹czy	610
Wytwarzanie
Budowa nowych mocy w Elektrowni Jaworzno III (910 MW)	1 278
Nak³ady odtworzeniowo-modernizacyjne i komponenty w TAURON Wytwarzanie	77
Inwestycje zwi¹zane z rozwojem i utrzymaniem sieci ciep³owniczych	16
Przy³¹czenia nowych obiektów	17
Wydobycie
Program inwestycyjny w ZG Brzeszcze	38
Budowa poziomu 800 m w ZG Janina
Budowa szybu "Grzegorz" wraz z budow¹ infrastruktury i wyrobiskami towarzysz¹cymi

Szczegó³owe informacje dotycz¹ce poniesionych nak³adów inwestycyjnych w poszczególnych Segmentach dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON, zosta³y zawarte w pkt 2.3. niniejszego sprawozdania.

1.5.3. Ocena mo¿liwoœci realizacji zamierzeñ inwestycyjnych

Inwestycje strategiczne Grupy Kapita³owej TAURON oraz ich finansowanie s¹ zarz¹dzane centralnie na poziomie Spó³ki. Na podstawie przeprowadzonych analiz Zarz¹d Spó³ki ocenia, ¿e Grupa Kapita³owa TAURON jest w stanie sfinansowaæ obecne i przysz³e zamierzenia inwestycyjne ujête w Strategii ze œrodków generowanych z dzia³alnoœci operacyjnej oraz pozyskuj¹c finansowanie d³u¿ne.

1.5.4. Budowa wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON

Grupa Kapita³owa TAURON prowadzi dzia³alnoœæ we wszystkich kluczowych segmentach rynku energetycznego, tj. w obszarze wydobycia wêgla kamiennego, wytwarzania, dystrybucji oraz obrotu energi¹ elektryczn¹ i ciep³em. Strategia zak³ada, ¿e ka¿dy Obszar Biznesowy bêdzie budowa³ wartoœæ Grupy Kapita³owej TAURON, ale w sposób dostosowany do warunków rynkowych dla danego segmentu. Obszar Sprzeda¿ oraz nowe produkty i us³ugi stanowi¹ t¹ dziedzinê dzia³alnoœci, któr¹ Grupa Kapita³owa TAURON bêdzie intensywnie rozwijaæ. Grupa Kapita³owa TAURON zmienia swój profil w kierunku pe³nej koncentracji na kliencie. Realizowane jest to poprzez budowanie trwa³ych relacji z klientami, wprowadzenie jednolitych wysokich standardów obs³ugi klienta w ka¿dym ogniwie ³añcucha wartoœci, nowoczesne i zintegrowane kana³y sprzeda¿y oraz obs³ugi klienta (omnichannel i e-commerce), dostosowane do dzisiejszych najwy¿szych standardów. Obszar Sprzeda¿y i obs³ugi klienta bêdzie g³ównym obszarem budowania wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON. Obszar Dystrybucji energii elektrycznej jest najbardziej stabilnym obszarem pod wzglêdem udzia³u w generowaniu EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON. Grupa Kapita³owa TAURON planuje utrzymanie stabilnej roli Obszaru Dystrybucja i kontynuowanie dotychczasowej polityki inwestycyjnej. Poprzez dalsz¹ modernizacjê i rozbudowê sieci dystrybucyjnej Grupa Kapita³owa TAURON bêdzie mog³a sprostaæ wymaganiom w zakresie bezpieczeñstwa i jakoœci dostaw. Obszary Wytwarzanie i Wydobycie bêd¹ stale poprawiaæ efektywnoœæ kosztow¹ i operacyjn¹, a ewentualny rozwój wytwarzania konwencjonalnego uzale¿niony bêdzie od sytuacji rynkowej lub korzystnych regulacji dla generacji konwencjonalnej.

1.5.5. Kierunki rozwoju innowacyjnoœci i dzia³alnoœci badawczo-rozwojowej

Grupa Kapita³owa TAURON, w przyjêtej Strategii stawia na dynamiczny rozwój obszaru badañ i rozwoju oraz innowacji (B+R+I), widz¹c w tym drogê do osi¹gniêcia nowych przychodów w przysz³oœci. Zak³ada siê przeznaczenie minimum 0,4% skonsolidowanych przychodów na B+R+I od 2017 r. oraz rozwój w oparciu o m.in. Corporate Venture Capital (CVC) i d³ugoterminowy zwrot na portfelu, a tak¿e coroczn¹ rewizjê w odniesieniu do sytuacji finansowej.

Obszar badañ i rozwoju oraz innowacji (B+R+I), w œlad za Strategi¹ wprowadzi³ portfelowe zarz¹dzanie projektów badawczo-rozwojowych zgodnie z priorytetowymi kierunkami dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej.

Poni¿szy rysunek przedstawia priorytetowe kierunki dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej.

Rysunek nr 13. Priorytetowe kierunki dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej

	Działania	Kierunki
Klient i jego potrzeby	Dostarczanie nowych produktów i usług, a także inicjowanie innowacyjnych przedsięwzięc biznesowych odpowiadających na obecne i przyszłe potrzeby klientów Grupy	· Usługi około i poza energetyczne · Inteligentny dom (smart home) · Nowe technologie energetyczne i około energetyczne u klienta · E-mobility
Inteligentne uslugi sieciowe	Opracowywanie i testowanie nowych funkcjonalności sieci elektroenergetycznej, ale także ciepłowniczej, a następnie wykorzystanie potencjału technologicznego inteligentnej sieci na rzecz stworzenia innowacyjnych produktów i usług	· Smart Grid i Smart City · Mechanizm DSR (Demand Side Response)
Energetyka rozproszona	Budowa nowych kompetencji technologicznych oraz biznesowych związanych z budową i zarządzaniem rozproszonymi źródłami energii, magazynami energii	. Efektywne kosztowo źródła rozproszone, w tym OZE · Systemy magazynowania Systemy wyspowe
Niskoemisyjne technologie wytwarzania	Budowa i ochrona przewag konkurencyjnych w obszarze wydobycia węgla oraz wytwarzania konwencjonalnego, nowe zastosowanie paliwa weglowego	· Elastyczne bloki weglowe · Kogeneracja · Poprawa efektywności wydobycia · Nowe produkty z węgla w tym CCU (Carbon Capture and Utilization)

Kierunki dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej zosta³y uwzglêdnione w trwaj¹cych w 2017 r. pracach nad opracowaniem Strategicznej Agendy Badawczej – SAB. Dokument ten bêdzie stanowi³ prze³o¿enie celów wskazanych w Strategii na "mapê drogow¹" dzia³alnoœci B+R+I w Grupie Kapita³owej TAURON, ujmuj¹c specyfikê wyzwañ w ka¿dym z powy¿szych czterech kierunków i jednoczeœnie wychodz¹c w przyjêtych ramach czasowych poza perspektywê aktualnie obowi¹zuj¹cej Strategii.

Dodatkowo wprowadzone zarz¹dzanie procesowe w obszarze B+R+I zapewni³o bardziej skuteczn¹ i terminow¹ realizacjê projektów z portfela projektów B+R w TAURON oraz spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. Zmiana organizacji dzia³alnoœci obszaru zapewni³a skuteczny nadzór Centrum Korporacyjnego nad realizacj¹ projektów B+R w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON oraz zarz¹dzanie zasobami finansowymi i niefinansowymi.

1.5.6. Wa¿niejsze osi¹gniêcia w dziedzinie badañ i rozwoju

Rok 2017 by³ pierwszym rokiem realizacji Strategii zak³adaj¹cej przeznaczenie na funkcjonowanie obszaru B+R+I ok. 0,4% skonsolidowanych przychodów.

W ramach dedykowanego bud¿etu uruchomiono szereg projektów badawczo-rozwojowych we wszystkich 4 portfelach projektów, odpowiadaj¹cych priorytetowym kierunkom dzia³añ innowacyjno-rozwojowych. Na koniec 2017 r. w ewidencji projektów B+R znajdowa³y siê 43 projekty, w tym 22 uruchomione i realizowane oraz 21 w fazie przygotowania i akceptacji.

Poni¿sza tabela przedstawia najistotniejsze projekty badawczo-rozwojowe realizowane w 2017 r. przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON wspó³finansowane ze Ÿróde³ zewnêtrznych.

Tabela nr 6. Wybrane projekty badawczo-rozwojowe realizowane w 2017 r. przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON wspó³finansowane ze Ÿróde³ zewnêtrznych

Lp.	Projekty/programy/zadania	ród³o wspó³finansowania
1.	• Projekt CO2-SNG, obejmuj¹cy chemiczn¹ akumulacjê energii poprzez produkcjê metanu z wychwyconego CO2. • Projekt POLYGEN, którego koncepcja opiera siê na wykorzystaniu uk³adu poligeneracyjnego przetwarzaj¹cego w procesie zgazowania lokalnie dostêpne paliwa (np. wybrane frakcje odpadów).	Wspólnota Wiedzy i Innowacji KIC InnoEnergy (KIC InnoEnergy)
2.	• W ramach Programu Badawczego Sektora Elektroenergetycznego uruchomiono nastêpuj¹ce projekty: • System oceny propagacji i poprawy parametrów jakoœci energii elektrycznej w sieciach dystrybucyjnych. • Opracowanie platformy pozwalaj¹cej na zagregowanie potencja³u wytwórczego i regulacyjnego rozproszonych Ÿróde³ energii odnawialnej i zasobników energii oraz wybranych kategorii odbiorów sterowalnych. • Zintegrowany System Diagnostyki Sieciowej.	Narodowe Centrum Badañ i Rozwoju (NCBR)

Lp.	Projekty/programy/zadania	ród³o wspó³finansowania
	• TENNESSEE – Opracowanie przemys³owej konstrukcji wêglanowych ogniw paliwowych oraz ceramicznych elektrolizerów daj¹cych mo¿liwoœæ integracji z instalacjami energetycznymi power-to-gas. • Elastycznoœæ istniej¹cych bloków energetycznych przy ograniczonych nak³adach inwestycyjnych. • System optymalizacji pracy konwencjonalnych jednostek wytwórczych nakierunkowany na zwiêkszenie ich regulacyjnoœci w celu zapewnienia bie¿¹cej stabilnoœci systemu elektroenergetycznego i d³ugoterminowych warunków do dalszej integracji odnawialnych Ÿróde³ energii. • Platforma zarz¹dzania danymi z zaawansowanej infrastruktury pomiarowej. • Model funkcjonowania energetyki rozproszonej 2.0 – samobilansuj¹ce siê obszary sieci elektroenergetycznej. • Program Badañ Stosowanych w ramach którego realizowano projekt w zakresie wytwarzania wody zdemineralizowanej do uzupe³niania obiegu wodno-parowego metodami elektromembranowymi.	Narodowe Centrum Badañ i Rozwoju (NCBR)
3.	• Projekt CERES maj¹cy na celu wprowadzenie szeregu usprawnieñ technologicznych w celu zmniejszenia ryzyka zwi¹zanego z produkowanymi odpadami pogórniczymi.	Fundusz Badawczy dla Wêgla i Stali Unii Europejskiej
4.	• Projekt ICP4Life dotycz¹cy budowy zintegrowanej platformy wspó³pracy do zarz¹dzania cyklem ¿ycia technologii i us³ug produktowych. • Projekt MOBISTYLE, dotycz¹cy rozwi¹zañ technologicznych, które pozwol¹ pozytywnie wp³yn¹æ na zachowania klientów poprzez podniesienie œwiadomoœci i poczucia w³asnoœci u konsumentów. • Projekt UtilitEE maj¹cy na celu na celu wdro¿enie rozwi¹zania które zwiêkszy efektywnoœci zu¿ycia energii poprzez aktywne anga¿owanie klientów w swoje zachowania dotycz¹ce zu¿ycia energii z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz mechanizmów DSM.	Horyzont 2020: Program Ramowy w zakresie badañ naukowych oraz innowacji

W 2017 r. 8 projektów przesz³o pozytywn¹ weryfikacjê NCBiR w ramach I konkursu Programu Badawczego Sektora Elektroenergetycznego w ramach œrodków Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, otrzymuj¹c dofinansowanie w wysokoœci 21 mln, co stanowi³o niemal 1/3 bud¿etu konkursu. Projektem, który ³¹czy dzia³ania spó³ek: TAURON, TAURON Dystrybucja, TAURON EKOENERGIA i TAURON Sprzeda¿ jest projekt M-GRID 2.0 – "Model funkcjonowania energetyki rozproszonej 2.0" – w którym przeprowadzimy demonstracje samobilansuj¹cego siê obszaru sieci elektroenergetycznej. Celem projektu jest rozwiniêcie technologii tworzenia lokalnych sieci elektroenergetycznych, których g³ównymi zaletami s¹ ograniczenie strat przesy³u, poprawa niezawodnoœci i elastycznoœci systemu. Pozyskana wiedza oraz doœwiadczenie w zakresie budowy oraz eksploatacji mikrosieci pozwoli na zaoferowanie us³ug TAURON klientom zewnêtrznym a tak¿e aplikacjê rozwi¹zania w ramach Grupy Kapita³owej TAURON.

Jednym z bardziej istotnych przedsiêwziêæ badawczo-rozwojowych realizowanych w 2017 r. w Grupie Kapita³owej TAURON jest projekt CO2-SNG, dotycz¹cy przetwarzania CO2 w syntetyczny gaz ziemny przy udziale nadmiarowej energii elektrycznej z OZE. Projekt jest realizowany przez miêdzynarodowe konsorcjum grupuj¹ce polskie i francuskie podmioty, przy czym liderem konsorcjum jest spó³ka TAURON Wytwarzanie. Zakres projektu obejmuje przekszta³canie dwutlenku wêgla powstaj¹cego w wyniku spalania paliw w instalacjach przemys³owych na syntetyczny gaz ziemny – SNG. Gaz ten bêdzie powstawa³ w wyniku reakcji CO2 z wodorem pochodz¹cym z procesu elektrolizy, zasilanego nadwy¿k¹ taniej energii elektrycznej pochodz¹cej z OZE w dolinach obci¹¿eñ systemu elektroenergetycznego. Projekt zak³ada, ¿e mo¿e to byæ sposób na przechowywanie nadwy¿ki energii elektrycznej ze Ÿróde³ odnawialnych, a jednoczeœnie perspektywiczne rozwi¹zanie dla zagospodarowania CO2 wytworzonego w instalacjach Grupy Kapita³owej TAURON. Na realizacjê projektu pozyskano dofinansowanie ze œrodków KIC InnoEnergy. Projekt stanowi bazê do innych projektów: POLYGEN i TENNESSEE.

Celem projektu POLYGEN jest opracowanie rozwi¹zania technologicznego wype³niaj¹cego rynkow¹ niszê przyjaznych œrodowisku i efektywnych ekonomicznie uk³adów termicznego przekszta³cania odpadów i paliw alternatywnych dla zastosowañ ma³o i œrednioskalowych. Produktem projektu bêdzie opracowanie technologii wytwarzania ciep³a, elektrycznoœci oraz syntetycznego gazu ziemnego w oparciu o zgazowanie paliw alternatywnych takich jak odpady komunalne, osady œciekowe czy biomasa.

Celem projektu TENNESSEE jest udoskonalenie procesu magazynowania energii w postaci chemicznej – substytutu gazu ziemnego, co ma na celu poprawê parametrów eksploatacyjnych instalacji docelowej, g³ównie poprzez wy¿sz¹ sprawnoœæ elektrolizy wysokotemperaturowej oraz zastosowanie wêglanowych ogniw paliwowych do wychwytu CO2 ze spalin, co nie wymaga dostarczenia do uk³adu wychwytu energii z elektrowni. W szczególnoœci projekt przyczyni siê do obni¿enia energoch³onnoœci przypadaj¹cej na jednostkê wytwarzanego SNG.

Wa¿nym osi¹gniêciem by³o równie¿ uruchomienie dofinansowanego z programu Horyzont 2020 projektu UtilitEE, pn. "Transformacja modelu biznesowego dostawcy energii elektrycznej pod k¹tem efektywnoœci energetycznej w oparciu o zmianê zachowañ ludzkich oraz wykorzystanie narzêdzi informacyjno-komunikacyjnych". Dzia³ania projektowe maj¹ na celu wdro¿enie rozwi¹zania, które zwiêkszy efektywnoœci zu¿ycia energii poprzez aktywne anga¿owanie klientów w swoje zachowania dotycz¹ce zu¿ycia energii z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz mechanizmów DSM.

W Obszarze Sprzeda¿y kluczowym projektem badawczo rozwojowym jest "PROmoc – aktywne zarz¹dzanie bilansem energetycznym i preferencjami Klientów w celu optymalnego wykorzystania potencja³u do sterowania zapotrzebowaniem na energiê". Zadaniem projektu jest wygenerowanie korzyœci z efektywnego zarz¹dzania moc¹ dla trzech uczestników rynku: klienta, firmy energetycznej kontraktuj¹cej energiê elektryczn¹ oraz podmiotu zarz¹dzaj¹cego bezpieczeñstwem krajowego systemu energetycznego.

W 2017 r. TAURON kontynuowa³ dzia³ania w zakresie budowania mechanizmów wspó³pracy pomiêdzy przemys³em a nauk¹ oraz miêdzy przemys³em a startupami. W tym zakresie brano udzia³ w pracach powo³anego do ¿ycia w 2014 r. Instytutu Autostrada Technologii i Innowacji, który jest now¹ p³aszczyzn¹ wspó³pracy pomiêdzy przemys³em a polskimi uczelniami. W programie Pilot Maker, dofinansowanego przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci w ramach konkursu Scale Up, zrealizowano 3 nabory startupów. Od pocz¹tku 2017 r. w ca³ym programie TAURON przeanalizowa³ blisko 130 rozwi¹zañ przygotowanych przez startupy tj. 46 z pierwszego naboru, 23 z drugiego naboru i 60 z trzeciego naboru. 30 startupów rozpoczê³o wspó³pracê z TAURON nad przygotowaniem rozwi¹zañ bêd¹cych odpowiedzi¹ na zdefiniowane przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON wyzwania technologiczne. Obecnie 26 startupów testuje swoje rozwi¹zania na infrastrukturze TAURON lub przygotowuje swoje rozwi¹zania do tych testów (pilota¿y). Liderem programu jest firma techBrainers sp. z o.o., partnerem g³ównym TAURON, pozosta³ymi partnerami s¹ znane spó³ki Kross S.A. i Amplus sp. z o.o.

W 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON realizowa³a prace w ramach KIC InnoEnergy, w szczególnoœci polskiego wêz³a InnoEnergy Central Europe sp. z o.o. z siedzib¹ w Krakowie (jednego z szeœciu w UE). W strukturach KIC InnoEnergy TAURON ma status Partnera Stowarzyszonego. Jednym z obszarów zainteresowañ TAURON s¹ tzw. czyste technologie wêglowe. Jednoczeœnie prowadzenie badañ i koordynacja dzia³añ w tym obszarze s¹ g³ównymi zadaniami spó³ki InnoEnergy Central Europe sp. z o.o., której TAURON jest jednym z udzia³owców. W 2017 r. przedstawiciele Spó³ki byli zaanga¿owani w prace KIC InnoEnergy, zwi¹zane z ewaluacj¹ projektów/inicjatyw proponowanych do realizacji przez innych partnerów dzia³aj¹cych w strukturach KIC InnoEnergy, zarówno na szczeblu krajowym, jak i miêdzynarodowym. Dodatkowo w ramach wspó³pracy z KIC zakoñczono dwa projekty:

• 1) Projekt Smart Home, obejmuj¹cy stworzenie systemu zintegrowanych urz¹dzeñ pozwalaj¹cych w efektywny sposób zdalnie zarz¹dzaæ prac¹ urz¹dzeñ elektrycznych oraz kontrolowaæ bezpieczeñstwo w domu.
• 2) Projekt Prointerface, obejmuj¹cy budowê systemu oceny indywidualnej zaburzeñ jakoœci energii elektrycznej w sieci dystrybucyjnej wraz z energoelektronicznym interfejsem do przy³¹czania rozproszonych odnawialnych Ÿróde³ energii. W 2017 r. przeprowadzono pierwsze Badanie Poziomu Innowacyjnoœci spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON, które stanowiæ bêdzie podstawê do monitoringu rozwoju obszaru w kolejnych latach.

2. DZIA£ALNOŒÆ GRUPY KAPITA£OWEJ TAURON

2.1. Czynniki i nietypowe zdarzenia maj¹ce znacz¹cy wp³yw na osi¹gniêty wynik finansowy

2.1.1. Czynniki wewnêtrzne i ich ocena

Na dzia³alnoœæ i wyniki Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r. wp³ywa³y m.in. nastêpuj¹ce czynniki wewnêtrzne:

• 1) dzia³ania w zakresie optymalizacji procesów we wszystkich spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON,
• 2) pierwsze efekty realizacji Strategii wynikaj¹ce z wdro¿enia Inicjatyw Strategicznych oraz optymalizacji nak³adów inwestycyjnych,
• 3) realizacja Programu Poprawy Efektywnoœci kosztów operacyjnych w Grupie Kapita³owej TAURON na lata 2016–2018, w tym projektów konsolidacyjnych i restrukturyzacyjnych, Programów Dobrowolnych Odejœæ pracowników,
• 4) decyzje w zakresie realizacji kluczowych projektów inwestycyjnych, zw³aszcza w zakresie budowy nowych oraz modernizacji istniej¹cych mocy wytwórczych, budowy nowych przy³¹czy oraz modernizacji istniej¹cych sieci dystrybucyjnych, sieci ciep³owniczych, budowy podziemnych wyrobisk,
• 5) dzia³ania lojalnoœciowe w zakresie utrzymania obecnych klientów oraz dzia³ania marketingowe w zakresie pozyskiwania nowych klientów,
• 6) scentralizowanie obszaru zarz¹dzania finansami w Grupie Kapita³owej TAURON, wspomagane takimi narzêdziami, jak: centralny model finansowania, polityka zarz¹dzania p³ynnoœci¹ finansow¹ z cash poolingiem, polityka zarz¹dzania ryzykiem w obszarze finansowym, polityka ubezpieczeniowa,
• 7) mo¿liwoœæ pozyskania finansowania d³u¿nego na rynkach miêdzynarodowych,
• 8) dzia³alnoœæ Podatkowej Grupy Kapita³owej maj¹ca na celu przede wszystkim optymalizacjê realizacji obowi¹zków zwi¹zanych z rozliczaniem podatku dochodowego od osób prawnych przez kluczowe spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON,
• 9) zarz¹dzanie przez TAURON zakupami, w szczególnoœci zakupami paliw na potrzeby podmiotów wytwórczych wchodz¹cych w sk³ad Grupy Kapita³owej TAURON,
• 10) warunki geologiczno-górnicze wydobycia.

Wp³yw powy¿szych czynników na osi¹gniêty w 2017 r. wynik finansowy zosta³ opisany w pkt 4 niniejszego sprawozdania. Efekty tego wp³ywu widoczne s¹ zarówno w krótkiej, jak i d³u¿szej perspektywie.

2.1.2. Czynniki zewnêtrzne i ich ocena

Na dzia³alnoœæ i wyniki Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r. wp³ynê³y nastêpuj¹ce czynniki zewnêtrzne:

• 1) Otoczenie makroekonomiczne.
• 2) Otoczenie rynkowe.
• 3) Otoczenie regulacyjne.
• 4) Otoczenie konkurencyjne.

2.1.2.1. Otoczenie makroekonomiczne

Podstawowym obszarem dzia³alnoœci TAURON jest rynek polski, w ramach którego Spó³ka korzysta z pozytywnych trendów na nim panuj¹cych, jak równie¿ odczuwa skutki ich zmian. Sytuacja makroekonomiczna, zarówno w poszczególnych bran¿ach gospodarki, jak i na rynkach finansowych, jest istotnym czynnikiem maj¹cym wp³yw na osi¹gane przez Spó³kê i Grupê Kapita³ow¹ TAURON wyniki.

Rok 2017, w ogólnym ujêciu, by³ pozytywny dla polskiej gospodarki. G³ówny Urz¹d Statystyczny poinformowa³ w marcu 2017 r., ¿e wszystkie wskaŸniki dotycz¹ce koniunktury gospodarczej uleg³y poprawie. Stopa bezrobocia rejestrowanego w lutym 2017 r. wynios³a 8,5%. Dodatkowo agencja Moody's podnios³a prognozê wzrostu PKB Polski na do 3,2% r/r. Wszystkie te informacje pozwoli³y umocniæ siê walucie krajowej zarówno w stosunku do EUR, jak i USD. Kurs USD/PLN spad³ w marcu 2017 r. o 2,54% do poziomu 3,96 z³, natomiast kurs EUR/PLN spad³ o 1,74% do poziomu 4,23 z³. W kwietniu 2017 r. nap³ywa³y kolejne pozytywne informacje dotycz¹ce polskiej gospodarki. Dynamika produkcji sprzedanej przemys³u w marcu 2017 r. wzros³a o 11,1% r/r. Rzeczywisty miesiêczny wzrost dynamiki produkcji przemys³owej osi¹gn¹³ wartoœæ 17,6%.

W kolejnych miesi¹cach 2017 r. na rynek trafia³y kolejne pozytywne informacje. W czerwcu 2017 r. przeciêtne wynagrodzenie w sektorze przedsiêbiorstw wzros³o do 4 508 z³. Wzros³o tak¿e zatrudnienie w sektorze przedsiêbiorstw, co przyczyni³o siê do spadku stopy bezrobocia do 7,1%. Ponadto w Polsce, podobnie jak i w strefie euro, zanotowano wzrost wskaŸnika PMI dla przemys³u do poziomów odpowiednio 53,1 oraz 56,8.

Nale¿y zaznaczyæ, ¿e w analizowanym okresie wskaŸnik CPI wyniós³ 1,5%. WskaŸnik cen towarów i us³ug konsumpcyjnych wzrós³ w listopadzie 2017 r. w ujêciu rocznym o 2,50%, a w ujêciu miesiêcznym 0,50%. Wzrost PKB w III kwartale 2017 r. wyniós³ 4,9% r/r, wobec 4% w II kwartale 2017 r. Wed³ug danych GUS, wzrost PKB w ca³ym 2017 r. wyniós³ 4,6% wobec oczekiwanych wczeœniej 3,6%, co bez w¹tpienia œwiadczy o wzroœcie si³y gospodarczej kraju.

Wed³ug danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. (PSE), w 2017 r. nast¹pi³ istotny (2,13% r/r) wzrost krajowego zu¿ycia energii elektrycznej (KZEE) brutto, pokryty g³ównie wzrostem produkcji w elektrowniach krajowych (1,98% r/r) – oraz wzrostem importu (14,41% r/r), który w 2017 r. osi¹gn¹³ wielkoœæ 2,23 TWh.

W zwi¹zku ze zwiêkszonym zapotrzebowaniem na energiê elektryczn¹ w krajowym systemie elektroenergetycznym w 2017 r., jednostki wytwórcze TAURON Wytwarzanie wyprodukowa³y o ok. 8,8% wiêcej energii elektrycznej brutto ni¿ w 2016 r. Zwiêkszona produkcja energii elektrycznej mia³a bezpoœrednie prze³o¿enie na wielkoœæ zu¿ytego wêgla.

2.1.2.2. Otoczenie rynkowe

Energia elektryczna

Hurtowe ceny energii elektrycznej na Rynku Dnia Nastêpnego (RDN) Towarowej Gie³dy Energii S.A. (TGE) w 2017 r. w Polsce, mimo wzrostu cen surowców i uprawnieñ do emisji CO2, by³y œredniorocznie ni¿sze ni¿ w 2016 r. i ukszta³towa³y siê na poziomie 157,84 z³/MWh (-1,38 z³/MWh w odniesieniu do 2016 r.). Cena CRO na Rynku Bilansuj¹cym (RB) wynios³a 166,65 z³/MWh (+2,46 z³/MWh w ujêciu rocznym).

G³ówn¹ przyczyn¹ niewielkich spadków cen na RDN by³a dobra sytuacja w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym (KSE) oraz relatywnie niskie i bardzo niskie ceny w I po³owie 2017 r. Sytuacja uleg³a zmianie w II po³owie 2017 r. Wiêksze zapotrzebowanie na moc (wzrost r/r o 3,99 TWh do poziomu 168,4 TWh) w po³¹czeniu z planami remontowymi bloków jednostek wytwórczych centralnie dysponowanych wp³ynê³y istotnie na wzrost cen CRO, które zrealizowa³y siê na poziomie wy¿szym o œrednio 8,81 z³/MWh ni¿ ceny na RDN.

Wp³yw wzrostu zu¿ycia energii elektrycznej na wzrost cen energii zosta³ w pewnym stopniu zniwelowany przez rekordow¹ iloœæ energii wyprodukowanej przez Ÿród³a wiatrowe (14,4 TWh, wzrost o 2,7 TWh w odniesieniu do 2016 r.). W 2017 r., mimo wzrostu zapotrzebowania, odnotowano spadek produkcji w elektrowniach opalanych wêglem kamiennym (do poziomu 78,7 TWh, czyli o 1,5 TWh w odniesieniu do 2016 r.). Wzrost zapotrzebowania zosta³ skompensowany wzrostem produkcji w dro¿szych elektrowniach, np. gazowych, których produkcja w ujêciu rocznym wzros³a o 37,8% do poziomu 5,8 TWh.

Pomimo uruchomienia w 2016 r. ok. 730 MW nowych mocy w elektrowniach wiatrowych, niewielki wzrost produkcji z OZE nie przyniós³ spodziewanego wzrostu produkcji w tym podsektorze. Jednoczeœnie w 2017 r. odnotowano znacz¹cy, bo a¿ 4,4% spadek produkcji z tanich elektrowni opalanych wêglem brunatnym, co musia³o zostaæ skompensowane wzrostem produkcji w dro¿szych elektrowniach, np. gazowych, których produkcja w ujêciu rocznym wzros³a o 24,2% do poziomu 7,2 TWh. Dodatkowo KSE wspomagany by³ przez energiê pochodz¹c¹ z importu w iloœci blisko 2,4 TWh.

Poni¿szy rysunek przedstawia œrednie miesiêczne ceny energii elektrycznej na rynkach SPOT i RB oraz œrednie temperatury.

Rysunek nr 14. Œrednie miesiêczne ceny energii na rynkach SPOT i RB oraz œrednie temperatury

Na rynku terminowym kontrakt z dostaw¹ na 2018 r. znajdowa³ siê w 2017 r. w wyraŸnym trendzie wzrostowym. Notowania kontraktu podstawowego BASE_Y-18, po zamkniêciu kontraktu BASE_Y-17 rozpoczê³y rok z luk¹ wzrostow¹ na poziomie ok. 3 z³/MWh. Szybko jednak zosta³a ona domkniêta za spraw¹ spadków cen CO2, do poziomu poni¿ej 160 z³/MWh pod koniec pierwszej dekady stycznia 2017 r. Ceny w II po³owie stycznia 2017 r. wzros³y i oscylowa³y w przedziale od ok. 160–161 z³/MWh. Kolejne miesi¹ce up³ynê³y pod znakiem stabilizacji cen. Dopiero pod koniec okresu wakacyjnego odnotowano wzrost cen energii elektrycznej na rynkach energii w niemal ca³ej Europie. Najwiêksze wzrosty cen nast¹pi³y we Francji, Hiszpanii oraz w Niemczech (obawy o powtórkê z intensywnej zimy 2016/2017 oraz problemy z pokryciem zapotrzebowania). W sierpniu 2017 r. szczególnie wysoko notowane by³y produkty BASE_Q4-17 oraz BASE_Q1-18, czêsto powy¿ej 50,00 EUR/MWh, a wiêc znacznie wy¿ej ni¿ notowany na TGE referencyjny produkt kwartalny. Kontrakt terminowy BASE_Y-18 we wrzeœniu 2017 r. ukszta³towa³ siê œrednio na poziomie 166,80 z³/MWh, a wiêc 3,00 z³/MWh dro¿ej ni¿ w sierpniu 2017 r. Ceny energii na rynku terminowym w paŸdzierniku 2017 r. kontynuowa³y rozpoczêty we wrzeœniu trend wzrostowy.

Czynniki wspieraj¹ce stronê popytow¹ pozosta³y niezmienne. Wysoka cena wêgla na rynkach œwiatowych, wzrost cen jednostek EUA oraz napiêta sytuacja we francuskim systemie elektroenergetycznym i zbli¿aj¹cy siê okres zimowy skutecznie wspiera³y zdobywanie nowych szczytów cenowych na produktach terminowych. Dodatkowo wysokie poziomy cen SPOT równie¿ mia³y wyraŸne prze³o¿enie na ceny na rynku hurtowym. Kontrakt BASE_Y-18 w paŸdzierniku 2017 r. ukszta³towa³ siê œrednio na poziomie 172,70 z³/MWh, a wiêc o niemal 6,00 z³ dro¿ej ni¿ we wrzeœniu. Najwiêkszy wzrost cen nast¹pi³ jednak na pocz¹tku grudnia 2017 r., kiedy to cena kontraktu BASE_Y-18 zbli¿y³a siê do poziomu 180 z³/MWh. Œrednia wa¿ona wolumenem cena produktu BASE_Y-18 ukszta³towa³a siê na poziomie 165,98 z³/MWh, przy czym ³¹czny wolumen obrotu wyniós³ 65,2 TWh, a wiêc by³ o ponad 10 TWh ni¿szy ni¿ w 2016 r.

Poni¿szy rysunek przedstawia wyniki obrotu kontraktem BASE Y-18.

Ropa naftowa i wêgiel

Rok 2017 na rynku ropy charakteryzowa³ siê kontynuacj¹ odbudowy trendu wzrostowego po spadkach, które mia³y miejsce w latach 2014–2015. Ceny ropy w analizowanym okresie oscylowa³y w granicach 44,35–67,1 USD/bbl.

Pocz¹tek 2017 r. charakteryzowa³ siê ma³¹ zmiennoœci¹ cen. W lutym notowania ropy osi¹ga³y wartoœæ w przedziale 54,4–57,45 USD/bbl. W tym czasie inwestorzy przygl¹dali siê porozumieniu kartelu OPEC i Rosji, maj¹cym na celu ograniczenie produkcji ropy oraz danym dotycz¹cym iloœci produkcji i zapasów ropy w USA. Nale¿y zaznaczyæ, ¿e du¿¹ rolê w OPEC odgrywa Arabia Saudyjska, która jest zainteresowana wysokimi cenami ropy w zwi¹zku z planowanym najwiêkszym debiutem gie³dowym w historii – spó³ki Saudi Armaco.

W dniu 26 marca 2017 r. odby³o siê spotkanie OPEC w Wiedniu, na którym jednak nie podjêto jednoznacznych i wi¹¿¹cych decyzji odnoœnie poziomów produkcji. Dwa dni póŸniej cyklon Debbie uderzy³ w pó³nocno-wschodnie wybrze¿e Australii, co doprowadzi³o do wzrostu cen surowców, w tym równie¿ ropy. Mimo starañ OPEC i Rosji, Stany Zjednoczone nie przyst¹pi³y do porozumienia zmierzaj¹cego do ograniczenia produkcji ropy, a wrêcz przeciwnie, w kwietniu 2017 r. w USA zanotowano zwiêkszone wydobycie o blisko 0,5 mln bpd, w wyniku czego œwiatowe zapasy ropy nie zmala³y do oczekiwanych poziomów, co bezpoœrednio prze³o¿y³o siê na nastroje rynkowe.

Druga po³owa 2017 r. charakteryzowa³a siê du¿ym niepokojem na rynku spowodowanym zjawiskami atmosferycznymi o charakterze katastroficznym oraz wydarzeniami politycznymi. Na prze³omie sierpnia i wrzeœnia przejœcie huraganów Harvey i Irma mia³o niebagatelny wp³yw na ceny ropy. W wyniku dzia³ania ¿ywio³u wstrzymano prace wielu rafinerii w USA, co by³o przyczyn¹ problemów z odbiorem wydobytego surowca.

Ze wzglêdu na wzmo¿ony eksport amerykañskiej ropy na inne rynki pog³êbi³a siê przecena amerykañskiej ropy WTI wzglêdem ropy Brent. Wzros³a cena benzyny, zwiêkszy³ siê poziom mar¿ rafinerii spowodowany mniejsz¹ dostêpnoœci¹ benzyny. Wrzeœniowe umocnienie cen ropy naftowej mia³o zwi¹zek z "restartem przemys³u" rafineryjnego w USA, ale równie¿ ze wzglêdu na napiêcia natury geopolitycznej. Istotnym czynnikiem by³ równie¿ wzrost napiêcia pomiêdzy Kore¹ Pó³nocn¹ a USA i Japoni¹.

Dodatkowo w Kurdystanie zapowiedziano referendum niepodleg³oœciowe, co wywo³a³o ostr¹ reakcjê ze strony Turcji. Zagrozi³a ona, ¿e odetnie dostawy ropy z terenu irackiego zag³êbia naftowego w Kirkuku do portu Ceyhan w Turcji, co znacznie ograniczy³oby poda¿ ropy.

Podobna sytuacja wystêpowa³a na rynku wêgla. W I kwartale 2017 r. cena wêgla nie wykazywa³a du¿ej zmiennoœci. Jednak¿e oceniaj¹c ca³y 2017r., nale¿y podkreœliæ wzrostowy trend tego surowca. Ceny osi¹ga³y poziom pomiêdzy 61,75 a 90,75 USD/Mg. Wzglêdny spokój na rynku by³ implikowany przez oczekiwanie inwestorów na decyzjê Chiñskiej National Development and Reform Commission – NDRC, w sprawie ograniczenia liczby dni w roku, w których mo¿na wydobywaæ wêgiel. Ponadto w Chinach pojawi³y siê te¿ kwestie zwi¹zane z bezpieczeñstwem – w wyniku wyrywkowych kontroli dosz³o do zawieszenia wydobycia w kopalniach, które nie spe³nia³y wymogów bezpieczeñstwa.

Z drugiej strony, ze wzglêdu na rozpoczynaj¹cy siê sezon charakteryzuj¹cy siê ni¿szym zapotrzebowaniem na wêgiel, ceny na œwiatowym rynku wêgla zaczê³y spadaæ. Niespodziewanie skutki wyst¹pienia cyklonu Debbie, który nawiedzi³ Australiê, sta³y siê czynnikiem inhibituj¹cym obserwowane na rynku spadki. Szczególnie dotkliwe podwy¿ki w tym okresie dotyczy³y wêgla koksowego, którego jednym z g³ównych producentów jest w³aœnie Australia, gdzie w zwi¹zku z trudnymi warunkami atmosferycznymi o charakterze katastroficznym, niektóre kopalnie zosta³y zamkniête, a infrastruktura kolejowa zniszczona. Ceny wêgla z dostaw¹ na 2018 r., po zak³óceniach zwi¹zanych z cyklonem Debbie powróci³y do ni¿szych wartoœci. Jednak¿e wkrótce Australiê nawiedzi³y ponownie ulewne deszcze i ostatecznie cena utrzyma³a siê na relatywnie wysokim poziomie 66 USD/Mg.

Dodatkowo w Chinach, w zwi¹zku z remontami, wa¿na magistrala kolejowa ³¹cz¹ca rejony, w których wydobywa siê wêgiel z Quindango, zosta³a tymczasowo zamkniêta. W wyniku tych zdarzeñ ceny wêgla z dostaw¹ w 2018 r. zdro¿a³y o kilka dolarów – od 68 USD/Mg. Dopiero po kilku tygodniach sytuacja zaczê³a siê normowaæ. Ostatecznie wêgiel w portach ARA z dostaw¹ w 2018 r. kosztowa³ 66,50 USD/Mg. Kolejnym miesi¹com 2017 r. towarzyszy³ wzrost temperatur oraz spadek iloœci opadów, co w konsekwencji spowodowa³o zmniejszenie stanu wód. W Chinach produkcja z elektrowni wodnych spad³a a¿ o 70%, a jest to drugie po wêglu Ÿród³o energii w tym kraju. Dodatkowo utrzymuj¹ce siê zaburzenia po stronie poda¿owej, bêd¹ce konsekwencj¹ cyklonu Debbie oraz ulewnych deszczy, przyczyni³y siê do zwiêkszenia popytu na rynku.

Wrzeœniowe ceny wêgla w portach ARA z dostaw¹ na 2018 r. charakteryzowa³y siê trendem wzrostowym, który zosta³ zapocz¹tkowany ju¿ w marcu 2017 r. W analizowanym okresie ceny wêgla z dostaw¹ 2018 r. osi¹gnê³y maksymalnie poziom 84,25 USD/Mg, co jest najwy¿sz¹ wartoœci¹ od 2014 r. Do wzrostów tych przyczyni³ siê silny popyt w rejonie azjatyckim oraz spekulacja zwi¹zana z mo¿liwoœci¹ powtórzenia siê ubieg³orocznych problemów elektrowni atomowych we Francji i wiêkszym zu¿yciem wêgla w Europie. Pod koniec miesi¹ca ceny uleg³y korekcie, na któr¹ wp³yw mia³o mniejsze zapotrzebowanie na wêgiel w Chinach zwi¹zane ze zbli¿aj¹cym siê œwiêtem narodowym (National Days) trwaj¹cym ca³y tydzieñ. Wprowadzono równie¿ okres przejœciowy dla zakazu importu wêgla z Korei Pó³nocnej, co przyczyni³o siê do zwiêkszenia poda¿y. Ostatecznie ceny wêgla pod koniec roku znalaz³y siê na poziomach nienotowanych od 2013 r., osi¹gaj¹c wartoœæ 90 USD/Mg.

Gaz ziemny

Rok 2017 przyniós³ wzrosty cen na rynku gazu po rekordowo tanim 2016 r. Œrednia cena na RDN gazu na TGE w 2017 r. wynios³a 84,69 z³/MWh i by³a o ponad 13 z³ wy¿sza ni¿ w 2016 r. Kontrakty z dostaw¹ w nastêpnym dniu szczególnie wysoko wycenione by³y w dwóch pierwszych oraz dwóch ostatnich miesi¹cach 2017 r., czyli w okresie gazowego sezonu zimowego, kiedy zapotrzebowanie na paliwo jest najwiêksze. Ceny w styczniu oraz w grudniu niejednokrotnie przekracza³y 100 z³/MWh. Wartoœæ maksymalna osi¹gniêta zosta³a 13 grudnia 2017 r. i wynosi³a 105,10 z³/MWh. Wysokie ceny w I kwartale 2017 r. by³y skutkiem zwiêkszonego zapotrzebowania na gaz w ca³ej Europie, spowodowanego niedyspozycyjnoœci¹ czêœci elektrowni j¹drowych we Francji (co prze³o¿y³o siê na wiêksz¹ generacjê Ÿróde³ wykorzystuj¹cych paliwo gazowe) oraz relatywnie d³ugo utrzymuj¹cym siê och³odzeniem.

W Polsce œredniodobowe temperatury kilku styczniowych dni nie przekracza³y -11°C, natomiast temperatury powy¿ej 0°C zaczê³y siê utrzymywaæ dopiero w po³owie lutego 2017 r. W zwi¹zku ze zwiêkszonym zu¿yciem gazu, przed³u¿enie siê okresu mrozu mog³o doprowadziæ do realnych problemów z dostêpnoœci¹ paliwa gazowego w Europie. Obawy o powtórzenie siê sytuacji z prze³omu lat 2016/2017 by³y równie¿ przyczyn¹ wysokich cen w koñcówce 2017 r. Rozk³ad cen na rynku spotowym w 2017 r. by³ charakterystyczny dla rozk³adu zapotrzebowania na gaz (wyraŸny spadek cen w okresie mniejszego popytu w okresie letnim).

Podobnie jak na rynkach z krótszym okresem dostawy, na rynku terminowym zdecydowanie wy¿sz¹ cen¹ charakteryzowa³y siê kwarta³y I oraz IV. Referencyjny kontrakt roczny w okresie 2017 r. notowany by³ w przedziale 76,80–92,27 z³/MWh, natomiast w momencie wygaœniêcia wyceniony zosta³ na 86,50 z³/MWh.

£¹czny wolumen obrotu na TGE w 2017 r. wyniós³ ponad 138,5 TWh. W porównaniu do poprzedniego okresu nast¹pi³ wzrost o 21%. Najwiêkszy udzia³ w obrocie mia³ rynek terminowy, na którym wygenerowany zosta³ wolumen na poziomie blisko 115 TWh. Na rynku spotowym ³¹czny obrót kontraktami na dzieñ nastêpny oraz kontraktami weekendowymi wyniós³ ponad 19 TWh i by³o to o 0,5 TWh mniej ni¿ w roku poprzednim. Podobnie lekki spadek mia³ miejsce równie¿ na Rynku Dnia Bie¿¹cego gazu, na którym obrót wyniós³ 4,7 TWh.

Kluczowym wydarzeniem dla rozwoju rynku gazu w Polsce by³a pierwsza historyczna dostawa LNG z USA. Statek z p³ynnym gazem wp³yn¹³ do terminala w Œwinoujœciu 7 czerwca 2017 r. Natomiast 1 paŸdziernika 2017 r. wesz³y w ¿ycie nowe zasady utrzymywania obowi¹zkowych zapasów gazu. Zgodnie z nimi importerzy, którzy chc¹ utrzymywaæ obowi¹zkowe zapasy gazu poza granicami kraju, musz¹ – w celu zapewnienia zdolnoœci ich przesy³u do Polski w razie kryzysu energetycznego – zarezerwowaæ tzw. ci¹g³e zdolnoœci przesy³owe na po³¹czeniach transgranicznych (interkonektorach). Zarezerwowane zdolnoœci maj¹ pozwalaæ na przes³anie ca³oœci zapasów w ka¿dych warunkach do kraju w ci¹gu maksimum 40 dni i dodatkowo nie mog¹ byæ wykorzystywane w ¿adnych innych celach, np. handlowych.

Poni¿szy rysunek przedstawia œrednie miesiêczne ceny SPOT oraz kontraktu Y-18 w 2017 r. na TGE.

Uprawnienia do emisji CO2

Rynek uprawnieñ do emisji CO2 w 2017 r. charakteryzowa³ siê wysok¹ zmiennoœci¹ cen, wywo³an¹ w g³ównej mierze czynnikami politycznymi. W analizowanym okresie ceny kszta³towa³y siê w zakresie 4,29–8,30 EUR/Mg.

Pierwszy kwarta³ 2017 r., w ostatecznym rozrachunku, nale¿y uznaæ za spadkowy, mimo wa¿nych wydarzeñ politycznych na szczeblu UE, dotycz¹cych IV okresu rozliczeniowego Europejskiego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji CO2 (EU ETS). Pierwszym czynnikiem spadkowym by³y wyraŸne spadki cen kontraktów na energiê elektryczn¹ w Niemczech i Francji, uprzednio cechuj¹cych siê wysok¹ zmiennoœci¹ spowodowan¹ problemami konstrukcyjnymi francuskich elektrowni atomowych. Kolejnym czynnikiem, maj¹cym wp³yw na ca³y 2017 r., by³ rekordowo du¿y wolumen dostêpny na aukcjach uprawnieñ do emisji CO2, pierwsza Polska aukcja zosta³a przeprowadzona 29 marca 2017 r. Warto zwróciæ uwagê na warunki atmosferyczne, które w I kwartale 2017 r. sprzyja³y zwiêkszonemu wykorzystaniu odnawialnych Ÿróde³ energii. Wydarzenia maj¹ce miejsce w II kwartale 2017 r. skutkowa³y zmian¹ nastrojów rynkowych, a w konsekwencji odwróceniem trendu spadkowego. Tematami przewodnimi, na których koncentrowa³ siê rynek by³y:

1. Umorzenia uprawnieñ do emisji CO2 – do 30 kwietnia ka¿dego roku, wszystkie instalacje przemys³owe objête systemem EU ETS maj¹ obowi¹zek dokonaæ tak zwanego umorzenia uprawnieñ do emisji, którego liczba musi odpowiadaæ zweryfikowanej wielkoœci emisji z poprzedniego roku. W przypadku, gdy nadzorca instalacji nie dokona umorzenia w stosownym czasie, mo¿e to doprowadziæ do na³o¿enia kary pieniê¿nej, która wynosi 100 EUR/ MgCO2. Dla porównania warto nadmieniæ, ¿e œrednia cena EUA kwotowana na rynku, w okresie umorzeñ oscylowa³a wokó³ 5 EUR/Mg.

2. 1. Wybory prezydenckie we Francji.
3. 1. Publikacja informacji na temat aktualnej wielkoœci nadpoda¿y na rynku do 15 maja ka¿dego roku Komisja Europejska zobowi¹za³a siê do publikacji danych na temat nadpoda¿y na rynku, dziêki czemu bêdzie mo¿liwe oszacowanie, jaka iloœæ nadwy¿ki bêdzie trafiaæ do MSR w kolejnym roku.
4. 1. Spotkanie G7 na którym jednym z tematów wiod¹cych by³a polityka ekologiczna, a w szczególnoœci temat tak zwanego "Porozumienia Paryskiego". Porozumienie klimatyczne podpisane w Pary¿u w 2015 r. przez 195 pañstw z ca³ego œwiata, stanowi plan dzia³ania na rzecz ograniczenia wzrostu temperatury na œwiecie. Podczas szczytu G7 Prezydent USA zg³osi³ swoje zastrze¿enia wobec ww. porozumienia. Ostatecznie USA nie respektuje tego dokumentu.

Lipiec 2017 r. dla rynku uprawnieñ do emisji by³ miesi¹cem, który kontynuowa³ tendencjê wzrostow¹ zapocz¹tkowan¹ w czerwcu. Ceny kszta³towa³y siê na poziomie od 4,99 EUR/Mg do 5,62 EUR/Mg, natomiast œrednia cena dla analizowanego okresu osi¹gnê³a wartoœæ 5,27 EUR/Mg. Kontynuacja wzrostów cen na rynku by³a w g³ównej mierze konsekwencj¹ warunków pogodowych w Europie. Przed³u¿aj¹cy siê okres wysokich temperatur oraz ma³ej iloœci opadów implikowa³y po pierwsze zwiêkszone zapotrzebowanie na energiê elektryczn¹ (znaczny wzrost wykorzystania urz¹dzeñ ch³odz¹cych) i po drugie, trudn¹ sytuacjê hydrologiczn¹ w niektórych krajach UE. Wspomniane czynniki o charakterze fundamentalnym spotêgowa³y intensywnoœæ wykorzystania elektrowni wêglowych, a tym samym przyczyni³y siê do wzrostu popytu na EUA. W sierpniu Agencja ASE nakaza³a powtórne sprawdzenie wszystkich reaktorów atomowych zlokalizowanych we Francji w celu ostatecznego sprawdzenia bezpieczeñstwa instalacji. Ta informacja wywo³a³a falê spekulacji o mo¿liwoœæ powtórzenia siê sytuacji z 2016 r. Ostatni miesi¹c trzeciego kwarta³u 2017 r. cechowa³ siê znaczn¹ zmiennoœci¹ cen. W okresie zaledwie 8 dni sesyjnych wzros³y o blisko 33%. Na pocz¹tku miesi¹ca zawierano transakcje rynkowe na poziomie 5,82 EUR/Mg, natomiast kilka dni póŸniej, uprawnienia do emisji, CO2 by³y kontraktowane na poziomie 7,72 EUR/Mg. Tak du¿e wzrosty by³y konsekwencj¹ zwiêkszaj¹cych siê obaw na temat sytuacji wokó³ francuskich elektrowni atomowych, jak równie¿ wyborów w Niemczech. Ponadto po przejêciu prezydencji w UE przez Estoniê, przyspieszeniu uleg³y prace zwi¹zane z legislacj¹ IV fazy systemu EU ETS. PaŸdziernik 2017 r. na rynku uprawnieñ do emisji CO2 by³ miesi¹cem kontynuacji dynamicznych wzrostów zapocz¹tkowanych w poprzednim miesi¹cu. Ruch cen EUA odby³ siê w zakresie od 6,77 EUR/Mg do 8,05 EUR/Mg z czego wynika, ¿e ceny w analizowanym okresie wzros³y o 18,91% tj. o 1,28 EUR/Mg. Wzrost cen by³ spowodowany g³ównie przez czynniki spekulacyjne, zwi¹zane z legislacj¹ IV fazy systemu EU ETS, pojawiaj¹cymi siê informacjami na temat sposobu wyjœcia Wielkiej Brytanii z systemu, jak równie¿ z problemami elektrowni atomowych we Francji. Dodatkowo na wzrost cen EUA mia³ te¿ silny trend wzrostowy na rynku wêgla. W listopadzie 2017 r. grupa robocza z³o¿ona z przedstawicieli trzech g³ównych instytucji europejskich zakoñczy³a prace nad IV faz¹ systemu EU ETS, która bêdzie obowi¹zywaæ w latach 2021–2030. Zgodnie z ustaleniami, reforma definiuje miêdzy innymi:

• 1) mechanizm stabilizacji rynkowej (MSR),
• 2) wspó³czynnik redukcji liniowej (LRF),
• 3) iloœæ uprawnieñ dostêpnych na aukcjach uprawnieñ do emisji CO2,
• 4) iloœæ bezp³atnych uprawnieñ przyznawanych w okresie regulacji,
• 5) fundusz modernizacji i innowacji.

Warto zaznaczyæ, ¿e tak zwany Fundusz Modernizacji, a konkretnie jego zapisy uniemo¿liwi³y zakoñczenie legislacji w paŸdzierniku 2017 r. W bie¿¹cej formie, z zapisów ustanawiaj¹cych Fundusz Modernizacji, usuniêto zapis dotycz¹cy warunków emisyjnoœci, jednak¿e wprowadzono zapis zakazuj¹cy dotowania przez Fundusz Modernizacji jednostek wêglowych. W grudniu 2017 r. trend wzrostowy, kszta³towany od II kwarta³u, zosta³ utrzymany – ceny kszta³towa³y siê w zakresie 6,94–8,30 EUR/Mg.

Poni¿szy rysunek przedstawia wp³yw prac legislacyjnych i otoczenia na notowania produktu EUA SPOT w 2017 r.

Rysunek nr 17. Wp³yw prac legislacyjnych i otoczenia na notowania produktu EUA SPOT w 2017 r.

Prawa Maj¹tkowe

Rok 2017 przyniós³ znacz¹ce zmiany na rynku praw maj¹tkowych, zwi¹zane g³ównie ze zmianami w regulacjach prawnych. Trwaj¹ca nadpoda¿ praw maj¹tkowych PMOZE_A na rynku spowodowa³a, ¿e od stycznia do czerwca 2017 r. œrednie miesiêczne wartoœci indeksu OZEX_A sukcesywnie spada³y z poziomu 37,98 z³/MWh w styczniu do minimum historycznego 24,38 z³/MWh w czerwcu. W analogicznym okresie nadwy¿ka na rejestrze PMOZE_A wzros³a o 8,6% do 25,42 TWh. Pocz¹wszy od lipca 2017 r. ceny zaczê³y siê powoli odbudowywaæ. W porównaniu z 2016 r. œredniowa¿ona cena indeksu OZEX_A spad³a o blisko 50% i wynios³a 38,83 z³/MWh, natomiast wartoœæ bilansu rejestru PMOZE_A na koniec 2017 r. uplasowa³a siê na poziomie 28,14 TWh, co przy uwzglêdnieniu praw zablokowanych do umorzenia daje na koniec 2017 r. wartoœæ 24,90 TWh. Nale¿y zwróciæ uwagê tak¿e na wolumen obrotu "zielonych" certyfikatów w 2017 r., który wyniós³ ponad 10 TWh. By³ to do tej pory najwiêkszy w historii "zielonych" praw maj¹tkowych obrót (a¿ o 36% wy¿szy od 2016 r.). Zgodnie z ustaw¹ z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o odnawialnych Ÿród³ach energii, która wesz³a w ¿ycie 25 wrzeœnia 2017 r., obowi¹zuj¹ca op³ata zastêpcza do wrzeœnia 2017 r. wynosi³a 300,03 z³/MWh, natomiast dla kolejnych trzech miesiêcy 2017 r. op³ata ta spad³a do 92,03 z³/MWh, która stanowi 125% œredniowa¿onej ceny z 2016 r. Obowi¹zek przedstawienia certyfikatów PMOZE_A do umorzenia wzrós³ do 15,40%.

Ceny certyfikatów potwierdzaj¹cych wytworzenie energii z biogazu rolniczego (tzw. "b³êkitne" certyfikaty) dla których wymiar obowi¹zku w 2017 r. wynosi³ 0,6% plasowa³y siê powy¿ej op³aty zastêpczej, która wynosi³a 300,03 z³/MWh. Od stycznia do maja œredniomiesiêczne ceny indeksu TGEozebio dynamicznie wzrasta³y odpowiednio od 301,15 z³/MWh, a¿ do 408,08 z³/MWh. W kolejnych dwóch miesi¹cach trend siê odwróci³ i ceny powróci³y do wysokoœci op³aty zastêpczej. Ostatecznie œrednia wa¿ona wartoœæ indeksu na koniec 2017 r. ukszta³towa³a siê na poziomie 333,89 z³/MWh. £¹czny wolumen obrotu uplasowa³ siê na poziomie 522,5 GWh, a bilans rejestru PMOZE_BIO na koniec 2017 r. wyniós³ 309 GWh. Przy uwzglêdnieniu certyfikatów zablokowanych do umorzenia stan ten zmniejsza siê do 206 GWh.

Wed³ug znowelizowanej w 2016 r. ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, do dnia 30 czerwca danego roku kalendarzowego mo¿na umarzaæ prawa maj¹tkowe wydane jednostkom kogeneracyjnym za produkcjê w roku poprzednim. W zwi¹zku z powy¿szym, do koñca pierwszego pó³rocza notowane by³y prawa maj¹tkowe z kogeneracji wytworzonej zarówno w 2016 r., jak i 2017 r., natomiast w II pó³roczu notowane by³y wy³¹cznie prawa maj¹tkowe potwierdzaj¹ce wytworzenie energii w 2017 r.

Do koñca czerwca 2017 r. odbywa³ siê handel produktem PMEC-2016 (wysokosprawna kogeneracja), którego notowania zawiera³y siê w niewielkim przedziale od 10,76 z³/MWh w styczniu, do 9,27 z³/MWh w czerwcu. Natomiast z pocz¹tkiem maja 2017 r. na TGE rozpoczê³y siê notowania PMEC-2017 z otwarciem na poziomie 9,68 z³/MWh. Do koñca 2017 r. równie¿ w przypadku tego produktu zmiennoœæ indeksu KECX by³a symboliczna i w odniesieniu do wartoœci miesiêcznych wynios³a zaledwie 0,11 z³/MWh, aby na koniec 2017 r. zakoñczyæ notowania wartoœci¹ 9,79 z³/MWh. Poziom cen rynkowych oscylowa³ niewiele poni¿ej op³aty zastêpczej okreœlonej na poziomie 10 z³/MWh.

W obszarze kogeneracji gazowej sytuacja by³a bardzo podobna. Do koñca czerwca 2017 r. notowany by³ jeszcze produkt PMGM-2016, który zamkn¹³ siê na poziomie 112,21 z³/MWh. Poziom ten, podobnie jak w przypadku kogeneracji wêglowej determinowa³a op³ata zastêpcza, która wyznaczona zosta³a dla 2016 r. na poziomie 125 z³/MWh. Produkt PMGM-2017, dotycz¹cy produkcji z 2017 r. notowany by³ ju¿ w marcu 2017 r., gdzie œredni indeks KGMX wyniós³ 116,00 z³/MWh. Do koñca 2017 r. jego wartoœæ z miesi¹ca na miesi¹c ros³a, osi¹gaj¹c w grudniu poziom 117,14 z³/MWh. Œrednia z notowañ w 2017 r. dla produktu PMGM-2017 wynios³a 116,48 z³/MWh i by³a ni¿sza tylko o ok. 3,50 z³/MWh od op³aty zastêpczej, która za 2017 r. spad³a do 120 z³/MWh.

Sytuacja na rynku praw maj¹tkowych bêd¹cych potwierdzeniem produkcji energii podczas spalania metanu PMMET rozwija³a siê analogicznie jak w przypadku "¿ó³tych" i "czerwonych" certyfikatów. Do koñca czerwca 2017 r. notowany by³ jeszcze produkt PMMET-2016, którego œrednia wartoœæ indeksu KMETX ukszta³towa³a siê na poziomie 62,19 z³/MWh. Poziom op³aty zastêpczej dotycz¹cej produkcji z 2016 r. wynosi³ 63 z³/MWh, natomiast dla 2017 r. by³ ni¿szy o 7 z³/MWh i determinowa³ poziom cen rynkowych. Produkt PMMET-2017 dla produkcji z ubieg³ego roku notowany by³ œrednio po 54,88 z³/MWh.

Prawa maj¹tkowe wynikaj¹ce ze œwiadectw efektywnoœci energetycznej PMEF (tzw. "bia³e" certyfikaty) utrzymywa³y siê w tendencji spadkowej. Z pocz¹tkiem 2017 r. œredniomiesiêczne ceny z poziomu 1 219,38 z³/toe w styczniu spad³y do minimów historycznych, które uplasowa³y siê na poziomie 385,56 z³/toe. Ostatecznie œredniowa¿ony roczny indeks wyniós³ 693,36 z³/toe i by³ ni¿szy a¿ o 807 z³/toe od op³aty zastêpczej, która dla 2017 r. wynosi³a 1 500 z³/toe.

Poni¿sze rysunki przedstawiaj¹ indeksy praw maj¹tkowych, tzw. "zielonych", "b³êkitnych", "czerwonych", "¿ó³tych" i "fioletowych" certyfikatów.

Rysunek nr 18. Indeksy praw maj¹tkowych

2.1.2.3. Otoczenie regulacyjne

Ustawa o rynku mocy

W dniu 28 grudnia 2017 r. Prezydent RP podpisa³ ustawê z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, która wesz³a w ¿ycie dnia 18 stycznia 2018 r. Ustawa ta ma znacz¹cy wp³yw na przysz³oœæ funkcjonowania polskiego sektora energetycznego. Zasadniczym celem ustawy jest zaspokojenie niedoboru mocy wytwórczych wynikaj¹cego z przewidywanego wzrostu zapotrzebowania na moc szczytow¹ i równoczesnego znacznego zakresu planowanych wycofañ jednostek wytwórczych z eksploatacji. Ustawa reguluje, miêdzy innymi:

• 1) zasady œwiadczenia us³ugi pozostawania w gotowoœci do dostarczenia mocy elektrycznej oraz definiuje zasady wynagradzania za realizacjê obowi¹zku mocowego,
• 2) organizacjê rynku mocy,
• 3) prawa i obowi¹zki uczestników rynku mocy.

Ostatecznie przyjêta ustawa przewiduje:

• 1) dopuszczenie zagranicznych jednostek rynku mocy do udzia³u w aukcjach,
• 2) zlikwidowanie koszyków cenowych dla jednostek nowych, modernizowanych i istniej¹cych,
• 3) wprowadzenie mo¿liwoœci zawierania kontraktów mocowych trwaj¹cych do 15 lub do 5 lat dla jednostek nowych oraz do 5 lat dla jednostek modernizowanych lub planowanych jednostek redukcji zapotrzebowania w zale¿noœci od jednostkowych poziomów nak³adów inwestycyjnych odniesionych do mocy osi¹galnej netto,
• 4) wprowadzenie dla jednostek nowych lub modernizowanych o emisyjnoœci poni¿ej 450 kgCO2/MWh oraz jednostek kogeneracyjnych zasilaj¹cych systemy ciep³ownicze mo¿liwoœci zawierania umów mocowych o 2 lata d³u¿szych,
• 5) uwzglêdnienie braku mo¿liwoœci wykonania obowi¹zku mocowego wiêkszego ni¿ 40% z tytu³u wyst¹pienia si³y wy¿szej.

Doprecyzowano ponadto, ¿e okres ponoszenia nak³adów inwestycyjnych na potrzeby pierwszej aukcji g³ównej obejmuje okres od 1 stycznia 2014 r., a na potrzeby drugiej aukcji g³ównej od 1 stycznia 2017 r. Dla okresów dostaw przypadaj¹cych na lata 2021–2023 moce zagraniczne bêd¹ uczestniczy³y w rynku mocy wy³¹cznie poprzez udzia³ w aukcjach dodatkowych. Umowy mocowe nie bêd¹ podlega³y wykonaniu do dnia wydania decyzji Komisji Europejskiej o ich zgodnoœci z rynkiem wewnêtrznym albo decyzji, ¿e œrodek ten nie stanowi pomocy publicznej.

Aktualnie sektor energetyczny oczekuje na publikacjê projektu regulaminu rynku mocy, który ma siê ukazaæ w najbli¿szych miesi¹cach oraz na rozporz¹dzenia wykonawcze. Regulamin bêdzie szczegó³owo opisywa³ proces przebiegu aukcji wraz z dok³adnym opisem krzywej zapotrzebowania na moc. Pierwsze aukcje mocy maj¹ siê odbyæ w ostatnim kwartale 2018 r. i dotyczyæ bêd¹ lat 2021–2023.

Konkluzje BAT

Najlepsze dostêpne techniki (BAT – best available technologies) oznaczaj¹ najbardziej efektywny i zaawansowany etap rozwoju i metod prowadzenia danej dzia³alnoœci, który wskazuje mo¿liwe wykorzystanie poszczególnych technik jako podstawy przy ustalaniu dopuszczalnych wielkoœci emisji i innych warunków maj¹cych na celu zapobieganie powstawaniu, a je¿eli nie jest to mo¿liwe, ograniczenie emisji i oddzia³ywania na œrodowisko jako ca³oœæ.

Konkluzje BAT to dokument sporz¹dzony na podstawie dokumentu referencyjnego dotycz¹cego najlepszych dostêpnych technik, tzw. BREF. Konkluzje BAT dla du¿ych obiektów spalania (LCP – large combustion plants) jako decyzja wykonawcza do dyrektywy 2010/75/UE w sprawie emisji przemys³owych (Dyrektywa IED) znajd¹ bezpoœrednie zastosowanie. Okreœlaj¹ one nowe wymagania w zakresie dopuszczalnych wielkoœci emisji oraz obowi¹zku monitoringu. Konsekwencj¹ wprowadzenia ich w ¿ycie bêdzie koniecznoœæ dostosowania instalacji spalania paliw do wymagañ okreœlonych w Konkluzjach BAT poprzez budowê lub modernizacjê Ÿróde³ wytwarzania, instalacji oczyszczania spalin oraz w okreœlonych przypadkach doposa¿enia w monitoring ci¹g³y dla zanieczyszczeñ nieobjêtych dotychczas takim obowi¹zkiem, co oznacza koniecznoœæ poniesienia wyj¹tkowo du¿ych nak³adów inwestycyjnych.

W dniu 28 kwietnia 2017 r. przedstawiciele pañstw cz³onkowskich w Komisji Europejskiej przeg³osowali nowe standardy zaostrzaj¹ce normy emisji dla przemys³u, czyli tzw. konkluzje BAT dla du¿ych obiektów spalania energetycznego. Dnia 17 sierpnia 2017 r. w Dzienniku Urzêdowym Unii Europejskiej opublikowana zosta³a decyzja wykonawcza Komisji Europejskiej (UE) 2017/1442 z dnia 31 lipca 2017 r. wprowadzaj¹ca konkluzje dotycz¹ce najlepszych dostêpnych technik (BAT) w odniesieniu do du¿ych obiektów energetycznego spalania. W momencie publikacji konkluzje BAT sta³y siê czêœci¹ obowi¹zuj¹cego w Polsce porz¹dku prawnego i bêd¹ podstaw¹ do wydawania pozwoleñ zintegrowanych.

Poza zaostrzonymi ograniczeniami dla emisji NOx, SO2 oraz py³u, konkluzje BAT wprowadzaj¹ standardy emisyjne na substancje dotychczas nimi nieobjête, a mianowicie na rtêæ, chlorowodór, fluorowodór i amoniak, a tak¿e w okreœlonych przypadkach nakazuj¹ doposa¿enie w monitoring ci¹g³y dla zanieczyszczeñ nieobjêtych dotychczas takim obowi¹zkiem. Instalacje istniej¹ce maj¹ 4 lata na dostosowanie siê do nowych wymogów i bêd¹ musia³y je spe³niæ po 17 sierpnia 2021 r. Konkluzje BAT bêd¹ mia³y zastosowanie w obiektach i instalacjach spalaj¹cych paliwa o mocy nie mniejszej ni¿ 50 MW w paliwie. Dotycz¹ one zarówno obiektów nowych, które uzyskaj¹ pozwolenie zintegrowane po publikacji konkluzji, jak i obiektów ju¿ funkcjonuj¹cych. Nowe, bardziej restrykcyjne wymogi dotycz¹ce dopuszczalnych wielkoœci emitowanych zanieczyszczeñ bêd¹ mia³y znaczny wp³yw na przysz³oœæ europejskich elektrowni wêglowych.

Wed³ug resortu œrodowiska przystosowanie du¿ych instalacji przemys³owych, w tym wytwarzaj¹cych energiê i ciep³o do ostrzejszych norm emisji SO2, NOx i py³ów oraz po raz pierwszy wprowadzonych wi¹¿¹cych poziomów emisji dla rtêci, chlorowodoru, fluorowodoru i amoniaku bêdzie kosztowaæ co najmniej 10 mld z³. Zarówno koszty, jak i harmonogram inwestycji dostosowawczych instalacji objêtych obostrzeniami bêd¹ dla sektora energetyki ogromnym wyzwaniem, zw³aszcza, ¿e modernizacj¹ bêd¹ musia³y zostaæ objête praktycznie wszystkie obecnie dzia³aj¹ce bloki energetyczne. Dyrektywa IED przewiduje co prawda mo¿liwoœæ uzyskania czasowych odstêpstw od dotrzymywania granicznych wielkoœci emisyjnych okreœlonych na podstawie konkluzji BAT, ale odstêpstwo takie mo¿e zostaæ udzielone tylko wtedy, gdyby osi¹gniêcie granicznych wielkoœci emisyjnych prowadzi³o do nieproporcjonalnie wysokich kosztów w stosunku do korzyœci dla œrodowiska ze wzglêdu na po³o¿enie geograficzne instalacji, lokalne warunki œrodowiskowe lub charakterystykê techniczn¹ instalacji.

Dalsze zaostrzanie limitów emisji ma nastêpowaæ w wyniku kolejnych rewizji konkluzji, które ukazywaæ siê maj¹ co 8 lat.

Ustawa o Odnawialnych ród³ach Energii (OZE)

W 2017 r. trwa³y prace zwi¹zane z kolejnymi nowelizacjami uchwalonej w dniu 20 lutego 2015 r. ustawy o odnawialnych Ÿród³ach energii (ustawa o OZE). W czerwcu 2017 r. opublikowano i skierowano do konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy, którego g³ównym celem by³o zapewnienie zgodnoœci przepisów ustawy o OZE z przepisami pomocowymi wydanymi przez Komisjê Europejsk¹. Przedstawione zmiany w pe³ni dostosowuj¹ przepisy ustawy o OZE do wymogów okreœlonych w wytycznych w sprawie pomocy pañstwa na ochronê œrodowiska i cele zwi¹zane z energi¹ w latach 2014–2020, które dopuszczaj¹, jako zgodne z zasadami wspólnego rynku, instrumenty rynkowe, takie jak aukcje czy procedury przetargowe zgodne z zasadami konkurencji otwarte dla wszystkich producentów wytwarzaj¹cych energiê elektryczn¹ z OZE, konkuruj¹cych ze sob¹ na równych warunkach, które powinny zasadniczo zapewniæ ograniczenie dotacji do minimum.

W zakresie nowelizacji okreœlono miêdzy innymi now¹ regu³ê kumulacji pomocy publicznej, nowy podzia³ na koszyki aukcyjne, zaproponowano dodatkowe zasady wsparcia w postaci taryf Feed in Tariff (FIT) i Feed in Premium (FIP) dla wytwórców energii ze Ÿróde³ odnawialnych dedykowanych dla mikro i ma³ych instalacji OZE wykorzysuj¹cych stabilne i przewidywalne Ÿród³a energii (hydroenergia, biogaz, biogaz rolniczy) o mocy zainstalowanej mniejszej ni¿ 500 kW – FIT oraz o mocy nie mniejszej ni¿ 500 kW i mniejszej ni¿ 1 MW – FIP.

Z dniem 30 sierpnia 2017 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie Ministra Energii z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany wielkoœci udzia³u iloœciowego sumy energii elektrycznej wynikaj¹cej z umorzonych œwiadectw pochodzenia potwierdzaj¹cych wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych Ÿróde³ w latach 2018–2019 okreœlaj¹ce poziomy obowi¹zków. Poziomy te odpowiednio wynosz¹ 17,5% oraz 18,5%, natomiast dla "b³êkitnych" certyfikatów wielkoœæ udzia³u dla 2018 r. oraz 2019 r. wynosi 0,5%. Nowe obowi¹zki powinny skutkowaæ redukcj¹ nadwy¿ki certyfikatów na rynku, a co za tym idzie tak¿e wzrostem cen, które bêd¹ ograniczone now¹, ustalan¹ dla ka¿dego roku op³at¹ zastêpcz¹.

Z dniem 25 wrzeœnia 2017 r. wesz³a w ¿ycie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o odnawialnych Ÿród³ach energii. Zasadnicz¹ zmian¹ tej nowelizacji jest rezygnacja ze sta³ej wartoœci op³aty zastêpczej wynosz¹cej 300,03 z³/MWh i powi¹zanie jej z rynkowymi cenami œwiadectw pochodzenia energii z niektórych OZE ("zielonych" oraz "b³êkitnych" certyfikatów). Op³ata ma wynosiæ 125% rocznej ceny œredniowa¿onej praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia energii z OZE, publikowanej zgodnie z art. 47 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych Ÿród³ach energii, jednak nie wiêcej ni¿ 300,03 z³/MWh.

W dniu 13 grudnia 2017 r. na mocy przepisów UE w dziedzinie pomocy pañstwa, Komisja Europejska zatwierdzi³a polski program dotycz¹cy energii ze Ÿróde³ odnawialnych. Decyzja Komisji Europejskiej wp³ynê³a na zintensyfikowanie prac zwi¹zanych z nowelizacj¹ ustawy o OZE w zakresie kwestii wsparcia dla wytwórców OZE, w zwi¹zku z powy¿szym w I kwartale 2018 r. oczekuje siê uchwalenia kolejnej nowelizacji ustawy o OZE.

W I po³owie 2017 r. na podstawie uchwalonych rozporz¹dzeñ Rady Ministrów do ustawy o OZE dotycz¹cych: kolejnoœci przeprowadzania aukcji na sprzeda¿ energii elektrycznej z odnawialnych Ÿróde³ energii w 2017 r., maksymalnej iloœci i wartoœci energii elektrycznej z odnawialnych Ÿróde³ energii, która mo¿e zostaæ sprzedana w drodze aukcji w 2017 r. oraz ceny referencyjnej energii elektrycznej z odnawialnych Ÿróde³ energii w 2017 r. oraz okresów obowi¹zuj¹cych wytwórców, którzy wygrali aukcje w 2017 r., zosta³y przeprowadzone dwie aukcje OZE dla wytwórców nowych i istniej¹cych o mocy zainstalowanej do 1 MW. Kolejne aukcje planowane do realizacji w II po³owie 2017 r. zosta³y odwo³ane poprzez zmianê wczeœniejszych rozporz¹dzeñ.

Zmiana ustawy Prawo wodne

W dniu 23 sierpnia 2017 r. zosta³a og³oszona ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, przy czym wiêkszoœæ przepisów nowego prawa wodnego wesz³a w ¿ycie dnia 1 stycznia 2018 r.

Ustawa wdra¿a do polskiego prawa m.in. przepisy unijne okreœlone w Ramowej Dyrektywie Wodnej stanowi¹cej, ¿e wszyscy korzystaj¹cy z wody musz¹ ponosiæ koszty z tego tytu³u. Op³aty dotycz¹ energetyki, hodowców ryb, rolników i przedsiêbiorców, którzy wykorzystuj¹ du¿e iloœci wody do swojej produkcji.

W przypadku energetyki, op³ata za pobór wód do celów elektrowni wodnych ma byæ ponoszona przez w³aœcicieli elektrowni wodnych wy³¹cznie za iloœæ energii elektrycznej wyprodukowanej z wykorzystywaniem wody pobranej zwrotnie oraz za pobran¹ bezzwrotnie wodê technologiczn¹.

W zakresie op³aty za pobór wód do celów zapewnienia funkcjonowania systemów ch³odzenia elektrowni lub elektrociep³owni op³ata ta bêdzie ponoszona wy³¹cznie za ró¿nicê miêdzy iloœci¹ wód pobranych do tych celów, a iloœci¹ wód wprowadzonych do wód lub do ziemi z obiegów ch³odz¹cych.

Kolejna op³ata to op³ata za wprowadzanie wód z obiegów ch³odz¹cych elektrowni lub elektrociep³owni do wód lub do ziemi.

Ustalenia w zakresie europejskiego systemu uprawnieñ do emisji CO2

Z pocz¹tkiem 2017 r. zintensyfikowano prace zwi¹zane z legislacj¹ EU ETS, przy czym jeszcze w 2016 r. jednostki administracji europejskiej otrzyma³y do konsultacji wstêpne ustalenia odnoœnie IV fazy systemu EU ETS.

Dnia 15 lutego 2017 r. Parlament Europejski przyj¹³ wybrane propozycje legislacyjne, zaproponowane przez komisjê ENVI oraz ITRE dotycz¹ce formy systemu EU ETS w latach 2021–2030. Natomiast 28 lutego 2017 r. w stolicy Belgii odby³o siê spotkanie ministrów ds. œrodowiska krajów cz³onkowskich UE, na którym przyjêto przeg³osowane w Parlamencie Europejskim postulaty mimo sprzeciwu dziewiêciu pañstw (w tym Polski), tym samym pokazuj¹c, ¿e pañstwa Wspólnoty w znacznej wiêkszoœci s¹ za zwiêkszaniem restrykcji wobec emisji gazów cieplarnianych.

Wstêpna akceptacja postanowieñ wymienionych instytucji otworzy³a drogê do dalszego etapu œcie¿ki legislacji przyjêtej w UE. Grupa robocza z³o¿ona z przedstawicieli Parlamentu Europejskiego, Rady Europy oraz Komisji Europejskiej (trilog) uzgodni³a w dniach 8–9 listopada 2017 r. kompromisowy tekst projektu dyrektywy w sprawie reformy systemu EU ETS w IV okresie rozliczeniowym (2021–2030). Tekst zaakceptowanej reformy zak³ada miêdzy innymi:

1) Podniesienie liniowego wskaŸnika redukcji (LRF – Linear Reduction Factor) z obowi¹zuj¹cego poziomu 1,74% do 2,2%.

• 2) Wprowadzenie mechanizmu stabilizacji rynkowej (MSR Market Stability Reserve), który co do zasady ma zmniejszyæ iloœæ uprawnieñ dostêpnych na rynku do wartoœci 800 mln. W pierwszych latach funkcjonowania (2019–2023), mechanizm bêdzie absorbowa³ 24% uprawnieñ z puli akcyjnej i transferowa³ je do rezerwy. Od 2024 r. mechanizm absorpcji uprawnieñ do emisji CO2 zostanie zredukowany do 12%. Dodatkowo od 2023 r. uprawnienia znajduj¹ce siê w rezerwie MSR, ponad wartoœæ uprawnieñ puli aukcyjnej z poprzedzaj¹cego roku, bêd¹ umarzane.
• 3) W IV okresie rozliczeniowym ca³kowita dostêpna pula aukcyjna stanowiæ bêdzie 57% z mo¿liwoœci¹ zwiêkszenia o 3%.
• 4) Utworzenie Funduszu Innowacji oraz Modernizacji. Fundusz Innowacji, co do zasady, ma wspieraæ nowoczesne niskoemisyjne technologie, pul¹ uprawnieñ na poziomie 400 mln. Fundusz Modernizacji bêdzie wspiera³ pañstwa cz³onkowskie o najni¿szym PKB w modernizacji sektora energetycznego. Œrodki z funduszu nie bêd¹ mog³y byæ przeznaczane na wspieranie wytwarzania energii z paliw kopalnych (z wyj¹tkiem energetyki w Rumunii i Bu³garii).
• 5) Sektory nara¿one na ryzyko ucieczki emisji otrzymaj¹ 100% bezp³atnych uprawnieñ.

Aktualnie reforma IV okresu rozliczeniowego systemu EU ETS znajduje siê na ostatnim etapie œcie¿ki akceptacji, przewidzianej w procesie legislacyjnym UE.

Obligo gie³dowe

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, og³oszona w dniu 3 stycznia 2018 r., dokona³a zmiany ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne. W nowym brzmieniu Prawa energetycznego "przedsiêbiorstwo energetyczne zajmuj¹ce siê wytwarzaniem energii elektrycznej jest obowi¹zane sprzedawaæ nie mniej ni¿ 30% (wczeœniej obowi¹zek wynosi³ nie mniej ni¿ 15%) energii elektrycznej wytworzonej w danym roku na gie³dach towarowych w rozumieniu ustawy z dnia 26 paŸdziernika 2000 r. o gie³dach towarowych lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadz¹cy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany (…). Obowi¹zek za 2018 r. przedsiêbiorstwo energetyczne zajmuj¹ce siê wytwarzaniem energii elektrycznej realizuje w odniesieniu do energii elektrycznej wytworzonej od dnia 1 stycznia 2018 r.

W grudniu 2017 r. ³¹czny wolumen obrotu energi¹ elektryczn¹ na rynkach SPOT i terminowym prowadzonych przez TGE wyniós³ 13,3 TWh, co licz¹c r/r oznacza wzrost o 51,2%. W grudniu 2017 r. wolumen obrotu energi¹ elektryczn¹ na rynku terminowym wyniós³ 10,8 TWh, co oznacza³o wzrost o 74,4% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, a wolumen obrotu na rynku SPOT siêgn¹³ 2,5 TWh, co oznacza³o spadek o 3,7% r/r.

Natomiast w ca³ym 2017 r. ³¹czny wolumen obrotu energi¹ elektryczn¹ na rynkach SPOT i terminowym wyniós³ 111,7 TWh, co oznacza³o spadek o 11,8% w stosunku do poziomu wolumenu z 2016 r. W 2017 r. wolumen obrotu energi¹ elektryczn¹ na rynku terminowym wyniós³ 86,4 TWh, co oznacza³o spadek o 12,7% w porównaniu do 2016 r., a wolumen obrotu na rynku SPOT siêgn¹³ 27,6 TWh, co oznacza³o spadek o 8,6% r/r.

Operacyjna Rezerwa Mocy (ORM)

W 2017 r. model ORM nie uleg³ zmianie w obszarze funkcjonalnym. Zmieni³y siê natomiast parametry modelu, co zwi¹zane jest ze zmian¹ bazy do kalkulacji modelu. Zwiêkszeniu uleg³ bud¿et godzinowy ORM ze 128 758,72 z³ na 144 070,61 z³ oraz cena referencyjna godzinowa CRRM z 41,20 z³/MWh na 41,79 z³/MWh. Wielkoœæ godzinowa wymaganej operacyjnej rezerwy mocy zmieni³a siê z 3 451,09 MW/h na 3 447,49 MW/h. Œrednia wa¿ona cena COR w 2017 r., wyznaczona w oparciu opublikowane przez PSE dane, wynios³a 33,88 z³/MWh.

Zmiana ustawy o zapasach gazu ziemnego

W dniu 2 sierpnia 2017 r. wesz³a w ¿ycie ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postêpowania w sytuacjach zagro¿enia bezpieczeñstwa paliwowego pañstwa i zak³óceñ na rynku naftowym oraz niektórych innych ustaw, która zmieni³a: ustawê z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postêpowania w sytuacjach zagro¿enia bezpieczeñstwa paliwowego pañstwa i zak³óceñ na rynku naftowym, ustawê z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne oraz ustawê z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw.

Do najistotniejszych zmian wprowadzonych przez powy¿sz¹ nowelizacjê nale¿y zaliczyæ w szczególnoœci:

1) dodanie do ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postêpowania w sytuacjach zagro¿enia bezpieczeñstwa paliwowego pañstwa i zak³óceñ na rynku naftowym definicji podmiotu dokonuj¹cego przywozu gazu ziemnego – w myœl tej definicji podmiotem dokonuj¹cym przywozu jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadaj¹ca osobowoœci prawnej, w tym przedsiêbiorstwo energetyczne bêd¹ce w³aœcicielem systemu przesy³owego gazowego, która dokonuje na potrzeby w³asne przywozu gazu ziemnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

• 2) jednoznaczne rozstrzygniêcie w¹tpliwoœci w zakresie dopuszczalnych sposobów utrzymywania zapasów obowi¹zkowych gazu ziemnego, poprzez przes¹dzenie, ¿e zapasy gazu mog¹ byæ utrzymywane wy³¹cznie fizycznie w instalacjach magazynowych przy³¹czonych do systemu przesy³owego lub dystrybucyjnego gazowego,
• 3) okreœlenie obowi¹zków operatora systemu magazynowania oraz operatora systemu przesy³owego gazowego, maj¹cych na celu zapewnienie utrzymania zapasów obowi¹zkowych gazu ziemnego na okreœlonym poziomie,
• 4) na³o¿enie na operatora systemu przesy³owego obowi¹zku powiadomienia Prezesa URE o fakcie wykorzystania zdolnoœci przesy³owych zarezerwowanych na potrzeby dostarczania ca³kowitych iloœci zapasów obowi¹zkowych gazu ziemnego utrzymywanych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do sieci przesy³owej lub dystrybucyjnej krajowej na inne potrzeby, w terminie 7 dni od stwierdzenia tego faktu,
• 5) na³o¿enie na przedsiêbiorstwo energetyczne wykonuj¹ce dzia³alnoœæ gospodarcz¹ w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranic¹ i podmiot dokonuj¹cy przywozu gazu ziemnego obowi¹zku przekazania operatorowi systemu przesy³owego informacji o miejscu magazynowania zapasów obowi¹zkowych gazu w celu weryfikacji technicznych mo¿liwoœci dostarczenia tych zapasów do systemu gazowego,
• 6) doprecyzowanie zasad i procedur obowi¹zuj¹cych w przypadku uruchomienia zapasów obowi¹zkowych gazu ziemnego w celu zbilansowania systemu gazowego w okresie wystêpowania zak³óceñ w dostarczaniu gazu lub w przypadku nieprzewidzianego wzrostu jego zu¿ycia,
• 7) doprecyzowanie kwestii zwi¹zanych z nak³adaniem kar pieniê¿nych na podmioty, które nie realizuj¹ okreœlonych obowi¹zków ustawowych,
• 8) wprowadzenie okresu przejœciowego, w którym przedsiêbiorstwo zrezygnuje z dzia³alnoœci koncesjonowanej, i wówczas zostaje zwolnione z obowi¹zków utrzymywania zapasów obowi¹zkowych gazu ziemnego.

Zniesienie obowi¹zku taryfowego

W ramach ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw zosta³ wprowadzony harmonogram zniesienia obowi¹zku zatwierdzania przez Prezesa URE i stosowania Taryf dla paliw gazowych, zgodnie z którym:

• 1) od 1 stycznia 2017 r. dla obrotu (sprzeda¿y) gazu w punkcie wirtualnym, sprzeda¿y LNG i CNG oraz sprzeda¿y w trybie przetargów, aukcji lub zamówieñ publicznych,
• 2) od 1 paŸdziernika 2017 r. dla odbiorców koñcowych (bez odbiorców w gospodarstwach domowych),
• 3) od 1 stycznia 2024 r. dla odbiorców w gospodarstwach domowych.

"Pakiet zimowy" i kodeksy sieci

W 2017 r. na poziomie UE prowadzone by³y dzia³ania ukierunkowane na wypracowanie ostatecznej treœci zapisów 11 dokumentów wchodz¹cych w sk³ad tzw. "Pakietu Zimowego", zaproponowanego przez Komisjê Europejsk¹ dnia 30 listopada 2016 r. Do najwa¿niejszych dokumentów nale¿¹: rozporz¹dzenie dotycz¹ce systemu zarz¹dzania uni¹ energetyczn¹ (tzw. Governance), nowelizacja rozporz¹dzenia dotycz¹cego wewnêtrznego rynku energii, nowelizacja dyrektywy o wewnêtrznym rynku energii, nowelizacja dyrektywy o wykorzystaniu energii ze Ÿróde³ odnawialnych, nowelizacja rozporz¹dzenia ACER, nowelizacja dyrektywy o efektywnoœci energetycznej oraz rozporz¹dzenie o gotowoœci na ryzyko w sektorze elektroenergetycznym. Dokumenty przedstawione przez Komisjê Europejsk¹ prezentuj¹ wizjê zmian, jakie mia³yby zostaæ wprowadzone w unijnym sektorze elektroenergetycznym.

Ca³y "Pakiet Zimowy" w zaproponowanym kszta³cie ma na celu zagwarantowanie jak najlepszych mo¿liwoœci funkcjonowania niesterowalnym Ÿród³om OZE, otwieraj¹c szeroko mo¿liwoœæ przep³ywu wytwarzanej w nich energii pomiêdzy pañstwami cz³onkowskimi. Równoczeœnie proponowane jest przenoszenie szeregu – dotychczas narodowych – kompetencji z poziomu pañstw cz³onkowskich na szczebel regionalny i unijny. Budowanie unii energetycznej koncentruje siê zasadniczo na usystematyzowaniu obowi¹zków sprawozdawczych na³o¿onych na pañstwa cz³onkowskie oraz nadzoru nad realizacj¹ celów unijnej polityki klimatycznej (zarówno cele na 2030 r., jak te¿ zobowi¹zania wynikaj¹ce z porozumienia paryskiego) ze szczególnym skupieniem siê na obni¿aniu emisji CO2 i wzroœcie wykorzystania odnawialnych Ÿróde³ energii.

Du¿y nacisk po³o¿ony jest na rozwijanie wewnêtrznego rynku energii ze szczególnym uwzglêdnieniem infrastruktury ³¹cz¹cej systemy elektroenergetyczne poszczególnych krajów cz³onkowskich i dzia³ania uelastyczniaj¹ce pracê systemów ukierunkowan¹ na silny wzrost udzia³u odnawialnych Ÿróde³ energii. Pañstwa cz³onkowskie zobowi¹zane s¹ te¿ do sprawozdawania postêpu w poprawie efektywnoœci energetycznej, w tym do przedstawiania planów renowacji i modernizacji budynków zarówno publicznych, jak i prywatnych.

Pierwotnie przedstawione przez Komisjê Europejsk¹ propozycje dawa³y jej mo¿liwoœæ podjêcia dzia³añ na poziomie UE, jeœli w ocenie Komisji Europejskiej cele unii energetycznej lub cele klimatyczne na 2030 r. mog³yby nie zostaæ osi¹gniête z uwagi na niewystarczaj¹ce wk³ady pañstw cz³onkowskich. Tego rodzaju uprawnienia nak³ada³yby np. na kraje cz³onkowskie obowi¹zek finansowych kontrybucji w przypadku, kiedy w ocenie Komisji Europejskiej unijny cel udzia³u OZE nie by³by kolektywnie realizowany. Kontrybucje te trafiaæ mia³yby do unijnej platformy finansowej "przyczyniaj¹cej siê" do rozwijania projektów odnawialnych, za³o¿onej na poziomie UE i zarz¹dzanej bezpoœrednio lub poœrednio przez Komisjê Europejsk¹. Kraje cz³onkowskie jako swoich wk³adów finansowych mog³yby u¿yæ dochodów z aukcji uprawnieñ do emisji gazów cieplarnianych. Komisja Europejska mia³aby byæ tak¿e uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych aby ustanowiæ i umo¿liwiæ funkcjonowanie oraz finansowanie wspomnianej platformy finansowej. W proponowanych nowelizacjach przepisów kszta³tuj¹cych funkcjonowanie wewnêtrznego rynku energii przedstawione zosta³y mechanizmy ograniczenia mo¿liwoœci stosowania przez pañstwa cz³onkowskie mechanizmów rynku mocy, dopuszczaj¹c do nich jednostki o emisji poni¿ej 550 gr CO2/kWh nieosi¹galnej w praktyce dla technologii wêglowych. W tekœcie nowelizowanej dyrektywy o odnawialnych Ÿród³ach energii przedstawione zosta³y propozycje ograniczenia mo¿liwoœci uwzglêdniania energii wytworzonej z biomasy przy okreœlaniu poziomu zrealizowania krajowego celu OZE.

Prace nad ostateczn¹ wersj¹ tekstów aktów regulacyjnych tworz¹cych "Pakiet Zimowy" prowadzone by³y w ramach tzw. trilogu w Parlamencie Europejskim, w Radzie Europejskiej oraz w Komisji Europejskiej i na obecnym etapie nie osi¹gniêto jeszcze porozumienia, które mog³oby uzyskaæ wspóln¹ akceptacjê.

W 2017 r. sfinalizowano znaczn¹ czêœæ prac nad Kodeksami Sieci i Wytycznymi, które s¹ œrodkami stosowanymi na gruncie prawa UE w celu budowy wspólnotowego, jednolitego rynku energii elektrycznej i gazu. Kodeksy wprowadzane s¹ do obrotu prawnego w formie Rozporz¹dzeñ Komisji Europejskiej, które obowi¹zuj¹ wprost w pañstwach cz³onkowskich bez koniecznoœci ich implementacji do prawa krajowego. Kodeksy okreœlaj¹ wspólne zasady funkcjonowania oraz zarz¹dzania systemami energetycznymi oraz maj¹ na celu eliminacjê barier technicznych dla dalszej integracji europejskich rynków energii i gazu, maj¹ równie¿ sprzyjaæ liberalizacji i dalszemu rozwojowi konkurencji na tych rynkach, a tak¿e poprawiæ standardy us³ug i bezpieczeñstwo dostaw. Kodeksy s¹ opracowywane przez ENTSO-E/ENTSO-G i musz¹ byæ zgodne z niewi¹¿¹cymi wytycznymi ramowymi, opracowywanymi przez ACER. Kodeksy Sieci i Wytyczne mo¿na podzieliæ na trzy obszary:

Obszar Rynkowy	okreœla zasady funkcjonowania rynku bilansuj¹cego, rynków krótkoterminowych – dnia nastêpnego i dnia bie¿¹cego oraz rynków d³ugoterminowych – w zakresie d³ugoterminowych praw przesy³owych.
Obszar Przy³¹czeniowy	okreœla zasady i wymagania zwi¹zane z przy³¹czaniem do sieci elektroenergetycznych wytwórców energii elektrycznej i odbiorców. Okreœla te¿ wymagania dla sieci i po³¹czeñ sta³opr¹dowych wysokiego napiêcia.
Obszar Operacyjny	okreœla wymogi i zasady wobec uczestników systemów przesy³owych dla zapewnienia bezpieczeñstwa pracy systemu, efektywnego wykorzystania wzajemnie po³¹czonych systemów i zasobów oraz zapobiegania rozprzestrzenianiu siê lub pog³êbianiu incydentów, aby unikn¹æ rozleg³ego zak³ócenia i stanu blackout'u, jak równie¿ umo¿liwienia sprawnej i szybkiej odbudowy systemu elektroenergetycznego.

Obecnie wszystkie spoœród oœmiu procedowanych Kodeksów Sieci i Wytycznych wesz³y w ¿ycie i rozpoczyna siê etap ich implementacji. Proces ten bêdzie wymaga³ dalszych, szerokich konsultacji oraz prowadzenia wspólnych projektów, zarówno na arenie krajowej, jak i europejskiej. Wdro¿enie zapisów Kodeksów w znacznym stopniu przemodeluje zasady funkcjonowania polskiego rynku energii w perspektywie kilku najbli¿szych lat.

2.1.2.4. Otoczenie konkurencyjne

Grupy Energetyczne w Polsce

Obecnie na rynku energetycznym w Polsce, oprócz Grupy Kapita³owej TAURON, dzia³aj¹ 3 du¿e, zintegrowane pionowo grupy energetyczne: PGE, ENEA oraz ENERGA S.A. (ENERGA).

Poni¿szy rysunek przedstawia otoczenie konkurencyjne Grupy Kapita³owej TAURON wed³ug dostêpnych danych, tj. za 2016 r.

Rysunek nr 19. Otoczenie konkurencyjne Grupy Kapita³owej TAURON (dane za 2016 r.)

Dziêki pionowo zintegrowanej strukturze, powy¿sze podmioty maj¹ siln¹ pozycjê na rynku krajowym. Ponadto, na polskim rynku obecne s¹ równie¿ zagraniczne grupy energetyczne.

Wed³ug danych za 2016 r., w podsektorze wytwarzania energii elektrycznej skonsolidowane grupy energetyczne (PGE, TAURON, ENEA, ENERGA) posiada³y 56% udzia³u w rynku. Do mniejszych, aczkolwiek licz¹cych siê w 2016 r. graczy nale¿eli: EDF Polska Centrala sp. z o.o. (EDF) (7%), ENGIE Energia Polska S.A. (ENGIE) (7%) oraz Zespó³ Elektrowni P¹tnów-Adamów-Konin S.A. (ZE PAK) (5%).

Grupa Kapita³owa TAURON jest w pe³ni zintegrowanym pionowo przedsiêbiorstwem energetycznym, które wykorzystuje synergie p³yn¹ce z rozmiaru i zakresu prowadzonej dzia³alnoœci.

Grupa Kapita³owa TAURON kontroluje ³añcuch wartoœci od wydobycia wêgla kamiennego do dostarczenia energii elektrycznej do klientów koñcowych. Prowadzi dzia³alnoœæ we wszystkich kluczowych segmentach rynku energetycznego (z wy³¹czeniem przesy³u energii elektrycznej), tj. w obszarze wydobycia wêgla kamiennego, wytwarzania, dystrybucji oraz sprzeda¿y i obrotu energi¹ elektryczn¹ i ciep³em.

Poni¿szy rysunek przedstawia informacje o EBIT w strukturze wed³ug g³ównych segmentów.

Rysunek nr 20. EBIT – szacunkowa struktura wed³ug g³ównych segmentów w 2016 r.¹

¹ Dla zachowania porównywalnoœci prezentowanych segmentów, w Segmencie Wytwarzanie zaprezentowano tak¿e Wydobycie, OZE i Ciep³o; Segment Wytwarzanie uwzglêdnia odpisy aktualizuj¹ce. ród³o: Raporty roczne Spó³ek

Wytwarzanie

Grupa Kapita³owa TAURON drugim najwiêkszym producentem energii elektrycznej w Polsce

Udzia³ Grupy Kapita³owej TAURON w krajowym rynku wytwarzania energii elektrycznej, mierzony produkcj¹ energii elektrycznej brutto, za 2016 r. wyniós³ ok. 10%, co da³o Grupie Kapita³owej TAURON drug¹ pozycjê w Polsce, po PGE.

Aktywa wytwórcze Grupy Kapita³owej TAURON to w 90% jednostki opalane wêglem kamiennym, z czego 10% to nowoczesne wysokosprawne jednostki wytwórcze. £¹czna moc zainstalowana Grupy Kapita³owej TAURON to prawie 5,0 GW. Moc zainstalowana w elektrowniach wiatrowych to 3,9%, w elektrowniach wodnych 2,8%, w jednostkach wytwórczych opalanych biomas¹ 2,3% mocy zainstalowanej w Grupie Kapita³owej TAURON.

Udzia³y w rynku wytwarzania energii elektrycznej w ostatnim roku istotnie siê zmieni³y. W 2017 r. zosta³ sfinalizowany zakup aktywów EDF przez Grupê PGE oraz aktywów ENGIE przez Grupê ENEA. W przypadku ZE PAK, Elektrownia Adamów wchodz¹ca w jej sk³ad na pocz¹tku stycznia 2018 r. zosta³a zamkniêta. Wy³¹czenie bloków energetycznych elektrowni zosta³o podyktowane decyzj¹ Komisji Europejskiej, wskazuj¹cej na koniecznoœæ zakoñczenia pracy aktywów wytwórczych Elektrowni Adamów na pocz¹tku stycznia 2018 r.

Udzia³ PGE w krajowym rynku produkcji energii elektrycznej wynosi³ w 2016 ok. 35%, z moc¹ zainstalowan¹ 12,8 GW. Po przejêciu aktywów EDF (w 2017 r.) moc zainstalowana wzros³a do niemal 16 GW.

Trzecim co do wielkoœci producentem energii w Polsce w 2016 r. by³a ENEA, z udzia³em w rynku wynosz¹cym ok. 8%. Wskutek przejêcia w 2017 r. od ENGIE Elektrowni Po³aniec moc aktywów wytwórczych Grupy ENEA wzros³a z 3,3 do 5,8 GW.

ENERGA natomiast posiada³a w 2016 r. najwiêkszy na polskim rynku odsetek energii elektrycznej z OZE w produkowanej przez siebie energii, wynosz¹cy ponad 30%. £¹czna moc zainstalowana Grupy ENERGA wynosi³a 1,34 GW.

Aktywa wytwórcze Grupy Kapita³owej TAURON skoncentrowane s¹ w po³udniowej Polsce. W tym te¿ regionie znajduj¹ siê z³o¿a wêgla kamiennego, którym opalane s¹ elektrownie i elektrociep³ownie Grupy Kapita³owej TAURON. Po³o¿enie aktywów wytwórczych w pobli¿u z³ó¿ wêgla pozwala na optymalizacjê kosztów zwi¹zanych z transportem tego surowca.

Poni¿sza tabela przedstawia informacje o mocy zainstalowanej na dzieñ 31 grudnia 2016 r. oraz energii elektrycznej wytworzonej w 2016 r.

Lp.	Grupa	Moc zainstalowana		Wytwarzanie1
		IloϾ (GW)	Udzia³ (%)	IloϾ (TWh)	Udzia³ (%)
1.	PGE	12,75	31	59	35
2.	TAURON	4,96	12	17	10
3.	ENEA	3,30	8	15	9
4.	EDF	3,30	8	12	7
5.	PAK	2,50	6	9	5
6.	Engie	1,90	5	11	7

	Tabela nr 7.				Moc zainstalowana oraz produkcja energii elektrycznej wed³ug grup energetycznych w 2016 r.
--	--------------	--	--	--	--------------------------------------------------------------------------------------------

Lp.	Grupa	Moc zainstalowana		Wytwarzanie1
		IloϾ (GW)	Udzia³ (%)	IloϾ (TWh)	Udzia³ (%)
7.	ENERGA	1,34	3	4	2
8.	CEZ	0,60	1	3	2
9.	Pozostali	10,60	26	37	22
	Suma	41,25	100	167	100

¹ IloϾ wytworzonej energii elektrycznej brutto w 2016 r.

ród³o: ARE, informacje spó³ek opublikowane na stronach internetowych, szacunki w³asne w przypadku spó³ek publikuj¹cych produkcjê netto

Poni¿sze rysunki przedstawiaj¹ informacje o energii elektrycznej wytworzonej w 2016 r. i mocy zainstalowanej na dzieñ 31 grudnia 2016 r.

Rysunek nr 21. Produkcja energii elektrycznej brutto – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r.

ród³o: ARE, informacje spó³ek opublikowane na stronach internetowych

Rysunek nr 22. Moc zainstalowana – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r.

ród³o: ARE, informacje spó³ek opublikowane na stronach internetowych

Dystrybucja

Grupa Kapita³owa TAURON jest liderem na rynku polskim pod wzglêdem iloœci klientów dystrybucji oraz wolumenu dystrybuowanej energii elektrycznej.

Grupa Kapita³owa TAURON jest najwiêkszym dystrybutorem energii elektrycznej w kraju. Udzia³ TAURON Dystrybucja w dystrybucji energii elektrycznej do klientów koñcowych w 2016 r. wyniós³ ok. 38% (bior¹c pod uwagê 5 najwiêkszych dystrybutorów). Sieci dystrybucyjne Grupy Kapita³owej TAURON obejmuj¹ ponad 18% powierzchni kraju.

Grupa Kapita³owa TAURON jest liderem na polskim rynku pod wzglêdem liczby klientów dystrybucji oraz wolumenu dystrybuowanej energii elektrycznej.

Poni¿sza tabela przedstawia podstawowe informacje na temat udzia³u poszczególnych grup energetycznych w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, wed³ug danych za 2016 r.

Tabela nr 8. Dystrybucja energii elektrycznej do odbiorców koñcowych wed³ug grup energetycznych

Lp.	Grupa	Dystrybucja
		IloϾ (TWh)	Udzia³ (%)
1.	TAURON	50	38%
2.	PGE	34	26%
3.	ENERGA	22	17%
4.	ENEA	19	14%
5.	Pozostali	7	5%
	Suma	132	100%

ród³o: ARE, informacje spó³ek opublikowane na stronach internetowych

Poni¿szy wykres przedstawia podstawowe informacje na temat udzia³u poszczególnych grup energetycznych w zakresie dystrybucji energii elektrycznej wed³ug danych za 2016 r.

Rysunek nr 23. Dystrybucja energii elektrycznej – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r.

ród³o: ARE, informacje spó³ek opublikowane na stronach internetowych

Wed³ug danych za ostatnie lata Grupa Kapita³owa TAURON z wolumenem dostarczonej energii elektrycznej przez Segment Dystrybucja do klientów koñcowych na poziomie niemal 50 TWh, zajmowa³a pierwsz¹ pozycjê pod wzglêdem iloœci dostarczonej energii elektrycznej. W 2017 r. wolumen energii dostarczonej do odbiorców koñcowych wyniós³ ok. 51,4 TWh. Grupa Kapita³owa TAURON jest najwiêkszym dystrybutorem energii w Polsce tak¿e pod wzglêdem przychodów z dzia³alnoœci dystrybucyjnej.

Nale¿y podkreœliæ, i¿ dzia³alnoœæ dystrybucyjna Grupy Kapita³owej TAURON, ze wzglêdu na naturalny quasi monopol na wyznaczonym obszarze, jest Ÿród³em stabilnych i przewidywalnych przychodów, stanowi¹cych istotn¹ czêœæ skonsolidowanych przychodów ca³ej Grupy Kapita³owej TAURON. Obszar geograficzny dystrybucji energii elektrycznej, na którym historycznie dzia³aj¹ spó³ki z Segmentu Dystrybucja i Segmentu Sprzeda¿, to obszar charakteryzuj¹cy siê du¿ym uprzemys³owieniem i gêstym zaludnieniem, co wp³ywa na popyt na energiê elektryczn¹ zarówno wœród gospodarstw domowych, jak i przedsiêbiorców. Liczba klientów Segmentu Dystrybucja to ponad 5,5 mln.

Sprzeda¿

Grupa Kapita³owa TAURON jest drugim najwiêkszym sprzedawc¹ energii elektrycznej w Polsce.

Poni¿szy wykres przedstawia podstawowe informacje na temat udzia³u poszczególnych grup energetycznych w zakresie sprzeda¿y energii elektrycznej do odbiorców koñcowych wed³ug danych za 2016 r.

Rysunek nr 24. Sprzeda¿ energii elektrycznej do odbiorców koñcowych – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r.

ród³o: ARE, informacje spó³ek opublikowane na stronach internetowych Grupa Kapita³owa TAURON by³a drugim, po Grupie Kapita³owej PGE, sprzedawc¹ energii elektrycznej w Polsce. Sprzeda¿ detaliczna energii elektrycznej osi¹gnê³a w 2016 r. poziom 32 TWh. W 2017 r. wolumen sprzeda¿y detalicznej energii elektrycznej osi¹gn¹³ poziom ok. 34,9 TWh. Liczba klientów Segmentu Sprzeda¿ to ok. 5,4 mln.

W segmencie sprzeda¿y energii elektrycznej poszczególne grupy energetyczne zwi¹zane s¹ geograficznie przede wszystkim z obszarami, na których pe³ni¹ funkcjê OSD – dotyczy to zw³aszcza klientów zaliczanych do gospodarstw domowych oraz ma³ych firm. Szersz¹ i bardziej otwart¹ konkurencjê pomiêdzy grupami ogranicza utrzymanie obowi¹zku przedk³adania do zatwierdzenia taryf dla gospodarstw domowych do Prezesa URE. Koniecznoœæ taryfikacji cen wp³ywa na ograniczone mo¿liwoœci pozycjonowania cen w ofertach produktowych, a co za tym idzie, na ich atrakcyjnoœæ dla klientów. Ograniczenia te nie dotycz¹ klientów biznesowych i instytucjonalnych.

Wœród g³ównych konkurentów Grupy Kapita³owej TAURON w tym segmencie widoczny jest z jednej strony trend wzrostowy w zakresie wolumenu sprzeda¿y detalicznej, z drugiej strony trend spadkowy wyników, co mo¿e byæ efektem za³o¿eñ przyjêtych w strategiach rynkowych tych grup.

Poni¿sza tabela przedstawia g³ówne Ÿród³a konkurencyjnoœci.

Lp.	Obszar Dzia³alnoœci	Obszar inicjatyw	ród³a konkurencyjnoœci
1.	Wydobycie Wytwarzanie	1) Ograniczanie ryzyka cen i dostaw paliwa 2) Inwestycje w jednostki wytwórcze 3) Koszty operacyjne	1) W³asne zasoby wêgla – bezpieczeñstwo dostaw paliwa i kontrola kosztów wydobycia 2) Wysokosprawne jednostki wytwórcze o konkurencyjnym koszcie jednostkowym produkcji 3) Poprawa efektywnoœci operacyjnej
	OZE Ciep³o	1) Koszty operacyjne 2) Inwestycje w sieci ciep³ownicze	1) Poprawa efektywnoœci operacyjnej 2) Rozwijanie dzia³alnoœci regulowanej
2.	Dystrybucja	1) Koszty operacyjne 2) EfektywnoϾ inwestycji 3) Poprawa wskaŸników niezawodnoœci sieci	1) Wdro¿enie docelowego modelu biznesowego 2) Wspó³praca z Prezesem URE w zakresie wynagradzania z inwestycji 3) Wdro¿one systemy informatyczne, wyodrêbnione procesy, czytelny podzia³ odpowiedzialnoœci
3.	Sprzeda¿	1) Koszty operacyjne 2) Mar¿a na sprzeda¿y, rozwijanie produktów dostosowanych do potrzeb klientów, rozwój w nowych Obszarach Biznesowych	1) Efektywnie alokowane koszty operacyjne 2) Marka, obecna baza klientów, posiadane kana³y sprzeda¿y, doœwiadczenie w zarz¹dzaniu produktami oraz portfelem zakupowym

Tabela nr 9. ród³a konkurencyjnoœci

2.2. Czynniki istotne dla rozwoju

Najistotniejszy wp³yw na dzia³alnoœæ Grupy Kapita³owej TAURON wywieraæ bêd¹, podobnie jak mia³o to miejsce w przesz³oœci, nastêpuj¹ce czynniki:

Czynniki zewnêtrzne:

• 1) sytuacja makroekonomiczna, szczególnie w Polsce, jak równie¿ sytuacja ekonomiczna obszaru, na którym Grupa Kapita³owa TAURON prowadzi dzia³alnoœæ, oraz na poziomie UE i gospodarki globalnej, w tym zmiany stóp procentowych, kursów walutowych itp., maj¹ce wp³yw na wycenê aktywów i zobowi¹zañ wykazywanych przez Spó³kê w sprawozdaniu z sytuacji finansowej,
• 2) otoczenie polityczne, szczególnie w Polsce oraz na poziomie UE, w tym stanowiska i decyzje instytucji i urzêdów administracji pañstwowej, np.: UOKiK, URE oraz Komisji Europejskiej,
• 3) zmiany regulacji dotycz¹cych sektora energetycznego, a tak¿e zmiany w otoczeniu prawnym, w tym: prawa podatkowego, handlowego, ochrony œrodowiska,
• 4) wprowadzenie mechanizmu wynagradzania zdolnoœci wytwórczych (tzw. rynek mocy) oraz decyzje co do przysz³ego kszta³tu mechanizmów ORM i interwencyjnej rezerwy zimnej,
• 5) system wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji, skutkuj¹cy, z jednej strony, kosztami umorzenia "czerwonych" i "¿ó³tych" certyfikatów u sprzedawców energii elektrycznej odbiorcom koñcowym, z drugiej strony przychodami ze sprzeda¿y "czerwonych" i "¿ó³tych" certyfikatów u wytwórców energii z kogeneracji. Obecny system wsparcia obowi¹zuje do koñca 2018 r.; brak informacji o jego kszta³cie po 2018 r.,
• 6) nowy system wsparcia OZE, tzw. aukcje OZE,
• 7) sytuacja w sektorze elektroenergetycznym, w tym aktywnoœæ i dzia³ania konkurencji na rynku energetycznym,
• 8) liczba uprawnieñ do emisji CO2 przyznanych nieodp³atnie, a tak¿e ceny nabywanych uprawnieñ w sytuacji niedoboru darmowych uprawnieñ,
• 9) ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym,
• 10) ceny sprzeda¿y energii elektrycznej i wêgla oraz wynikaj¹ce z przyjêtego modelu regulacji dzia³alnoœci OSD taryfy dystrybucyjne, jako czynniki wp³ywaj¹ce na wysokoœæ przychodów,
• 11) ceny œwiadectw pochodzenia energii ze Ÿróde³ odnawialnych i z kogeneracji,
• 12) ceny surowców energetycznych,
• 13) wymagania w zakresie ochrony œrodowiska,
• 14) nowe produkty pozaenergetyczne,
• 15) postêp naukowo-techniczny,
• 16) zapotrzebowanie na energiê elektryczn¹ i pozosta³e produkty rynku energetycznego, z uwzglêdnieniem zmian wynikaj¹cych z sezonowoœci i warunków pogodowych.

Zmiany ww. czynników zewnêtrznych mog¹ stanowiæ przes³anki obliguj¹ce Grupê Kapita³ow¹ TAURON, zgodnie z Miêdzynarodowym Standardem Rachunkowoœci 36, do przeprowadzenia testów na utratê wartoœci aktywów. Wyniki tych testów mog¹ mieæ wp³yw na wyniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON w perspektywie kolejnych okresów sprawozdawczych.

Czynniki wewnêtrzne:

• 1) konsekwentna realizacja Strategii oraz osi¹ganie za³o¿onych efektów finansowych i niefinansowych,
• 2) dzia³ania w zakresie optymalizacji procesów we wszystkich spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON,
• 3) decyzje w zakresie realizacji kluczowych projektów inwestycyjnych,
• 4) warunki geologiczno-górnicze wydobycia,
• 5) potencjalne awarie urz¹dzeñ, instalacji i sieci nale¿¹cych do Grupy Kapita³owej TAURON.

Dzia³alnoœæ Grupy Kapita³owej TAURON cechuje siê sezonowoœci¹, która dotyczy w szczególnoœci produkcji, dystrybucji i sprzeda¿y ciep³a, dystrybucji i sprzeda¿y energii elektrycznej odbiorcom indywidualnym oraz sprzeda¿y wêgla odbiorcom indywidualnym dla celów grzewczych. Sprzeda¿ ciep³a zale¿y od warunków atmosferycznych, w szczególnoœci od temperatury powietrza, i jest wiêksza w okresie jesienno-zimowym. Poziom sprzeda¿y energii elektrycznej odbiorcom indywidualnym zale¿y od d³ugoœci dnia, co powoduje, ¿e sprzeda¿ energii elektrycznej tej grupie odbiorców jest z regu³y ni¿sza w okresie wiosenno-letnim, a wy¿sza w okresie jesienno-zimowym. Sprzeda¿ wêgla dla odbiorców indywidualnych jest wiêksza w okresie jesienno-zimowym. Sezonowoœæ pozosta³ych obszarów dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON jest niewielka.

Wp³yw powy¿szych czynników na osi¹gniête w 2017 r. wyniki finansowe zosta³ opisany w pkt 2.3 oraz w pkt 4 niniejszego sprawozdania. Efekty tego wp³ywu widoczne s¹ zarówno w krótkiej, jak i d³u¿szej perspektywie.

2.3. Wyniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON

Poni¿szy rysunek przedstawia wyniki EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2010–2017.

Rysunek nr 25. EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2010–2017

Poni¿sza tabela przedstawia wyniki EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w podziale na poszczególne segmenty dzia³alnoœci za lata 2015–2017. Dane dla poszczególnych segmentów nie obejmuj¹ wy³¹czeñ konsolidacyjnych.

				Tabela nr 10. Wyniki EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w podziale na Segmenty dzia³alnoœci w latach 2015–2017
--	--	--	--	-------------------------------------------------------------------------------------------------------------	--

Lp.	EBITDA (tys. z³)	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)	Zmiana (2017–2016)
1.	Wydobycie	(83 036)	(82 130)	9 137	–	(906)
2.	Wytwarzanie	463 974	545 311	754 751	85%	(81 337)
3.	Dystrybucja	2 282 685	2 394 812	2 372 129	95%	(112 127)
4.	Sprzeda¿	841 222	490 005	380 405	172%	351 217
5.	Pozosta³e	118 043	114 570	100 320	103%	3 473
6.	Pozycje nieprzypisane	(78 297)	(125 754)	(93 514)	–	47 457
	EBITDA Razem	3 544 591	3 336 814	3 523 228	106%	207 777

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017.

Rysunek nr 26. Struktura EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017

Najwiêkszy udzia³ w EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON maj¹ Segmenty Dystrybucja, Wytwarzanie oraz Sprzeda¿. Poni¿szy rysunek przedstawia zmianê wyniku EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017.

Przep³ywy pieniê¿ne Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r.

Poni¿szy rysunek przedstawia przep³ywy pieniê¿ne Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r.

2.3.1. Segment Wydobycie

Poni¿sza tabela przedstawia wyniki Segmentu Wydobycie w latach 2015–2017.

Tabela nr 11. Wyniki Segmentu Wydobycie w latach 2015–2017
------------------------------------------------------------	--	--	--	--	--

Wyszczególnienie (tys. z³)	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)	Zmiana (2017–2016)
Wydobycie
Przychody ze sprzeda¿y	1 541 425	1 311 143	1 205 944	117,6%	230 282
wêgiel – sortymenty grube i œrednie	509 348	346 251	346 778	147,1%	163 097
wêgiel energetyczny	973 549	918 647	836 772	106,0%	54 902
pozosta³e przychody	58 528	46 245	22 394	126,6%	12 283
Zysk operacyjny	(211 070)	(205 163)	(104 328)	–	(5 907)
Amortyzacja i odpisy	128 034	123 033	113 465	104,1%	5 001
EBITDA	(83 036)	(82 130)	9 137	–	(906)

Wyniki operacyjne EBIT oraz EBITDA Segmentu Wydobycie ukszta³towa³y siê w 2017 r. na poziomie zbli¿onym do 2016 r. Na wyniki finansowe tego segmentu wp³ynê³y nastêpuj¹ce czynniki:

• 1) sprzeda¿ wy¿szego wolumenu ka¿dego z sortymentów œrednio o 12%,
• 2) wy¿sza przeciêtna cena sprzedawanych produktów o 6,7%,
• 3) wy¿szy jednostkowy koszt produkcji wêgla handlowego w zwi¹zku z wy¿szymi kosztami us³ug górniczych, kosztami pracy w konsekwencji wyp³aty premii jednorazowej, zu¿ycia w 2017 r. wiêkszej iloœci wêgla kupionego z rynku do przerobu oraz zrealizowania wolumenu produkcji wêgla handlowego na poziomie nieznacznie wy¿szym ni¿ w 2016 r.,
• 4) sprzeda¿ w 2017 r. znacznej czêœci wêgla z zapasów, co spowodowa³o ujêcie w tym okresie wartoœci zapasów w koszcie w³asnym. Nadwy¿ka sprzeda¿y nad zrealizowan¹ produkcj¹ w okresie sprawozdawczym wynios³a 323 tys. Mg. W analogicznym okresie 2016 r. mia³a miejsce sytuacja odwrotna i czêœæ niesprzedanej produkcji (304 tys. Mg) zosta³a alokowana na zapasie oraz sprzedana w kolejnych okresach.

Poni¿szy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Wydobycie za lata 2015–2017.

Rysunek nr 29. Dane finansowe Segmentu Wydobycie za lata 2015–2017

Poni¿szy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Wydobycie wraz z istotnymi czynnikami wp³ywaj¹cymi na zmianê r/r.

Rysunek nr 30. Wynik EBITDA Segmentu Wydobycie

Cele i inicjatywy strategiczne

G³ównym celem dla Segmentu Wydobycie okreœlonym w ramach Strategii jest: stabilne dostarczanie konkurencyjnego kosztowo i odpowiedniego pod wzglêdem jakoœci paliwa dla Grupy Kapita³owej TAURON oraz rozwój oferty produktowej i maksymalizacja masy mar¿y ze sprzeda¿y pozosta³ych produktów.

Cele wyznaczone w Strategii s¹ realizowane poprzez wdro¿enie inicjatyw strategicznych, obejmuj¹cych m.in.: optymalizacjê kosztów i nak³adów inwestycyjnych, wzbogacanie trójproduktowe w ZG Sobieski i ZG Janina oraz rozbudowê linii do paczkowania ekogroszku.

G³ówne inwestycje

W Segmencie Wydobycie w 2017 r. poniesiono ogó³em ok. 166 mln z³ nak³adów inwestycyjnych, w tym na nastêpuj¹ce strategiczne projekty inwestycyjne:

• 1) 13 mln z³ na budowê szybu "Grzegorz" wraz z budow¹ infrastruktury i wyrobiskami towarzysz¹cymi,
• 2) 41 mln z³ na budowê poziomu 800 m w ZG Janina,
• 3) 38 mln z³ na program inwestycyjny w ZG Brzeszcze.

Pozosta³e nak³ady w Segmencie Wydobycie ponoszone s¹ na przygotowanie i obs³ugê wydobycia (g³ównie zakup maszyn i urz¹dzeñ, dr¹¿enie wyrobisk, przygotowanie œcian).

Perspektywy rozwoju

Aktualna sytuacja w bran¿y wydobywczej wêgla kamiennego, tym integracja aktywów Polskiej Grupy Górniczej, problemy logistyczne i wp³yw czynników geologicznych spowodowa³a spadek wydobycia wêgla kamiennego, co prze³o¿y³o siê na niskie zapasy surowca na przykopalnianych sk³adowiskach i wzrost cen surowca. Na 2018 r. analitycy prognozuj¹ popyt na wêgiel kamienny na stabilnym poziomie. Przy niskim wydobyciu mo¿e prze³o¿yæ siê to na wzrost ceny wêgla na rynku, a w konsekwencji mo¿liwy wzrost cen energii elektrycznej. W 2017 r. ceny wêgla energetycznego wzros³y o 8%, czego g³ówn¹ przyczyn¹ by³a niska poda¿ wynikaj¹ca ze spadków cen w latach 2014–2016 i tym samym ograniczenia inwestycji w tym okresie. Niski poziom poda¿y wêgla kamiennego na lokalnym rynku, mo¿e siê to przyczyniæ do wzrostu importu wêgla, co równie¿ wp³ynie na poziom cen. Najbli¿szy okres bêdzie okresem trudnym i wymagaj¹cym tak¿e ze wzglêdu na niekorzystne perspektywy tego paliwa w polityce energetycznej UE.

Wyzwaniem dla obszaru bêd¹: kszta³t polityki paliwowo-energetycznej kraju, kierunki rozwoju wskazane w "Programie dla sektora górnictwa wêgla kamiennego w Polsce", opublikowanego w styczniu 2018 r., a tak¿e rozporz¹dzenie o jakoœci paliw.

Strategia zak³ada, ¿e planowane inicjatywy strategiczne i realizowane projekty inwestycyjne pozwol¹ na to, aby Segment Wydobycie Grupy Kapita³owej TAURON umacnia³ swoj¹ pozycjê oraz zapewnia³ paliwo wêglowe spó³kom Grupy Kapita³owej TAURON, tym samym mityguj¹c ryzyko wzrostu cen tego surowca na rynku zewnêtrznym.

Zgodnie ze Strategi¹, g³ówne kierunki dzia³añ w Segmencie Wydobycie obejmuj¹:

• 1) kontynuacjê projektów inwestycyjnych w ZG Janina i Sobieski,
• 2) realizacjê programu inwestycyjnego w ZG Brzeszcze,
• 3) optymalizacjê kosztów i nak³adów celem utrzymania pozycji TAURON Wydobycie jako drugiego (po kopalni Lubelski Wêgiel "Bogdanka" S.A.) najbardziej efektywnego kosztowo wytwórcy wêgla w Polsce,
• 4) budowê portfela produktów dostosowanych do potrzeb wewnêtrznych, w tym zapewnienie dostaw wêgla dla jednostek wytwórczych Grupy Kapita³owej TAURON na poziomie 70–80% zapotrzebowania;
• 5) rozwój oferty produktowej poza Grupê Kapita³ow¹ TAURON.

Inwestycje realizowane przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON w Segmencie Wydobycie nakierowane s¹ na wzrost wydajnoœci oraz zwiêkszenie udzia³u wêgla z w³asnych kopalñ w strukturze zakupów Grupy Kapita³owej TAURON. Efekty dzia³añ wspieraj¹cych podniesienie efektywnoœci tego segmentu bêd¹ odzwierciedlone w jego wynikach finansowych i operacyjnych w okresach nastêpnych.

2.3.2. Segment Wytwarzanie

Poni¿sza tabela przedstawia wyniki Segmentu Wytwarzanie w latach 2015–2017.

Tabela nr 12. Wyniki Segmentu Wytwarzanie w latach 2015–2017

Wyszczególnienie (tys. z³)	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)	Zmiana (2017–2016)
Wytwarzanie
Przychody ze sprzeda¿y	4 528 480	4 356 101	5 376 280	104,0%	172 379
energia elektryczna	3 486 458	3 101 505	4 021 274	112,4%	384 953
ciep³o	873 929	861 029	814 045	101,5%	12 900
prawa maj¹tkowe ze œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej	114 840	335 673	480 698	34,2%	(220 833)
pozosta³e przychody	53 253	57 894	60 263	92,0%	(4 641)
Zysk operacyjny	16 595	(752 813)	(3 477 076)	–	769 408
Amortyzacja i odpisy	447 379	1 298 124	4 231 827	34,5%	(850 745)
EBITDA	463 974	545 311	754 751	85,1%	(81 337)

W 2017 r. przychody ze sprzeda¿y w Segmencie Wytwarzanie by³y wy¿sze o 4% w porównaniu do 2016 r. za spraw¹ wy¿szych przychodów ze sprzeda¿y energii elektrycznej i ciep³a (g³ównie ze wzglêdu na wy¿sze wolumeny sprzeda¿y). Ni¿sze przychody ze sprzeda¿y praw maj¹tkowych do œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej s¹ pochodn¹ ni¿szego wolumenu sprzeda¿y i ni¿szej ceny PMOZE.

Na poziom uzyskanych wyników wp³ynê³y nastêpuj¹ce czynniki:

• 1) ni¿sza mar¿a na energii elektrycznej g³ównie ze wzglêdu na ni¿sz¹ cenê sprzeda¿y energii r/r,
• 2) ni¿sza cena i wolumen praw maj¹tkowych z OZE efekt nadpoda¿y PMOZE na rynku oraz zmniejszenia produkcji jednostek biomasowych,
• 3) wy¿sza mar¿a na cieple wy¿szy wolumen sprzeda¿y ciep³a i us³ug przesy³owych (efekt ni¿szej temperatury zewnêtrznej w okresie grzewczym (2016 r.: 4,0°C, 2017 r.: 3,6°C) oraz wy¿sza stawka za us³ugi przesy³owe,
• 4) ni¿sze koszty rezerwy CO2 co jest wypadkow¹: wiêkszej iloœci uprawnieñ nieodp³atnych, wy¿szego wolumenu emisji CO2 (efekt wy¿szej produkcji energii elektrycznej i ciep³a) oraz ni¿szych cen kontraktacji terminowej CO2 r/r,
• 5) pozosta³e g³ównie wy¿sze koszty podatku od nieruchomoœci od farm wiatrowych, koszty premii jednorazowych dla pracowników, wy¿sze koszty rezerwy na Program Dobrowolnych Odejœæ, wiêkszy zakres remontów bie¿¹cych i wy¿sze koszty szkód elektrycznych.

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON ujê³a odpisy aktualizuj¹ce oraz rozwi¹zanie utworzonych wczeœniej odpisów rzeczowych aktywów trwa³ych bêd¹cych wynikiem testów na utratê wartoœci aktywów przeprowadzonych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz 30 czerwca 2017 r. Wyniki przeprowadzonych testów wykaza³y, i¿ czêœæ aktywów Segmentu Wytwarzanie nale¿y obj¹æ dodatkowym odpisem w kwocie 658,7 mln z³. Przeprowadzone testy wykaza³y te¿ zasadnoœæ odwrócenia odpisów w tym Segmencie na kwotê 628,2 mln z³.

Poni¿szy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Wytwarzanie za lata 2015–2017.

Poni¿szy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Wytwarzanie wraz z istotnymi czynnikami wp³ywaj¹cymi na zmianê r/r.

Rysunek nr 32. Wynik EBITDA Segmentu Wytwarzanie

Cele i inicjatywy strategiczne

G³ównymi celami dla Segmentu Wytwarzanie okreœlonymi w ramach Strategii s¹:

• 1) dla spó³ki TAURON Wytwarzanie: zatrzymanie utraty wartoœci aktywów i unowoczeœnienie floty,
• 2) dla spó³ki TAURON EKOENERGIA: podniesienie rentownoœci posiadanych aktywów wytwórczych i przygotowanie opcji na zyskowny rozwój obszaru,
• 3) dla spó³ki TAURON Ciep³o: rozwój sprzeda¿y i dystrybucji ciep³a.

Cele wyznaczone w Strategii s¹ realizowane poprzez wdro¿enie inicjatyw strategicznych, obejmuj¹cych m.in.: optymalizacjê kosztów i nak³adów inwestycyjnych, optymalizacjê zatrudnienia, optymalizacjê maj¹tku produkcyjnego oraz sprzeda¿ zbêdnych aktywów nieprodukcyjnych oraz projekty inwestycyjne wp³ywaj¹ce na unowoczeœnienie floty wytwórczej (blok 910 MW w Elektrowni Jaworzno, blok 450 MW w Elektrociep³owni Stalowa Wola).

G³ównym kierunkiem strategicznym wyznaczonym dla aktywów konwencjonalnych Segmentu Wytwarzanie jest uzyskanie efektywnoœci ekonomicznej lub trwa³e wy³¹czenie z eksploatacji. Dzia³ania w ramach tego obszaru bêd¹ siê koncentrowa³y m.in. na dokoñczeniu budowy bloku wêglowego w Jaworznie o mocy 910 MW, w tym realizacji projektu z partnerem strategicznym poprzez sprzeda¿ czêœci udzia³ów przy zachowaniu kontroli. W 2018 r. zostanie wypracowana kierunkowa koncepcja zwi¹zana z dostosowaniem jednostek wytwórczych Grupy Kapita³owej TAURON do konkluzji BAT. Prace analityczne powinny daæ rekomendacje najlepszego scenariusza dzia³ania, tj. zakresu modernizacji (dostosowania) jednostek wytwórczych wraz z koniecznymi nak³adami lub mo¿liwoœci ewentualnego uzyskania odstêpstw od granicznych wielkoœci emisyjnych.

W zakresie OZE przygotowywane s¹ opcje dla rozwoju instalacji OZE przy za³o¿eniu korzystnego systemu wsparcia oraz wypracowania rentownego modelu ich dzia³ania.

W zakresie wytwarzania, dystrybucji i obrotu ciep³em istotnymi dzia³aniami jest rozwój wytwarzania, dystrybucji i sprzeda¿y ciep³a, w szczególnoœci realizacja Programu Likwidacji Niskiej Emisji, poszukiwanie rozwi¹zañ w obszarze kogeneracji wielopaliwowej oraz poprawê poziomu wykorzystania istniej¹cej infrastruktury.

G³ówne inwestycje

W Segmencie Wytwarzanie w 2017 r. poniesiono ogó³em 1 516 mln z³ nak³adów inwestycyjnych, w tym na nastêpuj¹ce przedsiêwziêcia inwestycyjne:

• 1) 1 278 mln z³ na budowê bloku wêglowego o mocy 910 MW w Elektrowni Jaworzno III,
• 2) 16 mln z³ na inwestycje zwi¹zane z rozwojem i utrzymaniem sieci ciep³owniczych,
• 3) 17 mln z³ na przy³¹czenia nowych obiektów.

Ponadto poniesiono ok. 77 mln z³ na nak³ady odtworzeniowe i komponenty remontowe w TAURON Wytwarzanie. Oprócz powy¿szych inwestycji realizowana jest inwestycja w Stalowej Woli z udzia³em partnera strategicznego PGNiG. TAURON i PGNiG posiadaj¹ po 50% udzia³ów w spó³ce celowej realizuj¹cej projekt obejmuj¹cy budowê bloku gazowo-parowego o mocy 449 MWe wraz z cz³onem ciep³owniczym o mocy 240 MWt. W styczniu 2016 r. odst¹piono od kontraktu z g³ównym wykonawc¹ firm¹ Abener Energia S.A. W marcu 2017 r., dziêki sp³acie dotychczasowych instytucji finansuj¹cych projekt, wesz³y w ¿ycie podpisane aneksy do umowy gazowej, elektrycznej, porozumienie restrukturyzuj¹ce projekt. Uzgodniono i podjêto decyzjê o budowie rezerwowego Ÿród³a ciep³a. Finalizowane s¹ rozmowy z instytucjami finansuj¹cymi w zakresie pozyskania nowego, bardziej korzystnego finansowania. W wyniku przeprowadzenia szeregu analiz, m.in. z uwagi na poziom zaawansowania inwestycji zdecydowano siê na formu³ê mened¿era kontraktu (EPCM). Do realizacji EPCM wybrano konsorcjum firm Energopomiar Gliwice – Energoprojekt Katowice. Zakoñczenie realizacji tej inwestycji planowane jest na 2019 r. Przewidywane nak³ady inwestycyjne na projekt (bez kosztów finansowych) wynosz¹ ok. 411 mln z³ (z tego ok. 165 mln z³ planowane jest do poniesienia w 2018 r.). Do koñca 2017 r. poniesiono nak³ady w wysokoœci 984 mln z³.

Perspektywy rozwoju

Dostêpne prognozy i analizy na najbli¿szy rok zak³adaj¹ wzrost krajowej produkcji energii elektrycznej, w tym tak¿e produkcji z OZE oraz wzrost cen kontraktów na rynku hurtowym: energii elektrycznej, certyfikatów i cen EUA. Bran¿a wytwórcza w najbli¿szym czasie bêdzie musia³a zmierzyæ siê tak¿e z niekorzystn¹ sytuacj¹ na rynku pracy. W zwi¹zku z dostrzegalnym problemem luki pokoleniowej na rynku brakuje wyspecjalizowanych pracowników, co przek³ada siê na pracê producentów energii elektrycznej i ciep³a.

Analitycy prognozuj¹ wzrost mocy wytwórczych OZE i ich kluczowy udzia³ w produkcji energii elektrycznej na rynku (g³ównie wiatru), co stanowi wyzwanie dla sieci i stabilnoœci dostaw energii elektrycznej. Du¿e zainteresowanie obszarem OZE, poparte polityk¹ UE, mo¿e mieæ prze³o¿enie na inwestycje, w tym okazje akwizycyjne w obszarze OZE.

Rosn¹cy udzia³ niestabilnych Ÿróde³ wytwórczych i zmniejszenie wolumenów produkcji z konwencjonalnych jednostek wytwórczych (wynikaj¹ce m.in. z wieku oraz niskiej sprawnoœci) znacz¹co przek³ada siê na bezpieczeñstwo energetyczne kraju. W najbli¿szych latach kluczow¹ kwesti¹ pozostanie zapewnienie bezpieczeñstwa pracy KSE, w tym celu wprowadzono w Polsce rynek mocy, który powinien pozwoliæ na uzyskanie dodatkowego Ÿród³a przychodów przez jednostki wytwórcze na niezbêdne inwestycje i modernizacjê aktywów.

Na rynku ciep³a, polityka kraju ukierunkowana na poprawê jakoœci powietrza, mo¿e prze³o¿yæ siê na istotny wzrost inwestycji i rozwój tego obszaru.

2.3.3. Segment Dystrybucja

Poni¿sza tabela przedstawia wyniki Segmentu Dystrybucja w latach 2015–2017.

Wyszczególnienie (tys. z³)	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)	Zmiana (2017–2016)
Dystrybucja
Przychody ze sprzeda¿y	6 719 943	6 310 216	6 450 274	106,5%	409 727
us³ugi dystrybucyjne	6 311 594	5 892 510	6 022 144	107,1%	419 084
op³aty przy³¹czeniowe	114 112	103 636	125 698	110,1%	10 476
konserwacja oœwietlenia ulicznego	115 265	116 462	116 042	99,0%	(1 197)
pozosta³e przychody	178 972	197 608	186 389	90,6%	(18 636)
Zysk operacyjny	1 210 925	1 363 236	1 371 577	88,8%	(152 311)
Amortyzacja i odpisy	1 071 760	1 031 576	1 000 552	103,9%	40 184
EBITDA	2 282 685	2 394 812	2 372 129	95,3%	(112 127)

Tabela nr 13. Wyniki Segmentu Dystrybucja w latach 2015–2017

W 2017 r. Segment Dystrybucja, w porównaniu do 2016 r., zanotowa³ wzrost przychodów o 6,5% oraz zmianê wyników na poziomie operacyjnym EBIT i EBITDA odpowiednio o (11,2)% i (4,7)%. Na dynamikê wyników wp³ynê³y poni¿sze przyczyny:

• 1) wzrost œredniej stawki sprzeda¿y us³ugi dystrybucyjnej do odbiorców koñcowych, w ka¿dej grupie taryfowej, g³ównie jako efekt wzrostu stawek op³at przejœciowej i OZE,
• 2) wzrost dostaw do odbiorców w ka¿dej grupie, a w szczególnoœci wœród odbiorców w grupie A oraz B, w efekcie korzystnej koniunktury gospodarczej, wzrostu produkcji, oraz ograniczenia w³asnej generacji,
• 3) wzrost kosztów zakupu us³ug przesy³owych, jako skutek wy¿szej op³aty przejœciowej oraz op³aty OZE (brak w 2016 r.),
• 4) spadek kosztów zakupu energii elektrycznej na pokrycie ró¿nicy bilansowej uzyskany dziêki obni¿eniu wolumenu zakupu,
• 5) ni¿szy wskaŸnik strat sieciowych r/r w ujêciu ksiêgowym, m.in. w zwi¹zku z prowadzeniem "Programu dzia³añ w celu ograniczenia strat energii elektrycznej",
• 6) wzrost przychodów z op³at za ponadnormatywny pobór energii biernej, gdzie g³ównym parametrem pozytywnego odchylenia w stosunku do ubieg³ego roku jest wzrost ceny energii na rynku konkurencyjnym,
• 7) spadek przychodów z tytu³u usuwania kolizji, g³ównie jako efekt przesuniêcia realizacji zadañ na 2018 r.,
• 8) poniesienie kosztów w zwi¹zku z realizacj¹ Programu Poprawy Niezawodnoœci Sieci w 2017 r oraz koszty premii jednorazowej,
• 9) rezerwa aktuarialna zdarzenie jednorazowe z grudnia 2016 r. polegaj¹ce na rozwi¹zaniu rezerwy aktuarialnej zwi¹zane z ujednoliceniem Zak³adowego Uk³adu Zbiorowego Pracy w spó³kach Segmentu Dystrybucja,
• 10) wzrost kosztów podatków i op³at w wyniku realizowanych inwestycji, wzrostu wartoœci maj¹tku sieciowego oraz wy¿szej rezerwy z tytu³u s³u¿ebnoœci przesy³u ustanowionej na terenie Lasów Pañstwowych.

Poni¿szy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Dystrybucja za lata 2015–2017.

Rysunek nr 33. Dane finansowe Segmentu Dystrybucja za lata 2015–2017

Poni¿szy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Dystrybucja wraz z istotnymi czynnikami wp³ywaj¹cymi na zmianê r/r.

Rysunek nr 34. Wynik EBITDA Segmentu Dystrybucja

Cele i inicjatywy strategiczne

G³ównym celem Segmentu Dystrybucja okreœlonym w ramach Strategii jest utrzymanie pozycji lidera na rynku polskim w dziedzinie bezpieczeñstwa i efektywnoœci funkcjonowania sieci.

Za³o¿ony cel bêdzie realizowany poprzez kluczowe inicjatywy strategiczne: Program "Jedna Dystrybucja", na który sk³adaj¹ siê projekty optymalizuj¹ce procesy dzia³ania w spó³ce; dzia³ania wp³ywaj¹ce na poprawê zadowolenia klientów i jednoczeœnie poprawê wizerunku firmy; program elektryczna mobilnoϾ i systemy magazynowania. Segment Dystrybucja realizuje istotne projekty inwestycyjne zwi¹zane z modernizacj¹ i odbudow¹ sieci.

G³ówne inwestycje

W Segmencie Dystrybucja w 2017 r. poniesiono ogó³em 1 693 mln z³ nak³adów inwestycyjnych. G³ówne kierunki inwestowania to:

• 1) 610 mln z³ na inwestycje zwi¹zane z przy³¹czeniem nowych odbiorców,
• 2) 865 mln z³ na inwestycje zwi¹zane z modernizacj¹ i odtworzeniem sieci.

Ponadto, w 2017 r. poniesiono nak³ady na realizacjê nastêpuj¹cych Projektów Inwestycyjnych: System Zarz¹dzania Maj¹tkiem Sieciowym (ok. 16 mln z³), Budowa Centrum Zarz¹dzania Sieci¹ w Krakowie (ok. 31 mln z³). Poniesiono równie¿ nak³ady w ³¹cznej wysokoœci ok. 150 mln z³ na: ³¹cznoœæ i informatykê, budynki i budowle, œrodki transportu, modernizacjê oœwietlenia ulicznego.

Perspektywy rozwoju

Segment Dystrybucja musi dostosowaæ swoje inwestycje do wymagañ zwi¹zanych z regulacj¹ jakoœciow¹ URE. Kontynuowane bêd¹ dzia³ania ukierunkowane na zapewnienie niezawodnoœci dostaw energii elektrycznej oraz uproszczenie procedur zwi¹zanych z przy³¹czeniami nowych odbiorców. Realizowane inwestycje musz¹ pozwoliæ na dostosowanie maj¹tku dystrybucyjnego spó³ki do rosn¹cej iloœci energii generowanej przez Ÿród³a odnawialne, a tak¿e na przygotowanie sieci do wspó³pracy z infrastruktur¹ do ³adowania pojazdów elektrycznych. Rozwój spó³ki w zakresie inteligentnych sieci oraz liczników pozwoli wprowadziæ dodatkowe funkcjonalnoœci zarówno po stronie dystrybutora, jak i klienta. Na rozwój Segmentu w znaczny sposób wp³yn¹ kompetencje w zakresie pozyskiwania œrodków pomocowych, zarówno dla poprawy bezpieczeñstwa, jak i prowadzonych prac badawczo-rozwojowych.

Nale¿y mieæ na uwadze, ¿e wyzwania te bêd¹ realizowane na rynku regulowanym, który uzale¿nia dzia³ania Segmentu od wprowadzanych przez Prezesa URE nowych elementów polityki regulacyjnej OSD i zwi¹zanych z nimi ryzyk, tj. zaktualizowanego podejœcia do œredniowa¿onego kosztu kapita³u, wspó³czynników korekcyjnych poprawy efektywnoœci przedsiêbiorstw w zakresie kosztów operacyjnych oraz poziomu ró¿nicy bilansowej, kontynuowania regulacji jakoœciowej. Znacz¹c¹ zmian¹ dla Segmentu jest wprowadzenie tzw. taryfy antysmogowej. Prezes URE zatwierdzi³ now¹ taryfê TAURON Dystrybucja obowi¹zuj¹c¹ do 31 grudnia 2018 r. Zmiana taryfy polega na utworzeniu odrêbnej grupy taryfowej, z obni¿on¹ stawk¹ zmienn¹ dla odbiorców zu¿ywaj¹cych energiê elektryczn¹ na potrzeby gospodarstw domowych, w celu stymulowania tych odbiorców do zu¿ywania wiêkszej iloœci energii elektrycznej w godzinach nocnych, tj. od 22⁰⁰ do 600.

2.3.4. Segment Sprzeda¿

Poni¿sza tabela przedstawia wyniki Segmentu Sprzeda¿ w latach 2015–2017.

Wyszczególnienie (tys. z³)	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)	Zmiana (2017–2016)
Sprzeda¿
Przychody ze sprzeda¿y	13 567 887	14 016 190	15 873 355	96,8%	(448 303)
energia elektryczna, w tym	8 740 196	8 814 692	10 357 041	99,2%	(74 496)
przychody ze sprzeda¿y detalicznej energii elektrycznej	7 554 291	7 145 644	8 111 002	105,7%	408 647
uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych	336 566	363 500	94 086	92,6%	(26 934)
paliwa	1 024 912	1 583 672	1 972 403	64,7%	(558 759)
us³uga dystrybucyjna (przeniesiona)	3 400 487	3 183 232	3 377 473	106,8%	217 255
pozosta³e przychody, w tym us³ugi handlowe	65 725	71 094	72 353	92,4%	(5 369)
Zysk operacyjny	832 216	479 374	369 529	173,6%	352 842
Amortyzacja i odpisy	9 006	10 631	10 876	84,7%	(1 625)
EBITDA	841 222	490 005	380 405	171,1%	351 217

Przychody ze sprzeda¿y w 2017 r. osi¹gnê³y poziom ni¿szy o 3,2% w porównaniu z 2016 r. g³ównie za spraw¹ ni¿szych przychodów ze sprzeda¿y paliw oraz energii elektrycznej. Ni¿sze przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej s¹ efektem ni¿szych przychodów ze sprzeda¿y hurtowej energii elektrycznej w wyniku ni¿szego wolumenu sprzeda¿y energii elektrycznej (o 2,1 TWh), przy jednoczesnym wzroœcie przychodów ze sprzeda¿y detalicznej energii elektrycznej o 5,7%, który wynika³ ze wzrostu wolumenu sprzeda¿y (o 2,9 TWh). Efektem wy¿szego wolumenu sprzeda¿y detalicznej s¹ wy¿sze przychody ze sprzeda¿y us³ugi dystrybucyjnej. Spadek przychodów ze sprzeda¿y paliw wynika ze zmiany modelu organizacji dostaw wêgla oraz ni¿szych przychodów ze sprzeda¿y gazu ziemnego (ni¿szy wolumen sprzeda¿y).

Wynik operacyjny EBIT oraz EBITDA ukszta³towa³ siê w 2017 r. na poziomie wy¿szym ni¿ w 2016 r. na co wp³yw mia³o m.in. rozwi¹zanie w I pó³roczu 2017 r. rezerwy na ECSW oraz wypowiedzenie umów d³ugoterminowych na zakup PMOZE. Na poziom uzyskanych wyników wp³ynê³y nastêpuj¹ce czynniki:

• 1) Wolumen i ceny energii ujemny wp³yw na wynik spowodowany jest ni¿sz¹ cen¹ sprzeda¿y energii elektrycznej przy jednoczesnym wzroœcie wolumenu sprzeda¿y detalicznej energii elektrycznej. Wy¿sze tempo spadku ceny sprzeda¿y wzglêdem spadku cen zakupu wynika m.in. ze spadku cen sprzeda¿y do klientów biznesowych w zwi¹zku z niskimi rynkowymi cenami PMOZE. Na spadek cen sprzeda¿y mia³a wp³yw równie¿ obni¿ka taryfy G w TAURON Sprzeda¿ o 5% r/r.
• 2) Ceny praw maj¹tkowych dodatni wp³yw na wynik poprzez wykorzystanie sprzyjaj¹cej sytuacji rynkowej, g³ównie w zakresie certyfikatów "zielonych" (realizacja zakupu PMOZE po ni¿szych cenach) oraz jednoczeœnie zmiana regulacji w zakresie kalkulacji praw maj¹tkowych dotycz¹cych efektywnoœci energetycznej,
• 3) Obowi¹zek umorzenia praw maj¹tkowych ujemny wp³yw na wynik jako skutek wzrostu poziomu obowi¹zku r/r: dla PMOZE w I pó³roczu 2017 r. z 15,00% do 15,40% oraz w II pó³roczu 2017 r. z 14,35% do 15,40%, dla PMMET

z 1,5% do 1,8%, dla PMGM z 6,00% do 7,00% oraz wprowadzenie PMOZE-BIO w I pó³roczu 2017 r. 0,60% (w I pó³roczu 2016 r. nie by³o obowi¹zku), a w II pó³roczu 2017 r. zmiana z 0,65% na 0,60%,

• 4) Rozwi¹zanie rezerwy na umowy rodz¹ce obci¹¿enia ze wspólnym przedsiêwziêciem (ECSW) wp³ynê³o na zwiêkszenie wyniku finansowego Segmentu Sprzeda¿ o 203 mln z³ na skutek wejœcia w ¿ycie Porozumienia zawartego pomiêdzy TAURON i PGNiG w zakresie umowy gazowej i elektrycznej oraz aneksów do wieloletnich umów sprzeda¿y gazu i energii elektrycznej dotycz¹cych projektu budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli,
• 5) Pozosta³e produkty handlowe mar¿e osi¹gniête na pozosta³ych produktach handlowych (g³ównie spadek mar¿y na sprzeda¿y gazu ziemnego w wyniku ni¿szego wolumenu sprzeda¿y),
• 6) Pozosta³e ujêty wy¿szy wynik na pozosta³ej dzia³alnoœci operacyjnej oraz wy¿sze koszty sprzeda¿y.

Poni¿szy rysunek przedstawia dane finansowe Segmentu Sprzeda¿ za lata 2015–2017.

Poni¿szy rysunek przedstawia wynik EBITDA Segmentu Sprzeda¿ wraz z istotnymi czynnikami wp³ywaj¹cymi na zmianê r/r.

Rysunek nr 36. Wynik EBITDA Segmentu Sprzeda¿

Cele i inicjatywy strategiczne

G³ównym celem dla Segmentu Sprzeda¿ okreœlonym w ramach Strategii jest: osi¹gniêcie pozycji lidera w relacjach z klientami poprzez wysok¹ jakoœæ obs³ugi oraz przywództwo produktowe.

Cele wyznaczone w Strategii s¹ realizowane poprzez wdro¿enie inicjatyw strategicznych, obejmuj¹cych m.in.: wzrost potencja³u sprzeda¿owego poprzez przekszta³cenie kana³ów obs³ugi w zintegrowane kana³y kontaktu z klientami nakierowane na sprzeda¿ i doradztwo produktowe, wzrost wartoœci sprzeda¿y produktów i us³ug do klientów masowych poprzez rozwój oferty produktowej oraz technik sprzeda¿y, rozwój produktów i budowê kana³ów kontaktu w zakresie produktów specjalistycznych oraz oferty partnerskiej skierowanych do segmentu klientów masowych, jak równie¿ do klientów biznesowych, wzmocnienie ekspansji i optymalizacji mar¿ sprzeda¿owych w segmentach biznesowych.

G³ówne inwestycje

W Segmencie Sprzeda¿ w 2017 r. poniesiono ogó³em 1 mln z³ nak³adów inwestycyjnych.

Perspektywy rozwoju

Rosn¹ca konkurencja w segmencie sprzeda¿y energii elektrycznej, jak równie¿ wymagaj¹ca sytuacja na rynku hurtowym energii elektrycznej, prowadzi do spadku wolumenów sprzeda¿y oraz do erozji mar¿y. Dzia³ania konkurencji oraz rosn¹ce oczekiwania klientów wp³ywaj¹ na rozwijanie oferty produktowej oraz utrzymanie najwy¿szych standardów obs³ugi klienta. Rosn¹ca œwiadomoœæ klientów wp³ywa na wzrost wymagañ, zarówno w zakresie oferowanych produktów, jak i szybkoœci oraz jakoœci obs³ugi. W tym zakresie Grupa Kapita³owa TAURON systematycznie rozwija ofertê produktow¹, dopasowuj¹c j¹ do oczekiwañ klientów indywidualnych i biznesowych oraz rozwija kana³y komunikacji, zarówno na poziomie platform cyfrowych, jak i kontaktów bezpoœrednich. Modernizacja i rozwój tradycyjnej sieci obs³ugi klienta odpowiada na oczekiwania tej czêœci spo³eczeñstwa, która nie jest gotowa na technologie informatyczne.

Konkurenci TAURON równie¿ oferuj¹ na rynku szerok¹ ofertê produktów, które czêsto s¹ bardzo zbli¿one (fotowoltaika, klimatyzacja, fachowiec, itp.). Przy zbli¿onych ofertach cenowych walka o klienta bêdzie siê toczyæ na poziomie nowatorskich propozycji produktów i us³ug, w szczególnoœci na p³aszczyŸnie platform komunikacji z klientem i jakoœci obs³ugi.

2.3.5. Pozosta³a dzia³alnoœæ

Poni¿sza tabela przedstawia wyniki segmentu Pozosta³a dzia³alnoœæ w latach 2015–2017.

Tabela nr 15. Wyniki segmentu Pozosta³a dzia³alnoœæ w latach 2015–2017

Wyszczególnienie (tys. z³)	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)	Zmiana (2017–2016)
Pozosta³e
Przychody ze sprzeda¿y	804 560	827 928	927 953	97,2%	(23 368)
us³ugi obs³ugi klienta, rachunkowoœci i IT	544 860	558 046	581 050	97,6%	(13 186)
energia elektryczna i prawa maj¹tkowe ze œwiadectw pochodzenia energii el.	15 013	12 827	73 927	117,0%	2 186
biomasa	74 248	111 087	171 326	66,8%	(36 839)
kruszywa	101 343	90 491	89 102	112,0%	10 852
pozosta³e przychody	69 096	55 477	12 548	124,5%	13 619
Zysk operacyjny	35 902	42 642	32 596	84,2%	(6 740)
Amortyzacja i odpisy	82 141	71 928	67 724	114,2%	10 213
EBITDA	118 043	114 570	100 320	103,0%	3 473

Przychody ze sprzeda¿y segmentu Pozosta³a dzia³alnoœæ w 2017 r. by³y ni¿sze o ok. 3% w porównaniu z 2016 r., czego g³ównych przyczyn nale¿y upatrywaæ w utracie przychodów ze sprzeda¿y biomasy.

Najwiêkszy udzia³ w wynikach tego segmentu przypada na us³ugi obs³ugi klienta, rachunkowoœci i IT stanowi¹ce 79% EBITDA segmentu, 20% stanowi mar¿a na kruszywach, 4% to us³ugi wsparcia œwiadczone na rzecz spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON a 1% stanowi mar¿a na biomasie. Wp³yw na wynik segmentu ma równie¿ ujemna mar¿a na sprzeda¿y energii elektrycznej i praw maj¹tkowych.

Poni¿szy rysunek przedstawia dane finansowe spó³ek Pozosta³ej dzia³alnoœci na lata 2015–2017.

Rysunek nr 37. Dane finansowe spó³ek Pozosta³ej dzia³alnoœci za lata 2015–2017

G³ówne inwestycje

W spó³kach Pozosta³ej dzia³alnoœci wielkoœæ nak³adów inwestycyjnych poniesionych w 2017 r. wynios³a ogó³em 98 mln z³. S¹ to przede wszystkim nak³ady na systemy informatyczne.

Perspektywy rozwoju

Efektywnoœæ kosztowa spó³ek Pozosta³ej dzia³alnoœci bezpoœrednio przek³ada siê na konkurencyjnoœæ Segmentów, na rzecz których œwiadcz¹ us³ugi. Dzia³ania obs³ugi klienta, a w szczególnoœci profesjonalna i sprawna obs³uga klientów oraz dostosowanie narzêdzi informatycznych do potrzeb biznesowych, rozwój zarówno tradycyjnych, jak i informatycznych kana³ów obs³ugi klienta, bêd¹ istotnie wp³ywa³y na rozwój Segmentów Sprzeda¿ i Dystrybucja.

Aktualne trendy rynkowe wyraŸnie wskazuj¹ na przenoszenie obs³ugi klienta do kana³ów alternatywnych, dostosowanych do rosn¹cych oczekiwañ oraz ró¿norodnoœci klientów. Konieczne jest prowadzenie dzia³añ w zakresie obs³ugi stacjonarnej, jak równie¿ rozwój kana³ów telefonicznych i informatycznych. Efektywnoœæ, jakoœæ oraz innowacyjnoœæ oferowanych rozwi¹zañ bêd¹ w znacznym stopniu wp³ywa³y na wyniki ca³ej Grupy Kapita³owej TAURON.

2.4. Czego mo¿emy oczekiwaæ w 2018 r.

Rok 2017 by³ okresem rozwoju gospodarki œwiatowej i krajowej. Wed³ug prognoz Banku Œwiatowego gospodarka œwiatowa przyspieszy jeszcze bardziej, ni¿ mia³o to miejsce w 2017 r., a szacowany wzrost PKB na œwiecie w 2018 r. wyniesie 3,1%.

Dla gospodarki krajowej, analitycy przewiduj¹ utrzymanie tempa wzrostu PKB w 2018 r. na poziomie ok. 4%¹ , spadek bezrobocia do ok. 6% i wzrost inflacji (œrednioroczna inflacja na poziomie ok. 2,3%)² . Wzrost gospodarczy Polski determinowany jest w du¿ej mierze konsumpcj¹ wewnêtrzn¹, jednak kluczowym czynnikiem s¹ równie¿ inwestycje zagraniczne. W 2018 r. analitycy Investors TFI i BZ WBK oczekuj¹ silnej konsumpcji (na któr¹ wp³ywa m.in. spadek bezrobocia i wzrost wynagrodzeñ), a tak¿e wzrostu inwestycji, w tym inwestycji z sektora prywatnego. Dobra koniunktura w strefie euro bêdzie du¿ym wsparciem dla rozwoju polskiego przemys³u i wzrostu krajowego eksportu.

Dla sektora polskiej elektroenergetyki mo¿na siê spodziewaæ du¿ych wyzwañ w 2018 r. zwi¹zanych z regulacjami bran¿owymi. Oczekiwane s¹ szczegó³owe regulacje dla rynku mocy (rozporz¹dzenia, regulaminy) oraz pierwszy proces certyfikacji i w konsekwencji pierwsze aukcje. Pozwoli to na sprecyzowanie planów odnoœnie przysz³oœci wielu jednostek wytwórczych w kraju.

W 2018 r., zgodnie z zapowiedziami, prowadzone bêd¹ prace nad polityk¹ paliwowo-energetyczn¹ kraju, która wyznaczy kierunki rozwoju w d³ugiej perspektywie oraz prace nad nowym kszta³tem wsparcia dla kogeneracji. Prawdopodobnie zapadnie równie¿ decyzja odnoœnie przysz³oœci energetyki j¹drowej w Polsce. Powy¿sze istotne zagadnienia wp³yn¹ na doprecyzowanie kierunków rozwoju energetyki w Polsce. Realny wp³yw na sytuacjê w energetyce oraz na bezpieczeñstwo energetyczne kraju bêdzie mieæ budowa gazoci¹gu Baltic Pipe, dla którego do koñca roku powinna zostaæ podjêta ostateczna decyzja inwestycyjna, zaœ zakoñczenie jego budowy przewidziane jest na koniec 2022 r.

Dla KSE 2018 r., bêdzie rokiem oddania do eksploatacji lub pe³nego funkcjonowania w systemie nowych jednostek konwencjonalnych o ³¹cznej mocy ponad 3 GW. Uruchamiane powinny zostaæ równie¿ liczne projekty realizowane na podstawie pierwszej aukcji OZE (zakontraktowany na 2018 wolumen to niemal 70 GWh).

Po przeprowadzonych w 2017 r. akwizycjach na rynku elektroenergetycznym (zakup aktywów EDF przez Grupê PGE oraz aktywów ENGIE przez Grupê ENEA) nast¹pi integracja tych aktywów oraz ujawni siê wp³yw na rynek tej koncentracji, przede wszystkim w segmencie wytwarzania.

Rynek mocy, a tak¿e aukcje OZE, powinny stymulowaæ apetyt na realizacjê inwestycji w nowe moce wytwórcze. Z kolei dla sieci dystrybucyjnych rosn¹ca iloœæ Ÿróde³ rozproszonych OZE oraz mikroinstalacji, to wyzwania dla zapewnienia niezawodnoœci dostaw, co bêdzie wi¹za³o siê z nak³adami inwestycyjnymi na modernizacjê i odtworzenie sieci.

Wraz ze wzrostem konsumpcji spodziewany jest wzrost krajowej produkcji energii elektrycznej, w tym energii pozyskanej z OZE. Na rynku hurtowym mo¿na spodziewaæ siê wzrostów cen wêgla, cen EUA, a w œlad za tym cen energii elektrycznej oraz cen praw maj¹tkowych.

¹ Prognozy tempa PKB na rok 2018: Bank Œwiatowy 4%, OECD 3,5%, za³o¿enia bud¿etowe Rz¹du 3,8%, Komisja Europejska 4,2%, NBP 4%. ² Prognozy NBP.

2.5. Podstawowe produkty, towary i us³ugi

Poni¿sza tabela przedstawia wolumeny produkcji i sprzeda¿y w Grupie Kapita³owej TAURON za lata 2017–2015.

Tabela nr 16. Wolumeny produkcji i sprzeda¿y za lata 2017–2015

Lp.	Wolumeny produkcji i sprzeda¿y	J.m.	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)
1.	Produkcja wêgla handlowego	mln Mg	6,45	6,37	4,91	101%
2.	Produkcja brutto energii elektrycznej	TWh	18,41	16,80	18,56	110%
	w tym produkcja z OZE	TWh	1,30	1,32	1,63	98%
3.	Produkcja ciep³a	PJ	12,20	11,52	11,51	106%
4.	Dystrybucja energii elektrycznej	TWh	51,37	49,68	49,20	103%
5.	Sprzeda¿ detaliczna energii elektrycznej (³¹cznie przez Segmenty: Sprzeda¿ i Wytwarzanie)	TWh	34,94	32,04	35,94	109%
6.	Liczba klientów – Dystrybucja	tys.	5 533	5 474	5 418	101%

2.6. Rynki zbytu i Ÿród³a zaopatrzenia

2.6.1. Rynki zbytu

Segment Wydobycie

Podstawowa dzia³alnoœæ Segmentu Wydobycie realizowana jest przez spó³kê TAURON Wydobycie i obejmuje wydobycie oraz produkcjê wêgla oferowanego do sprzeda¿y na rynku w sortymentach grubych, œrednich oraz mia³ach energetycznych, a tak¿e metanu jako kopaliny towarzysz¹cej ze z³o¿a Brzeszcze. W ramach Grupy Kapita³owej TAURON funkcjonuj¹ trzy kopalnie: ZG Sobieski, ZG Janina oraz ZG Brzeszcze.

W zale¿noœci od sortymentu wêgiel posiada nastêpuj¹ce parametry handlowe:

• 1) kalorycznoϾ od 19 MJ/kg do 31 MJ/kg,
• 2) zawartoœæ popio³u od 4,3% do 45,2%,
• 3) zawartoϾ siarki od 0,23% do 1,68%.

Produkcja wêgla handlowego w 2017 r. zosta³a zrealizowana na poziomie nieznacznie wy¿szym od produkcji wykonanej w 2016 r., co jest wypadkow¹ zwiêkszenia zdolnoœci wydobywczych ZG Brzeszcze, korzystnego rozk³adu œcian na ZG Janina w okresie I–IX 2017 r. oraz niekorzystnych warunków górniczo-geologicznych, jakie zanotowano w IV kwartale 2017 r.

TAURON Wydobycie prowadzi sprzeda¿ wêgla w dwóch kierunkach:

• 1) sprzeda¿ mia³ów wêglowych i mu³ów wêglowych do elektrowni i elektrociep³owni, w wiêkszoœci z Grupy Kapita³owej TAURON,
• 2) sprzeda¿ sortymentów grubych, œrednich oraz niewielkiej iloœci mia³ów za poœrednictwem zorganizowanej w ca³ym kraju sieci handlowej, g³ównie na rynek krajowy.

Sprzeda¿ wêgla z TAURON Wydobycie realizowana jest g³ównie w po³udniowej i centralnej Polsce, w szczególnoœci w województwach: œl¹skim, ma³opolskim, podkarpackim, œwiêtokrzyskim i dolnoœl¹skim, do przedsiêbiorstw i odbiorców indywidualnych.

W 2017 r. sprzeda¿ wêgla kamiennego wynios³a ok. 6,8 mln Mg, w tym 4,9 mln Mg (ok. 72%) do spó³ek z Segmentu Wytwarzanie Grupy Kapita³owej TAURON. W porównaniu z 2016 r. oznacza to wzrost o 12% i wynika z wy¿szej zrealizowanej produkcji oraz wy¿szego zapotrzebowania na rynku wêgla.

Segment Wytwarzanie

Podstawowa dzia³alnoœæ Segmentu Wytwarzanie w ramach Grupy Kapita³owej TAURON obejmuje wytwarzanie energii elektrycznej i ciep³a, realizowane w:

• 1) elektrowniach i elektrociep³owniach opalanych wêglem kamiennym oraz biomas¹,
• 2) elektrowniach wodnych,
• 3) farmach wiatrowych.

Ponadto dzia³alnoœæ Segmentu Wytwarzanie obejmuje obrót, dystrybucjê i przesy³ ciep³a.

£¹czna moc elektryczna zainstalowana jednostek wytwórczych Segmentu Wytwarzanie wynios³a na koniec 2017 r. 5,0 GWe mocy elektrycznej i 2,4 GWt mocy cieplnej.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê mocy elektrycznej zainstalowanej Segmentu Wytwarzanie wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. (brak istotnych zmian w stosunku do 2016 r.).

Rysunek nr 38. Struktura mocy elektrycznej zainstalowanej Segmentu Wytwarzanie wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

W 2017 r. Segment Wytwarzanie wyprodukowa³ 18,4 TWh energii elektrycznej (w tym z OZE 1,3 TWh), tj. o 10% wiêcej w stosunku do 2016 r., w którym produkcja energii elektrycznej wynios³a 16,8 TWh (w tym z OZE 1,3 TWh). Wy¿sza produkcja energii elektrycznej to pochodna przyjêtej strategii handlowej, uwzglêdniaj¹cej zmieniaj¹ce siê warunki rynkowe oraz korzystnych warunków wietrznych i hydrologicznych.

Sprzeda¿ energii elektrycznej z w³asnej produkcji razem z energi¹ zakupion¹ do obrotu wynios³a w 2017 r. 19,6 TWh, co oznacza wzrost wobec 2016 r. o 26%.

W 2017 r. wytworzona przez Segment Wytwarzanie energia elektryczna zosta³a sprzedana na rynku krajowym, przede wszystkim do Segmentu Sprzeda¿ Grupy Kapita³owej TAURON (80%), jak równie¿ na TGE (obligo gie³dowe) i do odbiorców zewnêtrznych. W 2017 r. istotnie ni¿szy, w stosunku do 2016 r., by³ udzia³ sprzeda¿y energii elektrycznej na rynku bilansuj¹cym.

Sprzeda¿ ciep³a Segmentu Wytwarzanie w 2017 r. wynios³a 16,4 PJ i by³a o 4% wy¿sza w stosunku do analogicznego okresu 2016 r. Udzia³ sprzeda¿y ciep³a wytwarzanego w Ÿród³ach w³asnych w ³¹cznej wielkoœci sprzeda¿y ciep³a wynosi³ w 2017 r. 62%. Rynkiem zbytu ciep³a wytwarzanego przez elektrownie spó³ki TAURON Wytwarzanie jest Górny Œl¹sk i Zag³êbie, a tak¿e czêœæ woj. podkarpackiego – miasta Stalowa Wola i Nisko zasilane z Elektrowni Stalowa Wola oraz woj. ma³opolskiego – czêœæ miasta Trzebinia zasilana z Elektrowni Siersza.

Ciep³o jest sprzedawane g³ównie za poœrednictwem dystrybutorów ciep³a: spó³ki TAURON Ciep³o, Spó³ki Ciep³owniczo-Energetycznej Jaworzno III sp. z o.o., Przedsiêbiorstwo Energetyki Cieplnej Tychy i innych, a na rynku podkarpackim – Przedsiêbiorstwo Energetyki Cieplnej w Stalowej Woli oraz ENESTA. Niewielkie iloœci ciep³a s¹ sprzedawane bezpoœrednio odbiorcom zlokalizowanym w s¹siedztwie spó³ek wytwórczych.

Z kolei rynek sprzeda¿y ciep³a spó³ki TAURON Ciep³o – g³ównie dla celów ogrzewania, przygotowania ciep³ej wody u¿ytkowej, technologicznych, obejmuje zró¿nicowanych odbiorców: spó³dzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, prywatne domy wielo- i jednorodzinne, urzêdy i instytucje, centra handlowe i zak³ady przemys³owe.

Ponadto Segment Wytwarzanie uzyskuje œwiadectwa pochodzenia z tytu³u produkcji energii elektrycznej z OZE oraz w kogeneracji, które s¹ nastêpnie nabywane przez spó³ki Segmentu Sprzeda¿ i przedstawiane Prezesowi URE do umorzenia.

Segment Dystrybucja

Spó³ka TAURON Dystrybucja jako przedsiêbiorstwo energetyczne prowadz¹ce dzia³alnoœæ w zakresie dystrybucji energii elektrycznej i bêd¹ce jednoczeœnie, na podstawie decyzji Prezesa URE, OSD dzia³a w warunkach monopolu naturalnego. Rynek regulowany na którym dzia³a spó³ka obejmuje dzia³alnoœæ 5 du¿ych operatorów systemów dystrybucyjnych, którzy podlegaj¹ pe³nemu modelowi regulacyjnemu. Ka¿dy OSD dzia³a na okreœlonym w koncesji obszarze dzia³ania. Po zmianach w prawie, na rynku tym dzia³a równie¿ stu kilkudziesiêciu ma³ych operatorów systemów dystrybucyjnych, w stosunku do których Prezes URE stosuje uproszczony model regulacyjny, maj¹cych niewielki udzia³ w rynku. Ich dzia³alnoœæ ma charakter lokalny, uzale¿niony od posiadanej infrastruktury technicznej. Jednym z wiêkszych podmiotów posiadaj¹cych koncesjê na dzia³alnoœæ dystrybucyjn¹ na terenie ca³ego kraju jest PKP Energetyka.

Segment Dystrybucja Grupy Kapita³owej TAURON obs³uguje ok. 5 533 tys. odbiorców koñcowych. Obejmuje swoj¹ dzia³alnoœci¹ obszar o powierzchni ok. 57 tys. km² , po³o¿ony g³ównie w województwach: dolnoœl¹skim, ma³opolskim, opolskim i œl¹skim, a ponadto w województwach: ³ódzkim, podkarpackim i œwiêtokrzyskim. Funkcje operacyjne realizuje 11 oddzia³ów zlokalizowanych w Bielsku-Bia³ej, Bêdzinie, Czêstochowie, Gliwicach, Jeleniej Górze, Krakowie, Legnicy, Opolu, Tarnowie, Wa³brzychu i Wroc³awiu.

W 2017 r. wolumen sprzeda¿y us³ug dystrybucyjnych energii elektrycznej wyniós³ 51,37 TWh, czyli wzrós³ w porównaniu z 2016 r. o ok. 1,69 TWh, tj.3,4%.

W wolumenie dostawy us³ug dystrybucyjnych 95,5% stanowi sprzeda¿ odbiorcom taryfowym w zakresie poszczególnych poziomów napiêæ: wysokiego (grupa A), œredniego (grupa B) i niskiego (C, G, R). Ca³kowity wolumen energii elektrycznej dostarczonej odbiorcom taryfowym w 2017 r., w ramach sprzeda¿y us³ug dystrybucyjnych, przy³¹czonym do sieci TAURON Dystrybucja, wyniós³ 49 TWh (z doszacowaniem) i by³ wy¿szy w porównaniu do 2016 r. o ok. 1,6 TWh, tj. o 3,38%.

Poni¿szy rysunek przedstawia dystrybucjê energii elektrycznej wed³ug grup taryfowych w 2017 r. (w stosunku do 2016 r. struktura nie zmieni³a siê).

Rysunek nr 39. Dystrybucja energii elektrycznej wed³ug grup taryfowych w 2017 r. (MWh)

Sprzeda¿ us³ug dystrybucji realizowana jest na podstawie zawartych z odbiorcami umów kompleksowych oraz umów o œwiadczenie us³ug dystrybucji. Pierwszy typ umowy obejmuje zarówno sprzeda¿ energii elektrycznej przez spó³ki Segmentu Sprzeda¿, jak te¿ dostawy tej energii przez spó³kê pe³ni¹c¹ funkcjê OSD. Drugi typ umowy reguluje wy³¹cznie dostawy energii elektrycznej przez spó³kê pe³ni¹c¹ funkcjê OSD. W przypadku tego rodzaju umów zakup energii elektrycznej uregulowany jest w odrêbnych umowach sprzeda¿y energii elektrycznej zawartych przez odbiorcê z wybranym przez niego sprzedawc¹.

Udzia³ wartoœci sprzeda¿y us³ug dystrybucji w ramach umów kompleksowych w ³¹cznej wartoœci sprzeda¿y us³ug dystrybucji do odbiorców koñcowych w 2017 r. wyniós³ ok. 53%, natomiast wolumen dostaw w ³¹cznym wolumenie dostaw do odbiorców koñcowych wyniós³ ok. 35%.

Segment Sprzeda¿

Segment Sprzeda¿ obejmuje dzia³alnoœæ w zakresie handlu hurtowego energi¹ elektryczn¹, gazem ziemnym i pozosta³ymi produktami rynku energetycznego oraz dzia³alnoœæ w zakresie sprzeda¿y detalicznej energii elektrycznej oraz gazu ziemnego.

Dzia³alnoœæ w zakresie handlu hurtowego, prowadzona przez TAURON, obejmuje g³ównie sprzeda¿ hurtow¹ energii elektrycznej, obrót i zarz¹dzanie uprawnieniami do emisji CO2, prawami maj¹tkowymi wynikaj¹cymi ze œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej oraz gazem ziemnym, przede wszystkim na potrzeby zabezpieczenia pozycji zakupowych i sprzeda¿owych podmiotów z Grupy Kapita³owej TAURON.

Dzia³alnoœæ Spó³ki obejmuje rynki hurtowe w kraju i za granic¹, jak równie¿ realizowana jest na rynku bie¿¹cym SPOT i na rynku terminowym. Spó³ka jest aktywnym uczestnikiem TGE oraz platformy OTC prowadzonej przez londyñskiego brokera energii – Tradition Financial Services.

W zakresie handlu gazem TAURON zwiêksza swoj¹ obecnoœæ na zagranicznych rynkach. Umowy zawarte przez Spó³kê z niemieckimi operatorami systemów przesy³owych: GASCADE Gastransport oraz ONTRAS Gastransport GmbH oraz czeskiego NET4GAS s.r.o. umo¿liwiaj¹ kupno z obszaru niemieckiego i sprzeda¿ na rynku czeskim.

TAURON jest uczestnikiem europejskiej platformy handlu przepustowoœciami PRISMA European Capacity Platform GmbH, gdzie dokonuje zakupów przepustowoœci miêdzysystemowych. W zakresie rezerwacji przepustowoœci na rynku krajowym Spó³ka dzia³a jako uczestnik platformy aukcyjnej GSA GAZ-SYSTEM Aukcje. Za poœrednictwem spó³ki TAURON Czech Energy realizowany jest obrót gazem na rynku czeskim i s³owackim oraz miêdzysystemowa wymiana gazu pomiêdzy Polsk¹ i Czechami.

Natomiast dzia³alnoœæ w zakresie sprzeda¿y detalicznej, prowadzona przez spó³ki TAURON Sprzeda¿ i TAURON Sprzeda¿ GZE, obejmuje sprzeda¿ energii elektrycznej oraz gazu ziemnego do klientów koñcowych, w tym równie¿ do klientów kluczowych.

W 2017 r. Segment Sprzeda¿ dzia³a³ w otoczeniu rynkowym, gdzie poziom konkurencyjnoœci w poszczególnych segmentach nie zmieni³ siê znacz¹co w porównaniu z latami poprzednimi. W 2017 r. rynek gospodarstw domowych (klient indywidualny) pozostawa³ objêty obowi¹zkiem zatwierdzania cen sprzeda¿y energii elektrycznej przez Prezesa URE.

Wed³ug danych URE, od po³owy 2007 r. do grudnia 2017 r., tj. od pocz¹tku okresu liberalizacji rynku energii, odnotowano ok. 547 tys. gospodarstw domowych oraz ok. 188 tys. podmiotów instytucjonalnych, które zmieni³y sprzedawcê energii elektrycznej.

W segmencie instytucji i podmiotów gospodarczych (klient biznesowy), gdzie konkurencja jest du¿a, a firmy ju¿ od kilku lat korzystaj¹ z uwolnienia cen energii elektrycznej, postêp liberalizacji spowodowa³, ¿e coraz lepiej uœwiadomiony klient biznesowy oczekuje konkurencyjnych rozwi¹zañ. Wzmo¿ona aktywnoœæ sprzeda¿owa firm energetycznych wywiera coraz wiêksz¹ presjê cenow¹. Pojawi³y siê te¿ nowe podmioty konkuruj¹ce o klienta, a przejrzystoœæ mechanizmów rynku energii jest ju¿ koniecznoœci¹ w dzia³aniach na tym rynku, gdy¿ klienci biznesowi coraz chêtniej korzystaj¹ z mo¿liwoœci zmiany sprzedawcy. Du¿y potencja³ upatrywany jest w segmencie gospodarstw domowych, w którym iloœæ zmian sprzedawcy stanowi niewielki odsetek.

W 2017 r. zmiany sprzedawcy dokona³o ponad 98 tys. odbiorców energii elektrycznej (w tym: ok. 14 tys. podmiotów instytucjonalnych oraz ok. 84 tys. gospodarstw domowych). W 2017 r. dynamika zmian w przypadku gospodarstw domowych wynios³a 18,1%, a w przypadku podmiotów instytucjonalnych 8%.

W 2017 r. sprzeda¿ detaliczna energii elektrycznej dokonana przez Segment Sprzeda¿ na rzecz ok. 5,4 mln klientów wynios³a ok. 34,9 TWh, czyli 109% poziomu osi¹gniêtego w 2016 r., w którym sprzeda¿ wynios³a ok. 32,0 TWh. Wzrost wolumenu sprzeda¿y zauwa¿alny jest przede wszystkim w Segmencie Klientów Biznesowych, co zwi¹zane jest zarówno z pozyskaniem nowych klientów (np. Polenergia Obrót S.A., ANIMEX FOODS Spó³ka z o.o.), jak i du¿o wy¿szym poborem energii przez niektórych klientów znajduj¹cych siê ju¿ w portfelu Spó³ki (np. KGHM, Katowicki Holding Wêglowy S.A., Arcellor Mittal Poland S.A. czy ISD Huta Czêstochowa).

Stosowana przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON segmentacja klientów (klienci strategiczni, biznesowi i masowi), uzale¿niona od wielkoœci zu¿ywanej energii elektrycznej, ma na celu dostosowanie oferty produktowej, kana³ów sprzeda¿owych i komunikacji marketingowej do oczekiwañ wystêpuj¹cych w danym segmencie klientów.

Poni¿sza tabela prezentuje kategorie klientów koñcowych Grupy Kapita³owej TAURON wynikaj¹ce ze stosowanej segmentacji i specyfiki prowadzonej przez nich dzia³alnoœci.

Lp.	Grupa klientów	Opis klientów
1.	Klienci strategiczni	Klienci o rocznym potencjale zu¿ycia energii nie mniejszym ni¿ 40 GWh lub bêd¹cy strategicznymi partnerami biznesowymi Grupy Kapita³owej TAURON, tj. podmioty g³ównie z sektora przemys³u ciê¿kiego, m.in.: hutniczego, chemicznego, wydobywczego, samochodowego
2.	Klienci biznesowi	Klienci o rocznym potencjale zu¿ycia powy¿ej 250 MWh (nie bêd¹cy konsumentami) lub dokonuj¹cy zakupu energii w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówieñ publicznych, tj. podmioty z pozosta³ych sektorów przemys³u, wytwórcy sprzêtu, odbiorcy z przemys³u spo¿ywczego, sektora publicznego, przemys³u budowlanego oraz sektora us³ug komunalnych
3.	Klienci masowi – ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa	Klienci zajmuj¹cy siê dzia³alnoœci¹ sprzeda¿ow¹, us³ugow¹, bankow¹, gastronomiczn¹ oraz drobni przedsiêbiorcy
4.	Klienci masowi – gospodarstwa domowe	Gospodarstwa domowe

		Tabela nr 17. Kategorie klientów koñcowych Grupy Kapita³owej TAURON
--	--	---------------------------------------------------------------------	--	--	--

Poni¿sza tabela przedstawia informacje na temat iloœci sprzedanej w 2017 r. energii elektrycznej przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON prowadz¹ce dzia³alnoœæ w zakresie sprzeda¿y energii elektrycznej do klientów oraz liczby klientów, w rozbiciu na poszczególne ich segmenty.

Tabela nr 18. Iloœæ sprzedanej energii elektrycznej detalicznej przez Segment Sprzeda¿ oraz liczba klientów
	w 2017 r.

Lp.	Rodzaj klientów	IloϾ sprzedanej energii elektrycznej (TWh)	Liczba klientów (tys.)
1.	Klienci strategiczni	7,7	1
2.	Klienci biznesowi	12,7	185
3.	Klienci masowi, w tym:	11,4	5 175
	gospodarstwa domowe	9,5	4 836
4.	Sprzeda¿ do TAURON Dystrybucja na pokrycie ró¿nic bilansowych	2,9	0,001
5.	Pozosta³e (eksport, potrzeby w³asne)	0,2	–
	Segment Sprzeda¿	34,9	5 361

Proces postêpuj¹cej liberalizacji i zwi¹zana z tym rosn¹ca œwiadomoœæ w zakresie mechanizmów funkcjonowania rynku energii po stronie klientów ma swoje odzwierciedlenie w stopniu lojalizacji poszczególnych segmentów nabywców. Efektem tej sytuacji s¹ dzia³ania z zakresu ochrony w³asnej bazy klientów przed dzia³aniami konkurencji poprzez wprowadzenie umów lojalizuj¹cych. Na najbardziej zaawansowanym poziomie tego procesu s¹ klienci z segmentu biznesowego Grupy Kapita³owej TAURON, gdzie ok. 97% wolumenu zawartych umów jest efektem indywidualnie negocjowanych warunków handlowych.

W 2017 r. oferta sprzeda¿owa spó³ki TAURON Sprzeda¿ dla segmentu biznesowego obejmowa³a dwa media – energiê elektryczn¹ i paliwo gazowe. Ze wzglêdu na œwiadomoœæ klientów w zakresie mechanizmów rynku energii oraz nabyte umiejêtnoœci korzystania z tych mechanizmów, TAURON Sprzeda¿ skoncentrowa³ swoje dzia³ania na obronie posiadanej bazy klienckiej. W szczególnoœci kontynuowano dzia³ania ukierunkowane na budowanie lojalnoœci klientów. Uznano, ¿e szczególny nacisk zostanie po³o¿ony na budowê oferty spe³niaj¹cej oczekiwania klientów. Klientom zaoferowano do wyboru szereg produktów uwzglêdniaj¹cych ich potrzeby oraz specyfikê poboru energii elektrycznej, wœród nich produkty ekologiczne, gie³dowe i techniczne.

Rozbudowuj¹c ofertê w rozwijaj¹cym siê obszarze sprzeda¿y paliwa gazowego kontynuowano sprzeda¿ produktu TAURON Gaz Gie³da zbudowanego w oparciu o ceny rynkowe wyznaczane na podstawie notowañ indeksów RTT TGE. Ponadto, w celu intensyfikacji kontraktacji energii elektrycznej i gazu, utrzymano w ofercie produkt TAURON Multipakiet, który zapewnia jednoczesn¹ kontraktacjê klientów w zakresie obu mediów w trakcie jednych negocjacji biznesowych.

W 2017 r. kontynuowany by³ proces migrowania klientów segmentu masowego (klienci indywidualni oraz ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa) z obszaru taryfowego do produktowego. Na koniec 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON sprzedawa³a energiê na podstawie umów gwarantuj¹cych warunki handlowe w ustalonym okresie do ok. 38% klientów segmentu (umowy lojalizuj¹ce), a 62% klientów kupowa³o energiê po cenach taryfowych.

Kluczowym elementem oferty handlowej dla klientów masowych w 2017 r. by³y produkty ³¹czone Elektryk oraz Serwisant oparte o funkcjonalnoœæ assistance, z których skorzysta³o ponad 1 mln klientów. W ramach kampanii sprzeda¿owych TAURON Sprzeda¿ kontynuowa³ w 2017 r. sprzeda¿ gazu dla klientów rynku masowego.

Produkty assistance bêd¹ stanowi³y podstawê oferty tak¿e w 2018 r. Ponadto w 2017 r. gama produktów kierowanych do klientów TAURON Sprzeda¿ zosta³a rozszerzona o produkty specjalistyczne.

2.6.2. ród³a zaopatrzenia – paliwa

Wêgiel (rynek krajowy)

Grupa Kapita³owa TAURON zaopatruje siê w wêgiel wy³¹cznie na rynku krajowym, w 2017 r. kontynuowany by³ zakup wêgla przez TAURON na potrzeby spó³ek TAURON Wytwarzanie oraz TAURON Ciep³o.

W 2017 r. wiêkszoœæ zapotrzebowania Grupy Kapita³owej TAURON na paliwo do produkcji energii elektrycznej i ciep³a (ok. 56,5%) zosta³o zaspokojone wêglem kamiennym z w³asnych zak³adów górniczych.

Pozosta³a czêœæ zapotrzebowania zosta³a pokryta ze Ÿróde³ zewnêtrznych, w których najwiêkszy udzia³ (ok. 36,2% zapotrzebowania) mia³a Polska Grupa Górnicza sp. z o.o., która w 2017 r. przejê³a kopalnie Katowickiego Holdingu Wêglowego S.A.

Gaz (rynek krajowy i zagraniczny)

Grupa Kapita³owa TAURON zaopatruje siê w paliwo gazowe na rynku krajowym i zagranicznym, poprzez gie³dy. Spó³ka jest aktywnym uczestnikiem na rynku gazu prowadzonym przez TGE, realizuje transakcje na rynku bie¿¹cym SPOT, jak i na produktach rynku terminowego RTT.

Prowadzi te¿ dzia³alnoœæ w zakresie proprietary trading na miêdzynarodowej gie³dzie gazu POWERNEXT Pegas. Spó³ka obecna jest na hubie: GASPOOL, New Connect Germany i Tittle Transfer Facility. ObecnoϾ na hubie New Connect Germany (rynek niemiecki) pozwala oprócz dzia³añ proptradingowych, tak¿e na fizyczne dostawy gazu do Republiki Czeskiej.

Ponadto Spó³ka jest uczestnikiem gie³dy Intercontinental Exchange (ICE) na hubie National Balancing Point (NBP). Sukcesywnie zwiêksza siê te¿ wolumen transakcji zawieranych przez Spó³kê na rynku pozagie³dowym OTC.

Dzia³aj¹c na rynku gazu Spó³ka zabezpiecza dostawy surowca dla podmiotów z Grupy Kapita³owej TAURON.

2.7. Kalendarium

Poni¿szy rysunek przedstawia kalendarium prezentuj¹ce wybrane wydarzenia zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ Grupy Kapita³owej TAURON, jakie mia³y miejsce w 2017 r.

Rysunek nr 40. Kalendarium

WYDARZENIA W GRUPIE KAPITA£OWEJ TAURON W 2017 R.

STYCZEÑ – LUTY

• Podzia³ TAURON Wytwarzanie przez wydzielenie i przeniesienie wydzielonych sk³adników maj¹tku, obejmuj¹cych budowê bloku 910 MW w Jaworznie na nowo zawi¹zan¹ spó³kê Nowe Jaworzno GT.
• Przyjêcie Zasad wynagradzania cz³onków organów korporacyjnych spó³ek zale¿nych.
• Uruchomienie nowej strony internetowej dla klientów.
• Zawarcie z Banco Santander S.A. umowy na œwiadczenie us³ug clearingowych na Gie³dzie EEX, EPEXSPOT, ICE, POWERNEXT w zakresie obs³ugi transakcji dotycz¹cych obrotu energi¹ elektryczn¹, gazem, uprawnieniami do emisji CO2 oraz innymi produktami commodities.
• Uruchomienie przez TAURON Dystrybucja pierwszej w Polsce us³ugi HAN TAURON AMIplus umo¿liwiaj¹cej obserwowanie w czasie rzeczywistym zu¿ycia energii.
• Uruchomienie w TAURON EKOENERGIA instalacji fotowoltaicznej o ³¹cznej mocy systemu 3,36 kW.

MAJ – CZERWIEC

• Zawarcie przez TAURON Wydobycie z konsorcjum firm umowy o generalne wykonawstwo inwestycji dotycz¹cej robót budowlanych etapu I budowy Szybu "Grzegorz" wraz z budow¹ infrastruktury powierzchniowej.
• Uruchomienie projektów zakwalifikowanych do Programu sektorowego "PBSE" w ramach dzia³ania 1.2 "Sektorowe programy B+R".
• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapita³owej TAURON za I kwarta³ 2017 r.
• Odbycie Zwyczajnego WZ TAURON.
• Powo³anie Cz³onków Rady Nadzorczej TAURON V wspólnej kadencji.
• Uchwalenie przez Zwyczajne WZ TAURON zmian w Statucie Spó³ki.
• Zawarcie z funduszami inwestycyjnymi zarz¹dzanymi przez Polski Fundusz Rozwoju S.A. porozumienia w sprawie potencjalnej wspó³pracy przy realizacji projektu budowy bloku energetycznego 910 MWe w Elektrowni Jaworzno III.
• Zawarcie przez TAURON Wytwarzanie z Polskim Funduszem Rozwoju S.A. porozumienia o rozwi¹zaniu umowy inwestycyjnej zawartej pomiêdzy niniejszymi podmiotami dotycz¹c¹ realizacji projektu budowy bloku gazowo-parowego klasy 413 MWe w Elektrowni £agisza w Bêdzinie.
• Zamiar przeprowadzenia emisji euroobligacji, prolongata programu emisji obligacji i ustalenie parametrów euroobligacji.
• Rozpoczêcie w Grupie Kapita³owej TAURON fazy pilota¿owej dla Startupów w ramach programu Pilot Maker.

MARZEC – KWIECIEÑ

• Wdro¿enie w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON zarz¹dzania procesowego opartego na Modelu Biznesowym przyjêtym w 2016 r.
• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapita³owej TAURON za 2016 r.
• Powo³anie cz³onków Zarz¹du TAURON V wspólnej kadencji.
• Wybór bieg³ego rewidenta.
• Uruchomienie Programu Ambasador Grupy Kapita³owej TAURON, maj¹cego na celu budowanie pozytywnego wizerunku Grupy Kapita³owej TAURON w œrodowisku akademickim oraz pozyskanie najlepszych studentów.
• Podpisanie przez TAURON EKOENERGIA porozumienia dotycz¹cego powo³ania Karkonoskiego Klastra Energii ze Zwi¹zkiem Gmin Karkonoskich, Karkonoskim Centrum Gospodarki Odpadami, Green Energy Power, POLTEGOR-INSTYTUT Instytutem Górnictwa Odkrywkowego i Instytutem Niskich Temperatur i Badañ Strukturalnych.
• Przyjêcie Kodeksu Odpowiedzialnego Biznesu Grupy Kapita³owej TAURON.

LIPIEC – SIERPIEÑ

• Emisja euroobligacji TAURON o ³¹cznej wartoœci nominalnej 500 mln EUR.
• Nadanie przez agencjê ratingow¹ Fitch ratingu dla euroobligacji wyemitowanych przez TAURON.
• Przyjêcie Strategicznej Agendy Badawczej Grupy TAURON.
• Przyjêcie Polityki œrodowiskowej Grupy TAURON.
• Przyjêcie Strategii Inwestycyjnej Grupy TAURON na lata 2017–2025.
• Zatwierdzenie Portfela Inwestycyjnego Grupy TAURON na lata 2017–2020.
• Przyjêcie Strategii zrównowa¿onego rozwoju Grupy TAURON na lata 2017–2025.
• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapita³owej TAURON za I pó³rocze 2017 r.
• Publikacja multimedialnego Zintegrowanego Raportu Rocznego z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2016.
• Wdro¿enie pakietu podnosz¹cego jakoœæ w obs³udze klienta.
• Rozpoczêcie przez TAURON Ciep³o programu PLNE konurbacji œl¹sko-d¹browskiej i zawarcie przez TAURON Ciep³o z WFOŒiGW umów o dofinansowanie projektów w ramach ww. programu.
• Uruchomienie i przeprowadzenie programu emisji obligacji podporz¹dkowanych (hybrydowych).

WRZESIEÑ – PA-DZIERNIK

• Uruchomienie programu wdro¿enia regulacji RODO w Grupie TAURON.
• Wygrana jednostek TAURON w aukcji OZE
• Utworzenie Podatkowej Grupy Kapita³owej na lata 2018–2020.
• Uruchomienie projektu w zakresie rozwoju i wdro¿enia nowej infrastruktury IT w celu usprawnienia obs³ugi klientów.
• Wprowadzenie do stosowania w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON nowej polityki wynagradzania cz³onków organów nadzoruj¹cych i zarz¹dzaj¹cych.
• Przyjêcie Strategii marki TAURON na lata 2018–2025.
• Zaliczenie TAURON do grona The Best of The Best oraz otrzymanie pierwszej nagrody za zintegrowany raport roczny w konkursie The Best Annual Report.
• Zmiana firmy spó³ki "KOMFORT-ZET sp. z o. o." na "Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o."

LISTOPAD – GRUDZIEÑ

• Publikacja wyników finansowych TAURON i Grupy Kapita³owej TAURON za III kwarta³ 2017 r.
• Przyjêcie Strategii sponsoringowej Grupy TAURON na lata 2018-2025.
• Uruchomienie projektu maj¹cego na celu opracowanie szczegó³owej strategicznej agendy badawczej dla Grupy Kapita³owej TAURON w zakresie 3 z 4 portfeli projektów.
• Przyjêcie Modelu funkcjonowania Centrów Us³ug Wspólnych w TAURON Obs³uga Klienta.
• Pilota¿owe wdro¿enie aplikacji automatyzuj¹cej czynnoœci w procesie obs³ugi klienta.
• Przyjêcie polityk dotycz¹cych zagadnieñ spo³ecznych, pracowniczych, poszanowania praw cz³owieka oraz przeciwdzia³ania korupcji.
• Wprowadzenie PRO Klienckiej Polityki Spo³ecznej w Grupie TAURON.
• Rozpoczêcie przez TAURON Wytwarzanie projektu modernizacji turbiny 460 MW w Elektrowni £agisza w celu uciep³ownienia Elektrowni £agisza.
• Zawarcie przez TAURON Wydobycie umowy na budowê powierzchniowej infrastruktury szybu Janina VI w ZG Janina.
• Potwierdzenie przez agencjê ratingow¹ Fitch i ihc perspektywy dla TAURON oraz nadanie ratingu dla programu emisji obligacji hybrydowych o wartoœci 400 mln z³.
• Przed³u¿enie obowi¹zywania porozumienia z funduszami inwestycyjnymi zarz¹dzanymi przez Polski Fundusz Rozwoju S.A. o wspó³pracy w zakresie finansowania projektu budowy bloku 910 MW w Jaworznie.

2.8. Wa¿niejsze zdarzenia i dokonania Grupy Kapita³owej TAURON maj¹ce znacz¹cy wp³yw na dzia³alnoœæ

Poni¿ej wymieniono wa¿niejsze zdarzenia i dokonania maj¹ce znacz¹cy wp³yw na dzia³alnoœæ Grupy Kapita³owej TAURON, które wyst¹pi³y w 2017 r., jak równie¿ mia³y miejsce do dnia sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania. Dodatkowo do powy¿szych zdarzeñ nale¿y zaliczyæ zawarcie umów znacz¹cych dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON, szczegó³owo opisanych w pkt 9.2.1. niniejszego sprawozdania.

Wa¿niejsze zdarzenia biznesowe w 2017 r.

Emisja euroobligacji przez TAURON

W dniu 14 czerwca 2017 r. TAURON w porozumieniu z konsorcjum banków inwestycyjnych, rozpocz¹³ dzia³ania zmierzaj¹ce do przeprowadzenia emisji euroobligacji o wartoœci nominalnej nie wy¿szej ni¿ 500 mln EUR, obejmuj¹ce w szczególnoœci przeprowadzenie spotkañ z inwestorami w Europie. Przeprowadzenie emisji euroobligacji by³o uzale¿nione od warunków rynkowych, a wielkoœæ emisji, ostateczna cena emisyjna oraz stopa procentowa euroobligacji zosta³y ustalone po przeprowadzeniu spotkañ z inwestorami w Europie.

Zamiarem Spó³ki by³o dopuszczenie euroobligacji do obrotu na rynku regulowanym Gie³dy Papierów Wartoœciowych w Londynie (London Stock Exchange), jak równie¿ przeznaczenie œrodków uzyskanych z emisji euroobligacji na pokrycie wydatków Grupy Kapita³owej TAURON.

W dniu 28 czerwca 2017 r. ustalone zosta³y nastêpuj¹ce parametry euroobligacji:

• 1) £¹czna wartoœæ nominalna: 500 mln EUR,
• 2) ZapadalnoϾ: 10 lat,
• 3) Okresy odsetkowe: roczne,
• 4) Kupon: 2,375% w skali roku,
• 5) Rentownoœæ na dzieñ emisji: 2,439% w skali roku (tj. mid-swap + 1,63%),
• 6) Cena emisyjna: 99,438% wartoœci nominalnej.

Warunkiem emisji obligacji by³o podpisanie dokumentacji transakcji oraz spe³nienie warunków w niej wskazanych.

W dniu 5 lipca 2017 r. Spó³ka wyemitowa³a euroobligacje o wskazanych powy¿ej parametrach, które zosta³y w dniu 10 lipca 2017 r. dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Gie³dy Papierów Wartoœciowych w Londynie (London Stock Exchange).

W tym samym dniu agencja ratingowa Fitch nada³a rating niezabezpieczonego i niepodporz¹dkowanego zad³u¿enia w postaci 10-letnich euroobligacji Spó³ki o ³¹cznej wartoœci nominalnej 500 mln EUR na poziomie "BBB". Rating odzwierciedla wiod¹c¹ pozycjê Spó³ki w regulowanym i stabilnym segmencie dystrybucji, generuj¹cym znacz¹c¹ czêœæ wyniku EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON (72% w 2016 r.).

O powy¿szych zdarzeniach Spó³ka informowa³a w nastêpuj¹cych raportach bie¿¹cych: nr 28/2017 z dnia 14 czerwca 2017 r., nr 30/2017 z dnia 28 czerwca 2017 r. oraz nr 31/2017 i nr 32/2017 z dnia 5 lipca 2017 r.

Potwierdzenie ratingów i ich perspektywy dla TAURON oraz nadanie ratingu dla programu obligacji hybrydowych

W dniu 21 grudnia 2017 r. agencja ratingowa Fitch ("Fitch") potwierdzi³a d³ugoterminowe ratingi TAURON w walucie krajowej i zagranicznej na poziomie "BBB" z perspektyw¹ stabiln¹ oraz przyzna³a rating programowi emisji obligacji hybrydowych o wartoœci 400 mln z³ w walucie krajowej na poziomie "BB+" i krajowy rating na poziomie "BBB+ (pol)".

Pe³na lista ocen ratingowych obejmuje:

• 1) d³ugoterminowe ratingi w walucie krajowej i obcej potwierdzone na poziomie "BBB"; perspektywa stabilna,
• 2) krótkoterminowe ratingi w walucie krajowej i obcej potwierdzone na poziomie "F3",
• 3) rating "BB+" dla wyemitowanych obligacji hybrydowych,
• 4) krajowy rating d³ugoterminowy potwierdzony na poziomie "A+(pol)"; perspektywa stabilna,
• 5) krajowy rating niezabezpieczonego i niepodporz¹dkowanego zad³u¿enia potwierdzony na poziomie "A+(pol)",
• 6) rating niezabezpieczonego i niepodporz¹dkowanego zad³u¿enia w walucie obcej na poziomie "BBB" dla emisji euroobligacji,
• 7) rating programu emisji obligacji hybrydowych o wartoœci 400 mln z³ w walucie krajowej na poziomie "BB+" i krajowy rating na poziomie "BBB+ (pol).

Informacja o powy¿szym zdarzeniu zosta³a opublikowana w raporcie bie¿¹cym nr 41/2017 z dnia 21 grudnia 2017 r.

Wypowiedzenie umów d³ugoterminowych na zakup praw maj¹tkowych przez spó³kê zale¿n¹

W dniu 28 lutego 2017 r. TAURON Sprzeda¿ z³o¿y³ oœwiadczenia o wypowiedzeniu d³ugoterminowych umów na zakup praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia energii z odnawialnych Ÿróde³ (tzw. "zielonych" certyfikatów). Stron¹ umów zawartych w 2008 r. s¹ ni¿ej wymienieni kontrahenci, do których nale¿¹ instalacje wytwórcze energii elektrycznej z odnawialnych Ÿróde³:

• 1) in.ventus spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ EW Dobrzyñ spó³ka komandytowa,
• 2) in.ventus spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ Ino 1 spó³ka komandytowa,
• 3) in.ventus spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ EW Go³dap spó³ka komandytowa.

Umowy uleg³y wypowiedzeniu ze skutkiem natychmiastowym wobec nieosi¹gniêcia przez strony porozumienia w ramach renegocjacji kontraktowych w trybie przewidzianym w umowach. Skutkiem finansowym wynikaj¹cym z rozwi¹zania umów by³o unikniêcie przez TAURON Sprzeda¿ straty stanowi¹cej ró¿nicê miêdzy cenami umownymi a cen¹ rynkow¹ "zielonych" certyfikatów. Szacunkowa wartoœæ wy¿ej wskazanej straty z tytu³u realizacji umów do koñca pierwotnie zak³adanego okresu obowi¹zywania umów (tj. do 2023 r.), przy uwzglêdnieniu rynkowych cen "zielonych" certyfikatów, wynosi oko³o 343 mln z³ netto. Szacowana na lata 2017–2023 ca³kowita wartoœæ zobowi¹zañ umownych TAURON Sprzeda¿ wynosi oko³o 417 mln z³ netto. Powy¿sza wartoœæ zosta³a obliczona wed³ug formu³ cenowych przyjêtych w umowach za okres od dnia sporz¹dzenia niniejszego raportu do koñca pierwotnie zak³adanego okresu obowi¹zywania umów (tj. do 2023 r.).

Powy¿sze zdarzenie zosta³o szczegó³owo opisane w raporcie bie¿¹cym nr 6/2017 z dnia 28 lutego 2017 r.

Podpisanie listu intencyjnego w sprawie projektu zgazowania wêgla

W dniu 20 kwietnia 2017 r. pomiêdzy TAURON oraz spó³k¹ Grupa Azoty S.A. zosta³ podpisany List intencyjny okreœlaj¹cy ogólne zasady dotycz¹ce rozpoczêcia wspó³pracy nakierowanej na realizacjê projektu zgazowania wêgla.

Strony zawar³y List intencyjny z uwagi na fakt, i¿ spoœród ró¿nych metod konwersji wêgla, decyduj¹ce znaczenie w perspektywie œrednio i d³ugoterminowej posiadaj¹ te, które oferuj¹ efektywne wykorzystanie zasobów wêgla, zgodne równie¿ z kierunkami polityki Unii Europejskiej. Wynika to m.in. z koniecznoœci obni¿ania uci¹¿liwoœci ekologicznej procesów energetycznych i chemicznych, w tym znacz¹cego obni¿enia emisji CO2.

Szczegó³owa informacja na temat powy¿szego zdarzenia zosta³a zawarta w pkt 1.5.2. niniejszego sprawozdania.

O podpisaniu listu intencyjnego Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 12/2017 z dnia 20 kwietnia 2017 r.

Wa¿niejsze zdarzenia korporacyjne w 2017 r.

Odwo³anie i powo³anie cz³onków Zarz¹du Spó³ki

W dniu 15 marca 2017 r. Rada Nadzorcza Spó³ki odwo³a³a ze skutkiem na koniec dnia 15 marca 2017 r. wszystkich cz³onków Zarz¹du Spó³ki IV wspólnej kadencji, tj.: Filipa Grzegorczyka – Prezesa Zarz¹du, Jaros³awa Brodê – Wiceprezesa Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Maj¹tkiem i Rozwoju, Kamila Kamiñskiego – Wiceprezesa Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Korporacyjnego, Marka Wadowskiego – Wiceprezesa Zarz¹du ds. Finansów, Piotra Zawistowskiego – Wiceprezesa Zarz¹du ds. Klienta i Handlu.

Jednoczeœnie Rada Nadzorcza w dniu 15 marca 2017 r. powo³a³a z dniem 16 marca 2017 r. nastêpuj¹ce osoby do sk³adu Zarz¹du TAURON V wspólnej trzyletniej kadencji: Filipa Grzegorczyka jako Prezesa Zarz¹du, Jaros³awa Brodê jako Wiceprezesa Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Maj¹tkiem i Rozwoju, Kamila Kamiñskiego jako Wiceprezesa Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Korporacyjnego i Marka Wadowskiego jako Wiceprezesa Zarz¹du ds. Finansów.

W dniu 15 marca 2017 r. Piotr Zawistowski pe³ni¹cy dotychczas funkcjê Wiceprezesa Zarz¹du ds. Klienta i Handlu przekaza³ Radzie Nadzorczej informacjê o rezygnacji z ubiegania siê o wybór do sk³adu Zarz¹du TAURON V wspólnej kadencji. W zwi¹zku z powy¿szym oraz maj¹c na wzglêdzie dokonan¹ zmianê Regulaminu Organizacyjnego Spó³ki, Rada Nadzorcza z dniem 14 kwietnia 2017 r. dokona³a zmiany nazwy dotychczasowego stanowiska zajmowanego przez Kamila Kamiñskiego na Wiceprezesa Zarz¹du ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego.

O zmianach w sk³adzie osobowym Zarz¹du Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 10/2017 z dnia 15 marca 2017 r.

Zmiany w sk³adzie osobowym Rady Nadzorczej

W dniu 25 maja 2017 r. Spó³ka otrzyma³a od Jacka Raweckiego oœwiadczenie o rezygnacji z dniem 26 maja 2017 r. z pe³nienia funkcji cz³onka Rady Nadzorczej Spó³ki. Jacek Rawecki nie poda³ przyczyn z³o¿onej rezygnacji.

W dniu 29 maja 2017 r. Minister Energii, dzia³aj¹c na podstawie § 23 ust. 1 pkt 1) i 3) Statutu Spó³ki, powo³a³ do sk³adu Rady Nadzorczej Spó³ki V wspólnej kadencji z dniem 29 maja 2017 r. nastêpuj¹ce osoby:

• 1. Beatê Ch³odziñsk¹,
• 1. Teresê Famulsk¹,
• 1. Barbarê £asak-Jarszak,
• 1. Jana P³udowskiego,
• 1. Agnieszkê WoŸniak.

Zwyczajne WZ Spó³ki w dniu 29 maja 2017 r., dzia³aj¹c na podstawie § 22 ust. 1 Statutu Spó³ki, powo³a³o w sk³ad Rady Nadzorczej Spó³ki V wspólnej kadencji nastêpuj¹ce osoby:

• 1. Rados³awa Domagalskiego-£abêdzkiego,
• 1. Paw³a Pampuszko,
• 1. Jacka Szyke.

O powy¿szych zdarzeniach Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych: nr 19/2017 z dnia 25 maja 2017 r. oraz nr 22/2017 z dnia 29 maja 2017 r. Informacje o powo³anych cz³onkach Rady Nadzorczej zosta³y przekazane raportem bie¿¹cym 27/2017 z dnia 5 czerwca 2017 r.

Decyzja Zarz¹du TAURON w sprawie wniosku do Zwyczajnego WZ Spó³ki o pokrycie straty netto Spó³ki za rok obrotowy 2016 z kapita³u zapasowego Spó³ki oraz nierekomendowania u¿ycia kapita³u zapasowego z przeznaczeniem na wyp³atê dywidendy

W dniu 13 marca 2017 r. Zarz¹d TAURON podj¹³ uchwa³ê w sprawie skierowania wniosku do Zwyczajnego WZ Spó³ki o pokrycie straty netto Spó³ki za rok obrotowy 2016 w kwocie 166 252 898,52 z³ z kapita³u zapasowego Spó³ki.

Jednoczeœnie, w nawi¹zaniu do informacji o przyjêciu polityki dywidendowej na lata 2016–2025, przekazanej raportem bie¿¹cym nr 35/2016 z dnia 2 wrzeœnia 2016 r., Zarz¹d Spó³ki postanowi³ nie rekomendowaæ Zwyczajnemu WZ Spó³ki podjêcia decyzji o u¿yciu kapita³u zapasowego Spó³ki z przeznaczeniem na wyp³atê dywidendy za 2016 r. dla akcjonariuszy Spó³ki.

Decyzja powy¿sza by³a podyktowana potrzebami zwi¹zanymi z realizacj¹ programu inwestycyjnego o wartoœci ok. 18 mld z³ do 2020 r. oraz zapewnieniem stabilnoœci finansowej Grupy Kapita³owej TAURON, w tym w szczególnoœci utrzymaniem wskaŸnika d³ugu netto/EBITDA zdefiniowanego w umowach finansowych TAURON na poziomie nie wy¿szym ni¿ 3,5x.

Dodatkowo, zgodnie z informacj¹ opublikowan¹ przez Spó³kê raportem bie¿¹cym nr 41/2016 z 14 listopada 2016 r., planowane wstrzymanie wyp³aty dywidendy do 2019 r. by³o jednym z czynników umo¿liwiaj¹cych utrzymanie przez agencjê ratingow¹ Fitch d³ugoterminowego ratingu TAURON na poziomie inwestycyjnym i zmianê perspektywy z negatywnej na stabiln¹.

O powy¿szej decyzji Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 8/2017 z dnia 13 marca 2017 r.

¯¹danie akcjonariusza dotycz¹ce umieszczenia okreœlonych spraw w porz¹dku obrad Walnego Zgromadzenia Spó³ki

W dniu 5 maja 2017 r. Skarb Pañstwa Rzeczpospolitej Polskiej, jako akcjonariusz reprezentuj¹cy powy¿ej jednej dwudziestej kapita³u zak³adowego TAURON, zg³osi³ ¿¹danie umieszczenia w porz¹dku obrad Zwyczajnego WZ Spó³ki zwo³anego na dzieñ 29 maja 2017 r. dodatkowych punktów dotycz¹cych zmiany uchwa³y nr 5 Nadzwyczajnego WZ z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie zasad kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du oraz zmiany Statutu Spó³ki, których zakres szczegó³owo wskazano w treœci raportu bie¿¹cego nr 16/2017 z dnia 5 maja 2017 r.

Skarb Pañstwa wskaza³ jako uzasadnienie proponowanych zmian koniecznoœæ dostosowania zasad kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du oraz treœci Statutu Spó³ki do wymogów ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarz¹dzania mieniem pañstwowym.

Dokonanie zmiany Statutu Spó³ki mia³o na celu wprowadzenie bardziej czytelnego podzia³u kompetencji organów korporacyjnych Spó³ki, przejrzystych zasad rozporz¹dzania maj¹tkiem, zasad podejmowania decyzji inwestycyjnych, sposobu powo³ywania cz³onków organów nadzorczych i zarz¹dzaj¹cych oraz ustalania ich wynagradzania, jak równie¿ norm dotycz¹cych dzia³añ podejmowanych przez zarz¹dy spó³ek m.in. w takich obszarach, jak: doradztwo, marketing, sponsoring czy wydatki reprezentacyjne.

Projekty uchwa³ otrzymane od Skarbu Pañstwa, bêd¹ce przedmiotem obrad Zwyczajnego WZ Spó³ki oraz proponowane zmiany w Statucie Spó³ki, zosta³y opublikowane w dniu 19 maja 2017 r. Z kolei w dniu 25 maja 2017 r. Skarb Pañstwa zg³osi³ zmianê projektu uchwa³y w sprawie zmiany § 20 Statutu TAURON oraz wycofa³ projekt uchwa³y w sprawie zmiany § 35 Statutu TAURON.

O powy¿szych zdarzeniach Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych: nr 16/2017 z dnia 5 maja 2017 r., 17/2017 i 18/2017 z dnia 19 maja 2017 r. oraz 20/2017 i 21/2017 z dnia 25 maja 2017 r.

Zwyczajne Walne Zgromadzenie TAURON

W dniu 29 maja 2017 r. odby³o siê Zwyczajne WZ Spó³ki, które podjê³o uchwa³y, m.in. o: zatwierdzeniu Skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON i Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2016, Sprawozdania finansowego TAURON i Sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci TAURON za rok obrotowy 2016, pokryciu straty netto za rok obrotowy 2016 z kapita³u zapasowego, udzieleniu absolutorium cz³onkom Zarz¹du i Rady Nadzorczej Spó³ki, ustaleniu liczby cz³onków Rady Nadzorczej i powo³aniu cz³onków Rady Nadzorczej, zmianie uchwa³y nr 5 Nadzwyczajnego WZ z dnia 15 grudnia 2016 r., jak równie¿ zmianie Statutu Spó³ki.

Stratê netto Spó³ki za rok obrotowy 2016 w kwocie 166 252 898,52 z³ postanowiono pokryæ z kapita³u zapasowego Spó³ki.

O zwo³aniu Zwyczajnego WZ i treœci projektów uchwa³ Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych nr 13/2017 i nr 14/2017 z dnia 27 kwietnia 2017 r. O podjêtych uchwa³ach i decyzjach Zwyczajnego WZ dotycz¹cych pokrycia straty netto, zmiany Statutu Spó³ki oraz powo³ania cz³onków Rady Nadzorczej, Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych: nr 22/2017, nr 23/2017, nr 24/2017 z dnia 29 maja 2017 r.

Zmiany w Statucie TAURON

W dniu 29 maja 2017 r. Zwyczajne WZ Spó³ki podjê³o uchwa³y o dokonaniu zmian w Statucie Spó³ki.

W ramach uchwalonych zmian Statutu Spó³ki wiêkszoœæ postanowieñ ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarz¹dzania mieniem pañstwowym zosta³a wprost implementowana do treœci Statutu Spó³ki. W tym zosta³y rozszerzone kompetencje Rady Nadzorczej, która wyra¿a zgodê na zawieranie umów o us³ugi prawne, marketingowe, us³ugi w zakresie stosunków miêdzyludzkich (public relations) i komunikacji spo³ecznej oraz us³ugi doradztwa zwi¹zanego z zarz¹dzaniem, je¿eli wysokoœæ wynagrodzenia przewidzianego ³¹cznie za œwiadczone us³ugi przekracza 500 000 z³ netto, w stosunku rocznym, w zakresie udzielanych darowizn lub innych umów o podobnym skutku o wartoœci przekraczaj¹cej 20 000 z³ lub 0,1% sumy aktywów, ustalonych na podstawie ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego oraz zwalniania z d³ugu o wartoœci przekraczaj¹cej 50 000 z³ lub 0,1% sumy aktywów. Ponadto do kompetencji Rady Nadzorczej zosta³y przypisane zadania zwi¹zane z okreœlaniem sposobu wykonywania prawa g³osu na WZ/ZW spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON w sprawach dotycz¹cych zawi¹zywania spó³ek, zmiany statutu lub umowy, przekszta³ceñ lub likwidacji, podwy¿szania lub obni¿ania kapita³u zak³adowego, zbycia i wydzier¿awienia przedsiêbiorstwa spó³ki lub zorganizowanej jego czêœci oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego, umorzenia udzia³ów lub akcji, kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków zarz¹dów lub rad nadzorczych, roszczeñ o naprawienie szkody wyrz¹dzonej przy zawi¹zywaniu spó³ki lub sprawowaniu zarz¹du lub nadzoru, w sprawach o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarz¹dzania mieniem pañstwowym. Okreœlono równie¿ zasady zbywania sk³adników aktywów trwa³ych oraz wprowadzone procedury wyboru cz³onków zarz¹du po przeprowadzeniu przez Radê Nadzorcz¹ postêpowania kwalifikacyjnego, którego celem bêdzie sprawdzenie i ocena kwalifikacji kandydatów, jak równie¿ zosta³y okreœlone wymagania dla kandydatów na cz³onków organów zarz¹dzaj¹cych.

W dniu 12 lipca 2017 r. S¹d Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach Wydzia³ VIII Gospodarczy Krajowego Rejestru S¹dowego wpisa³ do Rejestru Przedsiêbiorców Krajowego Rejestru S¹dowego zmiany Statutu Spó³ki uchwalone przez Zwyczajne WZ Spó³ki uchwa³ami nr 39-45 z dnia 29 maja 2017 dotycz¹cymi zmian Statutu Spó³ki.

W dniu 17 lipca 2017 r. Rada Nadzorcza TAURON, dzia³aj¹c na mocy § 20 ust. 1 pkt 13 Statutu Spó³ki, przyjê³a tekst jednolity Statutu TAURON uwzglêdniaj¹cy zmianê Statutu wpisan¹ przez S¹d Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach Wydzia³ VIII Gospodarczy do Krajowego Rejestru S¹dowego.

Informacje o powy¿szych zdarzeniach zosta³y zawarte w raportach bie¿¹cych: nr 24/2017 z dnia 29 maja 2017 r., 33/2017 z dnia 12 lipca 2017 r. oraz 34/2017 z dnia 17 lipca 2017 r.

Pozosta³e wa¿niejsze zdarzenia w 2017 r.

Wybór bieg³ego rewidenta

W dniu 15 marca 2017 r. Rada Nadzorcza Spó³ki dokona³a wyboru spó³ki Ernst & Young Audyt Polska spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ spó³ka komandytowa jako podmiotu uprawnionego do przeprowadzenia badania jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za rok obrotowy 2017 oraz przegl¹du pó³rocznego jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za okres koñcz¹cy siê 30 czerwca 2017 r. Wybór bieg³ego rewidenta nast¹pi³ zgodnie z obowi¹zuj¹cymi przepisami, po przeprowadzeniu postêpowania o udzielenie zamówienia niepublicznego w trybie ofertowym. Umowa z Ernst & Young zosta³a zawarta przez Zarz¹d Spó³ki na czas niezbêdny do wykonania powierzonych czynnoœci.

O powy¿szym zdarzeniu Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 9/2017 z dnia 15 marca 2017 r.

Wp³yniêcie pozwów w zwi¹zku z wypowiedzeniem przez PEPKH d³ugoterminowych umów na zakup energii i praw maj¹tkowych

1. W dniu 20 lipca 2017 r. wp³yn¹³ do TAURON pozew z dnia 29 czerwca 2017 r. Gorzyca Wind Invest sp. z o.o. z siedzib¹ w Warszawie przeciwko TAURON o zap³atê odszkodowania w kwocie 39,7 mln z³ oraz ustalenie odpowiedzialnoœci za szkody, które mog¹ wynikn¹æ w przysz³oœci z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji, o wartoœci szacowanej przez spó³kê powodow¹ na kwotê 465,9 mln z³. Sprawa zawis³a przed S¹dem Okrêgowym w Katowicach. Podstaw¹ faktyczn¹ ¿¹dania pozwu, wed³ug twierdzeñ spó³ki powodowej, jest wypowiedzenie przez PEPKH – spó³kê zale¿n¹ od TAURON, umów d³ugoterminowych na zakup energii elektrycznej i praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia, a ³¹czna kwota przysz³ej szkody poniesionej przez wszystkie spó³ki grupy Wind Invest wyniesie, wed³ug twierdzeñ spó³ki powodowej, 1 212,9 mln z³. O wypowiedzeniu ww. umów TAURON informowa³ w raporcie bie¿¹cym nr 7/2015 z dnia 19 marca 2015 r.

Wstêpna ocena uzasadnienia ¿¹dañ zawartych w pozwie wskazuje na ich ca³kowit¹ bezzasadnoœæ.

1. W dniu 2 sierpnia 2017 r. wp³ynê³y do pe³nomocnika TAURON ustanowionego w sprawie tocz¹cej siê przed S¹dem Okrêgowym w Krakowie pod sygn. akt IX GC 983/14 z powództwa Dobies³aw Wind Invest spó³ka z o.o. z siedzib¹ w Warszawie przeciwko TAURON oraz spó³ce zale¿nej tj. PEPKH (o odwrócenie gro¿¹cego Dobies³aw Wind Invest spó³ka z o.o. niebezpieczeñstwa szkody, poprzez zobowi¹zanie TAURON oraz PEPKH do uchylenia likwidacji PEPKH), pisma procesowe Dobies³aw Wind Invest spó³ka z o.o. zawieraj¹ce zmianê powództwa.

Powodowa spó³ka zmieni³a ¿¹danie pozwu w ten sposób, ¿e cofnê³a pierwotne powództwo wobec PEPKH, zaœ powództwo wobec TAURON zmieni³a z powództwa o odwrócenie gro¿¹cego niebezpieczeñstwa szkody, na powództwo o zap³atê odszkodowania.

Dobies³aw Wind Invest spó³ka z o.o. domaga³ siê: 1) zap³aty kwoty 34,7 mln z³ wraz z odsetkami ustawowymi od dnia zg³oszenia roszczenia do dnia zap³aty, 2) ustalenia, ¿e TAURON ponosi wzglêdem Dobies³aw Wind Invest spó³ka z o.o. odpowiedzialnoœæ za szkody mog¹ce powstaæ w przysz³oœci szacowane przez powodow¹ spó³kê na 254 mln z³ (a wynikaj¹ce z rzekomych czynów niedozwolonych TAURON), 3) ustanowienia zabezpieczenia przez TAURON w kwocie 254 mln z³, na wypadek nie uwzglêdnienia przez s¹d ustalenia odpowiedzialnoœci TAURON za szkody, które mog¹ wynikn¹æ w przysz³oœci.

Podstaw¹ faktyczn¹ ¿¹dania, wed³ug twierdzeñ spó³ki powodowej, jest wypowiedzenie przez spó³kê zale¿n¹ od TAURON – PEPKH umów d³ugoterminowych sprzeda¿y energii elektrycznej i sprzeda¿y praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia, o którym TAURON informowa³ w raporcie bie¿¹cym nr 7/2015 z dnia 19 marca 2015 r.

Wstêpna ocena uzasadnienia ¿¹dañ pozwu wskazuje na ich ca³kowit¹ bezzasadnoœæ.

1. W dniu 21 sierpnia 2017 r. wp³yn¹³ do TAURON pozew Pêkanino Wind Invest sp. z o. o. z siedzib¹ w Warszawie przeciwko TAURON z dnia 30 czerwca 2017 r. o zap³atê odszkodowania w kwocie 28,5 mln z³ oraz ustalenie odpowiedzialnoœci za szkody, które mog¹ wynikn¹æ w przysz³oœci z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji, o wartoœci szacowanej przez spó³kê powodow¹ na kwotê 201,6 mln z³.

Sprawa zawis³a przed S¹dem Okrêgowym w Katowicach. Podstaw¹ faktyczn¹ ¿¹dania pozwu, wed³ug twierdzeñ spó³ki powodowej, jest wypowiedzenie przez spó³kê zale¿n¹ od TAURON tj. PEPKH umów d³ugoterminowych sprzeda¿y energii elektrycznej i sprzeda¿y praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia. O wypowiedzeniu ww. umów TAURON informowa³ w raporcie bie¿¹cym nr 7/2015 z dnia 19 marca 2015 r.

Wstêpna ocena uzasadnienia ¿¹dañ pozwu wskazuje na ich ca³kowit¹ bezzasadnoœæ.

1. W dniu 16 paŸdziernika 2017 r. wp³yn¹³ do TAURON pozew Nowy Jaros³aw Wind Invest sp. z o. o. z siedzib¹ w Warszawie przeciwko TAURON z dnia 30 czerwca 2017 r. o zap³atê odszkodowania w kwocie 27 mln z³ oraz ustalenie odpowiedzialnoœci za szkody, które mog¹ wynikn¹æ w przysz³oœci z czynów niedozwolonych, w tym z czynów nieuczciwej konkurencji, o wartoœci szacowanej przez spó³kê powodow¹ na kwotê 197,8 mln z³. Jest to ostatni z zapowiadanych czterech pozwów spó³ek Grupy Wind Invest w przedmiotowej sprawie.

Sprawa zawis³a przed S¹dem Okrêgowym w Katowicach. Podstaw¹ faktyczn¹ ¿¹dania pozwu, wed³ug twierdzeñ spó³ki powodowej, jest wypowiedzenie przez spó³kê zale¿n¹ od TAURON tj. PEPKH umów d³ugoterminowych sprzeda¿y energii elektrycznej i sprzeda¿y praw maj¹tkowych wynikaj¹cych ze œwiadectw pochodzenia. O wypowiedzeniu ww. umów TAURON informowa³ w raporcie bie¿¹cym nr 7/2015 z dnia 19 marca 2015 r.

Wstêpna ocena uzasadnienia ¿¹dañ pozwu wskazuje na ich ca³kowit¹ bezzasadnoœæ.

O powy¿szych zdarzeniach Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych: nr 35/2017 z dnia 20 lipca 2017 r., nr 37/2017 z dnia 3 sierpnia 2017 r., nr 38/2017 z dnia 21 sierpnia 2017 r. oraz nr 39/2017 z dnia 16 paŸdziernika 2017 r.

Wa¿niejsze zdarzenia po 31 grudnia 2017 r.

Wybór bieg³ego rewidenta

W dniu 26 lutego 2018 r. Rada Nadzorcza TAURON dokona³a wyboru firmy audytorskiej Ernst & Young Audyt Polska spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ spó³ka komandytowa ("Ernst & Young") do przeprowadzenia badania jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za rok obrotowy 2018 oraz przegl¹du pó³rocznego jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za okres koñcz¹cy siê 30 czerwca 2018 r.

Wybór Ernst & Young do przeprowadzenia badania jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego Spó³ki nast¹pi³ w zwi¹zku z potrzeb¹ dostosowania zawartej z Ernst & Young umowy na badanie sprawozdañ finansowych za rok obrotowy 2017 do wymogów przepisu art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 29 wrzeœnia 1994 r. o rachunkowoœci w brzmieniu nadanym mu ustaw¹ z dnia 11 maja 2017 r. o bieg³ych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, w tym w zakresie okresu, na jaki winna byæ zawarta pierwsza umowa na badanie (tj. na okres nie krótszy ni¿ 2 lata). Aneks do umowy z Ernst & Young zostanie zawarty na czas niezbêdny do wykonania powierzonych czynnoœci.

Szczegó³owe informacje zosta³y zawarte w raporcie bie¿¹cym nr 3/2018 z dnia 26 lutego 2018 r.

2.9. Nagrody i wyró¿nienia

W 2017 r. TAURON oraz spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON otrzyma³y nastêpuj¹ce nagrody i wyró¿nienia.

Rysunek nr 41. Nagrody i wyró¿nienia

NAGRODY I WYRÓ¯NIENIA PRZYZNANE TAURON oraz SPÓ£KOM GRUPY KAPITA£OWEJ TAURON W 2017 R.

STYCZEÑ

Przyznanie TAURON Dystrybucja nagrody Laur Umiejêtnoœci i Kompetencji 2016 przez Opolsk¹ Izbê Gospodarcz¹ za wsparcie rozwoju gospodarczego Œl¹ska Opolskiego ze szczególnym uwzglêdnieniem stref gospodarczych, sprawn¹ i szybk¹ likwidacjê awarii, efektywn¹ wspó³pracê z instytucjami, samorz¹dami, przedsiêbiorcami i wieloma innymi podmiotami zwi¹zanymi z funkcjonowaniem regionu, a tak¿e sprawne przeprowadzenie procesów inwestycyjnych na terenie województwa opolskiego, pozytywny udzia³ w ¿yciu opolskich powiatów i gmin oraz postawê przedsiêbiorstwa odpowiedzialnego spo³ecznie.

MARZEC

• Przyznanie TAURON nagrody specjalnej w konkursie na najlepsze relacje inwestorskie spó³ek z indeksu WIG30 organizowanym przez Gazetê Gie³dy i Inwestorów "Parkiet" oraz Izbê Domów Maklerskich.
• Wyró¿nienie dwunastu inicjatyw prowadzonych w Grupie Kapita³owej TAURON w obszarze zrównowa¿onego rozwoju w raporcie "Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki" autorstwa Forum Odpowiedzialnego Biznesu.

KWIECIEÑ

• Przyznanie TAURON tytu³u Transparentna Spó³ka Roku 2016 przez Gazetê Gie³dy i Inwestorów "Parkiet" za przejrzystoœæ biznesu i jakoϾ komunikacji z rynkiem.
• Przyznanie TAURON nagrody w konkursie "Liderzy Œwiata Energii" za pierwszy w bran¿y energetycznej program o charakterze akceleratora startupów PilotMaker.
• Przyznanie TAURON tytu³u "Lidera" podczas Gali Techno Biznes 2017 za wdro¿enie aplikacji "Strefa Innowacji", pozwalaj¹cej pracownikom firmy zg³aszaæ rozwi¹zania usprawniaj¹ce pracê ca³ej organizacji.

CZERWIEC

• Przyznanie TAURON nagrody Heros rynku kapita³owego 2017 przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych. Inwestorzy indywidualni docenili wysokie standardy TAURON w obszarze relacji inwestorskich oraz stosowanie najlepszych praktyk w zakresie kierowanej do nich komunikacji.
• Wyró¿nienie TAURON statuetk¹ "Platynowy Megawat" przez TGE za najwiêksz¹ aktywnoœæ na rynkach energii elektrycznej wœród przedsiêbiorstw energetycznych w 2016 r.
• Wyró¿nienie TAURON Sprzeda¿ statuetk¹ "Platynowy Megawat" przez TGE za najwiêksz¹ aktywnoœæ na Rynku Praw Maj¹tkowych wœród przedsiêbiorstw energetycznych w roku 2016.

WRZESIEÑ

Uhonorowanie KW Czatkowice nagrod¹ Ceramiczny Nietoperz 2017 przez kapitu³ê konkursow¹ FESTIWALU NIETOPERZY za ca³okszta³t dzia³alnoœci na rzecz powiatu krakowskiego, w tym wieloletni wk³ad w pracê nad ochron¹ œrodowiska oraz dzia³ania na rzecz upowszechniania kultury i dziedzictwa naturalnego.

PA-DZIERNIK

• Zaliczenie TAURON do grona The Best of The Best oraz przyznanie pierwszej nagrody za zintegrowany raport roczny w konkursie "The Best Annual Report" organizowanym przez Instytut Rachunkowoœci i Podatków. Spó³ka potwierdzi³a tym samym swoj¹ pozycjê w gronie spó³ek mog¹cych pochwaliæ siê najwy¿szymi standardami raportowania.
• Przyznanie TAURON nagrody Z³oty Laur "Super Biznesu" przez redakcjê ekonomicznego dodatku do magazynu "Super Express" w kategorii "Spo³eczna Odpowiedzialnoœæ Biznesu". TAURON zosta³ doceniony za "Domy Pozytywnej Energii" – konkurs organizowany dla domów dziecka i placówek opiekuñczo-wychowawczych.
• Przyznanie TAURON Dystrybucja wyró¿nienia w konkursie Nowy Impuls 2017 przez XIV Kongres Nowego Przemys³u / Grupa PTWP S.A. za skuteczne wprowadzanie inteligentnych narzêdzi w dystrybucji energii.
• Przyznanie TAURON nagrody Innowatora Wprost 2017 w kategorii energetyka, za udzia³ w programie Pilot Maker, jednym z najbardziej zaawansowanych programów akceleracyjnych na polskim rynku, ukierunkowanym na wdro¿enia rozwi¹zañ przygotowanych przez StartUPy w du¿ych przedsiêbiorstwach.

LISTOPAD

• Przyznanie TAURON Dystrybucja nagrody Laur Bia³ego Tygrysa przez Agencjê Promocji Energii podczas X Konferencji Energetykon 2017 "Energia-Klimat-Gospodarka-Spo³eczeñstwo" za projekt budowy pierwszej w Polsce cyfrowej stacji elektroenergetycznej, w której zostanie zastosowana w pe³ni elektroniczna komunikacja.
• Przyznanie TAURON Sprzeda¿ tytu³u Orze³ Wprost 2017 Lider Biznesu przez Wydawcê Tygodnika "Wprost" w kategorii "Firmy z najwiêkszym zyskiem netto" w regionie ma³opolskim.

GRUDZIEÑ

• Przyjêcie TAURON, po raz pi¹ty z rzêdu, do RESPECT Index grona spó³ek gie³dowych zarz¹dzanych w sposób odpowiedzialny i zrównowa¿ony.
• Przyznanie TAURON Ciep³o certyfikatu w konkursie Pracodawca Przyjazny Pracownikom przez Komisjê Krajow¹ NSZZ "SolidarnoϾ" (konkurs pod patronatem Prezydenta RP Andrzeja Dudy). Komisja certyfikacyjna bra³a pod uwagê przestrzeganie prawa pracy, zawieranie uk³adów zbiorowych pracy, zatrudnianie pracowników na czas nieokreœlony, uzwi¹zkowienie oraz przeciwdzia³anie mobbingowi.
• Przyznanie TAURON Wydobycie Medalu Fundacji Rodzin Górniczych "Przyjaciel Fundacji Rodzin Górniczych". Medal przyznawany jest instytucji, która wspiera finansowo Fundacjê, jest jej aktywnym darczyñc¹ i promotorem.
• Przyznanie ZG Janina TAURON Wydobycie I miejsca w konkursie Górniczej Solidarnoœci Zawodowej przez Fundacjê Rodzin Górniczych. Miernikiem jest iloœæ zebranych w ci¹gu roku sk³adek na Fundacjê Rodzin Górniczych w stosunku do iloœci pracowników zatrudnionych w zak³adzie.

STYCZEÑ – LUTY 2018 (nagrody za 2017 r.)

• Przyznanie TAURON Dystrybucja nagrody Top Event 2017 przez firmê Evential sp. z o.o. za zorganizowan¹ w 2017 r. w Katowicach "Alchemiê Œwiat³a" – unikalne w skali kraju widowisko multimedialne, ³¹cz¹ce nowoczesne sztuki wizualne: trójwymiarowy mapping, pokazy œwietlne, laserowe i pirotechniczne, muzykê, œpiew i taniec na ¿ywo oraz ró¿norodne elementy teatru formy.
• Przyznanie TAURON Wydobycie certyfikatu Solidna Firma 2017 przez Kapitu³ê Programu Gospodarczo-Konsumenckiego poœwiadczaj¹cego wiarygodnoœci rzetelnoœæ firmy. TAURON Wydobycie jest laureatem "Br¹zowej Statuetki Solidarnoœci", gdy¿ ju¿ po raz siódmy pomyœlnie przeszed³ proces weryfikacji.

2.10. Informacja dotycz¹ca zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON

2.10.1. Polityka Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON

W zwi¹zku z przyjêciem przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON w 2017 r. modelu zarz¹dzania procesowego, zaktualizowana zosta³a, wspólna dla wszystkich spó³ek, Polityka Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON, która wraz z wartoœciami Partnerstwo, Rozwój, Odwaga stanowi drogowskaz dla kadry kierowniczej oraz pracowników do realizacji nowych wyzwañ i podejmowania dzia³añ zwiêkszaj¹cych efektywnoœæ. Grupa Kapita³owa TAURON czyni starania aby rozwijaæ, motywowaæ oraz pozyskiwaæ pracowników, dziêki którym bêdzie mog³a osi¹gaæ za³o¿one cele. Nadrzêdnym celem jest wsparcie kadry kierowniczej, aby sprawnie wdra¿a³a zaproponowane zmiany oraz promowa³a nowe inicjatywy. Grupa Kapita³owa TAURON d¹¿y do stworzenia warunków do rozwoju wiedzy i umiejêtnoœci oraz kreowania œrodowiska pracy opartego na wspó³pracy i partnerstwie, w którym innowacyjnoœæ i wszelkie inicjatywy optymalizacyjne bêd¹ podstaw¹ dzia³ania.

Poni¿szy rysunek przedstawia za³o¿enia Polityki Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON.

Rysunek nr 42. Za³o¿enia Polityki Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON

Zespo³y interdyscyplinarne w obszarze HR Grupy TAURON

W myœl wartoœci korporacyjnych postawa partnerstwa budowana jest na etapie wypracowywania rozwi¹zañ systemowych. W ramach realizacji zadañ wynikaj¹cych z wyzwañ stawianych przed obszarem HR powsta³a zasada powo³ywania zespo³ów roboczych sk³adaj¹cych siê z przedstawicieli komórek HR spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON. Cz³onkowie Zespo³ów s¹ powo³ywani przez Radê

Dyrektorów HR Grupy Kapita³owej TAURON, która zrzesza osoby zarz¹dzaj¹ce obszarami HR w Grupie Kapita³owej TAURON. Ta inicjatywa doskonale siê sprawdza w realizacji projektów HR. Dziêki temu d¹¿ymy do standaryzacji i optymalizacji procesów dotycz¹cych zarz¹dzania zasobami ludzkimi i poprawiania jakoœci wykonywanych zadañ przy jednoczesnym uwzglêdnianiu specyfiki poszczególnych spó³ek. Podejœcie partycypacyjne swoje odbicie w efektywnoœci wypracowywanych rozwi¹zañ oraz budowaniu spójnego wizerunku HR.

2.10.2. Rozwój i Szkolenia

Pracownicy spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON rozwijaj¹ siê w ró¿nych formach aktywnoœci rozwojowych: Poni¿szy rysunek przedstawia formy aktywnoœci rozwojowych pracowników spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON.

Rysunek nr 43. Formy aktywnoœci rozwojowych pracowników spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON

Poni¿szy rysunek przedstawia kluczowe statystyki szkoleniowe w Grupie Kapita³owej TRAURON w 2017 r.

Rysunek nr 44. Kluczowe statystyki szkoleniowe w Grupie Kapita³owej TAURON w 2017 r.

Poni¿szy rysunek przedstawia sumê dni szkoleniowych w podziale na Segmenty (obszary) dzia³alnoœci.

Poni¿szy rysunek przedstawia œredni¹ liczbê godzin szkoleniowych przypadaj¹cych na jednego zatrudnionego pracownika w podziale na grupy stanowiskowe.

Rysunek nr 46. Œrednia liczba godzin szkoleniowych przypadaj¹ca na jednego zatrudnionego pracownika w podziale na grupy stanowiskowe

Inicjatywy HR organizowane w Grupie TAURON

Badanie zadowolenia pracowników w Grupie Kapita³owej TAURON. Badanie zadowolenia pracowników w Grupie Kapita³owej TAURON zosta³o przeprowadzone na prze³omie kwietnia i maja 2017 r. By³o w pe³ni anonimowe i po raz pierwszy w historii Grupy Kapita³owej TAURON

zosta³o przeprowadzone we wszystkich spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. Celem badania zadowolenia pracowników by³o poznanie opinii pracowników na najwa¿niejsze tematy dotycz¹ce œrodowiska pracy, w tym m.in. wartoœci firmy, komunikacji z prze³o¿onym oraz w firmie, atmosfery i wspó³pracy w zespole, bezpieczeñstwa i warunków pracy oraz mo¿liwoœci rozwoju i szkoleñ.

W badaniu wziê³o udzia³ 46% pracowników Grupy Kapita³owej TAURON (3769 osób skorzysta³o z ankiety drukowanej, a 7751 osób wype³nia³o ankiety w formie elektronicznej). Wœród pracowników bior¹cych udzia³ w badaniu 84% zadeklarowa³o bardzo wysokie poczucie zaanga¿owania w swoj¹ pracê, 80% zadeklarowa³o zadowolenie z relacji pracowniczych i ponad 70% zadeklarowa³o zadowolenie z warunków pracy w Grupie Kapita³owej TAURON.

Model Kompetencyjny Grupy TAURON. Model Kompetencyjny Grupy TAURON zosta³ opracowany w po³owie 2017 r. i by³ efektem wspólnej pracy przedstawicieli poszczególnych spó³ek, reprezentuj¹cych ró¿ne obszary biznesowe oraz obszar HR. Model jest odzwierciedleniem

strategii, misji, wizji oraz kluczowych wartoœci: Partnerstwo, Rozwój, Odwaga, uwzglêdnia on tak¿e wyzwania biznesowe, jakie stoj¹ przed Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON. Za³o¿eniem modelu jest ci¹g³y rozwój pracowników oraz wspieranie osi¹gania wyników przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON. Ka¿dy z pracowników wie jakie kompetencje oraz zachowania s¹ oczekiwane wzglêdem niego, co umo¿liwia nie tylko realizacjê zadañ ale równie¿ rozwój swoich kompetencji zawodowych. Model znajduje swoje odwo³anie w wielu procesach zarz¹dzania zasobami ludzkim w tym: rekrutacji, adaptacji, rozwoju i ocenie pracowników. Dodatkowo w poszczególnych spó³kach odby³y siê warsztaty dotycz¹ce Modelu dedykowane zarówno mened¿erom, jak i pracownikom.

Wspó³praca z uczelniami. Grupa Kapita³owa TAURON wspó³pracuje z prawie 50 placówkami edukacyjnymi (szko³y wy¿sze, œrednie i zawodowe) na terenie ca³ego kraju. W ramach wspó³pracy uczniowie, studenci i absolwenci mog¹ liczyæ na praktyki zawodowe i sta¿e w Grupie Kapita³owej TAURON. W 2017 r. 693 osoby skorzysta³y z praktyk i sta¿y. Poprzez wspó³pracê budowane s¹ partnerskie relacje

ze œrodowiskiem akademickim – kadr¹ naukow¹ i studentami. TAURON jako lider w sektorze energetycznym wp³ywa na edukacjê i zdobywanie kompetencji zawodowych wœród przysz³ych adeptów w bran¿y. Najlepsi studenci i absolwenci poszukiwani byli zarówno na uczelniach poprzez wspó³pracê z uczelnianymi Biurami Karier, jak równie¿ poprzez uczestnictwo w najwiêkszych ogólnopolskich targach Absolvent Talent Days. Ponadto w 2017 r. zosta³ uruchomiony program Ambasador Grupy TAURON, którego celem jest rozwiniêcie wspó³pracy z uczelniami, zbudowanie pozytywnego wizerunku Grupy Kapita³owej TAURON oraz pozyskanie najlepszych studentów z punktu widzenia potrzeb biznesowych. Program jest og³aszany na dany rok akademicki, a grupê docelow¹ stanowi¹ studenci II–V roku studiów.

Program sta¿owy "Przy³¹cz siê" w TAURON. W 2017 r. zosta³ uruchomiony Program sta¿owy, którego celem jest przygotowanie najzdolniejszych studentów krajowych uczelni wy¿szych do wejœcia na rynek pracy. Ma on na celu umo¿liwienie uczestnikom programu wszechstronnego

rozwoju zawodowego w zakresie wspó³czesnej energetyki. Sta¿yœci maj¹ mo¿liwoœæ poznania systemu organizacji Spó³ki oraz uwarunkowañ i regu³ w nim obowi¹zuj¹cych. Du¿y nacisk stawia siê na kszta³towanie w³aœciwych postaw do wykonywanych zadañ: dbanie o jakoœæ i terminowoœæ wykonywania zadañ, prawid³ow¹ wspó³pracê z innymi osobami i komórkami w Spó³ce, rozwój w³asnej inicjatywy, nabycie umiejêtnoœci wspó³pracy w zespole. Grupa docelowa to studenci IV i V roku studiów.

<-- PDF CHUNK SEPARATOR -->

Uniwersytet Otwarty Grupy TAURON. Uniwersytet Otwarty Grupy TAURON to cykl wyk³adów prowadzonych od 2014 r. przez najwybitniejszych ekspertów specjalizuj¹cych siê w ró¿nych dziedzinach nauki, polityki, biznesu, kultury oraz rozwoju osobistego. Poprzez uczestnictwo

w wyk³adach pracownicy maj¹ zapewniony dostêp do bie¿¹cej wiedzy oraz informacji. Dodatkowo inicjatywa ta pozwala na stworzenie platformy wymiany pogl¹dów oraz doœwiadczeñ pracowników z ró¿nych spó³ek, a przez to jeszcze lepsze wsparcie realizacji celów strategicznych Grupy Kapita³owej TAURON.

Uniwersytet Otwarty Grupy TAURON zosta³ uruchomiony w celu zapewnienia pracownikom:

• 1) kszta³cenia ustawicznego poprzez poznawanie nowych zagadnieñ oraz zdobywanie nowych umiejêtnoœci,
• 2) aktywnego uczestnictwa w otaczaj¹cej nas rzeczywistoœci poprzez poznanie nowych zjawisk i umiejêtnoœci wyjœcia im naprzeciw,
• 3) wszechstronnego, szeroko rozumianego rozwoju,
• 4) poznania i wykorzystania najnowszych technologii,
• 5) rozwijania w³asnej osobowoœci, wartoœci i postaw prospo³ecznych,
• 6) poznania ró¿nych dziedzin nauki, ¿ycia, kultury i sztuki.

Do tej pory odby³o siê 17 wyk³adów, w których wziê³o udzia³ ponad 3000 pracowników ze wszystkich spó³ek Grupy TAURON. W 2017 r. zorganizowano 6 wyk³adów, w których uczestniczy³o ³¹cznie prawie 1000 pracowników.

Wartoœci: Partnerstwo, Rozwój, Odwaga – wdro¿enie w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. Rok 2017 poœwiêcony zosta³ wdra¿aniu wartoœci Partnerstwo, Rozwój, Odwaga (PRO) w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. We wszystkich spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON

odby³y siê warsztaty wprowadzaj¹ce pracowników w temat wartoœci PRO. W TAURON przeszkolono 100% obszarów biznesowych. Promowanie wartoœci w poszczególnych spó³kach przyjmowa³o zró¿nicowane formy. W TAURON Wydobycie oraz TAURON Wytwarzanie wartoœci PRO omawiane by³y i przypominane pracownikom podczas szkoleñ z zakresu BHP. W TAURON EKOENERGIA zorganizowano konkurs "Jesteœmy PRO", którego celem by³a promocja wartoœci poprzez nagrodzenie tych pracowników, którzy swoj¹ postaw¹ i dzia³aniem w codziennej pracy propaguj¹ wartoœci korporacyjne, staj¹c siê tym samym Ambasadorami Wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON. W drodze g³osowania ankietowego pracownicy wybierali jednego Ambasadora dla ka¿dej wartoœci. W TAURON Obs³uga Klienta zorganizowano warsztaty, podczas których rozmawiano o znaczeniu wartoœci PRO w pracy. W czasie warsztatów przeprowadzono ciekawe dyskusje, w których pracownicy mierzyli siê z pytaniami: Po co firmom wartoœci?

Wartoœci PRO s¹ symbolami i wyznacznikami kultury organizacyjnej Grupy Kapita³owej TAURON, dlatego niezmiernie wa¿ne jest, by ka¿dy pracownik kierowa³ siê nimi w codziennej pracy.

Jak rozumiemy wartoœci? Jakie postawy i zachowania wspieraj¹ Partnerstwo, Rozwój i Odwagê?

Platforma e-learningowa. Pracownicy wybranych spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON maj¹ mo¿liwoœæ korzystania z platformy e-learningowej, na której znajduje siê szereg szkoleñ. S¹ to zarówno szkolenia specjalistyczne, jak i szkolenia z zakresu umiejêtnoœci interpersonalnych.

W 2017 r. zosta³y uruchomione szkolenia obligatoryjne dla pracowników z zakresu "Rekrutacji i adaptacji pracowników – krok po kroku", "Kodeks Odpowiedzialnego Biznesu" oraz "Przeciwdzia³anie mobbingowi i dyskryminacji w Grupie TAURON". £¹cznie w 2017 r. wszyscy u¿ytkownicy platformy zrealizowali ponad 32 000 szkoleñ.

Rozwój Mened¿erów. Program Rozwój Mened¿erów jest kompleksow¹ inicjatyw¹ rozwojow¹, której celem jest wsparcie mened¿erów we wzmacnianiu zarówno ich efektywnoœci biznesowej i osobistej, jak równie¿ œwiadomego wdra¿ania wzorcowych zachowañ przywódczych w ca³ej

Grupie Kapita³owej TAURON. Drug¹ podstaw¹ programu stanowi¹ wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON: Partnerstwo, Rozwój, Odwaga, które przyœwiecaj¹ poszczególnym dzia³aniom w programie. Rozwijane kompetencje pozwol¹ uczestnikom staæ siê jeszcze skuteczniejszymi liderami, wartoœci okreœl¹ natomiast, w jakich obszarach i jakim celom powinna pos³u¿yæ owa skutecznoœæ. Program zosta³ przygotowany i zrealizowany w oparciu o œwiatowe rozwi¹zania oraz bogate doœwiadczenie zespo³u ekspertów i trenerów zaanga¿owanych w Program. Proces rozwojowy charakteryzuje siê praktycznoœci¹, dostarczaj¹c jednoczeœnie du¿¹ iloœæ inspiracji i wyj¹tkowoœci. W Programie bierze udzia³ blisko 70 kluczowych mened¿erów spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON.

Obchody Miêdzynarodowego Dnia Rodziny w Grupie Kapita³owej TAURON. W 2017 r. TAURON ju¿ po raz czwarty uczestniczy³ w akcji spo³ecznej obchody Miêdzynarodowego Dnia Rodziny, której celem jest wzmacnianie relacji rodzinnych przez dobr¹ rozmowê oraz budowanie

i umacnianie to¿samoœci m³odego pokolenia. W 2017 r. udzia³ w tej akcji wziê³y wszystkie spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON. We wskazanym dniu pracownicy pracowali 2 godziny krócej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a wolny czas mogli poœwiêciæ najbli¿szym. Ponadto w spó³kach zosta³y zorganizowane konkursy promuj¹ce motyw przewodni akcji, który w tym roku przyj¹³ has³o "Gotowanie na rodzinnym planie". Kontynuuj¹c obchody Dnia Rodziny w TAURON, TAURON Dystrybucja i TAURON Ciep³o zorganizowano mo¿liwoœæ odwiedzin rodziców w miejscu pracy przez dzieci, a nawet wnuków pracowników tych spó³ek. Wizycie towarzyszy³o szereg zabaw i atrakcji.

Maraton Innowacyjnoœci TAURON Dystrybucja. W listopadzie 2017 r. odby³ siê pierwszy maraton innowacyjnoœci organizowany przez TAURON Dystrybucja. Dwanaœcie 6-osobowych zespo³ów studenckich pracowa³o nad projektem, inspiruj¹c siê tematem: "Energia Przysz³oœci:

Internet Rzeczy, Big Data i elektromobilnoœæ w inteligentnych sieciach energetycznych". W wydarzeniu uczestniczy³y zespo³y z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz Politechnik: Czêstochowskiej, Œl¹skiej i Wroc³awskiej. W pierwszym dniu 3-dniowego maratonu uczestnicy mieli okazjê poznaæ potrzeby klientów TAURON Dystrybucja oraz zasady pracy w formule service design thinking, której podstaw¹ jest praca warsztatowa z wykorzystaniem technik kreatywnych. Przez kolejne dwa dni, wykorzystuj¹c zdobyt¹ wiedzê, tworzyli nowatorskie rozwi¹zania dla TAURON Dystrybucja. Laureatem maratonu zosta³ zespó³ "Elektron" z Politechniki Œl¹skiej w Gliwicach. Studenci z Gliwic zaprezentowali jury pomys³ algorytmu okreœlaj¹cego optymaln¹ lokalizacjê stacji ³adowania pojazdów elektrycznych z uwzglêdnieniem charakterystyki i obci¹¿eñ istniej¹cej sieci elektroenergetycznej.

Dzia³ania rozwojowe dla pracowników TAURON Obs³uga Klienta. W 2017 r. TAURON Obs³uga Klienta jako Centrum Us³ug Wspólnych, maj¹c na celu zapewnienie wysokiej jakoœci obs³ugi oraz rozwoju pracowników, zorganizowa³ szereg szkoleñ i warsztatów, m.in.: szkolenia z zakresu

komunikacji i wspó³pracy, integracji pomiêdzy pracownikami oraz budowania relacji w zespole, szkolenia ukierunkowane na poznanie zwinnej metodyki pracy jak¹ jest Agile, warsztaty Mediacyjny styl dzia³ania, Akademia Menad¿era, szkolenia z poprawy bezpieczeñstwa w POKach, szkolenia z zakresu zasad efektywnej komunikacji, wspó³pracy w zmiennoœci oraz cykl warsztatów z zakresu umiejêtnoœci liderskich. W powy¿szych inicjatywach udzia³ wziê³o ³¹cznie blisko 1200 pracowników.

Szkolenia z zasad Zarz¹dzania Przez Cele dla mened¿erów. W 2017 r. w TAURON odby³ siê cykl warsztatów dedykowanych mened¿erom, poœwiêconych metodyce Zarz¹dzania Przez Cele, a w szczególnoœci zasadom wyznaczania i kaskadowania celów w oparciu o model

SMART. Celem warsztatów by³o zapoznanie z zasadami oceniania realizacji celów i udzielania konstruktywnej informacji zwrotnej. Ponadto prezentowano wykorzystanie narzêdzia do wspierania pracowników w realizacji celów oraz narzêdzia oceny pracy podleg³ych im pracowników. W dwudniowych warsztatach wziê³o udzia³ ponad 60% mened¿erów Spó³ki.

Polityka przeciwdzia³ania Mobbingowi i Dyskryminacji w Grupie TAURON. W II po³owie 2017 r. opracowana zosta³a Polityka przeciwdzia³ania Mobbingowi i Dyskryminacji w Grupie TAURON. Polityka jest dokumentem obowi¹zuj¹cym we wszystkich spó³kach Grupy Kapita³owej

TAURON. Celem polityki jest okreœlenie zasad przeciwdzia³ania zjawiskom mobbingu i dyskryminacji w miejscu pracy oraz w zwi¹zku z jej wykonywaniem, zapewniaj¹cych realizacjê postanowieñ wynikaj¹cych z prawa pracy, a tak¿e regulacji wewnêtrznych pracodawcy. Polityka wskazuje ponadto dzia³ania interwencyjne oraz niweluj¹ce skutki krzywdz¹cych dzia³añ w stosunku do pracowników oraz definiuje konsekwencje wobec osób dopuszczaj¹cych siê mobbingu lub dyskryminacji.

2.10.3. Dialog spo³eczny

Zarz¹d TAURON prowadzi konstruktywny i otwarty dialog ze stron¹ spo³eczn¹, którego g³ównym celem jest zachowanie wysokiej jakoœci i skutecznoœci wzajemnej wspó³pracy. Przedstawiciele strony spo³ecznej, podczas regularnych spotkañ i konsultacji, informowani s¹ o zagadnieniach zwi¹zanych z:

• 1) sytuacj¹ ekonomiczno-finansow¹ Grupy Kapita³owej TAURON,
• 2) Programem Poprawy Efektywnoœci w Grupie TAURON na lata 2016–2018 oraz Inicjatywami Strategicznymi,
• 3) realizowanymi Programami Dobrowolnych Odejœæ w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON,
• 4) kwestiami dotycz¹cymi spraw pracowniczych w Grupie Kapita³owej TAURON.

W ramach prowadzonego dialogu spo³ecznego Zarz¹d TAURON udziela³ wielokrotnie odpowiedzi na korespondencjê organizacji zwi¹zkowych i Ministerstwa Energii. W spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON prowadzona jest równolegle bie¿¹ca komunikacja Zarz¹dów z organizacjami zwi¹zkowymi dzia³aj¹cymi u danego pracodawcy. TAURON bierze aktywny udzia³ w spotkaniach na szczeblu krajowym z przedstawicielami strony rz¹dowej, strony pracowników oraz strony pracodawców (np. w ramach prac Zespo³u Trójstronnego ds. Bran¿y Energetycznej).

2.10.4. Kluczowe dane dotycz¹ce zatrudnienia

Przeciêtne zatrudnienie w Grupie Kapita³owej TAURON w 2017 r. wynosi³o 25 020 etatów, co oznacza spadek wzglêdem zatrudnienia w 2016 r., w którym przeciêtne zatrudnienie wynosi³o 25 922 etatów.

Poni¿szy rysunek przedstawia poziomy przeciêtnego zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON, w etatach (w zaokr¹gleniu do pe³nego etatu), w podziale na poszczególne Segmenty dzia³alnoœci w 2016 r. oraz w 2017 r.

¹ Przeciêtne zatrudnienie obejmuje spó³kê Nowe Jaworzno GT, która zosta³a objêta sprawozdawczoœci¹ skonsolidowan¹ w I pó³roczu 2017 r.

Zmiany poziomu przeciêtnego zatrudnienia w poszczególnych Segmentach dzia³alnoœci w 2017 r., w stosunku do przeciêtnego zatrudnienia w 2016 r., wynikaj¹ m.in. z realizowanych Programów Dobrowolnych Odejœæ w Segmentach: Dystrybucja i Wytwarzanie oraz w ramach Pozosta³ej dzia³alnoœci, jak równie¿ odejœæ pracowników poza Grupê Kapita³ow¹ TAURON.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 r. w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON zatrudnionych by³o 24 835 osób. Odnotowano spadek zatrudnienia o 707 osób wobec stanu zatrudnienia na dzieñ 31 grudnia 2016 r., który wynosi³ 25 542 osoby.

Poni¿szy rysunek przedstawia zatrudnienie w Grupie Kapita³owej TAURON w osobach, wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r.

¹ Zatrudnienie w osobach obejmuje spó³kê Nowe Jaworzno GT, która zosta³a objêta sprawozdawczoœci¹ skonsolidowan¹ w I pó³roczu 2017 r.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON wed³ug wykszta³cenia na dzieñ 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON wed³ug wieku na dzieñ 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r.

Rysunek nr 50. Struktura zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON na 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r. (wiek)

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON wed³ug p³ci na dzieñ 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r.

2.11. Polityka w zakresie spo³ecznej odpowiedzialnoœci biznesu (CSR)

Strategia Zrównowa¿onego Rozwoju Grupy TAURON na lata 2017–2025

W 2017 r. kontynuowano przedsiêwziêcia rozpoczête w 2016 r., po to aby wzmocniæ pozycjê Grupy Kapita³owej TAURON jako wiod¹cego, innowacyjnego i nowoczesnego przedsiêbiorstwa, które konsekwentnie realizuje Strategiê oraz Model Biznesowy.

W dniu 1 sierpnia 2017 r. Zarz¹d TAURON przyj¹³ zaktualizowan¹ Strategiê zrównowa¿onego rozwoju Grupy TAURON na lata 2017–2025 (Strategia zrównowa¿onego rozwoju), która powsta³a w oparciu o Strategiê Grupy TAURON na lata 2016–2025, z uwzglêdnieniem opinii otoczenia, a tak¿e obecnych i przysz³ych wyzwañ stawianych przed sektorem energetycznym. Strategia zrównowa¿onego rozwoju stanowi ramy dla dzia³añ z zakresu spo³ecznej odpowiedzialnoœci biznesu Grupy Kapita³owej TAURON.

Strategia zrównowa¿onego rozwoju opiera siê na 5 kierunkach. Dwa z nich maj¹ charakter wiod¹cy i obejmuj¹ dzia³alnoœæ rynkow¹ – "Zorientowanie na klienta i jego potrzeby" oraz "Niezawodnoœæ i jakoœæ dostaw produktów i us³ug do klientów". Pozosta³e trzy s¹ kierunkami wspieraj¹cymi i obejmuj¹ "Bezpieczeñstwo pracy, kulturê etyczn¹ i zaanga¿owanie pracowników", "Ochronê œrodowiska" oraz "Partnerstwo spo³eczno-biznesowe". W ramach ka¿dego kierunku zosta³y wyznaczone zobowi¹zania (³¹cznie jest ich 18), które TAURON zamierza wype³niæ do koñca 2025 r. Dla ka¿dego zobowi¹zania sformu³owane zosta³y kluczowe inicjatywy, wspieraj¹ce ich realizacjê, które zosta³y przyporz¹dkowane do poszczególnych jednostek organizacyjnych w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON.

Raportowanie danych pozafinansowych

Strategia zrównowa¿onego rozwoju jest bezpoœrednio zwi¹zana ze wszystkimi obszarami dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON. Systematyzuje zarówno podejœcie do CSR, jak i metodologiê oceny efektywnoœci podejmowanych dzia³añ w oparciu o wskaŸniki Global Reporting Initiative (GRI).

W 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON po raz drugi opublikowa³a raport zintegrowany. Oprócz danych finansowych, publikacja da³a pe³en obraz dzia³alnoœci firmy, w tym oddzia³ywania na gospodarkê, spo³eczeñstwo oraz œrodowisko.

Zintegrowana formu³a pozwoli³a w czytelny sposób pokazaæ relacje i zale¿noœci pomiêdzy finansowymi oraz pozafinansowymi aspektami dzia³alnoœci wszystkich spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON, dziêki czemu stanowi³a kompleksowy i przejrzysty dokument, prezentuj¹cy dzia³alnoœæ firmy, jej Model Biznesowy, Strategiê, najistotniejsze zmiany, szanse i ryzyka, a tak¿e wyniki z perspektywy wszystkich grup interesariuszy. £¹czenie danych finansowych z pozafinansowymi aspektami firmy, mia³o równie¿ na celu ukazanie potencja³u osi¹ganego dziêki synergii dzia³alnoœci podstawowej z dzia³alnoœci¹ w obszarze pozabiznesowym.

Raport zosta³ opracowany zgodnie z najwy¿szymi standardami raportowania – GRI G.4, i poddany zewnêtrznej weryfikacji przez niezale¿nego audytora. Spó³ka przesz³a tak¿e audyt w zwi¹zku z przyst¹pieniem do RESPECT Index – indeksu, w którym notowane s¹ spó³ki gie³dowe dzia³aj¹ce zgodnie z zasadami zrównowa¿onego rozwoju. W 2017 r. TAURON po raz pi¹ty uzyska³ pozytywny wynik i znalaz³ siê w tym najbardziej presti¿owym zestawieniu spó³ek odpowiedzialnych spo³ecznie.

Kluczowe projekty CSR

Jednym z kierunków Strategii zrównowa¿onego rozwoju jest partnerstwo spo³eczno-biznesowe. Cele z niego wynikaj¹ce s¹ realizowane m.in. poprzez dzia³alnoœæ Fundacji TAURON, która pozwala na jeszcze bardziej efektywn¹ realizacjê celów CSR w zakresie troski o bezpieczeñstwo spo³ecznoœci lokalnych i dzia³añ na rzecz dobra publicznego.

Grupa Kapita³owa TAURON, dzia³aj¹c na obszarze po³udniowej Polski, ma wiod¹c¹ pozycjê w dystrybucji energii oraz jej sprzeda¿y w obszarze województwa dolnoœl¹skiego, opolskiego, œl¹skiego i ma³opolskiego. Uwarunkowania te sprawiaj¹, ¿e zakres dzia³añ prowadzonych na rzecz spo³ecznoœci, w których funkcjonuj¹ spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON, jest bardzo szeroki. Wspieranych jest wiele projektów wa¿nych dla mieszkañców regionów Górnego i Dolnego Œl¹ska, Opolszczyzny, Ma³opolski i Podkarpacia. TAURON m.in. prowadzi wspó³pracê z Górskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym, której celem jest poprawa bezpieczeñstwa w górach.

W 2017 r. TAURON kontynuowa³ tak¿e podjêt¹ w 2014 r. wspó³pracê ze Stowarzyszeniem SIEMACHA – jedn¹ z wiod¹cych w kraju organizacji pozarz¹dowych ukierunkowanych na realizacjê projektów z obszarów wychowania, sportu i terapii, œwiadcz¹c systemow¹ pomoc dzieciom i m³odzie¿y. W ramach wspó³pracy TAURON obj¹³ patronatem dzia³alnoœæ sportow¹ stowarzyszenia, zyskuj¹c tytu³ TAURON sportowy partner SIEMACHY. W 2017 r. wspierane by³y takie projekty, jak: Pi³karski Dzieñ Dziecka z TAURONEM i Juliada.

Na uwagê zas³uguj¹ tak¿e dzia³ania spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON. W 2017 r. kontynuowana by³a realizowana przez spó³kê TAURON Sprzeda¿ kampania pn.: TAURON nie chodzi po domach aby sprzedawaæ pr¹d lub gaz. Jej ods³ona by³a poœwiêcona podnoszeniu œwiadomoœci klientów na temat rynku energii, szczególnie celem ochrony przed dzia³aniami nieuczciwych sprzedawców. Z kolei spó³ka TAURON Dystrybucja prowadzi od 2013 r. program edukacyjny dla dzieci i m³odzie¿y pn. Bezpieczniki TAURONA. W³¹cz dla dobra dziecka. Jego g³ównym celem jest podniesienie bezpieczeñstwa poprzez popularyzacjê zasad bezpiecznego korzystania z energii elektrycznej.

W 2017 r. Fundacja TAURON, Spó³ka i TAURON Dystrybucja zrealizowa³y trzynast¹ edycjê akcji Domy Pozytywnej Energii, skierowanej do ca³odobowych placówek opiekuñczo-wychowawczych, której g³ównym celem jest poprawa warunków ¿ycia dzieci z domów dziecka oraz ich edukowanie, motywowanie do dzia³ania, otwieranie perspektyw i umo¿liwienie w pozytywny sposób zaistnieæ w otoczeniu. Od momentu odœwie¿enia formu³y akcji, tj. od 2011 r. wziê³y w niej udzia³ 523 domy dziecka. Ich wychowankowie ka¿dego roku walcz¹ o nagrodê finansow¹, aby zrealizowaæ m³odzieñcze pasje, marzenia i pragnienia.

W 2017 r. Fundacja TAURON zrealizowa³a równie¿ swoje cele, w szczególnoœci poprzez wspieranie osób fizycznych i prawnych, instytucji i organizacji w ich dzia³alnoœci zbie¿nej z celami Fundacji TAURON, przekazuj¹c w drodze darowizn 3 074 896,41 z³.

TAURON jest sygnatariuszem deklaracji podpisanej w dniu 17 czerwca 2009 r. podczas ogólnopolskiej konferencji z cyklu Odpowiedzialna Energia, zawieraj¹cej zasady zrównowa¿onego rozwoju w bran¿y energetycznej w Polsce. W 2013 r. Spó³ka do³¹czy³a do sygnatariuszy Deklaracji biznesu na rzecz zrównowa¿onego rozwoju, zobowi¹zuj¹c siê tym samym do zaanga¿owania w realizacjê celów strategicznych Wizji zrównowa¿onego rozwoju dla polskiego biznesu 2050.

Od 2014 r. TAURON jest tak¿e cz³onkiem Forum Odpowiedzialnego Biznesu.

2.11.1. Bezpieczeñstwo energetyczne

Zapewnienie bezpieczeñstwa energetycznego klientom jest pierwszym ze zobowi¹zañ zawartych w Strategii zrównowa¿onego rozwoju. Jako istotne ogniwo w systemie energetycznym kraju, TAURON optymalizuje procesy w poszczególnych obszarach dzia³ania: wytwarzania, dystrybucji oraz sprzeda¿y energii elektrycznej i ciep³a, w celu zapewnienia klientom stabilnych dostaw o wysokich parametrach jakoœciowych. Dla zapewnienia ci¹g³oœci zasilania TAURON realizuje nowe inwestycje, prowadzi bie¿¹ce konserwacje i modernizacje posiadanej infrastruktury oraz aktywnie poszukuje nowych rozwi¹zañ.

W 2017 r. TAURON Dystrybucja zmodernizowa³ blisko 1 300 km istniej¹cych sieci i 36 g³ównych punktów zasilaj¹cych. Spó³ka wybudowa³a równie¿ 2 500 km nowych linii wraz z przy³¹czami. Powsta³y tak¿e 4 nowe g³ówne punkty zasilaj¹ce. Inwestycje prowadzi tak¿e TAURON Ciep³o. W 2017 r. ³¹czna moc wynikaj¹ca z umów z klientami na nowe przy³¹czenia do sieci ciep³owniczej wynios³a 47,2 MW.

W dniu 30 sierpnia 2017 r. podpisano umowê na dofinansowanie Programu Likwidacji Niskiej Emisji (PLNE) w 8 miastach aglomeracji œl¹sko-d¹browskiej objêtych nisk¹ emisj¹ tj.: Bêdzin, Chorzów, CzeladŸ, D¹browa Górnicza, Katowice, Siemianowice Œl¹skie, Sosnowiec, Œwiêtoch³owice. TAURON Ciep³o planuje przy³¹czyæ w ramach PLNE do koñca 2022 r. oko³o 1300 budynków co stanowi ³¹cznie oko³o 183 MW mocy cieplnej. Docelowo, dziêki budowie lub modernizacji sieci ciep³owniczych w ramach PLNE, powstanie 100 km nowoczesnych sieci ciep³owniczych (preizolowanych).

W ramach PLNE, do koñca 2017 r. TAURON Ciep³o zawar³ dodatkowo umowy z klientami na przy³¹czenie budynków do sieci ciep³owniczej o ³¹cznej mocy 14 MW.

Równoczeœnie dla zagwarantowania stabilnych dostaw, TAURON Dystrybucja na bie¿¹co prowadzi dzia³ania minimalizuj¹ce ryzyko wyst¹pienia awarii, a tak¿e skracaj¹ce czas reakcji potrzebny na lokalizacjê usterki i jej naprawê. Sprzyja temu m.in. wdra¿anie nowoczesnego systemu Zarz¹dzania Maj¹tkiem Sieciowym, czy zwiêkszenie stopnia automatyzacji sieci. Od kilku lat w TAURON funkcjonuj¹ zasady priorytetyzacji potrzeb inwestycyjnych. Maj¹ one na celu kierowanie nak³adów w miejsca maj¹ce najwiêkszy wp³yw na poprawê bezpieczeñstwa dostaw energii elektrycznej i efektywnoœci funkcjonowania sieci dystrybucyjnej, w tym poprawê wskaŸników jakoœciowych energii elektrycznej.

Ponadto, dbaj¹c o komfort i bezpieczeñstwo osób maj¹cych stycznoœæ z energi¹ elektryczn¹ i urz¹dzeniami ni¹ zasilanymi, TAURON Dystrybucja prowadzi kampaniê edukacyjno-informacyjn¹ pod szyldem "Bezpieczniki TAURONA" skierowan¹ do dzieci i m³odzie¿y. W 2017 r. przygotowano i uruchomiono multimedialn¹ platformê edukacyjn¹, zapewniaj¹c¹ nauczycielom, uczniom i rodzicom dostêp do materia³ów edukacyjnych. Czêœæ z nich jest dostosowana do potrzeb uczniów niepe³nosprawnych. Spó³ka jest równie¿ inicjatorem i wspó³organizatorem innych akcji spo³ecznych podnosz¹cych poziom niezawodnoœci dostaw energii (np. akcja "Stop dla nielegalnego poboru energii elektrycznej").

Wa¿ny element procesu niezawodnego dostarczania energii stanowi¹ innowacyjne rozwi¹zania technologiczne. W zwi¹zku z tym Grupa Kapita³owa TAURON k³adzie mocny akcent na dzia³alnoœæ w obszarze badañ i rozwoju, których efektem s¹ nie tylko innowacyjne rozwi¹zania w zakresie m.in. redukcji emisji szkodliwych substancji z procesów spalania, ale tak¿e nowatorskie produkty i us³ugi dla klientów indywidualnych (np. Pr¹d z elektrykiem 24 h, oferta "Twoje 300", Preferencyjne kredyty 0 proc. dla kupuj¹cych kot³y w TAURONIE).

Od 2016 r. dzia³a w wewnêtrznym intranecie Grupy Kapita³owej TAURON Strefa Innowacji, w ramach której organizowane s¹ konkursy dla pracowników. Jej celem jest promowanie innowacyjnej kultury organizacyjnej i zachêcenie pracowników do zg³aszania nowatorskich rozwi¹zañ optymalizuj¹cych codzienn¹ pracê. Po rozstrzygniêciu konkursu prace s¹ archiwizowane i dostêpne w Strefie Innowacji dla wszystkich u¿ytkowników. Pierwszy konkurs uruchomiony w Strefie Innowacji dotyczy³ bezpieczeñstwa w miejscu pracy. W 2017 r. wszystkie projekty nagrodzone w ramach konkursu "Bezpieczni w pracy" zosta³y wdro¿one. Wœród nich znalaz³y siê np. bêd¹ce kompendium wiedzy z zakresu BHP, tablice i ksi¹¿eczki bezpieczeñstwa w TAURON Wydobycie ZG Janina oraz tablice promuj¹ce has³o "Zawsze w dobrej formie!", prezentuj¹ce proste æwiczenia dedykowane pracownikom biurowym, rozwieszone we wszystkich lokalizacjach spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON przy drukarkach sieciowych. W Zespole Badañ i Rozwoju trwa³y te¿ prace nad kolejnymi inicjatywami anga¿uj¹cymi pracowników w rozwój innowacyjnoœci.

2.11.2. Zorientowanie na klienta

W dobie intensywnych zmian w otoczeniu rynkowym, postêpuj¹cej cyfryzacji i mobilnoœci spo³eczeñstwa nastêpuje równie¿ widoczna zmiana oczekiwañ klientów, którzy staj¹ siê coraz bardziej aktywni i œwiadomi, oczekuj¹ szerokiej i kompleksowej oferty oraz nowoczesnych kana³ów obs³ugi. Wychodzenie naprzeciw oczekiwaniom grupy blisko 5,3 mln klientów, a tak¿e zorientowanie na ich potrzeby ma swoje odzwierciedlenie w Strategii zrównowa¿onego rozwoju, w której kwestie zwi¹zane z klientem stanowi¹ dwa wiod¹ce kierunki: "Niezawodnoœæ i jakoœæ dostaw produktów i us³ug do klienta" oraz "Zorientowanie na klienta i jego potrzeby".

D¹¿enie do realizacji przyjêtych zobowi¹zañ w tym zakresie odbywa siê na wiele sposobów w ka¿dym z obszarów ³añcucha wartoœci, m.in. poprzez modernizacjê sieci, poszukiwanie rozwi¹zañ podnosz¹cych satysfakcjê klientów, zapewnienie bezpieczeñstwa interesów klientów, troskê o klientów wra¿liwych i grup defaworyzowanych, a tak¿e poprzez ci¹g³¹ edukacjê w obszarze efektywnego wykorzystania energii oraz bezpiecznego korzystania z niej.

TAURON na bie¿¹co analizuje rynkowe trendy, jak równie¿ prowadzi cykliczne badania satysfakcji klientów z oferowanych us³ug i produktów. Dziêki temu Spó³ka stara siê w mo¿liwie najwiêkszym stopniu wychodziæ naprzeciw oczekiwaniom klientów, zaspokajaj¹c ich obecne oraz przysz³e potrzeby. Jednoczeœnie usprawniane s¹ procedury reklamacyjne pozwalaj¹ce na szybkie i sprawne reagowanie w sytuacjach zg³oszonych przez klientów zagadnieñ. Wszystkie dzia³ania sk³adaj¹ce siê na proces obs³ugi klienta prowadzone s¹ zgodnie z najwy¿szymi standardami etycznymi.

D¹¿¹c do tego, aby relacje z klientem nie ogranicza³y siê wy³¹cznie do œwiadczenia produktów i us³ug, a tak¿e maj¹c œwiadomoœæ wielu zagro¿eñ, jakie mo¿e napotkaæ klient w ró¿nych aspektach korzystania czy nabywania energii elektrycznej, TAURON prowadzi akcje edukacyjne skierowane do u¿ytkowników energii.

Funkcje edukacyjno-informacyjne pe³ni m.in. akcja "Energia dla seniora" realizowana przez Zespó³ Rzecznika Praw Klienta, dzia³aj¹cy w ramach obszaru klienta w TAURON. Inicjatywa dedykowana jest osobom starszym, które s¹ najbardziej nara¿one na dzia³ania nieuczciwych sprzedawców energii. Ma na celu edukowanie klientów, jak bezpiecznie poruszaæ siê po rynku energii. Akcja opiera siê na wspó³pracy miêdzysektorowej – biznesu, administracji publicznej reprezentowanej przez rzeczników konsumentów oraz organizacji pozarz¹dowych, czyli uniwersytetów III wieku, klubów seniora oraz zwi¹zków emerytów i rencistów. W ramach warsztatów organizowane s¹ zarówno wyk³ady dla szerokiego grona s³uchaczy, jak i kameralne spotkania edukacyjne.

2.11.3. Badanie satysfakcji klienta

Jednym z kluczowych narzêdzi oceny satysfakcji klienta w Grupie Kapita³owej TAURON jest badanie CSI. Badanie to jest przeprowadzane cyklicznie, raz w roku na prze³omie II i III kwarta³u, przez niezale¿n¹ agencjê badawcz¹. Przedmiotowe badanie przeprowadzane jest losowo na wybranej grupie klientów TAURON oraz na grupie klientów innych firm energetycznych takich jak: ENEA, ENERGA i PGE.

Zgodnie z przyjêtym planem badanie CSI, stanowi¹ce jedno z kluczowych narzêdzi oceny satysfakcji klienta w Grupie Kapita³owej TAURON, zosta³o przeprowadzone w miesi¹cach czerwiec – sierpieñ 2017 r. przez niezale¿n¹ agencjê badawcz¹ – firmê TNS Polska S.A.

Badaniem objêci zostali wybrani losowo klienci segmentu Gospodarstwa Domowe (1 000 klientów), Ma³a przedsiêbiorczoœæ (200 klientów) oraz Korporacje i du¿e przedsiêbiorstwa (300 klientów) oraz grupa klientów innych firm energetycznych takich jak: ENEA, ENERGA i PGE.

W wyniku przeprowadzonych badañ wskaŸnik CSI zosta³ ustalony na nastêpuj¹cym poziomie:

• 1) Gospodarstwa Domowe 80 punktów,
• 2) Ma³a przedsiêbiorczoœæ 71 punktów,
• 3) Korporacje i du¿e przedsiêbiorstwa 77 punktów.

Poni¿szy rysunek przedstawia wyniki badañ przeprowadzonych w segmencie Gospodarstwa Domowe osi¹gniête przez TAURON w okresie od 2011 r. do 2017 r. oraz wielkoœæ wskaŸnika CSI osi¹gniêtego w 2017 r. na tle innych grup energetycznych.

Poni¿szy rysunek przedstawia wyniki badañ TAURON w porównaniu z innymi Grupami Energetycznymi w 2017 r.

	S TAURON	KONKURENCJA OGOLEM	Energa D	Enea	PGE	0 innogy	100 90	WYNIKI IDEALNE
Rozliczenia i płatności	89	86	85	88	87	83	80	WYNIKI BARDZO
Wskaźnik lojalności	85	81	79	81	84	69	70	DOBRE WYNIKI
Awarie i wyłączenia	82	80	81	80	81	76	60	DOBRE WYNIKI NIEZBYT SATYSFAKC
Wskaźnik CSI	80	76	74	77	79	69	50	JONUJACE
Obsługa klienta	79	76	73	75	80	63	40	Raczej
Wizerunek	76	72	71	72	74	61	30	NISKIE WYNIKI
Ceny i taryfy	70	66	67	66	68	55	20 10	020

Rysunek nr 53. Wyniki badañ TAURON w porównaniu z innymi Grupami Energetycznymi w 2017 r.

2.11.4. Wp³yw na œrodowisko naturalne

Ochrona œrodowiska w bran¿y energetyczno-wydobywczej jest obszarem kontrolowanym i regulowanym przez przepisy unijne i krajowe oraz prawo lokalne. W zwi¹zku z tym, dzia³ania w zakresie wp³ywu na œrodowisko s¹ silnie zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ biznesow¹ Grupy Kapita³owej TAURON, zw³aszcza w kontekœcie wspó³czesnych wyzwañ dotycz¹cych minimalizacji oddzia³ywañ na nie w ca³ym ³añcuchu dostaw: od wydobycia, poprzez wytwarzanie i dystrybucjê do sprzeda¿y energii elektrycznej i ciep³a klientom koñcowym. Maj¹c na wzglêdzie zasady zrównowa¿onego rozwoju, spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON optymalizuj¹ procesy gospodarowania posiadanymi zasobami (wod¹, surowcami i materia³ami), a tak¿e prowadz¹ aktywn¹ politykê gospodarowania odpadami (zarówno procesowymi, jak i pozosta³ymi odpadami powstaj¹cymi w wyniku prowadzonej dzia³alnoœci).

Wa¿n¹ rolê w obszarze ochrony œrodowiska pe³ni tak¿e edukacja proekologiczna prowadzona przez poszczególne spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON, skierowana do szerokiej spo³ecznoœci, zarówno do dzieci i m³odzie¿y, jak i osób doros³ych.

Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON anga¿uj¹ siê aktywnie w liczne programy informacyjno-edukacyjne na temat ochrony œrodowiska oraz oszczêdzania i poszanowania energii, które kierowane s¹ do pracowników, spo³ecznoœci lokalnych oraz klientów. Do takich dzia³añ zaliczyæ nale¿y kampaniê edukacyjn¹ na rzecz walki z nisk¹ emisj¹ o tytule "Oddychaj Powietrzem", zapocz¹tkowan¹ w 2016 r. i kontynuowan¹ w 2017 r.

Potwierdzeniem powy¿szych dzia³añ by³o przyjêcie w lipcu 2017 r. Polityki œrodowiskowej Grupy TAURON, w której okreœlono, ¿e Grupa Kapita³owa TAURON bierze odpowiedzialnoœæ za dbanie o œrodowisko naturalne i konsekwencje korzystania z jego zasobów dla dobra obecnego i przysz³ych pokoleñ, uznaj¹c za wa¿ny spo³eczny obowi¹zek zapewniania ochrony œrodowiska zarówno w swojej dzia³alnoœci, jak równie¿ wœród swoich klientów i partnerów.

Najwa¿niejsze dzia³ania w dziedzinie ochrony œrodowiska

Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON prowadz¹ odpowiedzialn¹ politykê w dziedzinie ochrony œrodowiska oraz dok³adaj¹ nale¿ytej starannoœci, aby zarówno prowadzona dzia³alnoœæ, jak i realizowane inwestycje by³y zgodne z wymogami i uwzglêdnia³y osi¹gniêcia technologiczne w dziedzinie ochrony œrodowiska.

Do najwa¿niejszych dzia³añ w dziedzinie ochrony œrodowiska w 2017 r. prowadzonych w Grupie Kapita³owej TAURON nale¿a³y:

• 1) kontynuacja budowy bloku energetycznego o mocy 910 MW w Elektrowni Jaworzno III, którego oddanie do eksploatacji wp³ynie znacz¹co na zmniejszenie emisji do atmosfery NOX, SO2, CO2 oraz py³ów (TAURON Wytwarzanie),
• 2) rozpoczêcie na terenie Elektrowni Jaworzno III Elektrownia II modernizacji mechanicznej oczyszczalni œcieków ze wspomaganiem chemicznym (TAURON Wytwarzanie),
• 3) rozpoczêcie w Elektrowni £aziska modernizacji stanowiska roz³adunku kwasu solnego, wodorotlenku sodu, siarczanu ¿elazowego do roz³adunku cystern samochodowych oraz rozpoczêcie zabezpieczania terenu mazutowni przed wnikaniem substancji niebezpiecznych do otoczenia (TAURON Wytwarzanie),
• 4) wykonanie remontu kapitalnego elektrofiltru nr 1 oraz czêœciowa wymiana oœwietlenia na ledowe w ramach remontu kapitalnego bloku nr 1 w Elektrowni Siersza (TAURON Wytwarzanie),
• 5) realizacja Programu Likwidacji Niskiej Emisji (TAURON Ciep³o),
• 6) modernizacje elektrowni wodnych maj¹ce na celu m.in. ograniczenie ryzyka wycieku oleju i ska¿enia œrodowiska naturalnego w wyniku awarii instalacji (TAURON EKOENERGIA),
• 7) rozpoczêcie projektu zwi¹zanego z budow¹ przep³awki dla ryb przy Elektrowni wodnej Marszowice (TAURON EKOENERGIA),
• 8) budowa i przebudowa sieci kanalizacji wód sanitarnych i deszczowych ZG Sobieski z przy³¹czeniem do sieci miejskiej (TAURON Wydobycie),
• 9) modernizacje stacji maj¹ce na celu zabezpieczenie œrodowiska wodnego (stanowiska transformatorów wyposa¿one s¹ w misy) oraz likwidacjê uci¹¿liwych Ÿróde³ ha³asu (TAURON Dystrybucja),
• 10) rozpoczêcie projektu zwi¹zanego z odzyskiem ciep³a w uk³adzie przemia³u kamienia wapiennego (KW Czatkowice),
• 11) rozpoczêcie projektu zwi¹zanego z automatycznym systemem zraszania dróg zasilanym wod¹ technologiczn¹ (KW Czatkowice),
• 12) termomodernizacja stacji obs³ugi samochodów oraz budynku nastawni (KW Czatkowice),
• 13) modernizacja systemu grzewczego wykonanie zewnêtrznej sieci gazowej przez Polsk¹ Spó³kê Gazownictwa sp. z o.o. (PSG) (KW Czatkowice),
• 14) przebudowa Wêz³a Przesypowego z zabudow¹ uk³adu odpyleniowego dla ograniczenia emisji niezorganizowanej (KW Czatkowice),
• 15) inicjatywy proekologiczne akcja edukacyjna, rozwijaj¹ca œwiadomoœæ ekologiczn¹ m³odzie¿y: "Sprz¹tanie Zalewu Pilchowickiego", w której 159 uczniów z zaprzyjaŸnionych szkó³ znajduj¹cych siê na terenie dzia³ania TAURON EKOENERGIA wraz z opiekunami i pracownikami TAURON EKOENERGIA po raz 19 posprz¹ta³o brzegi Zbiornika Pilchowickiego. Zebrano ponad 400 studwudziestolitrowych worków œmieci (TAURON EKOENERGIA),
• 16) kontynuowanie akcji z lat poprzednich "Bocian Nasz" tj. zabudowa kolejnych platform pod nowo budowane gniazda bocianie oraz dokonywanie niezbêdnych prac konserwacyjnych na istniej¹cych platformach (TAURON Dystrybucja).

Celem wy¿szej wymienionych przyk³adowych dzia³añ jest zapewnienie zgodnoœci funkcjonowania Grupy Kapita³owej TAURON z przepisami dotycz¹cymi ochrony œrodowiska, przy uwzglêdnieniu uwarunkowañ lokalnych, specyfiki prowadzonej dzia³alnoœci i jednoczesnym d¹¿eniu do zwiêkszenia efektywnoœci.

Minimalizacja negatywnych oddzia³ywañ na œrodowisko

Minimalizacja negatywnych oddzia³ywañ na œrodowisko jest skutecznie realizowana przy uwzglêdnieniu specyfiki sektora, rozwoju techniki oraz dostêpu do technologii przyjaznych œrodowisku.

Grupa Kapita³owa TAURON na bie¿¹co monitoruje g³ówne aspekty bezpoœredniego i poœredniego wp³ywu na œrodowisko swojej dzia³alnoœci operacyjnej.

Efekty zwi¹zane z realizacj¹ wieloletniego planu inwestycyjnego zwi¹zanego z dostosowaniem konwencjonalnych Ÿróde³ w TAURON Wytwarzanie do spe³niania zaostrzonych wymagañ w zakresie emisji do powietrza, pozwoli³y w 2017 r. na pracê jednostek wytwórczych z wartoœciami znacznie poni¿ej obowi¹zuj¹cych obecnie standardów emisyjnych NOX, SO2, py³ów i niejednokrotnie ju¿ blisko wartoœci przysz³oœciowych wymagañ œrodowiskowych.

Poni¿sza tabela przedstawia wielkoœci emisji NOX, SO2, py³ów i CO2 za 2017 r. z energetycznego spalania paliw dla wybranych spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON.

Tabela nr 19. Roczne wielkoœci emisji NOX, SO2, py³ów i CO2 za 2017 r. z energetycznego spalania paliw

Lp.	Nazwa spó³ki	Emisja SO2 (Mg)	Emisja NOX (Mg)	Emisja Py³y1 (Mg)	2 Emisja CO2 (Mg)
1.	TAURON Wytwarzanie w tym:	13 385	13 701	733	14 654 964
	Oddzia³ Jaworzno III	3 423	5 438	143	6 919 502
	Oddzia³ £aziska	3 430	3 302	182	3 879 920
	Oddzia³ £agisza	2 343	2 294	161	1 869 428

Lp.	Nazwa spó³ki	Emisja SO2 (Mg)	Emisja NOX (Mg)	Emisja Py³y1 (Mg)	2 Emisja CO2 (Mg)
	Oddzia³ Siersza	2 686	1 706	177	1 538 045
	Oddzia³ Stalowa Wola	1 503	961	70	448 069
2.	TAURON Ciep³o w tym:	3 522	1 610	217	1 913 711
	ZW Bielsko-Bia³a	979	278	29	500 989
	ZW Kamienna Góra3	52	17	6	17 2083
	ZW Katowice	1 572	660	84	877 950
	ZW Tychy	591	543	18	422 857
	CC Olkusz	143	39	10	40 239
	CC Zawiercie	127	43	9	36 079
	Pozosta³e (lokalne ciep³ownie)3	58	30	61	18 38
3.	KW Czatkowice	3	6	14	5 909
	Suma	16 910	15 317	964	16 574 584

¹ Emisja py³ów ogó³em ze spalania paliw.

² Emisja CO2 w rozumieniu EU ETS – wed³ug Raportów Rocznych Emisji CO2 (stan na styczeñ 2017 r., wielkoœæ emisji przed weryfikacj¹).

³ Instalacje nie objête EU ETS. Wielkoœæ szacunkowa, przed sprawozdawczoœci¹ realizowan¹ na koniec I kwarta³u 2017 r.

Grupa Kapita³owa TAURON bierze odpowiedzialnoœæ za dbanie o œrodowisko naturalne i konsekwencje korzystania z jego zasobów. W 2017 r. spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON naliczy³y op³aty w ³¹cznej kwocie ok. 38,6 mln z³, tj. ok. 8% wiêcej ni¿ w 2016 r.

Poni¿sza tabela przedstawia wysokoœæ op³at z tytu³u gospodarczego korzystania ze œrodowiska nale¿nych za 2017 r. w wybranych spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON.

Tabela nr 20. Wysokoœæ op³at z tytu³u gospodarczego korzystania ze œrodowiska nale¿nych za 2017 r.

Lp.	Nazwa spó³ki	Op³aty za gospodarcze korzystanie ze œrodowiska nale¿ne za 2017 r. (tys. z³)
1.	TAURON Wytwarzanie	21 012
2.	TAURON Wydobycie	13 372
3.	TAURON Ciep³o	4 074
4.	TAURON Dystrybucja	1002
5.	KW Czatkowice	50
6.	TAURON Dystrybucja Serwis	122
7.	TAURON Obs³uga Klienta	1,9
8.	TAURON EKOENERGIA1	< 0,8
9.	TAURON Sprzeda¿	1,6
	Suma	38 623,5

¹ £¹czna kwota poni¿ej 800 z³ na rok podlega ustawowemu zwolnieniu z uiszczania op³at za gospodarcze korzystanie ze œrodowiska.

² Dane szacunkowe, nie zamkniêto rozliczenia rocznego.

Zrównowa¿ony rozwój

Grupa Kapita³owa TAURON podejmuje dzia³ania maj¹ce na celu poprawê efektywnoœci energetycznej na rzecz ograniczenia lub nie zwiêkszania stopnia zu¿ycia paliw i energii oraz monitorowanie wp³ywu na klimat.

W 2017 r. w ramach Grupy Kapita³owej TAURON zg³oszono szereg inwestycji zwi¹zanych z popraw¹ efektywnoœci energetycznej w Obszarach Biznesowych dystrybucji i wydobycia, których bezpoœrednim efektem œrodowiskowym jest zmniejszenie emisji CO2. Efekt ten zosta³ czêœciowo potwierdzony poprzez przyznanie tzw. "bia³ych" certyfikatów w wyniku rozstrzygniêtego w lipcu 2017 r. przetargu realizowanego przez Prezesa URE na wczeœniej obowi¹zuj¹cych zasadach tj. zasadach z 2016 r. Pozosta³a czêœæ efektu bêdzie dopiero potwierdzana w 2018 r. poprzez przyznanie œwiadectw praw maj¹tkowych wed³ug nowych zasad znowelizowanej ustawy o efektywnoœci energetycznej.

Ponadto w 2017 r. przeprowadzono dla wszystkich Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON audyt efektywnoœci energetycznej w celu zidentyfikowania obszarów do optymalizacji.

Jakkolwiek podstawa produkcji Grupy Kapita³owej TAURON realizowana jest w ramach tradycyjnej energetyki bazuj¹cej na sta³ych paliwach kopalnych, to Grupa Kapita³owa TAURON w swoim wolumenie produkcji uwzglêdnia wysokosprawne wytwarzanie energii elektrycznej i ciep³a w uk³adzie kogeneracji oraz uzupe³nia swoj¹ ofertê o energiê wytwarzan¹ w Ÿród³ach odnawialnych lub w generacji opartej o gaz, co znajduje odzwierciedlenie w iloœci praw maj¹tkowych do œwiadectw pochodzenia wyprodukowanej energii elektrycznej: ––

• 992 292 MWh, tzw. "zielone" certyfikaty, –
• 1 396 911 MWh, tzw. "czerwone" certyfikaty,
• 1 100 MWh, tzw. "¿ó³te" certyfikaty.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê praw maj¹tkowych do œwiadectw pochodzenia uzyskanych w Grupie Kapita³owej TAURON w 2017 r.

Rysunek nr 54. Struktura praw maj¹tkowych do œwiadectw pochodzenia (MWh)

Gospodarka produktami ubocznymi

W trosce o œrodowisko naturalne Grupa Kapita³owa TAURON minimalizuje iloœæ deponowanych w œrodowisku odpadów poprzez wprowadzanie ich na rynek do wykorzystywania, jako substytutów materia³ów naturalnych.

Odpady wytwarzane w Grupie Kapita³owej TAURON wykorzystywane s¹ g³ównie w bran¿ach: budowlanej, drogowej i górniczej. Stosowane s¹ w szerokim zakresie przez cementownie i betoniarnie. S³u¿¹ one równie¿ jako materia³ do rekultywacji terenów niekorzystnie przekszta³conych.

W 2017 r. energetyka konwencjonalna Grupy Kapita³owej TAURON wytworzy³a oko³o 2,2 mln Mg odpadów paleniskowych, z czego 99,76% zosta³o rynkowo zagospodarowanych, a tylko 0,24% umieszczono bezpoœrednio na sk³adowiskach.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê zagospodarowania odpadów energetycznych.

Rysunek nr 55. Struktura zagospodarowania odpadów energetycznych

W 2017 r. wydobycie wêgla kamiennego w Grupie Kapita³owej TAURON wygenerowa³o 1,1 mln Mg odpadów wydobywczych oraz 1,4 Mg pe³nowartoœciowych produktów na bazie kruszyw wydobywczych. Wytworzone produkty znalaz³y swoje zastosowanie w ró¿nych ga³êziach przemys³u, miêdzy innymi w budownictwie i górnictwie. 100% wolumenu wytworzonych odpadów zosta³o gospodarczo wykorzystane.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê zagospodarowania odpadów wydobywczych.

Rysunek nr 56. Struktura zagospodarowania odpadów wydobywczych

Grupa Kapita³owa TAURON d¹¿y do wdro¿enia modelu gospodarki obiegu zamkniêtego. Planuje siê maksymalne wykorzystywanie wytwarzanych odpadów procesowych w ramach Grupy Kapita³owej TAURON, ograniczaj¹c tym samym zu¿ycie surowców naturalnych oraz œlad wêglowy produktu.

2.11.5. Dzia³alnoœæ sponsoringowa

W 2017 r. TAURON dokona³ istotnych zmian w regulacjach wewnêtrznych dotycz¹cych dzia³alnoœci sponsoringowej. Wprowadzono nowe Zasady prowadzenia dzia³alnoœci sponsoringowej w Grupie TAURON uwzglêdniaj¹ce rekomendacje Dobrych praktyk w zakresie prowadzenia dzia³alnoœci sponsoringowej przez spó³ki z udzia³em Skarbu Pañstwa. Przyjêto Strategiê sponsoringu Grupy TAURON na lata 2018–2025. Dzia³alnoœæ sponsoringowa by³a prowadzona w oparciu o Plan prowadzenia dzia³alnoœci sponsoringowej przez Grupê TAURON w 2017 roku, przyjêty przez Zarz¹d i pozytywnie zaopiniowany przez Radê Nadzorcz¹.

G³ównym celem dzia³alnoœci sponsoringowej w Grupie Kapita³owej TAURON jest wspieranie jej celów biznesowych i komunikacyjnych w powi¹zaniu ze Strategi¹ Grupy TAURON na lata 2016–2025.

Dzia³alnoœæ sponsoringowa by³a prowadzona na podstawie wynegocjowanych umów wed³ug zestandaryzowanej treœci zapisów. Ponadto dzia³alnoœæ ta by³a na bie¿¹co monitorowana, analizowana i raportowana poprzez szczegó³owe sprawozdania z realizacji umów sponsoringowych, badania i analizy prowadzone w cyklach kwartalnym, pó³rocznym i rocznym przez wyspecjalizowane podmioty zewnêtrzne oraz nadzór sprawowany przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON.

Zgodnie z wdro¿onymi procedurami dokonywana by³a ocena efektywnoœci prowadzonych dzia³añ poprzez badania opinii, pomiar wielkoœci i wartoœci ekspozycji marki w mediach w kontekœcie prowadzonych dzia³añ, a tak¿e pomiar wp³ywu na wsparcie sprzeda¿y, z raportowaniem osi¹gniêtych wyników. Niezale¿ny podmiot badawczy oszacowa³ wstêpnie w wyniku pomiaru efektywnoœci promocyjnej uzyskany ekwiwalent reklamowy w odniesieniu do dzia³añ zakoñczonych w 2017 r. Zestawiaj¹c tak uzyskan¹ wartoœæ sumaryczn¹ do sumy wszystkich nak³adów wynikaj¹cych z odnoœnych umów sponsoringowych uzyskano wspó³czynnik zwrotu ROI na poziomie ok. 7,2 z³. Oznacza to, ¿e ka¿da z³otówka wydatkowana na te cele przynios³a korzyœci promocyjne Grupie Kapita³owej TAURON, których wartoœæ jest niezale¿nie, wstêpnie oszacowana na ok. 7,2 z³. Trwaj¹ca weryfikacja ww. wartoœci nie powinna istotnie zmieniæ wartoœci tego wspó³czynnika.

Potwierdzeniem efektywnoœci finansowej prowadzonych dzia³añ jest wysokie pozycjonowanie marki TAURON w niezale¿nym raporcie badawczym Sponsoring Monitor 2017, który stanowi jedyne tego rodzaju Ÿród³o informacji na rynku polskim. Wed³ug tego opracowania, TAURON zajmuje siódm¹ lokatê w zestawieniu TOP 10 sponsorów ogó³em oraz pozostaje najbardziej zauwa¿alnym sponsorem w zestawieniu ze swoimi bezpoœrednimi konkurentami. W rankingu, bêd¹cym wynikiem badañ opinii, sklasyfikowano ponad 200 marek. Pomimo relatywnie ni¿szych nak³adów na sponsoring w porównaniu z niektórymi bezpoœrednimi konkurentami, TAURON odnotowa³ lepszy wynik zajmuj¹c miejsce o 3 pozycje wy¿sze ni¿ kolejna grupa, znajduj¹c siê w œcis³ej czo³ówce najbardziej zauwa¿alnych sponsorów. Z uwagi na relatywnie niski poziom wydatków na sponsoring w Grupie Kapita³owej TAURON pozycja w tym zestawieniu mo¿e byæ traktowana jako istotnie bardzo wysoka. Bior¹c pod uwagê orientacyjn¹ wartoœæ rynku sponsoringu w Polsce wed³ug danych Sponsoring Insight oraz dane z ww. rankingu mo¿na ekstrapolowaæ, ¿e uzyskany efekt daje Grupie Kapita³owej TAUON 9–11% udzia³ w rynku – co w porównaniu z innymi podmiotami z sektora elektroenergetycznego jest wynikiem stawiaj¹cym TAURON w pozycji lidera efektywnoœci i skutecznoœci inwestowanych w tê dzia³alnoœæ œrodków.

W 2017 r. dzia³alnoœæ sponsoringowa by³a prowadzona przez TAURON i TAURON Sprzeda¿. Obie spó³ki realizowa³y ³¹cznie 24 projekty z 16 kontrahentami. Wstêpne dane dotycz¹ce osi¹gniêtych ekwiwalentów reklamowych dotycz¹cych dzia³añ zakoñczonych w 2017 r. wskazuj¹, ¿e najlepsze wyniki osi¹gnê³y dzia³ania w ramach projektów z zakresu sportu profesjonalnego, tj. KS Vive TAURON Kielce, Lang Team (m.in. Tour de Pologne) i Polski Zwi¹zek Narciarski. Spoœród projektów w trakcie realizacji wysokim potencja³em charakteryzowa³y siê dzia³ania takie jak sponsorowanie TAURON Areny Kraków.

3. ZARZ¥DZANIE RYZYKIEM W GRUPIE KAPITA£OWEJ TAURON

3.1. Cel i zasady zarz¹dzania ryzykiem

Ryzyko w Grupie Kapita³owej TAURON rozumiane jest jako niepewne zdarzenie lub grupa zdarzeñ, które, jeœli zajd¹, bêd¹ mia³y wp³yw na osi¹gniêcie zdefiniowanych celów strategicznych dla Grupy Kapita³owej TAURON, zarówno w sposób negatywny (zagro¿enie), jak i pozytywny (szansa, okazja).

Dbaj¹c o realizacjê obowi¹zuj¹cej Strategii, Spó³ka realizuje proces zarz¹dzania ryzykiem wystêpuj¹cym w dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON. Do podstawowych celów zarz¹dzania ryzykiem nale¿y zapewnienie szeroko rozumianego bezpieczeñstwa dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON. W szczególnoœci zarz¹dzanie ryzykiem ma zapewniæ Grupie Kapita³owej TAURON zwiêkszenie przewidywalnoœci osi¹gniêcia celów strategicznych, w tym stabilne kreowanie wyniku finansowego.

Zarz¹dzanie ryzykiem w Grupie Kapita³owej TAURON:

• 1) obejmuje wszystkie elementy ³añcucha wartoœci,
• 2) zapewnia centralizacjê funkcji pomiaru, monitoringu i kontroli ryzyka, a tak¿e mo¿liwoœæ oceny pe³nego profilu ryzyka w organizacji i spójne zasady zarz¹dzania nim,
• 3) zapewnia niezale¿noœæ funkcji podejmowania ryzyka od jego kontroli i monitoringu,
• 4) zapewnia jasny podzia³ kompetencji i odpowiedzialnoœci, w szczególnoœci poprzez wprowadzenie funkcji w³aœcicielstwa ryzyka,
• 5) jest procesem aktywnym, nakierowanym na odpowiednio wczesn¹ identyfikacjê zagro¿eñ, pozwalaj¹c¹ na podejmowanie dzia³añ prewencyjnych,
• 6) jest procesem systematycznym i nieustannie doskonalonym, co pozwala na bie¿¹co dostosowywaæ go do specyfiki i struktury organizacyjnej Grupy Kapita³owej TAURON, jak równie¿ do zmieniaj¹cego siê otoczenia,
• 7) k³adzie du¿y nacisk na budowanie œwiadomoœci, szkolenia i zachêcanie pracowników do wykorzystywania wiedzy o ryzykach w codziennych dzia³aniach,
• 8) wspó³tworzy w Grupie Kapita³owej TAURON system kontroli wewnêtrznej, stanowi¹c obok funkcji zapewnienia zgodnoœci oraz zarz¹dzania bezpieczeñstwem element modelu trzech linii obrony.

3.2. Zarz¹dzanie ryzykiem w "Modelu trzech linii obrony"

Celem zapewnienia bezpieczeñstwa funkcjonowania organizacji w Grupie Kapita³owej TAURON funkcjonuje "Model trzech linii obrony" obejmuj¹cy kontrolê wewnêtrzn¹, niezale¿n¹ kontrolê w ramach drugiej linii obrony oraz kontrolê instytucjonaln¹. W szczególnoœci funkcja zarz¹dzania ryzykiem wspó³tworzy w Grupie Kapita³owej TAURON system kontroli wewnêtrznej, stanowi¹c, obok funkcji zapewnienia zgodnoœci oraz zarz¹dzania bezpieczeñstwem, element drugiej linii obrony.

Poni¿szy rysunek przedstawia "Model trzech linii obrony".

Rysunek nr 57. Model trzech linii obrony

					Organ odpowiedzialny za lad organizacyjny/Rada/Komitet Audytu
Kierownictwo wyższego szczebla						C
	A		A		A		Non
	I Linia obrony	II Linia obrony III Linia obrony				rola
Kontrola zarządcza	Kontrola wewnętrzna	Bezpieczeństwo Kontrola ryzyka		Zgodność	Audyt wewnetrzny		N etrzna	Regulator

Funkcje poszczególnych linii obrony:

Rysunek nr 58. Zarz¹dzanie ryzykiem jako funkcja drugiej linii obrony

3.3. Proces zarz¹dzania ryzykiem i jego uczestnicy

Proces zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym zapewnia ca³oœciowe i spójne zasady zarz¹dzania ryzykiem powi¹zane miêdzy sob¹ metodycznie i informacyjnie. Proces zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym to ci¹g³e dzia³ania obejmuj¹ce identyfikacjê ryzyka, ocenê ryzyka, planowanie reakcji na ryzyko, wdra¿anie przyjêtej reakcji na ryzyko oraz komunikacjê pomiêdzy uczestnikami procesu zarz¹dzania ryzykiem.

Poni¿szy rysunek przedstawia proces zarz¹dzania ryzykiem.

Rysunek nr 59. Proces zarz¹dzania ryzykiem

Identyfikacja ryzyka polega na ustaleniu potencjalnych zdarzeñ mog¹cych wp³yn¹æ na realizacjê celów biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON.

Ocena ryzyka polega na okreœleniu mo¿liwych finansowych i niefinansowych skutków materializacji ryzyka wp³ywaj¹cego na realizacjê okreœlonych celów.

Planowanie polega na przygotowaniu dedykowanych reakcji dla zidentyfikowanego ryzyka celem osi¹gniêcia po¿¹danych rezultatów.

Wdra¿anie reakcji na ryzyko polega na wprowadzeniu w ¿ycie przygotowanych w procesie planowania reakcji na zidentyfikowane ryzyko.

Komunikacja polega na ci¹g³ym przep³ywie informacji pomiêdzy uczestnikami procesu, który ma zapewniæ pe³n¹ wiedzê na temat bie¿¹cego stanu ryzyka oraz skutecznoœci dzia³añ prowadzonych w ramach reakcji na ryzyko. Elementem tego procesu jest równie¿ okresowe raportowanie o ryzyku.

Poni¿szy rysunek przedstawia proces zarz¹dzania ryzykiem.

Rysunek nr 60. Schemat zarz¹dczej komunikacji ryzyka

3.4. Architektura systemu zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym (ERM3 )

Funkcjonuj¹cy na poziomie Grupy Kapita³owej TAURON System zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym (System ERM) stanowi zbiór zasad, standardów oraz narzêdzi pozwalaj¹cych na realizacjê podstawowego celu zarz¹dzania ryzykiem, jakim jest szeroko rozumiane zapewnienie bezpieczeñstwa funkcjonowania Grupy Kapita³owej TAURON. System ten regulowany jest poprzez dokument pn. Strategia Zarz¹dzania Ryzykiem Korporacyjnym w Grupie TAURON, który definiuje ramy oraz zasady zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie Kapita³owej TAURON oraz ma na celu zapewnienie spójnoœci zarz¹dzania poszczególnymi kategoriami ryzyka, które zosta³y uszczegó³owione w odrêbnych regulacjach, dostosowanych do specyfiki poszczególnych grup zagro¿eñ.

Poni¿szy rysunek przedstawia system ERM.

Rysunek nr 61. System ERM

³ ang. Enterprise Risk Managment

Szczegó³owy opis zasad i narzêdzi zarz¹dzania poszczególnymi kategoriami ryzyka zosta³ zamieszczony w dalszej czêœci niniejszego rozdzia³u.

Centrum systemu stanowi proces zarz¹dzania ryzykiem, który szczegó³owo opisany zosta³ w punkcie 3.3. niniejszego sprawozdania. Architektura systemu ERM obejmuje ponadto elementy, które maj¹ zapewniæ skuteczne funkcjonowanie procesu, w tym:

• 1) narzêdzia zarz¹dzania ryzykiem,
• 2) model ryzyk,
• 3) zasady kontroli i monitorowania,
• 4) organizacjê systemu ERM.

Poni¿szy rysunek przedstawia architekturê systemu ERM.

Rysunek nr 62. Architektura systemu ERM

Narzêdzia zarz¹dzania ryzykiem obejmuj¹ elementy pozwalaj¹ce na skuteczne realizowanie poszczególnych etapów procesu, takie jak kwestionariusz identyfikacji ryzyk, kartê ryzyka, rejestr ryzyka, model ryzyk, mapê ryzyka, tolerancjê na ryzyko.

W ramach organizacji systemu ERM zdefiniowano role i odpowiedzialnoœci uczestników procesu zarz¹dzania ryzykiem w Grupie Kapita³owej TAURON. W procesie uczestnicz¹ w szczególnoœci: Rada Nadzorcza TAURON, Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON, Zarz¹d TAURON, Komitet Ryzyka, Dyrektor Wykonawczy ds. Ryzyka w TAURON, Dyrektor Wykonawczy ds. Audytu Wewnêtrznego w TAURON, Zarz¹dy spó³ek zale¿nych, W³aœciciele Ryzyk, Koordynatorzy Zarz¹dzania Ryzykiem oraz Wykonawcy reakcji na ryzyko.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê organizacyjn¹ i dokumentacjê procesu zarz¹dzania ryzykiem.

Rada Nadzorcza
Komitet Audytu Zarząd
Komitet Ryzyka
Kierownictwo	Zespół ds. Zarządzania Zespół ds. Zarzadzania Ryzykiem Finansowym i Kredytowym Ryzykiem Handlowym					Audyt Wewnetrzny
		Strategia zarządzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie TAURON
Regulamin organizacyjny	Poltyka zarządzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem operacyjnym w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem w projektach w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie TAURON	Polityka zarządzania ryzykiem specyficznym w obszarze finansowym w Grupie TAURON	Requlamin audytu wewnetrznego
	Zespół Ryzyka Zespół Ryzyka Dyrektor Wykonawczy ds. Zespół Ryzyka Korporacyjnego Kredytowego Finansów Rynkowego
Dyrektor Wykonawczy ds. Ryzyka						Dyrektor Wykonawczy ds. Audytu Wewnetrznego
	Raportowanie do Raportowanie do Rady Nadzorczej, Zarządu TAURON, Członków Komitetu Ryzyka Prezesa Zarzadu

Rysunek nr 63. Struktura organizacyjna i dokumentacja procesu zarz¹dzania ryzykiem

Model ryzyka okreœla spójn¹ klasyfikacjê ryzyka, umo¿liwiaj¹c jego jednolite i kompleksowe ujêcie na poziomie ca³ej Grupy Kapita³owej TAURON. Ka¿de zidentyfikowane ryzyko przyporz¹dkowywane jest do okreœlonych kategorii i podkategorii.

Poni¿szy rysunek przedstawia g³ówne kategorie ryzyka okreœlone przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON wraz z liczb¹ kluczowych zagro¿eñ:

Rysunek nr 64. Liczba monitorowanych ryzyk w podziale na kategorie

W ramach realizacji zasad kontroli i monitorowania ryzyka Zarz¹d TAURON zatwierdza tolerancjê na ryzyko, bior¹c pod uwagê specyfikê i zakres dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON. Poziom tolerancji okreœla wartoœciowo maksymaln¹ dopuszczaln¹ wielkoœæ ekspozycji na ryzyko w Grupie Kapita³owej TAURON, a zasady pomiaru poszczególnych ryzyk w organizacji zapewniaj¹ spójnoœæ pomiaru ryzyka ze stosowan¹ definicj¹ tolerancji. Tolerancja na ryzyko stanowi podstawê do alokacji jej wysokoœci na Limity globalne dedykowane do pojedynczego lub wielu ryzyk kluczowych. Nastêpnie w obrêbie zarz¹dzania ryzykiem kluczowym Limity globalne alokowane s¹ na limity operacyjne.

Uzupe³niaj¹ce narzêdzie s³u¿¹ce do monitorowania ryzyka i jego kontroli stanowi System Wczesnego Ostrzegania oparty o katalog Kluczowych WskaŸników Ryzyka (KRI – ang. Key Risk Indicator) oraz WskaŸników Wczesnego Ostrzegania (EWI – ang. Early Warning Indicator). Funkcjonuj¹cy w oparciu o wskaŸniki KRI i EWI system umo¿liwia odpowiednio wczesn¹ identyfikacjê zagro¿eñ poprzez pomiar przyczyn poszczególnych zagro¿eñ. Jednoczeœnie system ten pozwala na odpowiednio wczesne podejmowanie dzia³añ zaradczych, przed faktyczn¹ materializacj¹ poszczególnych zagro¿eñ.

3.4.1. Zarz¹dzanie ryzykiem handlowym

Zarz¹dzanie ryzykiem handlowym w Grupie Kapita³owej TAURON rozumiane jest jako ograniczenie nieplanowanej zmiennoœci wyniku operacyjnego Grupy Kapita³owej TAURON wynikaj¹cej z fluktuacji cen rynków towarowych oraz odchyleñ wolumenu w poszczególnych obszarach dzia³alnoœci handlowej Grupy Kapitanowej TAURON. Ryzyko handlowe, z uwagi na specyfikê prowadzonej dzia³alnoœci, stanowi jedno z kluczowych ryzyk w Grupie Kapita³owej TAURON. W sk³ad Grupy Kapita³owej TAURON wchodz¹ spó³ki zarówno z Obszaru Wydobycia, Obszaru Wytwarzania, jak równie¿ Obszaru Sprzeda¿y. W zwi¹zku z wystêpowaniem przeciwstawnych pozycji w tych Obszarach ryzyko w pewnym stopniu naturalnie siê dywersyfikuje, z uwagi jednak na niepe³ne zbilansowanie tych Obszarów, jak równie¿ odmienny charakter ekspozycji Grupa Kapita³owa TAURON wykazuje wra¿liwoœæ na zmiennoœæ cen energii elektrycznej, gazu oraz produktów powi¹zanych.

W celu efektywnego zarz¹dzania t¹ grup¹ ryzyk stworzono system zarz¹dzania ryzykiem handlowym powi¹zany organizacyjnie i informacyjnie z funkcjonuj¹c¹ na poziomie Grupy Kapita³owej TAURON strategi¹ zabezpieczenia pozycji handlowej. W szczególnoœci funkcjonuj¹ca Polityka zarz¹dzania ryzykiem handlowym w Grupie TAURON wprowadza system wczesnego ostrzegania oraz system limitowania ekspozycji na ryzyko w poszczególnych obszarach handlowych. Podstawow¹ miarê operacyjn¹ ryzyka rynkowego w Grupie Kapita³owej TAURON stanowi miara wartoœci nara¿onej na ryzyko Value at Risk okreœlaj¹ca maksymaln¹ dopuszczaln¹ zmianê wartoœci pozycji w zadanym horyzoncie czasowym i na okreœlonym poziomie prawdopodobieñstwa. Value at Risk stanowi dynamiczn¹ miarê ryzyka, która w odró¿nieniu od miar statycznych charakteryzuje siê w³asnoœci¹ wyprzedzaj¹c¹, pozwalaj¹c¹ na okreœlanie mo¿liwych negatywnych skutków jeszcze przed ich faktycznym wyst¹pieniem. Obszar ryzyka, maj¹c jednak œwiadomoœæ pewnych ograniczeñ tego typu miar statystycznych, korzysta równie¿ z szeregu uzupe³niaj¹cych miar ryzyka s³u¿¹cych zapewnieniu bezpiecznego funkcjonowania obszarów handlowych.

Struktura organizacyjna systemu zarz¹dzania ryzykiem handlowym przewiduje œcis³y podzia³ kompetencji, w ramach którego zarz¹dzanie ryzykiem jest zdecentralizowane, przy czym sterowanie i kontrola ryzyka odbywa siê centralnie z poziomu TAURON. W szczególnoœci elementem struktury organizacyjnej systemu zarz¹dzania ryzykiem handlowym jest podzia³ dzia³alnoœci handlowej Grupy Kapita³owej TAURON na Front, Middle oraz Back Office. Taki podzia³ zadañ ma na celu zapewnienie niezale¿noœci funkcji operacyjnych realizowanych przez Front Office od funkcji kontroli ryzyka realizowanego przez Obszar Ryzyka oraz zapewnia odpowiedni poziom elastycznoœci operacyjnej. Na potrzeby procesu zarz¹dzania ryzykiem zak³ada siê takie umiejscowienie odpowiedzialnoœci, aby zapewniæ optymalne podejœcie do danego typu zagro¿enia, wykorzystuj¹c w szczególnoœci efekt skali oraz efekt synergii. Takie podejœcie zapewnia efektywnoœæ prowadzonych procesów handlowych oraz w³aœciwy nadzór nad jednym z g³ównych procesów biznesowych prowadzonych w ramach Grupy Kapita³owej TAURON.

Poni¿szy rysunek przedstawia podzia³ dzia³alnoœci handlowej Grupy Kapita³owej TAURON.

UCZESTNIK	ROLE I ODPOWIEDZIALNOŚCI UCZESTNIKÓW
Front Office	. Zawiera transakcje na rynkach towarowych i produktów powiązanych, · Zarządza portfelem w obrębie Grupy Kapitałowej TAURON, Zarządza operacyjnie ryzykiem handlowym w obrebie ustalonych limitów ryzyka.
Middle Office	· Identyfikuje, agreguje i mierzy ekspozycję na ryzyko handlowe, Zapewnia niezależną ocenę ryzyka i pomiar generowanego wyniku, · Prowadzi monitoring operacji handlowych pod kątem ich zgodnośći z przyjetą polityka, procedurami operacyjnymi oraz warunkami rynkowymi, · Sprawuje nadzór nad strukturą portfeli pod kątem jej dostosowania do działalności handlowej.
Back Office	· Odpowiada za potwierdzanie, rozliczanie oraz fakturowanie transakcji handlowych, · Odpowiada za archiwizację danych dotyczących transakcji handlowych.

3.4.2. Zarz¹dzanie ryzykiem finansowym

Grupa Kapita³owa TAURON, w ramach zarz¹dzania ryzykiem finansowym, zarz¹dza ryzykiem walutowym i ryzykiem stopy procentowej, w oparciu o zasady i standardy zgodne z najlepszymi praktykami w tym zakresie. G³ównym celem zarz¹dzania tymi ryzykami jest minimalizacja wra¿liwoœci przep³ywów pieniê¿nych Grupy Kapita³owej TAURON na czynniki ryzyka finansowego oraz minimalizacja kosztów finansowych i kosztów zabezpieczenia w ramach transakcji z wykorzystaniem instrumentów pochodnych. Grupa Kapita³owa TAURON w przypadkach, w których jest to mo¿liwe i ekonomicznie uzasadnione, wykorzystuje instrumenty pochodne, których charakterystyka pozwala na zastosowanie rachunkowoœci zabezpieczeñ.

W obrêbie ryzyk finansowych Grupa Kapita³owa TAURON identyfikuje i aktywnie zarz¹dza równie¿ ryzykiem p³ynnoœci rozumianym jako mo¿liwoœæ utraty lub ograniczenie zdolnoœci do regulowania bie¿¹cych wydatków ze wzglêdu na nieadekwatn¹ wielkoœæ lub strukturê p³ynnych aktywów w stosunku do zobowi¹zañ krótkoterminowych lub niedostateczny poziom rzeczywistych wp³ywów netto z dzia³alnoœci operacyjnej. Sytuacja p³ynnoœciowa Grupy Kapita³owej TAURON jest na bie¿¹co monitorowana pod k¹tem ewentualnych odchyleñ od zak³adanych planów, a dostêpnoœæ zewnêtrznych Ÿróde³ finansowania, których kwota istotnie przewy¿sza oczekiwane zapotrzebowanie w krótkim okresie, mityguje ryzyko utraty p³ynnoœci. W tym celu TAURON stosuje okreœlone zasady wyznaczania pozycji p³ynnoœciowej zarówno poszczególnych spó³ek, jak i ca³ej Grupy Kapita³owej TAURON, co pozwala zabezpieczyæ œrodki na pokrycie ewentualnej luki p³ynnoœciowej, zarówno poprzez alokacjê œrodków pomiêdzy spó³kami (mechanizm cash pool), jak równie¿ z wykorzystaniem finansowania zewnêtrznego, w tym kredytów w rachunkach bie¿¹cych.

Ryzyko zwi¹zane z finansowaniem jest identyfikowane na trzech poziomach:

• 1) ryzyko niepozyskania nowego finansowania, rozumiane jako brak mo¿liwoœci pozyskania nowego finansowania, co skutkowa³oby wstrzymaniem procesu inwestycyjnego b¹dŸ brakiem mo¿liwoœci zrefinansowania obecnego d³ugu,
• 2) ryzyko wzrostu kosztów rozumiane jako wzrost mar¿y finansowania,
• 3) ryzyko wypowiedzenia finansowania w przypadku z³amania kowenantów i koniecznoœci sp³aty bie¿¹cego finansowania.

W ramach minimalizacji ryzyka zwi¹zanego z finansowaniem Grupa Kapita³owa TAURON prowadzi politykê pozyskiwania finansowania z wyprzedzeniem wynosz¹cym co najmniej 24 miesi¹ce w stosunku do planowanej daty jego wykorzystania. Oznacza to posiadanie przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON podpisanych programów gwarantowanego finansowania b¹dŸ te¿ zabezpieczenie tego finansowania poprzez zgromadzenie œrodków na rachunkach Grupy Kapita³owej TAURON. Taka polityka ma na celu przede wszystkim zapewnienie wiêkszego komfortu w pozyskiwaniu finansowania zewnêtrznego oraz zmniejszenie ryzyka zaci¹gniêcia nowych zobowi¹zañ w niekorzystnych warunkach rynkowych. Jednoczeœnie Spó³ka dywersyfikuje Ÿród³a finansowania prowadz¹c aktywne dzia³ania w zakresie pozyskiwania ró¿nych instrumentów d³u¿nych, równie¿ poza rynkiem polskim.

3.4.3. Zarz¹dzanie ryzykiem kredytowym

Ryzyko kredytowe rozumiane jest jako mo¿liwoœæ poniesienia straty z tytu³u braku wywi¹zania siê partnerów handlowych Ryzyko kredytowe jest rozumiane jako mo¿liwoœæ poniesienia straty z tytu³u niewywi¹zania siê partnerów handlowych ze zobowi¹zañ kontraktowych. Grupa Kapita³owa TAURON posiada zdecentralizowany system zarz¹dzania ryzykiem kredytowym, jednak kontrola, limitowanie i raportowanie tej kategorii ryzyka odbywa siê centralnie, na poziomie Spó³ki dominuj¹cej. Funkcjonuj¹ca Polityka Zarz¹dzania Ryzykiem Kredytowym w Grupie TAURON okreœla zasady zarz¹dzania ryzykiem kredytowym na poziomie Grupy Kapita³owej TAURON, maj¹ce skutecznie zminimalizowaæ wp³yw tego ryzyka na realizacjê celów Grupy Kapita³owej TAURON.

Zarz¹dzanie ryzykiem kredytowym ma postaæ sterowania poziomem ekspozycji kredytowej, generowanej w momencie zawierania kontraktów przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON. Generaln¹ zasad¹ jest, ¿e przed zawarciem kontraktu ka¿dy podmiot poddawany jest badaniu kondycji finansowej i otrzymuje limit kredytowy, stanowi¹cy ograniczenie maksymalnej ekspozycji z tytu³u zaanga¿owania handlowego. Ekspozycja kredytowa jest w tym kontekœcie rozumiana jako kwota, która mo¿e zostaæ utracona, jeœli kontrahent nie wywi¹¿e siê ze swoich zobowi¹zañ w okreœlonym czasie (z uwzglêdnieniem wartoœci wniesionych przez niego zabezpieczeñ). Ekspozycjê kredytow¹ wylicza siê na aktualny dzieñ i dzieli siê j¹ na ekspozycjê z tytu³u p³atnoœci i ekspozycjê zast¹pienia.

Poni¿szy rysunek przedstawia sk³adowe ekspozycji kredytowej.

Rysunek nr 66. Sk³adowe ekspozycji kredytowej

Na podstawie wartoœci ekspozycji oraz oceny kondycji finansowej poszczególnych klientów wartoœæ ryzyka kredytowego, na jakie nara¿ona jest Grupa Kapita³owa TAURON, jest wyliczana z wykorzystaniem metody Credit Value at Risk. Jest to metoda analityczna, która poprzez matematyczny model symulacji Monte Carlo oblicza wartoœæ nara¿on¹ na ryzyko na podstawie rozk³adu prawdopodobieñstwa straty ca³kowitej.

3.4.4. Zarz¹dzanie ryzykiem operacyjnym

Ryzyko operacyjne jest rozumiane jako mo¿liwoœæ poniesienia straty wskutek nieodpowiednich lub zawodnych procedur wewnêtrznych, b³êdów ludzi i systemów lub w wyniku zdarzeñ zewnêtrznych. Obejmuje ono tak¿e ryzyko prawne, ryzyko reputacji oraz ryzyko braku zgodnoœci. Ryzyko operacyjne, z uwagi na specyficzny charakter zagro¿eñ oraz mo¿liwoœci zarz¹dzania nim, stanowi odrêbn¹ grupê ryzyka wystêpuj¹cego w dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON. Przedmiotowe ryzyko jest zjawiskiem z³o¿onym, wystêpuje w ka¿dym procesie i rodzaju dzia³alnoœci, jest wielowymiarowe i dotyczy ró¿nego rodzaju dzia³añ i operacji. W szczególnoœci poziom ekspozycji na czynniki ryzyka operacyjnego jest powi¹zany z wielkoœci¹ i z³o¿onoœci¹ struktury organizacyjnej, liczb¹ i z³o¿onoœci¹ systemów IT oraz z liczb¹ prowadzonych procesów biznesowych. Ryzyko operacyjne charakteryzuje siê brakiem mo¿liwoœci ca³kowitej eliminacji jego Ÿróde³, a analiza jego czynników i parametrów (m.in. czêstoœci i dotkliwoœci), a tak¿e ich ocena wymaga stosowania z³o¿onych metod pomiaru i analizy.

W celu skutecznego zarz¹dzania ryzykiem operacyjnym Grupa Kapita³owa TAURON stosuje odpowiednie narzêdzia, zaprezentowane na poni¿szym schemacie. W szczególnoœci zalicza siê do nich profil ryzyka operacyjnego, bazê zdarzeñ operacyjnych, limit globalny na ryzyko operacyjne oraz powi¹zany system limitów operacyjnych, a tak¿e funkcjonuj¹cy w szerokim zakresie system wczesnego ostrzegania.

Poni¿szy rysunek przedstawia narzêdzia systemu zarz¹dzania ryzykiem.

Rysunek nr 67. Narzêdzia systemu zarz¹dzania ryzykiem

Globalny limit na ryzyko operacyjne jest podstawowym narzêdziem kontroli ryzyka operacyjnego i stanowi alokacjê tolerancji na ryzyko przyjêtej w Grupie Kapita³owej TAURON. Limit globalny na ryzyko operacyjne mo¿e byæ w dalszej kolejnoœci alokowany na poszczególne obszary dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON, podkategorie ryzyka operacyjnego, jak równie¿ na poszczególne ryzyka operacyjne.

Profil ryzyka operacyjnego ma na celu identyfikacjê obszarów, procesów lub dzia³añ nadmiernie eksponowanych na zagro¿enia wynikaj¹ce z poszczególnych czynników ryzyka operacyjnego. Profil ryzyka operacyjnego wyra¿a siê w szczególnoœci w wymiarze strukturalnym obejmuj¹cym rodzaje zdarzeñ operacyjnych, strukturê organizacyjn¹ Grupy Kapita³owej TAURON i procesy, w wymiarze skali obejmuj¹cym oszacowane potencjalne straty uwzglêdniaj¹ce w szczególnoœci historyczne wartoœci strat rzeczywistych, jak równie¿ narzêdzia wykorzystywane w celu mitygacji zagro¿eñ. Na potrzeby pomiaru ryzyka operacyjnego i okreœlenia Profilu ryzyka operacyjnego, poszczególne rodzaje ryzyka operacyjnego dzielone s¹ (ze wzglêdu na charakter ich wystêpowania) na ryzyka ci¹g³e oraz jednorazowe.

System wczesnego ostrzegania definiowany jest w celu monitorowania poziomu ryzyka operacyjnego dla ka¿dego zidentyfikowanego zagro¿enia. Z zestawu Kluczowych WskaŸników Ryzyka – KRI, wyodrêbniane s¹ WskaŸniki Wczesnego Ostrzegania – EWI, jako te, które podlegaj¹ sta³ej kontroli pod k¹tem wyznaczonych dla nich progów ostro¿noœciowych tj. progu akceptacji, mitygacji i eskalacji.

Baza zdarzeñ operacyjnych tworzona jest na potrzeby identyfikacji nowych czynników ryzyka oraz równolegle celem okreœlenia profilu ryzyka w Grupie Kapita³owej TAURON. Pozwala ona na ewidencjê przypadków charakteryzuj¹cych siê potencjaln¹ b¹dŸ rzeczywist¹ strat¹ dla organizacji. Celem prowadzenia bazy zdarzeñ operacyjnych jest okreœlenie czêstotliwoœci oraz dotkliwoœci poszczególnych czynników ryzyka operacyjnego oraz obszarów i procesów, w których wystêpuj¹.

Kwestionariusz identyfikacji ryzyka to dokument w formie tabelarycznego formularza stanowi¹cy narzêdzie wspieraj¹ce realizacjê procesu zarz¹dzania ryzykiem w zakresie identyfikacji ryzyka, okreœlaj¹cy szczegó³owe informacje, jakie powinny byæ zebrane w tym procesie.

3.4.5. Zarz¹dzanie ryzykiem w projektach

Grupa Kapita³owa TAURON prowadzi szereg inwestycji w wielu obszarach swojej dzia³alnoœci. Projekty te z uwagi na skalê i czêsto skomplikowany charakter realizacji stanowi¹ Ÿród³o zagro¿eñ mog¹cych mieæ wp³yw na harmonogram, bud¿et lub jakoœæ produktów koñcowych. Systematyczne stosowanie zapisów Polityki Zarz¹dzania Ryzykiem w Projektach w Grupie TAURON ma na celu mitygacjê tych ryzyk, wspieraj¹c jednoczeœnie realizacjê celów strategicznych organizacji. Regulacja ta, w szczególnoœci, okreœla podstawowe zasady zarz¹dzania ryzykiem w projektach, zapewniaj¹c w tej sferze spójnoœæ, kompleksowoœæ podejœcia oraz jednoznacznoœæ rozumienia. Celem podejmowanych dzia³añ jest osi¹gniêcie wymaganego prawdopodobieñstwa realizacji projektu przy zachowaniu okreœlonego harmonogramu, bud¿etu i jakoœci otrzymanych produktów. Celem nadrzêdnym jest uzyskanie oczekiwanych korzyœci wynikaj¹cych z realizacji projektu i realizacja celów strategicznych Grupy Kapita³owej TAURON.

Zarz¹dzanie ryzykiem projektów dotyczy równie¿ zarz¹dzania ryzykiem wynikaj¹cym z projektów i maj¹cym wp³yw na organizacjê. Proces zarz¹dzania ryzykiem wynikaj¹cym z projektów obejmuje identyfikacjê, wycenê tych ryzyk, okreœlanie i monitorowanie wskaŸników wczesnego ostrzegania oraz planowanie i wdra¿anie dzia³añ zwi¹zanych z zarz¹dzaniem tymi ryzykami. Dla ryzyk maj¹cych wp³yw na organizacjê, wyceny ryzyka dokonuje siê w wartoœci bezwzglêdnej wp³ywu ze wskazaniem okresu wp³ywu z podzia³em na poszczególne okresy obrachunkowe, w odniesieniu do za³o¿onej EBITDA lub przyjmowanych w organizacji za³o¿eñ do projekcji d³ugoterminowych. Dla najwa¿niejszych ryzyk maj¹cych wp³yw na organizacjê opracowywane s¹ Plany reakcji na ryzyko i Plany rezerwowe. Ocena ryzyk dla projektów i wynikaj¹cych z projektów dla organizacji uwzglêdniana jest w trakcie podejmowania kluczowych decyzji zwi¹zanych z uruchomieniem i realizacj¹ tych projektów.

Poni¿szy rysunek przedstawia model zarz¹dzania ryzykiem w projektach.

Rysunek nr 68. Model zarz¹dzania ryzykiem w projektach

3.5. Opis najistotniejszych ryzyk zwi¹zanych z funkcjonowaniem Grupy Kapita³owej TAURON

Poni¿sza tabela przedstawia najistotniejsze ryzyka zidentyfikowane dla Grupy Kapita³owej TAURON.

	Tabela nr 21. Najistotniejsze ryzyka zidentyfikowane dla Grupy Kapita³owej TAURON
--	-----------------------------------------------------------------------------------	--	--	--	--	--

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
	Finanse i kredyt
1.	Ryzyko stopy procentowej i kursu walutowego	Ryzyko zwi¹zane z niekorzystnym wp³ywem stóp procentowych i kursów walutowych na wynik finansowy Grupy Kapita³owej TAURON.		• Bie¿¹cy monitoring wielkoœci ekspozycji nara¿onej na ryzyko w celu minimalizacji negatywnych skutków zmian czynników rynkowych. • Transfer ryzyka poprzez wykorzystanie instrumentów pochodnych.
2.	Ryzyko p³ynnoœci/ finansowania	Ryzyko zwi¹zane ze sposobem finansowania dzia³alnoœci, wynikaj¹ce ze struktury kapita³u w przedsiêbiorstwie.		• Dywersyfikacja Ÿróde³ finansowania wraz z aran¿owaniem gwarantowanych programów finansowania i zapewnieniem alternatywnych Ÿróde³ finansowania. • Realizacja polityki centralnego finansowania. • Analiza rynku oraz dostêpnoœci Ÿróde³ finansowania. • Monitorowanie harmonogramów i terminu og³oszenia programu finansowania.
3.	Ryzyko kredytowe	Ryzyko zwi¹zane z mo¿liwoœci¹ wystêpowania nale¿noœci przeterminowanych lub zawarcia kontraktu z kontrahentem, który mo¿e okazaæ siê niewyp³acalny.		• Regularne monitorowanie sytuacji finansowej kontrahentów. • Cykliczne scoringi klientów, ocena kredytowa ka¿dego klienta przed z³o¿eniem oferty / zawarciem kontraktu. • Stosowanie zabezpieczeñ w umowach handlowych.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
Handel
4.	Ryzyko rynkowe	Ryzyko zwi¹zane z niekorzystn¹ zmian¹ cen na rynku energii i rynkach produktów powi¹zanych powoduj¹c¹ negatywny wp³yw na wynik finansowy Grupy Kapita³owej TAURON.		• Monitorowanie i aktualizowanie strategii hedgingu. • Bie¿¹cy monitoring wielkoœci ekspozycji nara¿onej na ryzyko w celu minimalizacji negatywnych skutków zmian czynników rynkowych. • Limitowanie pozycji handlowych w ramach mandatów ryzyka.
	Pracownicy i kultura organizacyjna
5.	Ryzyko sporów spo³ecznych	Ryzyko zwi¹zane ze sporami zbiorowymi, strajkami, konfliktami spo³ecznymi bêd¹cymi nastêpstwem braku satysfakcji pracowników z sytuacji ekonomicznej i spo³ecznej.		• Prowadzenie konsultacji spo³ecznych w zakresie planowanych zmian. • Prowadzenie polityki dialogu ze Stron¹ Spo³eczn¹. • Przygotowanie i realizowanie rozwi¹zañ motywacyjnych dla pracowników. • Standaryzacja zadañ i wymagañ wobec pracowników. • Budowanie kultury organizacyjnej opartej na wartoœciach. • Prowadzenie aktywnej komunikacji wewnêtrznej w sprawach pracowniczych.
6.	Ryzyko kadrowe	Ryzyko zwi¹zane z czasow¹ lub trwa³¹ utrat¹ wyspecjalizowanej kadry pracowników oraz trudnoœciami w jej odtworzeniu.		• Podejmowanie dzia³añ zmierzaj¹cych do wypracowania modelu wzmacniaj¹cego motywacjê pracowników. • Rozwój kompetencji poprzez szkolenia pracowników.
7.	Ryzyko BHP	Ryzyko zwi¹zane z wypadkami przy pracy wynikaj¹cymi z niedostosowania do przepisów BHP i P-po¿.		• Wdra¿anie instrukcji i zasad okreœlaj¹cych organizacjê bezpiecznej pracy. • Wp³ywanie na rozwój pracowników przez realizacjê szkoleñ okresowych BHP i dodatkowych specjalistycznych. • Analizowanie i aktualizowanie wed³ug potrzeb oceny ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach pracy. • Utrzymanie wysokiego standardu wyposa¿enia pracowników w œrodki ochronne i egzekwowanie ich w³aœciwego stosowania. • Wykonywanie pomiarów czynników szkodliwych w œrodowisku pracy.
	Klienci i kontrahenci
8.	Ryzyko obs³ugi klienta	Ryzyko zwi¹zane z niewywi¹zywaniem siê ze standardów obs³ugi klienta.		• Monitorowanie i analiza wskaŸników zadowolenia klienta zewnêtrznego oraz wskaŸników dotycz¹cych reklamacji. • Podejmowanie dzia³añ dodatkowych np. w obszarze regulacji wewnêtrznych okreœlaj¹cych standardy postêpowañ jako wynik analizy wskaŸników. • Rozwój kompetencji i umiejêtnoœci opiekunów klienta kluczowego. • Ci¹g³e podnoszenie standardów obs³ugi klienta.
9.	Ryzyko realizacji umów przez podwykonawców	Ryzyko zwi¹zane z nienale¿ytym wywi¹zywaniem siê podwykonawców ze zleconych prac, odst¹pieniem od realizacji umowy i zwi¹zanymi z tym opóŸnieniami, zmianami bud¿etu, zakresu.		• Zawieranie z podwykonawcami umów zgodnych ze standardami Grupy Kapita³owej TAURON. • Analiza realizacji przedmiotu umowy, badanie jakoœci us³ug wykonywanych przez podwykonawców. • Ocena kondycji finansowej i wiarygodnoœci podwykonawców.
10.	Ryzyko procesu zakupowego	Ryzyko zwi¹zane ze zmiennoœci¹ sytuacji na rynku dostaw/us³ug, zmiennoœci¹ popytu na dany rodzaj produktu/dostawy/us³ugi na rynku, spadkiem dostêpnoœci dostaw/us³ug odpowiedniej jakoœci, powoduj¹cej ryzyko wzrostu wartoœci zamówienia.		• Przygotowywanie planu zamówieñ oraz jego aktualizacja. • Agregowanie zakupów wybranych grup asortymentowych. • Konsolidowanie zamówieñ. • Zawieranie umów d³ugoterminowych. • Uwzglêdnienie ryzyka cenowego zwi¹zanego z cenami surowców/ wahaniami kursowymi w kontraktach z wykonawcami.
11.	Ryzyko wolumenu i mar¿y	Niekorzystne zmiany lub wypowiadanie umów handlowych przez klientów prowadz¹ce do spadku przychodów z prowadzonej dzia³alnoœci; utrata i brak pozyskania nowych klientów.		• Prowadzenie dzia³añ marketingowych, pozyskiwanie nowych klientów. • Prowadzenie dzia³añ skupionych na utrzymaniu posiadanych klientów i odzyskanie utraconych. • Bie¿¹ca aktualizacja produktowa, wprowadzenie do sprzeda¿y produktów typu multipakiet.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
	Ryzyko compliance
12.	Ryzyko nadu¿yæ wewnêtrznych	Przyw³aszczenie lub czasowe wykorzystywanie elementów maj¹tkowych spó³ki, dewastacja mienia Grupy Kapita³owej TAURON, wykorzystywanie pozycji s³u¿bowej do uzyskiwania ró¿nego rodzaju korzyœci osobistych poprzez wymuszanie okreœlonych zachowañ klientów w trakcie realizowania czynnoœci s³u¿bowych.		• Œcis³e stosowanie procedur wewnêtrznych maj¹cych na celu zabezpieczenie przed nadu¿yciami (procedury bezpieczeñstwa, przegl¹dy uprawnieñ). • Prowadzenie dzia³añ o charakterze compliance. • Propagowanie najlepszych praktyk, doskonalenie procedur, szkolenia. • Egzekwowanie i propagowanie zapisów obowi¹zuj¹cego Kodeksu Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON.
13.	Ryzyko nadu¿yæ zewnêtrznych	Dzia³ania osób trzecich maj¹ce na celu m.in. kradzie¿, rabunek, w³amanie fizyczne, w³amanie komputerowe, kradzie¿ informacji, fa³szerstwo.		• Monitorowanie potencjalnych i rzeczywistych incydentów zwi¹zanych z bezpieczeñstwem. • Ochrona antywirusowa na stacjach roboczych. • Ochrona fizyczna obiektów. • Przeprowadzanie testów bezpieczeñstwa.
14.	Ryzyko zachowañ nieetycznych	Ryzyko zwi¹zane z wystêpowaniem zachowañ niezgodnych z ogó³em przyjêtych do stosowania w spo³eczeñstwie zasad wspó³¿ycia spo³ecznego, norm moralnych oraz mobbingu.		• Funkcjonowanie w organizacji systemu zg³aszania nadu¿yæ (whistleblowing system). • Budowa kultury organizacyjnej opartej na wartoœciach i zasadach Grupy Kapita³owej TAURON. • Szkolenia, budowanie œwiadomoœci poprzez spotkania, TAURONET, materia³y prasowe. • Funkcjonowanie w organizacji Komisji Etycznych dzia³aj¹cych w oparciu przyjête regulacje.
15.	Ryzyko prawne	Ryzyko zwi¹zane z nieprzestrzeganiem przepisów prawa, b³êdn¹ interpretacj¹ nowych przepisów i regulacji, sporami s¹dowymi, wymogami nak³adanymi przez URE / UOKiK / KNF / GIODO itp.		• Sta³y monitoring otoczenia prawnego i zmian przepisów prawa. • Wdra¿anie wymaganych zmian do regulacji wewnêtrznych. • Powo³ywanie grup roboczych maj¹cych na celu przygotowanie i wdro¿enie wymaganych zmian wynikaj¹cych z otoczenia prawnego. • Sta³a wspó³praca z organami nadzoruj¹cymi rynek energii i rynek kapita³owy. • Szkolenia pracowników dotycz¹ce wprowadzanych zmian.
16.	Ryzyko niedotrzymania zapisów umownych	Ryzyko zwi¹zane z mo¿liwoœci¹ niewywi¹zywania siê z obowi¹zków wynikaj¹cych z zawartych umów z kontrahentami.		• Optymalizacja procesów sprzeda¿owych i obs³ugowych. • Aktualizacja i dostosowanie wzorców umów do zmian w prawie. • Monitorowanie reklamacji i postêpowañ URE/UOKiK.
	Otoczenie
17.	Ryzyko reputacji	Aktualny i przysz³y wp³yw na dochody i kapita³ firmy wynikaj¹cy z negatywnej oceny opinii publicznej.		• Sta³y monitoring zagro¿eñ zewnêtrznych i wewnêtrznych Spó³ki. • Monitoring mediów, budowa kontaktów i relacji z mediami w ramach Grupy Kapita³owej TAURON. • Przygotowanie procedur komunikowania Spó³ki z otoczeniem zewnêtrznym i wewnêtrznym.
18.	Ryzyko regulacyjne	Niekorzystny wp³yw legislacji na poziomie krajowym oraz europejskim, wynikaj¹cy z koniecznoœci uchwalenia lub dostosowania siê do regulacji prawnych i poniesienia niezbêdnych kosztów finansowych celem ich spe³nienia.		• Sta³y monitoring otoczenia prawnego i zmian przepisów prawa. • Analiza projektów aktów prawnych oraz planowanie niezbêdnych dzia³añ dostosowawczych. • Wdra¿anie wymaganych zmian do regulacji wewnêtrznych. • Wspó³praca z regulatorem.
19.	Ryzyko koncesji	Brak mo¿liwoœci prowadzenia dzia³alnoœci w wyniku przed³u¿aj¹cego siê procesu uzyskania koncesji lub otrzymania zmian posiadanych koncesji. Niekorzystne zmiany prawne reguluj¹ce prowadzenie dzia³alnoœci koncesjonowanej.		• Bie¿¹ca kontrola prawid³owej realizacji obowi¹zków koncesyjnych. • Monitorowanie zmian w aktach prawnych pod k¹tem obowi¹zków koncesyjnych. • Wsparcie prawne procesu zwi¹zanego z przed³u¿eniem koncesji i jej pozyskaniem.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Trend ryzyka	Reakcja na ryzyko
	Technologia i infrastruktura
20.	Ryzyko œrodowiskowe	Potencjalny negatywny wp³yw dzia³alnoœci na œrodowisko oraz dostosowanie i spe³nienie œrodowiskowych wymagañ prawa krajowego i wspólnotowego.		• Bie¿¹cy nadzór nad dotrzymaniem warunków decyzji œrodowiskowych. • Utrzymywanie wymaganego poziomu sprawnoœci urz¹dzeñ redukuj¹cych zanieczyszczenia. • Przeprowadzanie czêstej oceny zgodnoœci dzia³añ z wymaganiami prawnymi w zakresie ochrony œrodowiska. • Realizacja inwestycji z zakresu ochrony œrodowiska w celu minimalizacji skutków niekorzystnych oddzia³ywañ prowadzonej dzia³alnoœci wydobywczej i przeróbczej.
21.	Ryzyko pogodowe	Wp³yw czynników atmosferycznych na funkcjonowanie przedsiêbiorstwa zarówno w aspektach technologicznych, jak i handlowych.		• Modernizacja budowli wodnych maj¹ca na celu optymalizacjê sposobu wykorzystania zasobów wodnych. • Przygotowanie planów remontowych, przegl¹dów i na czynnoœci serwisowe z elastycznymi zapisami dotycz¹cymi terminów wykonania prac. • Sta³y monitoring wietrznoœci i oblodzenia ³opat wiatraków. • Sta³y nadzór techniczny nad prac¹ poszczególnych wiatraków prowadzony przez firmy eksploatuj¹ce farmy. • Monitoring i analiza nowych rozwi¹zañ technologicznych ograniczaj¹cych wp³yw niekorzystnych warunków pogodowych na wielkoϾ produkowanej energii elektrycznej. • Wzrost akwizycji i przejêæ.
22.	Ryzyko maj¹tku firmy	Wp³yw awarii maszyn i urz¹dzeñ, remontów, modernizacji, utrzymania i zarz¹dzania maj¹tkiem produkcyjnym oraz nieprodukcyjnym na cele firmy.		• Optymalizacja nak³adów inwestycyjnych na odtworzenie maj¹tku, czynne monitorowanie stanu maszyn, urz¹dzeñ i instalacji. • Podnoszenie kwalifikacji zawodowych i kultury pracy pracowników poprzez organizowanie kursów i szkoleñ. • Reagowanie na sytuacjê awaryjn¹ poprzez obs³ugê techniczn¹ oraz automatykê zabezpieczaj¹c¹. • Ubezpieczenie maj¹tku od zdarzeñ losowych (z wy³¹czeniem maj¹tku pod ziemi¹). • Wprowadzenie narzêdzi informatycznych w obszarze doskonalenia monitoringu i zarz¹dzania wskaŸnikami awaryjnoœci.
23.	Ryzyko IT	Ryzyka zwi¹zane z bezpieczeñstwem infrastruktury informatycznej, awariami infrastruktury IT.		• Opracowanie i utrzymywanie planów zapewnienia ci¹g³oœci IT. • Okresowa identyfikacja i kategoryzacja zasobów IT w oparciu o cele dotycz¹ce przywracania us³ug. • Stosowanie rozwi¹zañ IT o odpowiednich parametrach technicznych, zapewniaj¹cych akceptowalny poziom niezawodnoœci i sprawnoœci dzia³ania (w tym równie¿ urz¹dzenia UPS, modem GSM, telefony komórkowe). • Planowanie i prowadzenie szkoleñ z zakresu ci¹g³oœci IT. • Przechowywanie i ochrona zapasowych danych.
24.	Ryzyko bezpieczeñstwa i ochrony mienia	Ryzyko zwi¹zane z naruszeniem integralnoœci maszyn/urz¹dzeñ oraz bezpieczeñstwem informacji obejmuj¹cym jej niew³aœciwe przetwarzanie i nieuprawnione ujawnianie.		• Monitorowanie realizacji opracowanych planów ochrony obiektów podlegaj¹cych obowi¹zkowej ochronie. • Utrzymywanie i aktualizacja procedur/planów awaryjnych. • Wdra¿anie/aktualizacja i nadzór nad przestrzeganiem obowi¹zuj¹cych zasad ochrony informacji. • Regularne szkolenia pracowników w zakresie obowi¹zuj¹cych procedur bezpieczeñstwa.
25.	Ryzyko geologiczne	Wp³yw czynników geologicznych na dzia³alnoœæ wydobywcz¹.		• Wykonywanie otworów kontrolnych dla lepszego rozpoznania zalegania pok³adów wêgla. • Kontynuowanie dzia³añ profilaktycznych w zagro¿onych rejonach dla poprawy warunków geologiczno-górniczych i ochrony przed zagro¿eniami naturalnymi (w tym m.in. strzelanie wyprzedzaj¹ce maj¹ce na celu rozprê¿enie górotworu).

4. ANALIZA SYTUACJI FINANSOWO-MAJ¥TKOWEJ GRUPY KAPITA£OWEJ TAURON

4.1. Omówienie wielkoœci ekonomiczno-finansowych ujawnionych w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym

Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej

Poni¿sza tabela przedstawia roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej – aktywa.

Tabela nr 22. Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej – aktywa (istotne pozycje)¹

Sprawozdanie z sytuacji finansowej (tys. z³)	Stan na dzieñ 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzieñ 31 grudnia 2016 r.	Stan na dzieñ 1 stycznia 2016 r.	Dynamika (2017/2016)
AKTYWA
Aktywa trwa³e	31 049 127	29 148 253	28 124 185	107%
Rzeczowe aktywa trwa³e	28 079 886	26 355 189	24 882 817	107%
Aktywa obrotowe	4 742 894	4 308 641	3 947 248	110%
Œrodki pieniê¿ne i ich ekwiwalenty	909 249	384 881	364 912	236%
Aktywa trwa³e i aktywa Grupy Kapita³owej TAURON do zbycia zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzeda¿y	15 910	19 612	17 898	81%
SUMA AKTYWÓW	35 792 021	33 456 894	32 071 433	107%

¹ Ze wzglêdu na ograniczon¹ porównywalnoœæ wczeœniejszych okresów dane prezentowane s¹ w perspektywie trzyletniej. Dane obejmuj¹ce wczeœniejsze okresy przedstawione zosta³y w pkt 4.6. niniejszego sprawozdania.

Na dzieñ 31 grudnia 2017 r. sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy Kapita³owej TAURON wykazuje wy¿sz¹ o ok. 7% sumê bilansow¹.

Poni¿szy rysunek przedstawia zmianê stanu aktywów i aktywów obrotowych.

Rysunek nr 69. Zmiana stanu aktywów i aktywów obrotowych

W roku zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON, po uwzglêdnieniu nastêpuj¹cych przes³anek:

• 1) d³ugotrwa³e utrzymywanie siê wartoœci rynkowej aktywów netto Spó³ki na poziomie poni¿ej wartoœci bilansowej,
• 2) zmiany w zakresie cen surowców na rynkach œwiatowych i zmiana sytuacji na krajowym rynku wêgla energetycznego po konsolidacji sektora wydobywczego,
• 3) zmiany ustawy OZE i publikacja obowi¹zków OZE na lata 2018 i 2019, które wp³ynê³y na ceny œwiadectw pochodzenia dla energii wytworzonej w Ÿród³ach odnawialnych,
• 4) uchwalenie Ustawy o rynku mocy i procedowanie rozwi¹zañ funkcjonalnych opisanych w projekcie regulaminu rynku mocy,
• 5) utrzymuj¹ce siê niekorzystne warunki rynkowe z punktu widzenia rentownoœci energetyki konwencjonalnej,
• 6) wzrost stopy wolnej od ryzyka,

ujê³a odpisy aktualizuj¹ce oraz rozwi¹zanie utworzonych wczeœniej odpisów rzeczowych aktywów trwa³ych bêd¹cych wynikiem testów na utratê wartoœci aktywów przeprowadzonych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz 30 czerwca 2017 r. Wyniki przeprowadzonych testów wykaza³y, i¿ czêœæ aktywów Segmentu Wytwarzanie nale¿y obj¹æ dodatkowym odpisem w kwocie 658,7 mln z³. Przeprowadzone testy wykaza³y te¿ zasadnoœæ odwrócenia odpisów w tym Segmencie na kwotê 628,2 mln z³.

Analiza wra¿liwoœci dla poszczególnych jednostek generuj¹cych œrodki pieniê¿ne wykaza³a, ¿e najistotniejszy wp³yw na wartoœæ u¿ytkow¹ testowanych aktywów maj¹ czynniki dotycz¹ce:

• 1) rynku mocy przy niezmienionych pozosta³ych warunkach rynkowych,
• 2) zmiany cen energii elektrycznej,
• 3) zmiany cen wêgla kamiennego.

W mniejszym stopniu na wycenê wp³ywa zmiana cen uprawnieñ do emisji CO2 oraz zmiany œredniowa¿onego kosztu kapita³u.

Wartoœæ aktywów trwa³ych wzros³a o 1 906 mln z³ (6,5%), co jest wypadkow¹ nastêpuj¹cych zdarzeñ:

• 1) wzrost wartoœci œrodków trwa³ych jako efekt prowadzonych w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON inwestycji w rzeczowe aktywa trwa³e (g³ównie w TAURON Dystrybucja, TAURON Wytwarzanie, Nowe Jaworzno GT i TAURON Ciep³o) oraz w aktywa niematerialne (g³ównie w TAURON Dystrybucja),
• 2) nabycie praw maj¹tkowych do œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej i praw do emisji gazów cieplarnianych w zwi¹zku z koniecznoœci¹ spe³nienia prawnego obowi¹zku ich umorzenia.

Na wzrost wartoœci aktywów obrotowych o 434 mln z³ (10,1%) mia³y wp³yw nastêpuj¹ce czynniki:

• 1) wzrost poziomu œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów o 524 mln z³, co zosta³o szerzej opisane w punkcie dotycz¹cym rachunku przep³ywu pieniê¿nych,
• 2) wzrost wartoœci po¿yczek udzielonych na rzecz wspólnych przedsiêwziêæ o ok. 315 mln z³, w zwi¹zku z podpisanym porozumieniem pomiêdzy TAURON a ECSW,
• 3) wzrost wartoœci nale¿noœci od odbiorców o 139 mln z³,
• 4) wzrost wartoœci pozosta³ych aktywów finansowych o 92 mln z³, g³ównie na skutek nabycia w 2017 r. jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych,
• 5) spadek wartoœci œwiadectw pochodzenia energii i praw do emisji gazów przeznaczonych do umorzenia o 324 mln z³, co jest efektem rozliczenia obowi¹zku umorzenia œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej i uprawnieñ do emisji CO2 oraz wzrostem ich stanu w zwi¹zku z produkcj¹ i nabywaniem praw maj¹tkowych pod obowi¹zek bie¿¹cego roku,
• 6) spadek wartoœci zapasów o 191 mln z³, g³ównie w wyniku sprzeda¿y wêgla z zapasów TAURON Wydobycie oraz zu¿ycia wêgla przez spó³ki Segmentu Wytwarzanie,
• 7) spadek wartoœci pozosta³ych aktywów niefinansowych o 98 mln z³, g³ównie w wyniku ujêcia w 2016 r. zaliczek na poczet dostaw przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON.

Poni¿sza tabela przedstawia roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej – pasywa.

Tabela nr 23. Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej – pasywa (istotne pozycje)¹

Sprawozdanie z sytuacji finansowej (tys. z³)	Stan na dzieñ 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzieñ 31 grudnia 2016 r.	Stan na dzieñ 1 stycznia 2016 r.	Dynamika (2017/2016)
PASYWA
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	18 036 446	16 649 266	16 018 328	108%
Udzia³y niekontroluj¹ce	31 367	30 052	29 829	104%
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	12 738 005	11 968 719	8 583 950	106%
Kredyty, po¿yczki i d³u¿ne papiery wartoœciowe	9 501 414	8 759 789	4 924 127	108%
Zobowi¹zania krótkoterminowe	4 986 203	4 808 857	7 439 326	104%
Bie¿¹ca czêœæ kredytów, po¿yczek i d³u¿nych papierów wartoœciowych	351 382	219 740	3 214 520	160%
SUMA PASYWÓW	35 792 021	33 456 894	32 071 433	107%

¹ Ze wzglêdu na ograniczon¹ porównywalnoœæ wczeœniejszych okresów dane prezentowane s¹ w perspektywie trzyletniej. Dane obejmuj¹ce wczeœniejsze okresy przedstawione zosta³y w pkt 4.6. niniejszego sprawozdania.

Poni¿szy rysunek przedstawia zmianê stanu pasywów i kapita³u w³asnego.

Rysunek nr 70. Zmiana stanu pasywów i kapita³u w³asnego

Podobnie jak w latach poprzednich, w 2017 r. dominuj¹cym Ÿród³em finansowania maj¹tku by³ kapita³ w³asny, którego udzia³ w ogólnej sumie pasywów wyniós³ 50,5%.

Poni¿szy rysunek przedstawia zmianê stanu zobowi¹zañ.

Na wzrost wartoœci zobowi¹zañ d³ugoterminowych Grupy Kapita³owej TAURON o 769 mln z³ (6%), mia³y wp³yw nastêpuj¹ce czynniki:

• 1) wzrost zobowi¹zañ z tytu³u zad³u¿enia o 8% w efekcie emisji w dniu 5 lipca 2017 r. euroobligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 500 mln EUR i cenie emisyjnej 99,438% wartoœci nominalnej o terminie zapadalnoœci 10 lat,
• 2) wzrost zobowi¹zañ z tytu³u odroczonego podatku dochodowego o 112 mln z³, co jest efektem utworzenia zobowi¹zania z tytu³u odmiennego momentu podatkowego uznania przychodów ze sprzeda¿y produktów i us³ug,
• 3) spadek wartoœci rezerw na koszty demonta¿u œrodków trwa³ych i rekultywacjê terenu oraz pozosta³e o 98 mln z³, co ma zwi¹zek z rozwi¹zaniem rezerwy na koszty zwi¹zane z umow¹ sprzeda¿y energii elektrycznej oraz rezerwy na pokrycie ewentualnych strat w zwi¹zku z realizacj¹ klauzuli umownej "take or pay", w efekcie spe³nienia warunków zawieszaj¹cych wynikaj¹cych z podpisanego dnia 27 paŸdziernika 2016 r. warunkowego porozumienia w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji projektu "Budowa bloku gazowo- -parowego w Stalowej Woli". Natomiast w wyniku aktualizacji rezerwy na likwidacjê zak³adów górniczych w zwi¹zku ze zmian¹ stopy dyskonta nast¹pi³ wzrost tej pozycji bilansowej.

Wartoœæ zobowi¹zañ krótkoterminowych Grupy Kapita³owej TAURON uleg³a zwiêkszeniu o 177 mln z³ (4%), na co z³o¿y³y siê nastêpuj¹ce czynniki:

• 1) wzrost z tytu³u zad³u¿enia o 132 mln z³,
• 2) wzrost zobowi¹zañ wobec dostawców o 213 mln z³ oraz spadek wartoœci zobowi¹zañ inwestycyjnych o 237 mln z³,

3) nieznaczny spadek o ok. 1% wartoœci rezerw, co jest wypadkow¹ wykorzystania utworzonej w 2016 r. rezerwy na poczet spe³nienia obowi¹zku przed³o¿enia œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej do umorzenia, wynikaj¹cego z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, oraz uprawnieñ do emisji CO2 i utworzenia rezerwy na poczet spe³nienia obowi¹zków 2017 r.

Skonsolidowane sprawozdanie z ca³kowitych dochodów

Poni¿sza tabela przedstawia roczne skonsolidowane sprawozdanie z ca³kowitych dochodów. Ze wzglêdu na zmiany w Segmentach i dla zachowania porównywalnoœci, wyniki prezentowane s¹ za 3 lata.

Tabela nr 24. Roczne sprawozdanie z ca³kowitych dochodów za lata 2015–2017¹

Sprawozdanie z ca³kowitych dochodów (tys. z³)	2017	2016	2015	Dynamika (2017/2016)
Przychody ze sprzeda¿y	17 416 029	17 646 489	18 264 440	99%
Koszt w³asny sprzeda¿y (³¹cznie z kosztami sprzeda¿y i ogólnego zarz¹du)	(15 605 679)	(16 829 480)	(20 137 894)	93%
Pozosta³e przychody i koszty operacyjne	(4 079)	(15 487)	(27 762)	26%
Zysk (strata) operacyjny	1 806 271	801 522	(1 901 216)	225%
Mar¿a zysku operacyjnego (%)	10,4%	4,5%	(10,4)%	228%
Przychody finansowe	190 968	65 279	73 185	293%
Koszty finansowe	(312 637)	(417 980)	(367 673)	75%
Udzia³ w zysku (stracie) wspólnego przedsiêwziêcia	73 050	60 040	7 933	122%
Zysk (strata) brutto	1 757 652	508 861	(2 187 771)	345%
Mar¿a zysku brutto (%)	10,1%	2,9%	(12,0)%	350%
Podatek dochodowy	(374 706)	(138 724)	383 556	270%
Zysk (strata) netto za rok obrotowy	1 382 946	370 137	(1 804 215)	374%
Mar¿a zysku netto (%)	7,9%	2,1%	(9,9)%	381%
Pozosta³e ca³kowite dochody za rok obrotowy, po uwzglêdnieniu podatku	6 366	277 748	122 076	2%
Ca³kowite dochody za rok obrotowy	1 389 312	647 885	(1 682 139)	214%
Zysk przypadaj¹cy:
Akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	1 380 663	367 468	(1 807 317)	376%
Udzia³om niekontroluj¹cym	2 283	2 669	3 102	86%
EBIT i EBITDA
EBIT	1 806 271	801 522	(1 901 216)	225%
EBITDA	3 544 591	3 336 814	3 523 228	106%

¹ Ze wzglêdu na ograniczon¹ porównywalnoœæ wczeœniejszych okresów dane prezentowane s¹ w perspektywie trzyletniej. Dane obejmuj¹ce wczeœniejsze okresy przedstawione zosta³y w pkt 4.6. niniejszego sprawozdania.

Poni¿szy rysunek przedstawia wyniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON za lata 2015–2017.

W okresie sprawozdawczym zakoñczonym dnia 31 grudnia 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON wypracowa³a przychody o 1,3% ni¿sze w porównaniu do wartoœci uzyskanych w 2016 r., co jest wypadkow¹ nastêpuj¹cych czynników:

• 1) ni¿sze przychody ze sprzeda¿y energii elektrycznej wy¿szy wolumen sprzeda¿y detalicznej energii oraz ni¿szy wolumen sprzeda¿y hurtowej, przy ni¿szych cenach sprzeda¿y energii,
• 2) wy¿sze przychody ze sprzeda¿y ciep³a wy¿szy wolumen sprzeda¿y ciep³a i us³ug przesy³owych oraz wy¿sza stawka za us³ugi przesy³owe,
• 3) ni¿sze przychody ze sprzeda¿y praw maj¹tkowych pochodzenia energii elektrycznej, g³ównie z uwagi na znaczny spadek cen rynkowych PMOZE,
• 4) wy¿sze przychody ze sprzeda¿y us³ug dystrybucyjnych, z uwagi na wzrost wolumenu sprzeda¿y us³ugi dystrybucyjnej (o 4%) oraz stawki za us³ugi dystrybucyjne do odbiorców koñcowych,
• 5) wy¿sze przychody ze sprzeda¿y wêgla, z uwagi na wzrost wolumenu sprzeda¿y wêgla (o 34%) wiêksze zapotrzebowanie ze strony odbiorców oraz wy¿sz¹ cenê sprzeda¿y wêgla.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê przychodów Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017.

Rysunek nr 73. Struktura przychodów Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017¹

¹ Okres trzyletni prezentowany jest ze wzglêdu na przejrzystoœæ informacji. Przybli¿ony (z uwagi na istotne zmiany w organizacji Segmentów Operacyjnych w porównaniu do okresu przed 2012 r.) obraz wyników w okresie piêcioletnim zosta³ zaprezentowany w pkt 4.6. niniejszego sprawozdania.

Poni¿szy rysunek przedstawia wynik finansowy Grupy Kapita³owej TAURON i poziom realizowanych mar¿.

¹ Okres trzyletni prezentowany jest ze wzglêdu na przejrzystoœæ informacji. Przybli¿ony (z uwagi na istotne zmiany w organizacji segmentów operacyjnych w porównaniu do okresu przed 2012 r.) obraz wyników w okresie piêcioletnim zosta³ zaprezentowany w pkt 4.6. niniejszego sprawozdania.

W 2017 r. koszty dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON wynios³y 15,6 mld z³, co oznacza, ¿e ich poziom by³ o 7,3% ni¿szy od poniesionych w analogicznym okresie 2016 r.

Jedn¹ z przyczyn spadku kosztów by³o utworzenie w 2016 r. odpisów z tytu³u utraty wartoœci bilansowej jednostek wytwórczych Segmentu Wytwarzanie.

Przeprowadzone na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz 30 czerwca 2017 r. testy na utratê wartoœci rzeczowych aktywów trwa³ych po uwzglêdnieniu miêdzy innymi przes³anek zwi¹zanych z wartoœci¹ rynkow¹ aktywów netto, zmian w zakresie cen surowców na rynkach œwiatowych, zmian cen wêgla energetycznego na rynku krajowym, zmian ustawy o OZE oraz publikacja obowi¹zków OZE na lata 2018 i 2019, a tak¿e uchwalenie ustawy o rynku mocy, wykaza³y zasadnoœæ utworzenia odpisów aktualizuj¹cych oraz rozwi¹zanie utworzonych wczeœniej odpisów rzeczowych aktywów trwa³ych w kwocie netto 0,03 mld z³: •

• wartoœæ utworzonych odpisów netto (tj. wartoœæ nadwy¿ki utworzonych odpisów nad ich odwróceniem) dotycz¹cych farm wiatrowych i elektrowni wodnych: 0,04 mld z³, •
• wartoœæ odwróconych odpisów netto (tj. wartoœæ nadwy¿ki odwróconych odpisów nad ich utworzeniem) dotycz¹cych maj¹tku wytwórczego w obszarze wytwarzania energii elektrycznej i ciep³a: 0,01 mld z³.

Poza powy¿szymi zdarzeniami o charakterze jednorazowym, na poziom kosztów Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r. wp³ynê³y nastêpuj¹ce czynniki:

• 1) spadek kosztów zakupu energii elektrycznej, g³ównie z tytu³u ni¿szego wolumenu sprzedanej energii (hurtowej),
• 2) wzrost kosztów us³ugi dystrybucyjnej, g³ównie z tytu³u wzrostu wolumenu przes³anej energii,
• 3) wzrost kosztów konserwacji urz¹dzeñ, us³ug remontowych oraz pozosta³ych us³ug,
• 4) wzrost kosztów podatków, g³ównie podatku od nieruchomoœci,
• 5) wzrost kosztów pracy w efekcie zawi¹zania rezerwy na premiê jednorazow¹ w zwi¹zku z podpisanym porozumieniem ze stron¹ spo³eczn¹,
• 6) spadek kosztu umorzonych praw maj¹tkowych z tytu³u obni¿enia ich ceny,
• 7) sprzeda¿ wêgla z zapasów z uwagi na wzrost popytu (wzrost sprzeda¿y wêgla o 34%).

Osi¹gniêta w 2017 r. mar¿a EBITDA wynosi³a 20,4% i by³a wy¿sza o 7,6% w porównaniu do analogicznego okresu 2016 r. Na skutek przeprowadzonych odpisów, których wartoœæ w 2016 r. znacznie przekracza³a wartoœæ odpisów z 2017 r., mar¿a EBIT i mar¿a zysku netto ukszta³towa³y siê w okresie sprawozdawczym na poziomie znacz¹co wy¿szym od uzyskanych przed rokiem i wynosi³y odpowiednio 10,4% i 7,9%. Bez uwzglêdnienia skutków odpisów aktualizuj¹cych mar¿a EBIT oraz zysku netto wynios³aby w 2017 r. odpowiednio 10,5% i 8,1%, a dla 2016 r. odpowiednio 9,0% i 5,8%.

Zgodnie z przedstawionym skonsolidowanym sprawozdaniem z ca³kowitych dochodów, ³¹czne ca³kowite dochody Grupy Kapita³owej TAURON za 2017 r., uwzglêdniaj¹ce zysk netto powiêkszony lub pomniejszony o zmianê wartoœci instrumentów zabezpieczaj¹cych, ró¿nice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej oraz pozosta³e dochody po uwzglêdnieniu podatku, wynios³y 1 389,3 mln z³ w 2017 r., w porównaniu do 647,9 mln z³ wypracowanych w 2016 r., a zysk netto przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej wyniós³ 1 380,7 mln z³ w porównaniu do 367,5 mln z³ uzyskanych w 2016 r.

Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych

Poni¿sza tabela przedstawia sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych.

Tabela nr 25. Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych (istotne pozycje) w latach 2015–2017¹

Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych (tys. z³)	Rok zakoñczony 31 grudnia 2017 r.	Rok zakoñczony 31 grudnia 2016 r.	Rok zakoñczony 31 grudnia 2015 r.	Dynamika (2017/2016)
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej
Zysk/(strata) brutto	1 757 652	508 861	(2 187 771)	345%
Korekty	1 801 015	2 555 354	5 575 229	70%
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci operacyjnej	3 558 667	3 064 215	3 387 458	116%
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci inwestycyjnej
Nabycie rzeczowych aktywów trwa³ych i aktywów niematerialnych	(3 561 758)	(3 516 296)	(3 973 510)	101%
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci inwestycyjnej	(3 871 676)	(3 627 458)	(3 942 122)	106%
Przep³ywy œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci finansowej
Wp³ywy z tytu³u zaci¹gniêcia po¿yczek/kredytów	(1)	914	295 000	–
Sp³ata po¿yczek/kredytów	(154 918)	(140 331)	(140 585)	110%
Emisja d³u¿nych papierów wartoœciowych	2 707 462	4 284 607	310 000	63%
Wykup d³u¿nych papierów wartoœciowych	(1 650 000)	(3 300 000)	(450 000)	50%
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci finansowej	759 629	590 261	(525 692)	122%
Zwiêkszenie / (zmniejszenie) netto stanu œrodków pieniê¿nych i ich ekwiwalentów	446 620	27 018	(1 080 356)	1 653%
Œrodki pieniê¿ne na pocz¹tek okresu	354 733	327 715	1 408 071	108%
Œrodki pieniê¿ne na koniec okresu	801 353	354 733	327 715	226%

¹ Ze wzglêdu na ograniczon¹ porównywalnoœæ wczeœniejszych okresów dane prezentowane s¹ w perspektywie trzyletniej. Dane obejmuj¹ce wczeœniejsze okresy przedstawione zosta³y w pkt 4.6. niniejszego sprawozdania.

Poni¿szy rysunek przedstawia przep³ywy pieniê¿ne w latach 2017–2015.

Rysunek nr 75. Przep³ywy pieniê¿ne w latach 2017–2015

Zrealizowana dodatnia wartoœæ przep³ywów z dzia³alnoœci operacyjnej w 2017 r. by³a wy¿sza od strumienia œrodków pieniê¿nych zrealizowanych w roku poprzednim o 494 mln z³. Najwiêkszy wp³yw na zmianê tej pozycji rachunku przep³ywów pieniê¿nych mia³y nastêpuj¹ce czynniki:

1) zmniejszenie stanu zapasów na skutek wy¿szej sprzeda¿y wêgla, co jest zwi¹zane ze wzrostem zapotrzebowania na wydobywany wêgiel +244 mln z³,

• 2) zap³ata ni¿szego o 252 mln z³ podatku dochodowego, co wynika z uiszczenia przez Podatkow¹ Grupê Kapita³ow¹ w 2017 r. zaliczek na podatek dochodowy za 2017 r. w kwocie 216 mln z³, podczas gdy w 2016 r. Grupa Kapita³owa TAURON zap³aci³a zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 301 mln z³ oraz dokona³a zap³aty podatku dochodowego za 2015 r. w kwocie 89 mln z³. Dodatkowo Grupa Kapita³owa TAURON otrzyma³a w okresie sprawozdawczym zwrot nadp³aconego podatku dochodowego za 2016 r. w kwocie 79 mln z³,
• 3) ujemna zmiana salda nale¿noœci i zobowi¹zañ w wysokoœci 49 mln z³,
• 4) poniesienie mniejszego wydatku w ³¹cznej kwocie 38 mln z³ na zakup œwiadectw pochodzenia oraz mniejszej op³aty zastêpczej w okresie sprawozdawczym 2017 r. ani¿eli w 2016 r.

Najwiêkszy wp³yw na kszta³towanie siê strumienia œrodków pieniê¿nych o charakterze inwestycyjnym maj¹ wydatki z tytu³u nabycia rzeczowych aktywów trwa³ych, które w okresie sprawozdawczym by³y wy¿sze o 1% od poniesionych w 2016 r. Najwiêksze wydatki zosta³y poniesione przez Segmenty: Wytwarzanie i Dystrybucja.

Dodatnia wartoœæ œrodków pieniê¿nych o charakterze finansowym wynika z przeprowadzonej w 2017 r. emisji obligacji na ³¹czn¹ kwotê 2 707 mln z³, w tym euroobligacji na kwotê 500 mln EUR. Jednoczeœnie Grupa Kapita³owa TAURON wykupi³a wyemitowane obligacje oraz sp³aci³a kredyty i po¿yczki w ³¹cznej kwocie 1 805 mln z³. Z kolei w 2016 r. Grupa Kapita³owa TAURON wyemitowa³a obligacje o ³¹cznej wartoœci nominalnej 4 285 mln z³, wykupi³a obligacje wyemitowane w latach ubieg³ych o wartoœci nominalnej 3 330 mln z³ oraz sp³aci³a zaci¹gniête w latach ubieg³ych kredyty i po¿yczki w kwocie 140 mln z³.

Wartoœæ wydatków finansowych z tytu³u zap³aconych odsetek od zobowi¹zañ finansowych w 2017 r. wynosi³a 185 mln z³ i by³a ni¿sza r/r o 28%.

Grupa Kapita³owa TAURON kontynuuje proces rozwoju i nadal wzmacnia swoj¹ pozycjê rynkow¹. Zauwa¿yæ nale¿y, ¿e wartoœæ przep³ywów operacyjnych wykazuje dodatnie saldo, a wiêc pozwala Grupie Kapita³owej TAURON samodzielnie finansowaæ dzia³alnoœæ bie¿¹c¹. WskaŸnik p³ynnoœci bie¿¹cej oraz wskaŸnik zad³u¿enia netto do EBITDA utrzymuj¹ siê na bezpiecznym poziomie.

Poni¿szy rysunek przedstawia wskaŸnik p³ynnoœci bie¿¹cej i zad³u¿enie finansowe netto/EBITDA w latach 2017–2015.

Rysunek nr 76. WskaŸnik p³ynnoœci bie¿¹cej i zad³u¿enie finansowe netto/EBITDA w latach 2017–2015

4.2. Charakterystyka struktury aktywów i pasywów skonsolidowanego bilansu

Struktura rocznego skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej

Poni¿sza tabela przedstawia strukturê rocznego skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej.

Tabela nr 26. Struktura rocznego skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej

Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej	Stan na dzieñ 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzieñ 31 grudnia 2016 r.	Stan na dzieñ 1 stycznia 2016 r.
AKTYWA
Aktywa trwa³e	86,7%	87,1%	87,7%
Aktywa obrotowe	13,3%	12,9%	12,3%
SUMA AKTYWÓW	100,0%	100,0%	100,0%
PASYWA
Kapita³ w³asny przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	50,4%	49,8%	49,9%

Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej	Stan na dzieñ 31 grudnia 2017 r.	Stan na dzieñ 31 grudnia 2016 r.	Stan na dzieñ 1 stycznia 2016 r.
Udzia³y niekontroluj¹ce	0,1%	0,1%	0,1%
Kapita³ w³asny ogó³em	50,5%	49,9%	50,0%
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	35,6%	35,8%	26,8%
Zobowi¹zania krótkoterminowe	13,9%	14,4%	23,2%
Zobowi¹zania razem	49,5%	50,1%	50,0%
SUMA PASYWÓW	100,0%	100,0%	100,0%
Zobowi¹zania finansowe	9 059 844	8 138 506	8 138 647
Zobowi¹zania finansowe netto	8 042 225	7 703 602	7 763 963

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê aktywów i pasywów.

Rysunek nr 77. Struktura aktywów i pasywów

W strukturze aktywów wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r., podobnie jak w 2016 r., najwiêkszy udzia³ ma wartoœæ aktywów trwa³ych. W strukturze maj¹tku trwa³ego najwiêkszy udzia³ stanowi¹ rzeczowe aktywa trwa³e Segmentów: Dystrybucja (57,9%), Wytwarzanie (31,7%) oraz Wydobycie (6,2%).

W strukturze pasywów, wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. najwiêkszy udzia³ maj¹ kapita³y w³asne oraz zobowi¹zania finansowe.

Poziom zad³u¿enia Grupy Kapita³owej TAURON utrzymuje siê na bezpiecznym poziomie, na co wskazuje poziom wskaŸnika zad³u¿enia w porównaniu do europejskich wskaŸników bran¿owych oraz dodatni strumieñ przep³ywów œrodków pieniê¿nych z dzia³alnoœci operacyjnej.

4.3. Istotne pozycje pozabilansowe

Na dzieñ 31 grudnia 2017 r. istotne zobowi¹zania warunkowe Grupy Kapita³owej TAURON dotyczy³y:

• 1) powództw przeciwko PEPKH, TAURON oraz PEPKH i TAURON zwi¹zanych z wypowiedzeniem umów d³ugoterminowych przez spó³kê PEPKH,
• 2) wypowiedzenia umów d³ugoterminowych na zakup praw maj¹tkowych przez TAURON Sprzeda¿,
• 3) potencjalnych nie zg³oszonych roszczeñ w³aœcicieli gruntów o nieuregulowanym statusie ze wzglêdu na brak szczegó³owej ewidencji nieuregulowanych gruntów i w konsekwencji brak mo¿liwoœci wiarygodnego oszacowania kwoty potencjalnych roszczeñ, a co za tym idzie brak mo¿liwoœci utworzenia rezerw,
• 4) postêpowania wszczêtego w dniu 17 wrzeœnia 2013 r. przez Prezesa UOKiK przeciwko TAURON Sprzeda¿ w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj¹cej na podawaniu w cennikach i materia³ach informacyjnych cen energii elektrycznej bez uwzglêdnienia wartoœci podatku od towarów i us³ug, co stanowi naruszenie ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdzia³aniu nieuczciwym praktykom rynkowym,
• 5) postêpowania antymonopolowego wszczêtego przez Prezesa UOKiK postanowieniem z dnia 15 paŸdziernika 2015 r., w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania przez spó³kê TAURON Sprzeda¿ dzia³añ w stosunku do ma³ych elektrowni wodnych, polegaj¹cych na narzucaniu przez przedsiêbiorcê nieuczciwych warunków zakupu energii

elektrycznej wytworzonej w odnawialnych Ÿród³ach energii i uzale¿nianiu zakupu tej energii od koniecznoœci uregulowania obowi¹zku bilansowania handlowego, co mo¿e stanowiæ naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów,

• 6) postêpowania wszczêtego w dniu 13 paŸdziernika 2017 r. w zwi¹zku z podejrzeniem stosowania przez TAURON Sprzeda¿ i TAURON Sprzeda¿ GZE praktyki naruszaj¹cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj¹cej na utrudnianiu zmiany sprzedawcy energii elektrycznej,
• 7) postêpowañ wyjaœniaj¹cych prowadzonych przez Prezesa UOKiK wobec TAURON Sprzeda¿ i TAURON Sprzeda¿ GZE,
• 8) postêpowania administracyjnego wszczêtego przez Prezesa URE wobec TAURON Dystrybucja w sprawie wymierzenia kary pieniê¿nej z uwagi na nie utrzymywanie w nale¿ytym stanie technicznym obiektów, instalacji i urz¹dzeñ oraz za naruszenie warunków okreœlonych w koncesji,
• 9) postêpowañ wszczêtych przez Prezesa URE wobec TAURON Sprzeda¿ i TAURON Sprzeda¿ GZE w sprawach: nieprzestrzegania obowi¹zku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE œwiadectw efektywnoœci energetycznej oraz wymierzenia kary pieniê¿nej za przewinienie polegaj¹ce na nieuzasadnionym wstrzymaniu dostarczania energii elektrycznej do odbiorców koñcowych,
• 10) sporu s¹dowego pomiêdzy TAURON jako nastêpc¹ prawnym GZE a Hut¹ £aziska S.A. z powodu niewywi¹zywania siê przez Hutê £aziska S.A. z obowi¹zku zap³aty nale¿noœci z tytu³u dostaw energii, co w konsekwencji spowodowa³o wstrzymanie przez GZE w 2001 r. dostaw energii elektrycznej do Huty £aziska S.A.; roszczenie o zap³atê odszkodowania wynosi 182 060 tys. z³ oraz odsetki,
• 11) sprawy z powództwa ENEA przeciwko TAURON oraz TAURON Sprzeda¿ i TAURON Sprzeda¿ GZE (jako dopozwanych) z tytu³u zarzucanego bezpodstawnego wzbogacenia Spó³ki w zwi¹zku z rozliczeniami niezbilansowania na Rynku Bilansuj¹cym, dokonywanymi ze spó³k¹ PSE w okresie od stycznia do grudnia 2012 r.; roszczenie o zap³atê przez TAURON wynosi 17 086 tys. z³, na wypadek oddalenia powództwa przeciwko TAURON, roszczenie o zap³atê przez TAURON Sprzeda¿ i TAURON Sprzeda¿ GZE ³¹cznie wynosi 8 414 tys. z³ wraz z odsetkami,
• 12) zastawu rejestrowego i finansowego na udzia³ach TAMEH HOLDING, ustanowionego przez TAURON na rzecz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG w celu zabezpieczenia transakcji obejmuj¹cej umowê kredytów terminowych i obrotowych, zawart¹ pomiêdzy TAMEH Czech oraz TAMEH POLSKA, TAMEH HOLDING oraz RAIFFEISEN BANK INTERNATIONAL AG,
• 13) wysokoœci opodatkowania podatkiem od nieruchomoœci urz¹dzeñ s³u¿¹cych do wytwarzania i przesy³u energii elektrycznej, jak równie¿ wyposa¿enia podziemnych wyrobisk górniczych,
• 14) roszczenia przeciwko TAURON Wydobycie dotycz¹cego zwrotu wydatków na zabezpieczenie obiektu przed wp³ywami eksploatacji górniczej w kwocie 22 785 tys. z³.

Szczegó³owe informacje na temat pozycji pozabilansowych zosta³y przedstawione w notach 47 i 48 Skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 r.

4.4. Ró¿nice pomiêdzy wynikami finansowymi wykazanymi w raporcie rocznym a wczeœniej publikowanymi prognozami wyników na dany rok

Zarz¹d Spó³ki nie publikowa³ prognoz wyników Grupy Kapita³owej TAURON na 2017 r. Decyzja ta wynika³a z du¿ej zmiennoœci rynku i znacznej iloœci czynników wp³ywaj¹cych na jego przewidywalnoœæ.

4.5. Podstawowe wskaŸniki finansowe i niefinansowe

WskaŸniki finansowe

Poni¿sza tabela przedstawia podstawowe wskaŸniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON.

WskaŸniki	Definicja	2017	2016	2015
RENTOWNOή
Mar¿a EBIT	Wynik z dzia³alnoœci operacyjnej / Przychody ze sprzeda¿y	10,4%	4,5%	(10,4)%
Mar¿a EBITDA	EBITDA / Przychody ze sprzeda¿y	20,4%	18,9%	19,3%
RentownoϾ netto	Wynik netto / Przychody ze sprzeda¿y	7,9%	2,1%	(9,9)%
Rentownoœæ kapita³ów w³asnych ROE	Wynik netto / Kapita³ w³asny na koniec okresu	7,7%	2,2%	(11,2)%
P£YNNOŒÆ
WskaŸnik p³ynnoœci bie¿¹cej	Aktywa obrotowe / Zobowi¹zania krótkoterminowe	0,95	0,90	0,53
ZAD£U¯ENIE
WskaŸnik ogólnego zad³u¿enia	Zobowi¹zania ogó³em / Pasywa razem	0,50	0,50	0,50
Zad³u¿enie finansowe netto / EBITDA	(Zobowi¹zania finansowe - Œrodki pieniê¿ne) / EBITDA	2,3x	2,3x	2,2x
INNE WSKA NIKI
Zysk na akcjê (EPS)	Wynik netto przypadaj¹cy na akcjonariuszy jednostki dominuj¹cej / Liczba akcji zwyk³ych	0,79	0,21	(1,03)

		Tabela nr 27. Podstawowe wskaŸniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON1
--	--	------------------------------------------------------------------------	--	--	--

¹ Ze wzglêdu na ograniczon¹ porównywalnoœæ wczeœniejszych okresów dane prezentowane s¹ w perspektywie trzyletniej. Dane obejmuj¹ce wczeœniejsze okresy przedstawione zosta³y w pkt 4.6. niniejszego sprawozdania.

W 2017 r. wskaŸnik rentownoœci netto Grupy Kapita³owej TAURON kszta³tuje siê na poziomie wy¿szym od uzyskanego w roku ubieg³ym na skutek ujêcia w wyniku 2016 r. salda odpisów aktualizuj¹cych wartoœæ aktywów wytwórczych Segmentu Wytwarzanie w kwocie wy¿szej ni¿ w 2017 r. Z uwagi na ró¿ne wartoœci odpisów wskaŸniki te nie s¹ porównywalne. Nie uwzglêdniaj¹c odpisów wskaŸnik rentownoœci netto osi¹gn¹³ w 2017 r. 8,1%, a w 2016 r. 5,8%.

WskaŸnik p³ynnoœci bie¿¹cej osi¹gn¹³ na dzieñ 31 grudnia 2017 r. wartoœæ nieznacznie wy¿sz¹ ni¿ 31 grudnia 2016 r., co potwierdza stabiln¹ sytuacjê finansow¹ Grupy Kapita³owej TAURON.

WskaŸnik ogólnego zad³u¿enia oraz wskaŸnik d³ug netto/EBITDA obrazuj¹ udzia³ zobowi¹zañ w finansowaniu Grupy Kapita³owej TAURON. Aktualny poziom tych wskaŸników umo¿liwia Grupie Kapita³owej TAURON pozyskanie finansowania zewnêtrznego niezbêdnego do zrealizowania planowanych inwestycji. Poziomy obydwu wskaŸników potwierdzaj¹ stabiln¹ sytuacjê finansow¹ Grupy Kapita³owej TAURON, a nieznaczny wzrost d³ugu netto (o 339 mln z³) w 2017 r. zosta³ zrównowa¿ony wzrostem wyniku EBITDA, co pozwoli³o utrzymaæ wskaŸnik na poziomie z koñca 2016 r.

WskaŸnik EPS (liczony w stosunku do zysku netto przypadaj¹cego akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej) jest wy¿szy w 2017 r. ni¿ w 2016 r. z uwagi na ujêcie w wyniku 2016 r. salda odpisu aktualizuj¹cego rzeczowych aktywów trwa³ych w kwocie wy¿szej od ujêtej w 2017 r.

WskaŸniki niefinansowe

WskaŸniki niefinansowe w Grupie Kapita³owej TAURON s¹ œciœle zwi¹zane ze specyfik¹ dzia³alnoœci, posiadanymi zasobami oraz przyjêt¹ Strategi¹, w tym:

• 1) ocen¹ mo¿liwoœci inwestycyjnych,
• 2) metodami zarz¹dzania zasobami ludzkimi,
• 3) optymalizacj¹ ryzyk,
• 4) badaniami satysfakcji klientów,
• 5) centralizacj¹ funkcji zarz¹dczych w Grupie Kapita³owej TAURON, ograniczaniem dzia³alnoœci niepodstawowej,
• 6) rozwojem struktur organizacyjnych i procedur zarz¹dzania,
• 7) zarz¹dzaniem procesami oraz wdro¿eniem wartoœci PRO (Partnerstwo Rozwój Odwaga).

Opis monitorowania realizacji ww. wskaŸników zosta³ zawarty w poszczególnych punktach sprawozdania, natomiast podsumowanie kluczowych niefinansowych wskaŸników efektywnoœci zwi¹zanych z dzia³alnoœci¹ Grupy Kapita³owej TAURON zawiera pkt 8.2. niniejszego sprawozdania.

4.6. Najistotniejsze dane finansowe i operacyjne Grupy Kapita³owej TAURON ostatnie 5 lat

Poni¿sza tabela przedstawia najistotniejsze dane finansowe i dane operacyjne Grupy Kapita³owej TAURON za ostatnie 5 lat, tj. za okres 2017–2013.

Podstawowe informacje	J.m.	2017	2016	2015	2014	2013	Zmiana % (2017/2016)
Sprawozdanie z ca³kowitych dochodów
Przychody ze sprzeda¿y	mln z³	17 416	17 646	18 264	18 577	19 131	99%
Zysk operacyjny	mln z³	1 806	802	(1 901)	1 830	1 934	225%
Przychody finansowe (sumaryczne)	mln z³	264	125	81	86	99	211%
Koszty finansowe (sumaryczne)	mln z³	(313)	(418)	(368)	(418)	(347)	75%
Zysk brutto	mln z³	1 758	509	(2 188)	1 498	1 684	345%
Podatek dochodowy	mln z³	(375)	(139)	384	(313)	(337)	270%
Zysk netto	mln z³	1 383	370	(1 804)	1 186	1 346	374%
przypadaj¹cy akcjonariuszom jednostki dominuj¹cej	mln z³	1 381	367	(1 807)	1 181	1 308	376%
przypadaj¹cy udzia³om niekontroluj¹cym	mln z³	2	3	3	5	38	86%
EBITDA	mln z³	3 545	3 337	3 523	3 695	3 661	106%
Sprawozdanie z sytuacji finansowej
Aktywa trwa³e	mln z³	31 049	29 148	28 124	28 163	27 567	107%
Aktywa obrotowe	mln z³	4 743	4 309	3 947	6 396	4 789	110%
Kapita³ w³asny ogó³em	mln z³	18 068	16 679	16 048	17 997	17 793	108%
Zobowi¹zania ogó³em	mln z³	17 724	16 778	16 023	16 563	14 562	106%
Zobowi¹zania d³ugoterminowe	mln z³	12 738	11 969	8 584	11 744	9 304	106%
Zobowi¹zania krótkoterminowe	mln z³	4 986	4 809	7 439	4 819	5 258	104%
Zad³u¿enie finansowe netto**	mln z³	8 042	7 704	7 764	6 665	5 227	104%
Zad³u¿enie finansowe netto2	mln z³	8 944	7 730	7 764	6 665	5 227	116%
Nak³ady inwestycyjne	mln z³	3 474	3 817	4 175	3 090	3 780	91%
Rachunek przep³ywów pieniê¿nych
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci operacyjnej	mln z³	3 559	3 064	3 387	2 618	4 079	116%
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci inwestycyjnej	mln z³	(3 834)	(3 627)	(3 942)	(3 387)	(4 180)	106%
Œrodki pieniê¿ne netto z dzia³alnoœci finansowej	mln z³	722	590	(526)	1 636	(249)	122%
Œrodki pieniê¿ne na koniec okresu	mln z³	801	355	328	1 408	541	226%
WskaŸniki
Mar¿a EBIT	%	10,4	4,5	(10,4)	9,9	10,1	228%
Mar¿a EBITDA	%	20,4	18,9	19,3	19,9	19,1	108%
Zad³u¿enie finansowe netto / EBITDA	liczba	2,27	2,31	2,20	1,80	1,43	98%
Zysk netto na akcjê	z³/akcjê	0,79	0,21	(1,03)	0,67	0,75	377%
Dywidenda na akcjê	z³/akcjê	–	–	0,15	0,19	0,20	–

Podstawowe informacje	J.m.	2017	2016	2015	2014	2013	Zmiana % (2017/2016)
Dane operacyjne
Produkcja wêgla handlowego	mln Mg	6,45	6,37	4,91	5,40	5,45	101%
Produkcja brutto energii elektrycznej	TWh	18,41	16,80	18,56	17,35	21,72	110%
Produkcja energii elektrycznej z OZE	TWh	1,30	1,32	1,63	1,82	1,39	98%
Produkcja ciep³a	PJ	12,20	11,52	11,51	13,41	15,62	106%
Sprzeda¿ detaliczna energii elektrycznej	TWh	34,91	32,04	35,94	36,43	41,30	109%
Dystrybucja energii elektrycznej	TWh	51,37	49,68	49,20	47,90	47,90	103%
Liczba klientów (Dystrybucja)	mln	5,53	5,47	5,42	5,38	5,33	101%

¹ Prezentowane wartoœci nie odzwierciedlaj¹ wartoœci zgodnych z MSSF i nie s¹ wprost porównywalne, ze wzglêdu na zmiany w organizacji Segmentów po 2012 r.

² Bez uwzglêdnienia emisji obligacji hybrydowych.

Poni¿szy rysunek przedstawia dane finansowe Grupy Kapita³owej TAURON za lata 2013–2017.

Rysunek nr 78. Dane finansowe Grupy Kapita³owej TAURON za lata 2013–2017

Wyniki EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w podziale na Segmenty dzia³alnoœci za okres 2017–2013 zawiera poni¿sza tabela.

				Tabela nr 29. Wyniki EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w podziale na Segmenty dzia³alnoœci1
--	--	--	--	-------------------------------------------------------------------------------------------

Lp.	EBITDA (mln z³)	2017	2016	2015	2014	2013	Dynamika (2017/2016)	Zmiana (2017–2016)
1.	Wydobycie	(83)	(82)	9	98	166	–	(1)
2.	Wytwarzanie	464	545	755	793	400	85%	(81)
3.	Dystrybucja	2 283	2 395	2 372	2 172	2 208	95%	(112)
4.	Sprzeda¿	841	490	380	608	899	172%	351
5.	Pozosta³e	118	115	100	106	63	103%	3
6.	Pozycje nieprzypisane	(78)	(126)	(94)	(83)	(75)	62%	47
	EBITDA razem	3 545	3 337	3 523	3 695	3 661	95%	208

¹ Prezentowane wartoœci nie odzwierciedlaj¹ wartoœci zgodnych z MSSF i nie s¹ wprost porównywalne, ze wzglêdu na zmiany w organizacji Segmentów.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2013–2017.

Rysunek nr 79. Struktura EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2013–2017

Podstawowe informacje za lata 2013–2017 wed³ug Segmentów

Poni¿sze rysunki przedstawiaj¹ dane finansowe za lata 2013–2017 wed³ug Segmentów.

Rysunek nr 80. Dane za lata 2013–2017 Segmentu Wydobycie

Rysunek nr 81. Dane za lata 2013–2017 Segmentu Wytwarzanie

Rysunek nr 82. Dane za lata 2013–2017 Segmentu Dystrybucja

Rysunek nr 84. Dane za lata 2013–2017 Pozosta³ej dzia³alnoœci

4.7. Wp³ywy z emisji papierów wartoœciowych

W 2017 r. TAURON przeprowadza³ emisje i wykupy obligacji w ramach dotychczas zawartego programu (tj. programu emisji obligacji z dnia 24 listopada 2015 r. zawartego z konsorcjum banków), a tak¿e przeprowadzi³ emisjê euroobligacji.

Emisja euroobligacji

W dniu 5 lipca 2017 r. TAURON wyemitowa³ euroobligacje o wartoœci nominalnej 500 mln EUR. Euroobligacje stanowi¹ niezabezpieczone, niepodporz¹dkowane, kuponowe papiery wartoœciowe na okaziciela. Termin ich wykupu przypada 10 lat od daty emisji. Oprocentowanie jest oparte na stopie sta³ej wynosz¹cej 2,375% w skali roku. Rentownoœæ na dzieñ emisji wynosi³a 2,439% w skali roku przy cenie emisyjnej równej 99,438% wartoœci nominalnej. Zgodnie z prospektem emisyjnym euroobligacji, œrodki uzyskane z emisji mia³y byæ przeznaczone na zrefinansowanie kosztów budowy i nabycia farm wiatrowych przez jedn¹ ze spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON, finansowanie inwestycji Grupy Kapita³owej TAURON w segment dystrybucji i ogólne cele korporacyjne. Euroobligacje uzyska³y rating agencji ratingowej Fitch na poziomie BBB. Wype³niaj¹c to zobowi¹zanie, w IV kwartale 2017 r. TAURON dokona³ redystrybucji œrodków pozyskanych z emisji obligacji poprzez dokapitalizowanie spó³ek: TAURON EKOENERGIA oraz TAURON Dystrybucja, dziêki czemu TAURON EKOENERGIA dokona³a sp³aty znacznej czêœci d³ugu zwi¹zanego z budow¹ i nabyciem farm wiatrowych a TAURON Dystrybucja otrzyma³a œrodki na pokrycie wydatków zwi¹zanych z realizacj¹ inwestycji przez tê spó³kê.

Euroobligacje zosta³y dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Gie³dy Papierów Wartoœciowych w Londynie (London Stock Exchange).

Informacje zwi¹zane z emisj¹ euroobligacji zosta³y przedstawione szczegó³owo w raportach bie¿¹cych omówionych w pkt 2.8. niniejszego sprawozdania.

Emisja obligacji i wykup obligacji w 2017 r.

W ramach programu emisji obligacji, zawartego w dniu 24 listopada 2015 r. pomiêdzy TAURON a konsorcjum banków, TAURON wyemitowa³ w 2017 r. obligacje na ³¹czn¹ kwotê 600 000 tys. z³, wed³ug poni¿szej specyfikacji:

• 1) w dniu 30 stycznia 2017 r. emisja obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 100 000 tys. z³ obligacje wykupione w dniu 30 lipca 2017 r.,
• 2) w dniu 1 marca 2017 r. emisja obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 100 000 tys. z³ obligacje wykupione w dniu 1 wrzeœnia 2017 r.,
• 3) w dniu 31 marca 2017 r. emisja obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 300 000 tys. z³ obligacje wykupione w dniu 30 czerwca 2017 r.,
• 4) w dniu 30 czerwca 2017 r. emisja obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 100 000 tys. z³ obligacje wykupione w dniu 30 lipca 2017 r.

Wp³ywy œrodków z wymienionych powy¿ej emisji zosta³y wykorzystane zgodnie z dokumentacj¹ emisji tj. na pokrycie wydatków inwestycyjnych Grupy Kapita³owej TAURON i cele ogólnokorporacyjne.

Ponadto TAURON dokona³ wczeœniejszego wykupu nastêpuj¹cych obligacji wyemitowanych w ramach programu emisji obligacji, zawartego w dniu 24 listopada 2015 r.:

• 1) w dniu 25 wrzeœnia 2017 r. wykup obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 100 000 tys. z³,
• 2) w dniu 9 grudnia 2017 r. wykup obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 300 000 tys. z³,
• 3) w dniu 29 grudnia 2017 r. wykup obligacji o ³¹cznej wartoœci nominalnej 650 000 tys. z³.

Poni¿sza tabela przedstawia zestawienie wyemitowanych i niewykupionych obligacji na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Tabela nr 30. Zestawienie wyemitowanych i niewykupionych obligacji na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Lp.	WartoϾ wyemitowanych obligacji (tys.)	Rodzaj i wysokoϾ stopy procentowej	Termin wykupu ostatniej serii	Saldo na dzieñ 31 grudnia 2017 r. (tys.)
1.	1 750 000 PLN	WIBOR 6M + sta³a mar¿a	04.11.2019 r.	1 750 000 PLN
2.	1 700 000 PLN	WIBOR 6M + sta³a mar¿a	20.12.2029 r.	1 700 000 PLN
3.	1 600 000 PLN	WIBOR 6M + sta³a mar¿a	29.12.2020 r.	1 600 000 PLN
4.	190 000 EUR	Oprocentowanie sta³e	16.12.2034 r.	190 000 EUR
5.	500 000 EUR	Oprocentowanie sta³e	05.07.2027 r.	500 000 EUR

4.8. Instrumenty finansowe

4.8.1. Zastosowanie instrumentów finansowych w zakresie eliminacji zmian cen, ryzyka kredytowego, istotnych zak³óceñ przep³ywów œrodków pieniê¿nych oraz utraty p³ynnoœci finansowej

Ryzykiem finansowym w Grupie Kapita³owej TAURON zarz¹dza TAURON. Centralizacja funkcji zarz¹dzania ryzykiem finansowym ma na celu optymalizacjê procesu, w tym minimalizacjê kosztów Grupy Kapita³owej TAURON w ww. zakresie. W ramach zarz¹dzania ryzykiem finansowym Grupa Kapita³owa TAURON w 2017 r. kontynuowa³a zabezpieczanie ryzyka zmiennoœci przep³ywów pieniê¿nych wynikaj¹ce z posiadanego zad³u¿enia opartego o stopê referencyjn¹ WIBOR. Ponadto w 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON zabezpiecza³a ekspozycjê walutow¹ powsta³¹ w toku dzia³alnoœci handlowej (przede wszystkim z tytu³u zakupu uprawnieñ do emisji CO2), zawieraj¹c kontrakty terminowe typu forward. W 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON realizowa³a równie¿ strategiê zabezpieczania ekspozycji walutowej generowanej przez p³atnoœci odsetkowe od pozyskanego finansowania w walucie EUR zawieraj¹c kontrakty terminowe typu forward oraz transakcje CIRS. Celem tych transakcji by³o zabezpieczenie przed zmiennoœci¹ przep³ywów pieniê¿nych wynikaj¹c¹ z wahañ kursu walutowego.

Poni¿sza tabela przedstawia aktywne terminowe transakcje pochodne wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. (ze wzglêdu na przyjêty scentralizowany model zarz¹dzania ryzykiem finansowym dotyczy wy³¹cznie TAURON).

Lp.	Rodzaj zawartych transakcji	£¹czny nomina³ danego rodzaju transakcji (tys.)	Waluta			Termin zapadalnoœci transakcji danego rodzaju	Wycena transakcji danego rodzaju na dzieñ 31 grudnia 2017 r.
			PLN	EUR	inna	do roku powy¿ej roku	(tys.)
1.	IRS	2 100 000	X			X	24 482
2.	CIRS	1 262 120	X			X	- 9 299
2.	Forward	6 610		X		X	- 346

Tabela nr 31. Informacja o transakcjach terminowych i pochodnych wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

W zakresie zabezpieczenia ryzyka wynikaj¹cego ze zmiennoœci cen oraz ryzyka kredytowego Grupa Kapita³owa TAURON nie stosowa³a instrumentów finansowych.

Natomiast w ramach zarz¹dzania ryzykiem utraty p³ynnoœci stosuje siê instrumenty d³u¿ne, o których mowa w pkt 4.10.

4.8.2. Cele i metody zarz¹dzania ryzykiem finansowym

Cele i metody zarz¹dza ryzykiem finansowym w Grupie Kapita³owej TAURON zosta³y opisane w pkt 3.4.2. niniejszego sprawozdania.

4.9. Aktualna i przewidywana sytuacja finansowa

Uwzglêdniaj¹c bie¿¹c¹ sytuacjê rynkow¹ przewiduje siê, ¿e na wyniki Grupy Kapita³owej TAURON w kolejnych latach wp³yw bêd¹ mia³y zarówno czynniki wewnêtrzne, jak równie¿ zewnêtrzne.

Wyniki Segmentu Wydobycie w perspektywie najbli¿szych lat w znacznej mierze bêd¹ uzale¿nione od stopnia realizacji inwestycji oraz wprowadzonych zmian techniczno-organizacyjnych. Efekty dzia³añ wspieraj¹cych podniesienie efektywnoœci tego segmentu bêd¹ odzwierciedlone w jego wynikach finansowych i operacyjnych w okresach nastêpnych. Niemniej jednak nale¿y wskazaæ, ¿e osi¹gniêcie dodatniej rentownoœci segmentu ju¿ w 2018 r. bêdzie wyzwaniem.

Przewiduje siê, i¿ sytuacja finansowa w Segmencie Wytwarzanie w perspektywie najbli¿szych kilku lat nie poprawi siê w stosunku do obecnej, z uwagi na warunki makroekonomiczne i sektorowe, w jakich bêd¹ dzia³aæ producenci energii elektrycznej. W d³u¿szym horyzoncie czasowym na poprawê obecnego stanu bêd¹ mia³y wp³yw obecnie budowane nowe jednostki wytwórcze, które bêd¹ charakteryzowa³y siê lepszymi parametrami produkcji. Przewiduje siê tak¿e, ¿e procedowane zmiany modelu rynku polskiego w kierunku wdro¿enia mechanizmu rynku mocy, zgodnie z przyjêt¹ i notyfikowan¹ ustaw¹ o rynku mocy i projektem regulaminu rynku mocy, przynios¹ dodatkowe przychody, które pozwol¹ na modernizacje jednostek wytwórczych i wyd³u¿enie czasu ich pracy. Dzia³alnoœæ zwi¹zana z wytwarzaniem energii elektrycznej w OZE podlega regulacjom ustawowym, które w du¿ej mierze decyduj¹ o jej rentownoœci. Na poprawê wyników w ca³ym Obszarze bêd¹ mia³y wp³yw dzia³ania prowadzone w zakresie poprawy jego efektywnoœci kosztowej.

W Segmencie Dystrybucja kluczow¹ rolê w kszta³towaniu wyniku operacyjnego odegraj¹: szacowany poziom wynagrodzenia z zainwestowanego kapita³u oraz prowadzone dzia³ania w zakresie poprawy efektywnoœci kosztów. Przewiduje siê, ¿e szacowany poziom zysku operacyjnego w kolejnych latach bêdzie ni¿szy od osi¹gniêtego w 2017 r. Istotny wp³yw na wyniki najbli¿szych lat bêd¹ mia³y nowe elementy polityki regulacyjnej i zwi¹zane z nimi ryzyka, tj. zaktualizowane podejœcie do œredniowa¿onego kosztu kapita³u, wspó³czynniki korekcyjne poprawy efektywnoœci przedsiêbiorstw w zakresie kosztów operacyjnych oraz poziomu ró¿nicy bilansowej, kontynuowanie regulacji jakoœciowej.

Segment Sprzeda¿ – w najbli¿szych latach nale¿y mieæ na uwadze koniecznoœæ poniesienia wy¿szych kosztów w zwi¹zku z prowadzeniem dzia³añ ekspansyjnych oraz dzia³añ maj¹cych na celu zminimalizowanie odejœæ klientów i odzyskanie klientów utraconych w poprzednich latach w sytuacji rosn¹cej aktywnoœci konkurencji.

Segment Pozosta³e odpowiada przede wszystkim za œwiadczenie us³ug wspólnych oraz realizacjê i finalizacjê projektów s³u¿¹cych przede wszystkim œwiadczeniu na rzecz Obszarów Dystrybucja i Sprzeda¿ us³ug w zakresie kontaktów i rozliczeñ z klientami na najwy¿szym poziomie. Dodatkowo, œwiadczone s¹ us³ugi na rzecz spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON w zakresie m.in. obs³ugi finansowo-ksiêgowej oraz IT. Dzia³ania te pozwalaj¹ na osi¹gniêcie efektów synergii w skali Grupy Kapita³owej TAURON oraz poprawiaj¹ efektywnoœæ kosztow¹.

4.10. Ocena zarz¹dzania zasobami finansowymi

Grupa Kapita³owa TAURON posiada scentralizowany obszar zarz¹dzania finansami dziêki czemu mo¿liwe jest efektywne zarz¹dzanie finansami ca³ej Grupy Kapita³owej TAURON. G³ównymi narzêdziami umo¿liwiaj¹cymi skuteczne zarz¹dzanie s¹: wdro¿ony centralny model finansowania oraz odpowiednie regulacje wewn¹trzkorporacyjne a tak¿e funkcjonuj¹cy w Grupie Kapita³owej TAURON cash pooling. Dodatkowo system zarz¹dzania finansami jest wspomagany centraln¹ polityk¹ w zakresie zarz¹dzania ryzykiem finansowym w Grupie Kapita³owej TAURON oraz centraln¹ polityk¹ ubezpieczeniow¹ Grupy Kapita³owej TAURON. W tych obszarach TAURON pe³ni funkcjê zarz¹dzaj¹cego oraz decyduj¹cego o kierunkach podejmowanych dzia³añ umo¿liwiaj¹c ustanawianie odpowiednich limitów ekspozycji na ryzyko.

Zgodnie z przyjêtym centralnym modelem finansowania TAURON jest odpowiedzialny za pozyskiwanie finansowania dla spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON. Œrodki pozyskane zarówno wewnêtrznie (ze spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON generuj¹cych nadwy¿ki finansowe), jak równie¿ zewnêtrznie (z rynku finansowego), transferowane s¹ nastêpnie do spó³ek z Grupy Kapita³owej TAURON zg³aszaj¹cych zapotrzebowanie na finansowanie (w tym celu, oprócz cash poolingu, wdro¿ony zosta³ program emisji obligacji wewn¹trzgrupowych).

Przyjêta forma pozyskiwania Ÿróde³ finansowania umo¿liwia przede wszystkim obni¿enie kosztu kapita³u, zwiêksza mo¿liwoœci otrzymania finansowania, redukuje iloœæ i formy zabezpieczeñ ustanowionych na maj¹tku Grupy Kapita³owej TAURON oraz kowenantów wymaganych przez instytucje finansowe, a tak¿e wp³ywa na zmniejszenie kosztów administracyjnych. Centralny model finansowania umo¿liwia równie¿ pozyskiwanie Ÿróde³ finansowania niedostêpnych dla pojedynczych spó³ek, takich jak np. emisja euroobligacji.

Drugim istotnym elementem wp³ywaj¹cym na efektywnoœæ zarz¹dzania finansami jest polityka zarz¹dzania p³ynnoœci¹ finansow¹. Poprzez wdro¿enie odpowiednich standardów prognozowania mo¿liwe staje siê ustalenie precyzyjnej pozycji p³ynnoœciowej Grupy Kapita³owej TAURON pozwalaj¹cej na optymalizacjê doboru momentu pozyskania finansowania oraz terminu zapadalnoœci i rodzajów instrumentów lokacyjnych, a tak¿e odpowiedniego poziomu rezerwy p³ynnoœciowej. Powy¿sze wp³ywa zarówno na zmniejszenie kosztów finansowych, jak i zwiêkszenie bezpieczeñstwa p³ynnoœciowego. Bie¿¹ce zarz¹dzanie p³ynnoœci¹ jest wspomagane przez wdro¿ony mechanizm cash poolingu. Jego zasadniczym celem jest zapewnienie bie¿¹cej p³ynnoœci finansowej w Grupie Kapita³owej TAURON przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów zewnêtrznego finansowania krótkoterminowego i maksymalizowaniu przychodów finansowych z tytu³u inwestowania nadwy¿ek pieniê¿nych. Dziêki funkcjonowaniu struktury cash poolingu spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON, posiadaj¹ce krótkotrwa³e niedobory œrodków, mog¹ korzystaæ ze œrodków spó³ek wykazuj¹cych nadwy¿ki finansowe, bez koniecznoœci pozyskiwania finansowania zewnêtrznego.

Ponadto w Grupie Kapita³owej TAURON wdro¿ony zosta³ jednolity program gwarancji bankowych. W ramach umów zawartych przez TAURON z bankami istnieje mo¿liwoœæ wystawiania gwarancji na zabezpieczenie zobowi¹zañ spó³ek z Grupy Kapita³owej TAURON w ramach scentralizowanego limitu. Powy¿sze dzia³anie ograniczy³o koszt pozyskiwanych gwarancji, uniezale¿ni³o ich pozyskanie od kondycji poszczególnych spó³ek oraz ograniczy³o ³¹czn¹ iloœæ czynnoœci niezbêdnych do pozyskania gwarancji.

W 2017 r. Grupa Kapita³owa TAURON posiada³a pe³n¹ zdolnoœæ do regulowania swoich zobowi¹zañ w terminie ich p³atnoœci.

4.11. Zasady sporz¹dzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o sporz¹dzone zgodnie z MSSF zatwierdzonymi przez UE.

MSSF obejmuj¹ standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radê Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci oraz Komitet ds. Interpretacji Miêdzynarodowych Standardów Sprawozdawczoœci Finansowej.

Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON oraz jednostka dominuj¹ca prowadz¹ swoje ksiêgi rachunkowe i sporz¹dzaj¹ sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF, za wyj¹tkiem TAURON Czech Energy i TAURON Sweden Energy, które prowadz¹ swoje ksiêgi rachunkowe oraz sporz¹dzaj¹ sprawozdania finansowe zgodnie z zasadami rachunkowoœci obowi¹zuj¹cymi odpowiednio w Republice Czeskiej i Szwecji.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera korekty niezawarte w ksiêgach rachunkowych jednostek Grupy Kapita³owej TAURON wprowadzone w celu doprowadzenia sprawozdania skonsolidowanego do zgodnoœci z MSSF.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zosta³o sporz¹dzone przy za³o¿eniu kontynuowania dzia³alnoœci gospodarczej przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON w daj¹cej siê przewidzieæ przysz³oœci. Na dzieñ zatwierdzenia do publikacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza siê istnienia okolicznoœci wskazuj¹cych na zagro¿enie kontynuowania dzia³alnoœci przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON.

Zasady (polityka) rachunkowoœci zastosowane do sporz¹dzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego zosta³y przedstawione w nocie 9 skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 r.

4.12. Informacja o podmiocie uprawnionym do badania sprawozdañ finansowych

W dniu 27 kwietnia 2017 r. TAURON zawar³ z Ernst & Young Audyt Polska Spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ Spó³ka komandytowa umowê na przeprowadzenie badania:

• 1) sprawozdania finansowego Spó³ki za 2017 r. sporz¹dzonego zgodnie z wymogami MSSF,
• 2) sprawozdañ finansowych wybranych spó³ek z Grupy Kapita³owej TAURON za 2017 r. sporz¹dzonych zgodnie z MSSF,
• 3) skonsolidowanego sprawozdania finansowego za 2017 r. sporz¹dzonego zgodnie z MSSF.

Umowa obejmuje równie¿ przeprowadzenie przegl¹du okresowego pó³rocznego sprawozdania finansowego Spó³ki oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON sporz¹dzonych wed³ug wymogów MSSF za okres koñcz¹cy siê w dniu 30 czerwca 2017 r.

Powy¿sza firma audytorska zosta³a równie¿ wybrana w dniu 26 lutego 2018 r. przez Radê Nadzorcz¹ TAURON do przeprowadzenia badania jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za rok obrotowy 2018 oraz przegl¹du pó³rocznego jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za okres koñcz¹cy siê 30 czerwca 2018 r. Szczegó³owe informacje dotycz¹ce zawarcia aneksu do umowy z powy¿sz¹ firm¹ audytorsk¹ zosta³y zawarte w pkt 2.8. niniejszego sprawozdania.

Badanie jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za rok obrotowy 2016, sprawozdañ finansowych wybranych spó³ek z Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2016 oraz przegl¹d pó³rocznego jednostkowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON za okres koñcz¹cy siê 30 czerwca 2016 r. przeprowadzane by³y przez Deloitte Polska Spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ Spó³ka komandytowa.

Wysokoœæ wynagrodzenia bieg³ych rewidentów za us³ugi œwiadczone na rzecz spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON przedstawia poni¿sza tabela.

Tabela nr 32. Wysokoœæ wynagrodzenia bieg³ych rewidentów za us³ugi œwiadczone na rzecz spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON

Lp.		Rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 r. (tys. z³)	Rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2016 r. (tys. z³)
1.	Obowi¹zkowe badanie, w tym:	1 018	752
	skonsolidowanego sprawozdania finansowego	124	25
	jednostkowego sprawozdania finansowego jednostki dominuj¹cej	54	80
	jednostkowych sprawozdañ finansowych jednostek zale¿nych	840	647
2.	Inne us³ugi poœwiadczaj¹ce œwiadczone dla Grupy Kapita³owej TAURON, w tym przegl¹d sprawozdañ finansowych	565	438
3.	Us³ugi doradztwa podatkowego	0	0
4.	Pozosta³e us³ugi (w tym szkolenia) œwiadczone dla Grupy
	Kapita³owej TAURON	3	244
	Suma	1 586	1 434

5. AKCJE I AKCJONARIAT

5.1. Struktura akcjonariatu

Na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania kapita³ zak³adowy Spó³ki, zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru S¹dowego, wynosi³ 8 762 746 970 z³ i dzieli³ siê na 1 752 549 394 akcje o wartoœci nominalnej 5 z³ ka¿da, w tym 1 589 438 762 akcje zwyk³e na okaziciela serii AA oraz 163 110 632 akcje zwyk³e imienne serii BB.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê akcjonariatu wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania.

Rysunek nr 85. Struktura akcjonariatu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

5.2. Polityka dywidendowa

W ramach przyjêtej w dniu 2 wrzeœnia 2016 r. Strategii Spó³ka przyjê³a politykê dywidendow¹. TAURON w perspektywie d³ugoterminowej planuje wyp³atê dywidendy w wysokoœci minimum 40% skonsolidowanego zysku netto. Intencj¹ Spó³ki jest zapewnienie stopy dywidendy na poziomie konkurencyjnym w stosunku do d³ugoterminowych instrumentów d³u¿nych emitowanych na rynku polskim przez spó³ki z ratingiem inwestycyjnym. Na ostateczn¹ rekomendacjê dotycz¹c¹ dywidendy wp³yw bêd¹ mia³y dodatkowe czynniki, w tym w szczególnoœci:

• 1) Sytuacja p³ynnoœciowa Grupy Kapita³owej TAURON,
• 2) Sytuacja rynkowa,
• 3) Realizacja polityki inwestycyjnej,
• 4) Koszt oraz mo¿liwoœci pozyskania finansowania,
• 5) Wymogi prawa oraz zapisy umów finansowych, w szczególnoœci dotycz¹ce nie przekraczania okreœlonego poziomu wskaŸnika zad³u¿enia,
• 6) Zapewnienie ratingu na poziomie inwestycyjnym.

Prognozy bêd¹ce podstaw¹ Strategii wskazuj¹, ¿e pierwszym rokiem, w którym mo¿liwa bêdzie wyp³ata dywidendy, bêdzie 2020 r.

Poni¿sza tabela przedstawia wysokoœæ dywidendy wyp³aconej w latach 2010–2014.

Tabela nr 33. Wysokoœæ dywidendy wyp³aconej w latach 2010–2014

Dywidenda wyp³acona za lata 2010–2014
Lp.	Rok obrotowy, za który wyp³acono dywidendê	Kwota wyp³aconej dywidendy (z³)	% zysku netto	WartoϾ wyp³aconej dywidendy na jedn¹ akcjê (z³)	Dzieñ dywidendy	Dzieñ wyp³aty dywidendy
1.	2010	262 882 409,10	31%	0,15	30.06.2011 r.	20.07.2011 r.
2.	2011	543 290 312,14	44%	0,31	02.07.2012 r.	20.07.2012 r.
3.	2012	350 509 878,80	24%	0,20	03.06.2013 r.	18.06.2013 r.
4.	2013	332 984 384,86	25%	0,19	14.08.2014 r.	04.09.2014 r.
5.	2014	262 882 409,10	23%	0,15	22.07.2015 r.	12.08.2015 r.

5.3. Liczba i wartoœæ nominalna akcji Spó³ki oraz akcji i udzia³ów w jednostkach powi¹zanych Spó³ki bêd¹cych w posiadaniu osób zarz¹dzaj¹cych i nadzoruj¹cych

Cz³onkowie Zarz¹du oraz cz³onkowie Rady Nadzorczej na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania nie posiadali akcji TAURON, jak równie¿ nie posiadali akcji lub udzia³ów w jednostkach powi¹zanych ze Spó³k¹.

5.4. Umowy dotycz¹ce potencjalnych zmian w strukturze akcjonariatu

Zarz¹d nie posiada informacji o istnieniu umów (w tym równie¿ zawartych po dniu bilansowym), w wyniku których mog¹ w przysz³oœci nast¹piæ zmiany w proporcjach posiadanych akcji przez dotychczasowych akcjonariuszy i obligatariuszy.

5.5. Nabycie akcji w³asnych

W 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania Spó³ka nie posiada³a akcji w³asnych.

5.6. Programy akcji pracowniczych

W 2017 r. w Spó³ce nie funkcjonowa³y programy akcji pracowniczych.

5.7. Notowania akcji na Gie³dzie Papierów Wartoœciowych w Warszawie (GPW)

Akcje TAURON s¹ notowane na Rynku G³ównym GPW od dnia 30 czerwca 2010 r. W 2017 r. kurs akcji TAURON kszta³towa³ siê w przedziale od 2,76 z³ do 4,12 z³ (wed³ug cen zamkniêcia). Kurs akcji podczas ostatniej sesji w 2016 r. osi¹gn¹³ poziom 2,85 z³, a rok póŸniej cena wynios³a 3,05 z³. Oznacza to, ¿e stopa zwrotu z inwestycji w akcje TAURON w 2017 r. wynios³a 7%.

Koniunktura na warszawskiej GPW w 2017 r. pozostawa³a pod wp³ywem sprzyjaj¹cych czynników zarówno o charakterze globalnym, jak i lokalnym. Inwestorzy przekonali siê, ¿e polityka gospodarcza rz¹du pozwala na dalszy dynamiczny wzrost PKB, a polski z³oty by³ jedn¹ z najmocniejszych walut na rynku. Atrakcyjnoœci w oczach inwestorów nabra³y równie¿ spó³ki z sektora energetycznego, co prze³o¿y³o siê na 15% wzrost indeksu WIG-Energia.

Obok bardzo dobrej koniunktury gospodarczej oraz rosn¹cego zapotrzebowania na energiê elektryczn¹, na notowania akcji TAURON w minionym roku pozytywnie wp³ynê³y równie¿ dzia³ania w obszarze pozyskiwania finansowania maj¹ce zapewniæ stabilnoœæ finansow¹ Grupy Kapita³owej TAURON, w szczególnoœci emisja w lipcu 2017 r. 10-letnich euroobligacji o wartoœci 500 mln EUR.

Wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. akcje TAURON wchodzi³y w sk³ad nastêpuj¹cych indeksów gie³dowych:

• 1. WIG indeks obejmuj¹cy wszystkie spó³ki notowane na Rynku G³ównym GPW, które spe³niaj¹ bazowe kryteria uczestnictwa w indeksach. Udzia³ TAURON w indeksie WIG: 0,96%.
• 1. WIG-Poland indeks narodowy, w którego sk³ad wchodz¹ wy³¹cznie akcje krajowych spó³ek notowanych na Rynku G³ównym GPW, które spe³niaj¹ bazowe kryteria uczestnictwa w indeksach. Udzia³ TAURON w indeksie WIG-Poland: 1,11%.
• 1. WIG20 indeks obliczany na podstawie wartoœci portfela akcji 20 najwiêkszych i najbardziej p³ynnych spó³ek z Rynku G³ównego GPW. Udzia³ TAURON w indeksie WIG20: 1,46%.
• 1. WIG30 indeks obejmuj¹cy 30 najwiêkszych i najbardziej p³ynnych spó³ek notowanych na Rynku G³ównym GPW. Udzia³ TAURON w indeksie WIG30: 1,35%.
• 1. WIG-Energia indeks sektorowy, w którego sk³ad wchodz¹ spó³ki uczestnicz¹ce w indeksie WIG i jednoczeœnie zakwalifikowane do sektora energetyki. Udzia³ TAURON w indeksie WIG-Energia: 15,98%.
• 1. Respect Index indeks grupuje w swoim portfelu spó³ki dzia³aj¹ce zgodnie z najwy¿szymi standardami spo³ecznej odpowiedzialnoœci biznesu. Udzia³ TAURON w Respect Index: 2,65%.
• 1. MSCI Emerging Markets Europe indeks obejmuj¹cy kluczowe spó³ki w 15 rozwiniêtych krajach w Europie. Udzia³ TAURON w indeksie MSCI Emerging Markets Europe: 0,02%.
• 1. MSCI Poland Index indeks obejmuj¹cy ponad 20 kluczowych spó³ek notowanych na GPW. Udzia³ TAURON w indeksie MSCI Poland Index: 1,26%.

Poni¿sza tabela przedstawia kluczowe dane dotycz¹ce akcji Spó³ki w latach 2011–2017.

Lp.		2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017
1.	Kurs maksymalny (z³)	6,81	5,61	5,39	5,69	5,29	3,19	4,12
2.	Kurs minimalny (z³)	4,65	4,08	3,85	4,04	2,37	2,31	2,75
3.	Kurs ostatni (z³)	5,35	4,75	4,37	5,05	2,88	2,85	3,05
4.	Kapitalizacja na koniec okresu (mln z³)	9 376	8 325	7 659	8 850	5 047	4 995	5 345
5.	Kapitalizacja na koniec okresu (%)	2,1	1,59	1,29	1,5	0,98	0,9	0,8
6.	Wartoœæ ksiêgowa (mln z³)	15 922,47	16 839,41	17 675,34	18 106,79	18 837	16 348,99	17 880
7.	C/Z	8,1	5,5	5,5	7,8	4,2	x	3,02
8.	C/WK	0,59	0,49	0,43	0,49	0,27	0,31	0,31
9.	Stopa zwrotu od pocz¹tku roku1 (%)	-16,73	-5,03	-3,64	20,07	-40,78	-1,04	7,02
10.	Stopa dywidendy (%)	2,8	6,5	4,6	3,8	5,2	–	–
11.	Wartoœæ obrotów (mln z³)	5 574,82	3 198,94	3 103,56	3 134,81	3 062,52	3 199,02	2 737,33
12.	Udzia³ w obrotach (%)	2,21	1,7	1,41	1,53	1,5	1,69	1,16
13.	Œredni wolumen na sesjê	3 721 539	2 667 725	2 793 020	2 489 329	3 190 195	4 662 087	3 261 765
14.	Œrednia liczba transakcji na sesjê	1 373	960	1 022	1 106	1 431	1 465	1 323

ród³o: Biuletyn Statystyczny GPW

¹ Stopa zwrotu liczona z uwzglêdnieniem dochodu inwestora z tytu³u dywidendy i przy za³o¿eniu, ¿e osi¹gany dochód dodatkowy jest reinwestowany. Metodologia zgodna z Biuletynem Statystycznym GPW.

Poni¿sze wykresy przedstawiaj¹ historyczne kszta³towanie siê kursu akcji TAURON oraz wartoœci obrotów, w tym na tle indeksów WIG20 i WIG-Energia.

Rysunek nr 86. Wykres kursu akcji TAURON oraz wartoœci obrotów w 2017 r.

Rysunek nr 87. Wykres kursu akcji TAURON oraz wartoœci obrotów od debiutu gie³dowego do 31 grudnia 2017 r.

Rysunek nr 88. Kurs akcji TAURON na tle indeksu WIG20 i WIG-Energia od debiutu gie³dowego do 31 grudnia 2017 r.

Rekomendacje dla akcji TAURON Polska Energia S.A.

W 2017 r. analitycy domów maklerskich i banków inwestycyjnych wydali ³¹cznie 11 rekomendacji dla akcji TAURON, w tym:

• 1) trzy rekomendacje "kupuj",
• 2) cztery rekomendacje "trzymaj",
• 3) cztery rekomendacje "sprzedaj".

Poni¿sza tabela przedstawia zestawienie rekomendacji wydanych w 2017 r.

Tabela nr 35. Rekomendacje wydane w 2017 r.

Lp.	Data wydania rekomendacji	Instytucja wydaj¹ca rekomendacjê	Rekomendacja / cena docelowa
1.	15.11.2017 r.	Societe Generale	Kupuj / 4,50 z³
2.	21.03.2017 r.	Societe Generale	Kupuj / 4,00 z³
3.	10.01.2017 r.	Pekao Investment Banking	Kupuj / 4,00 z³
4.	20.11.2017 r.	DM BZ WBK	Trzymaj / 3,40 z³
5.	14.09.2017 r.	Exane BNP Paribas	Trzymaj / 4,00 z³

Lp.	Data wydania rekomendacji	Instytucja wydaj¹ca rekomendacjê	Rekomendacja / cena docelowa
6.	27.06.2017 r.	mBank	Trzymaj / 3,67 z³
7.	20.03.2017 r.	Raiffeisen Centrobank	Trzymaj / 3,50 z³
8.	08.08.2017 r.	DM PKO BP	Sprzedaj / 3,40 z³
9.	26.01.2017 r.	DM BOŒ	Sprzedaj / 2,50 z³
10.	08.02.2017 r.	DM Banku Handlowego (Citi)	Sprzedaj / 2,50 z³
11.	07.07.2017 r.	DM Banku Handlowego (Citi)	Sprzedaj / 2,50 z³

5.8. Relacje inwestorskie

Rzetelna i regularna komunikacja jest jednym z podstawowych priorytetów TAURON w zakresie prowadzenia dialogu z inwestorami. Odbywa siê ona nie tylko w formie dzia³añ wymaganych przepisami prawa (np. poprzez publikowanie informacji w raportach bie¿¹cych i okresowych), ale jest równie¿ uzupe³niana licznymi dodatkowymi narzêdziami kierowanymi bezpoœrednio do inwestorów instytucjonalnych i indywidualnych. Spó³ka sama organizuje, a tak¿e uczestniczy w organizowanych przez podmioty funkcjonuj¹ce na rynku kapita³owym konferencjach inwestorskich i roadshows w Polsce i za granic¹.

Podczas spotkañ z inwestorami prezentowana by³a Strategia, realizowane projekty inwestycyjne, sytuacja finansowa oraz informacje dotycz¹ce aktualnej kondycji i perspektyw dla sektora energetycznego.

W zwi¹zku z publikacj¹ raportów okresowych Spó³ka organizowa³a konferencje dla inwestorów i analityków, podczas których cz³onkowie Zarz¹du omawiali wyniki finansowe oraz prezentowali najwa¿niejsze osi¹gniêcia w raportowanych okresach. Wydarzenia te by³y transmitowane za poœrednictwem internetu w jêzyku polskim i angielskim. Zapewniono równie¿ mo¿liwoœæ ich ods³uchania przez telefon. Dziêki temu wszyscy zainteresowani mogli otrzymaæ informacje w tym samym czasie. Osobne spotkania poœwiêcone omówieniu wyników finansowych s¹ regularnie organizowane równie¿ dla przedstawicieli kluczowych mediów, tak by informacja o kondycji Grupy Kapita³owej TAURON mog³a dotrzeæ do wszystkich inwestorów za poœrednictwem ró¿nych kana³ów.

Obok spotkañ towarzysz¹cych publikacji raportów okresowych, w 2017 r. cz³onkowie Zarz¹du oraz przedstawiciele zespo³u relacji inwestorskich, wziêli udzia³ w 16 konferencjach i roadshows, podczas których odby³o siê oko³o 100 spotkañ z zarz¹dzaj¹cymi i analitykami rynku kapita³owego. Przedstawiciele TAURON spotykali siê z inwestorami instytucjonalnymi nie tylko w Polsce, ale tak¿e w USA, Wielkiej Brytanii, Austrii, Niemczech, Holandii, Francji i Czechach.

W zwi¹zku z rosn¹cym znaczeniem kana³ów internetowych i mediów spo³ecznoœciowych du¿y nacisk po³o¿ono na ich rozwój w zakresie komunikacji z inwestorami. W serwisie YouTube zamieszczane s¹ relacje z wa¿nych dla inwestorów wydarzeñ: konferencji wynikowych, obrad WZ, Dni Inwestora oraz komentarze Prezesa Zarz¹du do wyników finansowych. Z kolei na portalu spo³ecznoœciowym Facebook Spó³ka publikowa³a zapowiedzi istotnych wydarzeñ wraz z linkami do stron, na których mo¿na œledziæ transmisje lub wzi¹æ udzia³ w czacie inwestorskim. TAURON posiada tak¿e profil korporacyjny na portalu spo³ecznoœciowym Twitter, gdzie pojawiaj¹ siê wpisy z obszaru relacji inwestorskich. Maj¹c œwiadomoœæ, jak istotnym Ÿród³em informacji dla inwestorów jest strona internetowa, a w szczególnoœci zak³adka Relacje Inwestorskie, Spó³ka dba o jej zawartoœæ i aktualnoœæ zamieszczanych tam treœci. Sekcja Relacje Inwestorskie zawiera wiele przydatnych informacji o bie¿¹cych wydarzeniach, wynikach finansowych, czy WZ. Zamieszczone s¹ w niej równie¿ prezentacje i relacje wideo z konferencji podsumowuj¹cych wyniki finansowe.

W 2017 r., podobnie jak w latach poprzednich, TAURON uczestniczy³ w wydarzeniach skierowanych do inwestorów indywidualnych. By³ m.in. partnerem konferencji "WallStreet" w Karpaczu oraz zawodów sportowych rynku kapita³owego "Capital Market Games". W ramach regularnej komunikacji z t¹ liczn¹ grup¹ inwestorów, w 2017 r. odby³y siê cztery czaty z przedstawicielem Zarz¹du, w których ka¿dorazowo bra³o udzia³ oko³o stu inwestorów.

Aktywnoœæ w obszarze relacji inwestorskich jest doceniana przez uczestników rynku kapita³owego i inwestorów. W 2017 r. do Spó³ki trafi³y kolejne nagrody za wysok¹ jakoœæ relacji inwestorskich.

W marcu 2017 r. Spó³ka otrzyma³a nagrodê specjaln¹ w konkursie na najlepsze relacje inwestorskie spó³ek z indeksu WIG30 organizowanym przez Gazetê Gie³dy i Inwestorów "Parkiet" oraz Izbê Domów Maklerskich.

W czerwcu 2017 r. TAURON uzyska³ tytu³ "Herosa Rynku Kapita³owego 2017" w kategorii spó³ka. O zwyciêstwie w konkursie organizowanym przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych zadecydowa³y g³osy inwestorów, którzy docenili wysokie standardy TAURON w obszarze relacji inwestorskich oraz stosowanie najlepszych praktyk w zakresie komunikacji kierowanej do inwestorów indywidualnych.

W minionym roku TAURON znalaz³ siê w gronie laureatów rankingu "Transparentna Spó³ka Roku 2016" za przejrzystoœæ biznesu i jakoœæ komunikacji z rynkiem. Ranking, organizowany przez Gazetê Gie³dy i Inwestorów "Parkiet" oraz Instytut Rachunkowoœci i Podatków, powsta³ w oparciu o badanie ankietowe, w którym oceniano trzy najwa¿niejsze obszary komunikacji z rynkiem, tj. sprawozdawczoœæ finansow¹ i raportowanie, relacje inwestorskie i zasady ³adu korporacyjnego.

TAURON jest te¿ regularnie nagradzany w konkursach na najlepszy raport roczny. W poprzednich trzech edycjach konkursu "The Best Annual Report" organizowanego przez Instytut Rachunkowoœci i Podatków Spó³ka zajmowa³a pierwsze miejsca, kwalifikuj¹c siê w 2017 r. do elitarnej kategorii "The Best of the Best." W ubieg³orocznej edycji konkursu TAURON otrzyma³ równie¿ pierwsz¹ nagrodê za zintegrowany raport roczny.

Spó³ka utrzymuje wysoki poziom raportowania by sprostaæ oczekiwaniom jak najszerszego grona odbiorców – zarówno klientów, akcjonariuszy, analityków, jak i przedstawicieli mediów. Dlatego w 2017 r. zespó³ pracuj¹cy nad projektem zintegrowanego raportu rocznego skoncentrowa³ siê na zgodnoœci struktury i treœci z miêdzynarodowymi standardami raportowania zintegrowanego. Efektem prac jest nowoczesny, multimedialny raport online prezentuj¹cy najwa¿niejsze informacje o Grupie Kapita³owej TAURON.

Od 2013 r. TAURON wchodzi w sk³ad RESPECT Index, a w grudniu 2017 r., po raz pi¹ty z rzêdu, Spó³ka znalaz³a siê w gronie podmiotów gie³dowych stosuj¹cych najwy¿sze standardy zrównowa¿onego rozwoju.

Poni¿sza tabela przedstawia kalendarium prezentuj¹ce wydarzenia oraz dzia³ania w ramach relacji inwestorskich jakie mia³y miejsce w 2017 r.

Lp.	Data	Wydarzenie
1.	15.03.2017 r.	Publikacja jednostkowego i skonsolidowanego raportu rocznego za 2016 r.
2.	16.03.2017 r.	Spotkanie Zarz¹du z analitykami i zarz¹dzaj¹cymi funduszami zwi¹zane z publikacj¹ wyników finansowych za 2016 r., Warszawa
3.	16.03.2017 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach wspó³pracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
4.	21-22.03.2017 r.	Udzia³ w konferencji DM PKO BP CEE Capital Markets Conference, Londyn
5.	27-28.03.2017 r.	Udzia³ w konferencji Raiffeisen Centrobank Investor Conference, Austria, Zürs
6.	10.05.2017 r.	Publikacja raportu okresowego za I kwarta³ 2017 r.
7.	11.05.2017 r.	Spotkanie Zarz¹du z analitykami i zarz¹dzaj¹cymi funduszami zwi¹zane z publikacj¹ wyników finansowych za I kwarta³ 2017 r., Warszawa
8.	11.05.2017 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach wspó³pracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
9.	25.05.2017 r.	Spotkania z zarz¹dzaj¹cymi funduszami po wynikach za I kwarta³ 2017 r., DM Banku Handlowego (Citi), Warszawa
10.	29.05.2017 r.	Zwyczajne WZ TAURON
11.	20.06.2017 r.	Roadshow euroobligacyjny, Niemcy
12.	21.06.2017 r.	Roadshow euroobligacyjny, Holandia
13.	22.06.2017 r.	Roadshow euroobligacyjny, Wielka Brytania
14.	23.06.2017 r.	Roadshow euroobligacyjny, Francja
15.	26.06.2017 r.	Roadshow euroobligacyjny, Warszawa
16.	17.08.2017 r.	Publikacja raportu okresowego za I pó³rocze 2017 r.
17.	18.08.2017 r.	Spotkanie Zarz¹du z analitykami i zarz¹dzaj¹cymi funduszami zwi¹zane z publikacj¹ wyników finansowych za I pó³rocze 2017 r., Warszawa
18.	18.08.2017 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach wspó³pracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
19.	24.08.2017 r.	Spotkania z zarz¹dzaj¹cymi funduszami po wynikach za I pó³rocze 2017 r., Societe Generale, Warszawa
20.	11-12.09.2017 r.	Udzia³ w konferencji 14th Annual Emerging Europe Investment Conference, Pekao Investment Banking, Warszawa
21.	26-27.09.2017 r.	Udzia³ w konferencji Mining&Energy, DM PKO BP, Katowice
22.	11-12.10.2017 r.	Udzia³ w konferencji Erste Group Investor Conference, Austria, Stegersbach

Tabela nr 36. Kalendarium wydarzeñ oraz dzia³añ realizowanych w ramach relacji inwestorskich w 2017 r.

Lp.	Data	Wydarzenie
23.	08.11.2017 r.	Publikacja raportu okresowego za III kwarta³ 2017 r.
24.	09.11.2017 r.	Spotkanie Zarz¹du z analitykami i zarz¹dzaj¹cymi funduszami zwi¹zane z publikacj¹ wyników finansowych za III kwarta³ 2017 r., Warszawa
25.	09.11.2017 r.	Czat dla inwestorów indywidualnych w ramach wspó³pracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych
26.	15.11.2017 r.	Spotkania z zarz¹dzaj¹cymi funduszami po wynikach za III kwarta³ 2017 r., DM mBanku, Warszawa
27.	20-21.11.2017 r.	Udzia³ w konferencji Poland Investment Forum NY, JP Morgan, Nowy Jork
28.	01.12.2017 r.	Udzia³ w konferencji BZ WBK Energy & Mining, Warszawa
29.	05.12.2017 r.	Udzia³ w konferencji Wood's Winter in Prague, Praga

6. OŒWIADCZENIE O STOSOWANIU £ADU KORPORACYJNEGO

Dzia³aj¹c zgodnie z § 91 ust. 5 pkt 4) Rozporz¹dzenia Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bie¿¹cych i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartoœciowych oraz warunków uznawania za równowa¿ne informacji wymaganych przepisami prawa pañstwa niebêd¹cego pañstwem cz³onkowskim (tj. Dz. U. 2014, poz. 133), jak równie¿ Dobrymi Praktykami Spó³ek Notowanych na GPW 2016 (Dobre Praktyki 2016), Zarz¹d Spó³ki przedstawia oœwiadczenie o stosowaniu zasad ³adu korporacyjnego w 2017 r.

6.1. Wskazanie stosowanego zbioru zasad ³adu korporacyjnego

W 2017 r. Spó³ka podlega³a zasadom ³adu korporacyjnego opisanym w dokumencie Dobre Praktyki Spó³ek Notowanych na GPW 2016, uchwalonym przez Radê Nadzorcz¹ GPW uchwa³¹ nr 27/1414/2015 z dnia 13 paŸdziernika 2015 r., które wesz³y w ¿ycie z dniem 1 stycznia 2016 r.

Tekst zbioru Dobrych Praktyk 2016, którym podlega Spó³ka jest opublikowany na stronie internetowej GPW pod adresem: www.gpw.dobre-praktyki.pl.

6.2. Wskazanie zasad ³adu korporacyjnego, od stosowania których odst¹piono

W 2017 r. Spó³ka nie stosowa³a nastêpuj¹cych szczegó³owych zasad zawartych w Dobrych Praktykach 2016:

• 1) IV.Z.2. dotycz¹cej zapewnienia powszechnie dostêpnej transmisji obrad WZ w czasie rzeczywistym, z uwagi na brak stosownych postanowieñ Statutu umo¿liwiaj¹cych ww. transmisjê. Aby umo¿liwiæ stosowanie przedmiotowej zasady Zarz¹d Spó³ki wyst¹pi³ z wnioskiem do Zwyczajnego WZ Spó³ki o uchwalenie stosownej zmiany Statutu, umo¿liwiaj¹cej zapewnienie powszechnie dostêpnej transmisji obrad WZ w czasie rzeczywistym. Jednak Zwyczajne WZ Spó³ki obraduj¹ce w dniu 8 czerwca 2016 r. nie uchwali³o zmiany Statutu zaproponowanej przez Zarz¹d Spó³ki w tym zakresie,
• 2) VI.Z.1. dotycz¹cej takiego skonstruowania programów motywacyjnych, by m.in. uzale¿niaæ poziom wynagrodzenia cz³onków Zarz¹du Spó³ki i jej kluczowych mened¿erów od rzeczywistej, d³ugoterminowej sytuacji finansowej Spó³ki oraz d³ugoterminowego wzrostu wartoœci dla akcjonariuszy i stabilnoœci funkcjonowania przedsiêbiorstwa. Zasada ta nie by³a stosowana z uwagi na obowi¹zuj¹cy w TAURON system wynagradzania i premiowania cz³onków Zarz¹du i jej kluczowych mened¿erów, który przewiduje uzale¿nienie poziomu wynagrodzenia od sytuacji finansowej Spó³ki w perspektywie rocznej, w powi¹zaniu z realizacj¹ celów strategicznych,
• 3) VI.Z.2. dotycz¹cej powi¹zania wynagrodzenia cz³onków zarz¹du i kluczowych mened¿erów z d³ugookresowymi celami biznesowymi i finansowymi spó³ki. Okres pomiêdzy przyznaniem w ramach programu motywacyjnego opcji lub innych instrumentów powi¹zanych z akcjami spó³ki, a mo¿liwoœci¹ ich realizacji powinien wynosiæ min. 2 lata. Zasada ta nie by³a stosowana, z uwagi na obowi¹zuj¹cy w TAURON system wynagradzania i premiowania cz³onków Zarz¹du Spó³ki i jej kluczowych mened¿erów, który nie przewiduje powi¹zania wynagrodzeñ z instrumentami powi¹zanymi z akcjami Spó³ki.

W 2017 r. nastêpuj¹ce zasady nie dotyczy³y Spó³ki:

• 1) I.Z.1.10. dotycz¹ca zamieszczania na stronie internetowej Spó³ki prognoz finansowych je¿eli spó³ka podjê³a decyzjê o ich publikacji – opublikowanych w okresie co najmniej ostatnich 5 lat, wraz z informacj¹ o stopniu ich realizacji, z uwagi na nie publikowanie prognoz finansowych,
• 2) III.Z.6. stanowi¹ca, i¿ w przypadku, gdy w Spó³ce nie wyodrêbniono organizacyjnie funkcji audytu wewnêtrznego, komitet audytu (lub rada nadzorcza, je¿eli pe³ni funkcjê komitetu audytu) co roku dokonuje oceny, czy istnieje potrzeba dokonania takiego wydzielenia, z uwagi na posiadanie przez Spó³kê w strukturze organizacyjnej wyodrêbnionej jednostki organizacyjnej ds. audytu wewnêtrznego.

Ponadto Zarz¹d Spó³ki przyjmuj¹c zasady szczegó³owe Dobrych Praktyk 2016, oznaczone jako: I.Z.1.3, I.Z.1.15, I.Z.1.16, II.Z.1, II.Z.6, II.Z.10.1, II.Z.10.2, II.Z.10.3, II.Z.10.4, V.Z.5, V.Z.6, VI.Z.4., wskaza³ sposób ich stosowania. Szczegó³owy opis sposobu stosowania powy¿szych zasad zosta³ zawarty w Informacji na temat stanu stosowania przez Spó³kê rekomendacji i zasad zawartych w zbiorze Dobre Praktyki 2016, stanowi¹cej za³¹cznik do ww. raportu o niestosowaniu zasad szczegó³owych w zbiorze Dobre Praktyki 2016 oraz zamieszczonej na stronie internetowej Spó³ki.

Spó³ka w 2017 r. opracowa³a i wprowadzi³a do stosowania dokument Polityka Ró¿norodnoœci w Grupie TAURON, który szczegó³owo zosta³ opisany w pkt 6.12. niniejszego sprawozdania. Do tej pory brak by³o w Spó³ce jednego dokumentu opisuj¹cego stosowan¹ politykê ró¿norodnoœci w odniesieniu do w³adz Spó³ki oraz jej kluczowych mened¿erów, o którym mowa w zasadzie oznaczonej jako I.Z.1.15. Dobrych Praktyk 2016. W opublikowanym w dniu 1 lutego 2016 r. raporcie dotycz¹cym niestosowania szczegó³owych zasad zawartych w Dobrych Praktykach 2016, Spó³ka wskaza³a sposób stosowania polityki ró¿norodnoœci. Wskazano wówczas, i¿ zasady zarz¹dzania ró¿norodnoœci¹ wprowadzone zosta³y do stosowania wieloma dokumentami, stanowi¹cymi wewnêtrzne regulacje prawne.

Informacja dotycz¹ca nie stosowania rekomendacji zawartych w Dobrych Praktykach 2016

W 2017 r. Spó³ka nie stosowa³a jedynie rekomendacji zawartej w Dobrych Praktykach 2016 oznaczonej jako IV.R.2. dotycz¹cej umo¿liwienia akcjonariuszom udzia³u w WZ przy wykorzystaniu œrodków komunikacji elektronicznej, z uwagi na brak takiego oczekiwania ze strony akcjonariuszy. Wyrazem tego jest nie podjêcie przez Zwyczajne WZ Spó³ki obraduj¹ce w dniu 8 czerwca 2016 r. zmian do Statutu Spó³ki, umo¿liwiaj¹cych zapewnienie powszechnie dostêpnej transmisji obrad WZ w czasie rzeczywistym.

Pozosta³e rekomendacje zawarte w Dobrych Praktykach 2016 by³y przez Spó³kê stosowane w 2017 r.

6.3. Opis g³ównych cech systemów kontroli wewnêtrznej i zarz¹dzania ryzykiem w odniesieniu do procesu sporz¹dzania sprawozdañ finansowych i skonsolidowanych sprawozdañ finansowych

System kontroli wewnêtrznej i zarz¹dzania ryzykiem w odniesieniu do procesu sporz¹dzania sprawozdañ finansowych i skonsolidowanych sprawozdañ finansowych realizowany jest na trzech poziomach:

Ogólne zasady zarz¹dzania Spó³k¹ i Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON. Na podstawie przyjêtych regulacji wewnêtrznych spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON funkcjonuj¹ w oparciu o regulaminy organizacyjne i posiadaj¹ zdefiniowane struktury organizacyjne, w których odpowiedzialnoœci za czynnoœci w zakresie sporz¹dzania sprawozdañ finansowych i skonsolidowanych sprawozdañ finansowych s¹ przypisane do w³aœciwych jednostek biznesowych. Jednostki te zobowi¹zane s¹ do bie¿¹cej kontroli wbudowanej w realizowane zadania oraz do kontroli funkcjonalnej. Na podstawie obowi¹zuj¹cego w Grupie Kapita³owej TAURON Modelu Biznesowego, wdro¿ona zosta³a Dokumentacja Procesowa Megaprocesu 3.4 Rachunkowoœæ w ramach której rozpisane zosta³y m.in. procesy zwi¹zane ze sprawozdawczoœci¹ finansow¹ Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON. Dokumentacja procesu definiuje odpowiedzialnoœci jednostek biznesowych w ramach procesów sprawozdawczych. Poziom I

Zarz¹dzanie Ryzykiem. W Grupie Kapita³owej TAURON funkcjonuje Obszar Ryzyka zarz¹dzany przez Dyrektora Wykonawczego ds. Ryzyka, którego rol¹ jest nadzór i kreowanie systemu zarz¹dzania ryzykiem w Grupie Kapita³owej TAURON. Funkcje te w Spó³ce realizuj¹ Zespo³y Zarz¹dzania Ryzykiem Korporacyjnym, Rynkowym i Kredytowym. Celem zarz¹dzania ryzykiem jest zapewnienie w Grupie Kapita³owej TAURON zwiêkszenia przewidywalnoœci osi¹gniêcia celów strategicznych, w tym stabilne kreowanie wyniku finansowego poprzez odpowiednio wczesn¹ identyfikacjê zagro¿eñ pozwalaj¹c¹ na podejmowanie dzia³añ prewencyjnych. W Grupie Kapita³owej TAURON obowi¹zuj¹ standardy zarz¹dzania ryzykiem okreœlone w Strategii zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie TAURON i politykach zarz¹dzania ryzykami specyficznymi. System ERM obejmuje wszystkie obszary dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON oraz realizowane w Grupie Kapita³owej TAURON procesy biznesowe, w tym proces sporz¹dzania sprawozdañ finansowych. Ryzyka powi¹zane z tym procesem s¹ zarz¹dzane, monitorowane i raportowane w ramach systemu ERM. Standaryzacja ma na celu zapewnienie spójnoœci w zakresie zarz¹dzania poszczególnymi kategoriami ryzyka, definiuj¹c g³ówne zasady, standardy i narzêdzia architektury systemu. Nadzór nad systemem ERM w Grupie Kapita³owej TAURON sprawuje Komitet Ryzyka. Poziom II

Poziom III

Audyt wewnêtrzny. W Spó³ce funkcjonuje Audyt Wewnêtrzny. Celem Audytu Wewnêtrznego jest planowanie i realizacja zadañ audytowych, w tym wykonywanie zleconych kontroli

doraŸnych, a tak¿e dzia³alnoœæ o charakterze doradczym i opiniotwórczym. Sposoby i zasady funkcjonowania Audytu Wewnêtrznego okreœla Dokumentacja Procesowa Megaprocesu 1.5 Audyt wraz z dokumentem powi¹zanym Regulaminem Audytu Wewnêtrznego w Grupie TAURON. Wprowadzenie Megaprocesu 1.5 Audyt by³o nastêpstwem przyjêcia przez Zarz¹d TAURON Modelu Biznesowego. Realizuj¹c funkcjê audytu wewnêtrznego Spó³ka kieruje siê Kodeksem Odpowiedzialnego Biznesu Grupy TAURON i Miêdzynarodowymi Standardami Praktyki Zawodowej Audytu Wewnêtrznego.

Najistotniejsze aspekty w zakresie kontroli wewnêtrznej i zarz¹dzanie ryzykiem w odniesieniu do procesu sporz¹dzania sprawozdañ finansowych i skonsolidowanych sprawozdañ finansowych obejmuj¹:

Nadzór nad stosowaniem jednolitych zasad rachunkowoœci przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON przy sporz¹dzaniu pakietów sprawozdawczych dla celów sporz¹dzania skonsolidowanych sprawozdañ finansowych Grupy Kapita³owej TAURON.

W celu zapewnienia jednolitych zasad rachunkowoœci w oparciu o MSSF zatwierdzone przez UE, w Grupie Kapita³owej TAURON zosta³a opracowana i wdro¿ona Polityka Rachunkowoœci Grupy Kapita³owej TAURON Polska Energia S.A. (Polityka rachunkowoœci). Dokument ten jest odpowiednio aktualizowany w przypadku wyst¹pienia zmian w regulacjach. Zasady zawarte w Polityce rachunkowoœci maj¹ zastosowanie do jednostkowych sprawozdañ finansowych TAURON i skonsolidowanych sprawozdañ finansowych Grupy Kapita³owej TAURON. Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON s¹ zobowi¹zane do stosowania Polityki rachunkowoœci przy sporz¹dzaniu pakietów sprawozdawczych, które s¹ podstaw¹ sporz¹dzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON.

Ponadto w Grupie Kapita³owej TAURON zosta³a opracowana i wdro¿ona regulacja wewn¹trzgrupowa kompleksowo reguluj¹ca zagadnienia zwi¹zane z zasadami i terminami przygotowania pakietów sprawozdawczych dla celów skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Pakiety sprawozdawcze s¹ weryfikowane przez Zespó³ Konsolidacji i Sprawozdawczoœci w jednostce dominuj¹cej oraz przez niezale¿nego bieg³ego rewidenta w trakcie przeprowadzania badania lub przegl¹du skonsolidowanych sprawozdañ finansowych Grupy Kapita³owej TAURON.

Procedury autoryzacji i opiniowania sprawozdañ finansowych Spó³ki oraz skonsolidowanych sprawozdañ finansowych Grupy Kapita³owej TAURON

W Spó³ce wdro¿one zosta³y procedury autoryzacji sprawozdañ finansowych. Kwartalne, pó³roczne oraz roczne sprawozdania finansowe Spó³ki oraz skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapita³owej TAURON przed publikacj¹ s¹ zatwierdzane przez Zarz¹d Spó³ki. Roczne sprawozdania finansowe TAURON oraz skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapita³owej TAURON s¹ dodatkowo przed publikacj¹ przedstawiane do oceny Radzie Nadzorczej Spó³ki. Nadzór nad przygotowywaniem sprawozdañ finansowych pe³ni Wiceprezes Zarz¹du ds. Finansów Spó³ki, natomiast za sporz¹dzenie pakietów sprawozdawczych do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON, odpowiedzialnoœæ ponosz¹ Zarz¹dy spó³ek objêtych konsolidacj¹.

W strukturach Rady Nadzorczej Spó³ki funkcjonuje Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A., którego sk³ad, kompetencje i opis dzia³ania zawarto w pkt 6.11.3. niniejszego sprawozdania.

Systemy informatyczne oraz procesy finansowo-ksiêgowe

Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON prowadz¹ ksiêgi rachunkowe stanowi¹ce podstawê przygotowania sprawozdañ finansowych w komputerowych systemach finansowo-ksiêgowych klasy ERP, daj¹cych mo¿liwoœæ systemowych kontroli prawid³owoœci obiegu dokumentów i ujêcia zdarzeñ gospodarczych. Przygotowanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego nastêpuje przy wykorzystaniu narzêdzia informatycznego dla celów konsolidacji sprawozdañ finansowych, zapewniaj¹cego systemow¹ kontrolê w zakresie spójnoœci i terminowoœci przygotowania danych konsolidacyjnych.

W spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON funkcjonuj¹ rozwi¹zania informatyczne i organizacyjne zabezpieczaj¹ce kontrolê dostêpu do systemu finansowo-ksiêgowego oraz zapewniaj¹ce nale¿yt¹ ochronê i archiwizacjê ksi¹g rachunkowych. Dostêp do systemów informatycznych ograniczony jest odpowiednimi uprawnieniami dla upowa¿nionych pracowników. Stosowane s¹ mechanizmy kontrolne w procesie nadawania i zmiany uprawnieñ dostêpowych do systemów finansowo-ksiêgowych. Nadane uprawnienia podlegaj¹ równie¿ okresowej weryfikacji.

W zwi¹zku integracj¹ funkcji rachunkowoœci i przeniesieniem obs³ugi finansowo-ksiêgowej istotnych spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON do CUW R, nast¹pi³ proces stopniowego ujednolicania procesów finansowo-ksiêgowych w Grupie Kapita³owej TAURON. Spó³ki dostosowa³y w³asne procedury do przebiegu procesów finansowo-ksiêgowych, z uwzglêdnieniem specyfiki poszczególnych segmentów.

Obowi¹zuj¹cy w Grupie Kapita³owej TAURON Model Biznesowy wyraŸnie dzieli odpowiedzialnoœæ w zakresie procesów finansowo-ksiêgowych pomiêdzy Spó³k¹ (wskazan¹ jako Centrum Korporacyjne) oraz podmiotami zale¿nymi i CUW R, wskazuj¹c, i¿ w³aœcicielem procesów zwi¹zanych z rachunkowoœci¹ i sprawozdawczoœci¹ Grupy Kapita³owej TAURON jest Centrum Korporacyjne. W zakresie zadañ Centrum Korporacyjnego wskazano strategiczne funkcje zwi¹zane z opracowaniem modelu funkcjonowania oraz standardów Grupy Kapita³owej TAURON w zakresie rachunkowoœci oraz nadzorowaniem realizacji standardów w obszarze rachunkowoœci w spó³kach zale¿nych oraz CUW R. Ponadto wskazano, i¿ Spó³ka jako Centrum Korporacyjne jest odpowiedzialna za sporz¹dzenie sprawozdania finansowego Spó³ki oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON. WyraŸny podzia³ odpowiedzialnoœci oraz istotny nacisk na pe³nienie przez Centrum Korporacyjne funkcji nadzorczych w stosunku do CUW R oraz podmiotów zale¿nych ma na celu m.in. usprawnienie procesu przygotowania sprawozdañ finansowych.

Poddawanie sprawozdañ finansowych Spó³ki oraz skonsolidowanych sprawozdañ finansowych Grupy Kapita³owej TAURON badaniu i przegl¹dom przez niezale¿nego bieg³ego rewidenta

Roczne sprawozdania finansowe Spó³ki oraz roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapita³owej TAURON podlegaj¹ badaniu przez niezale¿nego bieg³ego rewidenta. Pó³roczne sprawozdania finansowe Spó³ki oraz pó³roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Kapita³owej TAURON podlegaj¹ przegl¹dowi przez bieg³ego rewidenta. W 2017 r. Spó³ka wybra³a podmiot uprawniony do badania i przegl¹du sprawozdañ finansowych istotnych spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Umowa z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdañ finansowych zosta³a zawarta na przeprowadzenie badania i przegl¹du sprawozdañ finansowych za 2017 r. W zwi¹zku z wybraniem przez Radê Nadzorcz¹ TAURON w dniu 26 lutego 2018 r. firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania sprawozdañ finansowych Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON za rok obrotowy 2018 oraz przegl¹du sprawozdañ finansowych Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON za okres zakoñczony 30 czerwca 2018 r. planowane jest zawarcie aneksu do umowy z firm¹ audytorsk¹.

W zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o bieg³ych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON w dniu 16 paŸdziernika 2017 r. przyj¹³ nastêpuj¹ce regulacje:

• 1) Polityka wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania i przegl¹du sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A.,
• 2) Procedura wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania i przegl¹du sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. oraz
• 3) Polityka œwiadczenia w Grupie TAURON przez firmê audytorsk¹ przeprowadzaj¹c¹ badanie rocznego sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. podmioty powi¹zane z t¹ firm¹ audytorsk¹ oraz cz³onka sieci firmy audytorskiej dozwolonych us³ug niebêd¹cych badaniem.

Powy¿sze regulacje w sposób czytelny okreœlaj¹ zasady i regu³y procesu wyboru firmy audytorskiej do badania sprawozdañ Spó³ki, jak równie¿ zasady œwiadczenia na rzecz spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON us³ug dozwolonych, co ma na celu zapewnienie niezale¿noœci firmy audytorskiej i bieg³ych rewidentów wobec Spó³ki oraz zagwarantowanie Spó³ce œwiadczenia us³ug audytorskich na wysokim poziomie merytorycznym, przy zachowaniu wymaganych terminów obowi¹zuj¹cych Spó³kê.

Regu³a dotycz¹ca zmieniania firmy audytorskiej Spó³ki oraz Grupy Kapita³owej TAURON

Regu³a dotycz¹ca zmieniania firmy audytorskiej Spó³ki oraz Grupy Kapita³owej TAURON zosta³a zmieniona w 2017 r. W przyjêtej w dniu 16 paŸdziernika 2017 r. przez Komitet Audytu Rady Nadzorczej Spó³ki Polityce wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania i przegl¹du sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego TAURON Polska Energia S.A. ustanowiona zosta³a regu³a w brzmieniu:

• 1) maksymalny czas nieprzerwanego trwania zleceñ badañ przeprowadzonych przez tê sam¹ firmê audytorsk¹ lub podmiot powi¹zany z t¹ firm¹ audytorsk¹ lub jakiegokolwiek cz³onka sieci dzia³aj¹cej w pañstwach UE, do której nale¿¹ te firmy audytorskie, nie mo¿e przekraczaæ 5 lat,
• 2) po up³ywie 5-letniego okresu trwania zlecenia, firma audytorska ani ¿aden z cz³onków jej sieci dzia³aj¹cy w ramach UE, nie podejmuj¹ badania w Spó³ce w okresie 4 kolejnych lat,
• 3) kluczowy bieg³y rewident nie mo¿e przeprowadzaæ badania w Spó³ce przez okres d³u¿szy ni¿ 5 lat,
• 4) kluczowy bieg³y rewident mo¿e ponownie przeprowadzaæ badanie w Spó³ce po up³ywie co najmniej 3 lat od zakoñczenia ostatniego badania.

Wczeœniej obowi¹zywa³a regu³a przyjêta przez Radê Nadzorcz¹ Spó³ki w dniu 27 sierpnia 2010 r., zgodnie z któr¹ przyjêto zasadê zmieniania podmiotu uprawnionego do badania sprawozdañ finansowych Spó³ki oraz Grupy Kapita³owej TAURON przynajmniej raz na 5 lat obrotowych. Podmiot uprawniony do badania sprawozdañ finansowych Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON móg³ ponownie wykonaæ te czynnoœci po up³ywie 2 lat obrotowych.

6.4. Akcjonariusze posiadaj¹cy znaczne pakiety akcji

Poni¿sza tabela przedstawia akcjonariuszy posiadaj¹cych, wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania, bezpoœrednio lub poœrednio znaczne pakiety akcji Spó³ki.

Lp.	Akcjonariusze	Liczba posiadanych akcji	Procentowy udzia³ w kapitale zak³adowym	Liczba posiadanych g³osów	Procentowy udzia³ w ogólnej liczbie g³osów
1.	Skarb Pañstwa	526 848 384	30,06%	526 848 384	30,06%
2.	KGHM Polska MiedŸ S.A.	182 110 566	10,39%	182 110 566	10,39%
3.	Nationale-Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny	88 742 929	5,06%	88 742 929	5,06%

Tabela nr 37. Akcjonariusze posiadaj¹cy bezpoœrednio lub poœrednio znaczne pakiety akcji

Od dnia przekazania poprzedniego raportu okresowego tj. od dnia 8 listopada 2017 r. do dnia sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania, Spó³ka nie otrzyma³a zawiadomieñ od akcjonariuszy o wyst¹pieniu zmian w strukturze w³asnoœci znacznych pakietów akcji TAURON.

6.5. Posiadacze papierów wartoœciowych daj¹cych specjalne uprawnienia kontrolne

W Spó³ce nie wystêpuj¹ papiery wartoœciowe, które dawa³yby specjalne uprawnienia kontrolne wobec Spó³ki.

6.6. Ograniczenia w wykonywaniu prawa g³osu

Ograniczenia dotycz¹ce wykonywania prawa g³osu zosta³y zawarte w § 10 Statutu Spó³ki, który jest dostêpny na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

Powy¿sze ograniczenia co do wykonywania prawa g³osu zosta³y sformu³owane w nastêpuj¹cy sposób:

• 1. Prawo g³osu akcjonariuszy dysponuj¹cych powy¿ej 10% ogó³u g³osów w Spó³ce zostaje ograniczone w ten sposób, ¿e ¿aden z nich nie mo¿e wykonywaæ na WZ wiêcej ni¿ 10% ogó³u g³osów w Spó³ce.
• 1. Ograniczenie prawa g³osu, o którym mowa w pkt 1 powy¿ej, nie dotyczy Skarbu Pañstwa i podmiotów zale¿nych od Skarbu Pañstwa w okresie, w którym Skarb Pañstwa wraz z podmiotami zale¿nymi od Skarbu Pañstwa posiada liczbê akcji Spó³ki uprawniaj¹c¹ do wykonywania co najmniej 25% ogó³u g³osów w Spó³ce.
• 1. G³osy nale¿¹ce do akcjonariuszy, miêdzy którymi istnieje stosunek dominacji lub zale¿noœci w rozumieniu § 10 Statutu (Zgrupowanie Akcjonariuszy) kumuluje siê; w przypadku, gdy skumulowana liczba g³osów przekracza 10% ogó³u g³osów w Spó³ce, podlega ona redukcji. Zasady kumulacji i redukcji g³osów zosta³y okreœlone w pkt 6 i 7 poni¿ej.
• 1. Akcjonariuszem w rozumieniu § 10 Statutu Spó³ki jest ka¿da osoba, w tym jej podmiot dominuj¹cy i zale¿ny, której przys³uguje bezpoœrednio lub poœrednio prawo g³osu na WZ na podstawie dowolnego tytu³u prawnego; dotyczy to tak¿e osoby, która nie posiada akcji Spó³ki, a w szczególnoœci u¿ytkownika, zastawnika, osoby uprawnionej z kwitu depozytowego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a tak¿e osoby uprawnionej do udzia³u w WZ mimo zbycia posiadanych akcji po dniu ustalenia prawa do uczestnictwa w WZ.
• 1. Przez podmiot dominuj¹cy oraz podmiot zale¿ny na potrzeby § 10 Statutu Spó³ki rozumie siê odpowiednio osobê:
  2. 1) maj¹c¹ status przedsiêbiorcy dominuj¹cego, przedsiêbiorcy zale¿nego albo jednoczeœnie status przedsiêbiorcy dominuj¹cego i zale¿nego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, lub
  3. 2) maj¹c¹ status jednostki dominuj¹cej, jednostki dominuj¹cej wy¿szego szczebla, jednostki zale¿nej, jednostki zale¿nej ni¿szego szczebla, jednostki wspó³zale¿nej albo maj¹c¹ jednoczeœnie status jednostki dominuj¹cej (w tym dominuj¹cej wy¿szego szczebla) i zale¿nej (w tym zale¿nej ni¿szego szczebla i wspó³zale¿nej) w rozumieniu ustawy z dnia 29 wrzeœnia 1994 r. o rachunkowoœci, lub
  4. 3) która wywiera (podmiot dominuj¹cy) lub, na któr¹ jest wywierany (podmiot zale¿ny) decyduj¹cy wp³yw w rozumieniu ustawy z dnia 22 wrzeœnia 2006 r. o przejrzystoœci stosunków finansowych pomiêdzy organami publicznymi a przedsiêbiorcami publicznymi oraz o przejrzystoœci finansowej niektórych przedsiêbiorców, lub
  5. 4) której g³osy wynikaj¹ce z posiadanych bezpoœrednio lub poœrednio akcji Spó³ki podlegaj¹ kumulacji z g³osami innej osoby lub innych osób na zasadach okreœlonych w Ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spó³kach publicznych w zwi¹zku z posiadaniem, zbywaniem lub nabywaniem znacznych pakietów akcji Spó³ki.
• 1. Kumulacja g³osów polega na zsumowaniu liczby g³osów, którymi dysponuj¹ poszczególni akcjonariusze wchodz¹cy w sk³ad Zgrupowania Akcjonariuszy.
• 1. Redukcja g³osów polega na pomniejszeniu ogólnej liczby g³osów w Spó³ce przys³uguj¹cych na WZ akcjonariuszom wchodz¹cym w sk³ad Zgrupowania Akcjonariuszy do progu 10% ogó³u g³osów w Spó³ce. Redukcja g³osów jest dokonywana wed³ug nastêpuj¹cych zasad:
  2. 1) liczba g³osów akcjonariusza, który dysponuje najwiêksz¹ liczb¹ g³osów w Spó³ce spoœród wszystkich akcjonariuszy wchodz¹cych w sk³ad Zgrupowania Akcjonariuszy, ulega pomniejszeniu o liczbê g³osów równ¹ nadwy¿ce ponad 10% ogó³u g³osów w Spó³ce przys³uguj¹cych ³¹cznie wszystkim akcjonariuszom wchodz¹cym w sk³ad ZA,
  3. 2) je¿eli mimo redukcji, o której mowa powy¿ej, ³¹czna liczba g³osów przys³uguj¹cych na WZ akcjonariuszom wchodz¹cym w sk³ad Zgrupowania Akcjonariuszy przekracza 10% ogó³u g³osów w Spó³ce, dokonuje siê dalszej redukcji g³osów nale¿¹cych do pozosta³ych akcjonariuszy wchodz¹cych w sk³ad Zgrupowania Akcjonariuszy. Dalsza redukcja g³osów poszczególnych akcjonariuszy nastêpuje w kolejnoœci ustalanej na podstawie liczby g³osów, którymi dysponuj¹ poszczególni akcjonariusze wchodz¹cy w sk³ad Zgrupowania Akcjonariuszy (od najwiêkszej do najmniejszej). Dalsza redukcja jest dokonywana a¿ do osi¹gniêcia stanu, w którym ³¹czna liczba g³osów, którymi dysponuj¹ akcjonariusze wchodz¹cy w sk³ad Zgrupowania Akcjonariuszy nie bêdzie przekraczaæ 10% ogó³u g³osów w Spó³ce,
  4. 3) w ka¿dym przypadku akcjonariusz, któremu ograniczono wykonywanie prawa g³osu, zachowuje prawo wykonywania co najmniej jednego g³osu,
  5. 4) ograniczenie wykonywania prawa g³osu dotyczy tak¿e akcjonariusza nieobecnego na WZ.
• 1. Ka¿dy akcjonariusz, który zamierza wzi¹æ udzia³ w WZ, bezpoœrednio lub przez pe³nomocnika, ma obowi¹zek, bez odrêbnego wezwania, o którym mowa w pkt 9 poni¿ej, zawiadomiæ Zarz¹d lub Przewodnicz¹cego WZ o tym, ¿e dysponuje bezpoœrednio lub poœrednio wiêcej ni¿ 10% ogó³u g³osów w Spó³ce.
• 1. Niezale¿nie od postanowienia pkt 8 powy¿ej, w celu ustalenia podstawy do kumulacji i redukcji g³osów, akcjonariusz Spó³ki, Zarz¹d, Rada Nadzorcza oraz poszczególni cz³onkowie tych organów mog¹ ¿¹daæ, aby akcjonariusz Spó³ki udzieli³ informacji czy jest osob¹ maj¹c¹ status podmiotu dominuj¹cego lub zale¿nego wobec innego akcjonariusza w rozumieniu § 10 Statutu Spó³ki. Uprawnienie, o którym mowa w zdaniu poprzedzaj¹cym obejmuje tak¿e prawo ¿¹dania ujawnienia liczby g³osów, którymi akcjonariusz Spó³ki dysponuje samodzielnie lub ³¹cznie z innymi akcjonariuszami Spó³ki.
• 1. Osoba, która nie wykona³a lub wykona³a w sposób nienale¿yty obowi¹zek informacyjny, o którym mowa w pkt 8 i 9 powy¿ej, do chwili usuniêcia uchybienia obowi¹zkowi informacyjnemu, mo¿e wykonywaæ prawo g³osu wy³¹cznie z jednej akcji; wykonywanie przez tak¹ osobê prawa g³osu z pozosta³ych akcji jest bezskuteczne.

6.7. Ograniczenia dotycz¹ce przenoszenia prawa w³asnoœci papierów wartoœciowych

Statut TAURON na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania nie przewiduje ograniczeñ dotycz¹cych przenoszenia prawa w³asnoœci papierów wartoœciowych Spó³ki.

Jednak¿e zgodnie z ustaw¹ z dnia 24 lipca 2015 r. o kontroli niektórych inwestycji podmiot, który zamierza nabyæ lub osi¹gn¹æ istotne uczestnictwo albo nabyæ dominacjê nad TAURON, który jest podmiotem podlegaj¹cym ochronie, obowi¹zany jest ka¿dorazowo z³o¿yæ zawiadomienie organowi kontroli – Ministrowi Energii o zamiarze jego dokonania chyba, ¿e obowi¹zek ten spoczywa na innych pomiotach.

6.8. Zasady dotycz¹ce powo³ywania i odwo³ywania osób zarz¹dzaj¹cych i nadzoruj¹cych oraz ich uprawnieñ

6.8.1. Zarz¹d

Zasady dotycz¹ce powo³ywania i odwo³ywania cz³onków Zarz¹du

Zarz¹d Spó³ki sk³ada siê z jednej do szeœciu osób, w tym Prezesa i Wiceprezesów. Cz³onków Zarz¹du powo³uje i odwo³uje Rada Nadzorcza na okres wspólnej kadencji, która trwa 3 lata, za wyj¹tkiem I kadencji, która trwa³a 2 lata. Ka¿dy z cz³onków Zarz¹du mo¿e byæ odwo³any lub zawieszony w czynnoœciach przez Radê Nadzorcz¹ lub WZ.

Celem wy³onienia osoby, z któr¹ zostanie zawarta umowa o sprawowanie zarz¹du w Spó³ce, Rada Nadzorcza og³asza konkurs oraz przeprowadza postêpowanie kwalifikacyjne na stanowisko Prezesa lub Wiceprezesa, którego celem jest sprawdzenie i ocena kwalifikacji kandydatów oraz wy³onienie najlepszego kandydata. Kandydat na cz³onka Zarz¹du musi spe³niaæ wymogi okreœlone w §16 ust. 3 i 4 Statutu Spó³ki. Og³oszenie o postêpowaniu kwalifikacyjnym jest publikowane na stronie internetowej Spó³ki oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Energii. Spó³ka powiadamia akcjonariuszy o wynikach postêpowania kwalifikacyjnego.

Kompetencje Zarz¹du

Zarz¹d prowadzi sprawy Spó³ki i reprezentuje Spó³kê we wszystkich czynnoœciach s¹dowych i pozas¹dowych. Wszelkie sprawy zwi¹zane z prowadzeniem spraw Spó³ki, nie zastrze¿one przepisami prawa lub postanowieniami Statutu dla WZ lub Rady Nadzorczej, nale¿¹ do kompetencji Zarz¹du.

Zgodnie ze Statutem uchwa³y Zarz¹du wymagaj¹ wszystkie sprawy przekraczaj¹ce zakres zwyk³ych czynnoœci Spó³ki, a w szczególnoœci sprawy wymienione w poni¿szej tabeli:

Tabela nr 38. Kompetencje Zarz¹du

Sprawy wymagaj¹ce uchwa³y Zarz¹du

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz wed³ug stanu na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. regulamin Zarz¹du,
• 1. regulamin organizacyjny przedsiêbiorstwa Spó³ki,
• 1. tworzenie i likwidacja oddzia³ów,
• 1. powo³anie prokurenta,
• 1. zaci¹ganie kredytów i po¿yczek,
• 1. przyjêcie rocznych planów rzeczowo-finansowych Spó³ki i Grupy Kapita³owej oraz Strategii Korporacyjnej Grupy Kapita³owej,
• 1. zaci¹ganie zobowi¹zañ warunkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 wrzeœnia 1994 r. o rachunkowoœci, w tym udzielanie przez Spó³kê gwarancji, porêczeñ oraz wystawiania weksli, z zastrze¿eniem § 20 ust. 2 pkt 4 i 5 Statutu Spó³ki,

Sprawy wymagaj¹ce uchwa³y Zarz¹du

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz wed³ug stanu na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. udzielanie darowizn, umorzenie odsetek lub zwolnienie z d³ugu,
• 1. nabycie nieruchomoœci, u¿ytkowania wieczystego lub udzia³ów w nieruchomoœci lub w u¿ytkowaniu wieczystym, z zastrze¿eniem postanowieñ § 20 ust. 2 pkt 1 Statutu Spó³ki,
• 1. nabycie sk³adników aktywów trwa³ych z wyj¹tkiem nieruchomoœci, u¿ytkowania wieczystego lub udzia³u w nieruchomoœci lub w u¿ytkowaniu wieczystym o wartoœci równej lub przekraczaj¹cej równowartoœæ 10 tys. EUR w z³, z zastrze¿eniem postanowieñ § 20 ust. 2 pkt 2 Statutu Spó³ki,
• 1. rozporz¹dzanie sk³adnikami aktywów trwa³ych, w tym nieruchomoœci¹, u¿ytkowaniem wieczystym lub udzia³em w nieruchomoœci lub u¿ytkowaniu wieczystym, o wartoœci równej lub przekraczaj¹cej 10 tys. EUR w z³otych, z zastrze¿eniem postanowieñ § 20 ust. 2 pkt 3 Statutu Spó³ki,
• 1. okreœlenie wykonywania prawa g³osu na WZ lub na ZW spó³ek, w których Spó³ka posiada akcje lub udzia³y, w sprawach nale¿¹cych do kompetencji WZ lub ZW tych spó³ek, z zastrze¿eniem postanowieñ § 20 ust. 3 pkt 9 Statutu Spó³ki,
• 1. zasady prowadzenia dzia³alnoœci sponsoringowej,
• 1. przyjêcie rocznego planu dzia³alnoœci sponsoringowej,
• 1. sprawy, o których rozpatrzenie Zarz¹d zwraca siê do Rady Nadzorczej albo do WZ.

6.8.2. Rada Nadzorcza

Zasady dotycz¹ce powo³ywania i odwo³ywania cz³onków Rady Nadzorczej

Rada Nadzorcza sk³ada siê z piêciu do dziewiêciu osób powo³ywanych na okres wspólnej kadencji, która trwa 3 lata, za wyj¹tkiem pierwszej kadencji, która trwa³a 1 rok. Zgodnie ze Statutem Spó³ki cz³onkowie Rady Nadzorczej s¹ powo³ywani i odwo³ywani przez WZ, z zastrze¿eniem, i¿:

• 1) w okresie, w którym Skarb Pañstwa, w tym wraz z podmiotami zale¿nymi od Skarbu Pañstwa w rozumieniu § 10 ust. 5 Statutu, posiada liczbê akcji Spó³ki uprawniaj¹c¹ do wykonywania co najmniej 25% ogó³u g³osów w Spó³ce, Skarb Pañstwa jest uprawniony do powo³ywania i odwo³ywania cz³onków Rady Nadzorczej, w liczbie równej po³owie maksymalnej liczby sk³adu Rady Nadzorczej okreœlonej w Statucie (w razie, gdyby liczba ta okaza³a siê nieca³kowita ulega ona zaokr¹gleniu do liczby ca³kowitej w dó³ np. 4,5 ulega zaokr¹gleniu do 4) powiêkszonej o 1 z zastrze¿eniem, ¿e Skarb Pañstwa:
  • a) jest zobowi¹zany g³osowaæ na WZ w sprawie ustalenia liczby cz³onków Rady Nadzorczej odpowiadaj¹cej maksymalnej liczbie cz³onków Rady Nadzorczej okreœlonej w Statucie w razie zg³oszenia takiego wniosku do Zarz¹du przez akcjonariusza lub akcjonariuszy posiadaj¹cych liczbê akcji uprawniaj¹c¹ do wykonywania co najmniej 5% ogó³u g³osów w Spó³ce,
  • b) jest wy³¹czony od prawa g³osowania na WZ w sprawie powo³ania i odwo³ania pozosta³ych cz³onków Rady Nadzorczej, w tym niezale¿nych cz³onków Rady Nadzorczej; nie dotyczy to jednak przypadku, gdy Rada Nadzorcza nie mo¿e dzia³aæ z powodu sk³adu mniejszego od wymaganego Statutem, a obecni na WZ akcjonariusze inni ni¿ Skarb Pañstwa nie dokonaj¹ uzupe³nienia sk³adu Rady Nadzorczej zgodnie z podzia³em miejsc w Radzie Nadzorczej, opisanym w niniejszym rozdziale;
• 2) w okresie, w którym Skarb Pañstwa, w tym wraz z podmiotami zale¿nymi od Skarbu Pañstwa w rozumieniu § 10 ust. 5 Statutu, posiada liczbê akcji Spó³ki uprawniaj¹c¹ do wykonywania poni¿ej 25% ogó³u g³osów w Spó³ce, Skarb Pañstwa, reprezentowany przez ministra w³aœciwego do spraw Skarbu Pañstwa, jest uprawniony do powo³ywania i odwo³ywania jednego cz³onka Rady Nadzorczej.
• 3) powo³anie i odwo³anie cz³onków Rady Nadzorczej przez Skarb Pañstwa w trybie okreœlonym w pkt 1) lub pkt 2) powy¿ej, nastêpuje w drodze oœwiadczenia sk³adanego Spó³ce.

Zgodnie z Dobrymi Praktykami, co najmniej dwóch cz³onków Rady Nadzorczej spe³nia kryteria niezale¿noœci. Okreœlenie "niezale¿ny cz³onek rady nadzorczej" oznacza niezale¿noœæ cz³onka rady nadzorczej w rozumieniu Za³¹cznika II do Zalecenia Komisji z dnia 15 lutego 2005 r. dotycz¹cego roli dyrektorów niewykonawczych lub bêd¹cych cz³onkami rady nadzorczej spó³ek gie³dowych i komisji rady (nadzorczej) (2005/162/WE).

Cz³onkowie Rady Nadzorczej sk³adaj¹ Spó³ce, przed ich powo³aniem do sk³adu Rady Nadzorczej, pisemne oœwiadczenie o spe³nieniu przes³anek niezale¿noœci, o których mowa w Dobrych Praktykach. W przypadku zaistnienia sytuacji powoduj¹cej niespe³nienie przes³anek niezale¿noœci, cz³onek Rady Nadzorczej zobowi¹zany jest niezw³ocznie poinformowaæ o tym fakcie Spó³kê. Spó³ka na swojej stronie internetowej informuje akcjonariuszy o aktualnej liczbie niezale¿nych cz³onków Rady Nadzorczej.

Kompetencje Rady Nadzorczej

Rada Nadzorcza sprawuje sta³y nadzór nad dzia³alnoœci¹ Spó³ki we wszystkich dziedzinach jej dzia³alnoœci.

Zgodnie ze Statutem Spó³ki do zadañ i kompetencji Rady Nadzorczej nale¿¹ w szczególnoœci sprawy wymienione w poni¿szej tabeli.

Tabela nr 39. Kompetencje Rady Nadzorczej

Sprawy wymagaj¹ce uchwa³y Rady Nadzorczej

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

Kompetencje opiniodawcze

• 1. ocena sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Spó³ki oraz sprawozdania finansowego za ubieg³y rok obrotowy w zakresie ich zgodnoœci z ksiêgami, dokumentami, jak i ze stanem faktycznym. Dotyczy to tak¿e skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej, o ile jest ono sporz¹dzane,
• 1. ocena wniosków Zarz¹du co do podzia³u zysku lub pokrycia straty,
• 1. sk³adanie WZ pisemnego sprawozdania z wyników czynnoœci, o których mowa w pkt 1 i 2,
• 1. sporz¹dzanie raz w roku i przedstawianie Walnemu Zgromadzeniu:
  2. a) oceny sytuacji spó³ki, z uwzglêdnieniem oceny systemów kontroli wewnêtrznej, zarz¹dzania ryzykiem, compliance oraz funkcji audytu wewnêtrznego, obejmuj¹cej wszystkie istotne mechanizmy kontrolne, w tym zw³aszcza dotycz¹ce raportowania finansowego i dzia³alnoœci operacyjnej,
  3. b) sprawozdania z dzia³alnoœci Rady Nadzorczej, obejmuj¹cego co najmniej informacje na temat:
     • sk³adu Rady Nadzorczej i jej Komitetów,
     • spe³niania przez cz³onków Rady Nadzorczej kryteriów niezale¿noœci,
     • liczby posiedzeñ Rady Nadzorczej i jej Komitetów,
     • dokonanej samooceny pracy Rady Nadzorczej,
  4. c) oceny sposobu wype³niania przez Spó³kê obowi¹zków informacyjnych dotycz¹cych stosowania zasad ³adu korporacyjnego, okreœlonych w Regulaminie Gie³dy oraz przepisach dotycz¹cych informacji bie¿¹cych i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartoœciowych,
  5. d) oceny racjonalnoœci prowadzonej przez Spó³kê polityki w zakresie dzia³alnoœci sponsoringowej, charytatywnej lub innej o zbli¿onym charakterze, albo informacjê o braku takiej polityki,
• 1. sporz¹dzanie, wraz ze sprawozdaniem z wyników oceny rocznego sprawozdania finansowego Spó³ki, opinii Rady Nadzorczej w kwestii ekonomicznej zasadnoœci zaanga¿owania kapita³owego Spó³ki dokonanego w danym roku obrotowym w innych podmiotach prawa handlowego,
• 1. opiniowanie Strategii Korporacyjnej Grupy Kapita³owej,
• 1. opiniowanie zasad prowadzenia dzia³alnoœci sponsoringowej,
• 1. opiniowanie rocznego planu prowadzenia dzia³alnoœci sponsoringowej oraz rocznego raportu z jego realizacji,
• 1. opiniowanie sporz¹dzanych przez Zarz¹d sprawozdañ o wydatkach reprezentacyjnych, wydatkach na us³ugi prawne, us³ugi marketingowe, us³ugi public relations i komunikacji spo³ecznej oraz us³ugi doradztwa zwi¹zanego z zarz¹dzaniem,
• 1. opiniowanie zmiany zasad zbywania aktywów trwa³ych, okreœlonych w § 381 Statutu Spó³ki.

Kompetencje stanowi¹ce

• 1. wybór bieg³ego rewidenta do przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Spó³ki i skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej,
• 1. okreœlanie zakresu i terminów przedk³adania przez Zarz¹d rocznego planu rzeczowo-finansowego Spó³ki i Grupy Kapita³owej,
• 1. przyjmowanie jednolitego tekstu Statutu Spó³ki, przygotowanego przez Zarz¹d Spó³ki,
• 1. zatwierdzanie regulaminu Zarz¹du,
• 1. zatwierdzanie regulaminu organizacyjnego przedsiêbiorstwa Spó³ki,
• 1. nabycie nieruchomoœci, u¿ytkowania wieczystego lub udzia³ów w nieruchomoœci lub w u¿ytkowaniu wieczystym o wartoœci przekraczaj¹cej równowartoœæ 5 mln EUR w z³otych, za wyj¹tkiem nieruchomoœci, u¿ytkowania wieczystego lub udzia³ów w nieruchomoœci lub w u¿ytkowaniu wieczystym nabywanych od Spó³ek Grupy Kapita³owej,
• 1. nabycie sk³adników aktywów trwa³ych, za wyj¹tkiem nieruchomoœci, u¿ytkowania wieczystego lub udzia³u, w nieruchomoœci lub w u¿ytkowaniu wieczystym, obligacji emitowanych przez Spó³ki Grupy Kapita³owej oraz innych sk³adników aktywów trwa³ych nabywanych od Spó³ek Grupy Kapita³owej, o wartoœci przekraczaj¹cej równowartoœæ 5 mln EUR w z³,
• 1. rozporz¹dzanie sk³adnikami aktywów trwa³ych, w tym nieruchomoœci¹, u¿ytkowaniem wieczystym lub udzia³em w nieruchomoœci lub w u¿ytkowaniu wieczystym o wartoœci przekraczaj¹cej równowartoœæ 5 mln EUR w z³, za wyj¹tkiem nieruchomoœci, u¿ytkowania wieczystego lub udzia³ów w nieruchomoœci lub w u¿ytkowaniu wieczystym, a tak¿e innych sk³adników aktywów trwa³ych, które w wyniku rozporz¹dzania zostan¹ zbyte lub obci¹¿one na rzecz Spó³ek Grupy Kapita³owej,
• 1. zaci¹ganie zobowi¹zañ warunkowych, w tym udzielanie przez Spó³kê gwarancji i porêczeñ maj¹tkowych o wartoœci przekraczaj¹cej równowartoœæ 5 mln EUR w z³,
• 1. wystawianie weksli o wartoœci przekraczaj¹cej równowartoœæ 5 mln EUR w z³,
• 1. wyp³ata zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy,
• 1. objêcie albo nabycie akcji lub udzia³ów w innych ni¿ Spó³ki Grupy Kapita³owej spó³kach, o wartoœci przekraczaj¹cej równowartoœæ 5 mln EUR w z³, z wyj¹tkiem sytuacji, gdy objêcie akcji lub udzia³ów tych spó³ek nastêpuje za wierzytelnoœci Spó³ki w ramach postêpowañ ugodowych lub upad³oœciowych,
• 1. zbycie akcji lub udzia³ów, o wartoœci przekraczaj¹cej równowartoœæ 5 mln EUR w z³, z okreœleniem warunków i trybu ich zbywania, za wyj¹tkiem:
  2. a) zbywania akcji bêd¹cych w obrocie na rynku regulowanym,
  3. b) zbywania akcji lub udzia³ów, które Spó³ka posiada w iloœci nie przekraczaj¹cej 10% udzia³u w kapitale zak³adowym poszczególnych spó³ek,
  4. c) zbywania akcji lub udzia³ów na rzecz Spó³ek Grupy Kapita³owej,

Sprawy wymagaj¹ce uchwa³y Rady Nadzorczej

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. zawarcie istotnej umowy z akcjonariuszem posiadaj¹cym co najmniej 5% ogólnej liczby g³osów w Spó³ce lub podmiotem powi¹zanym, z zastrze¿eniem, i¿ obowi¹zkowi powy¿szemu nie podlegaj¹ transakcje typowe i zawierane na warunkach rynkowych w ramach prowadzonej dzia³alnoœci operacyjnej przez Spó³kê z podmiotami wchodz¹cymi w sk³ad Grupy Kapita³owej TAURON,
• 1. zawarcie umowy o us³ugi prawne, us³ugi marketingowe, us³ugi w zakresie stosunków miêdzyludzkich (public relations) i komunikacji spo³ecznej oraz us³ugi doradztwa zwi¹zanego z zarz¹dzaniem, je¿eli wysokoœæ wynagrodzenia przewidzianego ³¹cznie za œwiadczone us³ugi przekracza 500 000 z³ netto, w stosunku rocznym,
• 1. zmiana umowy o us³ugi prawne, us³ugi marketingowe, us³ugi w zakresie stosunków miêdzyludzkich (public relations) i komunikacji spo³ecznej oraz us³ugi doradztwa zwi¹zanego z zarz¹dzaniem podwy¿szaj¹cej wynagrodzenie powy¿ej kwoty, o której mowa w pkt powy¿ej,
• 1. zawarcie umów o us³ugi prawne, us³ugi marketingowe, us³ugi w zakresie stosunków miêdzyludzkich (public relations) i komunikacji spo³ecznej oraz us³ugi doradztwa zwi¹zanego z zarz¹dzaniem, w których maksymalna wysokoœæ wynagrodzenia nie jest przewidziana,
• 1. zawarcie umowy darowizny lub innej umowy o podobnym skutku o wartoœci przekraczaj¹cej 20 000 z³otych lub 0,1% sumy aktywów w rozumieniu ustawy z dnia 29 wrzeœnia 1994 r. o rachunkowoœci, ustalonych na podstawie ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego,
• 1. zwolnienie z d³ugu lub innej umowy o podobnym skutku o wartoœci przekraczaj¹cej 50 000 z³otych lub 0,1% sumy aktywów w rozumieniu ustawy z dnia 29 wrzeœnia 1994 r. o rachunkowoœci, ustalonych na podstawie ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego,
• 1. udzielanie zgody na tworzenie oddzia³ów Spó³ki za granic¹,
• 1. okreœlanie sposobu wykonywania prawa g³osu na WZ lub na ZW spó³ek, w których Spó³ka posiada ponad 50% akcji lub udzia³ów, w nastêpuj¹cych sprawach:
  2. a) zbycia i wydzier¿awienia przedsiêbiorstwa spó³ki lub jego zorganizowanej czêœci oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego, je¿eli ich wartoœæ przekracza równowartoœæ kwoty 5 mln EUR w z³,
  3. b) rozwi¹zania i likwidacji spó³ki.
• 1. okreœlenie sposobu wykonywania prawa g³osu przez reprezentanta TAURON na WZ spó³ek, wobec których Spó³ka jest przedsiêbiorc¹ dominuj¹cym w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach:
  2. a) zawi¹zania przez spó³kê innej spó³ki,
  3. b) zmiany statut lub umowy oraz przedmiotu dzia³alnoœci spó³ki,
  4. c) po³¹czenia, przekszta³cenia, podzia³u, rozwi¹zania i likwidacji spó³ki,
  5. d) podwy¿szenia lub obni¿enia kapita³u zak³adowego spó³ki,
  6. e) zbycia i wydzier¿awienia przedsiêbiorstwa spó³ki lub jego zorganizowanej czêœci oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego,
  7. f) umorzenia udzia³ów lub akcji,
  8. g) kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹dów oraz rad nadzorczych,
  9. h) postanowienia dotycz¹cego roszczeñ o naprawienie szkody wyrz¹dzonej przy zawi¹zaniu spó³ki lub sprawowaniu zarz¹du albo nadzoru,
  10. i) w sprawach, o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarz¹dzania mieniem pañstwowym, z zastrze¿eniem § 15 ust. 4 Statutu Spó³ki,
• 1. zatwierdzanie polityki wynagrodzeñ dla grupy kapita³owej.

Kompetencje dotycz¹ce Zarz¹du

• 1. powo³ywanie i odwo³ywanie cz³onków Zarz¹du,
• 1. ustalanie zasad wynagradzania i wysokoœci wynagrodzenia dla cz³onków Zarz¹du, z zastrze¿eniem § 18 Statutu Spó³ki,
• 1. zawieszanie w czynnoœciach cz³onków Zarz¹du, z wa¿nych powodów,
• 1. delegowanie cz³onków Rady Nadzorczej do czasowego wykonywania czynnoœci cz³onków Zarz¹du, którzy nie mog¹ sprawowaæ swoich czynnoœci i ustalanie im wynagrodzenia z zastrze¿eniem, i¿ ³¹czne wynagrodzenie pobierane przez oddelegowanego jako Cz³onka Rady Nadzorczej oraz z tytu³u oddelegowania do czasowego sprawowania czynnoœci Cz³onka Zarz¹du, nie mo¿e przekroczyæ wynagrodzenia ustalonego dla Cz³onka Zarz¹du, w miejsce którego Cz³onek Rady Nadzorczej zosta³ oddelegowany,
• 1. przeprowadzanie postêpowania kwalifikacyjnego na stanowisko Cz³onka Zarz¹du,
• 1. przeprowadzanie konkursu celem wy³onienia osoby, z któr¹ zostanie zawarta umowa o sprawowanie zarz¹du w Spó³ce i zawieranie umowy o sprawowanie zarz¹du w Spó³ce,
• 1. udzielanie zgody Cz³onkom Zarz¹du na zajmowanie stanowisk w organach innych spó³ek.

Pozosta³e kompetencje Rady Nadzorczej Spó³ki

• 1. sporz¹dzanie sprawozdañ z nadzoru realizacji przez Zarz¹d inwestycji, w tym zakupu aktywów trwa³ych, a w szczególnoœci opiniowanie prawid³owoœci i efektywnoœci wydatkowania œrodków pieniê¿nych z tym zwi¹zanych,
• 1. zatwierdzenie rocznego sprawozdania Zarz¹du z nadzoru nad realizacj¹ projektów inwestycyjnych,
• 1. uchwalanie regulaminu szczegó³owo okreœlaj¹cego tryb dzia³ania Rady Nadzorczej.

6.9. Opis zasad zmiany Statutu Spó³ki

Zmiany Statutu Spó³ki dokonywane s¹ zgodnie z postanowieniami Ksh, w szczególnoœci: zmiana Statutu Spó³ki nastêpuje w drodze uchwa³y WZ powziêtej wiêkszoœci¹ trzech czwartych g³osów, a nastêpnie wymaga wydania przez w³aœciwy s¹d postanowienia o wpisie zmiany do rejestru przedsiêbiorców. Tekst jednolity Statutu Spó³ki, obejmuj¹cy zmiany uchwalone przez WZ, przyjmuje Rada Nadzorcza w drodze uchwa³y.

Zgodnie ze Statutem Spó³ki, istotna zmiana przedmiotu dzia³alnoœci Spó³ki wymaga dwóch trzecich g³osów w obecnoœci osób reprezentuj¹cych co najmniej po³owê kapita³u zak³adowego.

Zwyczajne WZ w dniu 29 maja 2017 r. podjê³o uchwa³y w sprawie zmiany Statutu Spó³ki, o czym poinformowano w rozdziale 2.8. niniejszego sprawozdania.

6.10. Sposób dzia³ania Walnego Zgromadzenia, jego zasadnicze uprawnienia oraz opis praw akcjonariuszy i sposobu ich wykonywania

Sposób funkcjonowania WZ Spó³ki oraz jego uprawnienia zawarte s¹ w Statucie Spó³ki oraz w Regulaminie Walnego Zgromadzenia TAURON Polska Energia S.A., który jest dostêpny na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

Sposób dzia³ania Walnego Zgromadzenia

WZ zwo³ywane jest przez og³oszenie na stronie internetowej Spó³ki oraz w sposób okreœlony dla przekazywania informacji bie¿¹cych przez spó³ki publiczne. W przypadku, gdy WZ jest zwo³ywane przez podmiot lub organ inny ni¿ Zarz¹d na podstawie przepisów Ksh, a zwo³anie WZ wymaga wspó³pracy ze strony Zarz¹du, Zarz¹d ma obowi¹zek dokonaæ wszelkich czynnoœci okreœlonych prawem w celu zwo³ania, organizacji i przeprowadzenia WZ, które odbywaj¹ siê w siedzibie Spó³ki albo w Warszawie.

WZ otwiera Przewodnicz¹cy Rady Nadzorczej, a w razie jego nieobecnoœci do otwarcia WZ upowa¿nieni s¹ w kolejnoœci: Wiceprzewodnicz¹cy Rady Nadzorczej, Prezes Zarz¹du, osoba wyznaczona przez Zarz¹d albo akcjonariusz, który zarejestrowa³ na WZ akcje uprawniaj¹ce do wykonywania najwiêkszej liczby g³osów. Nastêpnie, spoœród osób uprawnionych do uczestnictwa w WZ wybiera siê Przewodnicz¹cego Zgromadzenia.

WZ podejmuje uchwa³y bez wzglêdu na liczbê reprezentowanych na nim akcji, o ile przepisy Ksh oraz postanowienia Statutu Spó³ki nie stanowi¹ inaczej. WZ mo¿e zarz¹dziæ przerwê w obradach wiêkszoœci¹ dwóch trzecich g³osów. £¹cznie przerwy nie mog¹ trwaæ d³u¿ej ni¿ 30 dni.

Przerwa w obradach WZ mo¿e mieæ miejsce jedynie w szczególnych sytuacjach ka¿dorazowo wskazanych w uzasadnieniu uchwa³y, sporz¹dzanym w oparciu o powody przedstawione przez akcjonariusza wnioskuj¹cego o zarz¹dzenie przerwy.

Uchwa³a WZ w sprawie zarz¹dzenia przerwy wskazuje wyraŸnie termin wznowienia obrad, przy czym termin ten nie mo¿e stanowiæ bariery dla wziêcia udzia³u we wznowionych obradach przez wiêkszoœæ akcjonariuszy, w tym akcjonariuszy mniejszoœciowych.

Kompetencje Walnego Zgromadzenia

Zgodnie ze Statutem Spó³ki uchwa³y WZ wymagaj¹ sprawy wymienione w poni¿szej tabeli.

Tabela nr 40. Kompetencje Walnego Zgromadzenia

Sprawy wymagaj¹ce uchwa³y Walnego Zgromadzenia

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania finansowego Spó³ki i skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON za ubieg³y rok obrotowy oraz sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Spó³ki i sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON,
• 1. udzielenie absolutorium Cz³onkom organów Spó³ki z wykonania przez nich obowi¹zków,
• 1. podzia³ zysku lub pokrycie straty,
• 1. powo³anie i odwo³anie cz³onków Rady Nadzorczej,
• 1. zawieszanie cz³onków Zarz¹du w czynnoœciach,
• 1. ustalenie wysokoœci wynagrodzenia dla cz³onków Rady Nadzorczej, z zastrze¿eniem § 29 ust. 4 Statutu Spó³ki,
• 1. ustalanie zasad kszta³towania wynagrodzenia i wysokoœci wynagradzania cz³onków Zarz¹du z uwzglêdnieniem przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kszta³towania wynagrodzeñ osób kieruj¹cych niektórymi spó³kami,
• 1. zbycie i wydzier¿awienie przedsiêbiorstwa Spó³ki lub jego zorganizowanej czêœci oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego,
• 1. zawarcie przez Spó³kê umowy kredytu, po¿yczki, porêczenia lub innej podobnej umowy z Cz³onkiem Zarz¹du, Rady Nadzorczej, prokurentem, likwidatorem albo na rzecz którejkolwiek z tych osób. Zawarcie przez spó³kê zale¿n¹ umowy kredytu, po¿yczki, porêczenia lub innej podobnej umowy z Cz³onkiem Zarz¹du, Rady Nadzorczej, prokurentem, likwidatorem albo na rzecz którejkolwiek z tych osób,

Sprawy wymagaj¹ce uchwa³y Walnego Zgromadzenia
wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania
10.	podwy¿szanie i obni¿enie kapita³u zak³adowego Spó³ki,
11.	emisja obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeñstwa i papierów wartoœciowych imiennych lub na okaziciela uprawniaj¹cych ich posiadacza do zapisu lub objêcia akcji,
12.	nabycie akcji w³asnych w przypadku, gdy wymagaj¹ tego przepisy Ksh,
13.	przymusowy wykup akcji stosownie do postanowieñ art. 418 Ksh,
14.	tworzenie, u¿ycie i likwidacja kapita³ów rezerwowych,
15.	u¿ycie kapita³u zapasowego,
16.	postanowienia dotycz¹ce roszczeñ o naprawienie szkody wyrz¹dzonej przy zawi¹zaniu Spó³ki lub sprawowaniu zarz¹du albo nadzoru,
17.	po³¹czenie, przekszta³cenie oraz podzia³ Spó³ki,
18.	umorzenia akcji,
19.	zmiana Statutu i zmiana przedmiotu dzia³alnoœci Spó³ki,
20.	rozwi¹zanie i likwidacja Spó³ki.

Zgodnie z przepisami Ksh decyzja o emisji i wykupie akcji nale¿y do kompetencji WZ.

Opis praw akcjonariuszy i sposób ich wykonywania

Poni¿sza tabela przedstawia opis praw akcjonariuszy Spó³ki zwi¹zanych z WZ zgodnie ze Statutem Spó³ki, Ksh, i Regulaminem Walnego Zgromadzenia TAURON Polska Energia S.A.

Tabela nr 41. Opis praw akcjonariuszy zwi¹zanych z Walnym Zgromadzeniem

Lp.	Prawa akcjonariuszy	Opis praw akcjonariuszy
1.	Zwo³anie WZ	Akcjonariusze reprezentuj¹cy, co najmniej jedn¹ dwudziest¹ kapita³u zak³adowego, mog¹ ¿¹daæ zwo³ania Nadzwyczajnego WZ. ¯¹danie to powinno zawieraæ zwiêz³e uzasadnienie. Mo¿e ono zostaæ z³o¿one Zarz¹dowi na piœmie lub w postaci elektronicznej, na adres e-mailowy Spó³ki, wskazany przez Spó³kê na stronie internetowej w zak³adce "Relacje inwestorskie". Akcjonariusze reprezentuj¹cy, co najmniej po³owê kapita³u zak³adowego lub co najmniej po³owê ogó³u g³osów w Spó³ce mog¹ zwo³aæ Nadzwyczajne WZ i wyznaczyæ przewodnicz¹cego tego WZ.
2.	Umieszczenie spraw w porz¹dku obrad WZ	Akcjonariusze reprezentuj¹cy, co najmniej jedn¹ dwudziest¹ kapita³u zak³adowego mog¹ ¿¹daæ umieszczenia okreœlonych spraw w porz¹dku obrad najbli¿szego WZ. ¯¹danie, zawieraj¹ce uzasadnienie lub projekt uchwa³y dotycz¹cej proponowanego punktu porz¹dku obrad, powinno byæ z³o¿one Zarz¹dowi nie póŸniej ni¿ na 21 dni przed wyznaczonym terminem WZ w postaci elektronicznej na adres e-mailowy Spó³ki, b¹dŸ w formie pisemnej na adres Spó³ki.
3.	Zapoznanie siê z list¹ akcjonariuszy	Akcjonariusze mog¹ zapoznaæ siê z list¹ akcjonariuszy w siedzibie Zarz¹du Spó³ki przez 3 dni powszednie bezpoœrednio poprzedzaj¹ce odbycie WZ. Akcjonariusze mog¹ równie¿ ¿¹daæ przes³ania listy akcjonariuszy nieodp³atnie poczt¹ elektroniczn¹, podaj¹c adres, na który lista powinna byæ wys³ana.
4.	Uczestnictwo w WZ	Prawo uczestniczenia w WZ maj¹ tylko osoby bêd¹ce akcjonariuszami na szesnaœcie dni przed dat¹ WZ (dzieñ rejestracji w WZ). W celu uczestniczenia w WZ akcjonariusze powinni zg³osiæ firmie inwestycyjnej prowadz¹cej ich rachunek papierów wartoœciowych ¿¹danie wystawienia imiennego zaœwiadczenia o prawie uczestnictwa w WZ. ¯¹danie to powinno byæ zg³oszone nie wczeœniej ni¿ po og³oszeniu o zwo³aniu WZ oraz nie póŸniej ni¿ w pierwszym dniu powszednim po dniu rejestracji uczestnictwa w WZ.
5.	Reprezentowanie akcjonariusza przez pe³nomocnika	Akcjonariusze mog¹ uczestniczyæ w WZ oraz wykonywaæ prawo g³osu osobiœcie lub przez pe³nomocnika. Wspó³uprawnieni z akcji mog¹ uczestniczyæ w WZ oraz wykonywaæ prawo g³osu jedynie poprzez wspólnego przedstawiciela (pe³nomocnika). Pe³nomocnik mo¿e reprezentowaæ wiêcej ni¿ jednego akcjonariusza i g³osowaæ odmiennie z akcji ka¿dego akcjonariusza.
6.	Wybór Przewodnicz¹cego WZ	Akcjonariusze wybieraj¹ przewodnicz¹cego spoœród osób uprawnionych do uczestnictwa w WZ. Ka¿dy z uczestników WZ ma prawo zg³osiæ jedn¹ kandydaturê. Wyboru Przewodnicz¹cego dokonuje siê w g³osowaniu tajnym, bezwzglêdn¹ wiêkszoœci¹ g³osów. W przypadku, gdy zg³oszono tylko jednego kandydata, wybór mo¿e odbyæ siê przez aklamacjê.
7.	Wybór Komisji Skrutacyjnej	Ka¿dy akcjonariusz mo¿e zg³osiæ nie wiêcej ni¿ trzech kandydatów na cz³onka Komisji Skrutacyjnej, wybieranej przez WZ, oraz g³osowaæ maksymalnie na trzech kandydatów.
8.	Zg³oszenie projektu uchwa³y	Do czasu zamkniêcia dyskusji nad danym punktem porz¹dku obrad WZ akcjonariusze maj¹ prawo do wniesienia propozycji zmian do treœci projektu uchwa³y proponowanego do przyjêcia przez WZ w ramach danego punktu porz¹dku obrad lub do zg³oszenia w³asnego projektu takiej uchwa³y. Propozycje zmian lub projekty uchwa³ wraz z uzasadnieniem mo¿na sk³adaæ pisemnie na rêce Przewodnicz¹cego albo ustnie do protoko³u obrad.

Lp.	Prawa akcjonariuszy	Opis praw akcjonariuszy
9.	Zg³oszenie sprzeciwu	Akcjonariusze, którzy g³osowali przeciwko uchwale, a po jej podjêciu przez WZ chc¹ zg³osiæ swój sprzeciw, powinni bezpoœrednio po og³oszeniu wyników g³osowania wyraziæ sprzeciw i za¿¹daæ jego zaprotoko³owania przed przyst¹pieniem do nastêpnego punktu porz¹dku obrad. W razie póŸniejszego zg³oszenia sprzeciwu, jednak nie póŸniej ni¿ do zamkniêcia obrad WZ, akcjonariusze powinni wskazaæ, przeciwko której uchwale podjêtej przez WZ zg³aszaj¹ sprzeciw. Akcjonariusze zg³aszaj¹cy swój sprzeciw przeciwko uchwale WZ mog¹ zg³osiæ do protoko³u obrad jego zwiêz³e uzasadnienie.

6.11. Sk³ad osobowy, jego zmiany oraz opis dzia³ania organów zarz¹dzaj¹cych i nadzoruj¹cych Spó³ki oraz ich komitetów

6.11.1. Zarz¹d

Obecna, V kadencja Zarz¹du, rozpoczê³a swój bieg w dniu 16 marca 2017 r., tj. w dniu powo³ania Zarz¹du Spó³ki V wspólnej kadencji. Zgodnie ze Statutem Spó³ki kadencja wspólna wynosi 3 lata.

Sk³ad osobowy Zarz¹du na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Filip Grzegorczyk Prezes Zarz¹du,
• 1. Jaros³aw Broda Wiceprezes Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Maj¹tkiem i Rozwoju,
• 1. Kamil Kamiñski Wiceprezes Zarz¹du ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego,
• 1. Marek Wadowski Wiceprezes Zarz¹du ds. Finansów.

Zmiany w sk³adzie osobowym Zarz¹du w 2017 r. oraz w okresie do dnia sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

Na dzieñ 1 stycznia 2017 r. w sk³ad Zarz¹du wchodzili nastêpuj¹cy cz³onkowie: Filip Grzegorczyk (Prezes Zarz¹du), Jaros³aw Broda (Wiceprezes Zarz¹du), Kamil Kamiñski (Wiceprezes Zarz¹du), Marek Wadowski (Wiceprezes Zarz¹du) oraz Piotr Zawistowski (Wiceprezes Zarz¹du).

W dniu 15 marca 2017 r. Rada Nadzorcza odwo³a³a ca³y sk³ad Zarz¹du ze skutkiem na koniec dnia 15 marca 2017 r. W tym samym dniu Piotr Zawistowski pe³ni¹cy dotychczas funkcjê Wiceprezesa Zarz¹du ds. Klienta i Handlu przekaza³ Radzie Nadzorczej informacjê o rezygnacji z ubiegania siê o wybór do sk³adu Zarz¹du TAURON V wspólnej kadencji. Pozostali dotychczasowi cz³onkowie Zarz¹du zostali w dniu 15 marca 2017 r. powo³ani przez Radê Nadzorcz¹ z dniem 16 marca 2017 r. w sk³ad Zarz¹du Spó³ki V wspólnej kadencji.

Do dnia przekazania niniejszego sprawozdania nie mia³y miejsca inne zmiany w sk³adzie Zarz¹du.

Doœwiadczenie i kompetencje cz³onków Zarz¹du

Filip Grzegorczyk – Prezes Zarz¹du

Absolwent Wydzia³u Prawa i Administracji oraz Wydzia³u Studiów Miêdzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagielloñskiego w Krakowie, gdzie doktoryzowa³ siê z prawa Unii Europejskiej, a nastêpnie uzyska³ habilitacjê z prawa gospodarczego.

Ukoñczy³ równie¿ program Summer Advanced Course in European Law University of London, King's College, Centre of European Law; program International Business and Trade Summer School Catholic University of America – Columbus School of Law oraz École de droit français Université d'Orléans. Profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, gdzie wyk³ada na Wydzia³ach Zarz¹dzania oraz Ekonomii i Stosunków Miêdzynarodowych.

Posiada doœwiadczenie zawodowe w bran¿y energetyczno-paliwowej. W latach 2011–2013 by³ zwi¹zany z Kompani¹ Wêglow¹, jako pe³nomocnik zarz¹du ds. rozwoju energetyki. W latach 2007–2008 by³ cz³onkiem Zarz¹du TAURON. Od listopada 2015 r. piastowa³ funkcjê Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Skarbu Pañstwa. Biegle w³ada jêzykami: angielskim i francuskim.

Funkcjê Prezesa Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. pe³ni od 15 listopada 2016 r. Obecnie nadzoruje nastêpuj¹ce obszary dzia³alnoœci: zarz¹dzania strategicznego i rozwi¹zañ regulacyjnych, relacji z otoczeniem, obs³ugi prawnej i relacji inwestorskich, zarz¹dzania ryzykiem, audytu i kontroli wewnêtrznej, bezpieczeñstwa i zgodnoœci oraz kszta³towania polityki rozwoju zasobów ludzkich i dialogu spo³ecznego.

Jaros³aw Broda – Wiceprezes Zarz¹du

Absolwent Szko³y G³ównej Handlowej w Warszawie, posiada dyplom ukoñczenia studiów podyplomowych w dziedzinie zarz¹dzania projektami w Akademii Leona KoŸmiñskiego.

Posiada doœwiadczenie w obszarze konsolidacji i funkcjonowania sektora elektroenergetycznego, prywatyzacji pañstwowych grup energetycznych, tworzenia procesów zwi¹zanych z restrukturyzacj¹ i budowaniem strategii oraz projektów rozwojowych podmiotów energetycznych.

Od pocz¹tku kariery zawodowej zwi¹zany z podmiotami sektora energetycznego, w których zajmowa³ wysokie stanowiska menad¿erskie i dyrektorskie. Doœwiadczenie zawodowe zdobywa³ pracuj¹c w Ministerstwie Skarbu Pañstwa oraz w TAURON

i GDF Suez Energia Polska. Ostatnio zwi¹zany z GDF Suez Energia Polska – Katowice i z GDF Suez (Branch Energy Europe), gdzie by³ odpowiedzialny za analizy rynku oraz opracowanie strategii rozwoju spó³ki, zarz¹dzanie regulacyjne i projekty M&A. Bra³ tak¿e udzia³ w budowie strategii rozwoju dzia³alnoœci w obszarze sprzeda¿y i marketingu w Europie. Od po³owy 2015 r. odpowiada³ za przygotowanie strategii komercyjnej oraz kontraktu ró¿nicowego przy projekcie nuklearnym w Wielkiej Brytanii.

Funkcjê Wiceprezesa Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. pe³ni od 8 grudnia 2015 r. Obecnie nadzoruje nastêpuj¹ce obszary dzia³alnoœci: zarz¹dzania maj¹tkiem, badañ, rozwoju i innowacji, projektów i programów inwestycyjnych oraz BHP.

Kamil Kamiñski – Wiceprezes Zarz¹du

Absolwent Wydzia³u Zarz¹dzania i Komunikacji Spo³ecznej Uniwersytetu Jagielloñskiego. Uzyska³ tytu³ Executive MBA (Stockholm University School of Business / Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) oraz Post-MBA Diploma in Strategic Financial Management (Rotterdam School of Management, Erasmus University/GFKM).

Posiada doœwiadczenie w zakresie budowania wartoœci firm, fuzji i przejêæ oraz integracji biznesowej i operacjonalizacji strategii, jak równie¿ w zarz¹dzaniu kompleksowymi projektami w sektorze publicznym oraz prywatnym. Bra³ udzia³ w z³o¿onych procesach przekszta³ceniowych i restrukturyzacyjnych przedsiêbiorstw w sektorze energetyczno-paliwowym oraz logistyki transportu.

Doœwiadczenie zawodowe zdobywa³ pe³ni¹c funkcjê Prezesa lub Wiceprezesa Zarz¹du oraz zajmuj¹c wysokie stanowiska menad¿erskie. Od pocz¹tku 2014 r. by³ zwi¹zany

z Grup¹ Kapita³ow¹ Wêglokoks, gdzie w ramach Wêglokoks Energia uczestniczy³ w konsolidacji aktywów energetyczno-ciep³owniczych Kompani Wêglowej i Wêglokoksu. W tym czasie przewodzi³ pracom Komitetu Zarz¹dzania. Wczeœniejsze doœwiadczenia zawodowe obejmuj¹ m.in. pracê w Oœrodku Badawczo-Rozwojowym Przemys³u Rafinerskiego w P³ocku czy Miêdzynarodowym Porcie Lotniczym im. Jana Paw³a II Kraków-Balice. Kierowa³ równie¿ dzia³aniami Jonn Menzies PLC w Polsce. Przez wiele lat wspó³pracowa³ z Grup¹ Lotos, wspieraj¹c rozwój segmentu paliwa lotniczego, czego efektem by³ proces joint venture z Air BP Ltd. i powo³anie Lotos Air BP.

Funkcjê Wiceprezesa Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. pe³ni od 8 grudnia 2015 r. Obecnie nadzoruje nastêpuj¹ce obszary dzia³alnoœci: zarz¹dzania korporacyjnego, zasobów ludzkich, strategii marketingowej i relacji z klientami, funkcjonowania i zarz¹dzania systemami IT, ochrony danych osobowych oraz zakupów i administracji.

Marek Wadowski – Wiceprezes Zarz¹du

Absolwent Wydzia³u Ekonomii Akademii Ekonomicznej w Katowicach. Ukoñczy³ tak¿e studia podyplomowe École Supérieure de Commerce Toulouse, gdzie uzyska³ dyplom Mastere Spécialisé en Banque et Ingéniere Financiere oraz studia Executive MBA na Akademii Leona KoŸmiñskiego w Warszawie.

Posiada doœwiadczenie w sferze zarz¹dzania procesami finansowymi, controllingowymi i ksiêgowymi w przemyœle (energetyka, górnictwo, hutnictwo), jak równie¿ z zakresu finansowania inwestycji oraz miêdzynarodowych transakcji handlowych. Bra³ udzia³ w realizacji projektów due dilligence i wyceny licznych spó³ek (metodami dochodow¹, maj¹tkow¹ i porównawcz¹).

Od pocz¹tku kariery zawodowej zwi¹zany z podmiotami sektora energetycznego, górniczego i hutniczego, w których pe³ni³ funkcje Prezesa lub Wiceprezesa Zarz¹du oraz zajmowa³ wysokie stanowiska menad¿erskie. Doœwiadczenia zawodowe zdobywa³ pracuj¹c w firmie BRE Corporate Finance S.A., Hucie Cynku Miasteczko Œl¹skie S.A. oraz w spó³kach Grupy Kapita³owej Jastrzêbskiej Spó³ki Wêglowej S.A. Od 2008 r. pe³ni¹c funkcjê Wiceprezesa Zarz¹du odpowiedzialnego za pion finansowy w spó³kach Grupy Kapita³owej Jastrzêbskiej Spó³ki Wêglowej odpowiada³ m.in. za strukturyzowanie transakcji handlowych, wdra¿anie polityki zabezpieczenia ryzyka walutowego, obni¿anie kosztów finansowych, zarz¹dzanie p³ynnoœci¹, pozyskanie finansowania od konsorcjum bankowego w postaci programu emisji obligacji. Uczestniczy³ równie¿ w procesie debiutu gie³dowego Jastrzêbskiej Spó³ki Wêglowej S.A. (wprowadzenie Miêdzynarodowych Standardów Rachunkowoœci, modyfikacja systemu informacji zarz¹dczej, przygotowanie prospektu emisyjnego, rozmowy z inwestorami). Pe³ni³ funkcjê Prezesa Zarz¹du w Towarzystwie Finansowym Silesia, gdzie uczestniczy³ w programie emisji obligacji Kompanii Wêglowej oraz zajmowa³ siê pozyskaniem finansowania d³u¿nego od konsorcjum banków.

Funkcjê Wiceprezesa Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. pe³ni od 29 stycznia 2016 r. Obecnie nadzoruje nastêpuj¹ce obszary dzia³alnoœci: finansów i polityki ubezpieczeniowej, controllingu i planowania, analiz oraz rachunkowoœci i polityki podatkowej. Dodatkowo do czasu powo³ania Wiceprezesa Zarz¹du ds. Handlu nadzoruje pracê nastêpuj¹cych obszarów: handlu energi¹ elektryczn¹ i prawami maj¹tkowymi, handlu paliwami, zarz¹dzania portfelem oraz obrotu energi¹ elektryczn¹.

Szczegó³owy opis doœwiadczenia i kompetencji cz³onków Zarz¹du zosta³ opublikowany na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

Opis dzia³ania

Zarz¹d Spó³ki dzia³a na podstawie Kodeksu spó³ek handlowych i innych przepisów prawa, postanowieñ Statutu Spó³ki oraz postanowieñ Regulaminu Zarz¹du TAURON Polska Energia Spó³ka Akcyjna z siedzib¹ w Katowicach, który jest dostêpny na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/. Przy wykonywaniu swoich obowi¹zków cz³onkowie Zarz¹du kieruj¹ siê zasadami zawartymi w Dobrych Praktykach 2016.

Do sk³adania oœwiadczeñ w imieniu Spó³ki wymagane jest wspó³dzia³anie 2 cz³onków Zarz¹du albo jednego cz³onka Zarz¹du ³¹cznie z prokurentem. Je¿eli Zarz¹d jest jednoosobowy, do sk³adania oœwiadczeñ w imieniu Spó³ki uprawniony jest jeden cz³onek Zarz¹du albo prokurent.

Posiedzenia Zarz¹du zwo³uje Prezes Zarz¹du lub wyznaczony przez niego Wiceprezes Zarz¹du. Posiedzenia Zarz¹du zwo³ywane s¹ równie¿ na wniosek wiêkszoœci Wiceprezesów Zarz¹du, jak równie¿ Przewodnicz¹cego Rady Nadzorczej. Posiedzenia odbywaj¹ siê w siedzibie Spó³ki, w terminie ustalonym przez zwo³uj¹cego posiedzenie. W uzasadnionych przypadkach posiedzenia Zarz¹du mog¹ odbywaæ siê poza siedzib¹ Spó³ki. Posiedzeniom Zarz¹du przewodniczy Prezes Zarz¹du lub wyznaczony przez niego Wiceprezes Zarz¹du.

Zarz¹d g³osuje w sposób jawny. Wynik g³osowania odnotowywany jest w protokole posiedzenia. Prezes Zarz¹du zarz¹dza g³osowanie tajne na wniosek któregokolwiek z cz³onków Zarz¹du.

Uchwa³y Zarz¹du zapadaj¹ bezwzglêdn¹ wiêkszoœci¹ g³osów w obecnoœci 3/5 sk³adu cz³onków Zarz¹du. W przypadku równej liczby g³osów decyduje g³os Prezesa Zarz¹du. Zarz¹d mo¿e podejmowaæ uchwa³y w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu œrodków bezpoœredniego porozumiewania siê na odleg³oœæ. G³osowanie w powy¿szych trybach zarz¹dza Prezes Zarz¹du lub wskazany przez niego Cz³onek Zarz¹du, okreœlaj¹c termin koñcowy dla oddania g³osu przez cz³onków Zarz¹du. Dopuszczalne jest z³o¿enie zdania odrêbnego. Odnotowywane jest ono w protokole wraz z uzasadnieniem. Decyzje Zarz¹du, bêd¹ce postanowieniami w sprawach bie¿¹cych, nie wymagaj¹cych podjêcia uchwa³y, s¹ odnotowywane wy³¹cznie w protokole.

W sytuacji, gdy cz³onków Zarz¹du jest mniej ni¿ Pionów, Cz³onkowie Zarz¹du mog¹ ³¹czyæ pe³nienie obowi¹zków w zakresie dwóch Pionów, b¹dŸ dokonaæ innego podzia³u kompetencji, niesprzecznego z przyporz¹dkowaniem kompetencji dokonanym przez Radê Nadzorcz¹.

Wewnêtrzny podzia³ pomiêdzy cz³onków Zarz¹du zadañ i odpowiedzialnoœci za poszczególne obszary dzia³alnoœci Spó³ki (Piony) okreœlone w Regulaminie Organizacyjnym TAURON Polska Energia S.A. i obejmuj¹ce samodzielne stanowiska pracy oraz jednostki organizacyjne podlegaj¹ce poszczególnym Cz³onkom Zarz¹du i przez nich nadzorowane, okreœla powy¿szy Regulamin Organizacyjny, a schemat ww. podzia³u jest publikowany na stronie internetowej Spó³ki.

Struktura pionów podleg³ych poszczególnym cz³onkom Zarz¹du okreœlona jest w schemacie struktury organizacyjnej Spó³ki, omówionym w pkt 8.1.2. niniejszego sprawozdania.

6.11.2. Rada Nadzorcza

Obecna, V kadencja Rady Nadzorczej rozpoczê³a siê w dniu 29 maja 2017 r., tj. w dniu odbycia Zwyczajnego WZ Spó³ki zatwierdzaj¹cego sprawozdanie finansowe za ostatni pe³ny rok obrotowy pe³nienia funkcji cz³onków Rady Nadzorczej IV kadencji czyli za rok obrotowy 2016. Zgodnie ze Statutem Spó³ki jest to kadencja wspólna i wynosi 3 lata.

Sk³ad osobowy Rady Nadzorczej na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Beata Ch³odziñska Przewodnicz¹ca Rady Nadzorczej,
• 1. Teresa Famulska Wiceprzewodnicz¹ca Rady Nadzorczej,
• 1. Jacek Szyke Sekretarz Rady Nadzorczej,
• 1. Rados³aw Domagalski-£abêdzki Cz³onek Rady Nadzorczej,
• 1. Katarzyna £asak-Jarszak Cz³onek Rady Nadzorczej,
• 1. Pawe³ Pampuszko Cz³onek Rady Nadzorczej,
• 1. Jan P³udowski Cz³onek Rady Nadzorczej,
• 1. Agnieszka WoŸniak Cz³onek Rady Nadzorczej.

Zmiany w sk³adzie osobowym Rady Nadzorczej w 2017 r.

Na dzieñ 1 stycznia 2017 r. w sk³ad Rady Nadzorczej wchodzi³y nastêpuj¹ce osoby: Beata Ch³odziñska (Przewodnicz¹ca Rady Nadzorczej), Anna Mañk (Wiceprzewodnicz¹ca Rady Nadzorczej), Jacek Szyke (Sekretarz Rady Nadzorczej), Stanis³aw Bortkiewicz (Cz³onek Rady Nadzorczej), Leszek Koziorowski (Cz³onek Rady Nadzorczej), Jan P³udowski (Cz³onek Rady Nadzorczej), Jacek Rawecki (Cz³onek Rady Nadzorczej), Stefan Œwi¹tkowski (Cz³onek Rady Nadzorczej) oraz Agnieszka WoŸniak (Cz³onek Rady Nadzorczej).

W dniu 25 maja 2017 r. Jacek Rawecki z³o¿y³ oœwiadczenie o rezygnacji z dniem 26 maja 2017 r. z pe³nienia funkcji cz³onka Rady Nadzorczej Spó³ki.

W dniu 29 maja 2017 r. Skarb Pañstwa, dzia³aj¹c w ramach uprawnieñ osobistych okreœlonych w § 23 ust. 1 pkt 1) i 3) Statutu Spó³ki, powo³a³ do sk³adu Rady Nadzorczej V wspólnej kadencji nastêpuj¹ce osoby: Beatê Ch³odziñska, Teresê Famulsk¹, Barbarê Katarzynê £asak-Jarszak, Jana P³udowskiego i Agnieszkê WoŸniak.

W dniu 29 maja 2017 r. Zwyczajne WZ Spó³ki powo³a³o do sk³adu Rady Nadzorczej V wspólnej kadencji Rados³awa Domagalskiego-£abêdzkiego, Paw³a Pampuszko i Jacka Szyke.

Do dnia przekazania niniejszego sprawozdania nie mia³y miejsca inne zmiany w sk³adzie Rady Nadzorczej.

Informacja o niezale¿noœci cz³onków Rady Nadzorczej na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Wymogi niezale¿noœci okreœlone w Dobrych Praktykach oraz Za³¹czniku II do Zalecenia Komisji z dnia 15 lutego 2005 r. dotycz¹cego roli dyrektorów niewykonawczych lub bêd¹cych cz³onkami rady nadzorczej spó³ek gie³dowych i komisji rady (nadzorczej) (2005/162/WE) spe³niaj¹ nastêpuj¹cy cz³onkowie Rady Nadzorczej:

• 1) Teresa Famulska,
• 2) Barbara £asak-Jarszak,
• 3) Pawe³ Pampuszko,
• 4) Jan P³udowski,
• 5) Jacek Szyke.

Pozostali cz³onkowie Rady Nadzorczej nie spe³niaj¹ wymogów niezale¿noœci okreœlonych w Dobrych Praktykach.

Na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania cz³onek Rady Nadzorczej Beata Ch³odziñska spe³nia³a wymogi niezale¿noœci, o których mowa w Dobrych Praktykach.

Doœwiadczenie i kompetencje cz³onków Rady Nadzorczej

Beata Ch³odziñska – Przewodnicz¹ca Rady Nadzorczej

Absolwentka Wydzia³u Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Posiada uprawnienia radcy prawnego.

W latach 2001–2016 zwi¹zana z Ministerstwem Skarbu Pañstwa, gdzie prowadzi³a obs³ugê prawn¹, ostatnio jako Zastêpca Dyrektora w Departamencie Prawnym i Procesowym. Obecnie pracuje w spó³ce PKN Orlen S.A. w obszarze prawnym.

Doœwiadczenie zwi¹zane z nadzorowaniem dzia³alnoœci spó³ek z udzia³em Skarbu Pañstwa zdobywa³a zasiadaj¹c m.in. w radach nadzorczych nastêpuj¹cych spó³ek: Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzib¹ w Warszawie, Centrum Techniki Okrêtowej S.A. z siedzib¹ w Gdañsku, Chemia Polska sp. z o.o. z siedzib¹ w Warszawie, Miêdzynarodowa Korporacja Gwarancyjna sp. z o.o. z siedzib¹ w Warszawie.

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 12 sierpnia 2015 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji pe³ni funkcjê Przewodnicz¹cej Rady Nadzorczej, Przewodnicz¹cej Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ Rady Nadzorczej, a tak¿e jest cz³onkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej oraz cz³onkiem Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Teresa Famulska – Wiceprzewodnicz¹ca Rady Nadzorczej

Absolwentka Akademii Ekonomicznej w Katowicach, profesor nauk ekonomicznych nadany przez Prezydenta RP na wniosek Rady Wydzia³u Finansów i Ubezpieczeñ Akademii Ekonomicznej w Katowicach.

Od 1981 roku zwi¹zana z Uniwersytetem Ekonomicznym w Katowicach. Obecnie jest Kierownikiem Katedry Finansów Publicznych zajmuj¹c stanowisko profesora zwyczajnego. W latach 1998–2013 pracowa³a w Wy¿szej Szkole Bankowoœci i Finansów, ostatnio jako dziekan, zajmuj¹c stanowisko profesora zwyczajnego.

Autorka oko³o 150 publikacji krajowych i zagranicznych z problematyki finansów, g³ównie finansów publicznych (w tym podatki i systemy podatkowe) oraz finansów przedsiêbiorstw. Obok pracy akademickiej stale wspó³pracuje z praktyk¹ gospodarcz¹ uczestnicz¹c m.in. w kilkudziesiêciu projektach naukowo-badawczych. Prowadzi liczne wyk³ady i szkolenia dla kadr finansowych i mened¿erskich przedsiêbiorstw oraz pracowników aparatu skarbowego, w ramach studiów podyplomowych oraz we wspó³pracy m.in. z Polskim Towarzystwem Ekonomicznym i Stowarzyszeniem Ksiêgowych w Polsce. Od 2007 r. pracuje w Pañstwowej Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Doradztwa Podatkowego, gdzie pe³ni od 2010 r. funkcjê Przewodnicz¹cej. Od 2007 r. cz³onek Komitetu Nauk o Finansach Polskiej Akademii Nauk, gdzie w latach 2011–2015 by³a cz³onkiem Prezydium Komitetu. Ponadto jest cz³onkiem Zarz¹du G³ównego Polskiego Stowarzyszenia Finansów i Bankowoœci, International Fiscal Association, Centrum Informacji i Organizacji Badañ Finansów Publicznych i Prawa Podatkowego Krajów Europy Œrodkowej i Wschodniej oraz Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego.

Posiada nastêpuj¹ce nagrody i wyró¿nienia: Srebrny Krzy¿ Zas³ugi, Srebrny Medal za D³ugoletni¹ S³u¿bê, Medal Komisji Edukacji Narodowej, nagrody Ministra Edukacji Narodowej oraz Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji pe³ni funkcjê Wiceprzewodnicz¹cej Rady Nadzorczej oraz Przewodnicz¹cej Komitetu Audytu Rady Nadzorczej.

Jacek Szyke – Sekretarz Rady Nadzorczej

Absolwent ekonomii na Uniwersytecie w £odzi oraz Wydzia³u Elektrycznego Politechniki w Poznaniu, na której uzyska³ tytu³ doktora nauk technicznych.

Posiada wieloletnie doœwiadczenie zawodowe w energetyce zawodowej, gdzie przeszed³ wszystkie szczeble kariery zawodowej poczynaj¹c od sta¿ysty, majstra, Kierownika Dzia³u Zabezpieczeñ i Automatyki (Zak³ad Energetyczny Kalisz i £ódŸ), Dy¿urnego In¿yniera Ruchu (Elektrociep³ownia £ódŸ), do stanowiska G³ównego In¿yniera (Zak³ad Energetyczny £ódŸ i P³ock) i Dyrektora Naczelnego (Zak³ad Energetyczny P³ock oraz Elektrociep³ownia Siekierki). Pracowa³ równie¿ jako Mened¿er Kontraktu w Libii. W³aœciciel oraz Prezes firmy konsultingowej JES ENERGY.

Posiadane odznaczenia pañstwowe: Z³oty Krzy¿ Zas³ugi, Krzy¿ Kawalerski. Posiadane odznaczenia resortowe: Zas³u¿ony dla resortów: Energetyki, Budownictwa, £¹cznoœci, Po¿arnictwa, Kultury i Ciep³ownictwa.

Autor ponad 100 artyku³ów, publikacji i ksi¹¿ek, w tym: "Wspomnienia o tradycji i zwyczajach pracy w energetyce", "O energetyce z sentymentem", "Historia Polskiej Elektroenergetyki", "Z³ota Ksiêga Elektroenergetyki", "Grupa TAURON – monografia".

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 14 wrzeœnia 2010 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji pe³ni funkcjê Sekretarza Rady Nadzorczej oraz Przewodnicz¹cego Komitetu Strategii Rady Nadzorczej, a tak¿e jest cz³onkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej.

Rados³aw Domagalski-£abêdzki – Cz³onek Rady Nadzorczej

Absolwent Uniwersytetu £ódzkiego (magister prawa). Ukoñczy³ studia Executive MBA na Rutgers University w New Jersey. By³ stypendyst¹ Uniwersytetów w Munster i Mannheim w Niemczech.

Menad¿er z bogatym doœwiadczeniem praktycznym w zarz¹dzaniu z³o¿onymi projektami biznesowymi o zasiêgu miêdzynarodowym. Przygotowa³ i skutecznie wdro¿y³ strategiê rozwoju w Azji jednej z najwiêkszych polskich grup kapita³owych.

W latach 2006–2013 prezes, zarz¹du w Magellan Trading Shanghai Co. Ltd w Chinach. Wczeœniej pracowa³ jako prawnik w GSP Group Sp. z o.o. w £odzi, a tak¿e w American Enterprise Institute w Waszyngtonie – jednym z najwiêkszych amerykañskich think-thank'ów.

Od grudnia 2015 r. do paŸdziernika 2016 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju, odpowiedzialny m.in. za promocjê polskiej gospodarki, cz³onek Komisji Nadzoru Finansowego.

Od paŸdziernika 2016 r. do 10 marca 2018 r. pe³ni³ funkcjê Prezesa Zarz¹du KGHM Polska MiedŸ S.A.

Wspó³za³o¿yciel Polsko-Chiñskiej Izby Handlowej w Szanghaju. Autor wielu publikacji o tematyce biznesowej.

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest cz³onkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej.

Barbara Katarzyna £asak-Jarszak – Cz³onek Rady Nadzorczej

Absolwentka Wydzia³u Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Od stycznia 1997 r. do lutego 2017 r. by³a pracownikiem Departamentu Prawnego w Ministerstwie Skarbu Pañstwa. W okresie od kwietnia 1998 r. do lutego 2017 r. kierowa³a komórk¹ organizacyjn¹ w ramach Departamentu Prawnego zapewniaj¹cego obs³ugê prawn¹ ministerstwa. Od 1 marca 2017 r. zatrudniona na stanowisku naczelnika Wydzia³u ds. Mienia Pañstwowego i Finansów w Departamencie Skarbu Pañstwa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, gdzie zajmuje siê m.in. problematyk¹ zwi¹zan¹ z nowymi zasadami zarz¹dzania mieniem pañstwowym.

W latach 1999–2001 cz³onek Komisji Dyscyplinarnej Ministerstwa Skarbu Pañstwa. W latach 1999–2005 zastêpca rzecznika dyscypliny finansów publicznych przy Ministrze Skarbu Pañstwa.

Posiada wieloletnie doœwiadczenie w pracy w organach nadzorczych spó³ek z udzia³em Skarbu Pañstwa, w tym: ZPP "Lenora" sp. z o.o., Koneckie Zak³ady Odlewnicze S.A., Uzdrowisko Busko-Zdrój S.A., ŒWWG Polmos S.A., Stocznia Gdynia S.A., Archimedes S.A., PSO "Maskpol" S.A., ZG "Dom S³owa Polskiego" S.A. w likwidacji, Fundusz Rozwoju Spó³ek S.A., Zak³ady Miêsne Nisko S.A.

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest cz³onkiem Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ Rady Nadzorczej.

Pawe³ Pampuszko – Cz³onek Rady Nadzorczej

Absolwent Wydzia³u Prawa i Administracji Uniwersytetu Œl¹skiego w Katowicach, adwokat wpisany na listê adwokatów Izby Adwokackiej w Katowicach.

Podczas swojej wieloletniej pracy zawodowej uzyska³ istotne doœwiadczenie w zakresie negocjowania kontraktów w ramach znacz¹cych przedsiêwziêæ przemys³owo-gospodarczych, a tak¿e w przygotowaniu i prowadzeniu znacz¹cych sporów s¹dowych, gdzie koniecznym by³o zg³êbienie nieprawniczych zagadnieñ specjalistycznych oraz bliska wspó³praca ze specjalistami z innych dziedzin. Bra³ równie¿ czynny udzia³ w identyfikacji i eliminowaniu nieprawid³owoœci w dzia³aniach organów spó³ek kapita³owych.

Doœwiadczenie zawodowe zwi¹zane z obs³ug¹ prawn¹ podmiotów gospodarczych zdobywa³ pracuj¹c w latach 2005–2009 m.in. w Kancelarii Biura Prawne Babula i Wspólnicy sp. k., Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Œl¹zak, Zapiór & Partnerzy, SILEGE S.C. oraz Woszym Technologies sp.j. W latach 2009–2011 prowadzi³ indywidualn¹ Kancelariê Adwokack¹. Od 2011 roku do chwili obecnej pozostaje wspólnikiem za³o¿ycielem w kancelarii Kuœ-Zieliñska, Pampuszko i Wspólnicy – Adwokaci i Radcy Prawni sp.j.

Uczestniczy³ w organach nadzoru w obszarze organizacji pozarz¹dowych i spó³ek kapita³owych, w tym: CHK S.A. i Fundacji Medicina Pro Humana.

Jest autorem publikacji z zakresu prawa medycznego.

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 29 maja 2017 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest cz³onkiem Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Jan P³udowski – Cz³onek Rady Nadzorczej

Absolwent Wydzia³u Elektrycznego Politechniki Œl¹skiej w Gliwicach. Ukoñczy³ równie¿ studia podyplomowe na Wydziale Elektrycznym Politechniki Gdañskiej, na Akademii Ekonomicznej im. K. Adamieckiego w Katowicach na kierunku zarz¹dzanie finansami przedsiêbiorstw oraz na Wydziale Zarz¹dzania i Ekonomiki Us³ug Uniwersytetu Szczeciñskiego na kierunku marketing i zarz¹dzanie w przedsiêbiorstwie.

Zawodowo zwi¹zany z energetyk¹, doœwiadczenie zawodowe zdobywa³ zajmuj¹c stanowiska na wszystkich szczeblach kariery zawodowej. Pracowa³ m.in. na stanowiskach G³ównego Energetyka Okrêgu (PKP Œl¹ska Dyrekcja Okrêgowa Kolei Pañstwowych w Katowicach), Dyrektora Zak³adu Energetyki Kolejowej w Katowicach oraz Naczelnika Wydzia³u Gospodarki Energetycznej (PKP Dyrekcja Energetyki Kolejowej w Warszawie), Dyrektora Biura Przep³ywu Œrodków Pieniê¿nych ("PKP Energetyka" sp. z o.o. w Warszawie). Obecnie zajmuje stanowisko Dyrektora Koordynatora Projektu w "PKP Energetyka" S.A. w Warszawie.

W latach 2007–2008 pe³ni³ funkcjê cz³onka Rady Nadzorczej Spó³ki Energetycznej Jastrzêbie S.A.

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 30 grudnia 2016 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest cz³onkiem Komitetu Audytu Rady Nadzorczej oraz Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Agnieszka WoŸniak – Cz³onek Rady Nadzorczej

Absolwentka Wydzia³u Prawa i Administracji UMCS w Lublinie. Z wykszta³cenia prawnik.

W latach 2001–2015 pracowa³a w Ministerstwie Gospodarki, gdzie przesz³a wszystkie szczeble kariery zawodowej od referendarza, przez stanowiska specjalisty, g³ównego specjalisty, naczelnika wydzia³u, zastêpcy dyrektora i dyrektora. Od 2005 r. urzêdnik mianowany. Z Ministerstwem Energii zwi¹zana od momentu jego powstania, tj. od listopada 2015 r., gdzie obecnie zajmuje stanowisko Dyrektora Biura Ministra.

Posiada wieloletnie doœwiadczenie w zarz¹dzaniu kadrami. Zajmowa³a siê sprawami zwi¹zanymi z kontrolami, sprawami organizacyjnymi urzêdu, zamówieniami publicznymi, sprawami kadrowymi. Piastowa³a tak¿e funkcjê Pe³nomocnika Dyrektora Generalnego ds. Zintegrowanego Systemu Zarz¹dzania.

Posiada doœwiadczenie zwi¹zane z nadzorowaniem dzia³alnoœci spó³ek z udzia³em Skarbu Pañstwa. Od stycznia 2009 r. do czerwca 2014 r. cz³onek Rady Nadzorczej w spó³ce Wêglokoks S.A. z siedzib¹ w Katowicach.

Cz³onkiem Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. pozostaje od 16 grudnia 2016 r. W Radzie Nadzorczej V kadencji jest cz³onkiem Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ Rady Nadzorczej i Komitetu Strategii Rady Nadzorczej.

Szczegó³owy opis doœwiadczenia i kompetencji cz³onków Rady Nadzorczej zosta³ opublikowany na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

Opis dzia³ania

Szczegó³owy opis dzia³ania Rady Nadzorczej zawarty jest w Ksh, Statucie Spó³ki, który jest dostêpny na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/ oraz w Regulaminie Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. z siedzib¹ w Katowicach.

G³ówn¹ form¹ wykonywania przez Radê Nadzorcz¹ nadzoru nad dzia³alnoœci¹ Spó³ki s¹ posiedzenia Rady Nadzorczej. Rada Nadzorcza wykonuje swoje obowi¹zki kolegialnie. Posiedzenia Rady Nadzorczej zwo³uje Przewodnicz¹cy Rady Nadzorczej lub Wiceprzewodnicz¹cy Rady Nadzorczej przedstawiaj¹c szczegó³owy porz¹dek obrad:

• 1) zgodnie z przyjêtymi przez Radê Nadzorcz¹ ustaleniami,
• 2) z w³asnej inicjatywy,
• 3) na pisemny wniosek ka¿dego z cz³onków Rady Nadzorczej,
• 4) na pisemny wniosek Zarz¹du.

Posiedzenia Rady Nadzorczej odbywaj¹ siê w siedzibie Spó³ki. W uzasadnionych przypadkach posiedzenie mo¿e zostaæ zwo³ane w innym miejscu.

Do zwo³ania posiedzenia wymagane jest pisemne zaproszenie wszystkich cz³onków Rady Nadzorczej na co najmniej 7 dni przed terminem posiedzenia Rady Nadzorczej. Z wa¿nych powodów Przewodnicz¹cy Rady Nadzorczej mo¿e skróciæ ten termin do 2 dni, okreœlaj¹c sposób przekazania zaproszenia. Zawiadomienia o posiedzeniu Rady Nadzorczej przekazywane s¹ za pomoc¹ faksu lub poczty elektronicznej. W zawiadomieniu o posiedzeniu Rady Nadzorczej Przewodnicz¹cy okreœla termin posiedzenia, miejsce obrad oraz szczegó³owy projekt porz¹dku obrad. Rada Nadzorcza odbywa posiedzenia w miarê potrzeb, nie rzadziej jednak ni¿ raz na 2 miesi¹ce. Rada Nadzorcza mo¿e odbywaæ posiedzenia bez formalnego zwo³ania, je¿eli wszyscy cz³onkowie Rady Nadzorczej s¹ obecni i nikt nie wniesie sprzeciwu do faktu odbycia posiedzenia lub do porz¹dku obrad.

Zmiana zaproponowanego porz¹dku obrad mo¿e nast¹piæ, gdy na posiedzeniu obecni s¹ wszyscy cz³onkowie Rady Nadzorczej i nikt nie wniesie sprzeciwu do porz¹dku obrad. Sprawa nieuwzglêdniona w porz¹dku obrad powinna byæ w³¹czona do porz¹dku obrad nastêpnego posiedzenia.

Udzia³ w posiedzeniu Rady Nadzorczej jest obowi¹zkiem cz³onka Rady Nadzorczej. Cz³onek Rady Nadzorczej podaje przyczyny swojej nieobecnoœci na piœmie. Usprawiedliwienie nieobecnoœci cz³onka Rady Nadzorczej wymaga uchwa³y Rady Nadzorczej. W posiedzeniach Rady Nadzorczej mog¹ uczestniczyæ cz³onkowie Zarz¹du Spó³ki, o ile Rada Nadzorcza nie wyrazi sprzeciwu. Udzia³ cz³onków Zarz¹du w posiedzeniach Rady Nadzorczej jest obowi¹zkowy, je¿eli zostali zaproszeni przez Przewodnicz¹cego Rady Nadzorczej. W posiedzeniach mog¹ uczestniczyæ tak¿e inne osoby, je¿eli zostan¹ one zaproszone w powy¿szy sposób.

Rada Nadzorcza mo¿e zasiêgaæ opinii radców prawnych œwiadcz¹cych sta³¹ pomoc prawn¹ na rzecz Spó³ki oraz, w uzasadnionych przypadkach, powo³ywaæ i zapraszaæ na posiedzenia Rady Nadzorczej odpowiednich ekspertów w celu zasiêgniêcia opinii i podjêcia w³aœciwej decyzji. W przypadkach, o których mowa powy¿ej, Rada Nadzorcza podejmuje uchwa³ê o zleceniu pracy wybranemu ekspertowi (firmie audytorskiej, konsultingowej, kancelarii prawnej) zobowi¹zuj¹c Zarz¹d Spó³ki do zawarcia odpowiedniej umowy.

Posiedzenia Rady Nadzorczej prowadzi Przewodnicz¹cy Rady Nadzorczej, a w przypadku jego nieobecnoœci – Wiceprzewodnicz¹cy Rady Nadzorczej. Z wa¿nych powodów, za zgod¹ wiêkszoœci cz³onków Rady Nadzorczej obecnych na posiedzeniu, prowadz¹cy posiedzenie ma obowi¹zek poddaæ pod g³osowanie wniosek o przerwanie obrad i ustaliæ termin wznowienia obrad Rady Nadzorczej. Rada Nadzorcza podejmuje postanowienia w formie uchwa³. Uchwa³y Rady Nadzorczej podejmowane s¹ g³ównie na posiedzeniach. Rada Nadzorcza podejmuje uchwa³y, je¿eli na posiedzeniu obecna jest co najmniej po³owa jej cz³onków, a wszyscy jej cz³onkowie zostali zaproszeni we w³aœciwy sposób okreœlony w Regulaminie Rady Nadzorczej. Z zastrze¿eniem bezwzglêdnie obowi¹zuj¹cych przepisów prawa, w tym Ksh, oraz postanowieñ Statutu Spó³ki, Rada Nadzorcza podejmuje uchwa³y bezwzglêdn¹ wiêkszoœci¹ g³osów obecnych na posiedzeniu, przy czym przez bezwzglêdn¹ wiêkszoœæ g³osów rozumie siê wiêcej g³osów oddanych "za" ni¿ "przeciw" i "wstrzymuj¹cych siê". W sprawach nieobjêtych porz¹dkiem obrad uchwa³ podj¹æ nie mo¿na, chyba ¿e obecni s¹ wszyscy cz³onkowie Rady Nadzorczej i nikt nie wyrazi sprzeciwu. Nie dotyczy to uchwa³ w sprawie usprawiedliwienia nieobecnoœci cz³onka Rady Nadzorczej na posiedzeniu. G³osowanie nad uchwa³ami jest jawne. Tajne g³osowanie zarz¹dza siê:

• 1) na ¿¹danie choæby jednego z cz³onków Rady Nadzorczej,
• 2) w sprawach osobowych.

Rada Nadzorcza, zgodnie ze Statutem Spó³ki, mo¿e podejmowaæ uchwa³y w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu œrodków bezpoœredniego porozumiewania siê na odleg³oœæ. Podjêcie uchwa³y w tym trybie wymaga uprzedniego powiadomienia wszystkich cz³onków Rady Nadzorczej o treœci projektu uchwa³y. Podejmowanie uchwa³ w tym trybie nie dotyczy wyboru Przewodnicz¹cego, Wiceprzewodnicz¹cego i Sekretarza Rady Nadzorczej, powo³ania lub zawieszenia w czynnoœciach cz³onka Zarz¹du oraz odwo³ania tych osób, jak równie¿ innych spraw, których rozstrzygniêcie wymaga g³osowania tajnego. G³osuj¹c nad uchwa³¹ podejmowan¹ w powy¿szym trybie, cz³onek Rady Nadzorczej wskazuje jak g³osowa³, tj. "za", "przeciw" lub "wstrzyma³ siê". Uchwa³ê z zaznaczeniem, ¿e zosta³a podjêta w trybie pisemnym lub w trybie g³osowania przy wykorzystaniu œrodków bezpoœredniego porozumienia siê na odleg³oœæ, podpisuje Przewodnicz¹cy Rady Nadzorczej. Podjête w tym trybie uchwa³y zostaj¹ przedstawione na najbli¿szym posiedzeniu Rady Nadzorczej z podaniem wyniku g³osowania.

Dopuszcza siê mo¿liwoœæ uczestnictwa cz³onków Rady Nadzorczej w posiedzeniu oraz g³osowania nad podejmowanymi uchwa³ami w ramach tego posiedzenia przy wykorzystaniu œrodków bezpoœredniego porozumiewania siê na odleg³oœæ, tj. tele- lub wideokonferencji, z zastrze¿eniem, ¿e w miejscu obrad wskazanym w zawiadomieniu o posiedzeniu, obecnych jest co najmniej po³owa jej cz³onków i istnieje techniczna mo¿liwoœæ zapewnienia bezpiecznego po³¹czenia.

Cz³onkowie Rady Nadzorczej uczestnicz¹ w posiedzeniach oraz wykonuj¹ swoje prawa i obowi¹zki osobiœcie, a przy wykonywaniu swoich obowi¹zków zobowi¹zani s¹ do dok³adania nale¿ytej starannoœci. Cz³onkowie Rady Nadzorczej obowi¹zani s¹ do zachowania tajemnicy wiadomoœci zwi¹zanych z dzia³alnoœci¹ Spó³ki, które powziêli w zwi¹zku ze sprawowaniem mandatu lub przy innej sposobnoœci. Rada Nadzorcza wykonuje swoje czynnoœci kolegialnie.

Rada Nadzorcza mo¿e z wa¿nych powodów delegowaæ poszczególnych cz³onków do samodzielnego pe³nienia okreœlonych czynnoœci nadzorczych na czas oznaczony. Rada Nadzorcza mo¿e delegowaæ swoich cz³onków, na okres nie d³u¿szy ni¿ trzy miesi¹ce, do czasowego wykonywania czynnoœci cz³onków Zarz¹du, którzy zostali odwo³ani, z³o¿yli rezygnacjê albo z innych przyczyn nie mog¹ sprawowaæ swoich czynnoœci. Delegowanie, o którym mowa powy¿ej, wymaga uzyskania zgody cz³onka Rady Nadzorczej, który ma byæ delegowany.

Szczegó³owy opis dzia³alnoœci Rady Nadzorczej w minionym roku obrotowym zawiera sprawozdanie z dzia³alnoœci Rady Nadzorczej, sk³adane corocznie WZ, a nastêpnie publikowane na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

Rada Nadzorcza mo¿e powo³ywaæ spoœród swoich cz³onków sta³e lub doraŸne zespo³y robocze, komitety dla wykonywania okreœlonych czynnoœci. Sta³ymi komitetami Rady Nadzorczej s¹:

• 1) Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. (Komitet Audytu),
• 2) Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. (Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ),
• 3) Komitet Strategii Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A. (Komitet Strategii).

Sk³ad, zadania oraz zasady funkcjonowania komitetów, o których mowa powy¿ej, okreœlaj¹ ich regulaminy uchwalone przez Radê Nadzorcz¹.

6.11.3. Komitet Audytu

W zwi¹zku z dokonywanymi w 2017 r. zmianami w sk³adzie Rady Nadzorczej Spó³ki, Rada Nadzorcza dokonywa³a równie¿ zmian w sk³adzie Komitetu Audytu.

Sk³ad Komitetu Audytu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Teresa Famulska Przewodnicz¹ca Komitetu Audytu,
• 1. Beata Ch³odziñska Cz³onek Komitetu Audytu,
• 1. Rados³aw Domagalski-£abêdzki Cz³onek Komitetu Audytu,
• 1. Jan P³udowski Cz³onek Komitetu Audytu,
• 1. Jacek Szyke Cz³onek Komitetu Audytu.

Zmiany w sk³adzie osobowym Komitetu Audytu

Na dzieñ 1 stycznia 2017 r. w sk³ad Komitetu Audytu wchodzili nastêpuj¹cy cz³onkowie: Beata Ch³odziñska (Przewodnicz¹ca), Jacek Rawecki i Jacek Szyke.

Rada Nadzorcza w dniu 30 stycznia 2017 r. powo³a³a do sk³adu Komitetu Audytu Stanis³awa Bortkiewicza i Jana P³udowskiego. W tym samym dniu Komitet Audytu dokona³ wyboru Przewodnicz¹cego Komitetu Audytu Rady Nadzorczej w osobie Stanis³awa Bortkiewicza.

W dniu 25 maja 2017 r. Jacek Rawecki z³o¿y³ oœwiadczenie o rezygnacji z dniem 26 maja 2017 r. z pe³nienia funkcji cz³onka Rady Nadzorczej Spó³ki. Tym samym usta³o jego cz³onkostwo w Komitecie Audytu.

W dniu 29 maja 2017 r., w zwi¹zku z zakoñczeniem IV kadencji Rady Nadzorczej, wygas³y mandaty cz³onków Rady Nadzorczej, a tym samym usta³o cz³onkostwo w Komitecie Audytu.

W dniu 20 czerwca 2017 r., w zwi¹zku z powo³aniem z dniem 29 maja 2017 r. cz³onków Rady Nadzorczej V wspólnej kadencji, Rada Nadzorcza powo³a³a Komitet Audytu w nastêpuj¹cym sk³adzie: Beata Ch³odziñska, Rados³aw Domagalski-£abêdzki, Teresa Famulska, Jan P³udowski i Jacek Szyke. W tym samym dniu Komitet Audytu, podczas pierwszego posiedzenia w V kadencji, dokona³ wyboru Przewodnicz¹cej Komitetu Audytu w osobie Teresy Famulskiej.

Do dnia przekazania niniejszego sprawozdania nie mia³y miejsca inne zmiany w sk³adzie Komitetu Audytu.

Informacja o niezale¿noœci cz³onków Komitetu Audytu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Sk³ad Komitetu Audytu jest zgodny z wymogami okreœlonymi w ustawie z dnia 11 maja 2017 r. o bieg³ych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Oceny niezale¿noœci i ustawowych wymogów co do posiadanej wiedzy i umiejêtnoœci przez poszczególnych cz³onków Komitetu Audytu dokona³a Rada Nadzorcza na podstawie stosownych oœwiadczeñ z³o¿onych przez cz³onków Komitetu Audytu. Trzech cz³onków Komitetu Audytu spe³nia ustawowe wymogi co do niezale¿noœci, w tym Przewodnicz¹ca Komitetu Audytu, która równoczeœnie posiada wiedzê i umiejêtnoœci w zakresie rachunkowoœci oraz badania sprawozdañ finansowych. Dwóch cz³onków Komitetu Audytu: Jacek Szyke i Jan P³udowski, posiada wiedzê i umiejêtnoœci z zakresu energetyki, tj. bran¿y w której dzia³a Spó³ka.

Wymogi niezale¿noœci stawiane cz³onkom Komitetu Audytu przez powy¿sz¹ ustawê spe³niaj¹ nastêpuj¹cy cz³onkowie Komitetu Audytu:

• 1) Teresa Famulska,
• 2) Jan P³udowski,
• 3) Jacek Szyke.

Pozostali cz³onkowie Komitetu Audytu nie spe³niaj¹ wymogów niezale¿noœci okreœlonych ww. ustaw¹.

Na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania cz³onek Komitetu Audytu Beata Ch³odziñska spe³nia³a wymogi co do niezale¿noœci, o których mowa w ww. ustawie.

Zadania i kompetencje Komitetu Audytu

Zadania i kompetencje Komitetu Audytu, w zwi¹zku z wejœciem w ¿ycie w dniu 21 czerwca 2017 r. ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o bieg³ych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, zosta³y zweryfikowane i dostosowane do aktualnie obowi¹zuj¹cych przepisów prawa oraz przyjête przez Radê Nadzorcz¹ na wniosek Komitetu Audytu w formie nowego Regulaminu Komitetu Audytu Rady nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.

Poni¿sza tabela przedstawia zadania i kompetencje Komitetu Audytu wed³ug stanu na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 42. Kompetencje Komitetu Audytu

Kompetencje Komitetu Audytu

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. monitorowanie:
  2. 1) procesu sprawozdawczoœci finansowej w Spó³ce,
  3. 2) skutecznoœci systemów kontroli wewnêtrznej, zarz¹dzania ryzykiem, compliance oraz audytu wewnêtrznego, w tym w zakresie sprawozdawczoœci finansowej,
  4. 3) wykonywania czynnoœci rewizji finansowej, w szczególnoœci przeprowadzania przez firmê audytorsk¹ badania, z uwzglêdnieniem wszelkich wniosków i ustaleñ Komisji Nadzoru Audytowego wynikaj¹cych z kontroli przeprowadzonej w firmie audytorskiej,
• 1. kontrolowanie i monitorowanie niezale¿noœci bieg³ego rewidenta i firmy audytorskiej, w szczególnoœci w przypadku, gdy na rzecz Spó³ki œwiadczone s¹ przez firmê audytorsk¹ inne us³ugi ni¿ badanie,
• 1. dokonywanie oceny niezale¿noœci bieg³ego rewidenta oraz wyra¿anie zgody na œwiadczenie przez niego dozwolonych us³ug niebêd¹cych badaniem w Spó³ce,
• 1. opracowywanie polityki wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania,
• 1. opracowywanie polityki œwiadczenia przez firmê audytorsk¹ przeprowadzaj¹c¹ badanie, przez podmioty powi¹zane z t¹ firm¹ audytorsk¹ oraz przez cz³onka sieci firmy audytorskiej dozwolonych us³ug niebêd¹cych badaniem,
• 1. okreœlanie procedury wyboru firmy audytorskiej przez Spó³kê,
• 1. przedstawianie Radzie Nadzorczej na potrzeby wyboru firmy audytorskiej przeprowadzaj¹cej ustawowe badanie lub przegl¹d sprawozdañ finansowych rekomendacji, o której mowa w art. 130 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o bieg³ych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz w art. 16 ust. 2 rozporz¹dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegó³owych wymogów dotycz¹cych ustawowych badañ sprawozdañ finansowych jednostek interesu publicznego, uchylaj¹cego decyzjê Komisji 2005/909/WE, zgodnie z politykami, o których mowa powy¿ej w pkt 4 i 5,
• 1. informowanie Rady Nadzorczej o wynikach badania oraz wyjaœnianie, w jaki sposób badanie to przyczyni³o siê do rzetelnoœci sprawozdawczoœci finansowej w Spó³ce, a tak¿e jaka by³a rola Komitetu Audytu w procesie badania,
• 1. przedk³adanie zaleceñ maj¹cych na celu zapewnienie rzetelnoœci procesu sprawozdawczoœci finansowej w Spó³ce,
• 1. wykonywanie innych czynnoœci przypisanych do obowi¹zków komitetów audytu moc¹ ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o bieg³ych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, Rozporz¹dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegó³owych wymogów dotycz¹cych ustawowych badañ sprawozdañ finansowych jednostek interesu publicznego, uchylaj¹cym decyzjê Komisji 2005/909/WE i ustawy z dnia 29 wrzeœnia 1994 r. o rachunkowoœci.

Szczegó³owy opis dzia³alnoœci Komitetu Audytu w minionym roku obrotowym zawarty jest w sprawozdaniu z dzia³alnoœci Rady Nadzorczej sk³adanym corocznie WZ, oraz publikowanym na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

6.11.4. Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ

W zwi¹zku z dokonywanymi w 2017 r. zmianami w sk³adzie Rady Nadzorczej Spó³ki, Rada Nadzorcza dokonywa³a zmian w sk³adzie Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ.

Sk³ad Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Beata Ch³odziñska Przewodnicz¹ca Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ,
• 1. Barbara £asak-Jarszak Cz³onek Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ,
• 1. Agnieszka WoŸniak Cz³onek Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ.

Zmiany w sk³adzie osobowym Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ

Na dzieñ 1 stycznia 2017 r. w sk³ad Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ wchodzili nastêpuj¹cy cz³onkowie: Beata Ch³odziñska (Przewodnicz¹ca), Leszek Koziorowski i Agnieszka WoŸniak.

W dniu 29 maja 2017 r., w zwi¹zku z zakoñczeniem IV kadencji Rady Nadzorczej, wygas³y mandaty cz³onków Rady Nadzorczej, a tym samym usta³o cz³onkostwo w Komitecie Nominacji i Wynagrodzeñ.

W dniu 20 czerwca 2017 r., w zwi¹zku z powo³aniem z dniem 29 maja 2017 r. cz³onków Rady Nadzorczej V wspólnej kadencji, Rada Nadzorcza powo³a³a Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ w nastêpuj¹cym sk³adzie: Beata Ch³odziñska, Barbara £asak-Jarszak i Agnieszka WoŸniak. W tym samym dniu Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ, podczas pierwszego posiedzenia w V kadencji, dokona³ wyboru Przewodnicz¹cej Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ w osobie Beaty Ch³odziñskiej.

Do dnia przekazania niniejszego sprawozdania nie mia³y miejsca inne zmiany w sk³adzie Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ.

Zadania i kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ

Zadania i kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ w 2017 r. nie uleg³y zmianie.

Poni¿sza tabela przedstawia zadania i kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 43. Kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ

Kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej procedury przeprowadzania postêpowañ kwalifikacyjnych na stanowiska cz³onków Zarz¹du Spó³ki,
• 1. ocena kandydatur na cz³onków Zarz¹du oraz przedstawianie Radzie Nadzorczej opinii w tym zakresie,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej formy oraz treœci umów zawieranych z cz³onkami Zarz¹du,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej systemu wynagradzania i premiowania cz³onków Zarz¹du,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej koniecznoœci zawieszenia cz³onka Zarz¹du z wa¿nych powodów,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej koniecznoœci delegowania cz³onka Rady Nadzorczej do czasowego wykonywania czynnoœci cz³onków Zarz¹du, którzy nie mog¹ sprawowaæ swoich czynnoœci wraz z propozycj¹ wynagrodzenia.

Szczegó³owy opis dzia³alnoœci Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ w minionym roku obrotowym zawarty jest w Sprawozdaniu z dzia³alnoœci Rady Nadzorczej sk³adanym corocznie WZ, oraz publikowanym na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

6.11.5. Komitet Strategii

W zwi¹zku z dokonywanymi w 2017 r. zmianami w sk³adzie Rady Nadzorczej Spó³ki, Rada Nadzorcza dokonywa³a zmian w sk³adzie Komitetu Strategii.

Sk³ad Komitetu Strategii na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. Jacek Szyke Przewodnicz¹cy Komitetu Strategii,
• 1. Beata Ch³odziñska Cz³onek Komitetu Strategii,
• 1. Pawe³ Pampuszko Cz³onek Komitetu Strategii,
• 1. Jan P³udowski Cz³onek Komitetu Strategii,
• 1. Agnieszka WoŸniak Cz³onek Komitetu Strategii.

Zmiany w sk³adzie osobowym Komitetu Strategii

Na dzieñ 1 stycznia 2017 r. w sk³ad Komitetu Strategii wchodzili nastêpuj¹cy cz³onkowie: Jacek Szyke (Przewodnicz¹cy), Beata Ch³odziñska, Anna Mañk i Stefan Œwi¹tkowski.

W dniu 15 marca 2017 r. Rada Nadzorcza podjê³a uchwa³ê o powo³aniu do sk³adu Komitetu Strategii: Stanis³awa Bortkiewicza i Jana P³udowskiego.

W dniu 29 maja 2017 r., w zwi¹zku z zakoñczeniem IV kadencji Rady Nadzorczej, wygas³y mandaty cz³onków Rady Nadzorczej, a tym samym usta³o cz³onkostwo w Komitecie Strategii.

W dniu 20 czerwca 2017 r., w zwi¹zku z powo³aniem z dniem 29 maja 2017 r. cz³onków Rady Nadzorczej V wspólnej kadencji, Rada Nadzorcza powo³a³a Komitet Strategii w nastêpuj¹cym sk³adzie: Jacek Szyke, Beata Ch³odziñska, Pawe³ Pampuszko, Jan P³udowski i Agnieszka WoŸniak. W tym samym dniu Komitet Strategii, podczas pierwszego posiedzenia w V kadencji, dokona³ wyboru Przewodnicz¹cego Komitetu Strategii w osobie Jacka Szyke.

Do dnia przekazania niniejszego sprawozdania nie mia³y miejsca inne zmiany w sk³adzie Komitetu Strategii.

Zadania i kompetencje Komitetu Strategii

Zadania i kompetencje Komitetu Strategii w 2017 r. nie uleg³y zmianie. Poni¿sza tabela przedstawia zadania i kompetencje Komitetu Strategii wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 44. Kompetencje Komitetu Strategii

Kompetencje Komitetu Strategii

wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

• 1. ocena Strategii Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON oraz przedstawianie wyników tej oceny Radzie Nadzorczej,
• 1. rekomendowanie Radzie Nadzorczej zakresu i terminów przedk³adania przez Zarz¹d strategicznych planów wieloletnich,
• 1. ocena wp³ywu planowanych i podejmowanych inwestycji strategicznych na kszta³t aktywów Spó³ki,
• 1. monitorowanie realizacji strategicznych zadañ inwestycyjnych,
• 1. ocena dzia³añ dotycz¹cych dysponowania istotnymi aktywami Spó³ki,
• 1. opiniowanie dokumentów o charakterze strategicznym przedk³adanych Radzie Nadzorczej przez Zarz¹d.

Szczegó³owy opis dzia³alnoœci Komitetu Strategii w minionym roku obrotowym zawarty jest w sprawozdaniu z dzia³alnoœci Rady Nadzorczej sk³adanym corocznie WZ oraz publikowanym na stronie internetowej Spó³ki http://www.tauron.pl/.

6.11.6. Opis dzia³ania Komitetów Rady Nadzorczej

Szczegó³owy opis dzia³ania Komitetów Rady Nadzorczej zawarty jest w regulaminach poszczególnych Komitetów Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.

Komitety Rady Nadzorczej s¹ organami doradczymi i opiniotwórczymi dzia³aj¹cymi kolegialnie w ramach struktury Rady Nadzorczej i pe³ni¹ funkcje pomocnicze oraz doradcze wobec Rady Nadzorczej. Zadania Komitetów Rady Nadzorczej s¹ realizowane poprzez przedstawianie Radzie Nadzorczej wniosków, rekomendacji, opinii i sprawozdañ dotycz¹cych zakresu ich zadañ, w formie podjêtych uchwa³. Komitety Rady Nadzorczej s¹ niezale¿ne od Zarz¹du Spó³ki. Zarz¹d nie mo¿e wydawaæ Komitetom Rady Nadzorczej wi¹¿¹cych poleceñ dotycz¹cych wykonywania ich zadañ.

W sk³ad Komitetu Audytu i Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ wchodzi od trzech do piêciu cz³onków, a w sk³ad Komitetu Strategii wchodzi od trzech do siedmiu cz³onków. Pracami poszczególnych Komitetów kieruje ich Przewodnicz¹cy.

Posiedzenia s¹ zwo³ywane przez Przewodnicz¹cego danego Komitetu z w³asnej inicjatywy lub na wniosek cz³onka Komitetu lub Przewodnicz¹cego Rady Nadzorczej i odbywaj¹ siê w miarê potrzeb. W przypadku Komitetu Audytu posiedzenia odbywaj¹ siê nie rzadziej ni¿ raz na kwarta³. Do udzia³u w posiedzeniach Przewodnicz¹cy danego Komitetu mo¿e zaprosiæ cz³onków Rady Nadzorczej niebêd¹cych cz³onkami Komitetu, cz³onków Zarz¹du i pracowników Spó³ki oraz inne osoby pracuj¹ce b¹dŸ te¿ wspó³pracuj¹ce ze Spó³k¹. Przewodnicz¹cy danego Komitetu lub osoba przez niego wskazana przedk³ada Radzie Nadzorczej wnioski, rekomendacje i sprawozdania.

Komitety Rady Nadzorczej podejmuj¹ uchwa³y, je¿eli na posiedzeniu obecna jest co najmniej po³owa ich cz³onków, a wszyscy cz³onkowie zostali w³aœciwie zaproszeni. Uchwa³y Komitetów Rady Nadzorczej s¹ przyjmowane bezwzglêdn¹ wiêkszoœci¹ g³osów obecnych na posiedzeniu, przy czym przez bezwzglêdn¹ wiêkszoœæ g³osów rozumie siê wiêcej g³osów oddanych "za" ni¿ "przeciw" i "wstrzymuj¹cych siê". Komitety Rady Nadzorczej mog¹ podejmowaæ uchwa³y w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu œrodków bezpoœredniego porozumiewania siê na odleg³oœæ.

Cz³onkowie Komitetów Rady Nadzorczej mog¹ równie¿ braæ udzia³ w posiedzeniach Komitetów oraz g³osowaæ nad podejmowanymi uchwa³ami przy wykorzystaniu œrodków bezpoœredniego porozumiewania siê na odleg³oœæ, tj. telekonferencji lub wideokonferencji.

O przedk³adanych Radzie Nadzorczej przez dany Komitet rekomendacjach i ocenach informowany jest Zarz¹d Spó³ki. Komitety Rady Nadzorczej co roku podaj¹ do wiadomoœci publicznej, za poœrednictwem Spó³ki, informacje o ich sk³adzie, liczbie odbytych posiedzeñ i uczestnictwie w posiedzeniach w ci¹gu roku oraz g³ównych dzia³aniach. Dodatkowo Komitet Audytu dokonuje oceny niezale¿noœci bieg³ego rewidenta oraz wyra¿a zgodê na œwiadczenie przez niego dozwolonych us³ug niebêd¹cych badaniem w Spó³ce.

Zarz¹d Spó³ki zapewnia poszczególnym Komitetom mo¿liwoœæ korzystania z us³ug doradców zewnêtrznych w zakresie niezbêdnym do wype³niania obowi¹zków Komitetów.

6.12. Opis polityki ró¿norodnoœci stosowanej do organów Spó³ki

Ró¿norodnoœæ i otwartoœæ s¹ integraln¹ czêœci¹ zarówno dzia³añ biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON, jak i jej polityki zarz¹dzania. Wszystkie spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON stosuj¹ politykê równego traktowania oraz d¹¿¹ do zapewnienia ró¿norodnoœci pod wzglêdem p³ci, kierunku wykszta³cenia, wieku i doœwiadczenia zawodowego w odniesieniu do wszystkich pracowników i kluczowych mened¿erów.

W odniesieniu do cz³onków organów korporacyjnych TAURON, tj. Zarz¹du i Rady Nadzorczej, wyboru osób pe³ni¹cych funkcje cz³onków Zarz¹du dokonuje Rada Nadzorcza, natomiast wyboru cz³onków Rady Nadzorczej dokonuje Minister Energii. W 2017 r. w ramach przys³uguj¹cych statutowych uprawnieñ Skarb Pañstwa wskaza³ 5 cz³onków Rady Nadzorczej a Zwyczajne WZ TAURON w dniu 29 maja 2017 r. dokona³o wyboru 3 cz³onków Rady Nadzorczej. Informacje dotycz¹ce kwalifikacji oraz doœwiadczenia zawodowego osób powo³ywanych do sk³adu Zarz¹du i Rady Nadzorczej s¹ publikowane w stosownych raportach bie¿¹cych oraz na stronie internetowej Spó³ki.

Cz³onkowie Zarz¹du s¹ powo³ywani przez Radê Nadzorcz¹ po przeprowadzeniu postêpowania kwalifikacyjnego, które ma na celu sprawdzenie i ocenê ich kwalifikacji oraz wy³onienie najlepszego kandydata. Og³oszenie o postêpowaniu kwalifikacyjnym jest publikowane na stronie internetowej Spó³ki oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Energii. Do konkursu mo¿e przyst¹piæ ka¿dy, kto spe³nia wymogi okreœlone w statucie Spó³ki oraz wymogi formalne zawarte w og³oszeniu. Od kandydatów wymaga siê wykszta³cenia wy¿szego, minimum piêcioletniego sta¿u pracy i minimum trzyletniego doœwiadczenia mened¿erskiego, jak równie¿ spe³nienia wymogów okreœlonych w przepisach odrêbnych. Z uwagi na brak szczególnych wymogów dotycz¹cych miêdzy innymi p³ci, kierunku wykszta³cenia, wieku i doœwiadczenia zawodowego, Rada Nadzorcza przy ocenie i wyborze kandydatów na cz³onków Zarz¹du ma mo¿liwoœæ zapewnienia wszechstronnoœci i ró¿norodnoœci przy doborze cz³onków Zarz¹du.

W 2017 r. zosta³a wdro¿ona Polityka ró¿norodnoœci w Grupie TAURON, której celem jest wzmacnianie œwiadomoœci i kultury organizacyjnej otwartej na ró¿norodnoœæ. Realizuj¹c Politykê ró¿norodnoœci zapewnia siê pracownikom œrodowisko pracy, w którym ka¿dy z nich mo¿e w pe³ni realizowaæ swój indywidualny potencja³.

Podejmowane s¹ równie¿ dzia³ania maj¹ce na celu zapobieganie przejawom dyskryminacji poprzez kszta³towanie w³aœciwej atmosfery w pracy oraz kultury opartej na wartoœciach korporacyjnych PRO Partnerstwo, Rozwój i Odwaga, czego potwierdzeniem jest stosowana Polityka przeciwdzia³ania mobbingowi i dyskryminacji w Grupie TAURON.

7. POLITYKA WYNAGRODZEÑ OSÓB ZARZ¥DZAJ¥CYCH I NADZORUJ¥CYCH

7.1. System wynagradzania cz³onków zarz¹du i kluczowych mened¿erów

7.1.1. Ogólna informacja o przyjêtym systemie wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du

W 2017 r. w Spó³ce obowi¹zywa³y zasady wynagradzania cz³onków Zarz¹du Spó³ki okreœlone w Uchwale Nadzwyczajnego WZ TAURON z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie zasad kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du (Zasady kszta³towania wynagrodzeñ) z póŸniejszymi zmianami i uszczegó³owione przez Radê Nadzorcz¹ Spó³ki Uchwa³¹ z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. z póŸniejszymi zmianami. Wy¿ej wymienione zasady kszta³towania wynagrodzeñ s¹ zgodne z przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kszta³towania wynagrodzeñ osób kieruj¹cych niektórymi spó³kami.

Przyjête zasady kszta³towania wynagrodzeñ okreœlaj¹ system wynagradzania cz³onków Zarz¹du w powi¹zaniu z pozostaj¹cymi do realizacji zadaniami maj¹cymi na celu wdra¿anie przyjêtej Strategii, kierunków rozwoju i planów finansowych. Nadrzêdnym celem stosowanego systemu wynagrodzeñ jest zapewnienie motywacyjnego charakteru wynagradzania najwy¿szej kadry zarz¹dzaj¹cej oraz stworzenie podstaw do ich rozwoju.

Nadrzêdnymi celami polityki wynagrodzeñ s¹:

• 1) zapewnienie spójnego i motywacyjnego systemu wynagradzania Cz³onków Zarz¹du,
• 2) powi¹zanie zasad wynagradzania z monitorowaniem wdra¿ania przyjêtych planów strategicznych i realizowaniem planów finansowych,
• 3) kszta³towanie wysokoœci wynagradzania cz³onków Zarz¹du w powi¹zaniu z realizowaniem postawionych celów zarz¹dczych,
• 4) wzrost wartoœci Spó³ki poprzez rozwój najwy¿szej kadry zarz¹dzaj¹cej,
• 5) doskonalenie systemów wynagradzania przek³adaj¹cych siê na realizowanie Strategii i kierunków rozwoju.

Model wynagradzania zak³ada dwusk³adnikowy system okreœlania wynagrodzenia dla cz³onków Zarz¹du, w którym wynagrodzenie ca³kowite cz³onka Zarz¹du sk³ada siê z czêœci sta³ej, stanowi¹cej wynagrodzenie miesiêczne podstawowe i czêœci zmiennej, stanowi¹cej wynagrodzenie uzupe³niaj¹ce za rok obrotowy Spó³ki, zale¿ne od spe³nienia okreœlonych celów zarz¹dczych.

System wynagradzania cz³onków Zarz¹du zak³ada powi¹zanie czêœci zmiennej wynagrodzenia z pozostaj¹cymi do realizacji celami zarz¹dczymi wynikaj¹cymi z przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kszta³towania wynagrodzeñ osób kieruj¹cych niektórymi spó³kami i ustalanymi na podstawie tych przepisów przez WZ i Radê Nadzorcz¹ Spó³ki. Przyjêcie w systemie wynagradzania zale¿noœci wynagrodzenia w czêœci zmiennej od realizacji stawianych do wykonania celów zarz¹dczych ma na celu, w szczególnoœci, wdra¿anie przyjêtej Strategii, kierunków jej rozwoju i planów finansowych, kszta³tuje równie¿ now¹ kulturê organizacyjn¹ Spó³ki.

Uwzglêdniaj¹c obowi¹zuj¹ce regulacje, Rada Nadzorcza ustala wysokoœæ wynagrodzenia dla cz³onków Zarz¹du w przedziale okreœlonym przez WZ Spó³ki.

Cz³onkowie Zarz¹du Spó³ki nie s¹ objêci programem premiowym opartym na kapitale Spó³ki, jak równie¿ nie otrzymuj¹ wynagrodzenia ani nagród z tytu³u pe³nienia funkcji we w³adzach spó³ek nale¿¹cych do Grupy Kapita³owej TAURON.

W 2017 r. Rada Nadzorcza dokona³a aktualizacji Polityki wynagrodzeñ Cz³onków organów nadzoruj¹cych i zarz¹dzaj¹cych wraz z opisem zasad jej ustalania w TAURON Polska Energia S.A., obowi¹zuj¹cej od dnia 24 lutego 2011 r.

7.1.2. Ogólna informacja o przyjêtym systemie wynagrodzeñ kluczowych mened¿erów

Zasady wynagradzania oraz premiowania kluczowych mened¿erów oraz innych pracowników zosta³y okreœlone w Regulaminie Wynagradzania Pracowników TAURON Polska Energia S.A., przyjêtym do stosowania przez Zarz¹d Spó³ki.

W 2017 r. opracowano Zasady wynagradzania w Grupie TAURON, które stanowi¹ wytyczne dla Spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON w zakresie systemów wynagradzania pracowników, ze szczególnym uwzglêdnieniem systemu premiowania dla kluczowych mened¿erów opartego o spójny dla ca³ej Grupy Kapita³owej TAURON system zarz¹dzania przez cele bêd¹cy po³¹czeniem procesu planowania, procesu mierzenia efektywnoœci oraz procesu oceny.

Obowi¹zuj¹cy system wynagradzania i premiowania kluczowych mened¿erów przewiduje uzale¿nienie poziomu wynagrodzenia od sytuacji finansowej Grupy Kapita³owej TARON i Spó³ki w perspektywie rocznej, w powi¹zaniu z realizacj¹ celów strategicznych.

Nadrzêdnym za³o¿eniem obowi¹zuj¹cego systemu wynagradzania jest zapewnienie optymalnego i motywuj¹cego poziomu wynagrodzenia, uzale¿nionego od wartoœci i rodzaju pracy na danym stanowisku oraz jakoœci pracy i efektów osi¹ganych przez pracowników.

Struktura wynagrodzenia sk³ada siê z nastêpuj¹cych elementów:

• 1) czêœci sta³ej któr¹ stanowi wynagrodzenie zasadnicze, ustalone zgodnie z obowi¹zuj¹c¹ w Spó³ce tabel¹ kategorii zaszeregowania i miesiêcznych stawek osobistego zaszeregowania. Przyznany poziom wynagrodzenia zasadniczego odzwierciedla wartoœæ i rodzaj pracy oraz jakoœæ pracy pracownika, okreœlon¹ przez ocenê poziomu kompetencji pracownika,
• 2) czêœci zmiennej która jest uzale¿niona od wyników pracy, okreœlonych przez poziom realizacji celów i zadañ w ramach systemu premiowania MBO,
• 3) œwiadczeñ które s¹ okreœlone w regulacjach wewnêtrznych Spó³ki.

System premiowania MBO oparty o rynkowe mechanizmy premiowania zapewnia integracjê dzia³añ kluczowych mened¿erów wokó³ osi¹gniêcia celów zmierzaj¹cych do realizacji Strategii, jak równie¿ celów strategicznych i kierunków rozwoju poszczególnych spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON. System ten pozwala na kaskadowanie celów ustalonych przez Zarz¹d Spó³ki na poziomie Grupy Kapita³owej TAURON oraz na poziomie Spó³ki, na konkretne, sparametryzowane zadania dla pracowników zatrudnionych na ni¿szych szczeblach organizacji. Dodatkowo, system premiowania MBO zosta³ powi¹zany z wdro¿onym w Grupie Kapita³owej TAURON zarz¹dzaniem procesowym, miêdzy innymi poprzez powiazanie celów ze zdefiniowanymi w Grupie Kapita³owej TAURON Megaprocesami. Dziêki temu wprowadzona kultura zarz¹dzania przez cele odzwierciedla specyfikê poszczególnych funkcji realizowanych w Spó³ce i umo¿liwia zastosowanie mechanizmów dialogu prze³o¿onego z podw³adnym podczas procesu wyznaczania i oceny realizacji celów, które przek³adaj¹ siê na efektywnoœæ ca³ej organizacji.

Jednoczeœnie narzêdzie to umo¿liwia precyzyjne skorelowanie celów (KPI) ustalonych dla cz³onków Zarz¹du z celami, które wyznaczane s¹ na dany rok kluczowym mened¿erom Spó³ki. Wstêpna ocena realizacji celów nastêpuje po zakoñczeniu pierwszego pó³rocza, natomiast po zakoñczeniu roku cz³onkowie Zarz¹du dokonuj¹ koñcowej oceny realizacji celów kluczowych mened¿erów.

Ponadto w marcu 2017 r. zosta³ wdro¿ony system premiowy dla obszaru handlowego, którego celem jest motywowanie do osi¹gania wy¿szych przychodów dla Grupy Kapita³owej TAURON. Premi¹ handlowa objêto kluczowych mened¿erów z obszaru handlu, przy czym mechanizm premiowy wyznacza im dodatkow¹ premiê tylko po przekroczeniu rocznych planów handlowych.

Pracownicy Spó³ki nie otrzymuj¹ wynagrodzenia ani nagród z tytu³u pe³nienia funkcji we w³adzach spó³ek nale¿¹cych do Grupy Kapita³owej TAURON.

Poni¿szy wykres przedstawia strukturê wynagrodzeñ na stanowisku kluczowych mened¿erów.

Rysunek nr 89. Struktura wynagrodzeñ na stanowisku kluczowych mened¿erów

7.1.3. Zasady, warunki i wysokoœæ wynagrodzenia cz³onków Zarz¹du

£¹czna kwota wynagrodzeñ, rozumiana jako wartoœæ wynagrodzeñ, nagród i korzyœci otrzymanych w pieni¹dzu, w naturze lub jakiejkolwiek innej formie, nale¿nych lub wyp³aconych przez Spó³kê cz³onkom Zarz¹du w 2017 r., wynios³a 4 534 tys. z³ brutto.

Poni¿sza tabela przedstawia wynagrodzenie cz³onków Zarz¹du Spó³ki za 2017 r. w podziale na sk³adniki.

Lp.	Imiê i nazwisko	Okres pe³nienia funkcji w 2017 r.	Wynagrodzenie1 (tys. z³)	Wynagrodzenie premiowe1 (tys. z³)	Pozosta³e korzyœci1 (tys. z³)	Razem (tys. z³)
1.	Filip Grzegorczyk2	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	793	–	24	817
2.	Jaros³aw Broda3	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	803	226	79	1 108
3.	Kamil Kamiñski3	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	792	181	77	1 050
4.	Marek Wadowski3	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	863	181	36	1 080
5.	Piotr Zawistowski	01.01.2017 r. – 15.03.2017 r.	186	226	69	481
	Razem		3 437	812	285	4 534

Tabela nr 45. Wynagrodzenie cz³onków Zarz¹du Spó³ki za 2017 r. w podziale na sk³adniki

¹ Bez narzutów.

² Wynagrodzenie zgodnie z obowi¹zuj¹c¹ umow¹ o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania.

³ W okresie od dnia 1 stycznia 2017 r. do 15 marca 2017 r. wynagrodzenie zgodnie z umow¹ o pracê, natomiast od dnia 16 marca 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. wynagrodzenie zgodnie z umow¹ o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania.

Cz³onkowie Zarz¹du w 2017 r. nie otrzymywali wynagrodzenia ani nagród z tytu³u pe³nienia funkcji we w³adzach spó³ek wchodz¹cych w sk³ad Grupy Kapita³owej TAURON.

W okresie od dnia 1 stycznia 2017 r. do 15 marca 2017 r. cz³onkowie Zarz¹du otrzymywali wynagrodzenie zgodnie z umow¹ o pracê (za wyj¹tkiem Prezesa Zarz¹du, który otrzymywa³ wynagrodzenie zgodnie z umow¹ o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania). Od dnia 16 marca 2017 r. wszyscy cz³onkowie Zarz¹du powo³ani na V kadencjê otrzymywali wynagrodzenie zgodnie z umow¹ o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania, opracowan¹ zgodnie z ustaw¹ z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kszta³towania wynagrodzeñ osób kieruj¹cych niektórymi spó³kami.

Model wynagradzania cz³onków Zarz¹du okreœlony w zawartych umowach o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania obejmuje dwusk³adnikowy system okreœlania wynagrodzenia, sk³adaj¹cy siê z wynagrodzenia sta³ego (miesiêcznego wynagrodzenia podstawowego) oraz z wynagrodzenia zmiennego (wynagrodzenia uzupe³niaj¹cego za rok obrotowy Spó³ki), uzale¿nionego od spe³nienia okreœlonych kryteriów wynikowych tj. realizacji celów zarz¹dczych.

System wynagradzania cz³onków Zarz¹du zak³ada powi¹zanie czêœci zmiennej wynagrodzenia z pozostaj¹cymi do realizacji celami zarz¹dczymi wynikaj¹cymi z przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kszta³towania wynagrodzeñ osób kieruj¹cych niektórymi spó³kami i ustalanymi na podstawie tych przepisów przez Walne Zgromadzenie i Radê Nadzorcz¹ Spó³ki. Przyjêcie w systemie wynagradzania zale¿noœci wynagrodzenia w czêœci zmiennej od realizacji stawianych do wykonania celów zarz¹dczych ma na celu – w szczególnoœci – wdra¿anie przyjêtej Strategii Spó³ki, kierunków jej rozwoju i planów finansowych, kszta³tuje równie¿ now¹ kulturê organizacyjn¹ Spó³ki.

Wynagrodzenie zmienne stanowi do 60% wynagrodzenia sta³ego za rok obrotowy, przy za³o¿eniu realizacji celów zarz¹dczych, ustalanych przez Radê Nadzorcz¹ na dany rok obrotowy.

Rada Nadzorcza okreœla procentow¹ wysokoœæ wynagrodzenia zmiennego dla ka¿dego z nastêpuj¹cych celów zarz¹dczych:

• 1) osi¹gniêcie wskaŸnika EBITDA na poziomie zatwierdzonym w planie rzeczowo-finansowym na dany rok obrotowy,
• 2) osi¹gniêcie wskaŸnika D³ug Netto/EBITDA na poziomie zatwierdzonym w planie rzeczowo-finansowym na dany rok obrotowy,
• 3) realizacja Programu "Poprawy efektywnoœci w latach 2016–2018" i uzyskanie ³¹cznego efektu na poziomie zatwierdzonym w planie rzeczowo-finansowym na dany rok obrotowy,
• 4) realizacja niefinansowych celów zarz¹dczych.

Wynagrodzenie zmienne za realizacjê celów zarz¹dczych o charakterze finansowym przyznawane jest w oparciu o dane pochodz¹ce z zaudytowanego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Spó³ki za dany rok obrotowy.

Wynagrodzenie zmienne za realizacjê celów zarz¹dczych o charakterze niefinansowym przys³uguje w zwi¹zku z osi¹gniêciem okreœlonych celów w danym roku obrotowym na podstawie oceny ich wykonania dokonanej przez Radê Nadzorcz¹.

7.1.4. Umowy zawarte z osobami zarz¹dzaj¹cymi przewiduj¹ce rekompensatê w przypadku ich rezygnacji lub zwolnienia z zajmowanego stanowiska bez wa¿nej przyczyny lub gdy ich odwo³anie lub zwolnienie nastêpuje z powodu po³¹czenia Spó³ki przez przejêcie

Umowy o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania zawarte z cz³onkami Zarz¹du w dniu 15 marca 2017 r. przewiduj¹ w razie rozwi¹zania albo wypowiedzenia przez Spó³kê z innych przyczyn ni¿ okreœlone w tej umowie, wyp³acenie odprawy w wysokoœci trzykrotnoœci czêœci sta³ej wynagrodzenia, pod warunkiem pe³nienia przez nich funkcji przez okres co najmniej 12 miesiêcy przed rozwi¹zaniem umowy.

Ponadto, w zwi¹zku z dostêpem cz³onków Zarz¹du do informacji poufnych, których ujawnienie mog³oby naraziæ Spó³kê oraz spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON na straty, umowy o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania zawieraj¹ postanowienia o zakazie konkurencji obowi¹zuj¹ce po ustaniu pe³nienia funkcji. Na podstawie powy¿szych umów cz³onkowie Zarz¹du zobowi¹zali powstrzymywaæ siê od prowadzenia dzia³alnoœci konkurencyjnej w oznaczonym okresie za co przys³uguje im odszkodowanie.

Cz³onkowie Zarz¹du Spó³ki nie zajmowali stanowisk cz³onków Zarz¹dów spó³ek wchodz¹cych w sk³ad Grupy Kapita³owej TAURON przed ich powo³aniem w sk³ad Zarz¹du Spó³ki.

7.1.5. Pozafinansowe sk³adniki wynagrodzenia przys³uguj¹ce cz³onkom Zarz¹du i kluczowym mened¿erom

Pozafinansowe sk³adniki wynagrodzenia cz³onków Zarz¹du

Cz³onkowie Zarz¹du zgodnie z zawartymi umowami o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania uprawnieni s¹ do:

• 1) refinansowania przez Spó³kê kosztów szkolenia do wysokoœci netto 15 000 z³ w roku kalendarzowym,
• 2) korzystania z pojazdu s³u¿bowego,
• 3) wykorzystywania urz¹dzeñ technicznych niezbêdnych do wykonywania obowi¹zków wynikaj¹cych z zawartej umowy.

Pozafinansowe sk³adniki wynagrodzenia kluczowych mened¿erów

Pracownicy zatrudnieni na kluczowych stanowiskach w Spó³ce uprawnieni s¹ do korzystania z nastêpuj¹cych œwiadczeñ i pozafinansowych sk³adników wynagrodzenia oferowanych przez Spó³kê:

• 1) uczestnictwa w Pracowniczym Programie Emerytalnym prowadzonym przez pracodawcê (warunek pozostawania w stanie zatrudnienia w Spó³ce lub w jednej ze spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON przez okres co najmniej 1 roku),
• 2) korzystania z pakietu medycznego finansowanego ze œrodków Spó³ki,
• 3) korzystania z przydzielonego do wy³¹cznej dyspozycji samochodu s³u¿bowego,
• 4) korzystania z mieszkania s³u¿bowego w przypadku, gdy dyspozycyjnoœæ pracownika jest konieczna z uwagi na charakter pracy i zakres obowi¹zków.

7.1.6. Informacja o zmianach w polityce wynagrodzeñ w ci¹gu ostatniego roku obrotowego

W dniu 29 maja 2017 r. Zwyczajne WZ dokona³o zmiany uchwa³y nr 5 Nadzwyczajnego WZ TAURON z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie zasad kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du, poprzez dodanie dodatkowego celu zarz¹dczego do wykonania przez cz³onków Zarz¹du Spó³ki w terminie do 31 grudnia 2017 r., warunkuj¹cego mo¿liwoœæ otrzymania czêœci zmiennej wynagrodzenia, obejmuj¹cego realizacjê obowi¹zków o których mowa w art. 17–20, art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarz¹dzania mieniem pañstwowym.

Maj¹c na celu wdro¿enie zasad kszta³towania wynagrodzeñ uchwalonych przez WZ w grudniu 2016 r., w dniu 15 marca 2017 r. zosta³y zawarte z cz³onkami Zarz¹du powo³anymi na okres wspólnej V kadencji umowy o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania. Wczeœniej umowa o œwiadczenie us³ug zarz¹dzania by³a zawarta z Prezesem Zarz¹du, natomiast z pozosta³ymi cz³onkami Zarz¹du by³y zawarte umowy o pracê.

7.1.7. Ocena funkcjonowania polityki wynagrodzeñ z punktu widzenia realizacji jej celów, w szczególnoœci d³ugoterminowego wzrostu wartoœci dla akcjonariuszy i stabilnoœci funkcjonowania przedsiêbiorstwa

Stosowany system wynagradzania cz³onków Zarz¹du jest zgodny z ustaw¹ z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kszta³towania wynagrodzeñ osób kieruj¹cych niektórymi spó³kami. Zapewniony jest motywacyjny i spójny system, powi¹zany z monitorowaniem rocznych planów finansowych oraz przyjêtej Strategii i kierunków rozwoju.

Forma, struktura i poziom wynagrodzeñ odpowiadaj¹ warunkom rynkowym i s¹ ukierunkowane na umo¿liwienie rekrutacji i utrzymanie osób spe³niaj¹cych kryteria wymagane do zarz¹dzania Spó³k¹ w sposób uwzglêdniaj¹cy interes akcjonariuszy (budowanie wartoœci Spó³ki dla akcjonariuszy), jak równie¿ zapobiegaj¹ powstawaniu konfliktów interesów cz³onków Zarz¹du i akcjonariuszy. Równoczeœnie s¹ one skonstruowane w sposób przejrzysty dla inwestorów tak, aby budowaæ ich zaufanie do Spó³ki oraz umo¿liwiæ im wyra¿enie opinii we w³aœciwym trybie.

Polityka informacyjna w sprawie formy, struktury i poziomu wynagrodzeñ cz³onków Zarz¹du i Rady Nadzorczej Spó³ki jest prowadzona przez Spó³kê w porozumieniu z Rad¹ Nadzorcz¹ w sposób zgodny z obowi¹zuj¹cymi przepisami i najlepszymi praktykami rynkowymi.

Wyp³ata zmiennych sk³adników wynagrodzenia jest powi¹zana z okreœlonymi z góry, wymiernymi celami zarz¹dczymi. Wyznaczone cele zarz¹dcze powinny sprzyjaæ d³ugoterminowej stabilnoœci Spó³ki.

Kryteria, od spe³nienia których zale¿y uzyskanie oraz wysokoœæ zmiennych sk³adników wynagrodzenia, s¹ okreœlone zgodnie z zasad¹ SMART, a wiêc wykazuj¹ takie cechy jak: precyzyjnoœæ, mierzalnoœæ, mo¿liwoœæ osi¹gniêcia, istotnoœæ i okreœlenie w czasie.

Obowi¹zuj¹cy w TAURON system wynagradzania i premiowania zarówno cz³onków Zarz¹du Spó³ki, jak i kluczowych mened¿erów, wspiera realizacjê celów strategicznych oraz uwzglêdnia uzale¿nienie poziomu wynagrodzenia od sytuacji finansowej Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON w perspektywie rocznej.

7.2. System wynagradzania cz³onków Rady Nadzorczej

W 2017 r. obowi¹zywa³ system wynagradzania cz³onków Rady Nadzorczej okreœlony w uchwale Nadzwyczajnego WZ TAURON z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie ustalenia zasad kszta³towania wynagrodzeñ cz³onków Rady Nadzorczej, podjêtej w wykonaniu przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kszta³towania wynagrodzeñ osób kieruj¹cych niektórymi spó³kami (Dz. U. z 2016 r. poz. 1202).

Zgodnie z ww. uchwa³¹ Nadzwyczajnego WZ miesiêczne wynagrodzenie cz³onków Rady Nadzorczej, ustalone zosta³o jako iloczyn przeciêtnego miesiêcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiêbiorstw bez wyp³at nagród z zysku w IV kwartale roku poprzedniego, og³oszone przez Prezesa G³ównego Urzêdu Statystycznego oraz mno¿nika:

• 1) dla przewodnicz¹cego Rady Nadzorczej 1,7
• 2) dla pozosta³ych cz³onków Rady Nadzorczej 1,5

Cz³onkom Rady Nadzorczej przys³uguje wynagrodzenie bez wzglêdu na czêstotliwoœæ formalnie zwo³anych posiedzeñ.

Wynagrodzenie nie przys³uguje za ten miesi¹c, w którym cz³onek Rady Nadzorczej nie by³ obecny na ¿adnym z formalnie zwo³anych posiedzeñ z powodów nieusprawiedliwionych. O usprawiedliwieniu lub nie usprawiedliwieniu nieobecnoœci cz³onka Rady Nadzorczej na jej posiedzeniu decyduje Rada Nadzorcza w drodze uchwa³y.

Wynagrodzenie obliczane jest proporcjonalnie do iloœci dni pe³nienia funkcji w przypadku, gdy powo³anie lub odwo³anie nast¹pi³o w czasie trwania miesi¹ca kalendarzowego.

Spó³ka pokrywa koszty poniesione w zwi¹zku z wykonywaniem przez cz³onków Rady Nadzorczej powierzonych im funkcji, a w szczególnoœci: koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca odbycia posiedzenia Rady Nadzorczej lub posiedzenia Komitetu Rady Nadzorczej i z powrotem, koszty indywidualnego nadzoru oraz koszty zakwaterowania i wy¿ywienia.

Wynagrodzenie osób nadzoruj¹cych

Poni¿sza tabela przedstawia wynagrodzenie cz³onków Rady Nadzorczej Spó³ki za 2017 r.

Tabela nr 46. Wynagrodzenie cz³onków Rady Nadzorczej Spó³ki za 2017 r.

Lp.	Imiê i nazwisko	Okres pe³nienia funkcji w 2017 r.	Wynagrodzenia (tys. z³)
1.	Beata Ch³odziñska	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	89
2.	Teresa Famulska	29.05.2017 r. – 31.12.2017 r.	47
3.	Jacek Szyke	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	79
4.	Rados³aw Domagalski-£abêdzki	29.05.2017 r. – 31.12.2017 r.	47
5.	Barbara £asak-Jarszak	29.05.2017 r. – 31.12.2017 r.	47
6.	Pawe³ Pampuszko	29.05.2017 r. – 31.12.2017 r.	47
7.	Jan P³udowski	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	79

Lp.	Imiê i nazwisko	Okres pe³nienia funkcji w 2017 r.	Wynagrodzenia (tys. z³)
8.	Agnieszka WoŸniak	01.01.2017 r. – 31.12.2017 r.	79
9.	Jacek Rawecki	01.01.2017 r. – 26.05.2017 r.	32
10.	Leszek Koziorowski	01.01.2017 r. – 29.05.2017 r.	33
11.	Stefan Œwi¹tkowski	01.01.2017 r. – 29.05.2017 r.	33
12.	Anna Mañk	01.01.2017 r. – 29.05.2017 r.	33
13.	Stanis³aw Bortkiewicz	01.01.2017 r. – 29.05.2017 r.	33
	Suma		677

7.3. Zobowi¹zania wynikaj¹ce z emerytur i œwiadczeñ podobnych dla by³ych cz³onków Zarz¹du i Rady Nadzorczej

W Spó³ce nie wystêpuj¹ zobowi¹zania wobec by³ych cz³onków Zarz¹du i Rady Nadzorczej wynikaj¹ce z emerytur i œwiadczeñ o podobnym charakterze.

Równoczeœnie wskazuje siê, i¿ z tytu³u zobowi¹zañ Spó³ki w stosunku do by³ych cz³onków Zarz¹du TAURON, w 2017 r. wyp³acono ³¹czn¹ kwotê w wysokoœci 2 258 tys. z³ z tytu³u wyp³aty m.in. premii za realizacjê KPI w 2016 r. oraz odszkodowañ za powstrzymywanie siê od prowadzenia dzia³alnoœci konkurencyjnej.

8. OŒWIADCZENIE NA TEMAT INFORMACJI NIEFINANSOWYCH

8.1. Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON

Grupê Kapita³ow¹ TAURON tworz¹ wybrane spó³ki, które zarz¹dzane s¹ ³¹cznie jako jednolity organizm gospodarczy z³o¿ony z autonomicznych spó³ek prawa handlowego, na czele którego stoi TAURON jako jednostka dominuj¹ca.

W 2017 r. obowi¹zywa³ Model Biznesowy Grupy TAURON przyjêty przez Zarz¹d Spó³ki w dniu 4 maja 2016 r. Celem skutecznej realizacji zadañ przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON powy¿szy dokument zosta³ przez Zarz¹d TAURON zaktualizowany. Przyjêty w dniu 23 stycznia 2018 r. dokument o tytule Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON (Model Biznesowy) okreœla model zarz¹dzania Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON, definiuje wysokopoziomow¹ architekturê procesów oraz zawiera wytyczne odnoœnie wskaŸników efektywnoœci jednostek tworz¹cych Grupê Kapita³ow¹ TAURON.

8.1.1. Za³o¿enia Modelu Biznesowego

Kluczowe za³o¿enia Modelu Biznesowego to budowa wartoœci Grupy Kapita³owej TAURON, koncentracja na klientach, czytelny podzia³ obowi¹zków i odpowiedzialnoœci, efektywna wymiana informacji, wykorzystanie wiedzy pracowników, zmiennoœæ Modelu Biznesowego oraz spójnoœæ organizacyjna Grupy Kapita³owej TAURON.

8.1.2. Zasady zarz¹dzania Spó³k¹

Zgodnie z postanowieniami Regulaminu Zarz¹du TAURON Polska Energia Spó³ka Akcyjna z siedzib¹ w Katowicach, Zarz¹d prowadzi sprawy Spó³ki i reprezentuje j¹ we wszystkich czynnoœciach s¹dowych i pozas¹dowych. Wszelkie sprawy zwi¹zane z prowadzeniem Spó³ki, niezastrze¿one przepisami prawa oraz postanowieniami Statutu Spó³ki dla WZ lub Rady Nadzorczej, nale¿¹ do kompetencji Zarz¹du Spó³ki. Do sk³adania oœwiadczeñ w imieniu Spó³ki wymagane jest wspó³dzia³anie dwóch cz³onków Zarz¹du albo jednego cz³onka Zarz¹du ³¹cznie z prokurentem.

Sprawy nale¿¹ce do kompetencji Zarz¹du, jako organu kolegialnego zosta³y opisane szczegó³owo w pkt 6.8.1. niniejszego sprawozdania.

Zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym TAURON Polska Energia S.A. (Regulamin Organizacyjny) Spó³k¹ kieruje Zarz¹d Spó³ki bezpoœrednio oraz poprzez prokurentów, Dyrektorów Wykonawczych, Dyrektorów Zarz¹dzaj¹cych lub pe³nomocników.

Spó³ka realizuje swoje zadania poprzez: –

• 1) wydzielone jednostki organizacyjne:
  • Piony, obejmuj¹ce samodzielne stanowiska pracy oraz jednostki organizacyjne podlegaj¹ce poszczególnym cz³onkom Zarz¹du i przez nich nadzorowane, –
  • Zespo³y, bêd¹ce jednostkami organizacyjnymi podlegaj¹cymi Dyrektorom Wykonawczym lub Dyrektorom Zarz¹dzaj¹cym. Pracami zespo³u kieruje Kierownik Zespo³u, –
• 2) samodzielne stanowiska pracy: –
  • Dyrektor Zarz¹dzaj¹cy zarz¹dza i kieruje prac¹ podleg³ych Dyrektorów Wykonawczych i Zespo³ów, –
  • Dyrektor Wykonawczy zarz¹dza i kieruje prac¹ podleg³ych Zespo³ów,
  • Inne samodzielne stanowiska pracy, które mog¹ zostaæ powierzone Pe³nomocnikom, Koordynatorom, Konsultantom lub Specjalistom,
• 3) tymczasowe organizacje Zespo³y Projektowe, powo³ywane w celu realizacji zadañ i projektów Spó³ki.

8.1.3. Zasady zarz¹dzania Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON

Podstawowym aktem normatywnym Grupy Kapita³owej TAURON jest przyjêty przez Zarz¹d Spó³ki Kodeks Grupy TAURON, który reguluje jej funkcjonowanie, zapewniaj¹c realizacjê celów, poprzez specjalnie zaprojektowane rozwi¹zania w zakresie zarz¹dzania podmiotami Grupy Kapita³owej TAURON, w tym w szczególnoœci okreœlania celów dzia³alnoœci spó³ek, umo¿liwiaj¹cych osi¹gniêcie efektów zak³adanych w nowej Strategii.

Regulacje wdro¿one w 2016 r. wraz z Modelem Biznesowym wprowadzi³y w Grupie Kapita³owej TAURON zarz¹dzanie procesowe, które polega na ustanowieniu podleg³oœci procesowej biegn¹cej horyzontalnie we wszystkich spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. Cz³onkowie Zarz¹du zarz¹dzaj¹ przypisanym im strumieniom procesowym, które nastêpnie dziel¹ siê na megaprocesy. W³aœcicielami megaprocesów s¹ wskazani dyrektorzy zarz¹dzaj¹cy i wykonawczy w TAURON. Dokumentacja procesowa (mapy, diagramy i karty procesu) wyznacza i opisuje kompetencje decyzyjne oraz czynnoœci podejmowane przez poszczególne jednostki organizacyjne w ró¿nych spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. W³aœciciele megaprocesów dekomponuj¹ je na procesy ni¿szego rzêdu wyznaczaj¹c im w³aœcicieli. Ka¿dy proces ma swojego w³aœciciela i mierniki procesowe wyznaczone przez w³aœciciela procesu wy¿szego rzêdu. Dokumentacja procesowa okreœla przebiegi i kompetencje decyzyjne dla dzia³añ powtarzalnych.

Celem wdra¿anego zarz¹dzania procesowego jest uzyskanie synergii dzia³añ realizowanych w ró¿nych spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON, dzielenie siê i wykorzystanie najlepszych praktyk, standaryzacja i automatyzacja procesów, a tak¿e zapewnienie spójnoœci dzia³añ w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON w celu wsparcia realizacji Strategii.

Istot¹ zarz¹dzania procesowego jest ci¹g³e poszukiwanie i wdra¿anie usprawnieñ i jasny oraz transparentny podzia³ kompetencji i odpowiedzialnoœci. Procesy podlegaj¹ odpowiednim modyfikacjom w celu poprawy ich efektywnoœci. Dokumentacja procesowa publikowana jest w intranecie i dostêpna dla wszystkich pracowników.

Kompetencje i zale¿noœci procesowe opisane w dokumentacji procesowej s¹ uzupe³nieniem kompetencji wynikaj¹cych ze struktury organizacyjnej poszczególnych spó³ek i wspieraj¹ dzia³anie spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON jako jednolitego organizmu.

W ramach Grupy Kapita³owej TAURON funkcjonuj¹ sta³e Komitety Grupy Kapita³owej TAURON, w tym:

• 1) Komitet Inwestycyjny,
• 2) Komitet Ryzyka.

Powy¿sze Komitety zosta³y powo³ane w celu umo¿liwienia prowadzenia dzia³alnoœci wed³ug za³o¿eñ jednolitoœci operacyjnej, zgodnie z prawem i interesem Grupy Kapita³owej TAURON oraz jej interesariuszy.

Poni¿szy rysunek przedstawia strumienie procesowe przebiegaj¹ce przez Obszary Biznesowe w Grupie Kapita³owej TAURON.

	CENTRUM KORPORACYJNE
	Strategia	Finanse	Zarządzanie Majątkiem i Rozwoj	Klient i Wsparcie Korporacyjne	Handel
Strumienie procesowe:	Handel (Obszar Biznesowy)	Wydobycie Wytwarzanie (Obszar Biznesowy) (Obszar Biznesowy)	OZE (Obszar Biznesowy)	Dystrybucja Cieplo (Obszar Biznesowy) (Obszar Biznesowy)	Sprzedaż (Obszar Biznesowy)
Strategia	· Kształtowanie otoczenia zewnetrznego i wewnetrznego. komunikacja oraz wyznaczanie kierunków rozwoju z uwzględniem zmian regulacyjnych, biznesowych i technologicznych. · Nadzorowanie wdrażania strategii w organizacji. · Zarządzanie ryzykiem i bezpieczeństwem
Finanse	· Zarządzanie finansami.
Zarządzanie Majątkiem i Rozwój	· Spójne i efektywne zarządzanie majątkiem nastawione na zapewnienia wymaganego poziomu sprawności najbardziej opłacalny sposób. · Rozwój działalności Grupy poprzez badania rozwój oraz innowacje.
Klient i Wsparcie Korporacyjne	· Zarządzanie sprzedażą, relacjami i doświadczeniami Klientów w kontaktach z Grupą Tauron oraz rozwój współpracy pomiędzy Obszarami Biznesowymi w celu zaspokojenia potrzeb klienta. · Kształtowanie ładu korporacyjnego i zasad zarządzania Grupą. · Nadzór nad jakością i efektywnością procesów wsparcia w tym zarządzanie IT.
Handel		· Planowanie sprzedaży hurtowej i produkcji energii elektrycznej. · Optymalizacja działalności handlowej Grupy na rynkach hurtowych. · Bilansowanie handlowe i handlowo-techniczne. · Zabezpieczenia paliw dla produkcji energii elektrycznej i ciepła.

Rysunek nr 90. Strumienie procesowe

Model Biznesowy zidentyfikowa³ 23 megaprocesy przebiegaj¹ce przez wszystkie jednostki Grupy Kapita³owej TAURON. Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê procesów w Grupie Kapita³owej TAURON (megaprocesy).

Rysunek nr 91. Struktura procesów w Grupie Kapita³owej TAURON (megaprocesy)

Procesy zarządcze
1.1 Strategia	1.5 Audyt
1.2 Controlling	1.6 Zarządzanie majątkiem
1.3 Komunikacja korporacyjna	1.7 Badania i innowacje
1 4 Zarzadzanie ryzykiem.

Procesy operacyjne
2.1 Wydobycie	2.4 Dystrybucja energii elektrycznej i ciepła
2.2 Produkcja energii elektrycznej i ciepła	2.5 Sprzedaż i obsługa klienta
2.3 Handel

Procesy wsparcia
3.1 Zarządzanie korporacyjne	3.7 Wsparcie IT
3.2 Fuzje i przejęcia	3.8 Obsługa prawna
3.3 Zarządzanie finansami	3.9 Zakupy
3.4 Rachunkowość	3.10 Zapewnienie bezpieczeństwa
3.5 Zarządzanie podatkami	3.11 Realizacja projektów
3.6 Zarzadzanie kapitałem ludzkim

8.1.4. Obszary Biznesowe Grupy Kapita³owej TAURON

Zgodnie z obowi¹zuj¹cym Modelem Biznesowym prowadzone s¹ dzia³ania w celu pe³nego wdro¿enia podzia³u ról i odpowiedzialnoœci opartego na przypisaniu kompetencji procesowych, pomiêdzy:

Centrum Korporacyjne	nadrzêdn¹ jednostkê organizacyjn¹ odpowiedzialn¹ za zarz¹dzanie dzia³alnoœci¹ Grupy Kapita³owej TAURON i podejmowanie najwa¿niejszych decyzji maj¹cych wp³yw na Grupê Kapita³ow¹ TAURON, Obszary Biznesowe, Centra Us³ug Wspólnych i spó³ki nale¿¹ce do Grupy Kapita³owej TAURON.
Obszary Biznesowe	siedem obszarów podstawowej dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON, zdefiniowanych zgodnie z ogniwami ³añcucha wartoœci produkcji energii elektrycznej i ciep³a, tj.: Handel, Wydobycie, Wytwarzanie, Odnawialne ród³a Energii (OZE), Ciep³o, Dystrybucja i Sprzeda¿.
Centrum Us³ug Wspólnych	jednostki odpowiedzialne za œwiadczenie okreœlonych us³ug wsparcia (np. rachunkowoœæ, IT, kadry i p³ace, ubezpieczenia, obs³uga klienta) na rzecz pozosta³ych jednostek Grupy Kapita³owej TAURON.

Dzia³alnoœæ operacyjna Grupy Kapita³owej TAURON realizowana jest w oparciu o siedem Obszarów Biznesowych zdefiniowanych zgodnie z ogniwami ³añcucha wartoœci produkcji energii elektrycznej i ciep³a: Wydobycie, Wytwarzanie, Ciep³o, Odnawialne ród³a Energii (OZE), Handel, Dystrybucja i Sprzeda¿.

Poni¿szy rysunek przedstawia strukturê Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON.

Rysunek nr 92. Struktura Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON

Centra Us³ug Wspólnych (CUW) Grupy Kapita³owej TAURON

Centralizacja us³ug wsparcia ma na celu odci¹¿enie Centrum Korporacyjnego oraz Obszarów Biznesowych od realizacji procesów niezwi¹zanych bezpoœrednio z prowadzon¹ dzia³alnoœci¹ operacyjn¹ (tzw. procesy wsparcia), a tak¿e obni¿enie kosztów realizacji tych procesów dziêki korzyœciom skali i wzrostowi efektywnoœci operacyjnej. W formalnej strukturze Grupy Kapita³owej TAURON CUW ulokowane zosta³y w spó³kach TAURON Obs³uga Klienta, TAURON Ubezpieczenia sp. z o.o. oraz Wsparcie Grupa TAURON.

8.1.5. Zmiany w zasadach zarz¹dzania Spó³k¹ i Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON

Zmiany w zasadach zarz¹dzania Spó³k¹

W 2017 r. maj¹c na celu optymalizacjê procesów zarz¹dczych w TAURON trzykrotnie wprowadzano zmiany do Regulaminu Organizacyjnego, w tym:

• 1. Z dniem 14 kwietnia 2017 r. wprowadzono do Regulaminu Organizacyjnego nastêpuj¹ce kluczowe zmiany:
  2. 1) Wiceprezesowi Zarz¹du ds. Finansów powierzono sprawowanie nadzoru nad rozwojem modeli i narzêdzi prognostycznych niezbêdnych do realizacji analiz dla rynku hurtowego i detalicznego poprzez podporz¹dkowanie obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. Analiz Biznesowych,
  3. 2) Dokonano zmiany dotychczasowych stanowisk: Wiceprezesa Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Korporacyjnego na Wiceprezesa Zarz¹du ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego oraz Wiceprezesa Zarz¹du ds. Klienta i Handlu na Wiceprezesa Zarz¹du ds. Handlu,
  4. 3) Wiceprezesowi Zarz¹du ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego powierzono sprawowanie nadzoru nad reprezentowaniem interesów klientów wewn¹trz i na zewn¹trz organizacji poprzez podporz¹dkowanie obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. Klienta,
  5. 4) W Pionie Wiceprezesa Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Maj¹tkiem i Rozwoju przyporz¹dkowano obszar analiz i oceny projektów do obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. Projektów Inwestycyjnych,
• 1. Z dniem 17 lipca 2017 r. wprowadzono do Regulaminu Organizacyjnego nastêpuj¹ce kluczowe zmiany:
  2. 1) W Pionie Prezesa Zarz¹du po³¹czono obszar dotychczasowego Dyrektora Wykonawczego ds. Relacji z Otoczeniem z obszarem Dyrektora Wykonawczego ds. Strategii i Regulacji tworz¹c jeden obszar Dyrektora Wykonawczego ds. Zarz¹dzania Strategicznego. Po³¹czenie przedmiotowych obszarów sta³o siê zasadne z uwagi na wystêpuj¹c¹ synergiê operacyjn¹ na kilku p³aszczyznach, w szczególnoœci na korelacjê pomiêdzy komunikacj¹ z otoczeniem a budowaniem relacji, w tym z administracj¹ publiczn¹ i miêdzynarodow¹ oraz organizacjami bran¿owymi,
  3. 2) W Pionie Prezesa Zarz¹du przyporz¹dkowano Dyrektorowi Wykonawczemu ds. Prawnych obszar relacji inwestorskich przynale¿ny dotychczas Dyrektorowi Wykonawczemu ds. Relacji z Otoczeniem. Przeniesienie relacji inwestorskich mia³o na celu skupienie w obszarze prawnym zadañ zwi¹zanych z zapewnieniem stosowania przez Spó³kê zasad ³adu korporacyjnego i obowi¹zków informacyjnych jako emitenta papierów wartoœciowych.
• 1. Z dniem 25 paŸdziernika 2017 r. wprowadzono do Regulaminu Organizacyjnego nastêpuj¹ce kluczowe zmiany:
  2. 1) Prezesowi Zarz¹du powierzono:
     • a) sprawowanie nadzoru nad funkcjonowaniem systemu zarz¹dzania ryzykiem w Grupie TAURON, poprzez podporz¹dkowanie obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. Ryzyka, który wczeœniej pozostawa³ w nadzorze Wiceprezesa Zarz¹du ds. Finansów,
     • b) kreowanie i sprawowanie nadzoru nad funkcjonowaniem systemu zgodnoœci dzia³ania Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON z obowi¹zuj¹cymi przepisami prawa (compliance), poprzez podporz¹dkowanie obszaru Pe³nomocnika ds. Zgodnoœci Dyrektorowi Wykonawczemu ds. Bezpieczeñstwa i Zgodnoœci,
     • c) koordynacjê i sprawowanie nadzoru nad dzia³aniami w zakresie bezpieczeñstwa, w tym bezpieczeñstwa IT, ochrony infrastruktury technicznej, ochrony informacji niejawnych oraz ochrony fizycznej poprzez podporz¹dkowanie obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. Bezpieczeñstwa i Zgodnoœci, który wczeœniej pozostawa³ w nadzorze Wiceprezesa Zarz¹du ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego.
  3. 2) Wiceprezesowi Zarz¹du ds. Klienta i Wsparcia Korporacyjnego powierzono:
     • a) sprawowanie nadzoru nad kszta³towaniem modelu funkcjonowania i zarz¹dzaniem obszarem IT poprzez podporz¹dkowanie obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. IT, który wczeœniej pozostawa³ w nadzorze Wiceprezesa Zarz¹du ds. Finansów,

b) sprawowanie nadzoru nad kreowaniem strategii oraz standardów i wytycznych w zakresie ochrony danych osobowych w Spó³ce i Grupie Kapita³owej TAURON, które przyporz¹dkowano do obszaru Dyrektora Wykonawczego ds. IT.

Równoczeœnie z uwagi na wakat na stanowisku Wiceprezesa Zarz¹du ds. Handlu z dniem 14 kwietnia 2017 r. czasowo powierzono Wiceprezesowi Zarz¹du ds. Zarz¹dzania Maj¹tkiem i Rozwoju sprawowanie nadzoru nad tym obszarem, a od 25 paŸdziernika 2017 r. obszar ten powierzono czasowo Wiceprezesowi Zarz¹du ds. Finansów.

Poni¿szy rysunek przedstawia schemat podzia³u odpowiedzialnoœci cz³onków Zarz¹du.

Rysunek nr 93. Schemat odpowiedzialnoœci cz³onków Zarz¹du

Wprowadzaj¹c powy¿sze zmiany w Regulaminie Organizacyjnym dokonano niezbêdnych modyfikacji zakresów funkcji poszczególnych jednostek organizacyjnych w strukturze Spó³ki.

W czêœci ogólnej Regulaminu Organizacyjnego zmodyfikowano zapisy dotycz¹ce ustanawiania dodatkowych linii raportowania oraz zasad postêpowania w przypadku wyst¹pienia konfliktu poleceñ. Ponadto, uprawnienie do wydawania wewn¹trzkorporacyjnych aktów normatywnych przyznano tak¿e Wiceprezesom Zarz¹du umocowanym przez Zarz¹d.

Zmiany w strukturze organizacyjnej Spó³ki, mia³y na celu optymalizacjê funkcjonowania Spó³ki i Grupy Kapita³owej TAURON. Zweryfikowano obszary przyporz¹dkowane do poszczególnych pionów cz³onków Zarz¹du Spó³ki.

Poni¿szy schemat przedstawia strukturê pionów przyporz¹dkowanych poszczególnym cz³onkom Zarz¹du Spó³ki, do poziomu jednostek organizacyjnych i samodzielnych stanowisk pracy podlegaj¹cych bezpoœrednio cz³onkom Zarz¹du, wed³ug stanu na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania.

Rysunek nr 94. Schemat organizacyjny TAURON na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania

Zmiany w zasadach zarz¹dzania Grup¹ Kapita³ow¹ TAURON

W ramach prac nad wdro¿eniem zarz¹dzania procesowego zaktualizowano Model Biznesowy. Zakresy kompetencji i czynnoœci przypisane poszczególnym megaprocesom zosta³y dopracowane i uzupe³nione tak, aby w pe³ni odzwierciedliæ w dokumentacji realizowane dzia³alnoœci oraz zapewniæ mo¿liwie wysok¹ ich efektywnoœæ. Do najwa¿niejszych zmian nale¿y przypisanie dzia³alnoœci z zakresu BHP i ochrony œrodowiska do megaprocesu zarz¹dzania maj¹tkiem, przeniesienie dzia³añ z zakresu prognozowania rynku z megaprocesu handel do megaprocesu controling oraz uzupe³nienie procesu controling o dzia³ania zwi¹zane z pomoc¹ publiczn¹. Poza wymienionymi wprowadzono zmiany o charakterze uzupe³niaj¹cym i doprecyzowuj¹cym zapisy Modelu Biznesowego.

W ramach prac nad wdro¿eniem Modelu Biznesowego w I pó³roczu 2017 r. ustalono w³aœcicieli megaprocesów, a tak¿e zdekomponowano megaprocesy do poziomów procesów ni¿szego rzêdu, które realizowane s¹ w ca³oœci w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. Opracowano i wydano pe³n¹ dokumentacjê procesow¹ dla procesów przebiegaj¹cych w TAURON.

W II pó³roczu 2017 r. opracowano, wdro¿ono i wydano dokumentacjê procesow¹ (mapy, diagramy i karty) w kluczowych spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON, tj. TAURON Wydobycie S.A., TAURON Wytwarzanie S.A., TAURON EKOENERGIA sp. z o.o., TAURON Ciep³o sp. z o.o., TAURON Dystrybucja S.A., TAURON Sprzeda¿ sp. z o.o. oraz TAURON Obs³uga Klienta sp. z o.o.

W ramach prac nad projektowaniem procesów zidentyfikowano i wyeliminowano wiele nieefektywnoœci i produktów procesów nieprzynosz¹cych wartoœci dodanej, a tak¿e uzupe³niono o dzia³ania potrzebne i konieczne dla skutecznej realizacji celów i za³o¿eñ wynikaj¹cych ze Strategii. Dzia³ania te wspierane by³y warsztatami i szkoleniami pracowników uczestnicz¹cych w modelowaniu procesów i tworzeniu dokumentacji procesowej.

W 2017 r. wprowadzono nowe treœci statutów i umów spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON, które wdro¿y³y zasady zarz¹dzania okreœlone ustaw¹ z 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarz¹dzania mieniem pañstwowym. Z zapisów dotycz¹cych kompetencji organów spó³ek usuniêto kompetencje opisane w dokumentacji procesowej. Dzia³anie to mia³o na celu unikniêcie dublowania i wyd³u¿ania procesów decyzyjnych w zakresie, który zosta³ przypisany w dokumentacji procesowej innym jednostkom organizacyjnym i osobom.

W wyniku wdro¿enia Modelu Biznesowego wszystkie powtarzalne procesy zosta³y na nowo zdefiniowane, zaprojektowane i opisane w wydanej i wdro¿onej dokumentacji procesowej. Wdro¿ona dokumentacja i narzêdzia procesowe oraz pozyskane w Grupie Kapita³owej TAURON kompetencje w zakresie zarz¹dzania procesowego i optymalizacji procesów w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON stwarzaj¹ warunki do dalszego poszukiwania usprawnieñ i podnoszenia efektywnoœci dzia³añ.

W 2018 r. bêd¹ kontynuowane dzia³ania w kierunku zaprojektowania i wdro¿enia kluczowych procesów w pozosta³ych spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON prowadz¹cych dzia³alnoœæ operacyjn¹.

8.2. Kluczowe niefinansowe wskaŸniki efektywnoœci zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ Grupy Kapita³owej TAURON

Nale¿¹c do grona najwiêkszych holdingów energetycznych w Europie Œrodkowo-Wschodniej, którego dzia³alnoœæ obejmuje wszystkie ogniwa energetycznego ³añcucha wartoœci, Grupa Kapita³owa TAURON ma œwiadomoœæ wp³ywu jaki wywiera na szeroko pojête otoczenie – œrodowisko naturalne, interesariuszy (pracowników, klientów, akcjonariuszy, spo³ecznoœci lokalne, dostawców, przedstawicieli w³adz oraz instytucji), sytuacjê mikro i makroekonomiczn¹ oraz bran¿ê w której dzia³a. Badaj¹c skalê wp³ywu spo³ecznego oraz sposób oddzia³ywania na gospodarkê, ¿ycie pracowników, klientów, œrodowisko naturalne i spo³ecznoœci, Grupa Kapita³owej TAURON nieustannie monitoruje kluczowe niefinansowe wskaŸniki swojej dzia³alnoœci, a wyniki tych badañ prezentuje corocznie w raporcie zintegrowanym.

Zintegrowana formu³a pozwala w czytelny sposób pokazaæ relacje i zale¿noœci pomiêdzy finansowymi oraz pozafinansowymi aspektami dzia³alnoœci wszystkich spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON. Dziêki temu stanowi kompleksowy i przejrzysty dokument, prezentuj¹cy dzia³alnoœæ firmy, jej model biznesowy, strategiê, najistotniejsze zmiany, szanse i ryzyka, a tak¿e wyniki z perspektywy wszystkich grup interesariuszy. £¹czenie danych finansowych z pozafinansowymi aspektami Grupy Kapita³owej TAURON ma równie¿ na celu ukazanie potencja³u osi¹ganego dziêki synergii dzia³alnoœci podstawowej z dzia³alnoœci¹ w obszarze pozabiznesowym, którego fundamentem jest Strategia.

W ramach 5 kierunków wyznaczonych przez Strategiê przyjêto 18 zobowi¹zañ, a z uwagi na koniecznoœæ monitoringu stopnia ich realizacji, ka¿demu zobowi¹zaniu przypisano mierniki oraz inicjatywy.

Do kluczowych niefinansowych mierników efektywnoœci Grupy Kapita³owej TAURON przyjêto, za Strategi¹ zrównowa¿onego rozwoju, wskaŸniki czêstoœci przerw w dostawach energii (SAIDI), liczbê inicjatyw badawczorozwojowo-innowacyjnych zg³oszonych w ramach konkursów pracowniczych, poziom oraz monitoring wskaŸnika satysfakcji klienta (Customer Satisfaction Index, CSI) oraz reklamacyjnego, jak równie¿ wskaŸnik dopasowania oferty.

D¹¿¹c do tego, aby relacje z klientem nie ogranicza³y siê wy³¹cznie do œwiadczenia produktów i us³ug, a tak¿e maj¹c œwiadomoœæ wielu zagro¿eñ, jakie mo¿e napotkaæ klient w ró¿nych aspektach korzystania czy nabywania energii elektrycznej, TAURON prowadzi akcje edukacyjne skierowane do u¿ytkowników energii, a wskaŸnikiem efektywnoœci tych dzia³añ jest np. liczba przeprowadzonych akcji pn. "Energia dla Seniora".

WskaŸniki niefinansowe dotycz¹ równie¿ oddzia³ywania Grupy Kapita³owej TAURON na œrodowisko naturalne. Maj¹c na wzglêdzie zasady zrównowa¿onego rozwoju, spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON optymalizuj¹ procesy gospodarowania posiadanymi zasobami (wod¹, surowcami i materia³ami), a tak¿e prowadz¹ aktywn¹ politykê gospodarowania odpadami (zarówno procesowych, jak i komunalnych). Wa¿n¹ rolê w obszarze ochrony œrodowiska pe³ni tak¿e edukacja proekologiczna prowadzona przez poszczególne spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON, skierowana zarówno do dzieci, jak i doros³ych.

Wœród niefinansowych mierników efektywnoœci zwi¹zanych ze œrodowiskow¹ dzia³alnoœci¹ spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON jest równie¿ liczba i zasiêg programów informacyjno-edukacyjnych na temat ochrony œrodowiska, skierowanych zarówno do klientów, pracowników, jak i spo³ecznoœci lokalnych.

Niefinansowymi miernikami efektywnoœci dzia³ania Grupy Kapita³owej TAURON w zakresie kwestii pracowniczych s¹ np. wskaŸnik urazów, chorób zawodowych, dni straconych oraz nieobecnoœci w pracy, a tak¿e liczba wypadków œmiertelnych zwi¹zanych z prac¹ wed³ug regionów i p³ci, oraz œrednia liczba godzin szkoleniowych w roku przypadaj¹ca na pracownika w podziale na p³eæ i kategoriê zatrudnienia.

Wœród zamieszczonych w raporcie zintegrowanym niefinansowych wskaŸników efektywnoœci Grupy Kapita³owej TAURON prezentowano równie¿ wskaŸniki podwójnych korzyœci (wskaŸniki dualne), czyli takie wskaŸniki niefinansowe, które s¹ jasno powi¹zane ze wskaŸnikami finansowymi. Przyk³adem takiego miernika jest dynamika zu¿ycia energii elektrycznej. Redukcja zu¿ycia energii elektrycznej jest dobra dla œrodowiska (pierwsza korzyœæ) i jednoczeœnie zmniejsza koszty i poprawia wyniki podmiotu.

Stosowanie niefinansowych wskaŸników efektywnoœci umo¿liwia Grupie Kapita³owej TAURON pe³niejsze odwzorowanie przedsiêbiorstwa w sporz¹dzanych corocznie raportach zintegrowanych, przedstawienie procesów i zjawisk w nim zachodz¹cych, a tak¿e w³¹czenie do analizy czynników maj¹cych wp³yw na jego sukces w d³u¿szym okresie czasowym.

WskaŸniki niefinansowe prezentowane w raporcie rocznym Grupy Kapita³owej TAURON kompleksowo prezentuj¹ oddzia³ywanie spo³eczne, charakteryzuj¹ sposób, w jaki TAURON zamierza naprawiæ negatywne oddzia³ywanie na œrodowisko naturalne i spo³eczne oraz sposób, w jaki przyczyni³ siê do jego poprawy.

8.3. Opis polityk stosowanych przez TAURON

W celu implementacji do krajowego porz¹dku prawnego Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/95/UE z dnia 22 paŸdziernika 2014 r. zmieniaj¹cej dyrektywê 2013/34/UE w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotycz¹cych ró¿norodnoœci (Dyrektywa ws. ujawniania informacji niefinansowych), zosta³a znowelizowana Ustawa z dnia 29 wrzeœnia 1994 r. o rachunkowoœci (Ustawa o rachunkowoœci).

Zgodnie z art. 49 b ust. 2 i 3 Ustawy o rachunkowoœci, zakres informacji zawartych w sprawozdaniu niefinansowym uleg³ rozszerzeniu o opis polityk stosowanych w odniesieniu do zagadnieñ spo³ecznych, pracowniczych, œrodowiska naturalnego, poszanowania praw cz³owieka oraz przeciwdzia³ania korupcji, a tak¿e opis procedur nale¿ytej starannoœci stosowanych w ramach tych¿e polityk oraz ich rezultatów.

W celu zapewnienia zgodnoœci dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON z nowymi wymogami regulacyjnymi Zarz¹d TAURON przyj¹³ w 2017 r. do stosowania w Grupie TAURON nastêpuj¹ce regulacje:

• 1) PRO Kliencka Polityka Spo³eczna Grupy TAURON (PRO Kliencka Polityka Spo³eczna),
• 2) Polityka Ró¿norodnoœci w Grupie TAURON (Polityka Ró¿norodnoœci),
• 3) Polityka Œrodowiskowa Grupy TAURON (Polityka Œrodowiskowa),
• 4) Polityka Poszanowania Praw Cz³owieka w Grupie TAURON wraz z Kodeksem Postêpowania dla Kontrahentów Spó³ek Grupy TAURON (Polityka Poszanowania Praw Cz³owieka lub Kodeksem Postêpowania dla Kontrahentów),
• 5) Polityka BHP Grupy TAURON (Polityka BHP),
• 6) Polityka Antykorupcyjna Grupy TAURON (Polityka Antykorupcyjna).

Ka¿dy z powy¿szych dokumentów kompleksowo przedstawia temat wraz z wyczerpuj¹cym opisem dzia³añ, które podejmuj¹ spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON, by osi¹gn¹æ zamierzone cele w danym obszarze

8.3.1. Zagadnienia spo³eczne

Odpowiedzialnoœci, do jakich poczuwa siê Grupa Kapita³owa TAURON w aspekcie zagadnieñ spo³ecznych, reguluje przyjêta do stosowania PRO Kliencka Polityka Spo³eczna, której celem jest kszta³towanie odpowiednich warunków organizacyjnych i biznesowych potrzebnych do realizacji strategicznych celów Grupy Kapita³owej TAURON w zakresie relacji z klientami i otoczeniem rynkowym. PRO Kliencka Polityka Spo³eczna definiuje dzia³ania podejmowane przez TAURON w ramach dialogu z klientami, podkreœla wagê budowania trwa³ych relacji zarówno z nimi, jak i otoczeniem rynkowym.

8.3.2. Zagadnienia pracownicze

Ró¿norodnoœæ i otwartoœæ stanowi¹ integraln¹ czêœæ zarówno dzia³añ biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON, jak i jej Polityki Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON. Spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON stosuj¹ politykê równego traktowania oraz d¹¿¹ do zapewnienia ró¿norodnoœci w zakresie p³ci, kierunku wykszta³cenia, wieku i doœwiadczenia zawodowego w odniesieniu do wszystkich pracowników, a w szczególnoœci organów Spó³ki i jej kluczowych menad¿erów.

Usystematyzowaniu powy¿szych dzia³añ s³u¿y wdro¿ona w Grupie Kapita³owej TAURON Polityka ró¿norodnoœci, której g³ównym celem jest wzmacnianie œwiadomoœci i kultury organizacyjnej otwartej na ró¿norodnoœæ.

W ramach zagadnieñ pracowniczych, Grupa Kapita³owa TAURON podejmuje równie¿ dzia³ania na rzecz zapobiegania dyskryminacji poprzez kszta³towanie w³aœciwej atmosfery w pracy oraz kultury opartej na wartoœciach korporacyjnych (Partnerstwo, Rozwój i Odwaga), czego potwierdzeniem jest wdro¿enie Polityki przeciwdzia³ania mobbingowi i dyskryminacji w Grupie TAURON.

8.3.3. Œrodowisko naturalne

Grupa Kapita³owa TAURON bierze odpowiedzialnoœæ za dbanie o œrodowisko naturalne i konsekwencje korzystania z jego zasobów. Uznaj¹c to za wa¿ny spo³eczny obowi¹zek, TAURON od lat podejmuje szereg inicjatyw maj¹cych na celu minimalizacjê negatywnego wp³ywu swojej dzia³alnoœci na œrodowisko naturalne.

Wszystkie spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON przyjê³y do stosowania Politykê œrodowiskow¹, która okreœla podejœcie do zarz¹dzania œrodowiskiem, w tym ogólny kierunek dzia³añ œrodowiskowych organizacji oraz zasady, jakimi siê kieruje w kwestiach dotycz¹cych œrodowiska. Polityka œrodowiskowa jest punktem odniesienia, wzglêdem którego oceniane s¹ wszystkie dzia³ania spó³ek w obszarze ochrony œrodowiska i zarz¹dzania œrodowiskowego, udokumentowane zosta³y w niej równie¿ wartoœci i wizja, jakimi kieruje siê Grupa Kapita³owa TAURON w zakresie oddzia³ywania na œrodowisko naturalne.

8.3.4. Poszanowanie praw cz³owieka

Zasady, którymi kieruje siê Grupa Kapita³owa TAURON w kontekœcie poszanowania praw cz³owieka oraz dzia³ania podejmowane w kierunku zapobiegania ich ³amaniu, a tak¿e wspierania atmosfery godnoœci i wzajemnego poszanowania, zosta³y przedstawione w Polityce Poszanowania Praw Cz³owieka. Dokument ten okreœla zasady dzia³añ i zachowañ zwi¹zanych z prawami cz³owieka, które dedykowane s¹ wszystkim interesariuszom Grupy Kapita³owej TAURON, w szczególnoœci pracownikom, kontrahentom oraz partnerom biznesowym, w tym m.in.: zakaz mobbingu i dyskryminacji, przestrzeganie warunków zatrudniania i wynagradzania, bezpieczeñstwo i higiena pracy.

Z uwagi na charakter dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON, w obszarze poszanowania praw cz³owieka niezwykle wa¿ne miejsce zajmuj¹ aspekty zwi¹zane z zapewnieniem bezpieczeñstwa w miejscu pracy. Z tego wzglêdu, utworzono oddzielny dokument okreœlaj¹cy wartoœci, zasady dzia³ania oraz regu³y postêpowania w zakresie BHP. Zadaniem Polityki BHP jest realizacja czterech podstawowych celów w zakresie bezpieczeñstwa i higieny pracy, takich jak:

• 1) Zapewnienie optymalnych warunków pracy wszystkim zatrudnionym i pracuj¹cym na rzecz Grupy Kapita³owej TAURON.
• 2) Podnoszenie kwalifikacji pracowników Grupy Kapita³owej TAURON maj¹ce na celu budowanie wiedzy, zaanga¿owania i kompetencji wszystkich pracowników w zakresie poprawy swojego bezpieczeñstwa oraz bezpieczeñstwa wspó³pracowników oraz osób, które znajduj¹ siê na terenie wykonywania przez nich pracy.
• 3) Wdro¿enie i doskonalenie skutecznego systemu zarz¹dzania BHP, œciœle powi¹zanego z bie¿¹cymi dzia³aniami Grupy Kapita³owej TAURON.
• 4) Eliminacja wypadków przy pracy wszystkich zatrudnionych i pracuj¹cych na rzecz Grupy Kapita³owej TAURON oraz innych osób znajduj¹cych na terenie prowadzenia dzia³alnoœci przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON.

Zapisy zawarte w Polityce BHP dotycz¹ wszystkich pracowników Grupy Kapita³owej TAURON oraz wszystkich wykonawców i dostawców produktów oraz us³ug, a tak¿e innych osób znajduj¹cych siê na terenie obiektów Grupy Kapita³owej TAURON. Procedury raportowania w zakresie BHP w Grupie Kapita³owej TAURON s¹ zgodne z przepisami prawa pracy normuj¹cymi kwestie prowadzenia rejestru wypadków przy pracy oraz informowania organów zewnêtrznych o wypadkach przy pracy i chorobach zawodowych.

Bez biznesu opartego na poszanowaniu praw cz³owieka nie ma równie¿ mo¿liwoœci wspó³pracy z rynkiem na najwy¿szym poziomie. Grupa Kapita³owa TAURON oczekuje równie¿ od kontrahentów, aby w odniesieniu do swoich pracowników przestrzegali zasad i praw cz³owieka, a tak¿e unikali wszelkich form ich naruszania. Konsekwencj¹ wspierania odpowiedzialnego oraz etycznego postêpowania w biznesie, a tak¿e opracowania Polityki Poszanowania Praw Cz³owieka, by³o wdro¿enie Kodeksu Postêpowania dla Kontrahentów.

8.3.5. Przeciwdzia³anie korupcji

Celem obowi¹zuj¹cej Polityki Antykorupcyjnej jest okreœlenie jednolitych zasad i standardów postêpowania, które pozwalaj¹ na zidentyfikowanie, przeciwdzia³anie oraz mitygowanie ryzyka wyst¹pienia dzia³añ korupcyjnych oraz innych nadu¿yæ w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. TAURON stosuje politykê zerowej tolerancji wobec dzia³añ korupcyjnych oraz innych nadu¿yæ w odniesieniu do wszystkich aspektów dzia³alnoœci biznesowej i pozabiznesowej Grupy Kapita³owej TAURON.

Polityka Antykorupcyjna definiuje dzia³ania korupcyjne oraz inne zachowania niezgodne z obowi¹zuj¹cymi przepisami prawa, regulacjami wewnêtrznymi lub wewn¹trzkorporacyjnymi Grupy Kapita³owej TAURON albo etyk¹. Dokument okreœla obowi¹zki dotycz¹ce przeciwdzia³ania korupcji, potencjalne obszary jej wyst¹pienia a tak¿e sygna³y ostrzegawcze, na które powinni zwracaæ uwagê pracownicy w toku realizacji codziennych obowi¹zków. Zgodnie z postanowieniami Polityki Antykorupcyjnej Grupa Kapita³owa TAURON zapewnia odpowiednie kana³y komunikacji pozwalaj¹ce pracownikom na niezw³oczne oraz bezpieczne (w tym anonimowe) zg³aszanie potencjalnych przypadków jej naruszeñ.

8.4. Opis rezultatów stosowania polityk przez TAURON

Podstawowym za³o¿eniem PRO Klienckiej Polityki Spo³ecznej jest nieustanne badanie ogólnej satysfakcji klientów. W Grupie Kapita³owej TAURON jednym z kluczowych narzêdzi oceny ich satysfakcji jest poziom indeksu satysfakcji klienta (CSI). Badanie jest realizowane co roku na prze³omie II i III kwarta³u, przez niezale¿n¹ agencjê badawcz¹. Bierze w nim udzia³ losowo wybrana grupa klientów TAURON oraz grupa klientów innych firm energetycznych, takich jak: ENEA, ENERGA i PGE.

Efektem stosowania PRO Klienckiej Polityki Spo³ecznej s¹ równie¿ dzia³ania edukacyjne skierowane do grup defaworyzowanych, przede wszystkim klientów wra¿liwych energetycznie oraz osób w wieku senioralnym. Zakres tematyczny tych dzia³añ obejmuje zagro¿enia handlowe na rynku energetycznym, prawa konsumenta, sposoby rozwi¹zywania trudnoœci w sp³acie rachunków za energiê elektryczn¹, pomoc w zrozumieniu faktury itp. Dziêki temu TAURON pomaga grupom defaworyzowanym w œwiadomym i bezpiecznym poruszaniu siê po rynku energii. Realizacja dzia³añ edukacyjnych polega na:

• 1) prowadzeniu kampanii informacyjnych (np. Nie znasz? Nie otwieraj!, czyli TAURON nie chodzi po domach aby sprzedawaæ pr¹d lub gaz),
• 2) organizacji spotkañ edukacyjnych skierowanych do osób starszych "Energia dla Seniora" (w 2017 r. odby³o siê piêæ spotkañ – w Limanowej, Nowym Targu, Cieszynie, Wa³brzychu i Bytomiu),
• 3) organizacji warsztatów edukacyjnych skierowanych do pracowników pomocy spo³ecznej "Klient na horyzoncie" (w 2017 r. odby³y siê cztery spotkania – w Siemianowicach Œl¹skich, Wa³brzychu, Krakowie i Wroc³awiu).

Do rezultatów realizacji za³o¿eñ PRO Klienckiej Polityki Spo³ecznej zaliczyæ mo¿na równie¿ uproszczenie komunikacji marketingowej dotycz¹cej produktów i us³ug oraz udostêpnienie klientom mo¿liwoœci regulowania nale¿noœci za us³ugi dystrybucyjne i op³aty przy³¹czeniowe poprzez e-p³atnoœci. Ponadto partnerzy, z którymi wspó³pracuje TAURON, w ramach oferty (dostawcy urz¹dzeñ specjalistycznych) oraz w ramach rozszerzenia kana³ów sprzeda¿y (aktualnie sprzeda¿ w placówkach agencji nieruchomoœci – ³¹cznie 10 partnerów) s¹ wybierani w ramach obowi¹zuj¹cych procedur nawi¹zywania wspó³pracy.

Obecnie w Grupie Kapita³owej TAURON prowadzone s¹ dzia³ania zwi¹zane z operacjonalizacj¹ zasad wdro¿onych polityk z zakresu zagadnieñ pracowniczych. Podejmowane dzia³ania ukierunkowane s¹ na kreowanie kultury opartej na wartoœciach korporacyjnych Partnerstwo, Rozwój i Odwaga, które wspieraj¹ dialog, otwartoœæ, wzajemn¹ tolerancjê oraz pracê zespo³ow¹.

Ponadto w 2017 r. zosta³o uruchomione szkolenie e-learningowe z zakresu przeciwdzia³ania mobbingowi i dyskryminacji w Grupie Kapita³owej TAURON, które wspiera w okreœleniu procedury zg³aszania zdarzeñ mog¹cych nosiæ znamiona mobbingu lub dyskryminacji.

Rezultatem stosowania Polityki Œrodowiskowej przez Grupê Kapita³ow¹ TAURON jest sukcesywne ograniczanie zarówno bezpoœredniego, jak i poœredniego oddzia³ywania na œrodowisko oraz prowadzenie odpowiedzialnej komunikacji zapewniaj¹cej zrozumienie dzia³añ Grupy Kapita³owej TAURON, mog¹cych wywieraæ wp³yw na œrodowisko.

Grupa Kapita³owa TAURON przestrzega wszelkich miêdzynarodowo uznanych praw cz³owieka, a tak¿e wspiera ich ochronê, zapobiegaj¹c jednoczeœnie sytuacjom, w których prawa te by³yby bezpoœrednio lub poœrednio naruszane. Polityka Poszanowania Praw Cz³owieka obowi¹zuje wszystkich pracowników, a za spraw¹ Kodeksu Postêpowania dla Kontrahentów, równie¿ partnerów TAURONA. Obecnie trwa proces operacjonalizacji dokumentu. Z uwagi na powy¿sze, kompleksowe ukazanie rezultatów stosowania powy¿szej polityki, obecnie nie jest mo¿liwe.

Polityka BHP systematyzuje zasady w obszarze BHP, którymi Grupa Kapita³owa TAURON kierowa³a siê na d³ugo przed opracowaniem tego dokumentu. Oczekiwanym rezultatem operacjonalizacji Polityki BHP jest sta³e podnoszenie standardów w zakresie bezpieczeñstwa i higieny pracy, którego nastêpstwem ma byæ m.in.: eliminacja wypadków przy pracy oraz minimalizacja wystêpowania chorób zawodowych i liczby zdarzeñ potencjalnie wypadkowych.

Ka¿dy pracownik Grupy Kapita³owej TAURON jest zobowi¹zany do zapoznania siê z treœci¹ Polityki Antykorupcyjnej, bezwzglêdnego stosowania oraz podpisania oœwiadczenia o zapoznaniu siê z jej treœci¹. Wprowadzenie Polityki Antykorupcyjnej w Grupie Kapita³owej TAURON przyczynia siê do nieustannego podnoszenia œwiadomoœci w zakresie identyfikowania przypadków dzia³añ korupcyjnych oraz promowania uczciwoœci i przejrzystego postêpowania.

8.5. Opis procedur nale¿ytej starannoœci funkcjonuj¹cych w ramach polityk stosowanych przez TAURON

Jednym z podstawowych mierników nale¿ytej starannoœci stosowanych w ramach PRO Klienckiej Polityki Spo³ecznej s¹ cyklicznie ustalane wspó³czynniki efektywnoœci (KPI) dotycz¹ce np. liczby wp³ywaj¹cych do Grupy Kapita³owej TAURON reklamacji. W ramach swojej dzia³alnoœci TAURON zwraca szczególn¹ uwagê na procedury maj¹ce na celu wzrost œwiadomoœci klientów, dlatego te¿ podejmowane i wdra¿ane s¹ dzia³ania prewencyjne po windykacyjnym wznawianiu dostaw energii elektrycznej, tzn. klienci informowani s¹ o koniecznoœci nale¿ytego przygotowania lokalu do wznowienia dostarczania energii elektrycznej, aby zapobiec ewentualnemu powstaniu zagro¿enia dla osób lub mienia.

TAURON planuje dalsz¹ realizacjê dzia³añ informacyjnych, szkoleñ oraz innych inicjatyw u³atwiaj¹cych zrozumienie PRO Klienckiej Polityki Spo³ecznej przez pracowników oraz rozwijaj¹cych postawy PROklienckie poprzez:

• 1) e-learning dotycz¹cy oferowanych produktów i us³ug, zwiêkszaj¹cy poziom wiedzy o kliencie, skierowany do wszystkich pracowników Grupy Kapita³owej TAURON,
• 2) program edukacyjny buduj¹cy œwiadomoœæ pro klienck¹ dla wszystkich pracowników Grupy Kapita³owej TAURON,
• 3) stworzenie bazy wiedzy dostêpnej dla wszystkich pracowników Grupy Kapita³owej TAURON (w bazie wiedzy pracownicy znajd¹ informacje o aktualnych dzia³aniach pro klienckich oraz treœci pog³êbiaj¹ce wiedzê

i œwiadomoœæ pracowników w obszarze zorientowania na klienta, prawa konsumenckiego, dobrych praktyk w relacjach z klientami oraz budowania pozytywnych doœwiadczeñ klientów w kontakcie z mark¹ TAURON).

W ramach zagadnieñ pracowniczych z zakresu polityk stosowanych w Grupie Kapita³owej TAURON obowi¹zuj¹ regulacje z zakresu wynagradzania i prawa pracy, wystandaryzowana Polityka Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON oraz Zasady wynagradzania w Grupie TAURON.

Ponadto, w zwi¹zku z poszanowaniem prawa wolnoœci do zrzeszania siê w Grupie Kapita³owej TAURON funkcjonuje Rada Spo³eczna oraz kilkadziesi¹t Organizacji Zwi¹zkowych.

Ogólny kierunek dzia³añ œrodowiskowych Grupy Kapita³owej TAURON obejmuje minimalizacjê negatywnych oddzia³ywañ na œrodowisko przy uwzglêdnieniu specyfiki sektora, rozwoju techniki oraz dostêpu do technologii przyjaznych œrodowisku, co jest realizowane poprzez:

• 1) zapewnienie zgodnoœci funkcjonowania wszystkich spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON z przepisami dotycz¹cymi ochrony œrodowiska, przy uwzglêdnianiu uwarunkowañ lokalnych i specyfiki prowadzonej dzia³alnoœci,
• 2) wspó³pracowanie ze wszystkimi stronami i uczestnikami procesów,
• 3) monitorowanie i wymiana "bran¿owych dobrych praktyk œrodowiskowych",
• 4) bie¿¹ce monitorowanie g³ównych aspektów bezpoœredniego i poœredniego wp³ywu na œrodowisko w dzia³alnoœci operacyjnej.

Grupa Kapita³owa TAURON d¹¿y do poszanowania praw cz³owieka oraz zrozumienia wartoœci spo³ecznoœci lokalnych w drodze otwartego dialogu z tymi, na których wp³ywa poprzez swoj¹ dzia³alnoœæ. Przy podejmowaniu decyzji biznesowych TAURON analizuje stopieñ ich potencjalnego oddzia³ywania na spo³ecznoœci zamieszkuj¹ce dany region oraz stara siê równowa¿yæ swój wp³yw na otoczenie, co ma swoje odzwierciedlenie w Polityce Poszanowania Praw Cz³owieka, której postanowienia okreœlaj¹ równie¿ œcie¿kê zg³aszanie naruszeñ jej zasad.

W ramach procedur nale¿ytej starannoœci funkcjonuj¹cych w ramach polityk z obszaru poszanowania praw cz³owieka, wprowadzono zmiany we wzorach SWZ oraz SIWZ, stanowi¹cych za³¹czniki do Regulaminu Udzielania Zamówieñ w Grupie TAURON, w wyniku których ka¿dy kontrahent spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON zobowi¹zany jest do z³o¿enia oœwiadczenia o zapoznaniu siê z Kodeksem Postêpowania dla Kontrahentów.

W ramach procedur nale¿ytej starannoœci, w celu poprawy standardów w obszarze BHP, Grupa Kapita³owa TAURON mierzy i porównuje wyniki swojej dzia³alnoœci zwi¹zanej z BHP zarówno w wymiarze wewnêtrznym, jak i zewnêtrznym oraz stosuje najlepsze zidentyfikowane praktyki. Ponadto d¹¿y do wypracowania w³asnych najlepszych praktyk w zakresie BHP oraz przeprowadza wewnêtrzne i zewnêtrzne audyty z udzia³em kadry kierowniczej, pracowników i ich przedstawicieli, s³u¿b BHP oraz wykonawców. TAURON podejmuje równie¿ inicjatywy na rzecz podnoszenia œwiadomoœci pracowników w zakresie BHP, obejmuj¹ce m.in. dzia³ania informacyjne, szkoleniowe oraz akcje ukierunkowane na zwiêkszanie zaanga¿owania pracowników w kszta³towanie systemu bezpieczeñstwa i higieny pracy w Grupie Kapita³owej TAURON.

Grupa Kapita³owa TAURON zachêca pracowników oraz podmioty zewnêtrzne do przekazywania informacji w zakresie naruszeñ Polityki Antykorupcyjnej a tak¿e innych nieprawid³owoœci za poœrednictwem dedykowanych kana³ów komunikacji. Pracownicy oraz podmioty zewnêtrzne mog¹ zg³aszaæ swoje w¹tpliwoœci lub zwróciæ siê z proœb¹ o pomoc do Pe³nomocnika ds. Zgodnoœci w przypadku w¹tpliwoœci, czy w danym stanie faktycznym zachodzi uzasadnione podejrzenie naruszenia postanowieñ Polityki Antykorupcyjnej albo innych przepisów prawa, regulacji wewnêtrznych lub wewn¹trzkorporacyjnych Grupy Kapita³owej TAURON b¹dŸ standardów etycznych. Wszelkie zg³oszenia traktowane s¹ w sposób poufny oraz badane z nale¿yt¹ starannoœci¹.

TAURON podejmuje dzia³ania na rzecz podnoszenia wœród pracowników wiedzy i œwiadomoœci w zakresie przeciwdzia³ania korupcji. W 2017 r. TAURON zorganizowa³ warsztaty dla cz³onków kadry zarz¹dzaj¹cej poœwiêcone tematyce korupcji. Analogiczne szkolenia dedykowane w sposób szczególny pracownikom obszaru zakupów i inwestycji odby³y siê równie¿ w pozosta³ych spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON. W 2018 r. TAURON planuje realizacjê dzia³añ informacyjnych, szkoleñ oraz innych inicjatyw u³atwiaj¹cych w³aœciwe zrozumienie Polityki Antykorupcyjnej przez pracowników oraz wykorzystanie jej zasad w codziennej pracy.

8.6. Opis istotnych ryzyk zwi¹zanych z dzia³alnoœci¹ TAURON mog¹cych wywieraæ niekorzystny wp³yw na polityki stosowane przez TAURON, a tak¿e opis zarz¹dzania tymi ryzykami

W ramach realizowanego w Grupie Kapita³owej TAURON procesu zarz¹dzania ryzykiem, zidentyfikowano ryzyka zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ spó³ek, mog¹ce wywieraæ niekorzystny wp³yw na zagadnienia: spo³eczne, pracownicze, œrodowisko naturalne, poszanowanie praw cz³owieka, przeciwdzia³anie korupcji oraz na polityki stosowane przez TAURON.

Zgodnie z obowi¹zuj¹cymi regulacjami dla zidentyfikowanych ryzyk wyznaczany jest W³aœciciel ryzyka odpowiedzialny za zarz¹dzanie tym ryzykiem, sporz¹dzane s¹ karty ryzyka zawieraj¹ce opisy prowadzonych dzia³añ mityguj¹cych, okreœlane s¹ parametry mierz¹ce ryzyko i wskaŸniki wczesnego ostrzegania, a w szczególnych przypadkach tworzone s¹ odrêbne plany reakcji na ryzyko i plany rezerwowe. Ryzyka te ujête s¹ w modelu ryzyka okreœlaj¹cym kategorie ryzyk wystêpuj¹cych w dzia³alnoœci TAURON.

Do najistotniejszych nale¿¹: spo³eczne, zarz¹dzania kapita³em ludzkim, BHP, komunikacji wewnêtrznej, œrodowiskowe, procesu zakupowego, prawne i compliance.

Poni¿a tabela przedstawia charakterystykê ryzyk zwi¹zanych z dzia³alnoœci¹ TAURON mog¹cych wywieraæ niekorzystny wp³yw na polityki stosowane przez TAURON.

Tabela nr 47. Ryzyka zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ TAURON mog¹ce wywieraæ niekorzystny wp³yw na polityki stosowane przez TAURON

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Reakcja na ryzyko
1.	Ryzyko spo³eczne	Ryzyko obejmuje ryzyko niewywi¹zywania siê ze standardów obs³ugi klienta, realizacji umów sprzeda¿y, komunikacji zewnêtrznej i dzia³añ marketingowych oraz ryzyko zwi¹zane z ochron¹ danych osobowych. Skutkiem materializacji ryzyka jest utrata reputacji i zaufania klientów, spory z klientami, brak realizacji celów, w tym celów sprzeda¿owych oraz mo¿liwe kary za nieprzestrzeganie wymogów prawa w zakresie ochrony danych osobowych.	• Przyjêcie i realizacja PRO Klienckiej Polityki Spo³ecznej. • Prowadzenie dialogu z klientami, w tym badanie zadowolenia klientów, dopasowanie oferty produktowej do ich potrzeb, dbanie o wysoki poziom obs³ugi klientów. • Budowanie relacji z klientami i otoczeniem rynkowym. • Odpowiedzialnoœæ za produkt, w tym za jakoœæ i bezpieczeñstwo dostaw, dopasowanie oferty produktowej do oczekiwañ klientów. • Ochrona prywatnoœci i bezpieczeñstwa danych osobowych klientów. • Wdra¿anie narzêdzi wspieraj¹cych realizacjê klienckiej polityki spo³ecznej. • Standaryzacja wzorów umów z klientami i ich dostosowywanie do zmian w przepisach prawa oraz optymalizacja procesów sprzeda¿owych i obs³ugowych. • Realizacja dzia³añ promocyjnych zgodnie z przyjêt¹ Strategi¹ marki TAURON i Strategi¹ sponsoringow¹ Grupy TAURON na lata 2018–2025, uwzglêdniaj¹ce poszanowanie praw cz³owieka i prowadzenie odpowiedzialnego marketingu.
2.	Ryzyko zarz¹dzania kapita³em ludzkim	Ryzyko zwi¹zane z zagadnieniami pracowniczymi, w tym równie¿ z kwesti¹ ró¿norodnoœci, partycypacji, warunkami zatrudnienia i pracy, stosunkami ze zwi¹zkami zawodowymi oraz poszanowaniem prawa wolnoœci do zrzeszania siê, zarz¹dzania kapita³em ludzkim, zarz¹dzania œcie¿kami kariery i rekrutacj¹, systemami szkoleñ, zdrowiem i bezpieczeñstwem w pracy. Skutkiem materializacji ryzyka s¹ skargi pracownicze, spory zbiorowe, strajki, utrata wyspecjalizowanej kadry i trudnoœci w jej odtworzeniu.	• Przyjêcie i realizacja Polityki Rekrutacji, Selekcji i Adaptacji Pracowników. • Przyjêcie i realizacja Polityki Przeciwdzia³ania Mobbingowi i Dyskryminacji. • Dba³oœæ o rozwój kompetencji pracowników, w tym poprzez udzia³ w szkoleniach. • Prowadzenie konsultacji z organizacjami spo³ecznymi w Grupie Kapita³owej TAURON. • Realizacja polityki kadrowej w oparciu o Model Kompetencyjny, Regulamin Wynagradzania i Regulamin Pracy. • Przyjêcie i wdro¿enie Polityki Ró¿norodnoœci. • Przyjêcie i wdro¿enie Polityki Poszanowania Praw Cz³owieka.
3.	Ryzyko BHP	Ryzyko zwi¹zane z zapewnieniem zdrowia i bezpieczeñstwa w pracy. Skutkiem materializacji ryzyka jest uraz pracownika, utrata zdrowia lub nadmierna ekspozycja pracownika na czynniki szkodliwe dla zdrowia.	• Priorytetyzacja bezpieczeñstwa pracowników, klientów, wykonawców i interesariuszy w podejmowanych dzia³aniach biznesowych. • Przyjêcie i realizacja Polityki BHP Grupy TAURON. • Zapewnianie optymalnych warunków pracy. • Podnoszenie kwalifikacji pracowników w zakresie poprawy bezpieczeñstwa pracy. • Prowadzenie szkoleñ, wdra¿anie i doskonalenie systemu zarz¹dzania BHP.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Reakcja na ryzyko
	Ryzyko komunikacji wewnêtrznej	Ryzyko zwi¹zane z zapewnieniem optymalnej i efektywnej komunikacji wewn¹trz Grupy TAURON oraz przekazywaniem rzetelnej informacji do pracowników Grupy	• Budowanie relacji ze stron¹ spo³eczn¹ w Grupie Kapita³owej TAURON i œcis³a wspó³praca z Rzecznikiem Dialogu Spo³ecznego. • Wykorzystywanie i rozwój dostêpnych narzêdzi komunikacji w celu przekazywania istotnych informacji do pracowników Grupy Kapita³owej TAURON.
4.		Kapita³owej TAURON z zachowaniem poufnoœci informacji wra¿liwych. Skutkiem materializacji ryzyka jest utrata zaufania wobec pracodawcy, wzrost niepokojów spo³ecznych, utrata reputacji i negatywny wp³yw na markê TAURON.	• Przy przekazywaniu istotnych informacji – organizacja spotkañ bezpoœrednich kadry zarz¹dzaj¹cej z pracownikami.
			• Bie¿¹ce monitorowanie sytuacji i zdarzeñ w spó³kach Grupy Kapita³owej TAURON mog¹cych wywo³aæ niepokój spo³eczny.
			• Cykliczne spotkania z przedstawicielami spó³ek zajmuj¹cymi siê komunikacj¹ wewnêtrzn¹ w celu wymiany informacji.
			• Opracowanie Strategii komunikacyjnej dla Grupy TAURON.
5.	Ryzyko œrodowiskowe	Ryzyko zwi¹zane z wp³ywem prowadzonej dzia³alnoœci biznesowej na œrodowisko naturalne i korzystaniem z jego zasobów, kontrol¹ i zapobieganiem zanieczyszczeniom, ochron¹ Ÿróde³ wody i zarz¹dzania odpadami. Skutkiem materializacji ryzyka jest degradacja œrodowiska naturalnego oraz kary za niedotrzymanie wymagañ œrodowiskowych, koniecznoœæ ich usuniêcia, ograniczenie produkcji, mo¿liwoœci korzystania z programów pomocowych i utrata wizerunku Grupy Kapita³owej TAURON.	• Przyjêcie i wdro¿enie Polityki Œrodowiskowej Grupy TAURON.
			• Prowadzenie dzia³alnoœci biznesowej oddzia³ywuj¹cej na œrodowisko zgodnie z zasadami zrównowa¿onego rozwoju.
			• Identyfikacja obszarów wp³ywu na œrodowisko i zapewnienie funkcjonowania Grupy Kapita³owej TAURON zgodnie z przepisami dotycz¹cymi ochrony œrodowiska.
			• Ci¹g³y rozwój wiedzy i kultury odpowiedzialnoœci œrodowiskowej wœród pracowników, klientów i kontrahentów Grupy Kapita³owej TAURON.
			• Poszukiwanie rozwi¹zañ zmierzaj¹cych do wdro¿enia zasad gospodarki obiegu zamkniêtego w Grupie Kapita³owej TAURON oraz aktywne poszukiwanie rozwi¹zañ technicznych i organizacyjnych minimalizuj¹cych negatywny wp³yw dzia³alnoœci na œrodowisko.
			• Poprawa efektywnoœci energetycznej i efektywnego gospodarowania wod¹.
			• Oferowanie produktów / us³ug uwzglêdniaj¹cych aspekt ograniczania negatywnego wp³ywu na œrodowisko naturalne.
			• Promowanie ochrony przyrody, wspó³praca z samorz¹dami i jednostkami administracji pañstwowej w tym zakresie.
	Ryzyko procesu zakupowego	Ryzyko zwi¹zane z prowadzonymi postêpowaniami zakupowymi, uwzglêdniaj¹ce metody zapobiegania ³amaniu praw cz³owieka przez partnerów biznesowych, przeciwdzia³aniu korupcji i nadu¿yæ w procesie zakupowym oraz przestrzegania standardów etyczno-moralnych w trakcie jego realizacji. Skutkiem materializacji ryzyka s¹ niekorzystne umowy zakupowe, koniecznoœæ uniewa¿nienia postêpowañ przetargowych, utrata wizerunku Grupy Kapita³owej TAURON i wiarygodnoœci wobec interesariuszy.	• Przyjêcie i wdro¿enie Kodeksu Postêpowania dla Kontrahentów Grupy TAURON.
			• Przyjêcie i realizacja Polityki Antykorupcyjnej Grupy TAURON.
			• Przyjêcie i realizacja Polityki Poszanowania Praw Cz³owieka.
			• Standaryzacja zasad prowadzenia postêpowañ w procesie zakupowym i jego transparentnoϾ.
			• Budowanie trwa³ych relacji z kontrahentami opartych na zaufaniu i wzajemnym szacunku.
6.			• Oczekiwanie od kontrahentów przestrzegania przepisów prawa, standardów etycznych i dobrych praktyk handlowych, w tym bezpieczeñstwa i higieny pracy, zasad dyskryminacji i nierównego traktowania, poszanowania praw cz³owieka i godnoœci pracowników, przejrzystej polityki personalnej, ochrony œrodowiska, uczciwej konkurencji, zapobiegania i zwalczania nadu¿yæ oraz bezpieczeñstwa i ochrony informacji.
			• Stosowanie wzorców umów i klauzul standardowych do umów w zakresie przestrzegania praw cz³owieka przez partnerów biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON.
	Ryzyko prawne	Ryzyko zwi¹zane z nieprzestrzeganiem przepisów prawa, b³êdn¹ interpretacj¹ nowych przepisów i regulacji, wymogami nak³adanymi przez regulatora i organy nadzoruj¹ce.	• Sta³y monitoring otoczenia prawnego i zmian przepisów prawa, w tym z zakresu zagadnieñ spo³ecznych, poszanowania praw cz³owieka, przeciwdzia³ania korupcji, ochrony œrodowiska i zagadnieñ pracowniczych.
			• Wdra¿anie wymaganych zmian do regulacji wewnêtrznych.
7.			• Powo³ywanie grup roboczych maj¹cych na celu przygotowanie i wdro¿enie wymaganych zmian wynikaj¹cych z otoczenia prawnego.
			• Sta³a wspó³praca z organami nadzoruj¹cymi rynek energii i rynek kapita³owy.
			• Szkolenia pracowników ze znajomoœci przepisów prawa i regulacji wewnêtrznych.

Lp.	Nazwa ryzyka	Opis ryzyka	Reakcja na ryzyko
8.	Ryzyko compliance	Ryzyko compliance obejmuje ryzyko nadu¿yæ wewnêtrznych, nadu¿yæ zewnêtrznych oraz ryzyko zachowañ nieetycznych. Ryzyko zwi¹zane z przyw³aszczeniem lub wykorzystywaniem maj¹tku Spó³ki, jego dewastacj¹, wykorzystywaniem pozycji s³u¿bowej do uzyskiwania korzyœci osobistych, dzia³aniem osób trzecich maj¹cym na celu kradzie¿, w³amanie, fa³szerstwo oraz zwi¹zane z wystêpowaniem zachowañ niezgodnych z ogólnie przyjêtymi w spo³eczeñstwie zasadami wspó³¿ycia spo³ecznego, normami moralnymi i mobbingiem.	• Przyjêcie i wdro¿enie Kodeksu Postêpowania dla Kontrahentów Grupy TAURON. • Przyjêcie i realizacja Polityki Antykorupcyjnej Grupy TAURON. • Przyjêcie i realizacja Polityki Poszanowania Praw Cz³owieka. • Przyjêcie i realizacja Polityki Przeciwdzia³ania Mobbingowi i Dyskryminacji. • Przyjêcie i wdro¿enie Polityki Ró¿norodnoœci. • Stosowanie procedur wewnêtrznych maj¹cych na celu zabezpieczenie przed nadu¿yciami (procedury bezpieczeñstwa, przegl¹dy uprawnieñ), ich testowanie i doskonalenie. • Propagowanie najlepszych praktyk, doskonalenie procedur, prowadzenie szkoleñ oraz stosowanie Kodeksu Etyki Biznesowej Grupy TAURON i funkcjonowanie systemu zg³aszania nadu¿yæ. • Budowa kultury organizacyjnej opartej na wartoœciach i zasadach Grupy TAURON.

9. POZOSTA£E ISTOTNE INFORMACJE I ZDARZENIA

9.1. Postêpowania tocz¹ce siê przed s¹dem, organem w³aœciwym dla postêpowania arbitra¿owego lub organem administracji publicznej

W okresie sprawozdawczym nie toczy³y siê wobec Spó³ki postêpowania przed s¹dem, organem w³aœciwym dla postêpowania arbitra¿owego lub organem administracji publicznej, których pojedyncza lub ³¹czna wartoœæ stanowi³aby co najmniej 10% kapita³ów w³asnych TAURON.

Ponadto, w okresie sprawozdawczym nie toczy³y siê wobec ¿adnej ze spó³ek Grupy TAURON postêpowania przed s¹dem, organem w³aœciwym dla postêpowania arbitra¿owego lub organem administracji publicznej, których pojedyncza lub ³¹czna wartoœæ stanowi co najmniej 10% kapita³ów w³asnych TAURON.

9.2. Informacja o umowach zawartych przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON

9.2.1. Umowy znacz¹ce dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON

W roku obrotowym 2017 oraz do dnia sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON zawar³y nastêpuj¹ce umowy znacz¹ce dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON:

Zawarcie aneksu do umowy z konsorcjum RAFAKO S.A. – MOSTOSTAL WARSZAWA S.A. na budowê bloku energetycznego w Elektrowni Jaworzno III

W dniu 1 marca 2017 r. zarz¹d spó³ki zale¿nej od TAURON – TAURON Wytwarzanie (Zamawiaj¹cy) podpisa³ z konsorcjum RAFAKO S.A. – MOSTOSTAL WARSZAWA S.A. (Wykonawca) aneks do umowy na budowê bloku energetycznego o mocy 910 MWe na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno III – Elektrownia II, aktualnie realizowan¹ w ramach wyodrêbnionego oddzia³u Zamawiaj¹cego – Oddzia³u Jaworzno 910 MW w Jaworznie, w zakresie: kocio³ parowy, turbozespó³, budynek g³ówny, czêœæ elektryczna i aparatura kontrolno-pomiarowa i automatyka bloku.

Na mocy aneksu cena umowy netto zosta³a zwiêkszona o kwotê 71,05 mln z³, tj. do kwoty 4 470 mln z³, a termin na wykonanie przedmiotu umowy zosta³ wyd³u¿ony o 8 miesiêcy, tj. najpóŸniej do 67. miesi¹ca od daty zawarcia umowy, co oznacza, ¿e nowy zak³adany termin przejêcia bloku do eksploatacji to listopad 2019 r.

Decyzja o podpisaniu przez TAURON Wytwarzanie ww. aneksu zosta³a podjêta w dniu 28 lutego 2017 r. W tym samym dniu równie¿ Zarz¹d TAURON pozytywnie zaopiniowa³ zawarcie aneksu na warunkach wskazanych powy¿ej.

Wprowadzenie zmian do umowy wyniknê³o z koniecznoœci zmiany sposobu posadowienia obiektów bloku na poœrednie, a tak¿e z uzgodnienia przez strony umowy dodatkowych prac korzystnych dla Zamawiaj¹cego ze wzglêdów technicznych i ekonomicznych (wykonanie fundamentu pod pi¹t¹ strefê elektrofiltra (EF) i rozbudowê budynku rozdzielni EF). Dodatkowe prace pozwol¹ Zamawiaj¹cemu osi¹gn¹æ oszczêdnoœci w czasie przewidywanego postoju bloku w 2021 r. dla przystosowania w czêœci bloku do spe³nienia przysz³ych wymagañ konkluzji BAT. Zamawiaj¹cy czêœciowo uzna³ roszczenia Wykonawcy zwi¹zane z powy¿szymi okolicznoœciami i protoko³ami koniecznoœci zmiany za zasadne. Roszczenia wynikaj¹ce ze zmiany norm projektowych – EUROKODY, nie zosta³y uznane za zasadne przez Zamawiaj¹cego.

W zwi¹zku z powy¿szym wyd³u¿one zosta³y gwarancje udzielone przez Wykonawcê:

• 1) o 6 miesiêcy w odniesieniu do dyspozycyjnoœci Bloku dla bezpoœrednich dostaw realizowanych przez RAFAKO S.A., wydajnoœci maksymalnej trwa³ej kot³a, minimum technicznego bloku i zawartoœci wolnej wody w spalinach za IOS, poziomu drgañ dla budowli,
• 2) o 12 miesiêcy w zakresie konstrukcyjno-budowlanym bloku.

Wykonawca zapewni równie¿ odpowiednie wyd³u¿enie zabezpieczenia nale¿ytego wykonania umowy.

Podpisanie aneksu zmieni³o warunki umowy z Wykonawc¹, nie mia³o jednak wp³ywu na zmianê bud¿etu ca³ej inwestycji.

O zmianie ww. umowy Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych: nr 5/2017 z dnia 28 lutego 2017 r. oraz nr 7/2017 z dnia 1 marca 2017 r.

Wejœcie w ¿ycie porozumienia i aneksów dotycz¹cych warunków dalszej realizacji projektu "Budowa bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli"

W dniu 31 marca 2017 r., w nawi¹zaniu do wczeœniej zawartych porozumieñ i aneksów dotycz¹cych warunków dalszej realizacji projektu "Budowa bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli" (Projekt), o czym informowano w raporcie bie¿¹cym nr 36/2016 z 27 paŸdziernika 2016 r., ECSW poleci³a dokonanie zap³aty na rzecz instytucji finansuj¹cych dotychczas ECSW, tj. Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Banku Polska Kasa Opieki S.A. (Instytucje Finansuj¹ce) kwoty 581,4 mln z³ tytu³em sp³aty wszystkich zobowi¹zañ ECSW wzglêdem Instytucji Finansuj¹cych. Z chwil¹ uznania rachunków bankowych Instytucji Finansuj¹cych zosta³y spe³nione warunki zawieszaj¹ce i jednoczeœnie wesz³y w ¿ycie dokumenty, o których mowa w ww. raporcie, tj.:

• 1) porozumienie w sprawie ustalenia podstawowych warunków brzegowych restrukturyzacji Projektu pomiêdzy TAURON, PGNiG i ECSW,
• 2) aneks do Umowy sprzeda¿y energii elektrycznej z dnia 11 marca 2011 r. (Umowa Sprzeda¿y Energii) pomiêdzy TAURON, PGNiG i ECSW,
• 3) aneks do Umowy na dostawy paliwa gazowego z dnia 11 marca 2011 r. (Umowa Gazowa) pomiêdzy PGNiG i ECSW.

Porozumienie reguluje przede wszystkim warunki rozliczania kar umownych, urynkowienie stosowanych dotychczas formu³ cenowych oraz kwestie restrukturyzacji finansowej Projektu i stanowi odzwierciedlenie woli sponsorów Projektu tj.: TAURON i PGNiG (Sponsorzy) co do kontynuacji budowy bloku gazowo-parowego, wprowadzenia zmian w Umowie Gazowej i Umowie Sprzeda¿y Energii oraz zmiany formu³y finansowania Projektu z project finance na corporate finance.

Zmiany do Umowy Gazowej i Umowy Sprzeda¿y Energii przewiduj¹ w szczególnoœci urynkowienie stosowanych w tych umowach formu³ cenowych. Ponadto, w zwi¹zku z opóŸnieniem realizacji Projektu, aneks do Umowy Gazowej przewiduje zmianê w zakresie wysokoœci, terminów i metodologii naliczania kar umownych.

Œrodki na sp³atê kredytów bankowych ECSW uzyska³a na podstawie umów po¿yczek, zgodnie z którymi ka¿dy ze Sponsorów udzieli³ ECSW po¿yczki w kwocie 290,7 mln z³.

W zwi¹zku z realizacj¹ zapisów umowy standstill, o której mowa w raporcie bie¿¹cym nr 36/2016, Instytucje Finansuj¹ce by³y zobowi¹zane do zwrotu, otrzymanych od Sponsorów, gwarancji bankowych w ³¹cznej kwocie ok. 629 mln z³, z czego ca³kowita kwota gwarancji bankowych dostarczonych przez TAURON wynosi³a 314,5 mln z³.

Niezale¿nie od powy¿szego Sponsorzy wraz z ECSW kontynuowali wspólne prace zwi¹zane z pozyskaniem nowego finansowania projektu budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli, którego warunki i struktura by³yby korzystniejsze od dotychczas obowi¹zuj¹cych umów.

O powy¿szym zdarzeniu Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 11/2017 z dnia 31 marca 2017 r.

Gwarancje bankowe w kwocie 314,5 mln z³ wystawione na zlecenie TAURON w celu zabezpieczenia wierzytelnoœci banków wynikaj¹cych z udzielonych ECSW kredytów, o których mowa w powy¿szym raporcie bie¿¹cym, wygas³y w miesi¹cu kwietniu 2017 r.

Podpisanie porozumienia w sprawie potencjalnej wspó³pracy przy realizacji projektu budowy bloku energetycznego 910 MW w Elektrowni Jaworzno III oraz rozwi¹zanie umowy inwestycyjnej dotycz¹cej bloku gazowo-parowego w Elektrowni £agisza

W nawi¹zaniu do Strategii, która zak³ada realizacjê projektu budowy bloku 910 MW w Jaworznie (Projekt) w nowej formule finansowania, przewiduj¹cej wydzielenie zorganizowanej czêœci przedsiêbiorstwa obejmuj¹cej ww. inwestycjê do nowej spó³ki celowej, a nastêpnie przyst¹pienie partnerów zewnêtrznych do tej spó³ki, w dniu 1 czerwca 2017 r. TAURON podpisa³ Porozumienie w sprawie wstêpnych warunków potencjalnej wspó³pracy w ramach Projektu z Funduszem Inwestycji Infrastrukturalnych – Kapita³owym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniêtym Aktywów Niepublicznych i Funduszem Inwestycji Infrastrukturalnych – D³u¿nym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniêtym Aktywów Niepublicznych (Fundusze), zarz¹dzanymi przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych BGK S.A. Czêœci¹ portfela inwestycyjnego wymienionych Funduszy zarz¹dza Polski Fundusz Rozwoju S.A.

Na podstawie Porozumienia Fundusze wyrazi³y wstêpne zainteresowanie zainwestowaniem w Projekt ³¹cznie kwoty 880 mln z³, w drodze obejmowania przez Fundusze nowych udzia³ów w spó³ce celowej Nowe Jaworzno GT, bêd¹cej obecnie jednoosobow¹ spó³k¹ TAURON, która realizuje Projekt. Udzia³ Funduszy w kapitale zak³adowym Nowe Jaworzno GT nie bêdzie móg³ przekroczyæ 50% minus jeden udzia³. Pozosta³a czêœæ udzia³ów Nowe Jaworzno GT bêdzie w posiadaniu Spó³ki lub Spó³ki i dodatkowego Inwestora (Inwestorów), przy czym Spó³ka bêdzie posiada³a co najmniej 50% plus jeden udzia³ Nowe Jaworzno GT. Porozumienie wyra¿a wolê stron prowadzenia w dobrej wierze negocjacji w celu okreœlenia zasad potencjalnej wspó³pracy przy realizacji Projektu. Przyst¹pienie Funduszy do Projektu bêdzie uzale¿nione od wyników szczegó³owej analizy Projektu przez Fundusze, uzgodnienia przez strony i spe³nienia warunków okreœlonych w dokumentacji transakcji oraz uzyskania przez Fundusze wymaganych zgód inwestycyjnych na uczestnictwo w Projekcie. Porozumienie obowi¹zywa³o do dnia 31 grudnia 2017 r.

Jednoczeœnie w dniu 1 czerwca 2017 r. pomiêdzy TAURON Wytwarzanie a Polskim Funduszem Rozwoju S.A. zosta³o zawarte porozumienie, na mocy którego rozwi¹zano umowê inwestycyjn¹ zawart¹ pomiêdzy wy¿ej wskazanymi podmiotami, której celem by³a wspólna realizacja projektu "Budowa Bloku Gazowo-Parowego klasy 413 MWe w TAURON Wytwarzanie Spó³ka Akcyjna Oddzia³ Elektrownia £agisza w Bêdzinie". O zawarciu umowy inwestycyjnej Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 17/2015 z 13 lipca 2015 r. Rozwi¹zanie umowy inwestycyjnej wpisuje siê w za³o¿enia Strategii, zak³adaj¹cej wstrzymanie inwestycji w blok gazowo-parowy w Elektrowni £agisza, co przek³ada siê na redukcjê nak³adów inwestycyjnych z tego tytu³u w wysokoœci oko³o 1,5 mld z³.

W nawi¹zaniu do terminu obowi¹zywania powy¿szego Porozumienia, w dniu 29 grudnia 2017 r. TAURON zawar³ aneks na mocy którego przed³u¿ono do dnia 28 lutego 2018 r. okres obowi¹zywania Porozumienia w sprawie wstêpnych warunków potencjalnej wspó³pracy w ramach projektu budowy bloku 910 MW w Jaworznie.

Pozosta³e zapisy ww. Porozumienia nie uleg³y zmianie.

W dniu 28 lutego 2018 r. TAURON poinformowa³ o wyra¿onej przez strony Porozumienia woli kontynuacji czynnoœci zmierzaj¹cych do podpisania umów, które bêd¹ okreœlaæ warunki inwestycji kapita³owej Funduszy w spó³kê celow¹.

Zamiarem stron jest przyst¹pienie Funduszy do Spó³ki Celowej oraz uczestniczenie przez nie w kolejnych dokapitalizowaniach Spó³ki Celowej, poprzez obejmowanie nowo tworzonych udzia³ów w zamian za wk³ady pieniê¿ne do ³¹cznej maksymalnej kwoty 880 mln z³.

Udzia³ Funduszy w kapitale zak³adowym Spó³ki Celowej wed³ug stanu na dzieñ oddania bloku do eksploatacji powinien wynosiæ ok. 14%, a udzia³ TAURON co najmniej 50% + 1 udzia³. Przyst¹pienie Funduszy do Spó³ki Celowej bêdzie uzale¿nione od spe³nienia warunków, które zostan¹ okreœlone w umowach.

O powy¿szych zdarzeniach Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych: nr 25/2017 z dnia 1 czerwca 2017 r., nr 43/2017 z dnia 29 grudnia 2017 r. oraz 4/2018 z dnia 28 lutego 2018 r.

Prolongata programu emisji obligacji

W dniu 20 czerwca 2017 r. podpisane zosta³y aneksy do umów dotycz¹cych programu emisji obligacji (Program) tj. umowy agencyjnej i depozytowej oraz umowy gwarancyjnej, o których zawarciu Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 49/2015 z dnia 24 listopada 2015 r. Na podstawie powy¿szych aneksów dokonano nastêpuj¹cej prolongaty Programu:

• a) o jeden rok tj. do dnia 31 grudnia 2021 r. ("I Okres Prolongaty"). Kwota Programu w I Okresie Prolongaty bêdzie wynosiæ maksymalnie 5,32 mld z³, a do prolongaty przyst¹pi³y nastêpuj¹ce banki: MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddzia³ w Polsce, Bank Zachodni WBK S.A., CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce, Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. Oddzia³ w Polsce, ING Bank Œl¹ski S.A., Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A. oraz mBank S.A.,
• b) o dwa lata, tj. do dnia 31 grudnia 2022 r. ("II Okres Prolongaty"). Kwota Programu w II Okresie Prolongaty bêdzie wynosiæ maksymalnie 2,45 mld z³, a do prolongaty przyst¹pi³y banki: MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddzia³ w Polsce oraz Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A.

Do dnia 31 grudnia 2020 r. kwota Programu nie ulegnie zmianie i wynosiæ bêdzie maksymalnie 6,27 mld z³. W zwi¹zku z dokonan¹ prolongat¹ nie uleg³ zmianie poziom mar¿y finansowania w ramach Programu.

Z kolei w dniu 9 marca 2018 r. zosta³y podpisane aneksy do umowy agencyjnej i depozytowej oraz umowy gwarancyjnej, których skutkiem jest wyd³u¿enie przez czêœæ banków okresu dostêpnoœci œrodków w ramach Programu.

Oznacza to, ¿e maksymalna wartoœæ Programu:

• a) do dnia 31 grudnia 2020 r. wynosi 6,27 mld z³ (kwota ta nie uleg³a zmianie w wyniku podpisania aneksów),
• b) do dnia 31 grudnia 2021 r. wynosi 6,07 mld z³ (przed podpisaniem aneksów wynosi³a 5,32 mld z³),
• c) do dnia 31 grudnia 2022 r. wynosi 5,82 mld z³ (przed podpisaniem aneksów wynosi³a 2,45 mld z³).

Aneksy zosta³y zawarte z nastêpuj¹cymi bankami bior¹cym udzia³ w Programie: Bank Handlowy w Warszawie S.A., Bank BG¯ BNP Paribas S.A., Bank Zachodni WBK S.A., CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce, Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. Oddzia³ w Polsce, ING Bank Œl¹ski S.A., mBank S.A., MUFG Bank (Europe) N.V., MUFG Bank (Europe) N.V. S.A. Oddzia³ w Polsce oraz Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A.

W zwi¹zku z podpisaniem przedmiotowych aneksów nie uleg³ zmianie poziom mar¿y finansowania w ramach Programu.

O powy¿szych zdarzeniach Spó³ka informowa³a w raportach bie¿¹cych nr 29/2017 z dnia 20 czerwca 2017 r. oraz nr 6/2018 z dnia 9 marca 2018 r.

Zawarcie umowy zakupu wêgla z Polsk¹ Grup¹ Górnicz¹ S.A.

W dniu 18 stycznia 2018 r. zosta³a zawarta umowa zakupu wêgla pomiêdzy TAURON a Polsk¹ Grup¹ Górnicz¹ S.A., której przedmiotem jest zakup wêgla energetycznego na potrzeby produkcyjne jednostek wytwórczych nale¿¹cych do Grupy Kapita³owej TAURON. Szacowana wartoœæ dostaw zosta³a okreœlona na lata 2018–2021, przy za³o¿eniu ceny wêgla ustalonej na 2018 r. i wyniesie oko³o 2,15 mld z³ netto. Cena wêgla zosta³a okreœlona dla pierwszego rocznego okresu obowi¹zywania umowy, natomiast w latach kolejnych bêdzie ona indeksowana w oparciu o formu³ê zawart¹ w umowie, uwzglêdniaj¹c¹ zmiany warunków rynkowych. Powy¿sza umowa zosta³a zawarta na czas nieoznaczony i przewiduje kary umowne w wysokoœci 10% wartoœci niezrealizowanych dostaw w danym okresie rocznym.

O powy¿szym zdarzeniu Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 1/2018 z dnia 18 stycznia 2018 r.

Finansowanie spó³ki EC Stalowa Wola

W dniu 8 marca 2018 r., w nawi¹zaniu do raportu bie¿¹cego nr 11/2017 z dnia 31 marca 2017 r. dotycz¹cego informacji o dzia³aniach zwi¹zanych z pozyskaniem nowego finansowania projektu budowy bloku gazowo-parowego w Stalowej Woli, EC Stalowa Wola (Po¿yczkobiorca), tj. podmiot, w którym TAURON posiada poœrednio, poprzez spó³kê zale¿n¹ TAURON Wytwarzanie 50% udzia³u w kapitale zak³adowym, podpisa³a umowê po¿yczki z BGK oraz PGNiG.

Na mocy wy¿ej wymienionej umowy BGK oraz PGNiG udziel¹ Po¿yczkobiorcy po¿yczki w kwocie po 450 mln z³ ka¿dy, z przeznaczeniem na refinansowanie d³ugu Po¿yczkobiorcy wobec TAURON i PGNiG (600 mln z³) oraz na pokrycie nowych wydatków inwestycyjnych na dokoñczenie projektu Po¿yczkobiorcy (300 mln z³). Data ostatecznej sp³aty po¿yczki przypada na 14 czerwca 2030 r.

Na dzieñ 8 marca 2018 r. zobowi¹zania po¿yczkowe Po¿yczkobiorcy wobec TAURON wynosi³y oko³o 610 mln z³.

Umowa po¿yczki przewiduje wyp³atê œrodków na rzecz Po¿yczkobiorcy po spe³nieniu warunków zawieszaj¹cych, z których jednym jest przedstawienie BGK gwarancji bankowej wystawionej na zlecenie TAURON i zabezpieczaj¹cej d³ug Po¿yczkobiorcy w stosunku do BGK. Gwarancja bankowa bêdzie odnawiana corocznie, a jej wysokoœæ nie przekroczy 517,5 mln z³.

O powy¿szym zdarzeniu Spó³ka informowa³a w raporcie bie¿¹cym nr 5/2018 z dnia 8 marca 2018 r.

9.2.2. Transakcje z podmiotami powi¹zanymi na warunkach innych ni¿ rynkowe

Wszystkie transakcje z podmiotami powi¹zanymi s¹ zawierane na warunkach rynkowych.

Szczegó³owe informacje na temat transakcji z podmiotami powi¹zanymi zosta³y przedstawione w nocie 49 skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok zakoñczony dnia 31 grudnia 2017 r.

9.2.3. Zaci¹gniête i wypowiedziane umowy dotycz¹ce kredytów i po¿yczek

Kredyty o charakterze obrotowym i po¿yczki krótkoterminowe

Zgodnie z przyjêtym w Grupie Kapita³owej TAURON modelem finansowania, stron¹ kredytów i po¿yczek krótkoterminowych zaci¹ganych u instytucji zewnêtrznych mo¿e byæ wy³¹cznie TAURON.

W Grupie Kapita³owej TAURON funkcjonuje struktura cash poolingu rzeczywistego, realizowana na podstawie zawartej z PKO BP umowy o zarz¹dzanie œrodkami pieniê¿nymi (termin obowi¹zywania dotychczasowej umowy up³yn¹³ w dniu 17 grudnia 2017 r., natomiast od dnia 18 grudnia 2017 r. obowi¹zuje nowa umowa z terminem obowi¹zywania do dnia 17 grudnia 2020 r.). Struktura cash poolingu oparta jest o limity dzienne udzielane poszczególnym uczestnikom przez zarz¹dzaj¹cego us³ug¹ agenta, którego funkcjê pe³ni TAURON. W wyniku realizacji mechanizmu cash poolingu dokonywane s¹ transfery œrodków pieniê¿nych pomiêdzy rachunkami uczestników us³ugi a rachunkiem agenta. W powi¹zaniu ze struktur¹ cash poolingu TAURON korzysta w banku PKO BP z:

• 1) limitu over draft w kwocie 300 000 tys. z³ w oparciu o zawart¹ z bankiem w paŸdzierniku 2017 r. umowê kredytu w rachunku bie¿¹cym, z terminem sp³aty przypadaj¹cym na dzieñ 29 grudnia 2020 r. (dotychczas obowi¹zuj¹ca umowa limitu over draft z grudnia 2014 r. wygas³a w dniu 29 grudnia 2017 r.), oraz
• 2) limitu intraday w kwocie 500 000 tys. z³ z terminem obowi¹zywania do dnia 17 grudnia 2020 r. (okres obowi¹zywania zosta³ przed³u¿ony na podstawie zawartego w paŸdzierniku 2017 r. aneksu do umowy rachunku bankowego). Limit intraday jest limitem dziennym, który musi byæ w ca³oœci sp³acony do koñca ka¿dego dnia, w którym by³ wykorzystywany.

W ramach finansowania bie¿¹cej dzia³alnoœci w 2017 r. obowi¹zywa³y równie¿:

• 1) umowa o kredyt w rachunku bie¿¹cym do kwoty 45 000 tys. EUR zawarta z BGK z terminem sp³aty do dnia 31 grudnia 2018 r. Kwota kredytu przeznaczona jest na finansowanie transakcji zakupu/sprzeda¿y/wymiany uprawnieñ do emisji CO2, obrotu energi¹ elektryczn¹ oraz gazem dokonywanych na europejskich gie³dach, (odpowiednio na podstawie zawartych w maju i grudniu 2017 r. aneksów nr 1 i nr 2 do umowy kredytu podwy¿szono jego kwotê z 25 000 tys. EUR do 45 000 tys. EUR i przed³u¿ono okres kredytowania do 31 grudnia 2018 r.).
• 2) zawarta z mBankiem umowa o kredyt w rachunku bie¿¹cym w wysokoœci nieprzekraczaj¹cej 2 000 tys. USD, z przeznaczeniem na finansowanie bie¿¹cej dzia³alnoœci, w szczególnoœci na finansowanie depozytu zabezpieczaj¹cego oraz transakcji realizowanych na produktach commodities. Termin sp³aty kredytu na podstawie aneksu z dnia 12 stycznia 2017 r. przypada na dzieñ 30 marca 2018 r.

Wykorzystanie kredytów walutowych opisanych powy¿ej ma na celu mitygacjê ryzyka kursowego zwi¹zanego z zawieranymi transakcjami handlowymi.

Poni¿sza tabela przedstawia szczegó³owe zestawienie umów po¿yczek i kredytów o charakterze obrotowym na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

	Tabela nr 48. Zestawienie umów kredytów o charakterze obrotowym obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r.
--	------------------------------------------------------------------------------------------------------------	--	--	--	--

Lp.	Rodzaj umowy	Oprocentowanie	Kwota kredytu/po¿yczki (tys.)	Okres finansowania	Saldo na dzieñ 31 grudnia 2017 r. (tys.)
1.	Kredyt w rachunku	LIBOR 1M + sta³a mar¿a	2 000 USD	16.04.2015 r. – 30.03.2018 r.	417 USD
2.	Kredyt w rachunku	EURIBOR 1M + sta³a mar¿a	45 000 EUR	09.05.2017 r. – 31.12.2018 r.	22 060 EUR
3.	Kredyt w rachunku	WIBOR O/N + sta³a mar¿a	300 000 PLN	30.12.2017 r. – 29.12.2020 r.	0 PLN
4.	Limit intraday	Brak	500 000 PLN	18.12.2017 r. – 17.12.2020 r.	0 PLN

Kredyty oraz po¿yczki o charakterze inwestycyjnym

Poni¿sza tabela przedstawia zestawienie umów kredytowych oraz po¿yczek o charakterze inwestycyjnym obowi¹zuj¹cych w Grupie Kapita³owej TAURON na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Tabela nr 49. Zestawienie umów kredytowych oraz po¿yczek o charakterze inwestycyjnym na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Lp.	Strony umowy	Rodzaj i wysokoϾ stopy procentowej	Kwota kredytu/po¿yczki (tys.)	Data sp³aty	Saldo na dzieñ 31 grudnia 2017 r. (tys.)
1.	TAURON – EBI	sta³a mar¿a	210 000 PLN	15.12.2021 r.	84 000 PLN
2.	TAURON – EBI	sta³a mar¿a	300 000 PLN	15.12.2021 r.	120 000 PLN
3.	TAURON – EBI	sta³a mar¿a	450 000 PLN	15.06.2024 r.	265 909 PLN
4.	TAURON – EBI	sta³a mar¿a	200 000 PLN	15.09.2024 r.	127 273 PLN
5.	TAURON – EBI	sta³a mar¿a	250 000 PLN	15.09.2024 r.	159 091 PLN
6.	TAURON – EBI	sta³a mar¿a	295 000 PLN	15.03.2027 r.	280 250 PLN
7.	TAURON Wytwarzanie – WFOŒiGW	stopa bazowa + sta³a mar¿a	40 000 PLN	15.12.2022 r.	20 000 PLN
8.	TAURON Ciep³o – WFOŒiGW	zmienna	30 000 PLN	15.12.2022 r.	15 000 PLN
10.	KW Czatkowice – WFOŒiGW	zmienna	914 PLN	31.05.2021 r.	627 PLN

W 2017 r. spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON nie wypowiedzia³y ¿adnych umów kredytów i po¿yczek.

9.2.4. Udzielone po¿yczki i porêczenia oraz otrzymane porêczenia i gwarancje

Udzielone po¿yczki

Poza spó³kami objêtymi konsolidacj¹, w 2017 r. TAURON udzieli³ finansowania spó³ce wspó³zale¿nej EC Stalowa Wola w postaci po¿yczek, które zosta³y przeznaczone na bie¿¹c¹ dzia³alnoœæ EC Stalowa Wola oraz sp³atê zad³u¿enia kredytowego tej spó³ki wobec Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju oraz Banku Pekao S.A. Ponadto w 2017 r. zawarte zosta³y porozumienia konsoliduj¹ce zad³u¿enie ECSW wynikaj¹ce z udzielonych wczeœniej spó³ce po¿yczek.

Ponadto w dniu 8 listopada 2017 r. Spó³ka zawar³a z PGE EJ 1 sp. z o.o. umowê po¿yczki w kwocie 2 940 tys. z³ na okres 3 lat od daty zawarcia umowy, tj. do dnia 6 listopada 2020 r.

Poni¿sza tabela przedstawia zestawienie po¿yczek udzielonych i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

<-- PDF CHUNK SEPARATOR -->

Lp.	Rodzaj umowy/ Beneficjent	Rodzaj i wysokoϾ stopy procentowej	Kwota kredytu/po¿yczki wynikaj¹ca z umowy (tys.)	Termin obowi¹zywania umowy	Saldo na dzieñ 31 grudnia 2017 r. (tys.)
1.	Po¿yczka EC Stalowa Wola	WIBOR 3M + sta³a mar¿a	177 000 PLN	20.06.2012 r. – 31.12.2032 r.	177 000 PLN
2.	Po¿yczka EC Stalowa Wola	WIBOR 3M + sta³a mar¿a	15 850 PLN	14.12.2015 r. – 31.12.2027 r.	15 850 PLN
3.	Po¿yczka EC Stalowa Wola	WIBOR 6M + sta³a mar¿a	15 300 PLN	15.12.2016 r. – 31.12.2027 r.	11 000 PLN
4.	Po¿yczka EC Stalowa Wola	WIBOR 6M + sta³a mar¿a	150 000 PLN	30.06.2017 r. – 28.02.2018 r.	150 000 PLN
5.	Po¿yczka EC Stalowa Wola	WIBOR 6M + sta³a mar¿a	175 157 PLN	01.11.2017 r. – 28.02.2018 r.	175 157 PLN
6.	PGE EJ 1	oprocentowanie sta³e	2 940 PLN	08.11.2017 r. – 06.11.2020 r.	2 940 PLN

Tabela nr 50. Zestawienie po¿yczek udzielonych i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Udzielone porêczenia i gwarancje

Zasady udzielania zabezpieczeñ w Grupie Kapita³owej TAURON wynikaj¹ z obowi¹zuj¹cej w Grupie Kapita³owej TAURON regulacji.

Poni¿sza tabela przedstawia wyszczególnienie zabezpieczeñ udzielonych przez TAURON obowi¹zuj¹cych wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Tabela nr 51. Zestawienie zabezpieczeñ udzielonych przez TAURON i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------	--	--	--	--	--

Lp.	Beneficjent	Umowa / zabezpieczenie	Podmiot, którego zobowi¹zania stanowi¹ przedmiot zabezpieczenia	Kwota w walucie (tys.)	Data obowi¹zywania
1.	WFOŒiGW	Weksle wraz z deklaracj¹ wekslow¹	TAURON Wytwarzanie	40 000 PLN	15.12.2022 r.
2.	WFOŒiGW	Weksle wraz z deklaracj¹ wekslow¹	TAURON Ciep³o	30 000 PLN	15.12.2022 r.
3.	WFOŒiGW	Umowa porêczenia	KW Czatkowice	914 PLN	15.06.2021 r.
4.	PSG	Umowa porêczenia	TAURON Sprzeda¿	15 000 PLN	31.03.2018 r.
5.	PSE	Umowa porêczenia	TAURON Wytwarzanie	5 000 PLN	04.08.2019 r.
6.	GAZ-SYSTEM	Umowa porêczenia	EC Stalowa Wola	1 667 PLN	30.07.2020 r.
7.	Doradcy Funduszu	Umowa porêczenia	Nowe Jaworzno GT	2 350 PLN	28.09.2025 r.
8.	Przedsiêbiorcy oraz odbiorcy, którzy zawarli umowê z TAURON EKOENERGIA na podstawie koncesji na obrót energi¹ elektryczn¹ udzielonej przez Prezesa URE	Gwarancja korporacyjna	TAURON EKOENERGIA	16 400 PLN	31.12.2030 r.
9.	NCBiR	Weksle wraz z deklaracj¹ wekslow¹	TAURON	1 869 PLN	31.03.2026 r.
10.	NCBiR	Weksle wraz z deklaracj¹ wekslow¹	TAURON	2 375 PLN	31.07.2024 r.
11.	Obligatariusze	Gwarancja korporacyjna	TAURON Sweden Energy	168 000 EUR	03.12.2029 r.

W 2017 r. obowi¹zywa³y umowy ramowe w ramach których wystawiane by³y gwarancje bankowe:

• 1) Umowa ramowa z dnia 8 czerwca 2015 r. o limit na gwarancje bankowe zawarta z BZ WBK z terminem obowi¹zywania do dnia 7 czerwca 2018 r. i opcj¹ przed³u¿enia o kolejne 12 miesiêcy. Kwota limitu w wysokoœci 150 000 tys. z³ do wykorzystania przez TAURON oraz spó³ki zale¿ne na rzecz beneficjenta – Izby Rozliczeniowej Gie³d Towarowych S.A. (IRGIT).
• 2) Umowa o limit na gwarancje bankowe z dnia 12 lipca 2016 r. zawarta z CaixaBank S.A. (Spó³ka Akcyjna) Oddzia³ w Polsce (CaixaBank), na podstawie której zosta³ udzielony limit na okres 36 miesiêcy, tj. do dnia 11 lipca 2019 r. Maksymalny okres obowi¹zywania gwarancji bankowych wystawionych w ramach limitu nie mo¿e przekraczaæ daty 11 lipca 2020 r. Limit do wykorzystania przez TAURON oraz spó³ki zale¿ne w zwi¹zku z prowadzon¹ dzia³alnoœci¹.

W ramach limitu na gwarancje bankowe zawartego z BZ WBK w trakcie 2017 r. TAURON zleca³ wystawienie gwarancji bankowych na rzecz IRGIT na zabezpieczenie transakcji przeprowadzanych na TGE, z terminem obowi¹zywania poni¿ej jednego roku.

Poni¿sza tabela przedstawia zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w ramach umów obowi¹zuj¹cych wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Tabela nr 52. Zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w ramach umów obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Lp.	Bank	Spó³ka	Beneficjent	Rodzaj gwarancji	Kwota (tys.)	Data uruchomienia	Data obowi¹zywania
1.	BZ WBK	TAURON	IRGIT	zap³aty	30 000 PLN	11.08.2016 r.	31.03.2018 r.
2.	BZ WBK	TAURON	IRGIT	zap³aty	20 000 PLN	14.12.2016 r.	31.03.2018 r.
3.	CaixaBank	TAURON	PSE	dobrego wykonania	4 041 PLN	01.01.2017 r.	11.02.2018 r.
4.	CaixaBank	TAURON	GAZ-SYSTEM	dobrego wykonania	2 661 PLN	01.12.2017 r.	30.11.2018 r.
5.	CaixaBank	KW Czatkowice	PGE	dobrego wykonania	147 PLN	09.09.2016 r.	31.01.2018 r.
6.	CaixaBank	TAURON Dystrybucja Serwis	Strabag Infrastruktura Po³udnie	dobrego wykonania	116 PLN	09.09.2016 r.	15.06.2019 r.
7.	CaixaBank	TAURON Wydobycie	Polskie Koleje Pañstwowe	dobrego wykonania	103 PLN	01.01.2017 r.	31.12.2018 r.
8.	CaixaBank	TAURON Ciep³o	Elektrobudowa	zap³aty	12 300 PLN	02.01.2017 r.	31.12.2018 r.
9.	CaixaBank	KW Czatkowice	PGE Paliwa (dawniej EDF Paliwa)	dobrego wykonania	187 PLN	12.01.2017 r.	30.01.2018 r.
10.	CaixaBank	KW Czatkowice	PGE Paliwa (dawniej EDF Paliwa)	dobrego wykonania	412 PLN	01.07.2017 r.	30.01.2018 r.1
11.	CaixaBank	TAURON Dystrybucja	Gmina Sosnowiec	dobrego wykonania	53 PLN	06.10.2017 r.	06.10.2018 r.
12.	CaixaBank	KW Czatkowice	PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna	dobrego wykonania	515 PLN	24.10.2017 r.	30.01.2020 r.

¹ Od 1 stycznia 2018 r. aneksem nr 1 do gwarancji zwiêkszono wartoœæ gwarancji do 761 tys. z³ i wyd³u¿ono termin obowi¹zywania do 31 stycznia 2019 r.

Otrzymane porêczenia i gwarancje

Poni¿sza tabela przedstawia wyszczególnienie zabezpieczeñ otrzymanych przez TAURON i obowi¹zuj¹cych wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Tabela nr 53. Zestawienie zabezpieczeñ otrzymanych przez TAURON i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r.

Lp.	Podmiot, którego zobowi¹zania stanowi¹ przedmiot zabezpieczenia	Podmiot wystawiaj¹cy zabezpieczenie	Rodzaj zabezpieczenia	Kwota w walucie (tys.)	Data obowi¹zywania
1.	Polenergia Obrót S.A.	PKO BP	Gwarancja bankowa	750 EUR	28.02.2019 r.
2.	Ezpada s.r.o.	Ezpada A.G.	Gwarancja korporacyjna	1 000 EUR	28.02.2018 r.
3.	Interenergia S.A.	NDI S.A.	Gwarancja korporacyjna	10 000 PLN	06.11.2019 r.

9.3. Informacja o innych umowach i zdarzeniach

Zawarcie umowy z TAURON Wydobycie na sprzeda¿ wêgla

W dniu 1 lutego 2017 r. pomiêdzy TAURON a TAURON Wydobycie zosta³a zawarta umowa wieloletnia sprzeda¿y wêgla do celów energetycznych, której przedmiotem jest zakup wêgla przez Spó³kê na potrzeby jednostek wytwórczych TAURON Wytwarzanie i TAURON Ciep³o. Umowa zosta³a zawarta na okres do 31 grudnia 2019 r.

Nowy model handlu wêglem wewn¹trz Grupy Kapita³owej TAURON

W dniu 1 kwietnia 2017 r. wszed³ w ¿ycie nowy model handlu wêglem wewn¹trz Grupy Kapita³owej TAURON, tj. pomiêdzy TAURON Wydobycie i TAURON Wytwarzanie oraz TAURON Ciep³o. Zgodnie z nowym modelem sprzeda¿ wêgla z TAURON Wydobycie do TAURON Wytwarzanie i TAURON Ciep³o odbywa siê bezpoœrednio, z pominiêciem TAURON jako poœrednika. TAURON œwiadczy us³ugê agencyjn¹ dla ww. podmiotów. Zgodnie z zawartymi pomiêdzy TAURON a TAURON Wytwarzanie i TAURON Ciep³o umowami o œwiadczenie us³ug (umowy agencyjne), TAURON uzyska³ pe³nomocnictwa miêdzy innymi do:

• 1) ustalania i negocjowania warunków zakupu wêgla,
• 2) przygotowywania projektów umów,
• 3) zawierania, dokonywania zmian (aneksowania) i rozwi¹zywania w imieniu TAURON Wytwarzanie i TAURON Ciep³o umów zawartych z TAURON Wydobycie, dotycz¹cych sprzeda¿y wêgla,
• 4) dokonywania w imieniu TAURON Wytwarzanie i TAURON Ciep³o czynnoœci zwi¹zanych z realizacj¹ umów,
• 5) sporz¹dzania dla TAURON Wytwarzanie i TAURON Ciep³o comiesiêcznych raportów w zakresie wielkoœci dostaw, parametrów jakoœciowych, wolumenu przemieszczanych wyrobów wêglowych (na potrzeby ewidencji akcyzowej).

Zmiana modelu opisana powy¿ej spowodowa³a m.in. zmniejszenie iloœci wystawianych faktur pomiêdzy TAURON Wydobycie oraz TAURON Wytwarzanie i TAURON Ciep³o oraz poprawê wskaŸnika rentownoœci spó³ek wchodz¹cych w sk³ad Podatkowej Grupy Kapita³owej.

Przydzia³y darmowych uprawnieñ do emisji CO2 i na produkcjê ciep³a

Zgodnie z Dyrektyw¹ 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 paŸdziernika 2003 r. ustanawiaj¹c¹ system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniaj¹c¹ dyrektywê Rady 96/61/WE, Grupa Kapita³owa TAURON uprawniona jest do pozyskiwania nieodp³atnych uprawnieñ do emisji w trybie art. 10c powy¿szej Dyrektywy ("uprawnienia derogacyjne").

W celu uzyskania darmowych uprawnieñ z tytu³u wytwarzania energii elektrycznej za 2016 r. Grupa Kapita³owa TAURON, w dniu 29 wrzeœnia 2016 r., z³o¿y³a do Krajowego Oœrodka Bilansowania i Zarz¹dzania Emisjami sprawozdania rzeczowo-finansowe z rozliczenia nak³adów inwestycyjnych poniesionych na realizacjê zadañ inwestycyjnych ujêtych w Krajowym Planie Inwestycyjnym za okres sprawozdawczy 1 lipiec 2015 r. – 30 czerwiec 2016 r.

Na podstawie z³o¿onych sprawozdañ, w dniu 21 kwietnia 2017 r., na rachunki instalacji Grupy Kapita³owej TAURON zosta³y wydane przydzia³y darmowych uprawnieñ do emisji CO2, w iloœci wynikaj¹cej z poniesionych kosztów inwestycyjnych, tj. 1 680 838 EUA.

Dodatkowo, w lutym 2017 r., rachunki instalacji nale¿¹cych do Grupy Kapita³owej TAURON zosta³y zasilone darmowymi przydzia³ami na produkcjê ciep³a na 2017 r. w ³¹cznej iloœci 469 945 EUA.

Ustalenie wysokoœci op³at zastêpczych przez Prezesa URE

Obowi¹zuj¹ca ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne okreœla zasady systemu wsparcia dla wysokosprawnej kogeneracji wêglowej oraz kogeneracji gazowej w latach 2014–2018. Ustawa okreœla obowi¹zek zakupu i umorzenia œwiadectw pochodzenia energii (tzw. "¿ó³te" certyfikaty – dla kogeneracji gazowej, tzw. "czerwone" certyfikaty – dla kogeneracji wêglowej) lub uiszczania op³aty zastêpczej przez sprzedawców energii elektrycznej do odbiorców koñcowych. Dla "czerwonych" certyfikatów obowi¹zek umorzenia wynosi 23,2% wolumenu sprzedanej energii, zaœ w przypadku "¿ó³tych" certyfikatów obowi¹zek ten roœnie od 3,9% w 2014 r. do 8% w 2018 r., w 2016 r. wynosi³ 6,0%, co ma przyczyniæ siê do rozwoju Ÿróde³ kogeneracyjnych pracuj¹cych na paliwie gazowym.

Zgodnie z powy¿sz¹ Ustaw¹ Prezes URE w II kwartale 2016 r. ustali³ i og³osi³ op³aty zastêpcze obowi¹zuj¹ce w 2017 r. w nastêpuj¹cej wysokoœci:

• 1) dla certyfikatów "czerwonych": 10 z³/MWh w 2017 r. (11 z³/MWh w 2016 r.),
• 2) dla certyfikatów "¿ó³tych": 120 z³/MWh w 2017 r., (125 z³/MWh w 2016 r.),
• 3) dla certyfikatów "fioletowych": 56 z³/MWh w 2017 r. (63 z³/MWh w 2016 r.).

Wysokoœæ op³at zastêpczych na kolejne lata jest ustalana przez Prezesa URE wed³ug poni¿szych zasad:

• 1) w przypadku kogeneracji wêglowej poziom op³aty zastêpczej, która w systemie certyfikatów stanowi benchmark dla ich cen, mo¿e mieæ wartoœæ nie mniejsz¹ ni¿ 5% i nie wy¿sz¹ ni¿ 40% œredniej ceny sprzeda¿y energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym w roku poprzedzaj¹cym,
• 2) w przypadku kogeneracji gazowej op³ata zastêpcza nie mo¿e byæ ni¿sza ni¿ 15% i wy¿sza ni¿ 110% œredniej ceny sprzeda¿y energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym.

Certyfikaty pochodz¹ce z produkcji w kogeneracji w poszczególnych latach mog¹ byæ umarzane tylko w ramach rozliczenia za dany rok, tj. do czerwca nastêpnego roku, co jest istotn¹ ró¿nic¹ wzglêdem mechanizmów funkcjonuj¹cych poprzednio, gdzie mo¿liwoœæ "bankowania" certyfikatów z poprzednich lat doprowadzi³a do zachwiania relacji popytowo-poda¿owych i niestabilnoœci cen certyfikatów.

Dla œwiadectw pochodzenia uzyskanych z produkcji energii elektrycznej z odnawialnych Ÿróde³ energii wysokoœæ jednostkowej op³aty zastêpczej zosta³a okreœlona w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych Ÿród³ach energii na sta³ym poziomie 300,03 z³/MWh obowi¹zuj¹cym przez ca³y okres wsparcia.

Wartoœæ og³oszonych jednostkowych op³at zastêpczych ma bezpoœredni wp³yw na kszta³towanie wyników Grupy Kapita³owej TAURON. Koszty energii elektrycznej dla odbiorców kupuj¹cych energiê na w³asny u¿ytek s¹ dodatkowo obci¹¿one kosztami zakupu i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE stosownych certyfikatów i powinny zostaæ ujête jako koszty uzasadnione w procesie aktualizacji taryfy dla energii elektrycznej.

Wygrana jednostek TAURON w aukcji OZE

W dniu 30 czerwca 2017 r. odby³a siê Aukcja Zwyk³a Nr AZ/2/2017 dla instalacji o ³¹cznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie wiêkszej ni¿ 1 MW, w których emisja CO2 jest nie wiêksza ni¿ 100 kg/MWh o stopniu wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej wiêkszym ni¿ 3 504 MWh/MW/rok. W ramach wykonanych prac przygotowawczych w Grupie Kapita³owej TAURON wytypowano do udzia³u w aukcji OZE trzy elektrownie wodne nale¿¹ce do TAURON EKOENERGIA: EW Brzeg, EW Kraszewice i EW Wroc³aw II. Wszystkie oferty z³o¿one przez TAURON EKOENERGIA wygra³y aukcje i tym samym elektrownie te zapewni³y sobie sprzeda¿ energii elektrycznej do koñca okresu wsparcia (tj. 2020 r. dla EW Kraszewice i EW Wroc³aw II, oraz 2026 r. dla EW Brzeg) po cenie z oferty znacznie przewy¿szaj¹cej ceny uzyskiwane w dotychczasowym systemie wsparcia.

Podpisanie z BGK umów finansowania hybrydowego

W dniu 6 wrzeœnia 2017 r. pomiêdzy Spó³k¹ a BGK zosta³a podpisana dokumentacja programu emisji obligacji podporz¹dkowanych, stanowi¹ca podstawê do przeprowadzenia emisji obligacji hybrydowych do kwoty 400 000 tys. z³.

Emisjê obligacji hybrydowych Spó³ka mo¿e przeprowadziæ w kilku seriach, a okres dostêpnoœci œrodków wyznaczono do dnia 30 czerwca 2019 r. Okres finansowania wynosi 12 lat od daty emisji, przy czym zgodnie z charakterystyk¹ finansowania hybrydowego zdefiniowano na 7 lat pierwszy okres finansowania (tzw. non-call period), w którym nie bêdzie mo¿liwy wczeœniejszy wykup obligacji hybrydowych przez TAURON oraz nie bêdzie mo¿liwa wczeœniejsza ich sprzeda¿ przez BGK na rzecz osób trzecich (w obu przypadkach z zastrze¿eniem wyj¹tków okreœlonych w dokumentacji). Umowa przewiduje równie¿ mo¿liwoœæ odroczenia p³atnoœci odsetek od obligacji hybrydowych, maksymalnie do dnia wykupu obligacji hybrydowych. Podporz¹dkowany charakter obligacji hybrydowych sprawia, i¿ w przypadku upad³oœci lub likwidacji TAURON, zobowi¹zania z nich wynikaj¹ce bêd¹ mia³y pierwszeñstwo zaspokojenia jedynie przed wierzytelnoœciami akcjonariuszy TAURON. Ewentualna emisja obligacji hybrydowych bêdzie mia³a pozytywny wp³yw na stabilnoœæ finansow¹ TAURON, poniewa¿ s¹ one wy³¹czone z kalkulacji wskaŸnika zad³u¿enia, stanowi¹cego kowenant niektórych programów finansowania TAURON. Ponadto 50% kwoty obligacji hybrydowych bêdzie zaliczone przez agencjê ratingow¹ Fitch jako kapita³ w modelu ratingowym, co przyniesie korzystny wp³yw na ocenê ratingow¹ TAURON. Obligacje hybrydowe uzyska³y rating agencji ratingowej Fitch na poziomie BB+. W 2017 r. Spó³ka nie dokona³a emisji obligacji w ramach niniejszego programu.

Podatkowa Grupa Kapita³owa (PGK)

W zwi¹zku z up³ywaj¹cym w dniu 31 grudnia 2017 r. trzyletnim okresem funkcjonowania PGK, w dniu 26 wrzeœnia 2017 r. wybrane spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON zawar³y w formie aktu notarialnego umowê PGK. W dniu 30 paŸdziernika 2017 r. Naczelnik Pierwszego Œl¹skiego Urzêdu Skarbowego w Sosnowcu wyda³ decyzjê o rejestracji PGK na okres kolejnych 3 lat podatkowych tj. od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. W sk³ad nowej PGK wesz³y nastêpuj¹ce spó³ki: TAURON, TAURON Wytwarzanie, TAURON Dystrybucja, TAURON Sprzeda¿, TAURON Sprzeda¿ GZE, TAURON Ciep³o, TAURON Wydobycie, TAURON EKOENERGIA, TAURON Obs³uga Klienta, TAURON Serwis, KW Czatkowice, Biomasa GT, TAURON Dystrybucja Serwis, Marselwind, Magenta GT, TAURON Ubezpieczenia sp. z o.o., En-Energia I sp. z o.o., En-Energia II sp. z o.o., En-Energia III sp. z o.o., oraz En-Energia IV sp. z o.o. Utworzenie nowej PGK pozwoli na wykorzystanie efektu synergii rozliczeñ podatkowych tj. rozliczenie straty podatkowej spó³ek wchodz¹cych w sk³ad PGK z dochodami podatkowymi pozosta³ych spó³ek. Jednoczeœnie pozwoli na kontynuacjê ujednoliconego systemu rozliczeñ oraz zapewnienie spójnoœci interpretacji przepisów podatkowych na poziomie PGK.

Wycofanie koncesji na obrót gazem ziemnym z zagranic¹

Z dniem 30 wrzeœnia 2017 r. na wniosek TAURON Prezes URE decyzj¹ nr DRG.DRG-1.4112.38.2017.KL cofn¹³ Spó³ce koncesjê na obrót gazem ziemnym z zagranic¹.

Cofniêcie koncesji wi¹¿e siê z uzyskaniem zwolnienia z koniecznoœci utrzymywania obowi¹zkowych zapasów gazu ziemnego pocz¹wszy od dnia 1 paŸdziernika 2017 r., w zwi¹zku z wejœciem ¿ycie nowelizacji ustawy z 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu zmiennego.

Jednoczeœnie, maj¹c na uwadze charakter wykonywanej dzia³alnoœci zwi¹zanej z zaopatrywaniem w gaz spó³ek z Grupy Kapita³owej TAURON oraz aktywne uczestnictwo w obszarze handlu hurtowego, TAURON ma mo¿liwoœæ dokonywania zakupów gazu na rynku krajowym w ramach posiadanej koncesji na obrót paliwami gazowymi. Kontraktacja gazu prowadzona jest bezpoœrednio na TGE, zarówno w transakcjach na rynku terminowym, jak i w transakcjach na rynku SPOT. Ponadto Spó³ka dokonuje kontraktacji w zakresie zakupu i sprzeda¿y gazu na rynku OTC, w oparciu o zawarte umowy handlowe. W zwi¹zku z tym nale¿y wskazaæ, ¿e zakup paliwa gazowego na potrzeby handlu hurtowego oraz bezpieczeñstwo dostaw i zabezpieczenie potrzeb gazowych spó³ek z Grupy Kapita³owej TAURON nie s¹ zagro¿one.

Zarz¹d Spó³ki

Katowice, dnia 12 marca 2018 r.

Filip Grzegorczyk	– Prezes Zarz¹du
Jaros³aw Broda	– Wiceprezes Zarz¹du
Kamil Kamiñski	– Wiceprezes Zarz¹du
Marek Wadowski	– Wiceprezes Zarz¹du

Za³¹cznik A: S£OWNIK POJÊÆ I WYKAZ SKRÓTÓW

Poni¿ej zamieszczono s³ownik pojêæ bran¿owych i wykaz skrótów najczêœciej u¿ywanych w treœci niniejszego sprawozdania.

Tabela nr 54. Objaœnienie skrótów i pojêæ bran¿owych zastosowanych w treœci sprawozdania

Lp.	Skrót i pojêcie bran¿owe	Pe³na nazwa/wyjaœnienie
1.	ARE	Agencja Rynku Energii S.A. z siedzib¹ w Warszawie
2.	BGK	Bank Gospodarstwa Krajowego z siedzib¹ w Warszawie
3.	Biomasa Grupa TAURON	Biomasa Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzib¹ w Stalowej Woli
4.	BZ WBK	Bank Zachodni WBK S.A. z siedzib¹ we Wroc³awiu
5.	B2B	B2B (ang. business-to-business) skrót oznaczaj¹cy transakcje pomiêdzy dwoma lub wiêcej podmiotami gospodarczymi
6.	CC	Centralna ciep³ownia Olkusz lub Zawiercie
7.	Cash pooling	Cash pooling funkcjonuj¹cy w Spó³ce – konsolidacja sald rachunków bankowych poprzez fizyczne przeksiêgowanie œrodków pieniê¿nych z rachunków spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON w banku w którym funkcjonuje cash pooling na rachunek pool leadera, którego funkcjê pe³ni Spó³ka. Na koniec ka¿dego dnia roboczego z rachunków bankowych spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON, które wykazuj¹ saldo dodatnie przeksiêgowywane s¹ œrodki pieniê¿ne na rachunek bankowy pool leadera. Na pocz¹tku ka¿dego dnia roboczego rachunki bankowe spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON zasilane s¹ z rachunku bankowego pool leadera kwot¹ zapotrzebowania, niezbêdn¹ do utrzymania p³ynnoœci finansowej spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON w danym dniu roboczym
8.	Certyfikaty kolorowe	Prawa maj¹tkowe wynikaj¹ce ze œwiadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w sposób podlegaj¹cy wsparciu, tzw. kolorowe certyfikaty: 1) zielone – œwiadectwa pochodzenia energii elektrycznej z OZE, 2) fioletowe – œwiadectwa pochodzenia energii wytworzonej w kogeneracji opalanej metanem uwalnianym i ujmowanym przy do³owych robotach górniczych w czynnych, likwidowanych lub zlikwidowanych kopalniach wêgla kamiennego lub gazem uzyskiwanym z przetwarzania biomasy, 3) czerwone – œwiadectwa pochodzenia energii z kogeneracji (œwiadectwa CHP – ang. Combined Heat and Power), 4) ¿ó³te – œwiadectwa pochodzenia energii wytworzonej w kogeneracji ze Ÿróde³ opalanych paliwami gazowymi lub o ³¹cznej mocy zainstalowanej poni¿ej 1MW, 5) b³êkitne – œwiadectwa pochodzenia energii wytworzonej z biogazu rolniczego. Bia³e – œwiadectwa efektywnoœci energetycznej (mechanizm stymuluj¹cy i wymuszaj¹cy zachowania prooszczêdnoœciowe).
9.	CIRS	Transakcja polegaj¹ca na wymianie miêdzy kontrahentami p³atnoœci odsetkowych naliczanych od kwot nominowanych w ró¿nych walutach i okreœlanych wed³ug ró¿nych stóp procentowych
10.	CSI	(ang. Customer Satisfaction Index) – wskaŸnik wykorzystywany w marketingu do okreœlenia poziomu satysfakcji klienta z produktów lub us³ug oferowanych przez firmê
11.	CSR	(ang. Corporate Social Responsibility) spo³eczna odpowiedzialnoœæ biznesu
12.	CUW	Centrum Us³ug Wspólnych, np. CUW R – us³ugi w obszarze rachunkowoœci
13.	DM	Dom Maklerski
14.	Dobre Praktyki 2016	Dobre Praktyki Spó³ek Notowanych na GPW 2016, obowi¹zuj¹ce od dnia 1 stycznia 2016 r.
15.	EBI	Europejski Bank Inwestycyjny z siedzib¹ w Luksemburgu
16.	EBIT	(z ang. Earnings Before Interest and Taxes) wynik na dzia³alnoœci operacyjnej przed opodatkowaniem
17.	EBITDA	(ang. Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization) wynik na dzia³alnoœci operacyjnej przed opodatkowaniem powiêkszony o amortyzacjê
18.	EC Stalowa Wola/ECSW	Elektrociep³ownia Stalowa Wola S.A. z siedzib¹ w Stalowej Woli
19.	ENEA	ENEA S.A. z siedzib¹ w Poznaniu
20.	ENERGA	ENERGA S.A. z siedzib¹ w Gdañsku

Lp.	Skrót i pojêcie bran¿owe	Pe³na nazwa/wyjaœnienie
21.	ERM	System zarz¹dzania ryzykiem korporacyjnym
22.	EU ETS	(ang. European Union Emission Trading System) Europejski System Handlu Uprawnieniami do Emisji CO2
23.	EUA	(ang. European Union Allowances) – uprawnienie do wprowadzania do powietrza ekwiwalentu, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarz¹dzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, dwutlenku wêgla (CO2), które s³u¿y do rozliczenia wielkoœci emisji w ramach systemu i którym mo¿na rozporz¹dzaæ na zasadach okreœlonych w Ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz. U. Nr 122, poz. 695)
24.	EUR	Euro – wspólna waluta europejska wprowadzona w niektórych krajach UE
25.	GAZ-SYSTEM	Operator Gazoci¹gów Przesy³owych GAZ-SYSTEM S.A. z siedzib¹ w Warszawie
26.	GPW	Gie³da Papierów Wartoœciowych w Warszawie S.A. z siedzib¹ w Warszawie
27.	GRI	(ang. Global Reporting Initiative) Œwiatowa Inicjatywa Sprawozdawcza
28.	Grupa Kapita³owa TAURON	Grupa Kapita³owa TAURON Polska Energia S.A.
29.	GZE	Górnoœl¹ski Zak³ad Elektroenergetyczny
30.	IRGIT	Izba Rozliczeniowa Gie³d Towarowych S.A. z siedzib¹ w Warszawie
31.	IRS	(z ang. Interest Rate Swap) kontrakt wymiany p³atnoœci odsetkowych, jeden z podstawowych instrumentów pochodnych, bêd¹cy przedmiotem obrotu na rynku miêdzybankowym
32.	KGHM	KGHM Polska MiedŸ S.A. z siedzib¹ w Lubinie
33.	KIC InnoEnergy	Wspólnota Wiedzy i Innowacji KIC InnoEnergy z siedzib¹ w Krakowie
34.	Komfort Zarz¹dzanie Aktywami	Komfort Zarz¹dzanie Aktywami sp. z o.o. z siedzib¹ w Katowicach
35.	Komitet Audytu	Komitet Audytu Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.
36.	Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ	Komitet Nominacji i Wynagrodzeñ Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.
37.	Komitet Strategii	Komitet Strategii Rady Nadzorczej TAURON Polska Energia S.A.
38.	KPI	(ang. Key Performance Indicators) kluczowe wskaŸniki efektywnoœci, finansowe i niefinansowe wskaŸniki stosowane jako mierniki w procesach pomiaru stopnia realizacji celów organizacji
39.	KSE	Krajowy System Elektroenergetyczny
40.	Ksh	Kodeks spó³ek handlowych
41.	KW Czatkowice	Kopalnia Wapienia "Czatkowice" sp. z o.o. z siedzib¹ w Krzeszowicach
42.	KZEE	Krajowe zu¿ycie energii elektrycznej
43.	Model Biznesowy	Dokument o tytule Model Biznesowy i Operacyjny Grupy TAURON (bêd¹cy aktualizacj¹ Modelu Biznesowego Grupy TAURON przyjêtego przez Zarz¹d 4 maja 2016 r.)
44.	mBank	mBank S.A. z siedzib¹ w Warszawie
45.	Magenta GT	Magenta Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzib¹ w Katowicach
46.	Marselwind	Marselwind sp. z o.o. z siedzib¹ w Katowicach
47.	Mg	Megagram – milion gramów (1 000 000 g) tj. tona
48.	MSR	(ang. Market Stability Reserve) rezerwa stabilizacyjna na rynku uprawnieñ do emisji CO2
49.	MSSF	Miêdzynarodowe Standardy Sprawozdawczoœci Finansowej
50.	Nowe Jaworzno GT	Nowe Jaworzno Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzib¹ w Jaworznie
51.	Obszar Biznesowy	Wyodrêbnionych przez Spó³kê siedem obszarów podstawowej dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON: Handel, Wydobycie, Wytwarzanie, OZE, Ciep³o, Dystrybucja i Sprzeda¿.
52.	OPEC	(ang. Organization of the Petroleum Exporting Countries) Organizacja Krajów Eksportuj¹cych Ropê Naftow¹ z siedzib¹ w Wiedniu
53.	ORM	Operacyjna Rezerwa Mocy

Lp.	Skrót i pojêcie bran¿owe	Pe³na nazwa/wyjaœnienie
54.	OSD	Operator Systemu Dystrybucyjnego
55.	OSP	Operator Systemu Przesy³owego
56.	OTC (rynek OTC)	(ang. Over The Counter Market) europejski rynek pozagie³dowy
57.	OZE	Odnawialne ród³a Energii
58.	OZEX_A	Indeks cenowy zielonych certyfikatów
59.	Program Poprawy Efektywnoœci	Program Poprawy Efektywnoœci w Grupie TAURON na lata 2016–2018
60.	PEPKH	Polska Energia – Pierwsza Kompania Handlowa sp. z o.o. z siedzib¹ w Warszawie
61.	PGE	PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. z siedzib¹ w Warszawie
62.	PGE EJ 1	PGE EJ 1 sp. z o.o. z siedzib¹ w Warszawie
63.	PGNiG	Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. z siedzib¹ w Warszawie
64.	PKB	Produkt Krajowy Brutto
65.	PKO BP	Powszechna Kasa Oszczêdnoœci Bank Polski S.A. z siedzib¹ w Warszawie
66.	PLN	Symbol walutowy z³otego – z³
67.	PMEC	Prawa maj¹tkowe do œwiadectw pochodzenia bêd¹cych potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w pozosta³ych Ÿród³ach kogeneracyjnych
68.	PMEF	Prawa maj¹tkowe wynikaj¹ce ze œwiadectw efektywnoœci energetycznej
69.	PMGM	Prawa maj¹tkowe do œwiadectw pochodzenia bêd¹cych potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w kogeneracji ze Ÿróde³ opalanych paliwami gazowymi lub o ³¹cznej mocy zainstalowanej poni¿ej 1 MW
70.	PMMET	Prawa maj¹tkowe do œwiadectw pochodzenia bêd¹cych potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w kogeneracji opalanej metanem uwalnianym i ujmowanym przy do³owych robotach górniczych w czynnych, likwidowanych lub zlikwidowanych kopalniach wêgla kamiennego lub gazem uzyskiwanym z przetwarzania biomasy
71.	PMOZE	Prawa maj¹tkowe do œwiadectw pochodzenia bêd¹cych potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w OZE w okresie przed 1 marca 2009 r.
72.	PMOZE_A	Prawa maj¹tkowe do œwiadectw pochodzenia bêd¹cych potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w OZE w okresie po 1 marca 2009 r.
73.	PMOZE-BIO	Prawa maj¹tkowe, które wynikaj¹ ze œwiadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego od 1 lipca 2016 r.
74.	PSE	Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z siedzib¹ w Konstancinie-Jeziorna
75.	PSG	Polska Spó³ka Gazownictwa sp. z o.o. z siedzib¹ w Warszawie
76.	RB	Rynek Bilansuj¹cy
77.	RDN	Rynek Dnia Nastêpnego
78.	RESPECT Index	Indeks gie³dowy, w którym notowane s¹ spó³ki gie³dowe dzia³aj¹ce zgodnie z zasadami zrównowa¿onego rozwoju
79.	RTT	Rynku Terminowym Towarowym
80.	Segment, Segmenty dzia³alnoœci	Segmenty dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON wykorzystywane w procesie raportowania statutowego. Wyniki dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON przyporz¹dkowano do nastêpuj¹cych piêciu Segmentów (nazwanych równie¿ w niniejszym sprawozdaniu Obszarami): Wydobycie, Wytwarzanie, Dystrybucja, Sprzeda¿ i Pozosta³e.
81.	SPOT (rynek SPOT)	W odniesieniu do energii elektrycznej jest to miejsce zawierania transakcji handlowych dla energii elektrycznej, dla których okres dostawy przypada nie póŸniej ni¿ 3 dni od daty zawarcia transakcji (najczêœciej jest to jeden dzieñ przed dat¹ dostawy). Funkcjonowanie rynku SPOT dla energii elektrycznej jest silnie powi¹zane z funkcjonowaniem RB prowadzonego przez OSP
82.	Spó³ka/TAURON	TAURON Polska Energia S.A. z siedzib¹ w Katowicach
83.	Strategia	Dokument o tytule Strategia Grupy TAURON na lata 2016–2025 przyjêty przez Zarz¹d 2 wrzeœnia 2016 r.

Lp.	Skrót i pojêcie bran¿owe	Pe³na nazwa/wyjaœnienie
84.	Strategia zrównowa¿onego rozwoju	Dokument o tytule Strategia zrównowa¿onego rozwoju Grupy TAURON na lata 2017–2025 przyjêty przez Zarz¹d 1 sierpnia 2017 r., bêd¹cy aktualizacj¹ dokumentu o tytule Strategia zrównowa¿onego rozwoju Grupy TAURON na lata 2016–2018 z perspektyw¹ do 2020 r.
85.	TAMEH Czech	TAMEH Czech s.r.o. z siedzib¹ w Ostrawie, Republika Czeska
86.	TAMEH HOLDING	TAMEH HOLDING sp. z o.o. z siedzib¹ w D¹browie Górniczej
87.	TAMEH POLSKA	TAMEH POLSKA sp. z o.o. z siedzib¹ w D¹browie Górniczej
88.	TAURON/Spó³ka	TAURON Polska Energia S.A. z siedzib¹ w Katowicach
89.	TAURON Ciep³o	TAURON Ciep³o sp. z o.o. z siedzib¹ w Katowicach
90.	TAURON Czech Energy	TAURON Czech Energy s.r.o. z siedzib¹ w Ostrawie, Republika Czeska
91.	TAURON Dystrybucja	TAURON Dystrybucja S.A. z siedzib¹ Krakowie
92.	TAURON Dystrybucja Pomiary	TAURON Dystrybucja Pomiary sp. z o.o. z siedzib¹ w Tarnowie
93.	TAURON Dystrybucja Serwis	TAURON Dystrybucja Serwis S.A. z siedzib¹ we Wroc³awiu
94.	TAURON EKOENERGIA	TAURON EKOENERGIA sp. z o.o. z siedzib¹ w Jeleniej Górze
95.	TAURON Obs³uga Klienta	TAURON Obs³uga Klienta sp. z o.o. z siedzib¹ we Wroc³awiu
96.	TAURON Serwis	TAURON Serwis sp. z o.o. z siedzib¹ w Katowicach
97.	TAURON Sprzeda¿	TAURON Sprzeda¿ sp. z o.o. z siedzib¹ Krakowie
98.	TAURON Sprzeda¿ GZE	TAURON Sprzeda¿ GZE sp. z o.o. z siedzib¹ w Gliwicach
99.	TAURON Sweden Energy	TAURON Sweden Energy AB (publ) z siedzib¹ w Sztokholmie, Szwecja
100.	TAURON Ubezpieczenia	TAURON Ubezpieczenia sp. z o.o. z siedzib¹ w Katowicach
101.	TAURON Wydobycie	TAURON Wydobycie S.A. z siedzib¹ w Jaworznie
102.	TAURON Wytwarzanie	TAURON Wytwarzanie S.A. z siedzib¹ w Jaworznie
103.	TAURON Wytwarzanie Serwis	TAURON Wytwarzanie Serwis sp. z o.o. z siedzib¹ w Jaworznie
104.	TGE	Towarowa Gie³da Energii S.A. z siedzib¹ w Warszawie
105.	UE	Unia Europejska
106.	UOKiK	Urz¹d Ochrony Konkurencji i Konsumentów
107.	USD	(ang. United States Dolar) – miêdzynarodowy skrót dolara amerykañskiego
108.	URE	Urz¹d Regulacji Energetyki
109.	WFOŒiGW	Wojewódzki Fundusz Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach lub w Krakowie
110.	Wsparcie Grupa TAURON	Wsparcie Grupa TAURON sp. z o.o. z siedzib¹ w Tarnowie (dawniej KOMFORT-ZET sp. z o.o.)
111.	WZ/ZW	Walne Zgromadzenie/Zgromadzenie Wspólników
112.	ZG	Zak³ad Górniczy (Sobieski, Janina lub Brzeszcze)
113.	ZW	Zak³ady Wytwarzania w Bielsku-Bia³ej, Kamiennej Górze, Katowicach lub Tychach

Za³¹cznik B: SPIS TABEL I RYSUNKÓW

Poni¿ej zamieszczono spis tabel i rysunków wystêpuj¹cych w niniejszym sprawozdaniu.

Spis tabel

Tabela nr 1.	Wykaz istotnych spó³ek zale¿nych objêtych konsolidacj¹ na dzieñ 31 grudnia 2017 r. . 12
Tabela nr 2.	Wykaz istotnych spó³ek wspó³zale¿nych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. . 13
Tabela nr 3.	Szanse i zagro¿enia dla dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON 20
Tabela nr 4.	Stan realizacji g³ównych inwestycji strategicznych . 25
Tabela nr 5.	Nak³ady inwestycyjne najwiêksze w ujêciu wartoœciowym poniesione w 2017 r. w ramach Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON 28
Tabela nr 6.	Wybrane projekty badawczo-rozwojowe realizowane w 2017 r. przez spó³ki Grupy Kapita³owej TAURON wspó³finansowane ze Ÿróde³ zewnêtrznych 29
Tabela nr 7.	Moc zainstalowana oraz produkcja energii elektrycznej wed³ug grup energetycznych w 2016 r. 47
Tabela nr 8.	Dystrybucja energii elektrycznej do odbiorców koñcowych wed³ug grup energetycznych . 49
Tabela nr 9.	ród³a konkurencyjnoœci . 50
Tabela nr 10.	Wyniki EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w podziale na Segmenty dzia³alnoœci w latach 2015–2017 . 52
Tabela nr 11.	Wyniki Segmentu Wydobycie w latach 2015–2017 . 53
Tabela nr 12.	Wyniki Segmentu Wytwarzanie w latach 2015–2017 . 55
Tabela nr 13.	Wyniki Segmentu Dystrybucja w latach 2015–2017 58
Tabela nr 14.	Wyniki Segmentu Sprzeda¿ w latach 2015–2017 . 60
Tabela nr 15.	Wyniki Segmentu Pozosta³a dzia³alnoœæ w latach 2015–2017 . 62
Tabela nr 16.	Wolumeny produkcji i sprzeda¿y za lata 2017–2015 . 64
Tabela nr 17.	Kategorie klientów koñcowych Grupy Kapita³owej TAURON 67
Tabela nr 18.	Iloœæ sprzedanej energii elektrycznej detalicznej przez Segment Sprzeda¿ oraz liczba klientów
	w 2017 r. 68
Tabela nr 19.	Roczne wielkoœci emisji NOX, SO2, py³ów i CO2 za 2017 r. z energetycznego spalania paliw 89
Tabela nr 20.	Wysokoœæ op³at z tytu³u gospodarczego korzystania ze œrodowiska nale¿nych za 2017 r. 90
Tabela nr 21.	Najistotniejsze ryzyka zidentyfikowane dla Grupy Kapita³owej TAURON . 101
Tabela nr 22.	Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej – aktywa (istotne pozycje) . 105
Tabela nr 23.	Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej – pasywa (istotne pozycje) 106
Tabela nr 24.	Roczne sprawozdanie z ca³kowitych dochodów za lata 2015–2017 . 108
Tabela nr 25.	Sprawozdanie z przep³ywów pieniê¿nych (istotne pozycje) w latach 2015–2017 . 111
Tabela nr 26.	Struktura rocznego skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej 112
Tabela nr 27.	Podstawowe wskaŸniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON . 114
Tabela nr 28.	Dane finansowe i dane operacyjne za lata 2017–2013 116
Tabela nr 29.	Wyniki EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w podziale na Segmenty dzia³alnoœci . 117
Tabela nr 30.	Zestawienie wyemitowanych i niewykupionych obligacji na dzieñ 31 grudnia 2017 r. 120
Tabela nr 31.	Informacja o transakcjach terminowych i pochodnych wed³ug stanu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. 121
Tabela nr 32.	Wysokoœæ wynagrodzenia bieg³ych rewidentów za us³ugi œwiadczone na rzecz spó³ek
	Grupy Kapita³owej TAURON . 123
Tabela nr 33.	Wysokoœæ dywidendy wyp³aconej w latach 2010–2014 . 124
Tabela nr 34.	Kluczowe dane dotycz¹ce akcji TAURON w latach 2011–2017 . 126
Tabela nr 35.	Rekomendacje wydane w 2017 r. 127
Tabela nr 36.	Kalendarium wydarzeñ oraz dzia³añ realizowanych w ramach relacji inwestorskich w 2017 r. . . 129
Tabela nr 37.	Akcjonariusze posiadaj¹cy bezpoœrednio lub poœrednio znaczne pakiety akcji . 134
Tabela nr 38.	Kompetencje Zarz¹du 136
Tabela nr 39.	Kompetencje Rady Nadzorczej 138
Tabela nr 40.	Kompetencje Walnego Zgromadzenia . 140
Tabela nr 41.	Opis praw akcjonariuszy zwi¹zanych z Walnym Zgromadzeniem 141
Tabela nr 42.	Kompetencje Komitetu Audytu . 151
Tabela nr 43.	Kompetencje Komitetu Nominacji i Wynagrodzeñ 152
Tabela nr 44.	Kompetencje Komitetu Strategii . 153
Tabela nr 45.	Wynagrodzenie cz³onków Zarz¹du Spó³ki za 2017 r. w podziale na sk³adniki . 157
Tabela nr 46.	Wynagrodzenie cz³onków Rady Nadzorczej Spó³ki za 2017 r. . 159

Tabela nr 47.	Ryzyka zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ TAURON mog¹ce wywieraæ niekorzystny wp³yw na polityki stosowane przez TAURON . 172
Tabela nr 48.	Zestawienie umów kredytów o charakterze obrotowym obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. 179
Tabela nr 49.	Zestawienie umów kredytowych oraz po¿yczek o charakterze inwestycyjnym na dzieñ
	31 grudnia 2017 r. 179
Tabela nr 50.	Zestawienie po¿yczek udzielonych i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. 180
Tabela nr 51.	Zestawienie zabezpieczeñ udzielonych przez TAURON i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. . 180
Tabela nr 52.	Zestawienie gwarancji bankowych udzielonych w ramach umów obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. 181
Tabela nr 53.	Zestawienie zabezpieczeñ otrzymanych przez TAURON i obowi¹zuj¹cych na dzieñ 31 grudnia 2017 r. 182
Tabela nr 54.	Objaœnienie skrótów i pojêæ bran¿owych zastosowanych w treœci sprawozdania . 186
Spis rysunków
Rysunek nr 1.	Grupa Kapita³owa TAURON . 5
Rysunek nr 2.	Lokalizacja kluczowych aktywów Grupy Kapita³owej TAURON . 7
Rysunek nr 3.	Struktura Grupy Kapita³owej TAURON, uwzglêdniaj¹ca spó³ki objête konsolidacj¹ na dzieñ 31 grudnia 2017 r. 8
Rysunek nr 4.	Wizja Grupy Kapita³owej TAURON w 2025 r. . 15
Rysunek nr 5.	Perspektywy segmentów Grupy Kapita³owej TAURON . 16
Rysunek nr 6.	Realizacja priorytetów w oparciu o filary Strategii Grupy Kapita³owej TAURON . 17
Rysunek nr 7.	Nak³ady inwestycyjne wed³ug segmentów w latach 2016–2020 . 18
Rysunek nr 8.	Kluczowe wyzwania dla Grupy Kapita³owej TAURON 19
Rysunek nr 9.	Program poprawy efektywnoœci w latach 2016–2018 22
Rysunek nr 10.	Inicjatywy Strategiczne i racjonalizacja inwestycji w latach 2017–2020 22
Rysunek nr 11.	Perspektywa kierunków inwestycji po 2020 r. 23
Rysunek nr 12.	Perspektywy EBITDA 2025 po uwzglêdnieniu ryzyk i realizacji Strategii oraz efekty realizacji Strategii . . 24
Rysunek nr 13.	Priorytetowe kierunki dzia³alnoœci innowacyjnej i badawczo-rozwojowej . 29
Rysunek nr 14.	Œrednie miesiêczne ceny energii na rynkach SPOT i RB oraz œrednie temperatury 33
Rysunek nr 15.	Obrót kontraktami BASE Y-18 . 34
Rysunek nr 16.	Œrednie miesiêczne ceny SPOT oraz kontraktu Y-18 w 2017 r. na TGE . 36
Rysunek nr 17.	Wp³yw prac legislacyjnych i otoczenia na notowania produktu EUA SPOT w 2017 r. 38
Rysunek nr 18.	Indeksy praw maj¹tkowych 39
Rysunek nr 19.	Otoczenie konkurencyjne Grupy Kapita³owej TAURON (dane za 2016 r.) . 46
Rysunek nr 20.	EBIT – szacunkowa struktura wed³ug g³ównych segmentów w 2016 r. . 46
Rysunek nr 21.	Produkcja energii elektrycznej brutto – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r. 48
Rysunek nr 22.	Moc zainstalowana – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r. 48
Rysunek nr 23.	Dystrybucja energii elektrycznej – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r. 49
Rysunek nr 24.	Sprzeda¿ energii elektrycznej do odbiorców koñcowych – szacunkowe udzia³y w rynku w 2016 r. 49
Rysunek nr 25.	EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2010–2017 . 51
Rysunek nr 26.	Struktura EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017 52
Rysunek nr 27.	Zmiana EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017 52
Rysunek nr 28.	Przep³ywy pieniê¿ne Grupy Kapita³owej TAURON w 2017 r. . 53
Rysunek nr 29.	Dane finansowe Segmentu Wydobycie za lata 2015–2017 . 54
Rysunek nr 30.	Wynik EBITDA Segmentu Wydobycie . 54
Rysunek nr 31.	Dane finansowe Segmentu Wytwarzanie za lata 2015–2017 . 56
Rysunek nr 32.	Wynik EBITDA Segmentu Wytwarzanie . 56
Rysunek nr 33.	Dane finansowe Segmentu Dystrybucja za lata 2015–2017 59
Rysunek nr 34. Rysunek nr 35.	Wynik EBITDA Segmentu Dystrybucja 59 Dane finansowe Segmentu Sprzeda¿ za lata 2015–2017 61
Rysunek nr 36.	Wynik EBITDA Segmentu Sprzeda¿ . 61
Rysunek nr 37.	Dane finansowe spó³ek Pozosta³ej dzia³alnoœci za lata 2015–2017 62
Rysunek nr 38.	Struktura mocy elektrycznej zainstalowanej Segmentu Wytwarzanie wed³ug stanu na dzieñ
	31 grudnia 2017 r. 65
Rysunek nr 39.	Dystrybucja energii elektrycznej wed³ug grup taryfowych w 2017 r. (MWh) . 66
Rysunek nr 40.	Kalendarium 69
Rysunek nr 41.	Nagrody i wyró¿nienia . 75

Rysunek nr 42.	Za³o¿enia Polityki Zarz¹dzania Zasobami Ludzkimi w Grupie TAURON . 77
Rysunek nr 43.	Formy aktywnoœci rozwojowych pracowników spó³ek Grupy Kapita³owej TAURON 78
Rysunek nr 44.	Kluczowe statystyki szkoleniowe w Grupie Kapita³owej TAURON w 2017 r. 78
Rysunek nr 45.	Suma dni szkoleniowych w podziale na Segmenty dzia³alnoœci . 78
Rysunek nr 46.	Œrednia liczba godzin szkoleniowych przypadaj¹ca na jednego zatrudnionego pracownika
	w podziale na grupy . 79
Rysunek nr 47.	Przeciêtne zatrudnienie w Grupie Kapita³owej TAURON w 2016 r. i 2017 r. (etaty) . 82
Rysunek nr 48.	Zatrudnienie w Grupie Kapita³owej TAURON na 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r. (osoby) 83
Rysunek nr 49.	Struktura zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON na 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r.
	(wykszta³cenie) . 83
Rysunek nr 50.	Struktura zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON na 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r. (wiek) . 83
Rysunek nr 51.	Struktura zatrudnienia w Grupie Kapita³owej TAURON na 31 grudnia 2016 r. i 31 grudnia 2017 r. (p³eæ)	. 84
Rysunek nr 52.	Wyniki badañ obejmuj¹cych gospodarstwa domowe w latach 2011–2017 . 87
Rysunek nr 53.	Wyniki badañ TAURON w porównaniu z innymi Grupami Energetycznymi w 2017 r. . 88
Rysunek nr 54.	Struktura praw maj¹tkowych do œwiadectw pochodzenia (MWh) 91
Rysunek nr 55.	Struktura zagospodarowania odpadów energetycznych . 91
Rysunek nr 56.	Struktura zagospodarowania odpadów wydobywczych . 92
Rysunek nr 57.	Model trzech linii obrony . 93
Rysunek nr 58.	Zarz¹dzanie ryzykiem jako funkcja drugiej linii obrony . 94
Rysunek nr 59.	Proces zarz¹dzania ryzykiem 94
Rysunek nr 60.	Schemat zarz¹dczej komunikacji ryzyka 95
Rysunek nr 61.	System ERM 95
Rysunek nr 62.	Architektura systemu ERM . 96
Rysunek nr 63.	Struktura organizacyjna i dokumentacja procesu zarz¹dzania ryzykiem 96
Rysunek nr 64.	Liczba monitorowanych ryzyk w podziale na kategorie 97
Rysunek nr 65.	Podzia³ dzia³alnoœci handlowej Grupy Kapita³owej TAURON 98
Rysunek nr 66.	Sk³adowe ekspozycji kredytowej 99
Rysunek nr 67.	Narzêdzia systemu zarz¹dzania ryzykiem . 100
Rysunek nr 68.	Model zarz¹dzania ryzykiem w projektach 101
Rysunek nr 69.	Zmiana stanu aktywów i aktywów obrotowych 105
Rysunek nr 70.	Zmiana stanu pasywów i kapita³u w³asnego . 107
Rysunek nr 71.	Zmiana stanu zobowi¹zañ 107
Rysunek nr 72.	Wyniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON za lata 2015–2017 . 109
Rysunek nr 73.	Struktura przychodów Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2015–2017 109
Rysunek nr 74.	Wyniki finansowe Grupy Kapita³owej TAURON i poziom realizowanych mar¿ w latach 2015–2017	. . 110
Rysunek nr 75.	Przep³ywy pieniê¿ne w latach 2017–2015 . 111
Rysunek nr 76.	WskaŸnik p³ynnoœci bie¿¹cej i zad³u¿enie finansowe netto/EBITDA w latach 2017–2015 . 112
Rysunek nr 77.	Struktura aktywów i pasywów 113
Rysunek nr 78.	Dane finansowe Grupy Kapita³owej TAURON za lata 2013–2017 . 117
Rysunek nr 79.	Struktura EBITDA Grupy Kapita³owej TAURON w latach 2013–2017 . 118
Rysunek nr 80.	Dane za lata 2013–2017 Segmentu Wydobycie . 118
Rysunek nr 81.	Dane za lata 2013–2017 Segmentu Wytwarzanie . 118
Rysunek nr 82.	Dane za lata 2013–2017 Segmentu Dystrybucja 119
Rysunek nr 83.	Dane za lata 2013–2017 Segmentu Sprzeda¿ . 119
Rysunek nr 84.	Dane za lata 2013–2017 Pozosta³ej dzia³alnoœci 119
Rysunek nr 85.	Struktura akcjonariatu na dzieñ 31 grudnia 2017 r. oraz na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego
	sprawozdania . 124
Rysunek nr 86.	Wykres kursu akcji TAURON oraz wartoœci obrotów w 2017 r. . 126
Rysunek nr 87.	Wykres kursu akcji TAURON oraz wartoœci obrotów od debiutu gie³dowego do 31 grudnia 2017 r. 127
Rysunek nr 88.	Kurs akcji TAURON na tle indeksu WIG20 i WIG-Energia od debiutu gie³dowego do 31 grudnia 2017 r.	127
Rysunek nr 89.	Struktura wynagrodzeñ na stanowisku kluczowych mened¿erów 156
Rysunek nr 90.	Strumienie procesowe 162
Rysunek nr 91.	Struktura procesów w Grupie Kapita³owej TAURON (megaprocesy) . 163
Rysunek nr 92.	Struktura Obszarów Biznesowych Grupy Kapita³owej TAURON 163
Rysunek nr 93.	Schemat odpowiedzialnoœci cz³onków Zarz¹du . 165
Rysunek nr 94.	Schemat organizacyjny TAURON na dzieñ sporz¹dzenia niniejszego sprawozdania . 166

OŒWIADCZENIA ZARZ¥DU TAURON POLSKA ENERGIA S.A.

OŒWIADCZENIE

Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. w sprawie zgodnoœci rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON oraz sprawozdania Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON

Ja ni¿ej podpisany oœwiadczam, ¿e wedle mojej najlepszej wiedzy, roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapita³owej TAURON i dane porównywalne, sporz¹dzone zosta³y zgodnie z obowi¹zuj¹cymi zasadami rachunkowoœci oraz, ¿e odzwierciedlaj¹ w sposób prawdziwy, rzetelny i jasny sytuacjê maj¹tkow¹ i finansow¹ oraz wynik finansowy Grupy Kapita³owej TAURON.

Oœwiadczam ponadto, i¿ roczne sprawozdanie Zarz¹du z dzia³alnoœci Grupy Kapita³owej TAURON zawiera prawdziwy obraz rozwoju i osi¹gniêæ oraz sytuacji Grupy Kapita³owej TAURON, w tym opis podstawowych ryzyk i zagro¿eñ.

Cz³onkowie Zarz¹du:

Filip Grzegorczyk	– Prezes Zarz¹du
Jaros³aw Broda	– Wiceprezes Zarz¹du
Kamil Kamiñski	– Wiceprezes Zarz¹du
Marek Wadowski	– Wiceprezes Zarz¹du

12 marca 2018 r. data

OŒWIADCZENIE

Zarz¹du TAURON Polska Energia S.A. w sprawie wyboru podmiotu uprawnionego do badania sprawozdañ finansowych (roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapita³owej TAURON)

Ja ni¿ej podpisany oœwiadczam, ¿e podmiot uprawniony do badania sprawozdañ finansowych, dokonuj¹cy badania rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapita³owej TAURON, zosta³ wybrany zgodnie z przepisami prawa oraz informujê, ¿e podmiot ten oraz biegli rewidenci dokonuj¹cy badania tego sprawozdania spe³niali warunki do wyra¿enia bezstronnej i niezale¿nej opinii o badanym rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, zgodnie z obowi¹zuj¹cymi przepisami i standardami zawodowymi.

Cz³onkowie Zarz¹du:
Filip Grzegorczyk	– Prezes Zarz¹du
Jaros³aw Broda	– Wiceprezes Zarz¹du
Kamil Kamiñski	– Wiceprezes Zarz¹du
Marek Wadowski	– Wiceprezes Zarz¹du

12 marca 2018 r. data