Regulatory Filings • Mar 11, 2024
Regulatory Filings
Open in ViewerOpens in native device viewer

GAYRİMENKUL DEĞERLEME RAPORU
İSTANBUL / KAĞITHANE /MERKEZ MAHALLESİ
"6868 ADA, 1 PARSELDE KONUMLU 12 ADET BAĞIMSIZ BÖLÜM NİTELİKLİ TAŞINMAZLARA AİT DEĞERLEME RAPORU"
08.01.2024 Rapor No:
Bu rapor; ilgilisi ve hazırlanış amacı dışında, 3.şahıslar tarafından 2023OZELP00296-R kullanılamaz, çoğaltılamaz, dağıtılamaz. Bu rapor; ilgilisi ve hazırlanış amacı dışında, 3.şahıslar tarafından kullanılamaz, çoğaltılamaz, dağıtılamaz

| YÖNETİCİ ÖZETİ | ||
|---|---|---|
| DEĞERLEMEYİ TALEP EDEN | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş | |
| RAPORU HAZIRLAYAN FİRMA | Varlık Taşınmaz Değerleme ve Danışmanlık A.Ş | |
| DAYANAK SÖZLEŞMESİ TARİH/NO | 01.12.2023 2023/031 | |
| DEĞERLEME TARİHİ | 31 Aralık 2023 | |
| RAPOR TARİHİ | 08 Ocak 2024 | |
| REVİZE TARİHİ | 11 Mart 2024 | |
| RAPOR NO | 2023OZELP00296-R | |
| DEĞERLENEN MÜLKİYET HAKLARI | Hisseli Mülkiyet | |
| RAPORUN KONUSU / AMACI | Bu rapor; Servet Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş'nin talebine istinaden taşınmazların 31.12.2023 tarihi itibari ile Türk Lirası cinsinden pazar değerinin tespitine yönelik hazırlanmıştır. |
|
| GAYRİMENKULE AİT BİLGİLER | ||
| DEĞERLEMESİ YAPILAN TAŞINMAZLARIN ADRESİ |
Hamidiye Mahallesi, Girne Caddesi, No:49/1, Çelik Özer İş Merkezi Kağıthane / İSTANBUL | |
| TAPU BİLGİLERİ ÖZETİ | İstanbul ili, Kağıthane İlçesi, Merkez Mahallesi, 6868 ada, 1 nolu parselde yer alan ve 12 adet bağımsız bölümden oluşan Bahçeli Kargir Bina. |
|
| SAHİBİ | Bu rapor, yukarıda adresi belirtilen binadaki SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. mülkiyetinde olan ~ %56,95 hissesinin pazar değerinin tespitine yönelik olarak hazırlanmıştır. |
|
| MEVCUT KULLANIM | İşyeri olarak tasarlanmış olup faal durumdadır. | |
| TAPU KAYIT BİLGİLERİ | Tapu kayıt bilgileri raporun "5.1.1." maddesinde aktarılmıştır. | |
| İMAR DURUMU | İmar durumu bilgileri raporun "5.2.1." maddesinde aktarılmıştır. | |
| EN İYİ VE EN VERİMLİ KULLANIMLARI | İşyeri | |
| Taşınmazın Toplam Pazar Değeri: | TAKDİR EDİLEN DEĞER | |
| Yasal/Mevcut Değeri | 335.550.000,00 TL |
|
| (KDV Hariç) | 11.921.638,01 USD |
|
| 11.194.963,52 EURO |
||
| Yasal/Mevcut Değeri | 402.660.000,00 TL |
|
| (KDV Dahil) | 14.305.965,62 USD |
|
| 13.433.956,22 EURO |
||
| Değer takdir edilmiştir. | ||
| Değerleme ile ilgili detay bilgileri raporun "10." "11." ve "12." maddelerinde verilmiştir. | ||
| RAPORU HAZIRLAYANLAR | ||
| Recep AKÇA Mustafa Volkan CANTEKİNLER |
||
| Değerleme Uzmanı - 40581 Sorumlu Değerleme Uzmanı - 403847 1 SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş / Rapor No: 2023OZELP00296-R / Gizlidir. |

| 1. | RAPOR BİLGİLERİ 5 | |
|---|---|---|
| 2. | ŞİRKET VE MÜŞTERİYİ TANITICI BİLGİLERİ 6 | |
| 2.1. | DEĞERLEMEYİ YAPAN ŞİRKET BİLGİLERİ 6 | |
| 2.2. | DEĞERLEME TALEBİNDE BULUNAN MÜŞTERİ BİLGİLERİ 6 | |
| 3. | DEĞER TANIMI, GEÇERLİLİK KOŞULLARI VE UYGUNLUK BEYANI7 | |
| 3.1. | DEĞER TANIMI VE GEÇERLİLİK KOŞULLARI7 | |
| 3.2. | UYGUNLUK BEYANI7 | |
| 4. | DEĞERLEME KONUSU GAYRİMENKULÜN ŞİRKETİMİZ TARAFINDAN DAHA ÖNCEKİ TARİHLERDE YAPILAN | |
| SON ÜÇ DEĞERLEMEYE İLİŞKİN BİLGİLER 7 | ||
| 5. | GAYRİMENKULÜN HUKUKİ TANIMI VE RESMİ KURUMLARDA YAPILAN İNCELEMELER 7 | |
| 5.1. | TAPU MÜDÜRLÜĞÜNDE YAPILAN İNCELEMELER7 | |
| 5.1.1. | GAYRİMENKULÜN TAPU KAYIT BİLGİLERİ8 | |
| 5.1.2. | GAYRİMENKULÜN TAPU TAKYİDAT BİLGİLERİ 8 | |
| 5.1.3. | GAYRİMENKUL İLE İLGİLİ HERHANGİ BİR TAKYİDAT VEYA DEVREDİLMESİNE İLİŞKİN HERHANGİ BİR | |
| SINIRLAMA OLUP OLMADIĞI HAKKINDA BİLGİ9 | ||
| 5.1.4. | GAYRİMENKUL İLE İLGİLİ VARSA, SON ÜÇ YILLIK DÖNEMDE GERÇEKLEŞEN ALIM SATIM İŞLEMLERİNE VE | |
| GAYRİMENKULÜN HUKUKİ DURUMUNDA MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLERE (İMAR PLANINDA MEYDANA | ||
| GELEN DEĞİŞİKLİKLER, KAMULAŞTIRMA İŞLEMLERİ VB.) İLİŞKİN BİLGİ 9 | ||
| 5.2. | BELEDİYEDE YAPILAN İNCELEMELER 9 | |
| 5.2.1. | GAYRİMENKULÜN VE BULUNDUĞU BÖLGENİN İMAR DURUMUNA İLİŞKİN BİLGİLER 9 | |
| 5.2.2. | GAYRİMENKUL İÇİN ALINMIŞ DURDURMA KARARI, YIKIM KARARI, RİSKLİ YAPI TESPİTİ VB. DURUMLARA | |
| DAİR AÇIKLAMALAR10 | ||
| 5.2.3. | GAYRİMENKULE İLİŞKİN OLARAK YAPILMIŞ SÖZLEŞMELERE (GAYRİMENKUL SATIŞ VAADİ SÖZLEŞMELERİ, | |
| KAT KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ VE HASILAT PAYLAŞIMI SÖZLEŞMELER VB.) İLİŞKİN BİLGİLER 11 | ||
| 5.2.4. | GAYRİMENKULLER VE GAYRİMENKUL PROJELERİ İÇİN ALINMIŞ YAPI RUHSATLARINA, TADİLAT | |
| RUHSATLARINA, YAPI KULLANIM İZİNLERİNE İLİŞKİN BİLGİLER İLE İLGİLİ MEVZUAT UYARINCA ALINMASI | ||
| GEREKLİ TÜM İZİNLERİN ALINIP ALINMADIĞINA VE YASAL GEREKLİLİĞİ OLAN BELGELERİN TAM VE DOĞRU | ||
| OLARAK MEVCUT OLUP OLMADIĞI HAKKINDA BİLGİ11 | ||
| 5.2.5. | DEĞERLEMESİ YAPILAN PROJELER İLE İLGİLİ OLARAK, 29/6/2001 TARİH VE 4708 SAYILI YAPI DENETİMİ | |
| HAKKINDA KANUN UYARINCA DENETİM YAPAN YAPI DENETİM KURULUŞU (TİCARET UNVANI, ADRESİ VB.) | ||
| VE DEĞERLEMESİ YAPILAN GAYRİMENKUL İLE İLGİLİ OLARAK GERÇEKLEŞTİRDİĞİ DENETİMLER HAKKINDA | ||
| BİLGİ 11 | ||
| 5.2.6. | EĞER BELİRLİ BİR PROJEYE İSTİNADEN DEĞERLEME YAPILIYORSA, PROJEYE İLİŞKİN DETAYLI BİLGİ VE | |
| PLANLARIN VE SÖZ KONUSU DEĞERİN TAMAMEN MEVCUT PROJEYE İLİŞKİN OLDUĞUNA VE FARKLI BİR | ||
| PROJENİN UYGULANMASI DURUMUNDA BULUNACAK DEĞERİN FARKLI OLABİLECEĞİNE İLİŞKİNAÇIKLAMA | ||
| 12 | ||
| 5.2.7. | VARSA, GAYRİMENKULÜN ENERJİ VERİMLİLİK SERTİFİKASI HAKKINDA BİLGİ 12 | |
| 5.3. | TAŞINMAZIN SON 3 YILLIK DÖNEMDEKİ MÜLKİYET VE İMAR DURUMUNDAKİ DEĞİŞİKLİKLER 12 | |
| 5.3.1. | MÜLKİYET DURUMUNDAKİ DEĞİŞİKLİKLER 12 | |
| 5.3.2. | İMAR DURUMUNDAKİ DEĞİŞİKLİKLER12 | |
| 5.4. | TAŞINMAZIN SON 3 YILLIK DÖNEMDEKİ MÜLKİYET VE İMAR DURUMUNDAKİ DEĞİŞİKLİKLER 12 | |
| 5.4.1. | MÜLKİYET DURUMUNDAKİ DEĞİŞİKLİKLER 12 | |
| 5.4.2. | İMAR DURUMUNDAKİ DEĞİŞİKLİKLER12 | |
| 6. | GAYRİMENKULÜN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ 13 | |
| 6.2 | MEVCUT EKONOMİK KOŞULLARIN, GAYRİMENKUL PİYASASININ ANALİZİ, MEVCUT TRENDLER VE DAYANAK | |
| VERİLER İLE BUNLARIN GAYRİMENKULÜN DEĞERİNE ETKİLERİ 13 | ||
| 6.3 | DEĞERLEME İŞLEMİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEYEN VEYA SINIRLAYAN FAKTÖRLER28 | |
| 6.4 | GAYRİMENKULÜN ÇEVRESİ İLE İLGİLİ BİLGİLER 28 |

| 6.4.1 | KONUMU, ÖZELLİKLERİ, ÇEVRESİ 28 | |
|---|---|---|
| 6.4.2 | GAYRİMENKULÜN ÇEVRESİNİN MEVCUT DURUMU30 | |
| 7 GAYRİMENKULÜN FİZİKİ, YAPISAL, TEKNİK VE İNŞAAT ÖZELLİKLERİ 31 | ||
| 7.1 | RUHSAT ALINMIŞ YAPILARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİN 3194 SAYILI İMAR KANUNU'NUN 21 İNCİ MADDESİ | |
| KAPSAMINDA YENİDEN RUHSAT ALINMASINI GEREKTİRİR DEĞİŞİKLİKLER OLUP OLMADIĞI HAKKINDA BİLGİ | ||
| 7.2 | 31 GAYRİMENKULÜN DEĞERLEME TARİHİ İTİBARIYLA HANGİ AMAÇLA KULLANILDIĞI, GAYRİMENKUL ARSA |
|
| VEYA ARAZİ İSE ÜZERİNDE HERHANGİ BİR YAPI BULUNUP BULUNMADIĞI VE VARSA, BU YAPILARIN HANGİ | ||
| AMAÇLA KULLANILDIĞI HAKKINDA BİLGİ 32 | ||
| 8 | VERİ ANALİZİ VE SONUÇLAR 32 | |
| 8.1 | EN İYİ VE EN VERİMLİ KULLANIM ANALİZİ32 | |
| 8.2 | SWOT ANALİZİ 32 | |
| 9 | DEĞERLEMEYE İLİŞKİN BİLGİLER32 | |
| 9.1 | GAYRİMENKULÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ VE DEĞERLEMEDE BAZ ALINAN VERİLER32 | |
| 9.2 | KULLANILAN DEĞERLEME YÖNTEMLERİ32 | |
| 9.3 | PAZAR YAKLAŞIMI İLE ULAŞILAN SONUÇLAR33 | |
| 9.3.1 | PAZAR YAKLAŞIMINI AÇIKLAYICI BİLGİLER, KONU GAYRİMENKULÜN DEĞERLEMESİ İÇİN BU YAKLAŞIMIN | |
| KULLANILMA NEDENİ 33 | ||
| 9.3.2 | FİYAT BİLGİSİ, TESPİT EDİLEN EMSAL BİLGİSİ VE BU BİLGİLERİN KAYNAĞI34 | |
| 9.3.3 | KULLANILAN EMSALLERİN SANAL ORTAMDAKİ HARİTALARINDAN ÇIKARILMIŞ, DEĞERLEMEYE KONU GAYRİMENKULE YAKINLIĞINI GÖSTEREN KROKİLER 34 |
|
| 9.3.4 | EMSALLERİN NASIL DİKKATE ALINDIĞINA İLİŞKİN AYRINTILI AÇIKLAMA, EMSAL BİLGİLERİNDE YAPILAN | |
| DÜZELTMELER, DÜZELTMELERİN YAPILMA NEDENİNE İLİŞKİN DETAYLI AÇIKLAMALAR VE DİĞER | ||
| VARSAYIMLAR 35 | ||
| 9.3.5 | PAZAR YAKLAŞIMI İLE ULAŞILAN SONUÇ35 | |
| 9.4 | MALİYET YAKLAŞIMI İLE ULAŞILAN SONUÇLAR 35 | |
| 9.4.1 | MALİYET YAKLAŞIMINI AÇIKLAYICI BİLGİLER, KONU GAYRİMNEKULÜN DEĞERLEMESİ İÇİN BU YAKLAŞIMIN KULLANILMA NEDENİ 35 |
|
| 9.4.2 | ARSA DEĞERİNİN TESPİTİNDE KULLANILAN EMSAL BİLGİLERİ VE BU BİLGİLERİN KAYNAĞI, YAPILAN | |
| DÜZELTMELER, YAPILAN DİĞER VARSAYIMLAR VE ULAŞILAN SONUÇ 36 | ||
| 9.4.3 | YAPI MALİYETLERİ VE DİĞER MALİYETLERİN TESPİTİNDE KULLANILAN BİLGİLER, BU BİLGİLERİN KAYNAĞI VE | |
| YAPILAN DİĞER VARSAYIMLAR36 | ||
| 9.4.4 | MALİYET YAKLAŞIMI İLE ULAŞILAN SONUÇ 36 | |
| 9.5 | GELİR YAKLAŞIMI İLE ULAŞILAN SONUÇLAR 36 | |
| 9.5.1 | GELİR YAKLAŞIMINI AÇIKLAYICI BİLGİLER, KONU GAYRİMENKULÜN DEĞERLEMESİ İÇİN BU YAKLAŞIMIN KULLANILMA NEDENİ 36 |
|
| 9.5.2 | NAKİT GİRİŞ VE ÇIKIŞLARININ TAHMİN EDİLMESİNDE KULLANILAN EMSAL BİLGİLERİ, BU BİLGİLERİN | |
| KAYNAĞI VE YAPILAN DİĞER VARSAYIMLAR 37 | ||
| 9.5.3 | İNDİRGEME / İSKONTO ORANININ NASIL HESAPLANDIĞINA İLİŞKİN AYRINTILI AÇIKLAMA VE GEREÇLER 37 | |
| 9.5.4 | GELİR YAKLAŞIMI İLE ULAŞILAN SONUÇ 38 | |
| 10 | ANALİZ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ39 | |
| 9.2 | TAKDİR EDİLEN KİRA DEĞERLERİ (ANALİZ VE KULLANILAN VERİLER)39 | |
| 9.3 | HASILAT PAYLAŞIMI VEYA KAT KARŞILIĞI YÖNTEMİ İE YAPILACAK PROJELERDE, EMSAL PAY ORANLARI 39 | |
| 9.4 | ÜZERİNDE PROJE GELİŞTİRİLEN ARSALARIN BOŞ ARAZİ VE PROJE DEĞERLERİ 39 | |
| 9.5 | BOŞ ARAZİ VE GELİŞTİRİLMİŞ PROJE DEĞERİ ANALİZİ VE KULLANILAN VERİ VE VARSAYIMLAR İLE ULAŞILAN SONUÇLAR39 |
|
| 9.6 | MÜŞTEREK VEYA BÖLÜNMÜŞ KISIMLARIN DEĞERLEME ANALİZİ 39 | |
| 9.7 | FARKLI DEĞERLEME METOTLARININ VE ANALİZİ SONUÇLARININ UYUMLAŞTIRILMASI VE BU AMAÇLA | |
| İZLENEN YÖNTEMİN VE NEDENLERİNİN AÇIKLAMASI, 39 | ||
| 9.8 | ASGARİ BİLGİLERDEN RAPORDA YER VERİLMEYENLERİN NİÇİN YER ALMADIKLARININ GEREKÇELERİ 40 | |

| 9.9 | YASAL GEREKLERİN YERİNE GETİRİLİP GETİRİLMEDİĞİ VE MEVZUAT UYARINCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE | |
|---|---|---|
| BELGELERİN TAM VE EKSİKSİZ OLARAK MEVCUT OLUP OLMADIĞI HAKKINDA GÖRÜŞLER 40 | ||
| 9.10 | GAYRİMENKUL ÜZERİNDEKİ TAKYİDAT VE İPOTEKLER İLE İLGİLİ GÖRÜŞ 40 | |
| 9.11 | DEĞERLEME KONUSU GAYRİMENKULÜN, ÜZERİNDE İPOTEK VEYA GAYRİMENKULÜN DEĞERİNİ | |
| DOĞRUDAN VE ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ETKİLEYECEK NİTELİKTE HERHANGİ BİR TAKYİDAT BULUNMASI | ||
| DURUMLARI HARİÇ, DEVREDİLEBİLMESİ KONUSUNDA BİR SINIRLAMAYA TABİ OLUP OLMADIĞI HAKKINDA | ||
| BİLGİ 40 | ||
| 9.12 | DEĞERLEME KONUSU ARSA VEYA ARAZİ İSE, ALIMINDAN İTİBAREN BEŞ YIL GEÇMESİNE RAĞMEN | |
| ÜZERİNDE PROJE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK HERHANGİ BİR TASARRUFTA BULUNULUP | ||
| BULUNULMADIĞINA DAİR BİLGİ 40 | ||
| 9.13 | DEĞERLEME KONUSU ÜST HAKKI VEYA DEVRE MÜLK HAKKI İSE, ÜST HAKKI VE DEVRE MÜLK HAKKININ | |
| DEVREDİLEBİLMESİNE İLİŞKİN OLARAK BU HAKLARI DOĞURAN SÖZLEŞMELERDE ÖZEL KANUN | ||
| HÜKÜMLERİNDEN KAYNAKLANANLAR HARİÇ HERHANGİ BİR SINIRLAMA OLUP OLMADIĞI HAKKINDA BİLGİ | ||
| 40 | ||
| 9.14 | GAYRİMENKULÜN TAPUDAKİ NİTELİĞİNİN, FİİLİ KULLANIM ŞEKLİNİN VE PORTFÖYE DAHİL EDİLME | |
| NİTELİĞİNİN BİRBİRLERİYLE UYUMLU OLUP OLMADIĞI HAKKINDA GÖRÜŞ İLE PORTFÖYE ALINMASINDA | ||
| HERHANGİ BİR SAKINCA OLUP OLMADIĞI HAKKINDA GÖRÜŞ ( BU BENTTE, GAYRİMENKUL | ||
| YATIRIMORTAKLILARI İÇİN III-48.1 SAYILI "GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARINA İLİŞKİN ESASLAR | ||
| TEBLİĞİ'NİN, GAYRİMENKUL YATIRIM FONLARI İÇİN III-52.3 SAYILI "GAYRİMENKUL YATIRIM FONLARINA | ||
| İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİ'NİN İLGİLİ MADDELERİ KAPSAMINDA VE İLGİLİ MADDELERE ATIF YAPMAK | ||
| SURETİYLE DEĞERLENDİRME YAPILMASI GEREKMEKTEDİR.)41 | ||
| 10 | SONUÇ 41 | |
| 11 | EKLER VE FOTOĞRAFLAR 43 | |
| 11.1 | UYDU GÖRÜNTÜSÜ ve EMSAL HARİTASI43 | |
| 11.2 | FOTOĞRAFLAR44 | |
| 11.3 | PROJE FOTOĞRAFLARI49 | |
| 11.4 | TAPU KAYIT ÖRNEKLERİ ve TAPU SURETİ 56 | |
| 11.5 | İMAR PAFTALARI VE İMAR DURUM BELGESİ77 | |
| 11.6 | DEĞERLEMEYİ YAPAN DEĞERLEME UZMANLARININ DEĞERLEME LİSANS BELGESİ ÖRNEKLERİ 79 |

| Raporu Talep Eden | Servet Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş |
|---|---|
| Raporu Hazırlayan | Varlık Taşınmaz Değerleme ve Danışmanlık A.Ş |
| Dayanak Sözleşmesi | 01.12.2023 2023/031 |
| Değerleme Tarihi | 31 Aralık 2023 |
| Rapor Tarihi | 08 Ocak 2024 |
| Revize Tarihi | 11 Mart 2024 |
| Raporlama Süresi | 5 iş günü |
| Rapor Numarası | 2023OZELP00296-R |
| Değerlenen Mülkiyet Hakları | Hisseli mülkiyet |
| Raporun Konusu / Amacı | Bu rapor; Mülkiyeti SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş'ne ait olan; İstanbul İli Kağıthane İlçesi Merkez Mahallesi, 6868 Ada 1 no'lu parselde kain "Bahçeli Kargir Bina " vasfı ile kayıtlı ana taşınmada 12 adet bağımsız bölümün 31.12.2023 tarihi itibari ile Türk Lirası cinsinden pazar değerinin tespitine yönelik hazırlanmıştır. |
| Raporun Hazırlanma Standartları | Bu rapor, Sermaye Piyasası Kurulu'nun III-62.3 sayılı "Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunacak Gayrimenkul Değerleme Kuruluşları Hakkında Tebliğ" hükümleri ile yine Sermaye Piyasası Kurulu'nun 01.02.2017 tarih Seri III-62.1 sayılı "Sermaye Piyasasında Değerleme Standartları Hakkında Tebliğ" i doğrultusunda Uluslararası Değerleme Standartları kapsamında hazırlanmıştır. |
| Recep AKÇA, Değerleme Uzmanı – SPK No: 405081 | |
| Raporu Hazırlayanlar | Mustafa Volkan CANTEKİNLER, Sorumlu Değerleme Uzmanı – SPK No: 403847 |
| Raporun Hazırlanmasına Yardımcı Olanlar |
Elif Gökçe ÖZCAN, Değerleme Uzmanı – SPK No: 909292 |

| 2.1. DEĞERLEMEYİ YAPAN ŞİRKET BİLGİLERİ |
|
|---|---|
| Şirket Unvanı | Varlık Taşınmaz Değerleme ve Danışmanlık A.Ş |
| Şirket Adresi | Altunizade Mahallesi Ord. Prof. Fahrettin Kerim Gökay Caddesi Ekşi İş Merkezi Blok No: 12B |
| Üsküdar - İstanbul | |
| Telefon No | +90 (216) 336 36 85 |
| Faks No | +90 (216) 336 36 87 |
| E Posta Adresi | [email protected] |
| İnternet Adresi | www.varliktdd.com |
| Kuruluş Tarihi | 21 Eylül 2016 |
| Ödenmiş Sermayesi | 1.000.000,00-TL |
| Ticaret Sicil No | 152182-5 |
| SPK Lisans Tarihi | Şirket, 03.01.2017 tarih ve 89 sayılı karala Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) Değerleme |
| Hizmeti verebilecek firmalar listesine alınmıştır. | |
| BDDK Lisans Tarihi | Şirket, 10.03.2017 tarih ve 7264 sayılı kararla Bankacılık Düzenleme ve Denetleme |
| Kurulunun (BBDK), Bankalara Değerleme Hizmeti verebilecek firmalar listesine alınmıştır. | |
| Müşteri Unvanı | Servet Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Müşteri Adresi | Defterdar Mahallesi Otakçılar Cad. No:78 Sinpaş Flatofis İş Merkezi Küçükçekmece -İstanbul | |||||||||
| Telefon No | +90 212 310 53 34 | |||||||||
| Faks No | +90 212 310 53 78 | |||||||||
| İnternet Adresi | www.servetgyo.com.tr | |||||||||
| Kuruluş Tarihi | 18.05.2009 | |||||||||
| Vergi Numarası | 764 037 25 45 | |||||||||
| Ticaret Sicil No | 699367 | |||||||||
| Ticaret Sicil Memurluğu | İstanbul Ticaret Odası | |||||||||
| Faaliyet Konusu | Şirket, Sermaye Piyasası Kurulu'nun Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına ilişkin düzenlemeleriyle belirlenmiş usul ve esaslar dahilinde, gayrimenkuller, gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçları, gayrimenkul projeleri, gayrimenkule dayalı haklar, sermaye piyasası araçları ve Kurulca belirlenecek diğer varlık ve haklardan oluşan portföyü işletmek amacıyla paylarını ihraç etmek üzere kurulan ve Sermaye Piyasası Kanunu'nun 48inci maddesinde sınırı çizilen faaliyetler çerçevesinde olmak kaydı ile Sermaye Piyasası Kurulu'nun Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliğ'nde izin verilen diğer faaliyetlerde |
bulunabilen bir sermaye piyasası kurumudur.

Bu rapor, müşterinin talebi üzerine; taşınmazın 31.12.2023 tarihi itibari ile Türk Lirası cinsinden Pazar değerinin tespitine yönelik olarak hazırlanmıştır. İlgili talep ile ilgili olarak şirketimiz Değerleme Uzmanı Recep 31 29.12.2023 tarihinde işlemlere başlamış, Elif Gökçe Özcan tarafından yardımcı olunmuş ve rapor tanzim edilmiş, 08.01.2024 tarihinde şirketimiz Sorumlu Değerleme Uzmanı Mustafa Volkan CANTEKİNLER tarafından kontrol edilmiş ve onaylanarak işlemleri tamamlanmıştır. Müşteri tarafından değerleme çalışması ile ilgili getirilen bir sınırlama bulunmamaktadır.
Pazar değeri, bir varlık veya yükümlülüğün, uygun pazarlama faaliyetleri sonucunda, istekli bir satıcı ve istekli bir alıcı arasında, tarafların bilgili ve basiretli bir şekilde ve zorlama altında kalmaksızın hareket ettikleri, muvazaasız bir işlem ile değerleme tarihi itibarıyla el değiştirmesinde kullanılması gerekli görülen tahmini tutardır.
Bu değerleme çalışmasında aşağıdaki hususların geçerliliği varsayılmaktadır:
Şirketimiz tarafından konu gayrimenkulle alakalı daha önce ekspertiz raporu hazırlanmamıştır.

Takyidat ve mülkiyet bilgileri 23.11.2023 tarihinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü, Webtapu portalı üzerinden temin edilen dijital tapu kayıt belgesi üzerinden alınmış olup, ilgili belgeler ekte sunulmaktadır.
| İli | İstanbul | Bağ. Böl. Niteliği | Tablo-1 |
|---|---|---|---|
| İlçesi | Kağıthane | Arsa Payı | Tablo-1 |
| Bucağı | - | Blok No | Tablo-1 |
| Mahallesi | Merkez | Kat No | Tablo-1 |
| Köyü | - | Bağ. Böl. No | Tablo-1 |
| Sokağı | - | Hisse Oranı | Tablo-1 |
| Mevkii | - | Cilt No | Tablo-1 |
| Yüzölçümü (m²) | 3799.00 | Sayfa No | Tablo-1 |
| Pafta No | - | Tapu Tarihi | Tablo-1 |
| Ada No | 6868 | Tapu Yevmiye | Tablo-1 |
| Parsel No | 1 | Eklentisi | - |
| Ana G.M. Vasfı | Bahçeli Kargir Bina | Malikleri: | Tablo-1 |
| SIRANO | KATNO | BB NO |
NİTELİK | PAY PAYDA | HİSSESİNE DÜŞEN ARSA MİKTARI (m²) |
CİLT | SAYFA NO |
MALİK | TAPU TARİHİ |
YEVMİYE NO |
EDİNME SEBEBİ |
EKLENTİ | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 3. BODRUM |
1 | OFİS | 74 | 1000 | 281,13 | 624 | 61716 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
Depo 01.03.2017 - 3725 Otopark 01.03.2017 - 3725 |
| 2 | 3. BODRUM |
2 | OFİS | 74 | 1000 | 281,13 | 624 | 61717 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
Depo 01.03.2017 - 3725 Otopark 01.03.2017 - 3725 |
| 3 | 2. BODRUM |
3 | DÜKKÂN | 59 | 1000 | 224,14 | 624 | 61718 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
Depo 01.03.2017 - 3725 |
| 4 | 2. BODRUM |
4 | DÜKKÂN | 92 | 1000 | 349,51 | 624 | 61719 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
Depo 01.03.2017 - 3725 |
| 5 | 1. BODRUM |
5 | OFİS | 44 | 1000 | 167,16 | 624 | 61720 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
Depo 01.03.2017 - 3725 |
| 6 | 1. BODRUM |
6 | OFİS | 105 | 1000 | 398,90 | 624 | 61721 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
Depo 01.03.2017 - 3725 Depo 01.03.2017 - 3725 |
| 7 | ZEMİN | 7 | OFİS | 42 | 1000 | 159,56 | 624 | 61722 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
- |
| 8 | ZEMİN | 8 | OFİS | 180 | 1000 | 683,82 | 624 | 61723 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
- |
| 9 | 1. NORMAL |
9 | OFİS | 130 | 1000 | 493,87 | 624 | 61724 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
- |
| 10 | 1. NORMAL |
10 | OFİS | 52 | 1000 | 197,55 | 624 | 61725 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
- |
| 11 | 2. NORMAL |
11 | OFİS | 99 | 1000 | 376,10 | 624 | 61726 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
- |
| 12 | 2. NORMAL |
12 | OFİS | 49 | 1000 | 186,15 | 624 | 61727 | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (216363/379900) |
1.03.2017 | 3725 | KAT MÜLKİYETİ TESİSİ |
- |
Takyidat ve mülkiyet bilgileri 23.11.2023 tarih itibarıyla alınan ve rapor ekinde yer alan Tapu Kayıt Belgesi'ne göre taşınmaz üzerinde aşağıda yer alan takyidatlar bulunmaktadır.

Değerlemesi yapılan SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. hissesi taşınmazın devredilebilirliğini etkileyecek şekilde herhangi bir haciz, ipotek ya da kısıtlayıcı şerh bulunmamaktadır.
GYO tebliğinin 22. Maddesi (c) bendine göre GYO portföyüne ancak üzerinde ipotek bulunmayan veya gayrimenkulün değerini doğrudan ve önemli ölçüde etkileyecek nitelikte herhangi bir takyidat şerhi olmayan gayrimenkuller dahil edilebilmektedir. Bu hususta tebliğin 30. maddesi hükümleri saklıdır.
Değerlemesi yapılan gayrimenkulün üzerinde taşınmazın devredilebilirliğini etkileyecek şekilde herhangi bir haciz, ipotek ya da kısıtlayıcı şerh bulunmamaktadır. Taşınmazın Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı portföyünde "Binalar" başlığı altında yer almasında sakınca bulunmamaktadır.
Söz konusu taşınmazlar SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş (216363/379900) hissesi adına 01.03.2017 tarih 3725 yevmiye numarası ile "Kat Mülkiyeti Tesisi" adına tescil edilmişlerdir. Son 3 yıl içerisinde herhangi bir alım satıma konu edilmemişlerdir.
Değerleme konusu gayrimenkullerin 30.11.2012 tarihli "Onaylı" imar durum belgesine göre yer aldıkları parsel 15.11.2002 tasdik tarihli İkitelli Organize Sanayi bölgesi, 1. Etap İmar Planı kapsamında "Sanayi Alanı" olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Yapılaşma koşulları KAKS: 1.00, İnşaat Nizamı: Ayrık, Ön Bahçe Mesafesi: 15 m, Yan Bahçe Mesafesi: 5-10, Arka Bahçe Mesafesi: 15 m şeklindedir.
Değerleme konusu gayrimenkullerin değerleme tarihi itibariyle bulunduğu imar planında son 3 yıl içerisinde herhangi bir değişiklik bulunmadığı tespit edilmiştir. İlgili İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nden edinilen resmi yazı rapor eklerinde sunulmuştur.
.
Kağıthane Belediyesi İmar Müdürlüğü'nden alınan bilgiye göre, konu taşınmazların yer aldığı 6868 ada, 1 nolu parsel 16.06.2007 tarihli 1/1000 ölçekli Kağıthane 5. Etap Uygulama İmar Planı kapsamında kısmen "Trafo Alanı(*)" kısmen "TK-2 Alanı" (TAKS:0,25/KAKS:2) simgeli 08.05.1990 onaylı 1/1000 ölçekli Hasdal Sular İdaresi Toplu Konut Alanı İmar Planı hükümleri geçerli mimari avan projesine göre düzenlenecek idari ticari sosyal tesisleri alanında kalmakta olup kısmen yola terki bulunmaktadır. İmar

Müdürlüğü'nden alınan bilgiye göre bu terk yapıyı etkilememektedir. Trafo alanı parselin güneydoğu yönünde ~ 15 m2 'lik bir alandır. Taşınmaz iskânlı olduğundan güncel imar durumu taşınmazı olumsuz etkilememektedir.
a. Konut sahasıdır.
b. T.A.K.S.max 0,25 k.a.s.k:1,8'dir.

Gayrimenkul için alınmış durdurma kararı, yıkım kararı, riskli yapı tespiti vb. durum bulunmamaktadır.

5.2.3. GAYRİMENKULE İLİŞKİN OLARAK YAPILMIŞ SÖZLEŞMELERE (GAYRİMENKUL SATIŞ VAADİ SÖZLEŞMELERİ, KAT KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ VE HASILAT PAYLAŞIMI SÖZLEŞMELER VB.) İLİŞKİN BİLGİLER
Söz konusu gayrimenkullere ilişkin geçerli olan satış vaadi, kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve hasılat paylaşımı sözleşmesi bulunmamaktadır.
5.2.4. GAYRİMENKULLER VE GAYRİMENKUL PROJELERİ İÇİN ALINMIŞ YAPI RUHSATLARINA, TADİLAT RUHSATLARINA, YAPI KULLANIM İZİNLERİNE İLİŞKİN BİLGİLER İLE İLGİLİ MEVZUAT UYARINCA ALINMASI GEREKLİ TÜM İZİNLERİN ALINIP ALINMADIĞINA VE YASAL GEREKLİLİĞİ OLAN BELGELERİN TAM VE DOĞRU OLARAK MEVCUT OLUP OLMADIĞI HAKKINDA BİLGİ
Değerlemeye konu gayrimenkullerin tapu senedi incelemesinde vasfı "Bahçeli Kargir Bina" olarak kayıtlı olup "Kat Mülkiyeti Tesisi" işlemi ile "birden fazla hissedar" adına tescil edilmiştir.
Değerlemeye konu taşınmazın konumlandığı parsele ait 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Pafta Örneği Kağıthane Belediyesi Planlama Biriminden temin edilmiş olup, rapor içerisinde "5.2.1- Gayrimenkulün İmar Durumu" başlığı altında verilmiştir.
Kağıthane Belediyesi Tarafından düzenlenmiş yapı ruhsat belgeleri içerikleri aşağıdaki gibidir:
| Ada Parsel (*) |
Belge Tarihi (**) |
Belge Numarası |
Veriliş Nedeni |
İşyeri Alanı |
Ortak Alan |
TOPLAM ALAN (m²) |
Kat Sayısı |
Zemin Altı Kat Sayısı |
Zemin Üstü Kat Sayısı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 6868 /1 | 13.04.2007 | 1/93 | Yeni Yapı | 7.282m² | 13.564,6 m² | 20.923,40 m² | 7 | 4 | 3 |
| 6868 /1 | 18.12.2015 | 10/34 | Tadilat | 12.590,01 | 8.433,62 | 21.023,63 | 7 | 4 | 3 |
Kağıthane Belediyesi tarafından düzenlenmiş yapı kullanma izin belgesi içeriği aşağıdaki tablodaki gibidir:
| Ada Parsel (*) |
Belge Tarihi (**) |
Belge Numarası |
Veriliş Nedeni |
İşyeri Alanı |
Ortak Alan |
TOPLAM ALAN (m²) |
Kat Sayısı |
Zemin Altı Kat Sayısı |
Zemin Üstü Kat Sayısı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 6868 /1 | 07.02.2009 | 1/15 | Yeni Yapı | 7.282 m² | 13.564,6 m² | 20.923,40 m² | 7 | 4 | 3 |
| 6868 /1 | 13.04.2016 | 3/31 | Tadilat | 12.590,01 m² | 8.433,62 m² | 21.023,63 m² | 7 | 4 | 3 |
Kağıthane Belediyesi tarafından onaylanan 16.12.2015 tarih 1835377 numaralı onaylı mimari tadilat projesi incelenmiştir
İncelenen mimari projesinde yapılan incelemelerde 12 adet bağımsız bölüm (ofis, işyeri) bulunmaktadır.
Söz konusu parsel üzerinde yer alan yapılar Tatlısu Mah. Şenol Güneş Bulvarı, A Blok, N:2/A-41 Ümraniye/İSTANBUL adresinde yer alan Teknik Hizmet Yapı Denetim Ltd. Şti. yapı denetim şirketi tarafından denetlenmektedir.

Söz konusu gayrimenkuller inşaatı tamamlanmış ve yapı kullanma izin belgesine konu edilmiş halihazırda kullanımda olan projede yer almakta olup bu yönde değerleme yapılmıştır.
Taşınmazların enerji kimlik belgesi bulunmamaktadır.
Söz konusu taşınmazlar SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş (216363/379900) hissesi adına 01.03.2017 tarih 3725 yevmiye numarası ile "Kat Mülkiyeti Tesisi" adına tescil edilmişlerdir.
Son üç yıllık süreçte plan notlarında çeşitli değişiklikler meydana gelirken parsel bazında herhangi bir plan tadilatının olmadığı görülmektedir.
Söz konusu taşınmazlar SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş (216363/379900) hissesi adına 01.03.2017 tarih 3725 yevmiye numarası ile "Kat Mülkiyeti Tesisi" adına tescil edilmişlerdir. Son 3 yıllık dönemde mülkiyet durumunda herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır.
Değerleme konusu gayrimenkullerin 30.11.2012 tarihli "Onaylı" imar durum belgesine göre yer aldıkları parsel 15.11.2002 tasdik tarihli İkitelli Organize Sanayi bölgesi, 1. Etap İmar Planı kapsamında "Sanayi Alanı" olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Yapılaşma koşulları KAKS: 1.00, İnşaat Nizamı: Ayrık, Ön Bahçe Mesafesi: 15 m, Yan Bahçe Mesafesi: 5-10, Arka Bahçe Mesafesi: 15 m şeklindedir.
Son üç yıllık süreçte plan notlarında çeşitli değişiklikler meydana gelirken parsel bazında herhangi bir plan tadilatının olmadığı görülmektedir.

Çin'deki ekonomik aktivitenin, Pekin'de ve diğer yoğun nüfuslu bölgelerde tekrarlayan Kovid-19 salgını nedeniyle dördüncü çeyrekte yavaşlaması, artan küresel enflasyonu dizginleyebilmek için küresel düzeyde atılan para politikası adımları ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında Avrupa'daki yaşam maliyetlerinin artması ve ekonomik faaliyetleri engelleyen ciddi bir enerji krizi yaşanması, 2022 yılı genelinde ve son çeyreğinde küresel ekonomik görünümü belirleyen temel unsurlar olmuştur. 2022 yılının üçüncü çeyreğinde, beklenenden güçlü gelen iç talep artışının yanında öngörülenden daha fazla sağlanan mali destekler sonucunda, ABD, Avro Bölgesi ve başlıca gelişmekte olan ülke ekonomiler olumlu bir görünüm sergilemiştir. Bununla birlikte, 2022 yılının dördüncü çeyreğinde, tümü olmasa da birçok büyük ekonominin büyüme hızında ivme kaybı tahmin edilmektedir. Birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkenin, yükselen enflasyon karşısında para politikasını sıkılaştırma seviyesinin yanı sıra Ukrayna'daki savaşın akıbetinin, 2023 yılında küresel ekonomik aktiviteyi şekillendirmeye devam etmesi beklenmektedir. Önümüzdeki dönemde küresel bir durgunluk beklentisi netleşmemekle beraber, 2023 ve 2024 yıllarında küresel büyümenin tarihsel (2000- 2019) yıllık ortalama olan yüzde 3,8'in altında seyredeceği tahmin edilmektedir. UNCTAD verilerine göre 2022 yılında uluslararası ticaretin olumlu görünümünde büyük ölçüde emtia fiyatlarındaki artış, yakın zamanda imzalanan ticaret anlaşmaları ve lojistik sorunlarının çözülmesi etkili olmuştur. Bu olumlu görünüme rağmen ekonomik büyümedeki yavaşlama, küresel tedarik zincirlerinde devam eden sorunlar, küresel enflasyon artışı endişesi ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi kötüleşen ekonomik koşullar ve artan belirsizlikler 2022 yılının dördüncü çeyreğinde küresel ticareti olumsuz etkilemiştir. Dünya mal ticaretinin 2023'te nispeten durgun seyretmesi beklenmektedir. Küresel ölçekte artan resesyon endişeleri, yükselen enflasyona karşı küresel mücadelede atılan parasal sıkılaştırma adımları, Rusya'nın Ukrayna'daki işgali ve Çin'de Kovid-19'un yeniden canlanması 2022 yılının son çeyreğinde emtia fiyatlarındaki görünümü belirleyen temel faktörler olmuştur. Bu dönemde, emtia fiyatları halen salgın öncesi dönem fiyatlarının üzerinde seyrederken, RusyaUkrayna savaşı öncesi seviyelerinde gözlenmektedir. 2022 yılı ikinci yarısından itibaren emtia fiyatlarının çoğunda, küresel ölçekte yavaşlayan büyüme nedeniyle ciddi oranda gevşeme görülmüştür. Küresel enflasyon kısa vadeli riskler içerisinde hala göreli önemini korumaktadır. 2023'ün ilk çeyreğinin sonuna yaklaşırken küresel görünüm bir önceki yılın son çeyreğine göre belirgin düzeyde iyileşmiştir. Bununla birlikte enflasyonla mücadele için küresel düzeyde alınması gereken daha çok mesafe bulunmakta ve bu da riskleri beraberinde getirmektedir. Kovid-19 salgını sonrası "yeni normal"e dönüş, Ukrayna'da savaşın ortaya çıkmasıyla kesintiye uğramış, başta gıda ile enerji alanlarında olmak üzere dünya ekonomisinde yeni bir dizi sorun ortaya çıkmıştır. 2023 yılı başladığında ise dünyada enflasyon, gelişmekte olan pazarlardan sermaye çıkışları, sosyal sorunlar, devam eden ticaret savaşları, jeopolitik çatışma ve Rusya-Ukrayna savaş gibi "eski" riskler varlığını korurken büyük ölçekli doğal afetler ve kuraklık gibi sorunlar da küresel istikrarı tehdit etmektedir. Görece iyileşen sağlık ve talep koşularının sayesinde ortaya çıkan son dönemdeki iyileşme işaretlerine rağmen, Rusya- Ukrayna savaşının gölgesinde önümüzdeki iki yıl boyunca küresel ekonomik toparlanmanın ılımlı olması beklenmektedir. Bu çerçevede, genel görünüm kırılganlığını korumakta ve aşağı yönlü riskler ağır basmaktadır. Son dönemde dünyada finansal kurumlar, konut piyasaları ve düşük ve yüksek gelirli ülkeler de dâhil olmak üzere finansal kırılganlıklara ilişkin endişeler artmıştır. Bu koşullar altında sert bir durgunluk olmasa dahi küresel ekonomik toparlanmanın ağır aksak olması beklenebilecektir.
Enflasyonla mücadele kapsamında para politikaları fiyat artışlarını göreli olarak dizginlemiş olsa da ABD ve İsviçre'de görülen banka iflas ve sıkıntıları olası bir küresel finansal kriz riskini gündeme getirmiştir. Başta ABD olmak üzere devamlılık arz eden faiz artışları bankaların bilançolarını faiz değişimlerine karşı daha duyarlı hale getirmekte ve likidite yönetimini güçleştirmektedir. Kaynak: TCBM – Strateji ve Bütçe Başkanlığı – Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Bülteni – 2022-IV. Çeyrek |Ekim-Aralık

2023 yılı birinci çeyreğinde Türkiye ekonomisi yüzde 4,0 oranında büyümüştür. Bununla birlikte, 2023 yılının birinci çeyreğinde mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH yüzde 0,3 oranında artmıştır. Birinci çeyrekte büyüme üretim yönünden incelendiğinde aşağıdaki tespitler yapılmaktadır. Sanayi sektöründe katma değer yüzde 0,7 oranında azalmıştır. Böylece sanayi sektörü yılın birinci çeyreğinde ekonominin genelindeki yüzde 4,0 oranındaki büyümeye daraltıcı yönde yüzde 0,1 puan negatif katkı yapmıştır. Sanayi üretim endeksinin birinci çeyrekte yüzde 0,5 oranında küçülme kaydetmesi göz önüne alındığında, bu dönemde sanayi katma değerinin yüzde 0,7 oranında daralma kaydetmesi sanayi üretim endeksiyle katma değer arasındaki ilişkinin güçlendiğine işaret etmektedir. Hizmetler sektörü (inşaat dâhil) katma değeri birinci çeyrekte yüzde 5,1 oranında artarak GSYH büyümesine birinci çeyrekte 3,3 puan katkıda bulunmuştur. Hizmetler sektörünün alt bileşenleri incelendiğinde, İnşaat faaliyetlerinin yüzde 5,1, Ticaret, ulaştırma ve konaklama faaliyetlerinin yüzde 12,4, Bilgi ve iletişim faaliyetlerinin yüzde 8,1, Finans ve sigortacılık faaliyetlerinin yüzde 11,2, Gayrimenkul faaliyetlerinin yüzde 1,4, Mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetlerinin yüzde 12,0, Kamu yönetimi, eğitim, sağlık ve sosyal hizmet faaliyetlerinin yüzde 3,6, Diğer hizmet faaliyetlerinin ise yüzde 7,8 oranında büyüme kaydettiği görülmektedir. İnşaat sektörünün iki çeyrektir üst üste büyüme kaydetmesi, sektörün toparlanma emareleri sergilediğini göstermektedir. Tarım sektörü katma değeri ise birinci çeyrekte yüzde 3,8 oranında azalmıştır. Birinci çeyrekte büyüme harcamalar yönünden incelendiğinde aşağıdaki tespitler yapılmıştır. 2023 yılının birinci çeyreğinde özel tüketim harcamaları yüzde 16,2 oranında artarak ekonomik büyümeye 10,9 puan katkı yapmıştır. o Birinci çeyrekte tüketimdeki bu artışta dayanıklı mallara yapılan harcamalardaki artış (yüzde 29,6) ve yarı dayanıklı tüketim mallarına yapılan harcamalardaki artış (yüzde 28,8) etkili olmuştur.
Kamu tüketim harcamaları 2023 yılının birinci çeyreğinde yüzde 5,3 oranında artmıştır. Böylece kamu tüketim harcamaları ekonomik büyümeye 2023 yılı birinci çeyreğinde 0,7 puan katkı yapmıştır. Toplam tüketim 2023 yılının birinci çeyreğinde yüzde 14,4 oranında artarken, büyümeye katkısı 11,6 puan olmuştur. 2023 yılının birinci çeyreğinde yüzde 4,9 oranında artan toplam sabit sermaye yatırım harcamaları ekonomik büyümeye 1,2 puanlık katkı yapmıştır. İnşaat sektörü yatırımları birinci çeyrekte yüzde 1,3 oranında artarken, makine-teçhizat yatırımları 13 çeyrektir süren yükseliş ivmesini devam ettirmiş ve yüzde 8,0 oranında büyümüştür. (Büyümeye katkısı 1,0 puan). Net mal ve hizmet ihracatı ekonomik büyümeye 2023 yılının birinci çeyreğinde daraltıcı yönde 2,8 puan katkı yapmıştır. Stok değişmeleri 2023 yılının birinci çeyreğinde ekonomik büyümeye negatif 6,0 puan etki yapmıştır. 2023 yılının birinci çeyreğinde GSYH deflatöründeki artış yüzde 77,3 olmuştur. Şubat ayında yaşanan deprem felaketi ve azalan dış talebe rağmen, 2023 yılı birinci çeyrek verisi büyümenin artış eğilimini sürdürdüğüne işaret etmektedir. Büyüme harcamalar yönüyle incelendiğinde, en yüksek katkının yine özel tüketimden geldiği gözlenirken zayıf dış talebin büyümeyi sınırladığı anlaşılmaktadır. İktisadi faaliyet kollarına göre büyüme verisi incelediğinde ise, hizmetler sektörünün hafif ivme kaybetmekle beraber yine sürükleyici sektör olarak ön plana çıktığı gözlenmektedir. Tarım ve sanayi sektörleri negatif ayrışırken 2022 yılının son çeyreğinde büyüme bölgesine geçen inşaat sektörünün bu dönemde de pozitif katma değer artışı sergilemesi göze çarpan bir gelişme olmuştur. Böylelikle, inşaat sektöründeki toparlanmanın belirginleştiği ve hizmetlerin yavaşlamakla birlikte büyümede itici güç olduğu teyit edilmiştir. İkinci çeyreğe ilişkin öncü verilerden Satın Alma Yöneticileri Endeksi PMI, Nisan ayında 51,5 seviyesinde gerçekleşerek imalat sanayi sektöründe 2021 yılı Aralık ayından bu yana en belirgin iyileşmeye işaret etmektedir. Diğer taraftan, otomotiv ve beyaz eşya sektörlerindeki üretimin ivme kaybettiği gözlenmekte olup beyaz eşya sektörü üretiminde ve ihracatında dış talepteki zayıflama ile belirgin oranda daralma kaydedilmiştir. Öte yandan, imalat sanayii kapasite kullanım oranları Nisan ve Mayıs aylarında geçen yılın aynı dönemlerine kıyasla azalan bir seyir izlese de mevsimsellikten arındırılmış verilerde hafif iyileşme gözlenmektedir. Bu doğrultuda, yılın geri kalanında tüketim ve yatırım kararlarında iyimserliğin hakim olması beklenirken dış talepteki zayıflamanın büyümeye ilişkin aşağı yönlü bir risk unsuru oluşturabileceği değerlendirilmektedir. Avrupa'da veya küresel çapta yaşanabilecek ekonomik durgunluk, ihracat kanalıyla GSYH artış hızı üzerinde baskı oluşturabilecektir.
2023 yılı Mart ayında tüketici fiyatları büyük oranda gıda fiyatlarındaki gelişmelerin ve hizmet fiyatlarındaki katılığın etkisiyle yüzde 2,29 oranında artmış, yıllık enflasyonda ise düşüş gözlenmiştir. TÜFE yıllık enflasyonu 2023 yılı Mart ayında bir önceki aya kıyasla 4,67 puan azalarak yüzde 50,51 olarak gerçekleşmiş, gıda grubunun yanı sıra lokanta ve otel ile kira fiyatları öncülüğünde hizmet fiyatları Mart ayı enflasyonunda belirleyici olmuştur. Türk lirasındaki istikrarlı seyir ve ithalat fiyatlarındaki olumlu görünümün etkisiyle, temel mal grubunda aylık fiyat artışı yavaşlamıştır (yüzde 1,24). Enerji grubu fiyatları, kur ve emtia fiyatlarındaki görünüme paralel olarak ılımlı seyretmeye devam etmiştir (yüzde 0,38). Gıda fiyatları bu dönemde temelde kırmızı et ve işlenmiş et ürünleri öncülüğünde artış kaydetmiştir (yüzde 3,84). Aylık tüketici enflasyonunun seyrinde öne çıkan bir diğer kalem olan hizmet grubunda büyük ölçüde kira (yüzde 4,89) ile lokanta ve otel (yüzde 3,85) alt gruplarındaki artışlar belirleyici olmuştur. Yıllık enflasyona en büyük etki 17,12 puanla Gıda ve Alkolsüz İçecekler, 8,03 puanla Konut ve 5,08 puanla Lokanta ve Oteller ile Ulaştırma gruplarından gelmiştir. TÜFE yıllık değişim oranı Mart ayında bir önceki aya göre 4,67 puan azalmıştır. Söz konusu gelişmenin eksi 1,71 puanı çekirdek enflasyondaki fiyat hareketlerinden kaynaklanırken, dışlananlar endeksindeki fiyat hareketlerinin etkisi ise eksi 2,96 puan olmuştur. TÜFE'deki yıllık artışın değişimine etkide; Temel Malların payı eksi 1,35 puan, Hizmetlerin payı eksi 0,37 puan, Enerjinin payı eksi 1,98 puan, Gıda ve Alkolsüz İçeceklerin payı eksi 0,60 puan olurken, Alkol, Tütün ve Altının payları ise eksi 0,38 puan aşağı yönlü olmuştur.

Mart ayında üretici fiyatları aylık artışı enerji fiyatlarında belirginleşen gerilemenin desteğiyle oldukça zayıflamıştır. Yİ-ÜFE Mart ayında yüzde 0,44 oranında artmış ve Yİ-ÜFE yıllık artış oranı yüzde 62,45 olarak gerçekleşmiştir. Bu gelişmede, döviz kuru gelişmeleri ile başta enerji olmak üzere emtia fiyatlarındaki seyir önemli bir paya sahiptir. İmalat fiyatları Mart ayında yüzde 2,02 oranında artmıştır. Buna göre yıllık değişim oranı yüzde 55,19 olarak gerçekleşmiştir. Elektrik, gaz ve buhar fiyatları ise Mart ayında yüzde 13,28 oranında azalmıştır. Buna göre yıllık değişim oranı yüzde 95,46 olarak gerçekleşmiştir. Ara malı fiyatları Aralık ayında yüzde 1,86 oranında artmıştır. Bir önceki yılın aynı ayına göre ara malı fiyatlarında yüzde 46,96 oranında artış kaydedilmiştir.
TCMB Banka Kredileri Eğilim anketine göre, 2023 yılının ilk çeyreğinde, bankaların genel olarak işletme kredilerine uyguladıkları standartlardaki sıkılaşma yönlü seyrin beklentilerle uyumlu şekilde zayıflayarak devam ettiği görülmektedir. 2023 yılının ikinci çeyreği için beklenti, işletme kredilerine uygulanan standartların temelde aynı kalacağı yönündedir. İşletme kredilerine olan talep incelendiğinde, genel olarak işletmelere verilen kredilere olan talepteki azalış, yılın ilk çeyreğinde yerini artışa bırakmıştır. İkinci çeyrek için beklenti, genel olarak işletmelere verilen kredilere olan talepteki artışın güçlenerek devam edeceği yönündedir.
Güçlü seyreden bankacılık sektörü kârlılığı sermayeyi desteklemeye devam etmektedir. 2023 yılı başından itibaren sermaye yeterlilik rasyosu (SYR) hesaplamasında 2021 yıl sonu yerine 2022 yıl sonu döviz kurlarının kullanılmaya başlamasıyla bankaların SYR'lerinde bir miktar gerileme gözlenmiştir. Mart 2023 itibarıyla bankacılık sektörünün SYR'si bir önceki çeyreğe göre azalarak yüzde 19,5'ten yüzde 17,7 seviyesine gerilemiştir. Mart ayında kamu mevduat bankalarına sermaye artırımı yapılmış olup kamu bankalarının SYR'si 2023 yılının ilk çeyreğinde artış göstererek önceki seviyesine yükselmiştir. Sektörün sermaye yeterlilik oranı BDDK'nın uygulamakta olduğu yasal sınır olan yüzde 12 seviyesinin ve Basel kriterlerine göre asgari sınır olan yüzde 8'in oldukça üzerinde bulunmaktadır. Tahsili gecikmiş alacak (TGA) bakiyesindeki yatay seyir ile kredi hacminde süregelen artışın etkisiyle bir süredir azalmakta olan TGA oranları, 2023 yılının ilk çeyreğinde de azalmaya devam etmiştir. Bu dönemde ticari TGA oranı yüzde 2,2'den yüzde 2'ye, tüketici TGA oranı yüzde 2'den yüzde 1,8'e, kredi kartları TGA oranı yüzde 1,5'ten yüzde 1,3'e gerilerken sektörün TGA oranı da yüzde 2,1'den yüzde 1,9'a gerilemiştir.
Kaynak: TCBM – Strateji ve Bütçe Başkanlığı – Ekonomik Gelişmeler – 2023-I.Çeyrek
TCBM Enflasyon 2023-III Genel Değerlendirme Raporuna göre;
Tüketici yıllık enflasyonu 2023 yılı ikinci çeyreğinde 12,3 puan düşüşle yüzde 38,2 seviyesine gerilerken haziran ayı itibarıyla aylık fiyat artışları yeniden güç kazanmıştır. Mevcut Enflasyon Raporu döneminde hizmet sektörü enflasyonunda görülen katılık ve gıda fiyatlarındaki olumsuz seyir aylık fiyat artışlarında öne çıkmış, nisan ve mayıs aylarında Türk lirasında gözlenen görece istikrarlı seyir haziran ayıyla birlikte yerini belirgin değer kaybına bırakmıştır. Enerji fiyatlarında nisan ayında gerçekleşen düşüş, bir ay süresince tüketiciye sağlanan doğal gazın bedelsiz olarak sunulması ile mayıs ayında belirginleşmiş ve manşet enflasyonu olumlu etkilemiştir. Yılın ikinci çeyreğinde, emtia fiyatları ve küresel taşımacılık maliyetlerindeki düşüş devam etmiş ve arz kısıtı göstergeleri tarihsel ortalamalarının altındaki seyrini korumuştur. Buna ek olarak bazı mal ve hizmetlerde afetlerin yol açtığı arztalep uyumsuzluklarının kısa süreli olduğu gözlenmiştir. İç talep canlı seyrederken krediler çeyrek boyunca talep koşullarını destekleyici olmuştur. Söz konusu gelişmelerle uyumlu olarak fiyatlar mayıs ayında yatay seyrederken haziran ayında güçlü bir artış sergilemiştir. B ve C göstergelerinin mevsimsellikten arındırılmış aylık artışları ise çeyrek boyunca yükselme eğiliminde olmuştur. Enflasyonun 2023 yılı sonunda yüzde 58 olarak gerçekleşeceği, 2024 yılı sonunda yüzde 33 ve 2025 yılı sonunda ise yüzde 15 seviyesine gerileyerek azalış eğilimi göstereceği tahmin edilmektedir. Mevcut Enflasyon Raporu döneminde 2023 yılı için yapılan 35,7 puan tahmin güncellemesi diğer Enflasyon Raporu dönemlerine göre daha yüksek olmuştur. Öncelikle, Türk lirasındaki değer kayıpları ile ücret ve vergi ayarlamalarının yaratacağı maliyet ve talep baskıları enflasyonu önemli ölçüde yukarı çekmiştir. Ayrıca, özellikle para politikasının etki alanı dışında olan işlenmemiş gıda fiyatları kaynaklı olmak üzere gıda enflasyonu varsayımı bir önceki Enflasyon Raporu dönemine göre güçlü bir biçimde yukarı yönlü güncellenmiştir. Tahmin sapması ve tahmin yaklaşımımızdaki değişim de bu güncellemede etkili olmuştur. Diğer taraftan, küresel büyüme ve emtia fiyatları gibi varsayımlar bir önceki Enflasyon Raporu dönemiyle uyumlu gerçekleşmiştir. Bu bağlamda, güçlü talep ve maliyet baskılarının da etkisiyle enflasyonun 2023 yılının geri kalan döneminde yükseleceği ancak enflasyonda belirgin iyileşme sağlanana kadar kademeli olarak sıkılaştırılan parasal duruş ile 2024 yılında düşüş eğilimine gireceği öngörülmektedir. Enflasyon tahminleri güncellenirken enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine yakınsatacak parasal duruşun kararlılıkla uygulanacağı bir politika çerçevesi esas alınmıştır. Parasal sıkılaştırma ile birlikte mevcut mikro- ve makroihtiyati çerçevenin kademeli olarak sadeleştirilmesi süreciyle parasal aktarım mekanizmasının iyileşeceği değerlendirilmiştir. Yılın kalanında turizmde güçlü bir seyir öngörülürken, ihracatın yatay seyredeceği, büyümenin de tarihsel ortalamalarına yakın gerçekleşeceği düşünülmektedir. Fiyat istikrarı üzerinde baskı yaratacak şekilde dengesiz talep oluşumuna izin vermeyecek bir para politikası duruşu, enflasyon beklentilerinin çıpalanması ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın kontrol altına alınmasını mümkün kılacaktır. Kredilerin büyüme hızı ve kompozisyonunun fiyat istikrarı ve finansal istikrarı temin edecek şekilde oluşacağı; böylece finansal koşulların enflasyonda öngörülen düşüş süreciyle uyumlu hareket edeceği bir çerçeve esas alınmıştır. Kademeli olarak güçlendirilen parasal sıkılaştırmaya eşgüdümlü olarak gerçekleştirilecek mikro- ve makroihtiyati çerçevenin sadeleştirilmesi süreci, piyasa mekanizmalarını daha etkin hale

getirecek ve parasal aktarımı güçlendirecektir. Bu bağlamda makro finansal istikrarın fiyat istikrarını destekleyeceği bir para politikası görünümü esas alınmaktadır. İktisadi faaliyet 2023 yılının ilk çeyreğinde deprem kaynaklı etkilere rağmen yurt içi talebin desteğiyle gücünü korumuştur. İlk çeyrekte GSYİH, deprem kaynaklı etkilere karşın yıllık bazda yüzde 4,0, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerle ise bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,3 oranında artmıştır. Bu dönemde yıllık büyümenin temel belirleyicisi 6,8 puan katkı ile yurt içi talep olurken net ihracat büyümeyi 2,8 puan azaltıcı etkide bulunmuştur. Zayıf seyreden dış talebin etkisiyle sanayi sektörü yıllık bazda büyümeye 0,1 puan negatif katkı vermiş, hizmetler sektörü ise 5,2 puan katkı ile üretim tarafından büyümenin temel belirleyicisi olmuştur.
İkinci çeyreğe ilişkin göstergeler iç talebin dış talebe kıyasla daha güçlü seyrini sürdürdüğüne işaret etmektedir. Mayıs ayı itibarıyla sanayi üretimi ilk çeyreğe kıyasla yüzde 1,4 oranında artarak depremin üretim faaliyeti üzerindeki olumsuz etkilerinin telafi edildiğini göstermiştir. Öte yandan, perakende satış hacim endeksi mayıs ayı itibarıyla çeyreklik bazda yüzde 4,6 oranında kuvvetli artmış, reelleştirilmiş olarak yerli kartla yapılan harcamalardaki artış eğilimi ise ikinci çeyrekte hızlanarak sürmüştür. İlk çeyrekte afetin etkisiyle yavaşlayan istihdam artışı ikinci çeyrekte hızlanmış ve mayıs ayı itibarıyla mevsimsellikten arındırılmış olarak istihdam çeyreklik bazda yüzde 0,9 oranında (298 bin kişi) artarak deprem öncesi seviyesini geçmiştir. İşgücüne katılım oranı ise bir önceki çeyreğe göre 0,3 puan artarak yüzde 53,7 düzeyinde gerçekleşmiştir. Böylece, işsizlik oranı çeyreklik bazda 0,2 puan azalmış ve yüzde 9,8 seviyesine gerilemiştir. Hizmetler dengesindeki güçlü seyir ve enerji ithalatındaki gerilemeye karşın, yüksek altın ithalatı ve dış ticaret açığındaki yükselişin etkisiyle yıllıklandırılmış cari işlemler açığı artmaya devam etmiştir. İkinci çeyrekte dış talepteki nispeten yatay seyirle birlikte mevsimsellikten arındırılmış olarak ihracattaki çeyreklik artış yüzde 0,5 ile sınırlı gerçekleşmiştir. Güncel veriler afetin ihracat üzerindeki etkisinin büyük ölçüde ortadan kalktığını göstermektedir. Mevsimsellikten arındırılmış olarak ithalat ise gerileyen enerji ithalatıyla uyumlu şekilde çeyreklik bazda azalmıştır. Enerji ithalatı, yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 24,6 oranında azalışla 36 milyar dolar seviyesine gerilemiştir. Diğer taraftan, yüksek altın ithalatı ve güçlü iç talebin desteklediği kuvvetli tüketim malları ithalatı çeyreklik bazda ithalat azalışını sınırlandırmıştır. Nitekim altın ithalatı, ilk yarıda geçen yılın aynı dönemine göre 11,4 milyar dolar artarak 16,6 milyar dolara ulaşmıştır. Bu dönemde, tüketim ve yatırım malları ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre sırasıyla yüzde 62,3 ve 33,9 oranında yükselmiştir. Seyahat ve taşımacılık gelirlerinin katkısıyla güçlü seyrini koruyan hizmet gelirlerinin cari işlemler dengesine desteği yıl geneline yayılarak devam etmiştir. Seyahat ve taşımacılık gelirleri yılın ilk beş ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla 2,5 ve 1,5 milyar dolar artarak 14,1 ve 13,8 milyar dolar seviyesine ulaşmış, yıllıklandırılmış olarak ise tarihi en yüksek seviyelerine yükselmiştir. Küresel enflasyon mevcut Enflasyon Raporu döneminde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde düşüş eğilimini sürdürmekle birlikte yüksek seviyelerini korumakta, çekirdek göstergelerdeki katılık ise düşüş eğiliminin önümüzdeki dönemde hız keseceği beklentilerini desteklemektedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomilerin tüketici enflasyonları bir önceki Enflasyon Raporu dönemindeki yüzde 5,65 ve yüzde 6,90 seviyelerinden sırasıyla yüzde 4,24 ve yüzde 5,11 seviyelerine gerilemiştir. Söz konusu düşüşe rağmen enflasyon gelişmiş ülkelerde yüzde 2, gelişmekte olan ülkelerde ise ortalama yüzde 3,5 olan hedef oranların belirgin olarak üzerinde seyretmeye devam etmektedir. İşgücü piyasalarının güçlü seyri ve iç talep nedeniyle katılık sergileyen çekirdek enflasyon ise mevcut Enflasyon Raporu döneminde gelişmiş ülkelerde yüzde 5,10 seviyesinden yüzde 4,83'e, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 6,85 düzeyinden yüzde 5,61'e gerilemiştir. Küresel enflasyonun olumlu seyreden enerji ve emtia fiyatları nedeniyle son dönemde sergilediği düşüş eğilimine karşın istihdam piyasalarındaki güçlü seyir ücret baskılarını ve küresel talebi canlı tutmakta, çekirdek enflasyon göstergelerindeki gerilemenin sınırlı kalması ise merkez bankalarının sıkı duruşlarını daha uzun süre koruyacakları beklentisini desteklemektedir. Sıkılaşma adımlarının piyasa koşullarına yansımasıyla beraber merkez bankalarının finansman ve kredi koşullarındaki sıkılaşmaya yönelik vurguları güçlenmiştir. ABD Merkez Bankası, Mart 2022'de başlayan parasal sıkılaşma politikasında ilk kez haziran toplantısında politika faizini sabit tutma kararı almıştır. Bu kararın faiz artırım sürecinin devam edeceğine ancak faiz artırım hızının yavaşladığına işaret ettiği vurgulanmıştır. Avrupa ve İngiltere Merkez Bankaları da mayıs ve haziran toplantılarında sırasıyla toplam 50 ve 75 baz puanlık faiz artışları yaparak sıkı para politikası duruşlarını sürdürmüştür. Küresel büyümeye ilişkin yatay görünüm devam ederken gelişmiş ülkelerde para politikasında sıkılaşma sürecinin beklenenden yavaş olacağına ilişkin sinyaller küresel oynaklıkları sınırlandırmıştır. Risk iştahındaki toparlanmaya paralel olarak gelişmekte olan ülkelerde risk primi göstergeleri gerilerken Türkiye'de ise yurt içi belirsizliklerin etkisiyle mayıs ayında 703 baz puana yükselerek bu yılın zirve seviyesine ulaşan CDS primi, haziran ayından itibaren hızlı bir düşüş eğilimine girerek 25 Temmuz 2023 itibarıyla 435 baz puan düzeyine gerilemiştir. Bununla birlikte Türkiye'nin CDS primi son 10 yıllık ortalaması olan 350 baz puanın belirgin üzerinde seyretmeye devam etmiştir. Türk lirasının 1 ay ve 12 ay vadeli kur oynaklıkları mayıs ayında sırasıyla 56,87 puan ve 46,77 puana kadar yükseldikten sonra 25 Temmuz 2023 itibarıyla 20,18 ve 29,99 puana gerilemiştir. Mayıs ayında 98,5 milyar ABD doları seviyesine gerileyen TCMB brüt uluslararası rezervleri haziran ayından itibaren güçlü bir artış eğilimine girerek 14 Temmuz 2023 itibarıyla 113,1 milyar ABD doları seviyesine yükselmiştir. Bir önceki Enflasyon Raporu döneminde ivmelenen kredi büyümesi 2023 yılının ikinci çeyreğinde güçlü seyrini sürdürmüştür. İç talebi artırarak enflasyon üzerinde risk oluşturan kredi büyümesi ticari krediler öncülüğünde haziran ayında sergilediği ivme kaybına rağmen ikinci çeyrekte bireysel krediler öncülüğünde tarihsel ortalamaların üstünde gerçekleşmiştir. Bireysel kredi yıllık büyüme oranı yüzde 80'lere ulaşmıştır. Son dönemdeki bireysel kredi büyümesinin yıllık yüzde 186,6 büyüme oranına ulaşan kredi kartı harcamaları ağırlıklı olduğu görülmektedir. Öte yandan, bankaların TL mevduat payı ile yabancı para mevduattan TL mevduata dönüşüm oranına göre

belirlenen menkul kıymet tesisi düzenlemesinin etkisiyle artan mevduat faizleri ve TCMB ağırlıklı ortalama fonlama faizi arasındaki fark, Haziran PPK toplantısı haftası yüzde 22,17 ile ulaştığı zirve seviyesinden 14 Temmuz itibarıyla yüzde 12,83'e düşmüştür.
Bir önceki Enflasyon Raporu döneminden sonra Türk lirasında belirgin değer kaybı yaşanmıştır. Nominal sepet kur 2023 yılı ikinci çeyreğinde Türk lirası karşısında yüzde 22,29 oranında artış kaydetmiştir (Grafik 2.4.10). İç talebin canlı seyri kısa sürede gerçekleşen belirgin değer kaybının, kura duyarlılığı yüksek olan kalemler öncülüğünde fiyatlara hızlı ve güçlü bir şekilde aktarılmasına neden olmuştur. Bu bağlamda otomobil başta olmak üzere dayanıklı mal fiyatlarındaki artışların yılın ikinci çeyreğinde güç kazandığı gözlenmiştir. Türk lirasında yaşanan değer kaybının, ithal girdi maliyetlerini yukarıya çekerek yılın kalan kısmında genele yayılan fiyat artışlarını beraberinde getireceği öngörülmektedir.



Enflasyon beklentileri temmuz ayıyla birlikte yeniden yükselişe geçmiştir. Hizmetler yayılım endeksi atalet sergileyerek sektör geneline yayılan fiyat artışlarının sürdüğüne işaret etmiştir. Temmuz ayı Piyasa Katılımcıları Anketi verilerine göre 12 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi bir önceki Enflasyon Raporu dönemine kıyasla 2,19 puan yükselmiş ve yüzde 33,21 olarak gerçekleşmiştir. 5 yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise temmuz ayındaki yukarı yönlü güncellemeye rağmen bir önceki döneme kıyasla 0,17 puan düşüşle yüzde 8,86 seviyesine gerilemiştir (Grafik 2.4.11). 12 ay sonrası TÜFE enflasyon beklentisi sorusuna verilen yanıtlardan elde edilen dağılımda gözlenen çoklu zirve yapısı, enflasyon belirsizliğindeki yüksek seviyelerin korunduğuna işaret etmiştir (Grafik 2.4.12). Son üç aylık dönemde, hizmet ve temel mal sektörleri yayılım endeksleri farklı seyir izleyerek fiyatlama davranışında sektörler arasındaki ayrışmayı ortaya koymuştur. Asgari ücret, emtia ve kur kaynaklı gelişmelerin etkilerinin hafiflemesiyle temel mal yayılım endeksi ikinci çeyreğin ilk iki ayında önemli ölçüde gerilemiş, ancak kur gelişmelerini takiben haziran ayında yeniden yükselişe geçmiştir. Dönemsel fiyatlama ve geriye doğru endeksleme davranışının daha baskın olduğu hizmetler sektöründe ise yayılım endeksi yılın ilk yarısı boyunca atalet sergilemiş ve genele yayılan fiyat artışlarının sektör genelinde sürdüğünü göstermiştir. Söz konusu gerçekleşme, sektörün şokların etkisini zamana yayma özelliğini teyit etmiştir (Grafik 2.4.13). Yayılım endeksi hizmetler sektöründe yüksek seviyelerini korurken ve temel mallarda yeniden artışa geçerken, enflasyon belirsizliğinin de yüksek olması fiyatlama davranışı kanalı üzerinden enflasyon görünümü üzerinde risk oluşturmaktadır. Bu gelişmelere ek olarak, Türk lirasında son dönemde gerçekleşen değer kayıpları, ücret düzenlemeleri ve açıklanan vergi artışları, hizmet sektöründeki katılıkların yılın kalan kısmında sürmesi ihtimalini canlı tutmaktadır.
Kaynak: TCBM - Enflasyon Raporu 2023-III |27 Temmuz 2023

TCBM Enflasyon 2023-III Genel Değerlendirme Raporuna göre;
Küresel büyümeye ilişkin yatay görünüm devam ederken gelişmiş ülkelerde para politikasında sıkılaşma sürecinin beklenenden yavaş olacağına ilişkin sinyaller küresel oynaklıkları sınırlandırmıştır. Fed'in para politikası faizini 10 toplantı üst üste artırdıktan sonra haziran ayı toplantısında faiz artırımlarına ara vermesi ve yıl sonuna kadar beklenen faiz artırım miktarının gerilemesi küresel risk iştahını desteklemiştir. Risk iştahındaki toparlanmaya paralel olarak gelişmekte olan ülkelerde risk primi göstergeleri gerilerken Türkiye'de ise yurt içi belirsizliklerin etkisiyle mayıs ayında 703 baz puana yükselerek bu yılın zirve seviyesine ulaşan CDS primi, TCMB'nin para politikasına yönelik sıkılaştırıcı söylemlerinin de etkisiyle haziran ayından itibaren hızlı bir düşüş eğilimine girerek 25 Temmuz itibarıyla 435 baz puan düzeyine gerilemiştir. Bununla birlikte Türkiye'nin CDS primi son 10 yıllık ortalaması olan 350 baz puanın belirgin üzerinde seyretmeye devam etmiştir. Mevcut Enflasyon Raporu dönemi genelinde, Türkiye hisse senedi piyasasına 0,84 milyar ABD doları net yabancı girişi olurken DİBS piyasasından 0,03 milyar ABD doları seviyesinde net yabancı çıkışı gerçekleşmiştir. Haziran ayından itibaren ise net portföy girişi 0,07 milyar ABD doları DİBS piyasasına ve 1,48 milyar ABD doları hisse senedi piyasasına olmak üzere toplam 1,55 milyar ABD dolarına ulaşmıştır.


Türk lirasının opsiyonların ima ettiği kur oynaklığı mayıs ayında yurt içi belirsizliklerin etkisiyle yükselmiş, ancak haziran ayından itibaren hızla gerilemiştir. Mevcut Enflasyon Raporu döneminde küresel risk iştahındaki olumlu seyrin etkisiyle gelişmekte olan ülke paraları ABD doları karşısında sınırlı oranda değer kazanırken Türk lirası kayda değer oranda değer kaybetmiştir. Buna karşın, Türk lirasının kur oynaklığı benzer ülke para birimlerine kıyasla olumlu performans sergilemiştir. Türk lirasının 1 ay ve 12 ay vadeli kur oynaklıkları mayıs ayında sırasıyla 56,87 puan ve 46,77 puana kadar yükseldikten sonra 25 Temmuz itibarıyla 20,18 ve 29,99 puana gerilemiştir.
TCMB rezervleri mayıs ayında hızla gerilerken haziran ayından itibaren güçlü bir artış eğilimine girmiştir. Mayıs ayında 98,5 milyar ABD doları seviyesine gerileyen TCMB brüt uluslararası rezervleri haziran ayından itibaren güçlü bir artış eğilime girerek 14 Temmuz itibarıyla 113,1 milyar ABD doları seviyesine yükselmiştir. Brüt rezervlerde yıl başından itibaren gözlenen toplam düşüş 15,7 milyar ABD doları olmuştur (Grafik 2.2.5). Yurt içi belirsizliklerin etkisiyle mayıs ayında oldukça dalgalı bir seyir izleyerek yükselen DİBS getirileri ise azalan risk primleriyle birlikte kısa ve orta vadelerde gerilemiştir. Uzun vadeli DİBS getirileri ise artış eğilimini sürdürerek kısa ve orta vadeli DİBS getirilerinin üzerine çıkmıştır.



Bir önceki Enflasyon Raporu döneminde ivmelenen kredi büyümesi 2023 yılının ikinci çeyreğinde güçlü seyrini sürdürmüştür. İç talebi artırarak enflasyon üzerinde risk oluşturan kredi büyümesi, ticari krediler öncülüğündeki haziran ayında sergilediği ivme kaybına rağmen ikinci çeyrekte bireysel krediler öncülüğünde tarihsel ortalamaların üstünde gerçekleşmiştir. Mayıs ayında yüzde 140 seviyesine ulaşan bireysel kredilerin 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme oranı 14 Temmuz itibarıyla yüzde 84,8'e gerilemiş, ticari kredilerin büyümesi oranı ise aynı dönemde yüzde 50,2'den yüzde 10,4'e gerilemiştir (Grafik 2.2.9). Bununla beraber bireysel kredi yıllık büyüme oranı yüzde 80'lere ulaşmıştır. Son dönemdeki bireysel kredi büyümesinin yıllık yüzde 186,6 büyüme oranına ulaşan kredi kartı harcamaları ağırlıklı olduğu görülmektedir (Grafik 2.2.10). Reelleştirilmiş kredi değişimlerine bakıldığında, 2023 yılının ikinci çeyreğinde ticari ve bireysel kredilerin uzun dönem ortalamalarının üzerinde büyüdüğü gözlemlenmektedir (Grafik 2.2.11). Öte yandan, Banka Kredileri Eğilim Anketi'ne göre üçüncü çeyrekte kredi talebinin güçlenmesi beklenmektedir.



Kaynak: TCBM - Enflasyon Raporu 2023-III |27 Temmuz 2023

Türkiye İnşaat Sektörü:
Gelişmiş ülke merkez bankaları, enflasyonist baskıyı azaltmak amacıyla birkaç yıldır sıkı para politikası izlemeye başlamışlardır. Küresel fon kaynak maliyetlerinin arttığı bu dönemde ülke büyümelerinde de yavaşlamalar görülmüştür. Bir yandan yüksek enflasyon, diğer yandan artan parasal maliyetler ile azalması beklenen talep düşünüldüğünde batı ekonomilerinde resesyon yaşanma olasılığı gündeme gelmiştir. Yılın ilk yarısında Fed'in aldığı önlemlerle ABD enflasyonu geri çekilmeye başlamış, istihdam kaybının çok az olması talebin dengeli seyretmesi durumunu ortaya çıkmıştır. ABD'de bu süreç, büyüme kaybının az olduğu ekonomik bir yapıya evirilerek yumuşak iniş senaryosunu gündeme taşımıştır. Buna rağmen başta Fed olmak üzere ECB ve BoE gibi merkez bankaları da para politikalarını sıkı tutmaya devam edeceklerine dair mesajları piyasa ile paylaşmışlardır. Gelişmekte olan ülkelerde ise küresel enflasyonun üzerinde seyreden fiyatlar genel seviyesi ve işsizlik gibi unsurlarla birlikte, dış kaynağa ulaşma maliyetinin artması ekonomiler için risk oluşturmaya devam etmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde, kendi içlerinde farklı ekonomi politikaları uygulayarak hem iç hem de dış kaynaklı sorunlarını çözmeye çalışma uğraşısı içine girmişlerdir. Bu farklılaşma, uygulanan para ve enflasyonu önleme politikalarında daha da belirginleşmiştir. Durumu en iyi özetleyen makroekonomik değişken ise 'büyüme' rakamları olarak karşımıza çıkmaktadır. Sürecin ne yönde değişime uğradığını analiz etmek yerinde olacaktır. 2022 yılı ikinci yarısından itibaren gelişmiş ülke merkez bankaları politikaları ve yukarıda belirtilen risk unsurlarının artması ile küresel büyüme oranlarında ivme kaybı yaşanmaya başlamış, bu etki özellikle son çeyrekte iyiden iyiye hissedilmiştir. Benzer bir yavaşlamanın 2023 boyunca sürme beklentisi devam etmekle birlikte ABD ekonomisindeki göreceli olarak güçlü büyüme eğilimi, gelişmekte olan ülkelerdeki küresel yavaşlama beklentisini azaltmıştır. IMF tarafından yayınlanan (Temmuz-2023 Dünya Ekonomik Görünüm Raporu - 'Kısa Vadeli Dayanıklılık, Kalıcı Zorluklar')1 raporunda Türkiye'nin 2023 yılına ilişkin büyüme tahmini yüzde 3, 2024 yılı büyümesi yüzde 2,8 olarak tahmin edilmiştir. IMF Nisan (2023) ayı Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nda Türkiye ekonomisinin 2023'te yüzde 2,7 ve 2024'te yüzde 3,6 büyüyeceği öngörülmüştü. Yeni revizyonda 2023 büyüme hızının arttığı, 2024 büyüme hızının ise azaldığı dikkat çekmiştir. IMF küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 2,8'den yüzde 3'e yükseltirken, 2024 yılı için yüzde 3 oranında sabit bırakmıştır. Söz konusu raporda hala yüksek olan enflasyonun, hane halkının satın alma gücünü aşındırmaya devam ettiği, merkez bankalarının enflasyona karşı politika sıkılaştırmasının, borçlanma maliyetini yükselterek ekonomik aktiviteyi sınırladığı ifade edilmiştir. Raporda, özellikle dünyanın en fakir ülkeleri için salgın öncesi tahminlerle karşılaştırıldığında çıktı kayıplarının büyük olmaya devam ettiği vurgulandı. Ters rüzgarlara rağmen küresel ekonomik aktivitenin, yılın ilk çeyreğinde hizmet sektörünün etkisiyle dirençli olduğuna değinilen raporda, imalat da dahil hizmet dışı sektörlerin zayıflık gösterdiği ve ikinci çeyreğe ilişkin yüksek frekanslı göstergelerin, faaliyette daha geniş bir yavaşlamaya işaret ettiği bildirildi. Büyüme ile ilgili yapılan öngörülerde gerek enflasyon gerekse de küresel risk unsurlarının ne yöne hareket edebileceği ile ilgili beklentiler etkili olmuş görünmektedir. Ülkemizde 2023 yılı ilk yarısında baz etkisi desteği ile fiyatlar genel seviyesindeki göreceli bir geri çekilme yaşanmıştır. Haziran ayı TÜFE dikkate alındığında yıllık artış oranı yüze 38,21 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde ki ÜFE artışı ise yüzde 40,42 düzeyinde artış kaydetmiştir. Bunlarla birlikte yönlendirilen ve yönetilen fiyatlarda yapılan vergi, fiyat artışları fiyatlar genel düzeyini yukarı baskılamaktadır. TCMB'nin Temmuz ayında yaptığı enflasyon raporu sunumunda enflasyon beklentisi yüzde 58 düzeyine yükseltilmiştir.
SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş / Rapor No: 2023OZELP00296-R / Gizlidir. 20 Enflasyonun yüksek süregelmesi ise hem maliyetler hem de tüketici davranışları üzerinde etki yaratmaktadır. Enflasyon beklentileri nedeniyle talebin öne çekilmesi bazı sektörlerde önemli bir canlılık yaratıysa da bu talebin sürdürülebilir olamayabileceği unutulmamalıdır. Kredi ve fon bulma maliyetlerinin de yukarı çıkıyor olması ekonomik aktivitede yavaşlamayı getirebilecektir. Türkiye'de inşaat ve gayrimenkul sektörünün en önemli göstergelerden birisi olan 'konut satış' rakamlarına baktığımızda ise durum şöyledir; 2023 ilk altı aylık döneminde toplam 565 bin adet konut satılmıştır. 2022 yılının aynı döneminde ise satışlar 726 bin adet olarak gerçekleşmişti. Bu da bir önceki yıla göre satışlarda yüzde 22,1'lik bir düşüşü işaret etmektedir. Satış türlerine göre ise farklılık ipotekli satışlarda yaşanmıştır. 2022 yılının ilk altı aylık döneminde 170 bin adet ipotekli konut satışı yapılırken bu yılın aynı döneminde ise yüzde 28,6'lık bir düşüş ile 121 bin adet düzeyinde gerçekleşmiştir. İpotekli satışlardaki azalma konut kredi faizlerinde ve konut fiyatlarındaki artışın etkisiyle meydana gelmiş görülmektedir. Yabancılara yapılan konut satışları Ocak-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 45,5 azalarak 19 bin 275 olmuştur. Talebin güçlü olması ve enflasyonist eğilimden kaçış çabasıyla konut fiyatlarında kayda değer bir yükseliş yaşanmıştır. Ancak bu artış eğiliminde yavaşlama işaretleri görülmeye başlanmıştır. TCMB tarafından açıklanan 2023 Mayıs ayı verilerinde; bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 103,6, reel olarak ise yüzde 45 oranında artış gerçekleşmiştir.2 Türkiye genelinde birim metrekare fiyatı 23,573 TL'ye ulaşmıştır. En yüksek metrekare fiyatı ise İstanbul da gerçekleşmiş olup 36,004 TL olmuştur. Fiyat dinamikleri ile ilgili olarak, aşağıdaki tespitler yapılabilir. • İnşaat maliyet endeksi (Mayıs-2023) TÜİK verilerine göre yıllık olarak yüzde 47,95 artmıştır. Endeksin alt kırılımlarına baktığımızda ise malzeme fiyatlarının aynı dönemde yüzde 33,55, işçilik maliyetlerinin de yüzde 104,83 olarak yükselmiştir. Söz konusu maliyet artışları yeni konut fiyatları başta olmak üzere tüm inşaat sektöründeki fiyatları yukarı çeken bir etmen olarak karşımıza çıkmaktadır. • Yaşadığımız deprem felaketinin yaralarının sarılması amacıyla inşaat sektörü ve bileşenleri çalışmakta olup, önümüzdeki 3-4 yıllık süreçte bu bölgelerin yeniden imarı sektör içinde izlenmesi gereken bir değişken olarak karşımıza çıkmaktadır. • Enflasyonist ortamın getirdiği reel getiri arayışı başta konut olmak üzere tüm

gayrimenkul çeşitlerine olan talebi oldukça artırmıştır. Ancak gerek kredi mekanizmasında yaşanan yavaşlama gerekse gayrimenkul edinimi için kullanılacak tasarrufların azalması talebi törpülemektedir. Tasarruf amaçlı konut alımlarında 2023 yılı altı aylık dönemi itibarıyla bir azalış olduğu söylenebilir. • Yakın coğrafyalardaki gelişmelerin de etkisiyle yabancı talebi azalarak devam etmekte olup özellikle vatandaşlık ve oturma izninin de gayrimenkul alanlar için sürmesi göreceli olarak canlılığı artırmaktadır. • Arz ve talebin dengelenmesinin süre alabileceği dikkatlerden kaçmamalıdır. Ancak yukarıdaki nedenlere dayanarak da fiyatların devamlı yukarı gitmesi sürdürülebilir bir durum değildir. • İklim ve çevreye bağlı dinamikler giderek gayrimenkul sektörü için de önem taşımaya başlayacak olup hem yüklenicilerin hem de talep edenlerin bu eğilimlere göre hareket etmelerinde fayda bulunmaktadır. • Konut başta olmak üzere erişilebilir ve sürdürülebilir yapım için daha önceki raporlarda sıklıkla dile getirdiğimiz yapısal düzenlemelerin hayata geçirilmesi (Gayrimenkul ve hakları ile ilgili özel bir bankanın kurulması, menkul kıymetleştirmeye dayalı ürünlerin çeşitlendirilmesi gibi) yerinde olacaktır.
Bu bağlamda inşaat sektörü paydaşlarının finansal sistemin klasik unsurları yerine sermaye piyasalarının etkin olduğu bir yapıya kavuşmaları da önem taşımaktadır. İnşaat ve gayrimenkul sektörü gerek küresel gerekse iç dinamiklerden etkilenmektedir. Bu bağlamda yaşanan ve yaşanabilecek olumsuz etkileri azaltmak olumlu olabilecek durumları ise sürdürülebilir bir hale dönüştürebilmek için hukuki düzenlemelerden finansal araç ve kurumlara kadar bazı düzenlemelerin yapılması yerinde olabilecektir. İnşaat ve gayrimenkul sektörümüz hem istihdam hem de üretim anlamında küresel bir büyüklüğe ulaşmış olup sürecin daha sürdürülebilir olması için elinden gelen çabayı da göstermektedir.
Kaynak: GYODER / Türkiye Gayrimenkul Sektörü / 2.Çeyrek Raporu - Sayı:33
İnşaat maliyet endeksi yıllık %66,46 arttı, aylık %4,62 arttı
İnşaat maliyet endeksi, 2023 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %4,62 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre %66,46 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %5,82 arttı, işçilik endeksi %1,92 arttı. Ayrıca bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi %52,18 arttı, işçilik endeksi %113,27 arttı.

Bina inşaatı maliyet endeksi, bir önceki aya göre %4,09 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre %65,48 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %5,15 arttı, işçilik endeksi %1,83 arttı. Ayrıca bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi %50,28 arttı, işçilik endeksi %113,11 arttı.


Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, bir önceki aya göre %6,30 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre %69,61 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %7,81 arttı, işçilik endeksi %2,26 arttı. Ayrıca bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi %57,99 arttı, işçilik endeksi %113,85 arttı.


Kaynak: TÜİK – İnşaat Maliyet Endeksi – Ağusot 2023 – Yayım Tarihi: 11 Ekim 2023

Türkiye genelinde konut satışları Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %9,5 azalarak 102 bin 656 oldu. Konut satışlarında İstanbul 15 bin 247 konut satışı ve %14,9 ile en yüksek paya sahip oldu. Satış sayılarına göre İstanbul'u 9 bin 48 konut satışı ve %8,8 pay ile Ankara, 5 bin 476 konut satışı ve %5,3 pay ile İzmir izledi. Konut satış sayısının en az olduğu iller sırasıyla 47 konut ile Ardahan, 55 konut ile Hakkari ve 77 konut ile Bayburt oldu.

Konut satışları Ocak-Eylül döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %14,9 azalışla 900 bin 74 olarak gerçekleşti.
Türkiye genelinde ipotekli konut satışları Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %50,2 azalış göstererek 8 bin 446 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı %8,2 olarak gerçekleşti. Ocak-Eylül döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %29,6 azalışla 160 bin 884 oldu.
Eylül ayındaki ipotekli satışların, bin 971'i; Ocak-Eylül dönemindeki ipotekli satışların ise 48 bin 865'i ilk el satış olarak gerçekleşti.
Türkiye genelinde diğer konut satışları Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %2,3 azalarak 94 bin 210 oldu. Toplam konut satışları içinde diğer satışların payı %91,8 olarak gerçekleşti. Ocak-Eylül döneminde gerçekleşen diğer konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %10,8 azalışla 739 bin 190 oldu.


Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı, Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %15,2 azalarak 30 bin 488 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı %29,7 oldu. İlk el konut satışları Ocak-Eylül döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %13,9 azalışla 268 bin 597 olarak gerçekleşti.
Türkiye genelinde ikinci el konut satışları Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %6,8 azalış göstererek 72 bin 168 oldu. Toplam konut satışları içinde ikinci el konut satışının payı %70,3 oldu. İkinci el konut satışları Ocak-Eylül döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %15,2 azalışla 631 bin 477 olarak gerçekleşti.


Yabancılara yapılan konut satışları Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %42,0 azalarak 2 bin 930 oldu. Eylül ayında toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı %2,9 oldu. Yabancılara yapılan konut satışlarında ilk sırayı bin 7 konut satışı ile Antalya aldı. Antalya'yı sırasıyla 978 konut satışı ile İstanbul ve 211 konut satışı ile Mersin izledi.

Yabancılara yapılan konut satışları Ocak-Eylül döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %43,5 azalarak 28 bin 64 oldu.
Ülke uyruklarına göre en çok konut satışı Rusya Federasyonu vatandaşlarına yapıldı
Eylül ayında Rusya Federasyonu vatandaşları Türkiye'den 722 konut satın aldı. Rusya Federasyonu vatandaşlarını sırasıyla 327 konut ile İran, 191 konut ile Irak ve 148 konut ile Almanya vatandaşları izledi.
Kaynak: TÜİK – Konut Satış İstatikleri – Eylül 2023 – Yayın Tarihi: 16 Ekim 2023


| 1 | Konut Fiyat Endeksi |
Yeni Konutlar Fiyat Endeksi |
Yeni Olmayan Konutlar Fiyat Endeksi |
Birim Fiyat (TL/m2)** |
|---|---|---|---|---|
| TÜRKİYE | 1043,0 (%90,3) |
1120,1 (%94,7) |
1029,7 (%90,3) |
27840,6 € |
| ISTANBUL | 905,8 (%78,4) |
1017,3 (%88,5) |
897,4 (%77,1) |
41766,1 & |
| ANKARA | 1059,0 (%100,4) |
1263,9 (%95,3) |
1042,3 (%100,4) |
20931,7 % |
| IZMIR | 1071,6 (%90,3) |
1196,6 (%103,5) |
1051,5 (%90,0) |
31853,2 € |





Kaynak: TCBM / Konut Fiyat Endeksi / Ağustos 2023

Değerlemeye konu olan gayrimenkul ile ilgili olarak değerleme çalışmaları olumsuz yönde etkileyen herhangi bir faktör bulunmamaktadır.

Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden biri olan ve Balkan Yarımadası ile Anadolu arasında bir geçiş oluşturan Marmara Bölgesi'nde yer alan İstanbul İli, Avrupa ve Asya kıtalarının birbirine bağlandığı noktayı oluşturmaktadır.
İstanbul İli, 5.400 km²'lik yüzölçümüyle ülke topraklarının %0,7'sini kaplamaktadır. İstanbul, Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alır. İstanbul'un Çatalca Yarımadası üzerinde bulunan toprakları Avrupa yakası, Kocaeli Yarımadası üzerinde bulunan topraklarıysa Anadolu yakası olarak adlandırılır. İlin iki yakasını birbirinden İstanbul Boğazı ayırır. İstanbul ili kuzeyde Karadeniz, güneyde Marmara Denizi, batıda Tekirdağ, doğuda da Kocaeli ile komşudur.

Ulaşım yolları üzerinde elverişli konuma sahip olması, Marmara Bölgesi'ni diğer bölgelerden ayıran en önemli özelliklerden bir tanesidir. Ülkenin çeşitli kesimleri ile Türkiye'yi diğer ülkelere bağlayan başlıca kara, deniz ve hava yolları bu bölgede birleşmektedir. Avrupa ve Asya kıtalarını birbirine bağlayan en kısa kara ve deniz yolları Marmara Bölgesi üzerinden geçmekte ve bu yollar Karadeniz ülkelerini Akdeniz'e bağlayan deniz yolu ile de kesişmektedir.
Bölgenin; başta İstanbul olmak üzere her alanda gelişmesinde, birçok hizmet sektörünün oluşmasında ve ülkenin diğer bölgelerinden sürekli göç almasında ulaşım yolları üzerindeki konumu önemli rol oynamaktadır.
SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş / Rapor No: 2023OZELP00296-R / Gizlidir. 28

1973 yılında hizmete giren Boğaziçi Köprüsü'nün ardından kısa bir süre içinde çevre yolları tamamlanmıştır. Asya'yı Avrupa'ya bağlama ve transit trafiği kent içi trafikten ayırma amacı taşıyan bu proje sonuçta kentin "fiziki gelişme omurgası"nı oluşturmuş ve kent içi arterler haline dönüşmüştür. Kentin davranış modelini değiştiren, kendi talebini yaratan ve doyum noktasına gelen bu omurga kısa sürede yetersiz kalmış ve 1988 yılında Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve takip eden yıllarda ikinci kuşak çevre yolları hizmete açılmıştır. Son olarak 2016 yılında 3. Köprü açılmış olup, köprü ile bağlantılı olarak Kuzey Marmara Otoyolu'nun bir kısmı da trafiğe açılmıştır. Yol ile 2. Kademe yolların bağlantısını sağlayan ulaşım akslarının önümüzdeki yıllar içinde hizmete açılması beklenmektedir.
Türkiye'nin en önemli ithalat limanı olan Haydarpaşa Limanı ile ulusal ve uluslararası düzeyde ülkenin başlıca hava ulaşım merkezi olan Atatürk Havalimanı İstanbul'da yer almaktadır. Ayrıca Sabiha Gökçen Havalimanı gün geçtikçe kapasitesini artırmaktadır. Kapıkule Sınır Kapısı'ndan Türkiye topraklarına giren Edirne-İstanbul kara ve demiryolu, çeşitli hatlarıyla Avrupa ile bağlantıyı sağlayan diğer ulaşım türlerini oluşturarak, İstanbul İl'inin sadece ülkesi içindeki değil, Avrupa ve Orta Doğu'daki önemini de güçlendirmektedir.

Marmara Bölgesi ve İstanbul İli Ulaşım Bağlantıları
İstanbul'un diğer tüm iller ile karayolu bağlantısı vardır. Karayolu ile ulaşımda kullanılan Büyük İstanbul Otogarı, 1980'li yıllarda Topkapı'da bulunan İstanbul Trakya Otogarı'nın yetersiz gelmesi üzerine, 1987'de yapımına başlanmış, 1994 yılında hizmete girmiştir.
Kente demiryolu ile ulaşım için kullanılan Haydarpaşa Garı, 1908'de İstanbul - Bağdat Demiryolu hattının başlangıç istasyonu olarak inşa edilmiştir. Gar, TCDD'nin ana istasyonudur. İstanbul'un Anadolu Yakası'nda Kadıköy'de bulunur. Şehrin Avrupa yakasında Eminönü'nde bulunan Sirkeci Garı Trakya ve Avrupa'ya demiryolu ulaşımının başlangıcıdır.
İlde kent içi ulaşımda kullanılmak üzere İstanbul Ulaşım AŞ. Tarafından işletilen metro, tramvay; İETT tarafından işletilen metrobüs ve otobüslerin yanında dolmuş ve İDO tarafından işletilen deniz otobüsleri ve feribotlar da kullanılmaktadır. Yapımına 2004 yılında başlanan Marmaray tamamlanmış, Avrupa Yakası ile Asya Yakası metro ağı ile birbirine bağlanmıştır. Kentte ayrıca
1.510 m uzunluğundaki Fatih Sultan Mehmet, 1071 m uzunluğundaki Boğaziçi Köprüsü ve 2.164 m uzunluğundaki 3. Köprü ile Avrupa Yakası ile Asya Yakası arası ulaşım sağlanmaktadır.


Kağıthane İlçesi: Kâğıthane, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda bir ilçesidir. Kuzeyde Sarıyer, kuzeydoğuda Beşiktaş, doğu ve güneyde Şişli, güneybatıda Beyoğlu ve batıda da Eyüpsultan ile çevrilidir. İlçenin, Kağıthane Deresi'nin sona erdiği kesimde Haliç'e kısa bir kıyısı vardır. Kağıthane'nin merkezi konumu, gerek dönüşüm ve diğer emlak projeleri gerekse metro, Kağıthane ve Dolmabahçe tünelleri, 3. köprü, 3. havalimanı, üç katlı tüp geçit (Büyük İstanbul Tüneli) gibi ulaştırma alanında yaşanan gelişmeler sayesinde ön plana çıkmaktadır. Bugün ilçenin her mahallesinde çok sayıda konut ve ofis projesi hayata geçirilmektedir. Avrupa Yakası'nın gelişmiş bölgelerine halihazırda komşu olan Kağıthane, kuzeyde Cendere aksıSeyrantepe
üzerinden Ayazağa-Maslak ile; doğuda Levent ve Şişli ile; batıda Eyüp ve güneyde Beyoğlu-Taksim ile entegre olmaktadır. İlçe, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nin yeni binasına, özel üniversitelere ve okullara da ev sahipliği yapmaktadır. Kağıthane'nin merkezinde Küçük Kemal Çocuk Sahnesi ile İstanbul Büyük Şehir Belediyesi bünyesinde bulunan Şehir Tiyatroları Sadabad Sahnesi bulunmaktadır. Bunun yanı sıra ilçe belediyesine ait kültür merkezleri de mevcuttur.

6.4.2 GAYRİMENKULÜN ÇEVRESİNİN MEVCUT DURUMU
Değerlemeye konu olan taşınmazlar; İstanbul İli, Kağıthane İlçesi, Hamidiye Mahallesi, Girne Caddesi üzerinde yer alan 49/1 kapı nolu Çelik Özer İş Merkezi (6868 ada, 1 nolu parsel) bünyesindeki 12 adet işyeridir. Girne ve Soğuksu Caddelerinin kesiştikleri yerde konumlu olan taşınmazın yakın çevresinde ağırlıklı olarak konut binaları ile az sayıda iş merkezleri mevcuttur. Bölge

Kağıthane Belediyesi sınırları içerisinde yer almakta olup belediyenin sağladığı tüm altyapı hizmetlerinden yararlanmaktadır. Çelik Özer İş Merkezi, Kemerbugaz Caddesine 650 m., Kağıthane Kızılay Hastanesi'ne 1,5 km., Cendere Caddesi'ne ise yaklaşık 2,5 km. mesafededir.
Gayrimenkulün yakın çevresinde genel olarak betonarme yapı tarzında inşa edilmiş 5-6 katlı zemin katları ticari, normal katları mesken nitelikli yapılaşmalar hâkimdir. Bölgenin yol, su, elektrik, doğalgaz ve kanalizasyon altyapı çalışmaları tamamlanmış olup belediye hizmetlerinden istifade tamdır.
Değerlemeye konu taşınmazın konumlu olduğu ana gayrimenkul, 6868 Ada, 3.799.00 m² yüzölçümlü 1 Parsel üzerinde üzerinde, betonarme yapı strüktüründe tek kütle halinde projelendirilmiş ve inşa edilmiştir. Bina 4 bodrum kat, zemin ve 2 normal kat olmak üzere toplam 7 katlıdır. Projesine göre 4. bodrum katta otopark alanı, sığınak, pano odası, su deposu, 3. bodrum katında 1 adet dükkan, 1 adet ofis ile dükan ve ofislere ait depo alanı, otopark alanı, 2. bodrum katında 2 adet dükkan ile dükkanlara ait depo alanı, kapalı teras, 2.bodrum kat girişi, 1. bodrum katında 1 adet dükkan, 1 adet ofis, trafo, 2 adet bağımsız bölüme ait depo alanı, mescit ve kapalı teras, 1.bodrum kat girişi, zemin katında 2 adet dükkan ve kapalı teras, ana girişi, 1. normal katında 2 adet büro ve kapalı teras, 2. normal katında ise 2 adet büro, açık ve kapalı teras hacimleri bulunmaktadır.
Projesine ve yapı ruhsatlarına göre projenin toplam inşaat alanlarını gösterir tablo aşağıda sunulmuştur. Ana bina girişi Soğuksu Caddesi üzerinden 2.bodrum kat ve 1. bodrum kattan sağlanmaktadır.
| KAT NO | EMSALE DAHİL ALAN (m²) |
BRÜT ALAN (m²) |
|---|---|---|
| 4. Bodrum | 3.026,70 | |
| 3. Bodrum | 102,40 | 3.032,90 |
| 2. Bodrum | 1.154,54 | 3.063,42 |
| 1. Bodrum | 821,03 | 3.074,51 |
| Zemin kat | 1.873,17 | 3.099,00 |
| 1.kat | 1.868,49 | 2.973,86 |
| 2.kat | 1.777,00 | 2.753,24 |
| TOPLAM | 7.596,63 | 21.023,63 |
Binada 3.bodrum katında yer alan otopark alanları, yerinde depolama alanı olarak kiralandığı, diğer katların kullanım fonksiyonlarına uygun olarak düzenlendiği ve kullanıldığı görülmüştür.
Madde 21: – Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (....) (1) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir. Projede ruhsatlar alınmış olup inşaat tamamlanmıştır. Mevcut durumda imar kanununun 21. Maddesi kapsamında yeniden alınması gerekli ruhsat bulunmamaktadır.

Değerleme konusu ana gayrimenkulde; İncelenen mimari projesine göre 12 adet bağımsız bölüm (ofis, işyeri) bulunmaktadır. Taşınmazların farklı bağımsız bölümler ile birleştirilerek kurumsal firmalar tarafından birlikte kullanıldıkları tespit edilmiştir.
En iyi ve en verimli kullanım, bir varlığın potansiyelinin yasal olarak izin verilen ve finansal olarak karlı olarak ve en yüksek düzeyde kullanımdır. En iyi ve en verimli kullanım, bir varlığın mevcut kullanımının devamı ya da alternatif başka bir kullanım olabilir. Bu, bir pazar katılımcısının varlık için teklif edeceği fiyatı hesaplarken varlık için planladığı kullanıma göre belirlenir.
Yukarıdaki tanımdan hareketle değerleme konusu taşınmazın konumu, büyüklüğü ve mevcut durumu dikkate alınarak en iyi ve en verimli kullanım şeklinin "mevcut kullanımı olduğu" düşünülmektedir.
Değerleme konusu gayrimenkule ait teknik özellikler ve değerleme çalışmasında baz alınan verilere Rapor'un 8. Maddesinde detaylı olarak yer verilmiştir.
Değerleme yaklaşımlarının uygun ve değerlenen varlıklarının içeriği ile ilişkili olmasına dikkat edilmesi gerekir. Aşağıda tanımlanan ve açıklanan üç yaklaşım değerlemede kullanılan temel yaklaşımlardır. Bunların tümü, fiyat dengesi, fayda beklentisi veya ikame ekonomi ilkelerine dayanmaktadır. Temel değerleme yaklaşımları aşağıdaki gibidir:
Bu üç ana yaklaşımdan Rapor'a konu olan gayrimenkulün özellikleri dikkate alınmak suretiyle kullanılabilir olanlar tercih edilerek değerleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

Pazar yaklaşımı varlığın, fiyat bilgisi elde edilebilir olan aynı veya karşılaştırılabilir (benzer) varlıklarla karşılaştırılması suretiyle gösterge niteliğindeki değerin belirlendiği yaklaşımı ifade eder. Aşağıda yer verilen durumlarda, pazar yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmektedir:
Yukarıda yer verilen durumlarda pazar yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmekle birlikte, söz konusu kriterlerin karşılanamadığı aşağıdaki ilave durumlarda, pazar yaklaşımı uygulanabilir ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilebilir. Pazar yaklaşımının aşağıdaki durumlarda uygulanması halinde, değerlemeyi gerçekleştirenin diğer yaklaşımların uygulanıp uygulanamayacağını ve pazar yaklaşımı ile belirlenen gösterge niteliğindeki değeri pekiştirmek amacıyla ağırlıklandırılıp ağırlıklandırılamayacağını dikkate alması gerekli görülmektedir:
Değerlemeye konu taşınmazın konumlandığı bölgede yer alan benzer niteliklere sahip ticari mülkler araştırılmıştır. Taşınmazların konumları, alanları itibari ile ticari potansiyelleri, ulaşım imkânları, ana yola olan cepheleri, reklamasyonları, yaya ve araç trafiği açısından yoğun konumda olup olmadıkları, kullanım alanı gibi değerine etken olabilecek olumlu/olumsuz tüm özellikleri dikkate alınarak piyasa araştırması yapılmıştır.
Pazar yaklaşımı varlığın, fiyat bilgisi elde edilebilir olan aynı veya karşılaştırılabilir (benzer) varlıklarla karşılaştırılması suretiyle gösterge niteliğindeki değerin belirlendiği yaklaşımı ifade eder. Aşağıda yer verilen durumlarda, pazar yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmektedir:
Yukarıda yer verilen durumlarda pazar yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmekle birlikte, söz konusu kriterlerin karşılanamadığı aşağıdaki ilave durumlarda, pazar yaklaşımı uygulanabilir ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilebilir. Pazar yaklaşımının aşağıdaki durumlarda uygulanması halinde, değerlemeyi gerçekleştirenin diğer yaklaşımların uygulanıp uygulanamayacağını ve pazar yaklaşımı ile belirlenen gösterge niteliğindeki değeri pekiştirmek amacıyla ağırlıklandırılıp ağırlıklandırılamayacağını dikkate alması gerekli görülmektedir:

| SATILIK TİCARİ BİNA EMSALLERİ | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No | Emsal Açıklaması | Kullanım Alanı (m²) |
Satış Değeri (TL) |
Birim Fiyat (TL/ m²) |
||||||
| 1 | Emlak Ofisi : Taşınmazla aynı bölgede yer alan, Anadolu Caddesi'ne cepheli toplam 9.250 m² kullanım alanlı olduğu beyan edilen 2 yıllık plaza binası 399.000.000,-TL bedelle satılıktır. Emsal brüt kullanım alanı küçük olduğundan birim m2 fiyatı yüksek çıkmaktadır. |
9.250 | 399.000.000 | 43.135 | ||||||
| 2 | Emlak Ofisi : Taşınmazla aynı bölgede yer alan, toplam 16.000 m² kullanım alanlı olduğu beyan edilen yeni yapım plaza binası 390.000.000,-TL bedelle satılıktır. |
16.000 | 390.000.000 | 24.375 | ||||||
| 3 | Emlak Ofisi : Taşınmazla aynı bölgede yer alan, toplam 30.000 m² kullanım alanlı olduğu beyan edilen 9 yıllık işyeri binası 990.000.000,-TL bedelle satılıktır. |
30.000 | 990.000.000 | 33.000 | ||||||
| 4 | Emlak Ofisi : Kağıthane Yeşilce Mahallesi'nde yer alan, toplam 1.875 m² kullanım alanlı olduğu beyan edilen 7 yıllık işyeri binası 84.000.000,-TL bedelle satılıktır. Emsal brüt kullanım alanı küçük olduğundan birim m2 fiyatı yüksek çıkmaktadır. |
1.875 | 84.000.000 | 44.800 | ||||||
| 5 | Emlak Ofisi : Kağıthane Yeşilce Mahallesi'nde yer alan, toplam 1.200 m² kullanım alanlı olduğu beyan edilen 30 yıllık İş Hanı binası 41.000.000,-TL bedelle satılıktır. Emsal brüt kullanım alanı küçük olduğundan birim m2 fiyatı yüksek çıkmaktadır. |
1.200 | 41.000.000 | 34.166 | ||||||
| Emsallerin Yorumlanması: Emsaller taşınmazlara yakın konumlu, benzer nitelikli taşınmazlardan seçilmiş olup, beyan edilen satış fiyatlardan % 10 pazarlık payı düşülmüştür. Bina yaşı, yapı kalitesi, konum ve cephe gibi özellikler göz önünde bulundurularak şerefiye düzenlemesi yapılmıştır. |


| Uyumlaştırma Tablosu (Satılık Ticari Bina ) | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Karşılaştırma Kriterleri | Karşılaştırılabilir Emsaller | ||||||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 1 0 | ||
| 1 | Satış Br. Fiyatı (TL) | 43.135,00 | 24.375,00 | 33.000,00 | 44.800,00 | 34.166,00 | |||||
| 2 | Pazarlık Payı | 10,00% | 10,00% | 10,00% | 10% | 10,00% | |||||
| 3 | Mülkiyet Durumu | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 4 | Satış Koşulları | 5,00% | 5,00% | 5,00% | 5 % | 5,00% | |||||
| 5 | Yenileme Masrafları | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 6 | Piyasa Koşulları | 10,00% | 10,00% | 10,00% | 10% | 0,00% | |||||
| 7 | Lokasyon | -5,00% | 0,00% | -5,00% | 0 % | 10,00% | |||||
| 8 | Bina Yaşı / Kalitesi | 10,00% | 5,00% | 0,00% | 0 % | -20,00% | |||||
| 9 | Kullanım Alanı | 5,00% | -10,00% | 0,00% | 10% | 10,00% | |||||
| 1 0 | Konfor Koşulları | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 1 1 | Diğer | 0,00% | -10,00% | -5,00% | -5% | -5,00% | |||||
| Uygunlaştırılmış Değer | 28.037,75 | 21.937,50 | 28.050,00 | 31.360,00 | 30.749,40 | - | - | - | - | - | |
| Ortalama Değer 28.026,93 |
Ortalama Değer
| EMSAL ANALİZİNE GÖRE TOPLAM İŞYERİ DEĞERİ | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| TOPLAM BRÜT NİTELİĞİ ALAN (M²) |
BİRİM SATIŞ DEĞERİ (TL/M2) |
YUVARLATILMIŞ DEĞERİ (TL) |
SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş.'NE AİT HİSSENİN (~%56,95) YUVARLATILMIŞ DEĞERİ (TL) |
||||||
| TİCARİ BİNA | 21.023,63 | 28.026 | 589.200.000,00 | 335.550.000,00 |
Maliyet yaklaşımı, bir alıcının, gereksiz külfet doğuran zaman, elverişsizlik, risk gibi etkenler söz konusu olmadıkça, belli bir varlık için, ister satın alma, isterse yapım yoluyla edinilmiş olsun, kendisine eşit faydaya sahip başka bir varlığı elde etme maliyetinden daha fazla ödeme yapmayacağı ekonomik ilkesinin uygulanmasıyla gösterge niteliğindeki değerin belirlendiği yaklaşımdır. Bu yaklaşımda, bir varlığın cari ikame maliyetinin veya yeniden üretim maliyetinin hesaplanması ve fiziksel bozulma ve diğer biçimlerde gerçekleşen tüm yıpranma paylarının düşülmesi suretiyle gösterge niteliğindeki değer belirlenmektedir.
Aşağıda yer verilen durumlarda, maliyet yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmektedir:
Yukarıda verilen durumlarda maliyet yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmekle birlikte, söz konusu kriterlerin karşılanamadığı aşağıdaki ilave durumlarda, maliyet yaklaşımı uygulanabilir ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilebilir. Maliyet yaklaşımının aşağıdaki durumlarda uygulanması halinde, değerlemeyi

gerçekleştirenin diğer yaklaşımların uygulanıp uygulanamayacağını ve maliyet yaklaşımı ile belirlenen gösterge niteliğindeki değeri pekiştirmek amacıyla ağırlıklandırılıp ağırlıklandırılamayacağını dikkate alması gerekli görülmektedir:
Kısmen tamamlanmış bir varlığın değeri genellikle, varlığın oluşturulmasında geçen süreye kadar katlanılan maliyetleri (ve bu maliyetlerin değere katkı yapıp yapmadığını) ve katılımcıların, varlığın, tamamlandığındaki değerinden varlığı tamamlamak için gereken maliyetler ile kâr ve riske göre yapılan uygun düzeltmeler dikkate alındıktan sonraki değerine ilişkin beklentilerini yansıtacaktır.
Maliyet yaklaşımı, bir alıcının, gereksiz külfet doğuran zaman, elverişsizlik, risk gibi etkenler söz konusu olmadıkça, belli bir varlık için, ister satın alma, isterse yapım yoluyla edinilmiş olsun, kendisine eşit faydaya sahip başka bir varlığı elde etme maliyetinden daha fazla ödeme yapmayacağı ekonomik ilkesinin uygulanmasıyla gösterge niteliğindeki değerin belirlendiği yaklaşımdır. Bu yaklaşımda, bir varlığın cari ikame maliyetinin veya yeniden üretim maliyetinin hesaplanması ve fiziksel bozulma ve diğer biçimlerde gerçekleşen tüm yıpranma paylarının düşülmesi suretiyle gösterge niteliğindeki değer belirlenmektedir.
İnşaî yatırımların değerlendirmeye esas m² birim bedelleri (kârı havi satışa esas rayiç tutarları), binanın yapılış tarzı ve nitelikleri ile birlikte halihazır fiziksel durumu dikkate alınarak saptanmış ve aşağıda tablo halinde sunulmuştur. Bu değerlendirmemizde inşaat piyasası güncel verileri dikkate alınmış ve yapının yaşı ve yapım tarzına göre yıpranma payı düşülerek değer takdir edilmiştir.
Değerleme konusu taşınmazlar bağımsız bölüm özelliği taşıdığından değerlemede maliyet yöntemi kullanılmamıştır.
Değerleme konusu taşınmazlar bağımsız bölüm niteliğinde olup bütün halinde kullanıldığından değer tespitinde emsal karşılaştırma yöntemi tercih edilmiştir.
Değer tespitinde maliyet yöntemi tercih edilmemiştir.
Gelir yaklaşımı, gösterge niteliğindeki değerin, gelecekteki nakit akışlarının tek bir cari değere dönüştürülmesi ile belirlenmesini sağlar. Gelir yaklaşımında varlığın değeri, varlık tarafından yaratılan gelirlerin, nakit akışlarının veya maliyet tasarruflarının bugünkü değerine dayanılarak tespit edilir. Aşağıda yer verilen durumlarda, gelir yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmektedir:
Yukarıda yer verilen durumlarda gelir yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmekle birlikte, söz konusu kriterlerin karşılanamadığı aşağıdaki ilave durumlarda, gelir yaklaşımı uygulanabilir ve bu

yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilebilir. Gelir yaklaşımının aşağıdaki durumlarda uygulanması halinde, değerlemeyi gerçekleştirenin diğer yaklaşımların uygulanıp uygulanamayacağını ve gelir yaklaşımı ile belirlenen gösterge niteliğindeki değeri pekiştirmek amacıyla ağırlıklandırılıp ağırlıklandırılamayacağını dikkate alması gerekli görülmektedir:
Gelir yaklaşımının temelini, yatırımcıların yatırımlarından getiri elde etmeyi beklemeleri ve bu getirinin yatırıma ilişkin algılanan risk seviyesini yansıtmasının gerekli görülmesi teşkil eder. Genel olarak yatırımcıların sadece sistematik risk ("pazar riski" veya "çeşitlendirmeyle giderilemeyen risk" olarak da bilinir) için ek getiri elde etmeleri beklenir.
Bu yaklaşımda, Doğrudan İndirgeme (Direkt Kapitalizasyon) ve Gelir İndirgeme (en önemli örneği İndirgenmiş Nakit Akımları analizidir) olarak adlandırılan iki yöntem kullanılmaktadır. Rapor konusu taşınmazların değer tesbitinde kira bedelinin ve kapitalizasyon oranının kolay tesbit edilebilir olması sebebiyle Doğrudan İndirgeme yöntemi kullanılmıştır. Direkt ya da doğrudan kapitalizasyon da denilen ve mülkün bir yıllık stabilize getirisini baz alan bu yaklaşım, yeni bir yatırımcı açısından gelir üreten mülkün piyasa değerini analiz eder. Bu yöntemde bir kapitalizasyon oranı elde edebilmek için karşılaştırılabilir mülklerin satış fiyatlarıyla gelirleri arasındaki ilişkiyi incelenir daha sonra konu mülkün sahip olunduktan sonraki ilk yılda elde edilen yıllık faaliyet gelirine bu oran uygulanır. Elde edilen değer, benzer mülklerin aynı düzeyde getiri elde edeceği varsayımıyla belirlenen gelir düzeyi ile garanti edilen piyasa değeridir.
Bu analizde "Taşınmazın Değeri=Taşınmazın Yıllık Net Geliri / Direkt Kapitalizasyon Oranı" formülünden yararlanılır. Kapitalizasyon oranı ise satılık ve kiralık emsallerin ortalama birim fiyatlarından hareketle (Bkz. Emsal Analizi) şu şekilde belirlenmiştir.
Ortalama m2 satış değeri: 28.026 TL
Ortalama m2 kira değeri: 100,35
Satış Değeri / kira değeri: 28.026 / 100,35 = 279,28 Ay /12 Ay = 23,27 Yıl
Buna göre Kapitalizasyon oranı: 100 / 23,27 = %43= 0,043 olarak belirlemiştir.
| KİRALIK TİCARİ BİNA EMSALLERİ | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| No | Emsal Açıklaması | Kullanım Alanı (m²) |
Satış Değeri (TL) |
Birim Fiyat (TL/ m²) |
|||||||
| 1 | Emlak Ofisi: Taşınmazlara yakın konumda Kağıthane Hamidiye Mahallesi'nde yer alan 5.500 m2 kullanım alanlı 5 katlı plaza 650.000,-TL/ay bedelle kiralıktır. |
5.500 | 650.000 | 118,18 | |||||||
| 2 | Emlak Ofisi: Taşınmazlara yakın konumda Kağıthane Seyrantepe Mahallesi'nde yer alan 3.000 m2 kullanım alanlı 6 katlı işyeri binası 550.000,-TL/ay bedelle kiralıktır. |
3.000 | 550.000 | 183,33 | |||||||
| 3 | Emlak Ofisi: Taşınmazlara yakın konumda Kağıthane Seyrantepe Mahallesi'nde yer alan giriş ve asma kat olmak üzere 2.500 m2 kullanım alanlı depo 700.000,-TL/ay bedelle kiralıktır. |
2.500 | 700.000 | 280.000 | |||||||
| 4 | Emlak Ofisi: Taşınmazlara yakın konumda Kağıthane Hamidiye Mahallesi'nde yer alan 750 m2 kullanım alanlı 3 katlı iş hanı 78.000,-TL/ay bedelle kiralıktır. |
750 | 78.000 | 104,00 | |||||||
| 5 | Emlak Ofisi: Taşınmazlara yakın konumda Kağıthane Hürriyet Mahallesi'nde yer alan 700 m2 kullanım alanlı depo 130.000,-TL/ay bedelle kiralıktır. |
700 | 130.000 | 185,71 |
Emsallerin Yorumlanması: Emsaller taşınmazlara yakın konumlu, benzer nitelikli taşınmazlardan seçilmiş olup, beyan edilen satış fiyatlardan % 10 pazarlık payı düşülmüştür. Bina yaşı, yapı kalitesi, konum ve cephe gibi özellikler göz önünde bulundurularak şerefiye düzenlemesi yapılmıştır. Bağımsız bölüm bazında takdir edilen değerler proje içerisindeki kat, konum, cephe ve şerefiye özelliklerine göre yansıtılmıştır.


| Uyumlaştırma Tablosu (Kiralık Ticari Bina ) | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Karşılaştırma Kriterleri | Karşılaştırılabilir Emsaller | ||||||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 7 | 8 | 9 | 1 0 | |||
| 1 | Satış Br. Fiyatı (TL) | 118,18 | 183,33 | 280,00 | 104,00 | 185,71 | |||||
| 2 | Pazarlık Payı | 10,00% | 10,00% | 10,00% | 8 % | 10,00% | |||||
| 3 | Mülkiyet Durumu | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 4 | Kiralanma Koşulları | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 5 | Yenileme Masrafları | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 6 | Piyasa Koşulları | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 7 | Lokasyon | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 8 | Bina Yaşı / Kalitesi | 0,00% | 0,00% | 0,00% | -10% | 0,00% | |||||
| 9 | Kullanım Alanı | 5,00% | 5,00% | 5,00% | 20% | 20,00% | |||||
| 1 0 | Konfor Koşulları | 0,00% | 0,00% | 10,00% | 0 % | 0,00% | |||||
| 1 1 | Diğer | -15,00% | 10,00% | 25,00% | -20% | 10,00% | |||||
| Uygunlaştırılmış Değer | 118,18 | 137,50 | 140,00 | 106,08 | 111,43 | - | - | - | - | - | |
| Ortalama Değer | 100,35 |
| GELİR YAKLAŞIMINA GÖRE TOPLAM İŞYERİ DEĞERİ | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bileşen Adı |
Alanlar | Birim Değeri (TL/m²) |
Aylık Kirası | Yıllık Kirası | Kapitalizasyon Oranı |
Arsa Dahil Toplam Değeri (TL) |
SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş.'NE AİT HİSSENİN (~%56,95) YUVARLATILMIŞ DEĞERİ (TL) |
| Ticari Bina | 21.023,63 | 100,35 | ₺2.110.000,00 | ₺25.320.000 | 0,043 | 591.590.000 | 336.910.000 |

| GELİR YAKLAŞIMINA GÖRE TOPLAM İŞYERİ DEĞERİ | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bileşen Adı |
Alanlar | Birim Değeri (TL/m²) |
Aylık Kirası | Yıllık Kirası | Kapitalizasyon Oranı |
Arsa Dahil Toplam Değeri (TL) |
SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş.'NE AİT HİSSENİN (~%56,95) YUVARLATILMIŞ DEĞERİ (TL) |
| Ticari Bina | 21.023,63 | 100,35 | ₺2.110.000,00 | ₺25.320.000 | 0,043 | 591.590.000 | 336.910.000 |
Söz konusu taşınmazlar inşaatı tamamlanmış ve kullanımda olan projede yer almaktadırlar. Taşınmazların değerlemesinde yalnızca emsal karşılaştırma ve gelir yaklaşımı yöntemleri kullanılmıştır.
Değerleme konusu taşınmazlar boş arazi ve proje geliştirme niteliğinde değildir.
Değerleme konusu taşınmazlar boş arazi ve proje geliştirme niteliğinde değildir.
Müşterek veya bölünmüş kısımlar bulunmamaktadır.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun 01.02.2017 tarih Seri III-62.1 sayılı "Sermaye Piyasasında Değerleme Standartları Hakkında Tebliğ"i doğrultusunda Uluslararası Değerleme Standartları UDS 105 Değerleme Yaklaşımı ve Yöntemleri Madde 10.4'e göre "Değerleme çalışmasında yer alan bilgiler ve şartlar dikkate alındığında, özellikle tek bir yöntemin doğruluğuna ve güvenilirliğine yüksek seviyede itimat duyulduğu hallerde, değerlemeyi gerçekleştirenlerin bir varlığın değerlemesi için birden fazla değerleme yöntemi kullanması gerekmez. Ancak, değerlemeyi gerçekleştirenin çeşitli yaklaşım ve yöntemleri kullanmayı da göz önünde bulundurması gerekli görülmekte olup, özellikle tek bir yöntem ile güvenilir bir karar verilebilmesi için yeterli bulguya dayalı veya gözlemlenebilen girdinin mevcut olmadığı hallerde, bir değerin belirlenebilmesi amacıyla birden fazla değerleme yaklaşımı veya yöntemi gerekli görülüp kullanılabilir. Birden fazla değerleme yaklaşımı veya yönteminin, hatta tek bir yaklaşım dahilinde birden fazla yöntemin kullanıldığı hallerde, söz konusu farklı yaklaşım veya yöntemlere dayalı değer takdirinin makul olması ve birbirinden farklı değerlerin, ortalama alınmaksızın, analiz edilmek ve gerekçeleri belirtilmek suretiyle tek bir sonuca ulaştırılma sürecinin değerlemeyi gerçekleştiren tarafından raporda açıklanması gerekli görülmektedir." denilmektedir.

Raporun 10. Maddesinde Kullanılan Değer Tanımları başlıklı bölümde detaylı olarak aktarılan değerleme yaklaşımları tanımlarına göre;
| FARKLI DEĞERLEME YÖNTEMLERİ İLE HESAPLANMIŞ DEĞERLERİN KARŞILAŞTIRMASI | ||||
|---|---|---|---|---|
| KULLANILAN YÖNTEMLER | SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş.'NE AİT HİSSENİN (~%56,95) DEĞERİ (TL) |
|||
| EMSAL KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ | 335.550.000,00 | |||
| GELİR İNDİRGEME YÖNTEMİ | 336.910.000,00 |
Bu değerleme çalışmasında, asgari bilgilerden raporda yer verilmeyen herhangi bir husus bulunmamaktadır.
Değerleme konusu taşınmazlar için yasal gereklilikler yerine getirilmiş ve mevzuat uyarınca alınması gereken izin ve belgeler mevcuttur. Alınmasına gerekli başka bir belge bulunamamaktadır.
Değerlemeye konu taşınmazların üzerinde gayrimenkul değerini doğrudan ve önemli ölçüde etkileyecek nitelikte herhangi bir takyidat bulunmamaktadır. Değerlemeye konu olmayan hissedar üzerinde "kamu haczi" şerhi yer almakta olup bu hissedar değerlemeye tabi değildir.
Değerlemesi yapılan SERVET GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. hissesi üzerinde taşınmazın devredilebilirliğini etkileyecek şekilde herhangi bir haciz, ipotek ya da kısıtlayıcı şerh bulunmamaktadır.
Değerleme konusu taşınmaz tapu kayıtlarında bağımsız bölüm niteliğinde olup, herhangi bir proje geliştirme tasarrufunda bulunulmadığı öngörülmüştür.
Değerleme konusu taşınmazların üzerinde herhangi bir üst hakkı veya devre mülk hakkı bulunmamaktadır.

Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları'na İlişkin esaslar Tebliği'nin 22. Maddesi 1. Fırka (b) ve (c) bentleri:
b) (Değişik:RG-2/1/2019-30643) Portföylerine alınacak her türlü bina ve benzeri yapılara ilişkin olarak yapı kullanma izninin alınmış ve kat mülkiyetinin tesis edilmiş olması zorunludur. Ancak, mülkiyeti tek başına ya da başka kişilerle birlikte ortaklığa ait olan otel, alışveriş merkezi, iş merkezi, hastane, ticari depo, fabrika, ofis binası ve şube gibi yapıların, tamamının veya bölümlerinin yalnızca kira geliri elde etme amacıyla kullanılması halinde, anılan yapıya ilişkin olarak yapı kullanma izninin alınması ve tapu senedinde belirtilen niteliğinin taşınmazın mevcut durumuna uygun olması yeterli kabul edilir. Ayrıca, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi alınmış olması, bu fıkrada yer alan yapı kullanma izninin alınmış olması şartının yerine getirilmesi için yeterli kabul edilir.
c) Portföylerine ancak üzerinde ipotek bulunmayan veya gayrimenkulün değerini doğrudan ve önemli ölçüde etkileyecek nitelikte herhangi bir takyidat şerhi olmayan gayrimenkuller ile gayrimenkule dayalı haklar dahil edilebilir. Bu hususta 30 uncu madde hükümleri saklıdır.
Taşınmazın gayrimenkulün değerini doğrudan ve önemli ölçüde etkileyecek nitelikte herhangi bir takyidat bulunmamaktadır.
Taşınmaz için Yapı Kullanma İzin belgesi alınmış olup halihazırda "Ticari" fonksiyonlu kullanılmaktadır.
Değerlemesi yapılan gayrimenkulün Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı portföyünde "Binalar" başlığı altında yer almasında Sermaye Piyasası Mevzuatı çerçevesinde herhangi bir engel bulunmamaktadır.
İş bu Rapor; Servet Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş'nin talebi üzerine tapuda; İstanbul İli Kağıthane İlçesi Merkez Mahallesi, 6868 Ada 1 no'lu parselde kain "BAHÇELİ KARGİR BİNA" nitelikli taşınmazda yer alan 12 adet İş yerinin pazar değerinin tespitine yönelik olarak hazırlanmıştır.
Rapor içeriğinde özellikleri belirtilen ve ticari binanın yerinde ve ilgili merciler nezdinde yapılan incelemeleri sonucunda konumuna, mimari ve inşai özelliklerine ve çevrede yapılan piyasa araştırmalarına göre mimari projesindeki kullanım alanlarına göre günümüz ekonomik koşulları itibariyle taşınmazlardaki Servet Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ne Ait ~%56,95 Hissenin, yukarıda belirtilen huşular ve raporun 5.1.2. maddesinde belirtilen takyidatlar dikkate alınmaksızın taşınmaz için takdir edilen yasal ve mevcut değerleri aşağıdaki tablodaki gibidir;
| YASAL/MEVCUT KDV DAHİL |
335.550.000,00 | TL |
|---|---|---|
| YASAL/MEVCUT KDV DAHİL |
402.660.000,00 | TL |

İşbu değerleme raporu 1 adet orijinal olarak düzenlemiştir. Bilgilerinize Sunulur, Saygılarımızla. 08.01.2024
| Varlık Taşınmaz Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Hazırlayan | Kontrol - Onay | ||||
| Recep AKÇA | Mustafa Volkan CANTEKİNLER | ||||
| Değerleme Uzmanı | Sorumlu Değerleme Uzmanı | ||||
| SPK No: 405081 | SPK No:403847 | ||||
Ekler:
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.