Rafako S.A. — Management Reports 2015

Mar 21, 2016

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI GRUPY KAPITAŁOWEJ RAFAKO W 2015 ROKU

Racibórz, 21 marca 2016

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO

Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku

Spis treści

		nr strony
I.	Informacje ogólne 4
II.	Organizacja Grupy Kapitałowej Rafako S.A. 7
1.	Organizacja Grupy Kapitałowej ze wskazaniem jednostek podlegających konsolidacji 7
2.	Zmiany w powiązaniach kapitałowych Grupy 8
3.	Władze jednostki dominującej 9
III.	Sytuacja gospodarcza i finansowa 11
1.	Zewnętrzne i wewnętrzne czynniki istotne dla bieżących wyników finansowych oraz rozwoju Grupy Kapitałowej RAFAKO 11
2.	Podstawowe zagrożenia i ryzyka 11
3. 3.1.	Analiza podstawowych wielkości ekonomiczno – finansowych 13 Podsumowanie 2015 roku 13
3.2.	Przychody ze sprzedaży i ich struktura 14
3.3. 3.4.	Dostawy i usługi kompletacyjne oraz zakupy materiałów do produkcji 17 Transakcje z podmiotami powiązanymi 18
3.5.	Koszty działalności operacyjnej i ich struktura oraz wynik brutto na sprzedaży 18
3.6.	Pozostałe przychody i koszty operacyjne, wynik na operacjach finansowych 19
3.7.	Dochody i ich struktura 19
3.8.	Rentowność i zwrot z kapitału własnego 20
3.9.	Płynność finansowa 20
	3.10. Stan zadłużenia 21
	3.11. Pozycje pozabilansowe 22
	3.12. Struktura finansowania aktywów 22
	3.13. Aktywa trwałe 23
	3.13.1. Struktura majątku trwałego 23 3.13.2. Opis głównych inwestycji w zakresie aktywów trwałych 23
	3.14. Aktywa obrotowe 24
	3.15. Wysokość i struktura kapitału własnego Grupy 24
	3.16. Wykorzystanie środków z emisji akcji serii J 25
4.	Sytuacja kadrowa, zatrudnienie w Grupie Kapitałowej RAFAKO 25
5.	Pozostałe informacje 26
IV.	Ważniejsze wydarzenia związane z działalnością Grupy Kapitałowej w 2015 roku, a także po jego zakończeniu, aż do dnia sporządzenia sprawozdania finansowego 27
1.	Umowa z TAURON Elektrownia Jaworzno 27
2.	Umowa z PGE Elektrownia Opole 29
3.	Wydarzenia w zakresie innych, istotnych zamówień 29
4.	Wydarzenia w zakresie innych, istotnych zdarzeń 30
5.	Przedsięwzięcia z zakresu działalności rozwojowej i jakości 32
6.	Przedsięwzięcia w zakresie komputeryzacji i zarządzania 32
7.	Pozostałe informacje 32
8.	Sprawy sporne, postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej 33

Oświadczenie Zarządu 45
	Perspektywy rozwoju Grupy Kapitałowej w 2016 roku 34 Polityka energetyczna 34 Plany inwestycyjne sektora energetycznego 36 Plany działalności 40 Portfel zamówień 41

Załączniki:

• Nr 1 Zestawienie wskaźników za 2015 i 2014 rok.
• Nr 2 Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2015 i 31 grudnia 2014 roku struktura, zmiana stanów i dynamika.
• Nr 3 Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów za 2015 i 2014 rok.
• Nr 4 Struktura i dynamika skonsolidowanego wyniku brutto za 2015 i 2014 rok.
• Nr 5 Zestawienie umów ubezpieczeniowych obowiązujących na dzień 31 grudnia 2015 roku.
• Nr 6 Struktura portfela posiadanych przez RAFAKO S.A. akcji i udziałów na dzień 31 grudnia 2015 roku.
• Nr 7 Zestawienie udzielonych pożyczek.
• Nr 8 Zestawienie zaciągniętych kredytów i pożyczek.
• Nr 9 Oświadczenie o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego w RAFAKO S.A. (jednostce dominującej) w 2015 roku.

I. Informacje ogólne

Kim jesteśmy?

RAFAKO S.A. (jednostka dominująca) należy do największych polskich firm zajmujących się generalną realizacją inwestycji w zakresie kompletnych bloków energetycznych oraz projektowaniem, produkcją, budową i serwisem urządzeń, i obiektów energetycznych. Od listopada 2011 roku RAFAKO wchodzi w skład Grupy PBG.

Podstawowa oferta Grupy Kapitałowej RAFAKO obejmuje:

Kompletne bloki energetyczne	Kotły energetyczne i ciepłownicze	Urządzenia ochrony powietrza	Zespoły oraz części maszyn i urządzeń energetycznych	Pozostałe
• składające się z kotła (opalanego paliwami kopalnymi lub biomasą) wraz z turbiną sprzęgniętą z generatorem wytwarzającym energię oraz kompletem urządzeń i instalacji niezbędnych do poprawnej pracy bloku	• opalane paliwami kopalnymi, biomasą, odpadami • z paleniskami: rusztowym, fluidalnym i pyłowym • na parametry pary pod i nadkrytyczne • kotły odzyskowe	• instalacje odsiarczania spalin metodą mokrą i półsuchą • instalacje odazotowania spalin, w tym metodą katalityczną SCR • urządzenia odpylające (elektrofiltry, filtry workowe)	• produkcja elementów kotłów i elementów odpylaczy • diagnostyka naprawa i modernizacja urządzeń kotłowych • usługi projektowe, doradcze i serwisowe • produkcja konstrukcji stalowych i innych części dla energetyki	• projektowanie budowlane, urbanistyczne i technologiczne • doradztwo inżynieryjne i techniczne • sprawowanie nadzoru dla budownictwa, przemysłu i ochrony środowiska • montaż urządzeń w przemyśle energetycznym i chemicznym • obsługa nieruchomości

Powyższe produkty i usługi Grupa Kapitałowa RAFAKO oferuje w formule EPC (model kompleksowego zarządzania projektem, obejmujący projektowanie, kompletację, produkcję, montaż/budowę, uruchomienie danego produktu) lub formule nie-EPC (model obejmujący projektowanie, kompletację, produkcję, montaż/budowę danego produktu w różnych konfiguracjach, zawsze z elementem kompletacji i produkcji).

Jednostka dominująca posiada własne zakłady produkcyjne, zakład macierzysty mieści się w Raciborzu, gdzie zlokalizowane są dyrekcja zakładu, biura projektowe i technologiczne oraz pięć hal produkcyjnych, gdzie produkowane są przede wszystkim elementy ciśnieniowe. Zakład jednostki dominującej produkujący elektrofiltry oraz ich elementy działa w Wyrach. Łączne moce przerobowe RAFAKO S.A. na 2015 rok wynosiły ponad 1,4 mln roboczogodzin/rok z możliwością ich zwiększenia do ponad 1,6 mln roboczogodzin/rok. Pod względem wartości mocy produkcyjnych w zakresie produkcji elementów ciśnieniowych Grupa posiada pozycję lidera w Polsce i w UE.

RAFAKO S.A. działa w branży energetycznej od 1949 roku. Oferta produktowa jednostki dominującej, początkowo skoncentrowana na produkcji kotłów parowych i ich elementów, była stopniowo rozszerzana, m.in. o kompletne instalacje odsiarczania spalin, odpylacze oraz instalacje odazotowania spalin. Jednostka dominująca z firmy typowo produkcyjnej, przekształciła się w generalnego wykonawcę obiektów energetycznych. W roku 2014 jednostka dominująca dołączyła do elitarnej grupy firm oferujących i realizujących kompletne bloki energetyczne w formule EPC, rozpoczynając w praktyce samodzielnie budowę bloku energetycznego o mocy 910 MW dla Elektrowni Jaworzno (dalej "Projekt Jaworzno 910MW").

Od początku swojej działalności jednostka dominująca była głównym dostawcą kotłów dla krajowej energetyki i przemysłu. Sumaryczna moc kotłów produkcji RAFAKO S.A. stanowi znaczącą część zainstalowanej mocy polskiej energetyki zawodowej oraz energetyki przemysłowej. Do najważniejszych obiektów, które jednostka dominująca wyposażyła w swoje kotły energetyczne, należą m.in.: elektrownie: Bełchatów, Opole, Turów, Dolna Odra (wszystkie PGE), Rybnik (EDF), Pątnów - Adamów - Konin, Kozienice (Enea) oraz elektrownie wchodzące w skład Tauron Wytwarzanie, a także Elektrociepłownie Warszawskie (PGNiG Termika), Zespół Elektrociepłowni Wrocławskich Kogeneracja, Zespół Elektrociepłowni Łódź (Dalkia), Elektrociepłownia Zielona Góra (EDF). Kotły z cyrkulacyjną warstwą fluidalną jednostka dominująca zainstalowała w Elektrociepłowniach Żerań i Bielsko-Biała II (Tauron Wytwarzanie), w Elektrowni Siersza (Tauron Wytwarzanie) oraz w Zakładach Farmaceutycznych Polpharma Starogard Gdański.

W 2008 roku został przekazany do eksploatacji blok 464 MW w Elektrowni Pątnów II, dla którego RAFAKO S.A. we współpracy z firmą SNC Lavalin wykonała kocioł i instalację odsiarczania spalin. Budowa bloku energetycznego na parametry nadkrytyczne w Pątnowie II jest pierwszą inwestycją tego typu zrealizowaną w Polsce, zarówno pod względem wysokości nakładów finansowych, jak i mocy prądotwórczej. Dzięki wysokiej wydajności bloku energetycznego o wiele niższa jest emisja do atmosfery szkodliwych gazów.

W 2011 roku w Elektrowni Bełchatów został przekazany do eksploatacji blok energetyczny o mocy 858 MW, w ramach którego RAFAKO S.A. wybudowała tzw. wyspę kotłową obejmującą kocioł, elektrofiltr oraz instalację odsiarczania spalin. Zbudowany w Bełchatowie nowy blok energetyczny jest najpotężniejszą jednostką opalaną węglem brunatnym na terenie Polski.

W 2014 roku został zakończony projekt zwiększenia w PGE Elektrociepłowni Kielce produkcji zielonej energii elektrycznej i cieplnej poprzez rozbudowę istniejących mocy wytwórczych o upustowo-kondensacyjną turbinę parową (moc ok. 6,5 MW), wymiennik ciepłowniczy (moc około 14 MW) współpracujących z posiadanym kotłem parowym OS-20 opalanym biomasą.

Istotny w sprzedaży RAFAKO S.A. jest udział sprzedaży zagranicznej. Największe wyprodukowane przez RAFAKO S.A. kotły pracują w elektrowniach w krajach byłej Jugosławii, szereg dużych jednostek dostarczono do Czech, Chin, Turcji i Indii. RAFAKO S.A. jest również, liczącym się na rynku europejskim, dostawcą elementów kotłowych. Naszymi klientami w 2015 roku były firmy z takich krajów jak: Wielka Brytania, Finlandia, Turcja, Niemcy, Serbia, Czechy.

Jednostka dominująca zdobywa coraz silniejszą pozycję na europejskim rynku termicznej utylizacji odpadów. W 2011 roku dostarczyliśmy 3 kotły odzyskowe do instalacji termicznej utylizacji odpadów komunalnych w Turynie (Włochy) oraz 2 kotły odzyskowe do termicznej utylizacji odpadów w Baku, w Azerbejdżanie. W grudniu 2013 roku oddany został do eksploatacji kocioł parowy dla spalarni odpadów komunalnych w miejscowości Roskilde w Danii. W 2013 rozpoczęła się realizacja projektu na dostawę części technologicznej dla dwóch linii Zakładu Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów dla Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. W 2014 roku dostarczyliśmy kocioł do spalania śmieci w miejscowości Billingham w hrabstwie Cleveland w Anglii. Na początku 2016 roku zakończono realizację kontraktu na dostawę kotła do utylizacji odpadów komunalnych w Calvert, Buckinghamshire (Anglia), w marcu 2016 roku miał miejsce "rozruch próbny" przed oddaniem inwestycji do używania. Odbiór inwestycji przez klienta zaplanowano na kwiecień 2016.

W grudniu 2012 roku w Elektrowni Jaworzno (Grupa Tauron) przekazano do eksploatacji kocioł fluidalny opalany wyłącznie biomasą, w odróżnieniu od wcześniejszych jednostek opalanych węglem lub równocześnie węglem i biomasą. W wrześniu 2014 zakończono realizację kontraktu dla Elektrowni Stalowa Wola, gdzie istniejący kocioł pyłowy opalany węglem został dostosowany do spalania wyłącznie biomasy. W końcowej fazie znajduje się również kontrakt na budowę kotła do spalania biomasy w miejscowości Wiesbaden w Niemczech. Te nowatorskie projekty podkreślają silną pozycję RAFAKO jako dostawcy technologii, związanych z produkcją energii ze źródeł odnawialnych. Projekty te wpisują się zarówno w strategię Polski, która powinna zwiększyć produkcję energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, jak również w "ekologiczną strategię" RAFAKO S.A.

RAFAKO S.A. jest liderem w zakresie zainstalowanych w Polsce dużych instalacji ochrony środowiska. Instalacje tego typu jednostka dominująca dostarczyła dla Elektrowni Jaworzno III, Elektrowni Bełchatów, Elektrowni Pątnów, Ostrołęka "B", Dolna Odra, Elektrociepłowni Siekierki, Elektrociepłowni Łódź, Elektrowni Siersza, Elektrowni Skawina, Elektrowni Trzebowice (Dalkia Czechy), Elektrowni Kozienice czy Elektrowni Połaniec.

W 2012 roku nastąpiło przekazanie do eksploatacji jednego z największych obiektów realizowanych przez RAFAKO S.A. – Instalacji Mokrego Odsiarczania Spalin w Elektrociepłowni Siekierki PGNiG Termika S.A. Wybudowana instalacja jest jedną z największych inwestycji ekologicznych w kraju, a także jednym z największych jednostkowych obiektów w historii RAFAKO S.A. W grudniu 2014 roku RAFAKO S.A. zakończyło modernizację instalacji odsiarczania spalin na blokach 5 i 6 w Elektrowni Bełchatów. W roku 2015 zakończono budowę instalacji odsiarczania metodą mokrą w elektrociepłowniach należących do Grupy EDF. Instalacje te wybudowano we Wrocławiu, Krakowie, Gdańsku i Gdyni w ramach kompleksowego planu Grupy EDF dostosowania swojej bazy wytwórczej do nowych wymogów ochrony środowiska. Obecnie trwają pomiary gwarancyjne, które mają zakończyć się w I kwartale 2016 roku.

W 2011 roku jednostka dominująca wkroczyła w nowy obszar ekologicznych inwestycji w energetyce, związany z redukcją tlenków azotu, poprzez realizację "pod klucz" nowoczesnych instalacji odazotowania spalin SCR. Obok pierwszej instalacji, zabudowanej na kotle K8 w PKN Orlen, od czerwca 2011 roku w Elektrowni "Kozienice" jest realizowana instalacja katalitycznego odazotowania spalin – SCR. W czerwcu 2012 roku został podpisany kontrakt na dostawę Instalacji Katalitycznego Odazotowania Spalin ze spółką GDF SUEZ Energia Polska S.A. dla sześciu bloków w Elektrowni Połaniec S.A.

Od 2009 roku ofertę jednostki dominującej rozszerzono o urządzenia odpylające, obejmujące elektrofiltry oraz filtry workowe. W latach 2010-2013 zostały przekazane do eksploatacji elektrofiltry m.in.: w Elektrowni Kozienice odpowiednio bloku nr 10, 4, 3 oraz 8; w Elektrowni Bełchatów kotła BB-1150 bloku nr 4 (2010), bloku K5 i K6 (2011), elektrofiltr oraz zmodernizowany system transportowy żużlu i popiołu bloku 6-215 MW w Elektrociepłowni Tuzla (2012). W 2014 roku RAFAKO S.A. zamontowało 2 elektrofiltry w elektrowni Westfalen w Niemczech i 2 elektrofiltry w elektrowni Eemshaven w Holandii.

Rok 2014 był dla RAFAKO S.A. rokiem przełomowym. Został podpisana umowa na budowę bloku energetycznego o mocy 910 MW w Elektrowni Jaworzno III, gdzie RAFAKO w praktyce samodzielnie realizuje ten projekt w formule pod klucz, a w zakresie technologicznym dostarcza całą wyspę kotłową.

W lutym 2014 roku w życie wszedł długo oczekiwany kontrakt na rozbudowę Elektrowni Opole, gdzie powstają dwa nowe bloki energetyczne o mocy 900 MW każdy na nadkrytyczne parametry pary. Jest to największa po 1989 roku inwestycja w polskiej branży energetycznej. Całość zakresu prac i usług wchodzących w zakres prac RAFAKO S.A., została powierzona Alstom Power Sp. z o.o.

Projekty oparte są o najnowocześniejszą technologię wytwarzania energii elektrycznej z zastosowaniem kotłów i turbin na nadkrytyczne parametry pary, które umożliwiają osiąganie sprawności bloku energetycznego na poziomie 45 proc. i wyższym. Jednostka dominująca od lat pracuje wspólnie z polskimi naukowcami nad koncepcją bloków o sprawności powyżej 50 proc., czyli bloków na parametry ultra-nadkrytyczne. Ich wdrożenie będzie kolejnym krokiem milowym w historii firmy i polskiej energetyki, która nie może sobie pozwolić na odejście od rodzimego węgla, jako podstawowego paliwa. Kolejnym projektem w roku 2014 dla RAFAKO na zasadzie inwestycji EPC jest podpisana w maju 2014 budowa nowej elektrociepłowni w Kędzierzynie dla Grupy Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn S.A. Jest to blok węglowy wyposażony w wysokosprawny kocioł węglowy, najnowocześniejszą technologię oczyszczania spalin jak i turbinę parową.

Wszystkie dostarczone przez jednostkę dominującą urządzenia znajdują się pod stałą opieką w zakresie serwisu i remontów. Jednostka dominująca oferuje również modernizację poprawiającą parametry eksploatacyjne oraz zmniejszającą negatywny wpływ urządzeń na środowisko naturalne.

Posiadane certyfikaty potwierdzają stosowanie przez RAFAKO S.A. wymagań dotyczących ISO 9001, ISO 14001, PN-N 18001, Dyrektywy 97/23/UE i mają na celu zapewnienie Klientów jednostki dominującej, że wytwarzane urządzenia odpowiadają technicznym wymogom bezpieczeństwa obowiązującym zarówno na rynku krajowym, zjednoczonym rynku Unii Europejskiej, jak i w USA.

W roku 2011 Grupa Kapitałowa RAFAKO stała się częścią Grupy Kapitałowej PBG, ze Spółką PBG S.A. jako podmiotem dominującym. PBG S.A. w upadłości układowej stoi na czele grupy kapitałowej, w skład której wchodzą firmy działające na rynku budownictwa specjalistycznego. Najistotniejsze segmenty działalności Grupy obejmują obecnie budownictwo energetyczne oraz budowę instalacji dla gazu ziemnego, ropy naftowej i paliw. W czerwcu 2012 roku, Sąd ogłosił upadłość Spółki PBG S.A. z możliwością zawarcia układu. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2015 roku Sędzia Komisarz stwierdził zawarcie Układu Spółki z Wierzycielami o treści zgodnej z Propozycjami Układowymi Spółki z dnia 28 kwietnia 2015 roku.

Struktura akcjonariatu jednostki dominującej na dzień 31 grudnia 2015 roku została przedstawiona w załączniku nr 9.

II. Organizacja Grupy Kapitałowej Rafako S.A.

1. Organizacja Grupy Kapitałowej ze wskazaniem jednostek podlegających konsolidacji

W dniu 31 grudnia 2015 roku Grupa Kapitałowa RAFAKO składała się z jednostki dominującej i siedmiu jednostek zależnych działających w branży energetycznej, usługowej i handlowej.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku w skład Grupy Kapitałowej RAFAKO, oprócz jednostki dominującej, wchodziły:

• Przedsiębiorstwo Gospodarki Lokalami PGL-DOM Sp. z o.o. z siedzibą w Raciborzu, ul. Bukowa 1. Jednostka dominująca posiada 100% w kapitale zakładowym spółki oraz 100% głosów na Zgromadzeniu Wspólników spółki. Przedmiot działalności: zarządzanie wspólnotami mieszkaniowymi,
• RAFAKO ENGINEERING Sp. z o. o. z siedzibą w Raciborzu, ul. Łąkowa 33. Jednostka dominująca posiada 51,05% w kapitale zakładowym spółki oraz 51,05% głosów na Zgromadzeniu Wspólników spółki. Spółka prowadzi działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne,
• ENERGOTECHNIKA ENGINEERING Sp. z o.o. z siedzibą w Gliwicach, jednostka zależna RAFAKO ENGINEERING Sp. z o. o. (które posiada 29,17% głosów na Zgromadzeniu Wspólników spółki) oraz jednostka zależna PGL DOM Sp. z o.o. (która posiada 31,06% głosów na Zgromadzeniu Wspólników spółki). Przedmiot działalności: projektowanie budowlane, urbanistyczne, technologiczne i doradztwo inżynieryjne,
• RAFAKO ENGINEERING SOLUTION doo. z siedzibą w Belgradzie, ul. Uciteljska 46. Jednostka dominująca posiada 77% w kapitale zakładowym spółki oraz 77% głosów na Zgromadzeniu Wspólników spółki. Przedmiot działalności: projektowanie technologiczne łącznie z doradztwem i sprawowaniem nadzoru dla budownictwa, przemysłu i ochrony środowiska,
• RAFAKO Hungary Kft. z siedzibą w Budapeszcie. Jednostka dominująca posiada 100% w kapitale zakładowym spółki oraz 100% na Zgromadzeniu Wspólników spółki. Przedmiot działalności: montaż urządzeń w przemyśle energetycznym i chemicznym,
• E001RK Sp. z o.o. z siedzibą w Raciborzu, zarejestrowana 9 października 2013 roku w Krajowym Rejestrze Sądowym, jednostka dominująca jest głównym udziałowcem spółki i posiada 100% udziałów. Przedmiot działalności: realizacja projektów budowlanych oraz związanych z budową dróg i autostrad, dróg szynowych i kolei podziemnej, mostów i tuneli, działalność w zakresie inżynierii i doradztwa technicznego i naukowego, produkcja, naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń, wytwarzanie, przesyłanie i handel energią elektryczną,
• E003B7 Sp. z o.o. (nazywana też "SPV Jaworzno") z siedzibą w Raciborzu zarejestrowana 22 listopada 2013 roku w Krajowym Rejestrze Sądowym, jednostka dominująca jest głównym udziałowcem spółki i posiada 100% udziałów. Przedmiot działalności: realizacja projektów budowlanych, działalność w zakresie doradztwa i projektowania budowlanego, inżynieryjnego i technologicznego.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku konsolidacją sprawozdań finansowych objęto następujące spółki:

* procentowy udział prawa głosu na Zgromadzeniu Wspólników Spółki.

Jednostka dominująca posiada 1 956 udziałów stanowiących 26,23 % w kapitale spółki SANBEI-RAFAKO Sp. z o.o. z siedzibą w Zhangjiakou, w prowincji Hebei w Chinach. Przedmiotem działalności spółki SANBEI-RAFAKO Sp. z o.o. jest produkcja małych kotłów parowych i wodnych oraz innych urządzeń energetycznych. Udział jednostki dominującej w kapitale zakładowym tego podmiotu na dzień 31 grudnia 2015 roku nie jest istotny z punktu widzenia oceny aktywów i pasywów oraz zysków i strat.

Jednostką dominująca Grupy Kapitałowej RAFAKO jest spółka PBG S.A. w upadłości układowej z siedzibą w Wysogotowie, ul. Skórzewska 35.

2. Zmiany w powiązaniach kapitałowych Grupy

Na dzień 31 grudnia 2015 roku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany przez Grupę w podmiotach zależnych był równy udziałowi Grupy w kapitałach tych jednostek, za wyjątkiem jednostki zależnej ENERGOTECHNIKA ENGINEERING Sp. z o.o., w której RAFAKO Engineering Sp. z o.o. posiada 40% udziałów uprzywilejowanych w kapitale spółki (stanowią 57,1% głosów), natomiast PGL – DOM Sp. z o.o. posiada 43,48% udziałów w kapitale spółki, które stanowią 31,06% liczby głosów.

W okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2015 roku miały miejsce zmiany w składzie Grupy Kapitałowej RAFAKO.

W dniu 23 lutego 2015 roku została zawarta umowa sprzedaży akcji jednostki zależnej FPM S.A. za łączną kwotę 48 milionów złotych. Zbyte aktywa stanowiły 82,19% kapitału zakładowego FPM S.A., oraz 82,19% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu FPM S.A. Wartość bilansowa tych aktywów w księgach rachunkowych jednostki dominującej wynosiła około 35,2 miliona złotych. Po dokonanej transakcji RAFAKO S.A. nie posiada żadnych akcji FPM S.A. Nie występują powiązania pomiędzy RAFAKO S.A. i osobami zarządzającymi lub nadzorującymi RAFAKO S.A., a TDJ ani jego osobami zarządzającymi.

W dniu 1 września 2015 roku podjęto uchwałę w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego jednostki zależnej RAFAKO Engineering Sp. z o.o. z kwoty 1 000 tysięcy złotych do kwoty 1 959 tysięcy złotych, tj. o kwotę 959 tysięcy złotych, poprzez utworzenie 1 918 nowych udziałów, o wartości nominalnej 500 złotych każdy udział. Uchwała wyłącza prawa pierwszeństwa dotychczasowego Wspólnika (jednostki dominującej - RAFAKO S.A.) do objęcia nowopowstałych udziałów proporcjonalnie do posiadanych udziałów i przyjmuje, że nowopowstałe udziały zostaną objęte przez nowego Wspólnika tj. spółkę powiązaną PBG oil and gas Sp. z o.o. – jednostka zależna od PBG S.A. w upadłości układowej. Udziały zostają pokryte wkładem niepieniężnym – aportem w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa o łącznej wartości 3 879 tysięcy złotych oraz wkładem pieniężnym w wysokości 1 200 tysięcy złotych. Po zarejestrowaniu podwyższenia kapitału RAFAKO Engineering Sp. z o. o. udział RAFAKO S.A. w kapitale zakładowym wyniesie 51,05%, a udział PBG oil and gas Sp. z o.o. 48,95%. Podwyższenie kapitału Spółki zostało zarejestrowane przez Sąd Rejonowy w Gliwicach X Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 29 października 2015 roku.

W dniu 30 października 2015 roku jednostka dominująca nabyła zorganizowaną część przedsiębiorstwa jednostki powiązanej PBG Avatia Sp. z o.o. – jednostki zależnej od PBG S.A. w upadłości układowej, w skład której wchodzą ruchomości, wartości niematerialne i prawne oraz prawa wynikające z umów za łączną kwotę 2 500 tysięcy złotych. Nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest realizacją strategii zmierzającej do standaryzacji procesów i usług informatycznych w całej Grupie Kapitałowej PBG i umiejscowienie ich w strukturze organizacyjnej RAFAKO S.A. W związku ze spełnieniem warunku przejęcia kontroli nad nabytym przedsięwzięciem, do rozliczenia transakcji nabycia zostaną zastosowane wymogi MSSF 3 – Połączenie jednostek gospodarczych. Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego ostateczne rozliczenie transakcji i jej ujęcie w księgach rachunkowych jest w trakcie realizacji.

3. Władze jednostki dominującej

Władzami RAFAKO S.A. są: Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Rada Nadzorcza Zarząd

Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy

W dniu 18 czerwca 2015 roku odbyło się Zwyczajne Walne Zgromadzenie RAFAKO S.A., które podjęło następujące decyzje:

• 1. określiło liczbę członków Rady Nadzorczej jednostki dominującej w ilości siedmiu osób,
• 1. powołało Radę Nadzorczą VIII kadencji.

Ponadto w dniu 18 czerwca 2015 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie RAFAKO S.A.:

• 1. rozpatrzyło i zatwierdziło sprawozdanie Zarządu z działalności jednostki dominującej w 2014 roku oraz sprawozdanie finansowe za 2014 rok,
• 1. rozpatrzyło i zatwierdziło sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej RAFAKO w 2014 roku oraz skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej za 2014 rok,
• 1. zatwierdziło sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej jednostki dominującej za 2014 rok,
• 1. udzieliło członkom Zarządu jednostki dominującej absolutorium z wykonania obowiązków w roku obrotowym 2014,
• 1. udzieliło członkom Rady Nadzorczej jednostki dominującej absolutorium z wykonania obowiązków w roku obrotowym 2014,
• 1. podjęło decyzję, iż zysk za rok obrotowy jednostki dominującej od 01 stycznia 2014 do 31 grudnia 2014 roku, zostanie przeznaczony w całości na kapitał zapasowy jednostki dominującej.

Rada Nadzorcza

Rada Nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością jednostki dominującej.

W trakcie roku obrotowego zaszły zmiany w składzie osób nadzorujących jednostkę dominującą.

W dniu 18 czerwca 2015 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie RAFAKO S.A. określiło liczbę członków Rady Nadzorczej jednostki dominującej na 7 osób oraz powołało w skład Rady Nadzorczej w VIII kadencji następujące osoby:

Jerzy Wiśniewski	- Członek Rady Nadzorczej (Przewodniczący)
Dariusz Sarnowski	- Członek Rady Nadzorczej (Wiceprzewodniczący)
Piotr Wawrzynowicz	- Członek Rady Nadzorczej (Sekretarz)
Przemysław Schmidt	- Członek Rady Nadzorczej
Dariusz Szymański	- Członek Rady Nadzorczej
Adam Szyszka	- Członek Rady Nadzorczej
Małgorzata Wiśniewska	- Członek Rady Nadzorczej

Z dniem 9 listopada 2015 roku Pan Piotr Wawrzynowicz – Sekretarz Rady Nadzorczej złożył rezygnację z zasiadania w Radzie Nadzorczej RAFAKO S.A.

W dniu 21 grudnia 2015 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie RAFAKO S.A. powołało w skład Rady Nadzorczej Spółki Pana Krzysztofa Gerulę.

Według stanu na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego, skład osobowy organu nadzorującego RAFAKO S.A. przedstawiał się następująco:

Jerzy Wiśniewski	- Przewodniczący Rady Nadzorczej
Dariusz Sarnowski	- Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
Krzysztof Gerula	- Członek Rady Nadzorczej (niezależny)
Przemysław Schmidt	- Członek Rady Nadzorczej (niezależny)
Dariusz Szymański	- Członek Rady Nadzorczej
Adam Szyszka	- Członek Rady Nadzorczej (niezależny)
Małgorzata Wiśniewska	- Członek Rady Nadzorczej

Zarząd

W trakcie roku obrotowego nie miały miejsca zmiany w składzie osób zarządzających jednostką dominującą.

Według stanu na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania z działalności Grupy Kapitałowej RAFAKO skład osobowy organu zarządzającego RAFAKO S.A. przedstawiał się następująco:

Agnieszka Wasilewska-Semail - Prezes Zarządu, Krzysztof Burek - Wiceprezes Zarządu, Jarosław Dusiło - Wiceprezes Zarządu, Edward Kasprzak - Wiceprezes Zarządu, Tomasz Tomczak - Wiceprezes Zarządu.

III. Sytuacja gospodarcza i finansowa

1. Zewnętrzne i wewnętrzne czynniki istotne dla bieżących wyników finansowych oraz rozwoju Grupy Kapitałowej RAFAKO

A. Czynniki zewnętrzne:

• sytuacja gospodarcza w Polsce i na świecie;
• sytuacja w branży energetycznej w Polsce i na świecie;
• konkurencja na rynku, na którym działa Grupa Kapitałowa RAFAKO;
• sytuacja finansowa i pozycja rynkowa klientów, partnerów konsorcjalnych, podwykonawców i dostawców Grupy Kapitałowej RAFAKO;
• wywiązywanie się zleceniodawców z terminów płatności;
• ceny rynkowe materiałów wykorzystywanych do produkcji przez Grupę Kapitałową RAFAKO oraz usług obcych, jak również koszty świadczeń pracowniczych;
• kurs wymiany walut;
• stopień zaangażowania banków w zakresie finansowania i udzielania gwarancji bankowych na realizowane kontrakty;
• sytuacja finansowa głównego właściciela Grupy;
• ograniczenie zdolności gwarancyjnej Spółek Grupy Kapitałowej w związku z postępowaniem układowym PBG;
• postęp technologiczny;
• zmiany przepisów podatkowych.

B. Czynniki wewnętrzne:

• zawieranie i realizacja istotnych kontraktów przez Spółki Grupy Kapitałowej RAFAKO;
• utrzymanie płynności finansowej Spółek Grupy Kapitałowej RAFAKO;
• zdolność do wykorzystania efektów zakończonych i planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych mających na celu podniesienie efektywności funkcjonowania Spółek, w szczególności w zakresie działalności produkcyjnej i zarządzania oraz zwiększenie zdolności do pozyskiwania i realizacji zamówień;
• doskonalenie procesów zarządzania Grupie Kapitałowej RAFAKO, w tym procesu zarządzania kontraktami długoterminowymi oraz kosztami funkcjonowania (kosztami "stałymi");
• budowa wieloosobowych, wielobranżowych zespołów koordynacji prac w ramach realizacji kompletnych obiektów energetycznych;
• utrzymanie i pozyskiwanie nowych wysoko wykwalifikowanych kadr projektowych i produkcyjnych.

2. Podstawowe zagrożenia i ryzyka

Grupa Kapitałowa RAFAKO identyfikuje następujące zagrożenia i ryzyka dla działalności Grupy w najbliższym okresie:

Ryzyka związane z warunkami makroekonomicznymi oraz dotyczące sektora, w którym Spółki Grupy Kapitałowej RAFAKO prowadzą działalność:

• 1. Ryzyko wynikające z sytuacji makroekonomicznej m.in. dynamika wzrostu PKB, stopa bezrobocia, wysokość wynagrodzeń, dynamika produkcji przemysłowej i budowlano-montażowej, poziom wydatków inwestycyjnych, kurs wymiany walut,
• 1. Ryzyko związane z otoczeniem politycznym, polityką energetyczną i niepewnością co do sposobu jej kształtowania w przyszłości,
• 1. Ryzyko kursowe,
• 1. Ryzyko zmiany stóp procentowych,
• 1. Ryzyko wzrostu konkurencji.

Czynniki ryzyka specyficzne dla Spółek Grupy Kapitałowej RAFAKO:

1. Ryzyko związane z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez Spółki z Grupy realizowanych kontraktów,

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO

Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku

• 1. Ryzyko związane z brakiem lub opóźnieniem płatności z tytułu realizowanych przez Spółki kontraktów,
• 1. Ryzyko związane z realizacją kontraktów o znacznej jednostkowej wartości i ograniczonym kręgu odbiorców produktów i usług Spółek,
• 1. Ryzyko wzrostu kosztów operacyjnych Spółek Grupy Kapitałowej RAFAKO wynikające ze wzrostu cen dostaw i usług obcych oraz wzrostu kosztów świadczeń pracowniczych,
• 1. Ryzyko dotyczące niedoszacowania kosztów realizacji projektów,
• 1. Ryzyko związane z pozyskaniem nowych kontraktów,
• 1. Ryzyka związane z realizacją niektórych projektów w ramach konsorcjów,
• 1. Ryzyko związane z pozyskiwaniem oraz realizacją projektów we współpracy z dostawcami oraz podwykonawcami,
• 1. Ryzyko związane z nieuzyskaniem niezbędnych gwarancji finansowych umożliwiających pozyskanie i realizację kontraktów,
• 1. Ryzyko związane z nieuzyskaniem finansowania zewnętrznego na zakładanym poziomie i oczekiwanych warunkach,
• 1. Ryzyko odzyskania całości lub części wierzytelności układowych od PBG,
• 1. Ryzyko związane z niezrealizowaniem przyjętej strategii,
• 1. Ryzyko utraty dobrej reputacji przez Grupę Kapitałową RAFAKO,
• 1. Ryzyko wynikające ze stosowania przez Grupę Kapitałową RAFAKO skomplikowanych i innowacyjnych technologii wytwarzania,
• 1. Systemy informatyczne Grupy są narażone na awarię lub złamanie ich zabezpieczeń,
• 1. Bieżąca działalność operacyjna oraz rozwój Grupy są zależne od członków jej kadry kierowniczej wysokiego szczebla, a także od możliwości zatrudnienia oraz utrzymania wysoko wykwalifikowanych pracowników, zwłaszcza specjalistów z wybranych grup pracowników produkcyjnych oraz inżynierów,
• 1. Ryzyko niewystarczającej ochrony ubezpieczeniowej,
• 1. Ryzyko związane z następstwami wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
• 1. Ryzyko związane z awariami parku maszynowego wykorzystywanego przez Spółki, zniszczenia lub utraty majątku.

Czynniki ryzyka regulacyjne:

• 1. Ryzyko związane ze zmianami przepisów dotyczących sektora energetycznego,
• 1. Ryzyko związane z ochroną środowiska,
• 1. Ryzyko związane ze zmianami przepisów prawa podatkowego, jego interpretacji oraz zmianami indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego,
• 1. Ryzyko związane z zawieraniem umów z podmiotami powiązanymi.

Opis celów i zasad zarządzania ryzykiem finansowym, z wyszczególnieniem najbardziej istotnych rodzajów ryzyk, przedstawiono w nocie 56 informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego Grupy.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku

3. Analiza podstawowych wielkości ekonomiczno – finansowych

3.1. Podsumowanie 2015 roku

Definicja: Łączna wartość sprzedaży produktów, towarów i materiałów pomniejszona o podatek od towarów i usług.

Odniesienie do 2014 roku: Przychody ze sprzedaży wzrosły o 31,0% głównie w wyniku większej sprzedaży w asortymencie bloków energetycznych i kotłów, gdzie największym realizowanym kontraktem jest Projekt Jaworzno 910MW.

Definicja: Suma wyniku z działalności kontynuowanej i amortyzacji

Odniesienie do 2014 roku: EBITDA zwiększył się z kwoty 51 mln zł do kwoty 54 mln zł.

Definicja: Marża EBIT: wynik z działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów; Rentowność sprzedaży netto: wynik netto/przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów.

Odniesienie do 2014 roku: Marża EBIT zmniejszyła się o 0,6 % natomiast rentowność sprzedaży netto wzrosła o 0,2%.

Definicja: Wynik z działalności kontynuowanej

Odniesienie do 2014 roku: Zysk z działalności kontynuowanej wyniósł 41 mln zł, tj. o 3 mln więcej niż w roku ubiegłym.

Definicja: Nadwyżka, która pozostaje po odjęciu wszystkich kosztów. Różnica między przychodem ze sprzedaży a kosztem całkowitym. Odniesienie do 2014 roku: Grupa kapitałowa osiągnęła zysk netto w wysokości 34 mln złotych wobec zysku w wysokości 24 mln złotych w poprzednim roku.

Wsk. udziału kapitału własnego 34,4

Definicja: Kapitał własny/suma aktywów.

Odniesienie do 2014 roku: Udział kapitału własnego w sumie źródeł finansowania aktywów ogółem zwiększył się o 7,1%. Wzrost wynika głównie z emisji akcji przeprowadzonej przez jednostkę dominującą.

3.2. Przychody ze sprzedaży i ich struktura

Przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów w 2015 roku osiągnęły poziom 1 550 090 tysięcy złotych i były wyższe w stosunku do sprzedaży roku poprzedniego o 366 618 tysięcy złotych (o 31,0%). Sprzedaż wyrobów i usług wyniosła 1 548 069 tysiące złotych a przychody ze sprzedaży materiałów 2 021 tysięcy złotych.

Wzrost sprzedaży odnotowany w 2015 roku był spowodowany głównie wyższymi przychodami ze sprzedaży bloków energetycznych i kotłów. Wysoka sprzedaż tego segmentu wynika głównie z realizacji Projektu Jaworzno 910MW o wartość 4,4 mld złotych na którym sprzedaż w 2015 roku wyniosła 669 723 tysięcy złotych (45 286 tysięcy złotych w 2014 roku). Sprzedaż pozostałych kontraktów w asortymencie bloków energetycznych i kotłów na rynku krajowym również wzrosła w 2015 roku z kwoty 141 335 tysięcy złotych do 313 275 tysięcy złotych, co wynikało między innymi z realizacji kontraktu na budowę elektrociepłowni w Grupie Azoty ZAK S.A. (o wartości 320 milionów złotych) oraz kontraktu na budowę kotła fluidalnego z odpylaniem dla Synthos (o wartości 151,6 milionów złotych).

Spadek sprzedaży odnotowano natomiast w asortymencie urządzeń ochrony powietrza, gdzie w 2015 roku sprzedaż na rynku krajowym wyniosła 364 258 tysięcy złotych i była o 48,4% niższa niż w roku poprzednim. Spadek sprzedaży tych urządzeń jest związany z finalizacją projektów dla spółek z grupy EDF Polska (o wartości około 770 milionów złotych) oraz brakiem nowych zamówień o znacznej wartości.

Spadek sprzedaży odnotowano również w asortymencie zespołów oraz części maszyn i urządzeń energetycznych. Na rynku krajowym sprzedaż wyniosła 58 642 tysiące złotych i była o 34,9% niższa w stosunku do 2014 roku, w którym wyniosła 90 048 tysięcy złotych.

Udział sprzedaży zagranicznej w sprzedaży ogółem wyniósł 8,0%, co oznacza spadek w stosunku do roku poprzedniego o 6,8 punktów procentowych. Wartość sprzedaży zagranicznej za 2015 rok wyniosła 123 233 tysiące złotych i była o 29,5% niższa od wartości sprzedaży za rok 2014, w którym wyniosła 174 864 tysiące złotych. Spadek sprzedaży zagranicznej dotyczył wszystkich grup asortymentowych poza blokami energetycznymi i kotłami gdzie sprzedaż wzrosła o 12,7% i wyniosła 59 064 tysiące złotych. Wartość sprzedanych zagranicą urządzeń ochrony powietrza wyniosła 5 197 tysięcy złotych (zmniejszenie o 78,9%) a sprzedaż zespołów oraz części maszyn i urządzeń energetycznych oraz konstrukcji spadła o 57,0% do kwoty 23 375 tysięcy złotych. Zmniejszenie sprzedaży wynika z braku nowych, istotnych zamówień w tych asortymentach.

Struktura asortymentowa sprzedaży Grupy w 2015 roku przedstawiała się następująco:

Asortyment sprzedaży z podziałem na rynki sprzedaży: Rynek krajowy (2015: 1 426 857 tys. złotych; 2014: 1 008 608 tys. złotych)

Rynek zagraniczny (2015: 123 233 tys. złotych; 2014: 174 864 tys. złotych)

Głównymi odbiorcami wyrobów Grupy Kapitałowej RAFAKO w 2015 roku byli:

na rynku krajowym (razem 1 426 857 tys. złotych):

W 2015 roku głównym odbiorcą Grupy Kapitałowej został Tauron Wytwarzanie S.A. który miał 43,3% udziału w sprzedaży ogółem (5,9 % w 2014 roku). Przedmiotem realizowanej sprzedaży dla tego klienta była głównie budowa bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno.

Znaczący udział w sprzedaży ogółem w 2015 roku miała także EdF Polska S.A (9,5%), jednak w porównaniu do roku poprzedniego (29,7%) wartość sprzedaży do tego odbiorcy znacznie się zmniejszyła. Przedmiotem realizowanej sprzedaży dla tego klienta była głównie budowa instalacji odsiarczania spalin w elektrociepłowniach w Gdańsku, Gdyni oraz Krakowie.

Kolejnym znaczącym odbiorcą Grupy Kapitałowej RAFAKO są Zakłady Azotowe S.A. Kędzierzyn Koźle (9,3% sprzedaży ogółem w 2015 roku, 1,1% w 2014 roku), przedmiotem realizowanej sprzedaży była budowa nowej elektrociepłowni w Grupie Azoty ZAK S.A.

Istotny udział w sprzedaży ogółem (6,0% w 2015 roku, 3,4% w 2014 roku) miał również odbiorca: Synthos Dwory 7 Sp. z o.o., przedmiotem sprzedaży była budowa Kotła Fluidalnego OFz – 140 "pod klucz".

Równie istotny udział w sprzedaży (5,0%, przy 13,9% udziale w sprzedaży za analogiczny okres 2014 roku) miał odbiorca: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. O/El. Bełchatów; przedmiotem realizowanej sprzedaży była modernizacja i remont układu podgrzewu spalin bloków energetycznych. Łączna sprzedaż dla PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. wyniosła w 2015 roku 82 763 tysiące złotych.

na rynku zagranicznym (razem : 123 233 tys. złotych):

Na rynku zagranicznym głównym odbiorcą Grupy Kapitałowej RAFAKO była firma Hitachi Zosen Inova AG z siedzibą w Szwajcarii, której udział w sprzedaży ogółem wyniósł 2,6% (4,4% w roku 2014). Przedmiotem sprzedaży dla tego klienta była dostawa kotła do spalarni odpadów komunalnych zlokalizowanej w Calvert, Buckinghamshire, Anglia.

Charakter asortymentu sprzedaży Grupy Kapitałowej powoduje, że w okresach realizacji największych kontraktów udział znaczących Klientów w sprzedaży przekracza poziom 10%.

Prezentowane przychody obejmują przychody ze sprzedaży dotyczące umów o usługę budowlaną wycenianych metodą zaawansowania kosztów.

3.3. Dostawy i usługi kompletacyjne oraz zakupy materiałów do produkcji

W 2015 roku głównymi źródłami zaopatrzenia Grupy Kapitałowej RAFAKO były:

	Zakupy w tysiącach złotych
	2015		2014
Źródła dostaw		udział w całości		udział w całości
	wartość	zakupów	wartość	zakupów
Zakupy krajowe	1 047 455	75,4%	839 718	85,0%
Zakupy zagraniczne	340 981	24,6%	148 065	15,0%
RAZEM	1 388 436	100,0%	987 783	100,0%

W roku 2015 Grupa Kapitałowa RAFAKO struktura dostawców charakteryzowała się znacznym rozdrobnieniem. Udział jednego z dostawców – firmy Siemens AG przekroczył poziom 10% łącznej wartości zakupów i wyniósł 11,0% (152 526 tysięcy złotych). Głównym przedmiotem zakupu jest wytworzenie, dostawa i montaż wyspy turbinowej dla Projektu Jaworzno 910MW. Spółki Grupy RAFAKO nie są powiązane z firmą Siemens AG.

Grupa Kapitałowa zaopatruje się u dostawców zewnętrznych przede wszystkim w rury, blachy, materiały kształtowe, materiały spawalnicze, urządzenia specjalistyczne a także różnego rodzaju usługi obce – prace projektowe, dostawę i montaż maszyn / urządzeń, usługi budowlano – montażowe, usługi transportowe.

Asortyment dokonywanych zakupów jest ściśle uzależniony od charakteru i potrzeb realizowanych zleceń (produkcja jednostkowa). Dostępność materiałów do produkcji oraz dostaw i usług kompletacyjnych nie stanowi dla spółek Grupy Kapitałowej ograniczenia. Wybór dostawców zależy od możliwości zakupu materiałów i urządzeń spełniających określone wymagania techniczne i jakościowe w określonym terminie oraz w sposób najbardziej ekonomiczny. Zakupów dokonuje się w oparciu o analizę rynku, przy czym krąg dostawców zawężony jest do producentów uznanych, z uwagi na dobrą jakość oferowanych przez nich produktów, jak i ze względu na przestrzeganie przez nich norm bezpieczeństwa, środowiskowych i innych, charakterystycznych i wymaganych dla danego zakupu.

W przypadku części kontraktów, potencjalna lista producentów i usługodawców musi być zaakceptowana przez Zleceniodawców Grupy Kapitałowej RAFAKO.

Część produkcji przeznaczonej na rynki zagraniczne jest wykonywana z materiałów własnych Zamawiającego (z tzw. "materiałów powierzonych"), co z jednej strony zmniejsza ryzyko wzrostu kosztów operacyjnych jednostki dominującej w następstwie zmiany ceny materiałów zaopatrzeniowych, z drugiej zaś skutkuje niższą wartością sprzedaży spółek Grupy Kapitałowej.

3.4. Transakcje z podmiotami powiązanymi

W 2015 roku jednostka dominująca i jednostki zależne nie zawierały istotnych transakcji z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe. Wartość transakcji z podmiotami powiązanymi wykazano w 49 dodatkowej nocie objaśniającej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej RAFAKO za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2015 roku.

3.5. Koszty działalności operacyjnej i ich struktura oraz wynik brutto na sprzedaży

Koszt własny sprzedaży produktów, usług i materiałów w 2015 roku wyniósł 1 423 015 tysięcy złotych, co przy przychodach na poziomie 1 550 090 tysięcy złotych, przyniosło Grupie zysk brutto ze sprzedaży w wysokości 127 075 tysięcy złotych (o 5,8% większy niż w 2014 roku).

Wzrost wartości zysku był głównie następstwem:

• wyższej wartości sprzedaży w 2015 roku (wzrost o 31,0 % w stosunku do 2014 roku) spowodowanej głównie zwiększeniem sprzedaży na Projekcie Jaworzno 910MW,
• z niższej, średnioważonej marży rozliczonej na realizowanych kontraktach w 2015 roku w porównaniu z marżą zarejestrowaną w 2014 roku.

Rentowność operacyjna brutto na sprzedaży zmniejszyła się w stosunku do zeszłego roku i wyniosła 8,2% (10,2% w ubiegłym roku).

Koszty ogólnego zarządu wyniosły 53 054 tysiące złotych i były wyższe w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego o 7 865 tysięcy złotych. Główną przyczyną wzrostu tych kosztów było rozpoczęcie realizacji Projektu Jaworzno 910MW poprzez spółkę zależną E003B7 (zamówienie podpisano 17 kwietnia 2014 roku).

Koszty sprzedaży w 2015 roku wyniosły 29 416 tysięcy złotych i były niższe w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego o 2 067 tysięcy złotych. Koszty sprzedaży z wyłączeniem rozwiązanych i wykorzystanych odpisów aktualizujących wyniosły w 2015 roku 28 899 tysięcy złotych i były wyższe w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego o 914 tysięcy złotych. Odpisy aktualizujące należności handlowe wraz ze spisanymi w koszty należnościami handlowymi, uprzednio objętymi odpisem aktualizującym, wzrosły w 2015 roku o 510 tysięcy złotych (w 2014 roku odnotowano wzrost o 3 498 tysięcy złotych).

Po uwzględnieniu kosztów sprzedaży i ogólnego zarządu, zysk na sprzedaży wyniósł 44 605 tysięcy złotych, w 2014 roku Grupa osiągnęła zysk na sprzedaży w wysokości 43 437 tysięcy złotych.

3.6. Pozostałe przychody i koszty operacyjne, wynik na operacjach finansowych

3.6.1. Wynik na pozostałej działalności operacyjnej

W 2015 roku Grupa Kapitałowa odnotowała stratę na pozostałej działalności operacyjnej w wysokości 3 886 tysięcy złotych (w 2014 roku strata wyniosła 5 718 tysięcy złotych), co wynikało:

		w tysiącach złotych
1.	z kosztów opłat licencyjnych	(3 444)
2.	z utworzenia rezerw na przyszłe koszty	(1 206)
3.	z kosztów wykonawstwa zastępczego	(690)
4.	z kosztów organizacji Dnia Energetyka	(506)
5.	zysk na sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych	1 090
6.	z darowizn i dotacji	379
7.	z dodatniego salda pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych	491

Istotny wpływ na wynik na pozostałej działalności operacyjnej miało niekorzystne dla jednostki dominującej rozliczenie sporu z Steinmüller Babcock Environment GmbH (dawniej FISIA BABCOCK ENVIRONMENT GmbH). Sprawa dotyczyła pozwu o zapłatę ok. 3,8 miliona EUR w związku z umową licencyjną w zakresie instalacji odsiarczania gazów spalinowych metodą mokrą. W wyniku zawartego porozumienia RAFAKO S.A. zapłaci na rzecz Steinmüller Babcock Environment GmbH kwotę 800 tysięcy EUR w trzech ratach.

3.6.2. Wynik na działalności finansowej

W 2015 roku Grupa wygenerowała zysk na działalności finansowej w wysokości 5 360 tysiące złotych (w 2014 roku Grupa odnotowała stratę w wysokości 3 302 tysięcy złotych), co wynikało:

		w tysiącach złotych
1.	z rozwiązania odpisu aktualizującego odsetki	3 639
2.	z odsetek od udzielonych kaucji	2 373
3.	z dyskonta rozrachunków długoterminowych	1 553
4.	z nadwyżki dodatnich różnic kursowych	586
5.	z rozwiązania rezerwy na koszty finansowe	281
6.	z utworzenia rezerw na koszty finansowe	(1 335)
7.	z prowizji bankowych od otrzymanych kredytów	(907)
8.	z tytułu pozostałych odsetek	(756)
9.	z ujemnego salda pozostałych przychodów i kosztów finansowych	(74)

Istotny wpływ na wynik na działalności finansowej Grupy Kapitałowej RAFAKO miało również pozytywne rozliczenie sporu jednostki dominującej z ING Bank Śląski S.A., w następstwie, którego: rozwiązano odpis aktualizujący wartość należności spornych w wysokości 3 636 tysięcy złotych oraz zwiększono przychody z tytułu odsetek o kwotę 2 557 tysięcy złotych.

3.7. Dochody i ich struktura

Głównym źródłem zysku brutto, który za rok 2015 wyniósł 46 079 tysięcy złotych (w 2014 roku Grupa Kapitałowa wypracowała zysk w wysokości 34 417 tysięcy złotych), był zysk ze sprzedaży, tj. zysk na podstawowej działalności operacyjnej Grupy Kapitałowej, w wysokości 44 605 tysięcy złotych.

Po uwzględnieniu straty na pozostałej działalności operacyjnej (3 886 tysięcy złotych), zysku na działalności finansowej (5 360 tysięcy złotych), podatku dochodowego (12 074 tysiące złotych), stracie na działalności zaniechanej (55 tysięcy złotych), Grupa osiągnęła zysk netto w wysokości 33 950 tysięcy złotych wobec zysku w wysokości 23 784 tysięcy złotych w 2014 roku.

Nie można porównać wyników finansowych wykazanych w raporcie za rok 2015 z wcześniej publikowanymi prognozami wyników za ten okres, ponieważ Grupa Kapitałowa takich prognoz nie publikowała.

Strukturę i dynamikę skonsolidowanego wyniku brutto w 2015 i 2014 roku przedstawia załącznik nr 4.

3.8. Rentowność i zwrot z kapitału własnego

W roku 2015, w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego, spadła rentowność operacyjna działalności Grupy Kapitałowej. Wskaźnik rentowności operacyjnej brutto na sprzedaży spadł do poziomu 8,2% i był niższy o 2,0 punkty procentowe niż w roku 2014, natomiast wskaźnik rentowności na działalności operacyjnej wyniósł 2,6% (wobec 3,2% w roku 2014).

W następstwie osiągnięcia zysku netto (33 950 tysięcy złotych) stopa zwrotu z kapitału własnego ukształtowała się na poziomie 8,0% (w roku 2014 wartość wskaźnika wyniosła 7,9%).

Zwiększenie wyniku netto, przy 9,1% zwiększeniu sumy aktywów Grupy Kapitałowej (tj. o 104 656 tysięcy złotych), skutkowało zwiększeniem do poziomu 2,7% stopy zwrotu z aktywów (w analogicznym okresie poprzedniego roku wynosiła 2,1%).

Wskaźniki rentowności za 2015 i 2014 rok przedstawia załącznik nr 1.

3.9. Płynność finansowa

Na koniec 2015 roku, wartość wskaźników mierzących płynność finansową Grupy Kapitałowej RAFAKO przedstawiała się następująco. Wskaźnik "płynności bieżącej" (stanowiący relację aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych) zwiększył się o 0,2 w porównaniu do ubiegłego roku i wyniósł 1,2. Podobnie wskaźnik "płynności szybkiej" (stanowiący relację aktywów obrotowych z wyłączeniem zapasów do zobowiązań krótkoterminowych) zwiększył się o 0,2 i wyniósł 1,2 na koniec 2015 roku.

W 2015 roku, skróceniu okresu rotacji należności o 8 dni (do poziomu 68 dni), towarzyszyło skrócenie okresu rotacji zapasów o 23 dni (do poziomu 67 dni) oraz skrócenie okresu zobowiązań handlowych o 7 dni (do poziomu 104 dni). Tym samym, cykl rotacji kapitału obrotowego (rotacja należności handlowych + rotacja zapasów – okres płatności zobowiązań handlowych), w stosunku do końca 2014 roku, uległ skróceniu o 24 dni i wyniósł 31 dni.

W 2015 roku, zobowiązania wobec ZUS-u, Skarbu Państwa i pracowników były regulowane terminowo, występowały jednak opóźnienia w regulowaniu zobowiązań wobec dostawców.

Jednostka dominująca kontynuowała umowę limitu kredytowego wielocelowego z PKO BP S.A. Zostało podpisanych kilka aneksów wydłużających termin wykorzystania limitu, aktualny termin wykorzystania i spłaty kredytu to 31 maja 2016 roku. Ostatni z podpisanych aneksów zmienia wysokość linii gwarancyjnej. Zgodnie z aneksem Spółce został przydzielony kredyt w rachunku bieżącym w wysokości 150 milionów złotych oraz linia gwarancyjna w wysokości 100 milionów złotych, z zastrzeżeniem, że łączna kwota kredytu w rachunku bieżącym oraz kwota gwarancji bankowych wystawionych w ramach umowy nie może przekroczyć 200 milionów złotych.

W związku z zaciągniętym kredytem, zmiany jego oprocentowania wpływały na poziom kosztów finansowych ponoszonych przez jednostkę dominującą. Korzystanie z kredytu opartego na zmiennej stawce WIBOR 1M plus marża narażało również jednostkę dominującą na zmiany związane ze wzrostem stawek tego rodzaju finansowania.

Istotne obciążenie z punktu widzenia płynności finansowej stanowi konieczność zaangażowania znaczących środków pieniężnych jako zabezpieczenie gwarancji kontraktowych (dobrego wykonania, zwrotu wadium), wystawianych na rzecz jednostki dominującej głównie przez banki.

Kluczowe znaczenie z punktu widzenia płynności finansowej będzie miało uzyskanie dostępu do kolejnych gwarancji bankowych/ubezpieczeniowych bez zabezpieczeń gotówkowych pozwalających na uwolnienie części środków pieniężnych zablokowanych jako kaucje gwarancyjne wykonania kontraktów już realizowanych.

W 2015 roku jednostka dominująca dokonała emisji akcji której głównym celem było pozyskanie funduszy na finansowanie zabezpieczeń kontraktowych na potrzeby budowy portfela zamówień jednostki dominującej oraz finansowanie kapitału obrotowego w celu realizacji kontraktów w przyszłości. Według planów jednostki dominującej na ten cel zostanie przekazane 85-90% wpływów z emisji. Pozostała kwota zostanie przeznaczona na sfinansowania prac badawczo-rozwojowych. Emisja akcji zakończyła się sukcesem, sprzedano wszystkie oferowane akcje za kwotę 93 525 tysięcy złotych. Dodatkowo jednostka dominująca pozyskała w tym roku nowe limity gwarancyjne o łącznej wartości 215 milionów złotych, oraz negocjuje otwarcie nowych linii gwarancyjnych z kolejnymi instytucjami finansowymi.

25 sierpnia 2015 roku zostało stwierdzone przez Sędziego Komisarza zawarcie układu Spółki PBG S.A. (podmiot dominujący Grupy Kapitałowej PBG, w skład której wchodzi RAFAKO S.A.) z Wierzycielami. Zawarcie układu powinno pozytywnie wpłynąć na zdolność Spółek Grupy Kapitałowej RAFAKO do pozyskiwania gwarancji finansowych, a tym samym na możliwości zdobywania i realizacji kontraktów.

Grupa Kapitałowa narażona jest również na ryzyko walutowe. Zmiany kursu PLN do walut obcych, szczególnie mające miejsce w krótkim okresie czasu i występujące z dużą dynamiką, mogą mieć istotny wpływ zarówno na rentowność realizowanych kontraktów, jak i poziom różnic kursowych liczonych od pozycji aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych, a przeliczanych na PLN.

Strategia zarządzania ryzykiem walutowym stosowana przez jednostkę dominującą zakłada wykorzystanie w jak największym stopniu naturalnego zabezpieczenia ryzyka kursowego. W tym celu, jednostka dominująca dąży do jak największego strukturalnego dopasowania przychodów i kosztów w tej samej walucie w ramach realizowanych kontraktów. Oprócz dominującej formy zabezpieczenia w formie hedgingu naturalnego jednostka dominująca dopuszcza stosowanie zabezpieczeń ekspozycji netto ryzyka kursowego w granicach od 30 do 70 procent wartości ekspozycji za pomocą dostępnych na rynku i zaakceptowanych instrumentów pochodnych, m.in. transakcji typu forward.

Z uwagi na wartość przewidywanych przychodów i kosztów i bieżącą strukturę ekspozycji walutowej netto jednostka dominująca nie podjęła decyzji dotyczącej zawierania nowych transakcji walutowych na kupno lub sprzedaż walut obcych w granicach wyznaczonych przyjętą polityką zabezpieczania ryzyka walutowego. Jednostka dominująca okresowo dokonuje uaktualnienia wartości swoich pozycji walutowych i na ich podstawie podejmie decyzje co do ich ewentualnego zabezpieczania.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku Grupa Kapitałowa nie posiadała nierozliczonych, zabezpieczających transakcji walutowych.

Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym zostały przedstawione w nocie dodatkowej nr 56 do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej RAFAKO za 2015 rok.

3.10. Stan zadłużenia

W 2015 roku poziom zobowiązań Grupy Kapitałowej RAFAKO wobec jej wierzycieli zmniejszył się o 11 656 tysięcy złotych. Suma zobowiązań długo- i krótkoterminowych na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniosła 821 452 tysiące złotych wobec 833 108 tysięcy złotych na dzień 31 grudnia 2014 roku.

Spadek zobowiązań dotyczył głównie zobowiązań krótkoterminowych (zmniejszenie o 9 712 tysięcy złotych) oraz zobowiązań dotyczących aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży (zmniejszenie o 14 840 tysięcy złotych). W grupie zobowiązań krótkoterminowych najbardziej zmniejszyły się zobowiązania z tytułu wyceny umów o usługę budowlaną które wyniosły 142 795 tysięcy złotych (207 271 tysięcy złotych w 2014 roku), największy wzrost (o 96 616 tysięcy złotych) natomiast odnotowały zobowiązania z tytułu dostaw i usług które osiągnęły wartość 400 842 tysiące złotych. Bieżąca część oprocentowanych kredytów bankowych i pożyczek zmniejszyła się o 19 319 tysięcy złotych i wynosi 109 208 tysięcy złotych.

Wartość zobowiązań długoterminowych zwiększyła się o 15 647 tysięcy złotych do kwoty 67 664 tysięcy złotych i wynikało to głównie ze wzrostu zobowiązań z tytułu dostaw i usług które powiększyły się o 14 340 tysięcy złotych.

Wartość aktywów Grupy nie obciążonych bilansowymi zobowiązaniami (długo- i krótkoterminowymi) na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniosła: 429 766 tysięcy złotych (na dzień 31 grudnia 2014 wartość wynosiła 313 454 co oznacza wzrost o 37,1%).

Wskaźnik obciążenia majątku zobowiązaniami (długo i krótkoterminowymi), wskazujący na możliwości zabezpieczenia majątkiem Grupy spłaty zadłużenia, spadł w stosunku do ubiegłego roku o 5,7 punktu procentowego do poziomu 65,7%.

Wskaźnik obciążenia aktywów zobowiązaniami nie uwzględnia zobowiązań Grupy Kapitałowej z tytułu udzielonych na jej zlecenie gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych (głównie gwarancji dobrego wykonania i zwrotu zaliczki, które są charakterystycznymi zobowiązaniami dla przedmiotu działalności Grupy Kapitałowej RAFAKO i rynku wytwórców urządzeń energetycznych), akredytyw i weksli wydanych pod zabezpieczenie.

Wskaźniki płynności i zadłużenia za 2015 i 2014 rok przedstawia załącznik nr 1.

3.11. Pozycje pozabilansowe

Suma zobowiązań warunkowych Grupy z tytułu gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych, akredytyw i weksli wydanych pod zabezpieczenie na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniosła 1 275 979 tysięcy złotych (1 316 844 tysiące złotych na dzień 31 grudnia 2014 roku). Głównymi pozycjami tych zobowiązań są poręczenia dla instytucji finansowych - które udzieliły zabezpieczenia finansowego Projektu Jaworzno 910MW- należytego wykonania zobowiązań spółki celowej (SPV-Jaworzno) w związku z umowami udzielenia gwarancji finansowych (1 046 mln złotych). W okresie 12 miesięcy 2015 roku na zlecenie jednostki dominującej banki oraz instytucje ubezpieczeniowe udzieliły kontrahentom gwarancji, głównie gwarancji z tytułu dobrego wykonania umowy w kwocie 42 973 tysięcy złotych, oraz gwarancji przetargowych, w kwocie 12 107 tysięcy złotych. Największą pozycję w tej grupie zobowiązań stanowi gwarancja dobrego wykonania umowy na kwotę 11 090 tysięcy złotych.

W związku z realizowanymi kontraktami, obok zobowiązań warunkowych (pozabilansowych), Grupa Kapitałowa posiada należności warunkowe, których suma na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniosła 614 825 tysięcy złotych (546 916 tysięcy złotych na dzień 31 grudnia 2014 roku). Wzrost w kwocie 68 008 tysięcy złotych to głównie wzrost poziomu należności z tytułu otrzymanych gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych o kwotę 79 137 tysięcy złotych, wzrost poziomu należności z tytułu weksli w wysokości 8 051 tysięcy złotych i spadek należności z tytułu otrzymanych akredytyw otwartych na rzecz jednostki dominującej o kwotę 19 180 tysięcy złotych.

Szczegółowy opis zmian należności i zobowiązań warunkowych został zaprezentowany w 44 dodatkowej nocie objaśniającej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego za 2015 rok.

3.12. Struktura finansowania aktywów

Suma aktywów na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniosła 1 251 218 tysiące złotych i była wyższa od sumy aktywów na 31 grudnia 2014 roku o 104 656 tysięcy złotych (o 9,1%) – głównie w następstwie wzrostu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów (o 158 412 tysięcy złotych - częściowo pozyskanych poprzez emisję akcji przeprowadzoną w lipcu 2015 (sprzedano wszystkie oferowane akcje za kwotę 93 525 tysięcy złotych) oraz zmniejszenia się stanu aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży (o 73 075 tysięcy złotych) do kwoty 1 063 tysięcy złotych. Zmniejszenie aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży wynikało z sprzedaży akcji Spółki FPM S.A. które zostały sprzedane na rzecz TDJ S.A. za kwotę 48 milionów złotych w dniu 23 lutego 2015 roku.

W okresie 12 miesięcy 2015 roku zakończonym 31 grudnia 2015 roku kapitał podstawowy RAFAKO S.A. uległ zmianie poprzez emisję 15 331 998 akcji serii J o wartości nominalnej 2,00 zł każda. Wskutek emisji akcji kapitał podstawowy jednostki dominującej wzrósł o kwotę 30 664 tysięcy złotych i jego wartość na 31 grudnia 2015 roku wynosiła 169 864 tysięcy złotych.

W związku z powyższym udział kapitału własnego w sumie źródeł finansowania aktywów ogółem zwiększył się, w stosunku do stanu na 31 grudnia 2014 roku, o 7,7 punktu procentowego i wyniósł 34,0%.

Kapitał stały, będący sumą kapitału własnego oraz długoterminowych zobowiązań, w całości pokrywał wartość aktywów trwałych (bez aktywów przeznaczonych do sprzedaży) oraz w 19,4% wartość aktywów obrotowych.

Struktura finansowania aktywów na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiała się następująco:

• 1. aktywa trwałe w wysokości 312 223 tysięcy złotych były w całości finansowane kapitałem stałym,
• 1. aktywa obrotowe (oraz aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży) w wysokości 938 995 tysięcy złotych były finansowane:

•	kapitałem stałym	19,7%,
•	krótkoterminowymi kredytami i pożyczkami	11,6%,
•	zobowiązaniami handlowymi	42,7%,
•	zobowiązaniami z tytułu wyceny umów o usługę budowlaną 15,2%,

• pozostałymi zobowiązaniami krótkoterminowymi 10,8%.

3.13. Aktywa trwałe

3.13.1. Struktura majątku trwałego

W następstwie realizacji inwestycji, sprzedaży majątku, likwidacji lub sprzedaży zbędnych środków trwałych, aktualizacji wartości aktywów, bądź zmiany stanu aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego, zmianie uległa struktura aktywów trwałych, która na dzień 31 grudnia 2015 roku i 31 grudnia 2014 roku przedstawiała się następująco:

	31 grudnia 2015		31 grudnia 2014
	Wartościowo	Procentowo	Wartościowo	Procentowo
1. Rzeczowe aktywa trwałe, w tym:	183 439	58,8%	172 199	58,5%
- grunty	23 776	7,6%	23 773	8,1%
- budynki	91 832	29,4%	89 529	30,4%
- urządzenia techniczne i maszyny	56 489	18,1%	46 140	15,7%
- środki transportu	8 389	2,7%	6 370	2,2%
- środki trwałe w budowie	2 162	0,7%	6 029	2,0%
- pozostałe środki trwale	793	0,3%	358	0,1%
2.Wartości niematerialne	15 211	4,9%	9 310	3,1%
3.Należności z tytułu dostaw i usług, pozostałe
należności i rozliczenia międzyokresowe kosztów	35 648	11,4%	29 706	10,1%
długoterminowe
4.Aktywa finansowe długoterminowe	30 129	9,6%	33 770	11,5%
5.Aktywa z tytułu podatku odroczonego	47 796	15,3%	49 536	16,8%

Najistotniejszą pozycję w grupie aktywów trwałych stanowią grunty i budynki z udziałem 37,0%, co stanowi około 9,2% sumy bilansowej. Kolejnymi istotnymi pozycjami były urządzenia techniczne i maszyny oraz aktywa z tytułu podatku odroczonego, na koniec 2015 roku ich udział wynosił odpowiednio 18,1% i 15,3%. Do urządzeń technicznych i maszyn zaliczamy, głównie maszyny, urządzenia i aparaty przeznaczone do produkcji oraz zespoły komputerowe.

W 2015 roku aktywa trwałe zwiększyły się o 17 702 tysięcy złotych (o 6,0%) w porównaniu do roku poprzedniego. Wzrost odnotowano w rzeczowych aktywach trwałych o 11 240 tysięcy złotych, głównie w następstwie oddania do użytku przez jednostkę dominującą nowego budynku malarni wraz z urządzeniami. Należności z tytułu dostaw i usług, pozostałe należności i rozliczenia międzyokresowe kosztów długoterminowe zwiększyły się o 5 942 tysiące złotych a wartości niematerialne o 5 901 tysięcy złotych. Zmniejszyła się natomiast wartość pozostałych aktywów finansowych długoterminowych o kwotę 3 444 tysięcy złotych.

3.13.2.Opis głównych inwestycji w zakresie aktywów trwałych

W 2015 roku Grupa poniosła nakłady inwestycyjne na niefinansowe aktywa trwałe na sumę 32 065 tysięcy złotych, w tym:

• na rzeczowe aktywa trwałe 24 289 tysiące złotych,
• na wartości niematerialne 7 776 tysięcy złotych.

Przedmiotem nakładów inwestycyjnych na rzeczowy majątek trwały były przede wszystkim nakłady na infrastrukturę budowlaną oraz zakupy maszyn i urządzeń do produkcji oraz sprzętu informatycznego. Dokonano także inwestycji w flotę samochodową. Jednostka dominująca ukończyła kilkuletnią modernizację malarni która kosztowała ponad 8 6300 tysięcy złotych z czego 7 245 tysięcy złotych poniesiono w 2015 roku. Zakończono też zadanie inwestycyjne obejmujące giętarkę do rur CNC za którą zapłacono 2 394 tysiące złotych.

Głównym przedmiotem nakładów inwestycyjnych na wartości niematerialne był zakup zorganizowanej części przedsiębiorstwa PBG Avatia Sp. z o.o. przez jednostkę dominującą. Łączny koszt nabycia jednostki powiązanej wyniósł 2 500 tysięcy złotych z czego wartości firmy wyceniona została na 1 398 tysięcy złotych a wartości niematerialne na 1 253 tysiące złotych. Ponadto zakupiono licencje i oprogramowanie komputerowe.

Powyższe inwestycje były finansowane ze środków własnych oraz z wykorzystaniem leasingu.

3.14. Aktywa obrotowe

W 2015 roku nastąpił wzrost aktywów obrotowych o 160 029 tysięcy złotych do poziomu 937 932 tysięcy złotych. Zmiana tej grupy aktywów wynikła ze wzrostu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów o 158 412 tysięcy złotych, pozyskane m.in. dzięki emisji akcji oraz ze wzrostu należności z tytułu dostaw i usług do kwoty 277 397 tysięcy złotych z 248 399 tysięcy złotych.

Istotną pozycją wśród należności są kaucje stanowiące zabezpieczenie gwarancji kontraktowych, wystawianych na rzecz jednostki dominującej głównie przez banki. Na koniec grudnia 2015 roku wartość kaucji wniesionych jako zabezpieczenie gwarancji wyniosła 122,7 miliona złotych (162,3 miliona na koniec grudnia 2014 roku). Zmiana należności z tytułu kaucji wynika głównie ze spłaty przed jednostkę dominującą kaucji pieniężnej związanej z realizacją umowy z EDF Polska CUW Sp. z o.o. na zaprojektowanie, wykonanie i uruchomienie instalacji odsiarczania spalin metodą mokrą według technologii wapienno gipsowej w Elektrociepłowni Gdańsk, Gdynia, Wrocław i Kraków. Wartość spłaconych kaucji z tego tytułu w okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2015 roku wynosiła 36 820 tysięcy złotych.

Zestawienie udzielonych w 2015 roku pożyczek zostało przedstawiona w załączniku nr 7.

3.15. Wysokość i struktura kapitału własnego Grupy

Według stanu na dzień 31 grudnia 2015 roku, kapitał własny Grupy Kapitałowej RAFAKO wynosił 429 766 tysiące złotych i wzrósł o 116 312 w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2014 roku. Do tej kwoty zaliczamy:

• 1. kapitał podstawowy wynosił 169 864 tysięcy złotych i był podzielony na 84 931 998 akcji zwykłych serii A,B,C,D,E,F,G,H,I,J. W ciągu 12 miesięcy 2015 roku kapitał podstawowy RAFAKO S.A. uległ zmianie poprzez emisję 15 331 998 akcji serii J o wartości nominalnej 2,00 zł każda. Wskutek emisji akcji kapitał podstawowy Spółki wzrósł o kwotę 30 664 tysięcy złotych;
• 1. nadwyżka ze sprzedaży akcji jednostki dominującej powyżej wartości nominalnej wynosiła 95 340 tysięcy złotych. W ciągu 2015 roku, w wyniku rozliczenia emisji akcji serii J nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji wyniosła 62 861 tysięcy złotych, koszty bezpośrednio związane z emisją wyniosły 4 300 tysięcy złotych. W wyniku ujęcia 58 562 tysiące złotych nadwyżki ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej, pomniejszonej o koszty emisji, kapitał ten wyniósł 95 340 tysięcy złotych (31 grudnia 2014: 36 778 tysięcy złotych);
• 1. kapitał zapasowy wynosił 112 715 tysiące złotych (W wyniku zbycia jednostki zależnej, wartość kapitału zapasowego zmniejszyła się o kwotę 27 352 tysiące złotych oraz wzrosła o 25 674 tysiące złotych, w wyniku przekazania wyniku z 2014 roku na kapitał zapasowy, co łącznie daję spadek o 1 678 tysięcy złotych w 2015 roku);
• 1. zyski zatrzymane/niepokryte straty wynosiły 47 213 tysięcy złotych;
• 1. różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej wynosiły minus 41 tysięcy złotych;
• 1. kapitał przynależny udziałom niekontrolującym wynosił 4 675 tysięcy złotych.

W 2015 roku spółki Grupy Kapitałowej nie nabywały akcji własnych.

3.16. Wykorzystanie środków z emisji akcji serii J

W 2015 roku, na podstawie uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy RAFAKO S.A. z dnia 24 marca 2014 roku, RAFAKO S.A. przeprowadziła emisję nowych akcji z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy jednostki dominującej. W następstwie przeprowadzonej emisji 15 331 998 akcji zwykłych na okaziciela serii J, o wartości nominalnej dwa złote każda, kapitał zakładowy jednostki dominującej został podwyższony o kwotę 30 664 tysięcy złotych.

Do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania z działalności RAFAKO S.A. środki pieniężne pozyskane w drodze emisji akcji w kwocie 89 225 tysięcy złotych zostały wykorzystane na:

• kaucje stanowiące zabezpieczenie nowych instrumentów finansowych w kwocie 4 696 tysięcy złotych,
• obsługę finansową związana z realizacją Projektu Jaworzno 910MW w kwocie 3 066 tysięcy złotych,
• realizację prac badawczo-rozwojowych w czwartym kwartale 2015 roku w kwocie 1 031 tysięcy złotych.

Łącznie wykorzystano 8 793 tysiące złotych środków pochodzących z emisji akcji serii J. Do wykorzystania pozostały środki w wysokości około 80 432 tysiące złotych z przeznaczeniem na:

• a) finansowanie zabezpieczeń kontraktowych na potrzeby budowy portfela zamówień oraz finansowanie kapitału obrotowego w celu realizacji kontraktów w przyszłości. Według planów jednostki dominującej na ten cel przeznaczonych będzie ok. 85-90% środków pozyskanych z emisji;
• b) zwiększenie poziomu wydatków w zakresie prowadzonych prac badawczo-rozwojowych mających na celu uzupełnienie i rozwijanie posiadanego portfela technologii o unikatowe rozwiązania technologiczne zwiększające sprawność i niezawodność oferowanych produktów. Do kluczowych obszarów, w ramach których jednostka dominująca zamierza prowadzić prace badawczorozwojowe finansowane z wpływów z emisji, należą technologie w zakresie ochrony środowiska. Według planów jednostki dominującej na ten cel przeznaczonych będzie ok. 10-15% środków pozyskanych z emisji. Ostateczny harmonogram wydatkowania będzie uzależniony m.in. od wyników przedmiotowych badań.

4. Sytuacja kadrowa, zatrudnienie w Grupie Kapitałowej RAFAKO

W 2015 roku przeciętne zatrudnienie w Grupie Kapitałowej wynosiło 2 381 pracowników i w porównaniu z rokiem 2014 zwiększyło się o 126 pracowników.

	31.12.2015
Struktura zatrudnienia wg stanu na koniec okresu	2 425
produkcja	1 011
biuro projektowe	444
biuro technologiczne	96
kontrola jakości	111
służby serwisowe	71
pozostali (m.in. pracownicy służb handlowych, zakupowych, finansowo-księgowych)	692

Według stanu na dzień 31 grudnia 2015 roku pracownicy Grupy z wykształceniem wyższym i średnim stanowili 69,4% zatrudnionych (stan na dzień 31 grudnia 2014 roku: 67,6%). Zarząd jednostki dominującej dużą wagę przywiązuje do pozyskiwania na rynku pracy nowych, dobrze wykształconych pracowników. Na stanowiska umysłowe przyjmowane są przede wszystkim osoby z wykształceniem wyższym – kierunkowym, ponieważ ponad 90% stanowisk wymaga wiedzy specjalistycznej. Udział absolwentów wyższych uczelni wyniósł 43,5% ogółu zatrudnionych w dniu 31 grudnia 2015 roku i w porównaniu z 31 grudnia 2014 roku był wyższy o 1,2%. Grupa kładzie także duży nacisk na proces ciągłego dokształcania się pracowników, w związku z czym wiele osób podejmuje decyzję o rozpoczęciu studiów wyższych w systemie zaocznym.

Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku

Struktura zatrudnienia na koniec okresu wg spółek Grupy Kapitałowej	2 425
RAFAKO S.A.	2 128
ENERGOTECHNIKA ENGINEERING Sp. z o.o.	108
E003B7 Sp. z o.o.	79
RAFAKO ENGINEERING Sp. z o. o.	63
Przedsiębiorstwo Gospodarki Lokalami PGL-DOM Sp. z o.o.	28
RAFAKO ENGINEERING SOLUTION doo.	10
RAFAKO Hungary Kft.	7
E001RK Sp. z o.o.	2

Nie odnotowano większych zmian w strukturze wiekowej zatrudnionych. Udział pracowników w wieku do 30 lat pozostał na niezmienionym poziomie i wyniósł 18,8%. Pracownicy w przedziale wiekowym pomiędzy 31 a 40 rokiem życia stanowili 23,3% (23,0% w 2014 roku) ogółu pracowników, natomiast struktura zatrudnionych w wieku pomiędzy 41 a 50 lat nieznacznie się zmniejszyła o 0,2% do 23,3%. Zatrudnienie osób starszych niż 51 wyniosło 34,6%.

W okresie ostatnich 12 miesięcy struktura zatrudnienia pod względem długości stażu pracy uległa zmianom. Udział pracowników o stażu od 11 do 20 lat wynosi 19,1% (wobec 17,0% w 2014 roku), a udział pracowników ze stażem pomiędzy 21-30 lat wynosi 17,4% i zmniejszył się o 2,1% w porównaniu do 2014 roku. 34,1% pracowników Grupy to osoby zatrudnione w Spółkach Grupy ponad 31 lat. Grupa Kapitałowa dysponuje załogą z wieloletnim oraz unikalnym doświadczeniem zawodowym.

5. Pozostałe informacje

Oświadczenie o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego w Grupie Kapitałowej RAFAKO w 2015 roku zawiera załącznik nr 9.

Informacja o wartości wynagrodzeń, nagród lub korzyści dla osób zarządzających i nadzorujących została podana w 53 dodatkowej nocie objaśniającej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej RAFAKO.

Z każdą osobą zarządzającą, jednostka dominująca ma zawartą umowę o zarządzanie, która indywidualnie reguluje kwestię rekompensaty za ewentualne odwołanie lub rezygnację danej osoby z pełnionej funkcji i stanowiska.

W razie odwołania lub nie powołania na okres kolejnej kadencji (wyłączając sytuacje, gdy odwołanie nastąpi na skutek uchybienia przez Zarządcę obowiązków wynikających z umowy lub działania umyślnego lub niedbałego wpływające negatywnie na interesy jednostki dominującej), rozwiązania lub wygaśnięcia umowy członkom Zarządu jednostki dominującej przysługuje jednorazowa odprawa pieniężna w wysokości 6 miesięcznego wynagrodzenia.

Z tytułu nie podejmowania działań konkurencyjnych w okresie 6 miesięcy od dnia odwołania ze stanowiska lub w przypadku wygaśnięcia mandatu lub wygaśnięcia okresu wypowiedzenia umowy jednostka dominująca będzie wypłacać odszkodowanie Członkom Zarządu jednostki dominującej w wysokości 50% wynagrodzenia przez okres 6 miesięcy.

Ilość akcji RAFAKO S.A. będących w posiadaniu osób zarządzających i nadzorujących, a także ilość akcji i udziałów w jednostkach powiązanych z RAFAKO S.A., będących w posiadaniu osób zarządzających i nadzorujących zaprezentowano w nocie 51 informacji dodatkowej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej.

Grupie nie są znane umowy, w wyniku których mogą w przyszłości nastąpić zmiany w proporcjach posiadanych akcji przez dotychczasowych akcjonariuszy.

IV. Ważniejsze wydarzenia związane z działalnością Grupy Kapitałowej w 2015 roku, a także po jego zakończeniu, aż do dnia sporządzenia sprawozdania finansowego

Spośród najważniejszych wydarzeń dotyczących działalności Grupy Kapitałowej RAFAKO wymienić należy:

1. Umowa z TAURON Elektrownia Jaworzno

W dniu 17 kwietnia 2014 roku jednostka dominująca jako lider, działając w konsorcjum z Mostostal Warszawa S.A. zawarła z Tauron Wytwarzanie S.A. umowę na budowę bloku energetycznego w Elektrowni Jaworzno III – Elektrownia II. Wartość kontraktu wynosi 4,4 mld złotych. Przedmiotem umowy jest zaprojektowanie i wykonanie w formule "pod klucz" bloku energetycznego o mocy 910 MW brutto na parametry nadkrytyczne, składającego się z kotła parowego, turbozespołu, budynku głównego, części elektrycznej i AKPiA bloku.

Blok węglowy, który powstanie w Jaworznie, będzie należał do najnowocześniejszych w swej kategorii.

Podstawowe parametry realizowanej inwestycji
Kocioł pyłowy, wieżowy, przepływowy na nadkrytyczne parametry pary,	Skład bloku
Moc znamionowa bloku (brutto) - 910 MW,	Kocioł parowy z wtórnym przegrzewem pary,
Moc cieplna kotła (w paliwie) - 1 832 MWt,	Turbina parowa do napędu generatora mocy
Wydajność nominalna - 2 390 t/h,	elektrycznej,
Temperatura pary na wylocie z kotła świeżej / wtórnie przegrzanej - 603/621°C,	Układ pomp wody zasilającej, Instalacje pozwalające na dotrzymanie standardów emisyjnych dla dwutlenku siarki,
Ciśnienie pary świeżej na wylocie z kotła - 28,5 MPa,	tlenków azotu i pyłu zawartych w Dyrektywie
Ciśnienie pary wtórnej na wylocie z kotła - 6,2 MPa,	w sprawie emisji przemysłowych (IED) dla źródeł,
Sprawność kotła w warunkach nominalnych > 95%,	Grupy instalacyjne do odprowadzania odpadów paleniskowych, do doprowadzania
Dyspozycyjność kotła > 95%,	i preparowania różnych mediów pomocniczych.
Sprawność wytwarzania netto > 45,91 %.

Blok w Jaworznie będzie wysokosprawną jednostką systemową, odpowiedzialną za generację energii elektrycznej, pracującą w podstawie systemu elektroenergetycznego. Żywotność bloku wynosić będzie co najmniej 200 tysięcy godzin pracy lub 30 lat.

Efekt ekologiczny projektu:

Wg prognoz Inwestora po zakończeniu inwestycji, emisja dwutlenku siarki będzie szesnastokrotnie niższa, w porównaniu do odstawianych bloków 120 MW, ponad pięciokrotnie zmniejszy się emisja tlenków azotu, a pyłów jedenastokrotnie. Dodatkowo emisja dwutlenku węgla zmniejszy się o blisko 2 mln ton rocznie. Ważniejsze zdarzenia w 2015 i 2016 roku

2015
Styczeń	20 stycznia 2015 zawarta została umowa między SPV Jaworzno a firmą UNISERV PIECBUD S.A. z siedzibą w Katowicach na kwotę 164 800 tysięcy złotych, której przedmiotem jest zadanie polegające na zaprojektowaniu, dostawie i montażu chłodni kominowej wraz z wyposażeniem.
Styczeń - Lipiec	Wykonanie istotnych kamieni milowych: 1. Wykonanie i przekazanie Zamawiającemu Basic Engineering.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO

Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku

	2. Wykonanie dokumentacji niezbędnej dla aktualizacji przez Zamawiającego Projektu Budowlanego w zakresie Bloku. 3. Zakończenie wykopu pod fundament kotłowni i wywóz nadmiaru ziemi. 4. Wykonanie wykopów fundamentowych pod chłodnią kominową.
Sierpień	18 sierpnia 2015 roku zawarto aneks do umowy podwykonawczej o wykonanie prac budowlanych między SPV Jaworzno i firmą Energopol – Szczecin S.A., na mocy którego zakres prac wykonywanych przez Podwykonawcę zostanie ograniczony, w związku z czym wynagrodzenie zostanie zmniejszone z kwoty 380 do 30 milionów złotych.
Listopad	12 listopada 2015 roku SPV Jaworzno zawarła umowę z konsorcjum firm Kopex S.A. z siedzibą w Katowicach i Stal-Systems S.A. z siedzibą w Wólce Pełkińskiej na dostawę i montaż konstrukcji stalowej budynku maszynowni, kotłowni, bunkrowni, LUVO, SCR, montaż bunkrów węglowych, podniesienie i ułożenie zdmuchiwaczy parowych na kwotę 179 952 tysięcy złotych.
Grudzień	1 grudnia 2015 roku zawarto umowę pomiędzy SPV Jaworzno a Zakładami Remontowymi Energetyki S.A. na kwotę 98 350 tysięcy złotych na dostawę i montaż rurociągów wysokoprężnych (LAB, LBB, LBC, LBA) wraz z armaturą oraz systemami pomocniczymi, doborem i montażem zamocowań pierwszorzędowych.
2016
Styczeń	Wykonanie płyty fundamentowej kotła.
Luty - Marzec	SPV Jaworzno dnia 24 lutego 2016 zawarła z Powszechną Kasą Oszczędności Bankiem Polskim S.A., Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń S.A., Bankiem Gospodarstwa Krajowego oraz mBank S.A aneks do umowy z 16 kwietnia 2014 o udzielenie gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych w związku z Projektem Jaworzno 910MW. Na mocy aneksu mBank zobowiązał się do wystawienia na rzecz SPV Jaworzno gwarancji bankowej zwrotu zaliczki w wysokości 48 mln złotych oraz gwarancji bankowej należytego wykonania kontraktu dotyczącego Projektu Jaworzno 910MW w wysokości 126 334 tysięcy złotych. Na skutek zawarcia tego aneksu kwoty wniesione przez RAFAKO S.A. w gotówce tytułem zabezpieczenia wykonania umowy głównej w wysokości 40 mln złotych zostaną zwrócone jednostce dominującej.
	Ponadto w ramach ustanowionych zabezpieczeń, jednostka dominująca zawarła aneks do umowy z dnia 29 października 2014 roku o ustanowieniu zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy ruchomych i praw Spółki o której informowało w Raporcie Bieżącym 47/2014. Na podstawie aneksu doszło do zmiany zakresu zastawu poprzez: zabezpieczenie tym zastawem oprócz istniejących lub przyszłych wierzytelności PKO, BGK i PZU, również wierzytelności mBank jako udzielających gwarancji należytego wykonania oraz gwarancji zwrotu zaliczki w związku z Umową Główną oraz zmianę najwyższej sumy zabezpieczenia - do kwoty 1 300 mln zł ( poprzednia wartość zabezpieczenia do 1 046 mln zł). W marcu jednostka dominująca otrzymała postanowienie o wpisie do rejestru zastawów w związku z w/w aneksem.

RAFAKO S.A. ujmuje w jednostkowym sprawozdaniu finansowym jedynie przychody i koszty dotyczące jej zakresu prac, czyli około 11,5% zakresu prac na Projekcie Jaworzno 910MW. W sprawozdaniu jednostkowym nie są ujmowane przychody i koszty dotyczące części realizowanej przez spółkę celową E003B7 Sp. z o.o. – ta część jest prezentowana w jednostkowym sprawozdaniu E003B7 Sp. z o.o. oraz w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej RAFAKO.

Zasady rozliczenia kontraktu zostały przedstawione w dodatkowej nocie objaśniającej nr 14.1.2 do konsolidowanego sprawozdania finansowego.

2. Umowa z PGE Elektrownia Opole

W dniu 15 lutego 2012 roku jednostka dominująca - jako Lider Konsorcjum w składzie: RAFAKO S.A., Polimex-Mostostal S.A. z siedzibą w Warszawie oraz Mostostal Warszawa S.A. z siedzibą w Warszawie podpisała umowę z firmą PGE Elektrownią Opole S.A. z siedzibą w Bełchatowie (obecnie PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A.), o wartości 9 397 milionów złotych, której przedmiotem jest zaprojektowanie, a także dostawa, wykonanie prac budowlanych, montaż, uruchomienie i wszystkie związane z tym procesem usługi, wykonane na zasadzie "pod klucz", obiektu składającego się z bloku energetycznego nr 5 oraz bloku energetycznego nr 6 w Elektrowni Opole wraz z urządzeniami i wyposażeniem, jak również związanymi z nimi budynkami oraz budowlami.

Opalane węglem kamiennym bloki będą miały moc 900 MW każdy. Inwestycja zostanie zrealizowana w terminie 54 miesięcy od wystawienia polecenia rozpoczęcia prac w odniesieniu do bloku 5 oraz w terminie 62 miesięcy od wystawienia polecenia rozpoczęcia prac w odniesieniu do bloku 6.

Począwszy od drugiej połowy 2011 pomiędzy spółkami Grupy RAFAKO oraz spółkami Grupy Alstom doszło do powstania wzajemnych roszczeń związanych z wspólnie realizowanymi projektami, o których jednostka dominująca informowała w poprzednich raportach.

W dniu 15 października 2013 roku jednostka dominująca podpisała ugodę z ALSTOM Power Systems GmbH, ALSTOM Boiler Deutschland GmbH oraz ALSTOM Power Sp. z o.o. (łącznie "Grupa Alstom"), która kompleksowo reguluje zarówno zasady rozliczeń finansowych oraz zrzeczenie się wzajemnych roszczeń pomiędzy jednostką dominującą oraz Grupą Alstom, jak i zakres współpracy pomiędzy jednostką dominująca oraz grupą Alstom na projektach realizowanych przez RAFAKO S.A.

Ugoda weszła w życie dnia 7 listopada 2013 roku w wyniku podpisania umowy podwykonawczej pomiędzy Grupą RAFAKO a Grupą Alstom dot. realizacji Kontraktu Opole. Ważniejsze postanowienia ostatecznej ugody:

• spółki z Grupy Alstom dokonały zapłaty na rzecz jednostki dominującej kwoty 43,5 mln EUR,

• jednostka dominująca oraz Grupa Alstom zrzekły się dotychczasowych wzajemnych roszczeń związanych z projektami Karlsruhe, Westfallen oraz projektem Bełchatów oraz wycofały pozwy oraz wnioski o arbitraż złożone w związku ze wskazanymi sporami.

W dniu 26 października 2013 E001RK Sp. z o.o. (spółka dedykowana do realizacji Projektu Opole, w 100% kontrolowaną przez RAFAKO S.A.) zawarła z Alstom umowę podwykonawczą. Na mocy podpisanej umowy, E001RK Sp. z o.o. powierzyła Alstom jako podwykonawcy 100% zakresu prac i usług wchodzących w zakres prac jednostki dominującej w ramach Projektu Opole.

Prezentacja przychodów i kosztów wynikających z tego kontraktu nie ma wpływu na wartości wykazane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów grupy kapitałowej.

Wpływ realizacji Projektu Opole na wyniki RAFAKO S.A. może mieć miejsce w sytuacji, gdy jednostka dominująca stanie się podwykonawcą Alstom - co jest możliwe na mocy porozumienia podpisanego pomiędzy RAFAKO i Alstom.

Zasady rozliczenia kontraktu zostały przedstawione w dodatkowej nocie objaśniającej nr 14.1.1 do skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

31 stycznia 2014 roku Konsorcjum otrzymało od Zamawiającego Polecenie Rozpoczęcia Prac na Projekcie Opole.

Projekt jest realizowany zgodnie z harmonogramem, przebieg faktur oraz płatności jest realizowany bez zakłóceń. Do dnia 31 grudnia 2015 roku na Projekcie Opole zafakturowano 1 078 989 tysięcy złotych czyli 33,5% wartości kontraktu.

3. Wydarzenia w zakresie innych, istotnych zamówień

• I. podpisanie w dniu 28 stycznia 2015 roku umowy z firmą ENERGA Elektrownie Ostrołęka S.A., na kwotę 85 395 tysięcy złotych. Przedmiotem umowy jest modernizacja elektrofiltrów na blokach nr 1, 2, 3 w Elektrownie Ostrołęka S.A.

• II. podpisanie w dniu 16 lutego 2015 roku umowy z Delegaturą Unii Europejskiej w Republice Serbii na modernizację elektrofiltru w Elektrowni Morava na kwotę 4 383 tysięcy EUR w Serbii.

• III. podpisanie w dniu 30 kwietnia 2015 roku umowy z firmą Valmet Technologies Oy, na dostawę elementów ciśnieniowych kotła dla Metsa Fibre Oy w Finlandii na kwotę 7 702 tysięcy EUR.

• IV. podpisanie w dniu 23 października 2015 roku umowy z firmą ENEA Wytwarzanie Sp. z o.o., na kwotę 78 500 tysięcy złotych. Przedmiotem umowy jest budowa instalacji odsiarczania spalin dla kotłów K7 i K8 w Elektrociepłowni Białystok.
• V. podpisanie w grudniu 2015 roku umowy z firmą Javno Preduzeće Elektroprivreda Srbije, na membranizację kotła OP-380b w TE Morava, II etap na kwotę 8 150 tysięcy EUR.

4. Wydarzenia w zakresie innych, istotnych zdarzeń

a. W dniu 20 lutego 2015 roku została podpisana w Raciborzu umowa i statut spółki JV Sanbei-RAFAKO Ltd w Zhangjiakou (założonej przez jednostkę dominującą w 1994 roku) umożliwiającą jej dalsze 20 letnie funkcjonowanie. Przedmiotem działalności tej spółki są maszty do wiatraków energetycznych, urządzenia dźwigowe oraz węglowe i olejowo-gazowe kotły energetyczne skierowane przede wszystkim na rynek chiński.

b. W dniu 23 lutego 2015 roku jednostka dominująca podpisała ostateczną umowę sprzedaży spółki FPM S.A. z siedzibą w Mikołowie. Firmę od RAFAKO S.A. kupiło TDJ S.A. z siedzibą w Katowicach – główny akcjonariusz Famuru, Polskiej Grupy Odlewniczej oraz Zamet Industry. Umowa obejmowała sprzedaż 82,19% akcji FPM za kwotę 48 mln PLN. Przedwstępna warunkowa umowa sprzedaży została zawarta pod koniec grudnia 2014 roku. Zgodę na transakcję UOKiK wydał 19 lutego 2015 roku.

Sprzedaż FPM była realizacją planu – wpisującego się w strategię Grupy na lata 2014-2018 – dotyczącego pozyskania gotówki z innego źródła niż emisja akcji. Zbycie spółki zależnej nie będzie stanowiło istotnego uszczuplenia własnego łańcucha dostaw do projektów realizowanych przez RAFAKO S.A., bowiem udział wyrobów FPM w kontraktach jednostki dominującej był dotychczas marginalny. FPM nie ma istotnego wpływu na przychody i zyski Grupy Kapitałowej RAFAKO. Jego EBITDA oscylowała w ostatnich latach na poziomie 6-8 mln PLN rocznie.

c. W dniu 3 listopada 2014 PBG S.A. w upadłości układowej, przedstawiła zaktualizowane propozycje układowe, zakładające dla grupy wierzycieli do których zostały zaliczone wierzytelności RAFAKO S.A. spłatę 500 tysięcy złotych oraz 80-procentową redukcję należności powyżej 500 tysięcy złotych. Należności będą spłacane w okresach półrocznych przez okres 5 lat począwszy od 30 czerwca 2016 roku. Zarząd Spółki szacuje, że pierwsza spłata zostanie dokonana do 30 czerwca 2016 roku. Łączna kwota należności od jednostki powiązanej (PBG S.A.), wykazana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, wynosi 35,3 miliona złotych.

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2015 roku Sędzia Komisarz stwierdził zawarcie Układu Spółki z Wierzycielami o treści zgodnej z Propozycjami Układowymi Spółki z dnia 28 kwietnia 2015 roku.

Szerszy opis dotyczący ww. należności przedstawiono w nocie 25 dodatkowej nocie objaśniającej do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej.

d. W lipcu 2015 roku jednostka dominująca Grupy Kapitałowej RAFAKO z sukcesem przeprowadziła emisję 15.331.998 akcji serii J na sumę 93 525 188 złotych (przy cenie 6,10 złotych za jedną akcję). Zapisy na akcje złożyło łącznie 145 inwestorów, a uprawnionymi do wzięcia udziału w ofercie byli inwestorzy instytucjonalni, którzy otrzymali zaproszenie do złożenia zapisu.

PBG S.A. posiadająca przed emisją bezpośrednio 11,01 % akcji RAFAKO S.A. oraz Multaros Trading Company LTD posiadająca 50 proc. akcji + 1 głos w kapitale zakładowym RAFAKO S.A. nie skorzystały z prawa udziału w subskrypcji akcji serii J.

29 lipca 2015 roku Zarząd GPW S.A. wprowadził do obrotu giełdowego na rynku podstawowym 15.331.998 praw do akcji zwykłych na okaziciela serii J.

W związku z powyższym 23 lipca 2015 roku jednostka dominująca złożyła wniosek do Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydział X Gospodarczy KRS o zarejestrowanie podwyższenia kapitału zakładowego Spółki. W dniu 7 września 2015 roku Sąd dokonał rejestracji nowego kapitału zakładowego jednostki dominującej w wysokości 169 863 996 złotych.

W dniu 21 września 2015 roku akcje nowej emisji zostały zarejestrowane przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. oraz wprowadzone do obrotu na Głównym Rynku GPW.

Celem emisji było pozyskanie przez Grupę środków finansowych, które Grupa będzie mogła wykorzystać na:

• finansowanie zabezpieczeń kontraktowych na potrzeby budowy portfela zamówień Grupy oraz finansowanie kapitału obrotowego w celu realizacji kontraktów w przyszłości. Według planów jednostki dominującej na ten cel przeznaczonych będzie ok. 85-90% środków pozyskanych z emisji;

• zwiększenie poziomu wydatków w zakresie prowadzonych prac badawczo-rozwojowych mających na celu uzupełnienie i rozwijanie posiadanego portfela technologii o unikatowe rozwiązania technologiczne zwiększające sprawność i niezawodność oferowanych produktów. Do kluczowych obszarów, w ramach których jednostka dominująca zamierza prowadzić prace badawczo-rozwojowe finansowane z wpływów z emisji, należą technologie w zakresie ochrony środowiska. Według planów jednostki dominującej na ten cel przeznaczonych będzie ok. 10-15% środków pozyskanych z emisji. Ostateczny harmonogram wydatkowania będzie jednak uzależniony m.in. od wyników przedmiotowych badań.

e. Zmiany w Statucie jednostki dominującej (jednolity tekst Statutu został przekazany w raporcie bieżącym nr 31/2015) w dniu 8 września 2015 roku.

f. W dniu 30 października 2015 roku jednostka dominująca nabyła zorganizowaną część przedsiębiorstwa jednostki powiązanej PBG Avatia Sp. z o.o. – jednostki zależnej od PBG S.A. w upadłości układowej, w skład której wchodzą ruchomości, wartości niematerialne i prawne oraz prawa wynikające z umów za łączną kwotę 2 500 tysięcy złotych. Nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest realizacją strategii zmierzającej do standaryzacji procesów i usług informatycznych w całej Grupie Kapitałowej PBG i umiejscowienie ich w strukturze organizacyjnej RAFAKO S.A.

g. W dniu 29 maja 2015 roku nastąpiło zawarcie z Powszechną Kasą Oszczędności Bankiem Polskim S.A. z siedzibą w Warszawie aneksu do umowy kredytowej. Aneks przedłuża termin wykorzystania i spłaty kredytu w rachunku bieżącym oraz możliwości udzielenia przez bank gwarancji w ramach umowy do dnia 31 maja 2016 roku. Ponadto na mocy aneksu RAFAKO S.A. zobowiązała się do dokonania zmiany w zakresie hipoteki umownej łącznej do kwoty 300 milionów złotych, w taki sposób, że oprócz wierzytelności z tytułu kredytu w rachunku bieżącym oraz kredytu obrotowego odnawialnego, jak również odsetek i innych kosztów Banku, będzie ona zabezpieczała również wierzytelności wynikające z tytułu wypłat dokonywanych na podstawie gwarancji bankowych udzielanych w ramach Umowy.

Na podstawie zawartej umowy kredytowej w lutym 2012 roku, Bank udzielił jednostce dominującej kredytu bankowego w rachunku bieżącym na kwotę 300 milionów złotych, z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności. Zgodnie z aneksem, wprowadzona została m.in. jednolita treść umowy, która otrzymała brzmienie: "Umowa limitu kredytowego wielocelowego". Na mocy aneksu, Bank udzielił RAFAKO S.A. limitu kredytowego wielocelowego ("LKW") w kwocie 200 milionów złotych.

Ostatni z podpisanych aneksów, tj. z dnia 7 grudnia 2015 roku zmienia wysokość linii gwarancyjnej, zgodnie z aneksem jednostce dominującej został przydzielony kredyt w rachunku bieżącym w wysokości 150 milionów złotych oraz linia gwarancyjna w wysokości 100 milionów złotych, z zastrzeżeniem, że łączna kwota kredytu w rachunku bieżącym oraz kwota gwarancji bankowych wystawionych w ramach umowy nie może przekroczyć 200 milionów złotych.

Aneks nie zmienia znacząco treści pozostałych warunków przedstawionych w umowie kredytowej. Oprocentowanie kredytu ustalone zostało na podstawie stawki WIBOR 1M + marża. W umowie przewidziane są także zwyczajowo przyjęte prowizje. Spłata odsetek będzie następowała w okresach miesięcznych.

h. Zmiany w Statucie jednostki dominującej (jednolity tekst Statutu został przekazany w raporcie bieżącym nr 5/2016) w dniu 26 luty 2016 roku.

Do umów w zakresie współpracy lub kooperacji, znaczących dla działalności gospodarczej Grupy Kapitałowej, zawartych w 2015 roku, oprócz umów wymienionych w punkcie 4 zaliczyć należy także umowy ubezpieczenia.

Wykaz umów ubezpieczeniowych obowiązujących na dzień 31 grudnia 2015 roku podano w załączniku nr 5.

Informacje nt. umowy z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych przedstawiono w nocie 55 informacji dodatkowej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej.

5. Przedsięwzięcia z zakresu działalności rozwojowej i jakości

Prowadzona działalność badawczo-rozwojowa w ostatnim roku skierowana była przede wszystkim na wykorzystanie nowych zastosowań dla zaawansowanych technologicznie materiałów, a także na nowe formy organizacji przedsięwzięć inwestycyjnych opartych na nowatorskich rozwiązaniach. Najważniejsze z prowadzonych projektów bazują na wielopodmiotowej współpracy w ramach projektów zleconych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, EIT poprzez Knowledge & Innovation Community, lub też bezpośrednio przez Komisję Europejską.

RAFAKO S.A. prowadzi stałą współpracę z sektorem nauki zwłaszcza z Politechniką Wrocławską, Politechniką Śląską, Politechniką Krakowską, Akademią Górniczo Hutniczą, Uniwersytetem Jagiellońskim, Instytutem Metalurgii Żelaza, Instytutem Spawalnictwa.

W trakcie przygotowywania do zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP jest pięć wynalazków a osiem zgłoszeń patentowych jest obecnie rozpatrywanych przez Urząd.

Z ważniejszych, zakończonych w 2015 roku, prac badawczo – rozwojowych oraz z zakresu jakości, wymienić należy:

• a. Badania materiałowe opracowanie charakterystyk własności technologicznych i użytkowych materiałów dla bloku 50+;
• b. Opracowanie koncepcji bloku referencyjnego o mocy z przedziału 450-920 MW o najwyższej możliwej do osiągnięcia sprawności netto;
• c. Opracowanie "Wytycznych projektowania elementów ciśnieniowych kotłów" (praca typizacyjna);
• d. Modyfikacja konstrukcji drąga strzepującego elektrody zbiorcze;
• e. Opracowanie wytycznych projektowych dla technologii SCR pod kątem: zmniejszenia konwersji SO2 do SO3, rozkładu resztkowego (nieprzereagowanego) amoniaku-zawartość w popiele, gipsie i ściekach, prawdopodobieństwo tworzenia się ABS (wodorosiarczan amonu) i AS (siarczan amonu);
• f. Opracowanie wytycznych "Dobrych Praktyk Projektowania" z wykorzystaniem systemów CAD;
• g. Opracowanie wytycznych i modeli związanych z krystalizacją gipsu dla absorberów mokrego odsiarczania spalin;
• h. Opracowanie i testy prototypu nowego sprzęgła strzepywaczy EU;
• i. Badania nad absorberem z półką sitową;

6. Przedsięwzięcia w zakresie komputeryzacji i zarządzania

RAFAKO S.A. posiada wdrożone systemy klasy ERP Infor LN10, komunikacji (Lotus Notes), wspomagania projektowania CAD/CAM/CAE zintegrowane na poziomie podstawowych obiektów biznesowych (klient, projekt, dostawca). Pozwala to na wykonywanie całego szeregu przekrojowych analiz i budowanie wiarygodnych baz informacyjnych wspomagających podejmowanie decyzji.

7. Pozostałe informacje

W roku 2015 w Grupie Kapitałowej RAFAKO nie dokonywano zmian podstawowych zasad zarządzania Grupą.

Spółki Grupy Kapitałowej nie uruchamiały programów akcji pracowniczych.

Jednostka dominująca posiada Oddział w Turcji sporządzający samodzielne sprawozdanie finansowe, zgodne z prawem tureckim. Walutą funkcjonalną Oddziału jest EUR. Oddział został utworzony w związku z realizacją kontraktu podpisanego w listopadzie 2007 roku z firmą Elektrik Uretim A.S. z Turcji, na wykonanie "pod klucz" modernizacji dwóch kotłów w Elektrowni Yenikoy oraz przyszłych kontraktów na tym rynku.

8. Sprawy sporne, postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej

Istotne sprawy sporne i postępowania sądowe zostały opisane w nocie 42 informacji dodatkowej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej RAFAKO za 2015 rok.

V. Perspektywy rozwoju Grupy Kapitałowej w 2016 roku

1. Polityka energetyczna

Regulacje związane z rynkiem energetycznym i ochroną środowiska

Rynek energetyczny, szczególnie w segmencie energetyki zawodowej, jest w dużym zakresie regulowany zarówno pod względem zasad jego funkcjonowania, jak i kwestii związanych z kierunkami jego rozwoju i strukturą. Istotny poziom regulacji w tym obszarze wynika z tego, że rynek energetyczny ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego każdego państwa, a ochrona środowiska i zmniejszenie emisji CO2 na świecie stają się jednym z priorytetów w polityce międzynarodowej. Regulacje te obejmują zarówno przepisy prawa, jak i generalne założenia polityki energetycznej na szczeblu krajowym i unijnym w zakresie ochrony środowiska.

W związku z zaostrzającymi się normami ochrony środowiska przedsiębiorstwa emitujące w procesie produkcji różnego rodzaju spaliny, w tym elektrownie i elektrociepłownie, zmuszone są do modernizacji istniejących instalacji oraz montowania nowych urządzeń w celu zmniejszenia poziomu emitowanych spalin. Wpływa to na zwiększenie poziomu inwestycji w sektorze energetycznym, obejmujących budowę niskoemisyjnych i wysokosprawnych elektrowni oraz modernizacje starych elektrowni, tak aby spełniały surowe unijne wymogi środowiskowe, a co za tym idzie – na zwiększenie liczby potencjalnych zamówień na produkty i usługi Grupy.

Otoczenie regulacyjne w zakresie ochrony środowiska w UE

Za kształt polityki energetycznej Unii Europejskiej odpowiedzialne są zarówno państwa członkowskie, jak i instytucje UE. Podział oraz formalizacja kompetencji w tym obszarze nastąpiła poprzez wprowadzenie do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Tytułu XXI "Energetyka". Zgodnie z Traktatem, działania Unii Europejskiej w zakresie polityki energetycznej zdeterminowane są przez cztery cele, które mają być realizowane w duchu solidarności pomiędzy państwami członkowskimi:

• a. zapewnienie funkcjonowania rynku energii;
• b. zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii w Unii;

c. wspieranie efektywności energetycznej i oszczędności energii, jak również rozwoju nowych i odnawialnych form energii;

d. wspieranie wzajemnych połączeń między sieciami energii.

Na szczeblu unijnym regulacje dotyczą w głównej mierze kwestii związanych z ochroną środowiska i zmniejszeniem udziału energetyki węglowej w miksie energetycznym krajów członkowskich UE.

Unia Europejska wyznaczyła sobie cele związane z energią i klimatem, które powinny zostać osiągnięte do 2020, 2030 i 2050 r.

Cele, które powinny zostać osiągnięte do 2020 roku:

• zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 20% w stosunku do poziomu z 1990 roku,
• udział energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii 20%,
• zwiększenie efektywności energetycznej o 20%.

Cele, które powinny zostać osiągnięte do 2030 roku:

• ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 40%,
• udział energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii 27%,
• poprawa efektywności energetycznej o 27-30%,
• 15% energii w połączeniach międzysystemowych (tzn. 15% energii elektrycznej wytwarzanej w UE może być przesyłane do innych państw UE).

Cel, który powinien zostać osiągnięty do 2050 roku:

• ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 80-95% w stosunku do poziomów z 1990 roku.

25 lutego 2015 roku zostały przyjęte przez Komisję Europejską: strategia ramowa na rzecz silnej unii energetycznej oraz długoterminowa polityka przeciwdziałania zmianie klimatu. Celem strategii jest ograniczenie zależności energetycznej, promowanie wolnego przepływu energii przez granice, zwiększenie efektywności energetycznej oraz wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną.

18 listopada 2015 roku odbyło się pierwsze sprawozdanie na temat stanu unii energetycznej, Komisja Europejska zobowiązała się do corocznego składania sprawozdań na temat stanu unii energetycznej w celu rozwiązania kluczowych problemów i nadania odpowiedniego kierunku debacie politycznej. W opublikowanym sprawozdaniu przyjrzano się postępom poczynionym w ciągu ostatnich dziewięciu miesięcy, określono kluczowe obszary działań na rok 2016 i przedstawiono wnioski dotyczące polityki na szczeblu krajowym, regionalnym i europejskim.

Obok sprawozdania na temat stanu unii energetycznej przyjęto i opublikowano kilka dokumentów o rezultatach i innych sprawozdań dotyczących unii energetycznej m.in. 1) sprawozdanie z postępu prac w zakresie efektywności energetycznej: ze sprawozdania z postępów w realizacji celu polegającego na zwiększeniu efektywności energetycznej o 20% do 2020 roku wynika, że pomimo poczynienia znaczących postępów, wspólne wysiłki państw członkowskich przyniosły oszczędności energii pierwotnej w wymiarze jedynie 17,6% w stosunku do zużycia prognozowanego na rok 2020. 2) sprawozdanie z postępu działań na rzecz klimatu: ze sprawozdania wynika, że UE odniosła szczególne sukcesy w likwidacji zależności między wzrostem gospodarczym a emisją gazów cieplarnianych. Unia jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu ograniczenia emisji o 20% do 2020 roku.

W dniach 30 listopada - 11 grudnia w Paryżu odbyła się konferencja klimatyczna COP21. Główny cel zawarty w porozumieniu klimatycznym to utrzymanie wzrostu globalnych średnich temperatur na poziomie znacznie mniejszym niż o 2 stopnie Celsjusza w stosunku do epoki przedindustrialnej i kontynuowanie wysiłków na rzecz ograniczenia wzrostu temperatur o 1,5 stopnia. Kwestią wiążącą prawnie wszystkie kraje będzie redukowanie emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych do atmosfery.

Polska postulowała trzy warunki i wszystkie zostały uwzględnione w ostatecznej wersji porozumienia:

• 1. podpisanie umowy przez wszystkie państwa świata;
• 1. stworzenie takich zapisów, które uwzględniają specyfikę rozwoju poszczególnych krajów, aby wprowadzając rozwiązania polepszające klimat, nie uderzać w gospodarki poszczególnych państw;
• 1. wyraźne postawienie kwestii lasów i zalesiania. Polska strona wskazuje to rozwiązanie jako polepszające klimat i rozwiązuje problem nadmiernej redukcji dwutlenku węgla.

W lipcu 2015 roku Komisja Europejska zaprezentowała pakiet przepisów, które reformują unijny system pozwoleń na emisję CO2. Według nowego systemu część pozwoleń do handlu emisjami CO2 będzie automatycznie ściągana z rynku i umieszczona w rezerwie stabilizacyjnej, w momencie, kiedy ich nadwyżka przekroczy określony pułap. Obecnie nadwyżka uprawnień do emisji CO2 na rynku, która narastała od 2009 roku, wynosi ponad 2 miliardy. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, pozwolenia na emisję wycofane z rynku w ramach tzw. "backloadingu" w wysokości 900 mln zostaną umieszczone w rezerwie stabilizacyjnej. Nowelizacja dyrektywy w sprawie Europejskiego Systemu Handlu Emisjami ma przyczynić się do osiągnięcia przez Unię Europejską 40 procentowego celu redukcji emisji CO2 w 2030 roku. Zgodnie z przedstawionymi propozycjami Polska, a także dziewięć innych najbiedniejszych krajów Unii Europejskiej, będzie mogła bezpłatnie przekazać część pozwoleń dla elektrowni. Elektrownie będą mogły przeznaczać pieniądze na modernizację, zamiast na wykup uprawnień na emisję. Priorytetowo mają być traktowane nie tylko duże projekty inwestycyjne o wartości przekraczającej 10 milionów euro. Te mniejsze też będą mogły liczyć na specjalne finansowanie. W realizacji części przedsięwzięć modernizacyjnych elektrowni mogą uczestniczyć podmioty Grupy Kapitałowej RAFAKO.

Otoczenie regulacyjne w Polsce

Podstawowym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie sektora energetycznego w Polsce jest Prawo Energetyczne. Zadania z zakresu spraw regulacji gospodarki paliwami i energią oraz promowania konkurencji w sektorze energetycznym realizuje w Polsce Prezes URE. Działalność w zakresie energii jest związana co do zasady z wymogiem uzyskania koncesji udzielanej przez Prezesa URE. Kompetencje Prezesa URE obejmują również zatwierdzanie i kontrolowanie stosowania taryf paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła opracowanych przez przedsiębiorstwa energetyczne i wprowadzanych jako obowiązujący dla określonych w nim odbiorców.

W zakresie kierunków rozwoju sektora energetycznego istotne znaczenie ma również przygotowana przez Ministerstwo Gospodarki "Polityka energetyczna dla Polski do 2030 roku", która zakłada m.in.

• zwiększenie sprawności wytwarzania energii elektrycznej, poprzez budowę wysokosprawnych jednostek wytwórczych i dwukrotny wzrost do roku 2020 produkcji energii elektrycznej wytwarzanej w technologii wysokosprawnej kogeneracji;
• wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w całkowitym zużyciu energii w Polsce do 15% w 2020 roku i do 20% w roku 2030.

Planowane jest także osiągnięcie w 2020 roku 10% udziału biopaliw w rynku paliw. W PEP 2030 podkreślono również konieczność ograniczenia oddziaływania energetyki na środowisko, w tym konieczność ograniczenia emisji CO2 , SO2 , NOX , dzięki którym możliwe będzie wypełnienie zobowiązań międzynarodowych. Jako jeden z celów w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną i ciepło PEP 2030 wskazuje budowę nowych mocy dla zrównoważenia krajowego popytu na energię elektryczną i utrzymania nadwyżki dostępnej operacyjnie w szczycie mocy osiągalnej krajowych konwencjonalnych i jądrowych źródeł wytwórczych na poziomie minimum 15% maksymalnego krajowego zapotrzebowania na moc elektryczną. PEP 2030 wyznacza istotne priorytety i kierunki, w jakich będzie rozwijać się polska polityka energetyczna, a co za tym idzie również rynek energetyczny w Polsce.

W 2016 roku rząd będzie kontynuował prace nad PEP 2050. W projekcie z sierpnia 2014 roku wyznaczono trzy cele operacyjne, mające służyć realizacji celu głównego:

• zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju;
• zwiększenie konkurencyjności i efektywności energetycznej gospodarki narodowej;
• ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko.

PEP 2050 wskazuje na trzy scenariusze rozwoju krajowego sektora energetycznego: scenariusz przewodni zakładający kontynuację dotychczasowych trendów z dominującym udziałem węgla w miksie energetycznym oraz dwa scenariusze pomocnicze. Pierwszy z nich zakłada dominującą rolę energii jądrowej (45-60% w bilansie energetycznym), drugi natomiast oparty jest na gazie i energii odnawialnej (50-55% w bilansie energetycznym).

Na początku 2015 roku weszły w życie długo oczekiwane ustawy, m.in. dotycząca gazu łupkowego oraz energetyki odnawialnej. Ustawa o Odnawialnych Źródłach Energii i tzw. "łupkowa" to jedne z najbardziej oczekiwanych aktów prawnych ostatnich lat. Regulacje dotyczące poszukiwań węglowodorów weszły w życie wraz z nowym rokiem. Ustawa o odnawialnych źródłach energii mającej na celu rozwój odnawialnych źródeł energii w Polsce poprzez zmianę systemu wsparcia z tzw. "zielonych certyfikatów" na system aukcyjny weszła w życie w dniu 4 maja 2015 roku, z końcem roku weszła w życie mała nowelizacja ustawy o OZE, której celem było przesunięcie wejścia w życie nowego, aukcyjnego, systemu wsparcia odnawialnych źródeł energii o pół roku. Ustawa opóźniła wejście w życie także nowego systemu wsparcia mikroinstalacji w postaci taryf gwarantowanych. W I półroczu 2016 roku planowane jest przyjęcie przez rząd projektu ustawy o zmianie ustawy o OZE.

2. Plany inwestycyjne sektora energetycznego

Infrastruktura energetyczna w Polsce

Ze względu na postępujący proces zużycia technicznego jednostek wytwórczych oraz systematyczne zaostrzanie unijnych norm dotyczących emisji zanieczyszczeń istniejące bloki energetyczne będą wycofywane z eksploatacji lub będą modernizowane. Zgodnie z "PEP 2050" prawie 45% urządzeń wytwarzających energię elektryczną ma ponad 30 lat, zaś około 77% – ponad 20 lat. Ponieważ przewidywany okres eksploatacji bloków węglowych wynosi 40-45 lat, samo odnowienie istniejącego potencjału wymaga wybudowania w ciągu najbliższych lat źródeł o łącznej mocy od 13 do 18 GW.

Zgodnie z Polityką Energetyczną Polski do 2030 roku przewidywane uruchomienie nowych mocy wytwórczych lub zastąpienie istniejących mocy wytwórczych nowymi blokami szacowane jest na około 8,5 GW w latach 2016-2020, 8,2 GW w latach 2021-2025 oraz około 10,4 GW w latach 2026-2030. Biorąc pod uwagę przewidywane wyłączenia istniejących mocy w krajowym systemie elektroenergetycznym, moc osiągalna netto źródeł wytwarzania ma wzrosnąć do około 46,4 GW w roku 2030. Najistotniejszy spadek mocy osiągalnej netto spodziewany jest w elektrowniach zawodowych na węgiel kamienny (spadek

z 14.536 MW w 2008 roku do 5.433 MW w 2030 roku). W przypadku węgla brunatnego wyłączane jednostki mają być sukcesywnie zastępowane nowymi, przez co ich moc osiągalna ma pozostać na stabilnym poziomie do roku 2025, po którym moc osiągalna tego typu elektrowni powinna wzrosnąć. Oczekuje się, że powstające elektrownie jądrowe będą mieć moc zainstalowaną 4.500 MW.

Największy przyrost mocy wystąpi w sektorze źródeł odnawialnych, w tym przede wszystkim w elektrowniach wiatrowych oraz w elektrowniach na biogaz. Do roku 2030 powinno powstać około 6.000 MW mocy zainstalowanej w elektrowniach wiatrowych na lądzie oraz około 2.550 MW na morzu, przy czym przewiduje się, że nowe moce nie przełożą się na wysoką produkcję energii elektrycznej ze względu na niskie wskaźniki wykorzystania mocy w elektrowniach wiatrowych. Elektrownie i elektrociepłownie biomasowe mają uzyskać w 2030 roku moce na poziomie około 1.400 MWe, a biogazowe około 631 MWe. Plany budowy nowych jednostek wytwórczych są odpowiedzią na przewidywany wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną w Polsce.

Inwestycje w infrastrukturę energetyczną

Zgodnie z prognozami Ministerstwa Gospodarki zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce będzie systematycznie rosło. W 2020 roku ma wynieść 194,6 TWh, a w 2030 roku – 217,4 TWh. Wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną oznacza wzrost liczby realizowanych inwestycji w sektorze energetycznym na którym funkcjonują główni Klienci Grupy Kapitałowej RAFAKO.

Firmy energetyczne planują zainwestować w Polsce ponad 129 mld złotych do 2020 roku. Część inwestycji już rozpoczęto, inne nadal stoją pod znakiem zapytania. Ogromna część planowanych wydatków przeznaczona zostanie na budowę źródeł wytwórczych w różnych technologiach.

Przewiduje się, że do końca 2023 roku inwestycje w sektorze energetycznym w krajach Unii Europejskiej pochłoną bilion dolarów, ponieważ instalacje powstałe w latach 50 i 60 XX w. są na końcowym etapie życia technicznego.

W fazie realizacji znajduje się budowa dwóch bloków w Elektrowni Opole (zaawansowanie prac około 30%), bloku w Elektrowni Jaworzno III (zaawansowanie prac około 15%) oraz w Elektrowni Kozienice (zaawansowanie prac przekroczyło 70%). Łączna moc tych inwestycji to prawie 4 tysiące MW.

Wśród obecnie realizowanych dużych jednostek energetycznych należy wymienić trzy najbardziej zaawansowane budowy bloków energetycznych, będące efektem umów podpisanych w 2012 roku, tj.:

• budowa siłowni gazowo-parowej o mocy 449 MW w Elektrociepłowni Stalowa Wola dla Tauron/PGNiG - projekt wart 1,6 mld złotych netto jest realizowany przez hiszpańską spółkę Abener Energia, według ostatnich informacji, jednostka zostanie oddana do użytku prawdopodobnie rok po pierwotnie planowanym terminie, czyli w połowie 2016 roku;
• budowa bloku na węgiel kamienny w elektrowni Kozienice o mocy 1075 MW dla Enei inwestycja o wartości 6,4 mld złotych netto jest realizowana przez Polimex-Mostostal wspólnie z Hitachi Power Europe;
• budowa bloku na gaz w elektrowni we Włocławku o mocy 463 MWe dla PKN Orlen, realizowana przez konsorcjum firm: General Electric International i SNC-Lavalin Polska, o wartości 1,4 mld złotych netto; pozytywnie zakończył się już rozruch turbiny gazowej, inwestycja ma zostać w pełni oddana w II kwartale 2016 roku.

Na wysokim poziomie zaawansowania prac jest również kilka mniejszych przedsięwzięć, których realizacja rozpoczęła się w 2013 i 2014 roku, tj.:

• blok gazowo-parowy w Gorzowie o mocy 138 MW, który za około 0,6 mld złotych dla PGE zbuduje Siemens, obiekt ma zostać oddany do użytku w marcu 2016 roku;
• blok węglowy w Tychach o mocy 50 MW, obiekt za 592,5 mln zł netto dla Tauronu Ciepło buduje Elektrobudowa, termin realizacji mija w czerwcu 2016 roku;
• blok węglowy w Zofiówce o mocy 75 MW dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej wykonywany jest przez Energoinstal, wartość inwestycji to ponad 500 mln złotych,
• jednostka gazowo-parowa o mocy 596 MW w Płocku dla PKN Orlen, realizowana przez konsorcjum firm Siemens AG i Siemens Spółka z o.o., szacunkowa wartość netto umowy wynosi około 1,3 mld złotych, blok ma zostać oddany do eksploatacji na przełomie 2017 i 2018 roku,

• elektrociepłownia w Kędzierzynie-Koźlu, którą na zamówienie Grupy Azoty ZAK realizuje RAFAKO, jednostka na węgiel kamienny o mocy 25 MW jest warta 320 mln zł netto, a zaawansowanie prac wynosi około 60 proc, obiekt powinien zostać oddany do użytku w III kwartale 2016.

W maju 2015 roku miała miejsce symboliczna inauguracji budowy bloku na węgiel brunatny w Elektrowni Turów o mocy 450 MW, który dla PGE GiEK wybuduje konsorcjum MHPSE, Budimex i Tecnicas Reunidas.

Rok 2016 może być decydujący dla czterech projektów bloków gazowo-parowych. Tauron przymierza się do budowy bloku na gaz o mocy 412-490 MW w Elektrowni Łagisza w Będzinie. PGNiG Termika ma w planach wybudowanie siłowni gazowo-parowej w elektrociepłowni Żerań o mocy 400-500 MW. W Elektrowni Konin ZE PAK planuje budowę bloku gazowo-parowego o mocy około 120 MW. Z kolei Grupa Azoty ZAP zamierza oddać do użytku do 2019 roku blok gazowo-parowy o mocy 400 MW.

Ponadto, planuje się budowę dla Kompanii Węglowej bloku na węgiel o mocy 1000 MW w Woli. Jednak z powodu sytuacji inicjatora przedsięwzięcia, czyli Kompanii Węglowej projekt musiał zostać zawieszony. Kolejnym dużym projektem nowej siłowni węglowej jest elektrownia Północ (docelowo 2x800 MW), za inwestycje odpowiada Polenergia z grupy Kulczyk Investments, która od lat zmaga się z organizacjami ekologicznymi blokującymi rozpoczęcie budowy.

PGE planuje wydać do 2020 roku około 50 miliardów złotych, głównie na nowe moce konwencjonalne oraz rozwój i modernizację sieci dystrybucyjnych.

Grupa Enea w tym samym okresie zamierza wydać na inwestycje około 20 miliardów złotych, z tego około 6 miliardów złotych w obszarze dystrybucji i prawie 14 miliardów złotych na wytwarzanie.

Grupa Tauron zakłada, że wartość inwestycji w latach 2014-2023 wyniesie 37 mld złotych. Grupa dzięki temu chce m.in. zwiększyć zainstalowane moce wytwórcze.

Energa z kolei zamierza przeznaczyć na inwestycje w latach 2014-2022 18,2 mld złotych.

Francuski koncern EDF w 2013 roku rozpoczął modernizację swoich polskich aktywów. Cały program inwestycyjny ma wynieść około 3,3 mld złotych. Największym przedsięwzięciem w ramach tego programu ma być kompleksowa modernizacja Elektrowni Rybnik, której koszt szacuje się na 1,4 mld złotych.

Zgodnie z danymi URE ostatnio zaobserwowaną tendencją w segmencie ciepła są projekty budowy dodatkowych mocy wytwórczych, w tym, w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, budowa dwunastu nowoczesnych instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych.

W 2015 roku zakończono już realizację projektów w Białymstoku, Bydgoszczy, Koninie i Krakowie. W 2016 roku powinna zostać ukończona budowa dwóch ostatnich spalarni odpadów komunalnych - w Poznaniu i Szczecinie.

W 2016 roku mogą zostać wybrani partnerzy prywatni dla dwóch spalarni odpadów, które zaplanowano w formule PPP (Partnerstwo Publiczno Prywatne) - w Gdańsku i Olsztynie. Budowę spalarni planują kolejne samorządy m.in. Łódź i Warszawa.

Inwestycje związane z budownictwem z zakresu ochrony środowiska

Jak podaje GUS w raporcie "Ochrona środowiska 2015", w ostatniej dekadzie obserwuje się wzrost nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska. Wielkość tych nakładów w 2014 roku wyniosła ok. 14,2 mld złotych i była wyższa o 31% niż w 2013 roku. W relacji do PKB nakłady na środki trwałe na ochronę środowiska utrzymują się od kilku lat na poziomie 0,6-0,8%. Udział nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska w nakładach inwestycyjnych w gospodarce narodowej kształtował się, na przestrzeni ostatnich kilku lat, na poziomie około 5% dla ochrony środowiska (5,7% w 2014 roku). Dane te wskazują na potencjalny wzrost nakładów na ochronę środowiska w najbliższych latach i zwiększenie inwestycji w budownictwo związane z ochroną środowiska.

Zgodnie z raportem z 2014 roku Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska "Stan Środowiska w Polsce" przy inwestycjach w ochronę środowiska udział środków własnych inwestorów kształtuje się na poziomie 40-50% ogólnych nakładów na środki trwałe w ochronie środowiska.

Ważnym źródłem finansowania ochrony środowiska pozostają fundusze ekologiczne, tj. fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Ich udział w 2012 roku w nakładach na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej wyniósł, odpowiednio: 13,9% i 17,3%. Dysponują one środkami pochodzącymi m.in. z opłat za korzystanie ze środowiska i z kar za naruszenie wymagań w zakresie ochrony środowiska, a także ze spłat pożyczek udzielanych inwestorom. Finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej należy ponadto do zadań budżetów powiatów i gmin.

Udział środków budżetowych, uwzględniających wszystkie poziomy finansowania (łącznie z centralnym i wojewódzkim), kształtował się na poziomie prawie 10% w przypadku ochrony środowiska oraz prawie 20% w przypadku gospodarki wodnej. Analizując kierunki wydatkowania środków trwałych w ochronie środowiska, największe nakłady w 2012 roku poniesiono na gospodarkę ściekową (55,9%). Nakłady na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu wyniosły 22,9%, a na gospodarkę odpadami 7,5%.

Otoczenie konkurencyjne

Grupa działa na rynku zdominowanym przez duże, głównie międzynarodowe podmioty. Kontrakty na tym rynku są zwykle przydzielane w wyniku przetargów ogłaszanych przez zamawiających, a projekty trwają nawet kilka lat.

Ze względu na istotność czynników takich jak doświadczenie i referencje oraz możliwości technologiczne i finansowe przy zdobywaniu nowych kontraktów liczba podmiotów konkurujących z Grupą jest ograniczona. Najczęściej są to podmioty specjalizujące się w realizacji projektów w formule EPC. Z racji wymogów rynku aktualnie większość projektów Grupy jest także realizowana w tej właśnie formule.

Grupa działa na rynku polskim (92,0% przychodów za 2015 r. pochodziło ze sprzedaży krajowej) oraz na rynkach zagranicznych (8,0% przychodów za 2015 r.). Ograniczona liczba projektów oraz zamawiających na każdym z rynków i wymogi przetargów sprawiają, że podmioty konkurujące ze Spółkami Grupy Kapitałowej przy projektach w Polsce (często duże Spółki zagraniczne mają swoje polskie przedstawicielstwa) z reguły biorą udział także w kontraktach zagranicznych.

W ramach oferowanych produktów i usług w obszarze realizacji projektów w formule EPC panuje silna konkurencja. Każdy z podmiotów konkurencyjnych, istotnych z punktu widzenia Spółki, posiada własne technologie stosowane w energetyce, wachlarz referencji i wieloletnie doświadczenie w realizacji projektów w formule EPC. Niektóre podmioty są wyspecjalizowane w konkretnych rodzajach kotłów, ale część z nich oferuje równie szeroki zakres produktów i dysponuje technologiami pozwalającymi brać udział w przetargach na projekty o tym samym zakresie produktowym co Grupa. W zakresie oferowania kompletnych bloków energetycznych do tych podmiotów należą: Alstom, Mitsubishi Hitachi Power Europe, Doosan Power Systems, COVEC, CNEEC, SEC, Bilfinger Berger Power Systems, Foster Wheeler, CNIM. Są to firmy posiadające własne technologie stosowane w energetyce, a także zdolność organizacyjną do realizacji kontraktów w formule EPC. Wymienione firmy, podobnie jak Grupa, dysponują produktami pokrywającymi kompletny blok energetyczny pracujący na dowolnym paliwie.

Na polskim rynku funkcjonuje kilka podmiotów, takich jak WARBUD, BUDIMEX, POLIMEX-MOSTOSTAL, które przejawiają ambicje zaistnienia w branży energetycznej jako firmy realizujące projekty w formule EPC lub co najmniej jako dostawcy usług montażowych i budowlanych. Jednak podmioty te nie dysponują żadnymi technologiami porównywalnymi z technologiami Grupy i zasadniczo ich rola sprowadza się do pełnienia funkcji podwykonawcy. Budowanie kompetencji w dziedzinie projektowania i produkowania urządzeń dla energetyki nie jest proste i wymaga ponoszenia znacznych nakładów w długim okresie czasu. Wymienione podmioty konkurują z Grupą, bazując wyłącznie na technologiach i produktach dostarczanych przez firmy z grupy bezpośrednich konkurentów wymienionych wcześniej – m.in. Alstom, Mitsubishi Hitachi Power Europe, Doosan Power Systems, Bilfinger Berger Power Systems, CNIM i wielu innych.

W zakresie konkretnych produktów jak kocioł, instalacje odsiarczania, instalacje odazotowania oraz spalarnie odpadów głównymi konkurentami Grupy są ponownie Alstom, Mitsubishi Hitachi Power Europe, Doosan Power Systems, Bilfinger Berger Power Systems, Foster Wheeler, CNIM, a także Andritz, Metso i Strabag.

Na rynku pojawiają się również firmy chińskie, których konkurowanie polega głównie na oferowaniu niskiej ceny oraz odmiennych, a w ocenie Spółki, ryzykownych parametrów technicznych. Grupa ocenia, że zamawiający na rynku polskim oraz na rynkach europejskich, w tym tureckim, oceniają ofertę podmiotów chińskich jako mało wiarygodną, ale z czasem sytuacja może się zmienić, o ile chińskim firmom uda się utrzymać niski poziom cen przy wzroście jakości technicznej oferowanych produktów. Wtedy te podmioty mogą stać się ważnymi graczami na rynku urządzeń dla energetyki.

Dodatkowo specyfika dużych projektów, realizowanych w formule EPC sprawia, że konkurencja między wymienionymi powyżej spółkami a Grupą nie wyklucza współpracy przy projektach, w szczególności w zakresie dostawy kotła, części ciśnieniowych kotła czy instalacji odsiarczania spalin.

3. Plany działalności

Grupa Kapitałowa RAFAKO jest w stanie sprostać wyzwaniom jakie stawia rynek energetyczny. W chwili obecnej Spółki Grupy Kapitałowej posiadają w swojej ofercie najszerszą gamę technologii energetycznych w Europie. Poza wszystkimi, stale udoskonalanymi instalacjami ochrony środowiska, jednostka dominująca posiada kompetencje do budowy bloków energetycznych na wszystkie parametry i rodzaje spalanych paliw. RAFAKO S.A. jest jedną z czterech firm europejskich, obok Alstom, Hitachi Power Europe i Doosan Babcock, które dysponują kompleksową technologią na bloki nadkrytyczne.

W odpowiedzi na problemy braku nowych mocy, założenia ekologiczne i niewystarczające ilości nośników energii, Firma w swojej strategii wychodzi naprzeciw Klientom sektora energetycznego, oferując wysokosprawne urządzenia energetyczne oraz instalacje ochrony środowiska.

W 2016 roku jednostka dominująca w dalszym ciągu będzie oferować dla klientów krajowych i zagranicznych:

• Kompletne elektrownie cieplne w tym
• o bloki nadkrytyczne,
• o spalarnie odpadów komunalnych,
• o bloki z kotłami opalanymi węglem i biomasą,
• o bloki parowo –gazowe
• Dostawy konwencjonalnych kompletnych "wysp technologicznych" w tym
• o kotły podkrytyczne parowe i wodne na różne rodzaje paliw: węgiel/gaz/olej/biomasa, kotły ze złożem fluidalnym cyrkulacyjnym bądź stacjonarnym, kotły o parametrach nadkrytycznych,
• o instalacje ochrony środowiska (Instalacje odsiarczania spalin wg technologii mokre/półsuche/suche, Instalacje odazotowania spalin oraz instalacje odpylania elektrofiltry i filtry workowe itp.
• Kompleksowe projekty rehabilitacyjne zwiększające sprawność i zmniejszenie emisji środowiskowych kompletne instalacje energetyczne jako dostawca "pod klucz",
• Produkcję elementów kotłów.
• Usługi inżynieringowe i serwisowe w tym diagnostykę, modernizację i naprawę kotłów i urządzeń trzykotłowych.

Konieczność spełnienia zaostrzających się unijnych norm w zakresie ekologii powinna sprzyjać dalszemu zaangażowaniu jednostki dominującej na krajowym rynku instalacji ochrony środowiska, któremu jednostka dominująca oferuje posiadane technologie w zakresie realizacji kompletnych obiektów instalacji odsiarczania spalin, termicznej utylizacji odpadów komunalnych i przemysłowych oraz spalania biomasy, modernizacji kotłów pod kątem obniżenia emisji tlenków azotu, a także w zakresie urządzeń odpylających.

W roku 2016 największy wpływ na rozwój i perspektywy Grupy Kapitałowej będą miały następujące czynniki i wydarzenia:

• zapewnienie płynności oraz uzyskanie dostępu do kolejnych gwarancji bankowych/ubezpieczeniowych umożliwiających realizację nowych kontraktów,
• postęp prac na budowie bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno,
• wynik postępowania układowego spółki PBG,
• realizacja dużej liczby znaczących kontraktów na rynku krajowym i europejskim, obejmująca budowę nowoczesnych kotłów, instalacji odsiarczania i odazotowania spalin, kotłów do spalania biomasy, kotłów do utylizacji odpadów komunalnych i spalania śmieci, części ciśnieniowych kotłów o nadkrytycznych parametrach pary,
• zdobycie nowych, istotnych kontraktów,
• zmiany organizacyjne; obecnie jednostka dominująca przechodzi proces reorganizacji mającej na celu stworzenie nowoczesnej firmy, przygotowanej na największe wyzwania gwałtownie

zmieniającego się rynku. Wśród kluczowych kierunków zmian należy wyróżnić: wdrożenie modelu opartego na zarządzaniu relacji z klientami, wdrożenie systemowego zarządzania rynkami zagranicznymi, uspójnienie procesu ofertowania i realizacji projektów, "urynkowienie" produkcji.

Planowane na rok 2016 nakłady inwestycyjne dotyczyć będą przede wszystkim zakupu produkcyjnych maszyn i urządzeń, modernizacji budynków i budowli, a także oprogramowania i sprzętu komputerowego. Inwestycje będą finansowane z wykorzystaniem zewnętrznych źródeł finansowania (w tym leasingu), jak również ze środków własnych Spółek Grupy Kapitałowej.

Prognozy działalności Grupy Kapitałowej na rok 2016, przewidują uzyskanie dodatniego wyniku finansowego netto. Plany te oparte są na przewidywanej realizacji podpisanych kontraktów, które zabezpieczają znaczącą część prognozowanej sprzedaży oraz na zamówieniach, jakie grupa kapitałowa musi pozyskać w ciągu 2016 roku, aby zrealizować w pełni swoje zamierzenia.

4. Portfel zamówień

Wartość portfela zamówień Grupy Kapitałowej RAFAKO na dzień 31 grudnia 2015 wynosiła blisko 4,6 mld złotych. Największą część stanowi Projekt Jaworzno 910MW – 3,8 mld złotych, z czego 0,5 mld złotych pozostaje do realizacji wprost przez jednostkę dominującą a 3,3 mld złotych poprzez spółkę celową SPV Jaworzno. Portfel zamówień nie uwzględnia kontraktu w Opolu (pozostała do realizacji wartość 2,1 mld złotych przypadająca na jednostkę dominującą zostało podzlecone w całości podmiotowi spoza Grupy Kapitałowej RAFAKO). Wszystkie zlecenia w strukturze portfela zamówień stanowią obecnie kontrakty z segmentu budownictwa energetycznego.

	PORTFEL ZAMÓWIEŃ
	31 grudnia 2015 ~4,6 mld PLN		31 grudnia 2014 ~5,8 mld PLN
	PORTFEL	Realizacja w latach
	ZAMÓWIEŃ na 31.12.2015	2016	2017	po 2017
RAZEM	~4,6 mld	~1,8 mld	~1,7 mld	~1,1 mld
Grupa RAFAKO	~1,3 mld	~0,7 mld	~0,4 mld	~0,2 mld
SPV Jaworzno	~3,3 mld	~1,1 mld	~1,3 mld	~0,9 mld

Informacje dotyczące wartości portfela zamówień Grupy Kapitałowej RAFAKO zostały zaprezentowane w niniejszym dokumencie z zastrzeżeniem następujących założeń:

• a. wartość ta stanowi zagregowaną wartość wynagrodzeń Grupy Kapitałowej RAFAKO, wskazanych w poszczególnych kontraktach, które zostały zawarte przez Spółki Grupy Kapitałowej do dnia 31 grudnia 2015 r.; nie uwzględnia ona kontraktów planowanych, ale jeszcze nie zawartych,
• b. wartość portfela zamówień została wskazana na dzień 31 grudnia 2015 r.; ostateczne przychody z kontraktów oraz okresy ich realizacji zależą od wielu czynników, w tym niezależnych od Grupy Kapitałowej RAFAKO.

Ważniejsze kontrakty w asortymencie bloków energetycznych, kotłów oraz zespołów, części maszyn i urządzeń energetycznych

1) Budowa bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno

W dniu 17 kwietnia 2014 roku RAFAKO S.A. jako lider, działając w konsorcjum z Mostostal Warszawa S.A. zawarła z Tauron Wytwarzanie S.A. umowę na budowę bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno III – Elektrownia II. Wartość kontraktu wynosi 4,4 mld złotych.

Konsorcjum wybuduje blok energetyczny wraz z kompletem głównych urządzeń, instalacji oraz wszystkimi niezbędnymi urządzeniami zewnętrznymi koniecznymi do poprawnej i bezpiecznej eksploatacji bloku. Blok będzie wyposażony w przepływowy kocioł pyłowy na nadkrytyczne parametry pary, opalany węglem kamiennym oraz kondensacyjną turbinę parową, sprzęgniętą z generatorem wytwarzającym energię elektryczną. Podłączony będzie do nowej rozdzielni 400 kV, wyprowadzającej energię elektryczną do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Moc brutto bloku będzie wynosiła 910 MWe, sprawność netto przyjęto na poziomie 45,91%, a zużycie węgla gwarancyjnego dla nominalnej pracy bloku przyjmuje się na poziomie ok. 345 t/h.

Blok będzie wysokosprawną jednostką systemową, odpowiedzialną za generację energii elektrycznej, pracującą w podstawie systemu elektroenergetycznego. Zostanie wyposażony w instalacje pozwalające na dotrzymanie standardów emisyjnych związanych z NOx, SO2 i pyłem, tj. instalację SCR (odazotowania spalin), IOS (odsiarczania spalin), oraz elektrofiltr. Żywotność bloku wynosić będzie co najmniej 200 tysięcy godzin pracy lub 30 lat. Moc bloku, zwiększy o ok. 2,5 % moc zainstalowaną w polskiej energetyce zawodowej.

2) Realizacja I etapu zadania inwestycyjnego "Nowa elektrociepłownia w Grupie Azoty ZAK S.A."

W dniu 23 maja 2014 roku RAFAKO S.A. zawarła umowę z Grupą Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn S.A., na kwotę około 320 mln złotych.

Przedmiotem umowy jest:

• − budowa, dostawa urządzeń i usług oraz uruchomienie kotłowni z kotłem pyłowym, o wydajności 140 Mg/h pary o temperaturze 495ºC i ciśnieniu 7,5 MPa, opalanym węglem kamiennym;
• − budowa, dostawa urządzeń i usług oraz uruchomienie turbozespołu upustowo kondensacyjnego o mocy ok. 25 MWe w istniejącej maszynowni, o parametrach wlotowych pary: temperatura 490ºC i ciśnienie 7,0 MPa;
• − budowa budynku z centralną nastawnią, systemem sterowania DCS z częścią socjalną dla załogi, obejmującą dostawę urządzeń i usług oraz uruchomienie.

3) Projekt, dostawa i montaż rusztu, kotła i instalacji oczyszczania spalin "ZTUO Szczecin"

W dniu 7 czerwca 2013 RAFAKO S.A. podpisało wart ponad 227 mln złotych kontrakt z Mostostalem Warszawa na budowę wyspy kotłowej dla Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów w Szczecinie.

W ramach umowy RAFAKO S.A. realizuje całą część technologiczną projektu, od rusztu spalającego, kocioł, poprzez system oczyszczania spalin w zakresie odsiarczania, odpylania i odazotowania. Kontrakt jest częścią inwestycji związanej z budową spalarni dla Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów w Szczecinie, realizowanej przez Mostostal Warszawa. Obiekt stanie na Wyspie Puckiej. Będzie spełniać najwyższe normy środowiskowe. Ma przerabiać 150 tysięcy ton odpadów rocznie. Wartość całej inwestycji to ponad 711 mln złotych.

4) Budowa kotła fluidalnego w Synthos Dwory 7

Przedmiotem kontraktu jest budowa Kotła Fluidalnego OFz – 140 "pod klucz" w Synthos Dwory 7 w Oświęcimiu. Wartość kontraktu netto to 151,6 mln złotych.

Kocioł zostanie samodzielnie zaprojektowany i wykonany przez RAFAKO S.A. Jednostka dominująca zobowiązała się, że do stycznia 2016 roku sfinalizuje prace obejmujące wykonanie oraz dostarczenie i zainstalowanie kotła fluidalnego, jak również realizację niezbędnych prac budowlanych.

Kotły fluidalne pozwalają na redukcję emisji tlenków azotu i siarki już w samym procesie spalania. Nie wymagają zatem budowania oddzielnych i kosztownych instalacji odsiarczania. RAFAKO S.A. zaprojektowało i dostarczyło siedem kotłów z cyrkulującym złożem fluidalnym, przeznaczonych do spalania węgla kamiennego.

5) Budowa kotła do utylizacji odpadów komunalnych - Hereford &Worcestershire na terenie Wielkiej Brytanii

W dniu 18 lipca 2014 roku RAFAKO S.A. podpisało umowę z firmą Hitachi Zosen Inova AG z siedzibą w Zurichu na kwotę 11,2 mln euro.

Przedmiotem jest dostawa wraz z montażem i rozruchem kotła do utylizacji odpadów komunalnych dla Termicznej Utylizacji Odpadów Hereford & Worcestershire na terenie Wielkiej Brytanii.

6) Modernizacja i remont obrotowych podgrzewaczy powietrza wraz z instalacjami pomocniczymi kotła bloków nr 7-12 w Elektrowni Bełchatów

Umowa na modernizację o wartości około 120 mln zł została podpisana w dniu 18 stycznia 2011 roku z PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. – Oddział Elektrownia Bełchatów.

7) Membranizacja kotła OP-380b w TE Morava, II etap

Umowa na membranizację została zawarta z firmą Javno Preduzeće Elektroprivreda Srbije na kwotę 8 150 tysięcy EUR.

8) Dostawa elementów ciśnieniowych kotła dla Metsa Fibre Oy w Finlandii

W dniu 30 kwietnia 2015 roku RAFAKO S.A. podpisało umowę z firmą Valmet Technologies Oy na kwotę 7 702 tysięcy EUR.

Przedmiotem jest dostawa elementów ciśnieniowych kotła.

Ważniejsze kontrakty w asortymencie urządzeń ochrony powietrza

1) Zabudowa instalacji katalitycznego odazotowania spalin w Elektrowni Kozienice S.A.

Od 28 czerwca 2012 w Elektrowni Kozienice realizowany jest Kontrakt zawarty pomiędzy: Enea Wytwarzanie S.A. a RAFAKO S.A. w systemie "pod klucz" kompletnych, nowoczesnych instalacji odazotowania spalin metodą katalityczną (SCR). Wartość umowy to 191 mln złotych.

Instalacja jest przeznaczona dla kotłów OP-650 na pięciu blokach dwustumegawatowych (nr 4-8), opalanych węglem kamiennym i biomasą, co pozwoli na eksploatację tych kotłów zgodnie z obowiązującymi wymogami ochrony środowiska.

2) Instalacja SCR w Połańcu

Dnia 14 czerwca 2012 RAFAKO S.A. podpisała kontrakt na dostawę Instalacji Katalitycznego Odazotowanie Spalin SCR dla Elektrowni w Połańcu. Kontrakt obejmuje dostawę instalacji dla sześciu bloków nr 2-7 i będzie realizowany etapami do 2017 roku. Wartość umowy wynosi 242 mln złotych. Umowa zawiera również opcje na dostawę urządzeń o wartości: 26 mln złotych.

3) Modernizacja IOS Bełchatów bloku 5 i 6

Przedmiotem kontraktu jest modernizacja instalacji odsiarczania spalin w Bełchatowie blok nr 5 i 6. Wartość kontraktu wynosi 116 mln złotych.

Modernizacja IOS bloków nr 5 oraz 6 związana jest z koniecznością zwiększenia stopnia redukcji SO2 dla czynnych bloków Elektrowni Bełchatów. Wynika to z regulacji prawnej z zakresu ochrony środowiska.

4) SCR w kotle OP-650 nr 1, 2 i 3 w El. Ostrołęka B

Dnia 10 października 2014 roku konsorcjum w składzie: RAFAKO S.A. oraz OMIS S.A. podpisało umowę z firmą ENERGA Elektrownie Ostrołęka S.A. Przedmiotem umowy jest redukcja NOx w kotłach OP-650 w Elektrowni Ostrołęka B. Zgodnie z umową, RAFAKO odpowiedzialne jest za wykonanie 58% prac wymaganych umową oraz uprawnione do otrzymania wynagrodzenia odpowiadającego w/w udziałowi prac.

Przedsięwzięcie o budżecie niemal 150 mln zł to kolejny etap dostosowywania Elektrowni Ostrołęka B do nowych norm emisji. Inwestycja pozwalająca obniżyć emisję tlenków azotu realizowana będzie stopniowo. Dotyczy odazotowania spalin z trzech bloków opalanych węglem w Elektrowni Ostrołęka. Podzielona jest na etapy, w ramach których oddanie do eksploatacji części wspólnej oraz instalacji pierwszego kotła planowane jest już w przyszłym roku, a zakończenie całej inwestycji przewidywane jest na koniec roku 2017. Gwarantowana maksymalna emisja tlenków azotu po zakończeniu budowy wyniesie 100 mg/Nm3, ale w przypadku dalszego zaostrzenia norm emisji możliwa będzie rozbudowa instalacji dla osiągnięcia jeszcze wyższej sprawności odazotowania.

5) Modernizacja elektrofiltrów na blokach nr 1, 2, 3 w Elektrownie Ostrołęka S.A.

Prace modernizacyjne, które potrwają trzy lata, będą realizowane na trzech blokach elektrowni. Ta inwestycja, szacowana na ponad 85 mln zł, jest następnym etapem dostosowywania Elektrowni Ostrołęka B do nowych unijnych norm emisji dla jednostek spalających węgiel kamienny i biomasę. Dzięki temu, po zakończeniu prac emisja pyłów ma się zmniejszyć o ponad połowę.

6) Budowa instalacji odsiarczania spalin dla kotłów K7 i K8 w Elektrociepłowni Białystok

Dnia 23 października 2015 roku RAFAKO S.A. podpisała umowę z firmą ENEA Wytwarzanie Sp. z o.o., na kwotę 78 500 tysięcy złotych. Przedmiotem umowy jest budowa instalacji odsiarczania spalin dla kotłów K7 i K8 w Elektrociepłowni Białystok. Termin na wykonanie przedmiotu umowy wynosi 26 miesięcy od dnia jej podpisania.

Oświadczenie Zarządu

Zarząd RAFAKO S.A., jednostki dominującej Grupy Kapitałowej RAFAKO oświadcza, że:

• 1) wedle najlepszej wiedzy, sprawozdanie finansowe za rok zakończony 31 grudnia 2015 roku i porównywalne dane finansowe za rok zakończony 31 grudnia 2014 roku sporządzone zostały zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości, oraz że odzwierciedlają w sposób prawdziwy, rzetelny i jasny sytuację majątkową i finansową Grupy oraz jej wynik finansowy, oraz że sprawozdanie z działalności Grupy Kapitałowej RAFAKO zawiera prawdziwy obraz rozwoju i osiągnięć oraz sytuacji Grupy, w tym opis podstawowych ryzyk i zagrożeń;
• 2) podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych, dokonujący badania rocznego sprawozdania finansowego został wybrany zgodnie z przepisami prawa, oraz że podmiot ten oraz biegli rewidenci dokonujący tego badania spełniali warunki do wydania bezstronnej i niezależnej opinii o badanym rocznym sprawozdaniu finansowym, zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami zawodowymi.

Podpisy członków Zarządu

21 marca 2016 roku	Agnieszka Wasilewska-Semail	Prezes Zarządu
21 marca 2016 roku	Krzysztof Burek	Wiceprezes Zarządu
21 marca 2016 roku	Jarosław Dusiło	Wiceprezes Zarządu
21 marca 2016 roku	Edward Kasprzak	Wiceprezes Zarządu
21 marca 2016 roku	Tomasz Tomczak	Wiceprezes Zarządu