Grupa Kapitałowa RAFAKO

ŚRÓDROCZNE SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

30 września 2019 roku

Spis treści

	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów1
	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów2
	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej 3
	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej 4
	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych 5
	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych 6
	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym7
	Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym8
	DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE9
1.	Informacje ogólne9
2.	Podstawa sporządzenia śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego9
3.	Istotne zasady (polityka) rachunkowości 10
3.1.	Nowy MSSF 16 "Leasing" 11
3.2.	Korekta prezentacji kosztów sprzedanych towarów i materiałów oraz kosztów działalności badawczej11
3.3.	Nowa KIMSF 23 "Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu"12
4.	Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach12

4.1.	Profesjonalny osąd12
4.2.	Niepewność szacunków13
5.	Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych 13
6.	Zmiana szacunków13
7.	Zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego 13
8.	Zmiany w strukturze Grupy Kapitałowej15
9.	Sezonowość lub cykliczność działalności Grupy15
10.	Aktywa i zobowiązania z tytułu umów15
11.	Rodzaj i kwoty pozycji w znaczący sposób wpływających na aktywa, zobowiązania, kapitał, wynik finansowy oraz
	przepływy środków pieniężnych 20
11.1.	Przychody ze sprzedaży i segmenty operacyjne 20
	11.1.1.Przychody ze sprzedaży produktów i usług 20
	11.1.2.Przychody ze sprzedaży materiałów20
	11.1.3.Geograficzne obszary działalności 20
	11.1.4.Segmenty operacyjne 21
11.2.	Koszty sprzedaży, przychody i koszty operacyjne oraz finansowe25
11.3.	Podatek dochodowy 26
11.4.	Istotne pozycje wykazane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych 28
11.5.	Wartość firmy oraz wartości niematerialne29
11.6.	Rzeczowe aktywa trwałe30
11.7.	Nabycie i sprzedaż składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych 32
11.8.	Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 32
11.9.	Pozostałe należności długoterminowe 34
	11.10. Akcje/udziały w pozostałych jednostkach34
	11.11. Aktywa finansowe długoterminowe 34
11.11.1.	Obligacje 35
	11.12. Zapasy 36
	11.13. Pozostałe aktywa finansowe krótkoterminowe36
	11.14. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 36
	11.15. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności krótkoterminowe 37
	11.16. Rozliczenia międzyokresowe krótkoterminowe 38
	11.17. Udzielone pożyczki39
	11.18. Odpisy aktualizujące wartość skonsolidowanych aktywów40

	11.19. Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań Grupy 42
	11.19.1. Zabezpieczenia ustanowione na środkach trwałych42
	11.19.2. Zabezpieczenia ustanowione na wartościach niematerialnych 42
	11.19.3. Zabezpieczenia ustanowione na akcjach/udziałach42
	11.19.4. Zabezpieczenia ustanowione na zapasach43
	11.19.5. Zabezpieczenia ustanowione na należnościach handlowych43
	11.20. Kapitał podstawowy43
	11.21. Wartość nominalna akcji43
	11.22. Prawa akcjonariuszy43
	11.23. Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 43
	11.24. Zysk/(strata) przypadający na jedną akcję 44

	11.25. Pozostałe zobowiązania długoterminowe 44
	11.26. Zobowiązania i rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych - długoterminowe44
	11.27. Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz inne świadczenia45
	11.28. Pozostałe rezerwy długoterminowe 45
	11.29. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania krótkoterminowe 45
	11.30. Zobowiązania i rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych krótkoterminowe 46
	11.31. Pozostałe rezerwy krótkoterminowe46
12.	Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym 46
13.	Instrumenty finansowe 47
14.	Instrumenty pochodne 48
15.	Kredyty i pożyczki49
16.	Zarządzanie kapitałem 50
17.	Zmiana stanu rezerw, zobowiązań i rozliczeń międzyokresowych wykazanych w skonsolidowanym sprawozdaniu
	z sytuacji finansowej Grupy Kapitałowej51
18.	Emisja, wykup i spłata dłużnych i kapitałowych papierów wartościowych 52
19.	Wypłacone lub zadeklarowane dywidendy 52
20.	Zobowiązania inwestycyjne 52
21.	Zmiany pozycji pozabilansowych, informacje o udzieleniu przez Grupę poręczeń kredytu, pożyczki lub udzieleniu
	gwarancji52
22.	Sprawy sporne, postępowania sądowe 53
23.	Informacje o Zarządzie i Radzie Nadzorczej jednostki dominującej 53
24.	Transakcje z udziałem członków Zarządu i Rady Nadzorczej 54
25.	Transakcje z podmiotami powiązanymi54
26.	Stanowisko Zarządu odnośnie możliwości zrealizowania wcześniej publikowanych prognoz 55
27.	Akcjonariusze posiadający co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na WZ RAFAKO S.A., jednostki dominującej
	na dzień przekazania niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego 56
28.	Zestawienie zmian w stanie posiadania akcji RAFAKO S.A. lub uprawnień do nich (opcji) przez osoby zarządzające
	i nadzorujące jednostek należących do Grupy Kapitałowej objętych konsolidacją, zgodnie z posiadanymi przez
	RAFAKO S.A. informacjami, w okresie od przekazania poprzedniego sprawozdania finansowego56
29.	Czynniki mające istotny wpływ na wyniki do uzyskania w trzecim kwartale 2019 roku57
30.	Wybrane dane finansowe przeliczone na EUR57
31.	Wynagrodzenia członków Zarządu i Rady Nadzorczej jednostki dominującej oraz spółek wchodzących
	w skład Grupy Kapitałowej58
32.	Portfel zamówień59
33.	Zdarzenia następujące po zakończeniu okresu sprawozdawczego 59
34.	Zatwierdzenie do publikacji 60

Załącznik:

Śródroczne skrócone sprawozdanie finansowe RAFAKO S.A. za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

	Nota	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018	Okres 3 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 3 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018
Działalność kontynuowana
Przychody ze sprzedaży	11.1	519 169	624 131	206 467	326 201
Przychody ze sprzedaży produktów i usług		518 742	623 348	206 210	326 010
Przychody ze sprzedaży materiałów		427	783	257	191
Koszty sprzedanych produktów i usług	11.2	(655 902)	(557 043)	(365 163)	(300 487)
Koszty sprzedanych materiałów		(551)	(755)	(253)	(93)

Zysk/(strata) brutto ze sprzedaży		(137 284)	66 333	(158 949)	25 621
Pozostałe przychody operacyjne	11.2	1 986	8 145	(180)	6 676
Koszty sprzedaży	11.2	(12 351)	(12 851)	(6 817)	(5 901)
Koszty ogólnego zarządu	11.2	(26 428)	(26 557)	(14 129)	(12 987)
Pozostałe koszty operacyjne	11.2	(4 382)	(5 529)	(2 027)	(2 246)
Koszty badań i rozwoju		(5 278)	(3 924)	(2 973)	(2 731)
Zysk/(strata) z działalności operacyjnej		(183 737)	25 617	(185 075)	8 432
Przychody finansowe	11.2	5 159	5 625	3 013	4 527
Koszty finansowe	11.2	(4 989)	(2 514)	(3 225)	(978)
Zysk /(strata) brutto		(183 567)	28 728	(185 287)	11 981
Podatek dochodowy	11.3	8 812	(14 243)	9 783	(5 735)
Zysk/(strata) netto z działalności kontynuowanej	(174 755)	14 485	(175 504)	6 246

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

	Nota	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018	Okres 3 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 3 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018
Inne całkowite dochody za okres		(450)	(496)	(211)	(252)
Pozycje podlegające przekwalifikowaniu do zysku/(straty) w kolejnych okresach sprawozdawczych
Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej Różnice kursowe z przeliczenia jednostki		(39)	(125)	(45)	(63)
zagranicznej przypadające na udziały niekontrolujące		(1)	13	(3)	13
Inne całkowite dochody netto podlegające przekwalifikowaniu do zysku/(straty) w kolejnych okresach
sprawozdawczych		(40)	(112)	(48)	(50)
Pozycje niepodlegające przekwalifikowaniu do zysku/(straty) w kolejnych okresach sprawozdawczych
Inne całkowite dochody wynikające z zysków/(strat) aktuarialnych		(506)	(474)	(201)	(249)
Podatek dochodowy dotyczący innych całkowitych dochodów	11.3	96	90	38	47
Inne całkowite dochody netto niepodlegające przekwalifikowaniu do zysku/(straty) w kolejnych okresach sprawozdawczych		(410)	(384)	(163)	(202)
Całkowity dochód za okres		(175 205)	13 989	(175 715)	5 994
Wynik netto przypadający: Akcjonariuszom jednostki dominującej	11.24	(174 755) (174 585)	14 485 14 643	(175 504) (175 896)	6 246 6 197
Akcjonariuszom niekontrolującym		(170)	(158)	392	49
Całkowity dochód przypadający: Dochody całkowite akcjonariuszy jednostki		(175 205)	13 989	(175 715)	5 994
dominującej Dochody całkowite udziałów niekontrolujących		(175 035) (170)	14 134 (145)	(176 104) 389	5 932 62

Średnia ważona liczba akcji Podstawowy/rozwodniony zysk/(strata) na		127 431 998	127 431 998	127 431 998	127 431 998
jedną akcję w złotych	11.24	(1,37)	0,11	(1,38)	0,05

Racibórz, dnia 30 września 2019 roku

Helena Fic Agnieszka Wasilewska-Semail Jerzy Ciechanowski Jolanta Markowicz

p.o. Prezesa Zarządu Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Główny Księgowy

Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego stanowią jego integralną część

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej

na dzień 30 czerwca 2019 roku

Nota AKTYWA	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018


Aktywa trwałe (długoterminowe)
Rzeczowe aktywa trwałe 11.6	149 688	161 250	166 892
Wartość firmy	9 166	9 166	9 166
Wartości niematerialne	7 392	8 007	8 429
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 11.8	18 290	–	–
Pozostałe należności długoterminowe 11.9	39 121	40 396	42 536
Akcje i udziały 11.10	1 511	1 388	1 395
Aktywa finansowe długoterminowe 11.11	–	14 066	16 772
Aktywa z tytułu podatku odroczonego 11.3	51 612	42 006	32 434
Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe	5 609	5 743	2 621
	282 389	282 022	280 245
Aktywa obrotowe (krótkoterminowe)
Zapasy 11.12	37 022	34 153	29 354
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
krótkoterminowe 11.15	441 018	532 543	346 330
Aktywa z tytułu umów 10	438 967	381 352	432 779
Należności z tytułu podatku dochodowego	295	184	185
Pozostałe aktywa finansowe krótkoterminowe 11.13	23 673	7 608	8 054
Udzielone pożyczki krótkoterminowe	10 762	11 351	11 604
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 11.14	69 127	88 692	106 548
Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe	19 474	19 441	22 217
	1 040 338	1 075 324	957 071

Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży	128	175	115
SUMA AKTYWÓW	1 322 855	1 357 521	1 237 431

Racibórz, dnia 30 września 2019 roku

Wasilewska-Semail

Jerzy Ciechanowski Jolanta Markowicz

p.o. Prezesa Zarządu Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Główny Księgowy

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej

na dzień 30 czerwca 2019 roku

		30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018
	Nota
PASYWA
Kapitał własny
Kapitał podstawowy	11.20	254 864	254 864	254 864
Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej	11.23	165 119	165 119	165 119
Kapitał zapasowy		215 219	191 580	191 580
Różnice kursowe z przeliczenia oddziału zagranicznego		(112)	(73)	(560)
Zyski zatrzymane/Niepokryte straty, w tym:		(220 990)	(22 675)	(38 538)
zyski/(straty) z lat ubiegłych		(46 405)	(56 260)	(53 181)
zysk/(strata) netto bieżącego okresu		(174 585)	33 585	14 643
		414 100	588 815	572 465
Kapitał udziałowców niekontrolujących		8 350	8 520	8 483
		422 450	597 335	580 948

Zobowiązania długoterminowe		43	61	–
Kredyty bankowe i pożyczki		10 578	2 546	2 301
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego	11.8
Zobowiązania i rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych	11.26, 11.27	23 916	23 604	20 831
Pozostałe zobowiązania długoterminowe	11.25	11 570	12 940	25 074
Pozostałe rezerwy długoterminowe	11.28	32 352	30 228	33 415
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego		–	152	217
		78 459	69 531	81 838

Zobowiązania krótkoterminowe
Bieżąca część oprocentowanych kredytów bankowych
i pożyczek	15	114 664	103 507	115 252
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego		4 513	2 306	2 513
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe
zobowiązania krótkoterminowe	11.29	356 590	342 508	387 311
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego		39	1 365	2 196
Zobowiązania i rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych	11.30, 11.27	29 888	30 209	33 441
Zobowiązania z tytułu umów	10	259 646	173 499	197
Pozostałe rezerwy krótkoterminowe	11.31	31 615	15 151	14 774
Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe		24 668	21 063	18 346
Dotacje		323	1 047	615
		821 946	690 655	574 645

Zobowiązania razem		900 405	760 186	656 483
SUMA PASYWÓW		1 322 855	1 357 521	1 237 431

Racibórz, dnia 30 września 2019 roku
Helena Fic Agnieszka Jerzy Ciechanowski Wasilewska-Semail		Jolanta Markowicz

p.o. Prezesa Zarządu Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Główny Księgowy

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

Okres 6 miesięcy	Okres 12 miesięcy	Okres 6 miesięcy
zakończony	zakończony	zakończony


		28 728
		(112 564)
		7 228
		25
		1 667
		(2 633)


		136 435








		(83 836)


		782

		(1 105)

		–
		–




		8
		(1)
		(2 888)

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

		Okres 6 miesięcy	Okres 12 miesięcy	Okres 6 miesięcy
	Nota	zakończony 30 czerwca 2019	zakończony 31 grudnia 2018	zakończony 30 czerwca 2018
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Spłata zobowiązań z tytułu leasingu finansowego		(3 662)	(3 534)	(2 012)
Wpływy z tytułu zaciągnięcia pożyczek/kredytów	11.4	12 880	5 819	17 636
Spłata pożyczek/kredytów		(1 312)	(1 384)	(550)
Spłata odsetek od kredytów		–	–	(26)
Odsetki zapłacone		(1 700)	(3 145)	(1 187)
Prowizje bankowe		(1 011)	(1 131)	(1 048)
Pozostałe		(719)	766	338
Środki pieniężne netto z działalności finansowej		4 476	(2 609)	13 151
Zwiększenie (zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i
ich ekwiwalentów		(19 623)	(91 893)	(73 573)
Różnice kursowe netto		58	294	(170)
Środki pieniężne na początek okresu	11.14	88 692	180 291	180 291
Środki pieniężne na koniec okresu	11.14	69 127	88 692	106 548

Racibórz, dnia 30 września 2019 roku

Helena Fic	Agnieszka Wasilewska-Semail	Jerzy Ciechanowski	Jolanta Markowicz
p.o. Prezesa Zarządu	Wiceprezes Zarządu	Wiceprezes Zarządu	Główny Księgowy

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

Na 30 czerwca 2018 roku	254 864	165 119	191 580	(560)	(38 538)	572 465	8 483	580 948
Podział zysku z lat ubiegłych	–	(8 589)	9 338	–	(749)	–	–	–
Inne całkowite dochody	–	–	–	(127)	(382)	(509)	13	(496)
Zysk/(strata) z działalności kontynuowanej	–	–	–	–	14 643	14 643	(158)	14 485
Na 1 stycznia 2018 roku	254 864	173 708	182 242	(433)	(52 050)	558 331	8 628	566 959
nowych MSSF	–	–	–	–	(43 294)	(43 294)	–	(43 294)
Na 1 stycznia 2018 roku Korekta bilansu otwarcia wynikająca z wdrożenia	254 864	173 708	182 242	(433)	(8 756)	601 625	8 628	610 253

Na 30 czerwca 2019 roku	254 864	165 119	215 219	(112)	(220 990)	414 100	8 350	422 450
Podział zysku z lat ubiegłych	–	–	23 639	–	(23 639)	–	–	–
Inne całkowite dochody	–	–	–	(39)	(410)	(449)	–	(449)
Zysk/(strata) z działalności kontynuowanej	–	–	–	–	(174 585)	(174 585)	(170)	(174 755)
Na 1 stycznia 2019 roku	254 864	165 119	191 580	(73)	(22 357)	589 133	8 520	597 653
Na 1 stycznia 2019 roku Korekta bilansu otwarcia wynikająca z wdrożenia MSSF 16	254 864 –	165 119 –	191 580 –	(73) –	(22 675) 318	588 815 318	8 520 –	597 335 318

	podstawowy	nominalnej	zapasowy	zagranicznej	straty	Razem	niekontrolujące	ogółem
	Kapitał	ich wartości	Kapitał	jednostki	Niepokryte		Udziały	Kapitał własny
		akcji powyżej		z przeliczenia	zatrzymane/
		sprzedaży		kursowe	Zyski
		Kapitał ze		Różnice

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

	Kapitał podstawowy	Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej	Kapitał zapasowy	Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	Zyski zatrzymane/ Niepokryte straty	Razem	Udziały niekontrolujące	Kapitał własny ogółem
Na 1 stycznia 2018 roku	254 864	173 708	182 242	(433)	(8 756)	601 625	8 628	610 253
Korekta bilansu otwarcia wynikająca ze zmian polityki rachunkowości dot. rezerw na naprawy gwarancyjne	–	–	–	–	(9 959)	(9 959)	–	(9 959)
Korekta bilansu otwarcia wynikająca z wdrożenia nowych MSSF	–	–	–	–	(33 335)	(33 335)	–	(33 335)
Na 1 stycznia 2018 roku	254 864	173 708	182 242	(433)	(52 050)	558 331	8 628	566 959
Zysk/(strata) z działalności kontynuowanej	–	–	–	–	33 585	33 585	(117)	33 468
Inne całkowite dochody	–	–	–	360	(3 461)	(3 101)	9	(3 092)
Podział zysku z lat ubiegłych	–	(8 589)	9 338	–	(749)	–	–	–
Na 31 grudnia 2018 roku	254 864	165 119	191 580	(73)	(22 675)	588 815	8 520	597 335

Racibórz, dnia 30 września 2019 roku

Helena Fic Agnieszka Wasilewska-Semail Jerzy Ciechanowski Jolanta Markowicz

p.o. Prezesa Zarządu Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Główny Księgowy

DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE

1. Informacje ogólne

Grupa Kapitałowa RAFAKO ("Grupa", "Grupa Kapitałowa") składa się z RAFAKO S.A. ("jednostka dominująca", "Spółka") i jej spółek zależnych przedstawionych w nocie 7.

RAFAKO S.A. ("Spółka", "jednostka dominująca") jest spółką akcyjną z siedzibą w Raciborzu, ul. Łąkowa 33, której akcje znajdują się w publicznym obrocie. Spółka została utworzona aktem notarialnym dnia 12 stycznia 1993 roku. W dniu 24 sierpnia 2001 roku została wpisana do rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS 34143 prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Jednostce dominującej nadano numer statystyczny REGON 270217865. Akcje jednostki dominującej są notowane na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych.

Siedziba jednostki dominującej mieści się w Raciborzu przy ul. Łąkowej 33. Siedziba Spółki jest jednocześnie jej podstawowym miejscem prowadzenia działalności.

Czas trwania działalności spółek Grupy Kapitałowej jest nieoznaczony.

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku oraz zawiera skonsolidowane dane porównawcze za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2018 roku oraz na dzień 31 grudnia 2018 roku. Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów obejmuje dane za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku oraz dane porównawcze za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2018 roku nie były badanie, ale podlegały przeglądowi przez biegłego rewidenta.

Grupa Kapitałowa RAFAKO świadczy usługi generalnego wykonawstwa inwestycji dla branży ropy i gazu oraz energetyki, dla której oferuje własne rozwiązania technologiczne. Projektuje i produkuje kotły, w tym na parametry nadkrytyczne oraz urządzenia ochrony środowiska, w tym instalacje odsiarczania i odazotowania spalin.

Niniejsze śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd jednostki dominującej w dniu 30 września 2019 roku.

Śródroczny skonsolidowany wynik finansowy może nie odzwierciedlać w pełni możliwego do zrealizowania wyniku finansowego za rok obrotowy.

2. Podstawa sporządzenia śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Niniejsze śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości nr 34 "Śródroczna Sprawozdawczość Finansowa" zatwierdzonym przez UE ("MSR 34").

Dla pełniejszego zrozumienia sytuacji finansowej oraz majątkowej Grupy zamieszczono dodatkowo jako dane za okresy porównywalne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej sporządzone na dzień 30 czerwca 2018 roku oraz skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów, skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym, skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za 2018 rok, pomimo braku takich wymogów w MSR 34.

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe nie zawiera wszystkich informacji, które ujawniane są w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Niniejsze śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe należy czytać łącznie ze skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym Grupy za rok 2018.

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej RAFAKO zostało sporządzone zgodnie z zasadą kosztu historycznego, zmodyfikowaną dla instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej.

Walutą sprawozdawczą niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski, a wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej).

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy zostało sporządzone przy założeniu kontynuacji działalności gospodarczej przez spółki Grupy w okresie co najmniej 12 miesięcy po dniu bilansowym.

Najistotniejszym czynnikiem mającym wpływ na kontynuację działalności Grupy Kapitałowej RAFAKO jest sytuacja finansowa jednostki dominującej. Kluczową kwestią z perspektywy możliwości kontynuowania działalności przez Grupę jest utrzymanie płynności finansowej oraz zapewnienie odpowiedniego portfela zamówień (w tym przede wszystkim zapewnienie wystarczających źródeł ich finansowania).

Oszacowany przez jednostkę dominującą istotny wzrost kosztów realizacji kluczowych kontraktów stanowi istotne ryzyko dla możliwości kontynuowania działalności przez RAFAKO S.A. Podjęte negocjacje z kluczowymi klientami jednostki dominującej dotyczące zwiększenia wartości przedmiotowych kontraktów w ocenie Zarządu pozwolą ograniczyć to ryzyko.

Kluczowym czynnikiem, który może wpłynąć na możliwość kontynuowania działalności oraz pozyskania nowych kontraktów jest zapewnienie dostępu do finansowania zewnętrznego. W ramach tych działań, w czerwcu 2019 roku, jednostka dominująca podpisała z PKO BP S.A. aneks do umowy limitu kredytowego wielocelowego zapewniający RAFAKO S.A. korzystanie do końca czerwca 2020 roku z instrumentów kredytowych i gwarancyjnych o łącznej wartości 200 milionów złotych. Ponadto, od początku bieżącego roku do dnia publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jednostka dominująca pozyskała nowe bankowe i ubezpieczeniowe limity gwarancyjne w wysokości ponad 100 milionów złotych od mBank S.A., Alior Bank S.A., AXA, UNIQA i KUKE. Obecny poziom udostępnionych RAFAKO S.A. linii kredytowych i gwarancyjnych jest na bieżąco wykorzystywany, a RAFAKO S.A. w związku z planami rozbudowy portfela zamówień, ubiega się o dodatkowe limity gwarancyjne i kredytowe.

Struktura aktualnego portfela zamówień Grupy charakteryzuje się zapotrzebowaniem na kapitał obrotowy, w tym pochodzący ze środków własnych. Uwolnienie zaangażowanych środków będzie następowało stopniowo wraz z postępem prac na kontraktach i osiągnięciu kolejnych kamieni milowych, tj. po wykonaniu określonego zakresu prac, zgodnie z obowiązującymi zapisami i harmonogramami rzeczowo-finansowymi. Środki te w dalszej kolejności, będą mogły zostać wykorzystane jako dodatkowe zabezpieczenie zapotrzebowania na kapitał obrotowy na nowo pozyskanych projektach.

Na koniec czerwca 2019 roku wartość portfela zamówień Grupy wyniosła 3.032 mln złotych (w porównaniu do 1.969 mln złotych na koniec czerwca 2018 roku). W ramach realizacji zakładanej strategii od początku 2019 roku do dnia publikacji niniejszego sprawozdania finansowego Grupa pozyskała nowe kontrakty o wartości 979 mln złotych, z czego 685 mln złotych w obszarze energetyki, 174 mln złotych w obszarze ropy naftowej i gazu ziemnego (to jest w nowym strategicznym obszarze działalności) oraz 120 mln złotych w obszarze budownictwa. Do najważniejszych kontraktów pozyskanych w 2019 roku zaliczyć można m.in. kontrakt na budowę bloku energetycznego opalanego gazem koksowniczym" w JSW KOKS S.A. Oddział KKZ – Koksownia Radlin o wartości 289 mln złotych netto (tj. 355,5 mln złotych brutto), kontrakt na wykonanie kompleksowej modernizacji Instalacji Odsiarczania Spalin na blokach nr 8-12 w PGE GiEK S.A. Oddział Elektrownia Bełchatów o wartości 244,9 mln złotych netto (tj. 301.3 mln złotych brutto), kontrakt na budowę Tłoczni Gazu Kędzierzyn podpisany w konsorcjum z PBG S.A. o wartości 168,7 mln złotych netto (tj. 207,5 mln złotych brutto), z czego udział Grupy wynosi 95% oraz kontrakt na budowę siedziby Muzeum "Pamięć i Tożsamość" im. św. Jana Pawła II w Toruniu o wartości 117,7 mln złotych netto (tj. 144,7 mln złotych brutto). Grupa dokłada wszelkich starań, aby wartość kontraktów znajdujących się w portfelu zamówień, pozwalała na zabezpieczenie przychodów niezbędnych do pokrycia kosztów działalności operacyjnej oraz wygenerowania dodatniego wyniku finansowego w perspektywie długoterminowej, w tym również po zakończeniu realizacji kontraktu na budowę bloku energetycznego 910 MW w Jaworznie. Zgodnie z przyjętymi kierunkami rozwoju Grupa aktywnie uczestniczy w postępowaniach przetargowych i spodziewa się pozyskania kolejnych istotnych kontraktów.

3. Istotne zasady (polityka) rachunkowości

Niniejsze śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadami rachunkowości, które zostały zaprezentowane w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy za rok zakończony 31 grudnia 2018 roku, za wyjątkiem zmian wynikających z zastosowania MSSF 16 "Leasing" obowiązującego od dnia 1 stycznia 2019 roku. Zmiany te zostały opisane w nocie 0. Porównywalność danych finansowych za okres od 1 stycznia 2019 do 30 czerwca 2019 roku została zaburzona z uwagi na retrospektywne zastosowanie od dnia 1 stycznia 2019 roku standardu MSSF 16 przy jednoczesnym braku przekształcenia danych porównawczych, zgodnie z dopuszczonymi przez standard rozwiązaniami praktycznymi w ramach przepisów przejściowych.

3.1. Nowy MSSF 16 "Leasing"

Nowy standard zastępuje MSR 17 i kilka interpretacji. Poza zmianą definicji leasingu wprowadza znaczne zmiany w rachunkowości leasingobiorców: standard wymaga ujęcia w bilansie dla każdej umowy leasingowej wartości "prawa do użytkowania" i analogicznego zobowiązania finansowego. Prawo do użytkowania jest następnie amortyzowane, natomiast zobowiązanie wyceniane w zamortyzowanym koszcie. W określonych sytuacjach wskazanych w standardzie zobowiązanie z tytułu leasingu podlega aktualizacji wyceny, której skutki co do zasady ujmowane są jako korekta wartości prawa do użytkowania.

Przewidziano uproszczenia dla umów krótkoterminowych (do 12 miesięcy) i umów o użytkowanie aktywów o niskiej wartości, które Grupa przyjęła w swoich zasadach rachunkowości. Uproszczenie to polega na nieujmowaniu zobowiązania z tytułu leasingu w odniesieniu do tych umów.

Podejście księgowe do leasingów od strony leasingodawcy jest zbliżone do zasad określonych w dotychczasowym MSR 17.

Nowy standard miał istotny wpływ na sprawozdanie finansowe Grupy. Na koniec 2018 roku Grupa była leasingobiorcą w 56 umowach leasingu operacyjnego, najmu i dzierżawy zawartych na okresy od 1 do 2 lat, na podstawie których przysługuje jej prawo do użytkowania nieruchomości i instalacji technicznych.

Ponadto Grupa posiada prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, które na dzień 31 grudnia 2018 roku traktowane było na równi z prawem własności i które spełnia zawartą w MSSF 16 definicję leasingu.

Grupa wdrożyła MSSF 16 przy zastosowaniu zmodyfikowanej metody retrospektywnej, tj. bez przekształcania danych porównawczych, z ujęciem łącznego efektu pierwszego zastosowania standardu jako korekty bilansu otwarcia zysków zatrzymanych w dniu pierwszego zastosowania.

Ponadto Grupa zastosowała następujące dopuszczone przez standard rozwiązania praktyczne:

wartość prawa do korzystania z tytułu wszystkich umów sklasyfikowanych uprzednio przez Grupę jako leasing operacyjny zgodnie z MSR 17 na dzień pierwszego zastosowania MSSF 16 została ustalona w kwocie zobowiązania z tytułu leasingu skorygowanego o opłaty i przedpłaty ujęte w sprawozdaniu z sytuacji finansowej bezpośrednio sprzed dnia pierwszego zastosowania,
umowy, których okres leasingu kończy się w 2019 roku, Grupa ujmuje jako koszty metodą liniową w okresie leasingu.

Ze względu na skorzystanie z uproszczeń Grupa wykorzystała MSR 36 na dzień pierwszego zastosowania MSSF 16 w celu oceny konieczności ujęcia odpisów aktualizujących wartość aktywów z tytułu prawa do użytkowania. Przeprowadzona analiza nie wskazała takiej konieczności.

Dla umów sklasyfikowanych na 31 grudnia 2018 roku jako leasingi finansowe zgodnie z MSR 17, wartość prawa do użytkowania została określona w kwocie równej wartości aktywów podlegających leasingowi według MSR 17. Wartość zobowiązania z tytułu leasingu na dzień pierwszego zastosowania jest równa kwocie zobowiązania z tytułu leasingu finansowego zgodnie z MSR 17.

W związku z zastosowaniem MSSF 16 Grupa rozpoznała na dzień pierwszego zastosowania prawa do korzystania w kwocie 14 258 tysięcy złotych. Prawa z tytułu korzystania zaprezentowane zostały w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji "Aktywa z tytułu prawa do użytkowania", natomiast zobowiązania leasingowe w pozycji "Zobowiązania z tytułu leasingu" w podziale na część krótkoterminową i długoterminową.

Grupa oszacowała, że łączny efekt pierwszego zastosowania standardu na zyski zatrzymane na dzień pierwszego zastosowania wyniesie 318 tysięcy złotych.

3.2. Korekta prezentacji kosztów sprzedanych towarów i materiałów oraz kosztów działalności badawczej

W 2018 roku Grupa dokonała zmiany prezentacji kosztów sprzedanych towarów i materiałów oraz kosztów działalności badawczej, które do tej pory prezentowane były w pozycji " Koszty sprzedanych produktów i usług". Dotychczasowa prezentacja została zmieniona na prezentację tych kosztów w odrębnych pozycjach sprawozdania z całkowitych dochodów. W ocenie Grupy, dokonana korekta przyczyni się do zwiększenia przejrzystości danych i ułatwi ich analizę uczestnikom rynku.

Porównywalne dane finansowe w pozycjach sprawozdania z całkowitych dochodów za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018 roku, których prezentacja uległa zmianie w porównaniu do danych przedstawionych w śródrocznym skróconym sprawozdaniu finansowym za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku, zostały skorygowane w zaprezentowany poniżej sposób:

	Koszty sprzedanych produktów i usług	Koszty prac badawczych
Przed korektą	(560 967)	–
Korekta prezentacji kosztu sprzedanych towarów i materiałów		–
Koszty prac badawczych	3 924	(3 924)
Po korekcie	(557 043)	(3 924)

3.3. Nowa KIMSF 23 "Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu"

Interpretacja do MSR 12 "Podatek dochodowy" rozstrzyga podejście do sytuacji, gdy interpretacja przepisów ws. podatku dochodowego nie jest jednoznaczna i nie można definitywnie przyjąć, jakie rozwiązanie zostanie zaakceptowane przez organy podatkowe, w tym sądy. Kierownictwo powinno w pierwszej kolejności ocenić, czy jego interpretacja zostanie prawdopodobnie zaakceptowana przez ograny podatkowe. Jeśli tak, należy przyjąć do sporządzania sprawozdania finansowego taką interpretację. Jeśli nie, należy uwzględnić niepewność kwot związanych z podatkiem dochodowym metodą wartości najbardziej prawdopodobnej lub wartości oczekiwanej. Jednostka powinna ocenić ewentualne zmiany faktów i okoliczności wpływające na ustaloną wartość. Jeśli wartość podlega korekcie, traktuje się ją jako zmianę szacunku zgodnie z MSR 8. Nowa interpretacja nie ma istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.

4. Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach

4.1. Profesjonalny osąd

Sporządzenie śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy wymaga od Zarządu jednostki dominującej osądów, szacunków oraz założeń, które mają wpływ na prezentowane przychody, koszty, aktywa i zobowiązania i powiązane z nimi noty oraz ujawnienia dotyczące zobowiązań warunkowych. Niepewność co do tych założeń i szacunków może spowodować istotne korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w przyszłości, ponieważ faktycznie zrealizowane wartości mogą różnić się od szacowanych przez Zarząd.

W procesie stosowania zasad (polityki) rachunkowości Zarząd jednostki dominującej dokonał następujących osądów, które mają największy wpływ na przedstawiane wartości bilansowe aktywów i zobowiązań.

Klasyfikacja umów leasingu, w których Grupa występuje jako leasingobiorca

Grupa uznaje umowę za umowę leasingu, jeżeli na jej mocy jednostce jest przekazywane prawo do kontroli użytkowania zidentyfikowanego składnika aktywów na dany okres w zamian za wynagrodzenie. Grupa, wyceniając wartość aktywów w użytkowaniu oraz zobowiązań z tytułu leasingu, dokonuje oceny prawdopodobieństwa skorzystania z opcji przedłużenia lub wypowiedzenia umowy leasingu, prawdopodobieństwa skorzystania z opcji wykupu przedmiotu leasingu oraz szacunków pozostałych kosztów związanych z zakończeniem umowy leasingu.

Identyfikacja wbudowanych instrumentów pochodnych

Na koniec każdego okresu sprawozdawczego kierownictwo Spółek dokonuje oceny, czy w ramach podpisanych umów występują cechy ekonomiczne i ryzyko właściwe dla wbudowanego instrumentu pochodnego w walucie obcej, które byłyby ściśle powiązane z cechami ekonomicznymi i ryzykiem właściwym dla umowy zasadniczej (głównego kontraktu).

Umowy konsorcjalne

Każdorazowo, po podpisaniu umowy o usługę realizowanej w ramach konsorcjum, Spółki dokonują oceny charakteru umowy w celu określenia sposobu ujmowania przychodów i kosztów kontraktowych.

4.2. Niepewność szacunków

Przy sporządzaniu śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Zarząd jednostki dominującej kieruje się osądem przy dokonywaniu licznych szacunków i założeń, które mają wpływ na stosowane zasady rachunkowości oraz prezentowane wartości aktywów, zobowiązań, przychodów oraz kosztów. Faktycznie zrealizowane wartości mogą różnić się od szacowanych przez Zarząd.

Informacje o szacunkach i założeniach, które są znaczące dla skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zostały zaprezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2018 rok. Ponadto Grupa zaprezentowała w niniejszym skróconym śródrocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wpływ dokonanych założeń Zarządu na szacunek odpisów aktualizujących (patrz nota nr 11.18), przychodów z umów z klientami (patrz nota nr 10) oraz rezerw (patrz nota nr 17).

5. Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych

Walutą pomiaru i walutą sprawozdawczą niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski.

Kursy walutowe przyjęte dla potrzeb wyceny bilansowej:

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018
USD	3,7336	3,7597	3,7440
EUR	4,2520	4,3000	4,3616
GBP	4,7331	4,7895	4,9270
CHF	3,8322	3,8166	3,7702
SEK	0,4030	0,4201	0,4190
TRY	0,6481	0,7108	0,8206

6. Zmiana szacunków

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku oraz na dzień 30 czerwca 2019 roku miały miejsca zmiany szacunków dotyczące istotnych projektów realizowanych przez Grupę, co zostało szerzej opisane w nocie 10.

W wyniku wzrostu kosztów realizacji kluczowych kontraktów jednostka dominująca zdecydowała się zaktualizować prognozy finansowe. W wyniku tych aktualizacji zidentyfikowała przesłanki mogące wpływać na utratę wartości aktywów.

W związku z faktem, że jednostka dominująca spodziewa się poprawy wyników finansowych będących efektem prowadzonych negocjacji z kluczowymi klientami Grupy, Zarząd będzie na bieżąco monitorował prognozy i zgodnie z zasadami rachunkowości, na dzień 31 grudnia 2019 roku oraz stosowaną przez Grupę praktyką przeprowadzi test na utratę wartości w celu zweryfikowania konieczności dokonania odpisu aktualizującego wartość aktywów jednostki dominującej.

7. Zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje sprawozdanie RAFAKO S.A. oraz sprawozdania finansowe jej jednostek zależnych.

Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są za ten sam okres sprawozdawczy co sprawozdanie jednostki dominującej, przy wykorzystaniu spójnych zasad rachunkowości. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest sporządzane zgodnie z MSR 27/MSSF 10 Skonsolidowane i jednostkowe sprawozdania finansowe.

W dniu 30 czerwca 2019 roku Grupa Kapitałowa RAFAKO składała się z jednostki dominującej i dziewięciu jednostek zależnych działających w branży energetycznej, usługowej i handlowej.

Na dzień 30 czerwca 2019 roku konsolidacją sprawozdań finansowych objęto następujące spółki ("Spółki", "Spółki Grupy", "Spółki Grupy Kapitałowej"):

	RAFAKO S.A.

PGL-DOM	RAFAKO	ENERGOTECHNIKA	RAFAKO	RAFAKO	E001RK	E003B7	RAFAKO
Sp. z o.o.	ENGINEERING	Engineering	ENGINEERING	Hungary Kft.	Sp. z o.o.	Sp. z o.o.	MANUFACTURING
100%	Sp. z o.o.	Sp. z o.o.	SOLUTION	100%	100%	100%	Sp. z o.o.
	51,05%	100%	d o.o.				100%
	60%		77%
	RENG-NANO
	Sp. z o.o.
	30,63%

Wykaz jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej RAFAKO objętych konsolidacją sprawozdań finansowych

Nazwa i siedziba jednostki	Podstawowy przedmiot działalności (według PKD)	Właściwy sąd prowadzący rejestr oraz nr KRS	Zastosowana metoda konsolidacji
RAFAKO S.A. Racibórz	Produkcja generatorów pary z wyjątkiem kotłów do centralnego ogrzewania gorącą wodą	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 34143	-
PGL – DOM Sp. z o.o. Racibórz	Obsługa nieruchomości na własny rachunek	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 58201	pełna
RAFAKO ENGINEERING Sp. z o.o. Racibórz	Działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 287033	pełna
ENERGOTECHNIKA ENGINEERING Sp. z o.o. Gliwice	Działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 417946	pełna
RAFAKO ENGINEERING SOLUTION d.o.o. Belgrad	Działalność w zakresie projektowania technologicznego łącznie z doradztwem i sprawowaniem nadzoru dla budownictwa, przemysłu i ochrony środowiska	Agencja ds. Rejestrów Gospodarczych Republiki Serbii 20320524	pełna
RAFAKO Hungary Kft. Budapeszt	Montaż urządzeń w przemyśle energetycznym i chemicznym	Stołeczny Sąd Rejestrowy w Budapeszcie	pełna
E001RK Sp. z o.o. Racibórz	Realizacja projektów budowlanych oraz związanych z budową dróg i autostrad, dróg szynowych i kolei podziemnej, mostów i tuneli, działalność w zakresie inżynierii i doradztwa technicznego i naukowego, produkcja, naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń, wytwarzanie, przesyłanie i handel energią elektryczną.	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 479758	pełna
E003B7 Sp. z o.o. Racibórz	Realizacja projektów budowlanych, działalność w zakresie doradztwa i projektowania budowlanego, inżynieryjnego i technologicznego	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 486911	pełna
RENG – NANO Sp. z o.o.* Racibórz	Działalność w zakresie produkcji konstrukcji metalowych i ich części oraz naprawa i konserwacja metalowych wyrobów gotowych	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 663393	pełna
RAFAKO MANUFACTURING Sp. z o.o. Racibórz	Produkcja generatorów pary z wyjątkiem kotłów do centralnego ogrzewania gorącą wodą	Sąd Rejonowy w Gliwicach KRS 739782	pełna

* jednostka zależna od RAFAKO ENGINEERING Sp. z o.o., zależna pośrednio od RAFAKO S.A.

Na dzień 30 czerwca 2019 roku oraz na dzień 31 grudnia 2018 roku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany przez Grupę w podmiotach zależnych był równy udziałowi jednostki dominującej w kapitałach tych jednostek.

8. Zmiany w strukturze Grupy Kapitałowej

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku nie zaszły zmiany w strukturze Grupy Kapitałowej.

W dniu 9 sierpnia 2019 roku została zarejestrowana w KRS spółka RAFAKO EBUS Sp. z o.o. (RAFAKO S.A. jest jej 100% udziałowcem, a kapitał zakładowy wynosi 5 tysięcy złotych).

9. Sezonowość lub cykliczność działalności Grupy

Działalność spółek wchodzących w skład Grupy nie cechuje się sezonowością ani cyklicznością istotnie wpływającą na wynik finansowy Grupy.

10. Aktywa i zobowiązania z tytułu umów

Stany aktywów i zobowiązań z tytułu umowy na koniec okresu sprawozdawczego przedstawia poniższa tabela:

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Aktywa z tytułu umowy brutto	442 602	383 200
Odpisy aktualizujące wartość aktywów z tytułu umowy (-)	(3 635)	(1 848)
Aktywa z tytułu umowy	438 967	381 352
Zobowiązania z tytułu umowy, w tym zaliczki	259 646	173 499

Aktywa z tytułu umowy podlegają regulacjom MSSF 9 w zakresie szacowania strat z tytułu utraty wartości.

Poniższa tabela przedstawia skutki wyceny umów, w tym przychody oraz koszty realizowanych umów ujęte zgodnie z MSSF 15 na dzień 30 czerwca 2019 roku i na dzień 31 grudnia 2018 roku, jak również kwoty należne zamawiającym oraz kwoty należne od zamawiających z tytułu prac wynikających z realizowanych umów.

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Kwota przychodów początkowo ustalona w umowie	7 811 163	7 084 490
Zmiana przychodów z umowy	47 363	90 726
Łączna kwota przychodów z umowy	7 858 526	7 175 216
Koszty umowy poniesione do dnia bilansowego	4 963 818	4 280 233
Koszty pozostające do realizacji umowy	2 502 787	2 284 677
Szacunkowe łączne koszty umowy	7 466 605	6 564 910
Szacunkowe łączne wyniki z umów, w tym:	391 921	610 306
zyski	546 561	665 896
straty (-)	(154 640)	(55 590)
Aktywa (zobowiązania) z tytułu umowy prezentuje poniższa tabela:
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Stan otrzymanych zaliczek na dzień bilansowy	213 164	137 246
Kwota zaliczek możliwa do kompensaty z należnościami z tytułu umów o usługę	43 871	25 264
Koszty umowy poniesione do dnia bilansowego	4 985 719	4 284 312
Zyski narastająco ujęte do dnia bilansowego (+)	383 443	440 034
Straty narastająco ujęte do dnia bilansowego (-)	(154 640)	(55 591)
Przychody z umowy narastająco ujęte do dnia bilansowego	5 214 522	4 668 755
Kwoty zafakturowane do dnia bilansowego (faktury częściowe)	4 818 400	4 321 807
Rozliczenie z tytułu umów na dzień bilansowy (per saldo), w tym:	396 123	346 948

Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego stanowią jego integralną część

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO

Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego

sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku

(w tysiącach złotych)

Zobowiązania z tytułu umowy na koniec okresu	259 646	173 499

Rozpoznanie przychodu ujętego w saldzie zobowiązań z tytułu umowy na początek okresu (-)	(23 995)	(87 384)
Łączne korekty przychodów odniesione na zobowiązania z tytułu umowy	–	108 242
jako zobowiązania z tytułu umowy	110 142	109 818
Zobowiązania do wykonania świadczenia ujęte w okresie sprawozdawczym
Zmiany wynikające z połączenia przedsięwzięć	–	–
Zobowiązania z tytułu umowy na początek okresu	173 499	42 823
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Zobowiązania z tytułu umowy:
Aktywa z tytułu umowy na koniec okresu	438 967	381 352
Przeklasyfikowanie do należności z tytułu dostaw i usług (-)	(86 173)	(3 035)
Zmiany odpisów aktualizujących aktywa z tytułu umowy	(1 787)	(508)
Łączne korekty przychodów odniesione na aktywa z tytułu umowy	–	(515)
Przychody odniesione w okresie sprawozdawczym na aktywa z tytułu umowy	145 575	134 127
Zmiany wynikające z połączenia przedsięwzięć	–	–
Aktywa z tytułu umowy na początek okresu	381 352	251 283
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Aktywa z tytułu umowy:
Najważniejsze przyczyny zmian aktywów i zobowiązań z tytułu umowy w okresie sprawozdawczym przedstawiają poniższe tabele:
zobowiązania z tytułu umowy	90 350	61 517
aktywa z tytułu umowy pomniejszone o zaliczki możliwe do kompensaty	442 602	383 200

Ujawnienia dotyczące aktywowanych kosztów doprowadzenia do zawarcia i wykonania umów Spóła prezentuje w pozycji "Rozliczenia międzyokresowe krótkoterminowe".

10.1Informacje dotyczące kluczowych kontraktów realizowanych przez Grupę

10.1.1 Projekt Jaworzno

Spółka RAFAKO S.A. w Konsorcjum firm: RAFAKO S.A. (Lider Konsorcjum) i MOSTOSTAL WARSZAWA S.A. realizuje kontrakt na "Budowę nowych mocy w technologiach węglowych w TAURON Wytwarzanie S.A. – Budowę bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno III – Elektrownia II – w zakresie: kocioł parowy, turbozespół, budynek główny, część elektryczna i AKPiA Bloku". Ostateczny podział prac w ramach Konsorcjum został ustalony w dniu 4 sierpnia 2013 roku na podstawie zmian wprowadzonych do umowy konsorcjum, które dotyczyły przejęcia przez RAFAKO S.A. 99,99% prac w ramach Projektu (tym samym dla spółki Mostostal Warszawa pozostało 0,01%) oraz zmiany podziału wynagrodzenia należnego każdemu z partnerów konsorcjum odpowiednio do udziału w realizowanych pracach. Kontrakt na budowę Bloku Energetycznego Jaworzno III został zawarty w dniu 17 kwietnia 2014 roku. Aktualna wartość kontraktu (po podpisanym Aneksie nr 5) wynosi 4 485 514 439,95 złotych netto. To największy wartościowo kontrakt realizowany dotychczas przez spółkę RAFAKO S.A.

Obecnie realizacja projektu Jaworzno wkroczyła w ostatnią fazę, tj. fazę rozruchu i uruchomienia Bloku, która będzie realizowana do Przejęcia Bloku do Eksploatacji. Po zrealizowaniu kamienia milowego dotyczącego Przejęcia Bloku do Eksploatacji Kontrakt wejdzie w fazę Okresu Gwarancji, w trakcie którego w terminie do 12 miesięcy od Przejęcia Bloku do Eksploatacji mają nastąpić końcowe Pomiary Gwarantowanych Parametrów Technicznych. W Okresie Gwarancyjnym nastąpi przekazanie Zamawiającemu dokumentacji powykonawczej i zafakturowanie ostatniego kamienia milowego zgodnie z Harmonogramem Rzeczowo - Finansowym Kontraktu. Gwarancją terminowego zakończenia kontraktu jest niezakłócony przebieg procesu rozruchu na poszczególnych jego etapach. Każde ujawnienie się wad czy awarii maszyn bądź urządzeń, wystąpienie nieprzewidzianych technicznych problemów w instalacjach technologicznych i elektrycznych, w szczególności na styku instalacji z urządzeniami oraz konieczność wykonania nieplanowanych prac dodatkowych może spowodować opóźnienie w realizacji kontraktu. Z kolei niezakończenie realizacji kontraktu w ustalonym terminie, tj. niepodpisanie Protokołu Przekazania Bloku do Eksploatacji może spowodować naliczenie przez Inwestora kar za nieterminową realizację kontraktu, co w sposób istotny mogłoby negatywnie wpłynąć na wynik i sytuację finansową zarówno RAFAKO S.A. jak i spółki celowej realizującej projekt.

RAFAKO S.A. oraz jednostka zależna E003B7 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Raciborzu rozpoczęli w dniu 17 września 2019 roku proces uzgodnień ze spółką Nowe Jaworzno Grupa TAURON spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Jaworznie, dotyczący zmiany treści postanowień umowy z dnia 17 kwietnia 2014 roku, na budowę bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno III – Elektrownia II – w zakresie kocioł parowy, turbozespół, budynek główny, część elektryczna i AKPiA bloku. Przedmiotem powyższych negocjacji jest przede wszystkim zmiana w zakresie gwarantowanych parametrów technicznych bloku nakierowana na poprawę parametrów emisji przez blok do atmosfery niektórych szkodliwych substancji oraz w zakresie parametrów paliwa dopuszczonego do spalania w bloku. RAFAKO S.A. wskazuje, że zgoda kontrahenta na ewentualne rozszerzenie zakresu prac może mieć wpływ na całkowity harmonogram realizacji budowy Bloku i wartość kontraktu.

Realizując kontrakt spółka RAFAKO S.A. dostrzegła możliwości zagwarantowania, że po przeprowadzeniu określonych prac optymalizacyjnych, badań i analiz blok będzie spełniać wymogi w zakresie dopuszczalnych, na gruncie konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik - tzw. konkluzji BAT, poziomów emisji wybranych szkodliwych substancji do środowiska, a także rozszerzenia pola paliwowego dla bloku, to jest umożliwienia zamawiającemu spalania paliwa o innych parametrach niż wskazane aktualnie w kontrakcie, przy zachowaniu norm ochrony środowiska wynikających z kBAT. Wskazane zmiany w zakresie parametrów technicznych bloku mają doprowadzić do zmniejszenia obciążania środowiska naturalnego niektórymi niepożądanymi pierwiastkami, co jest korzystne zarówno dla zamawiającego, jak również dla pozostałych interesariuszy zamawiającego. Z kolei zwiększenie pola paliwowego otworzy zamawiającemu nowe możliwości pozyskania paliwa na rynku, zmniejszając jednocześnie ryzyko związane z ewentualnym deficytem podaży węgla zawartego w kontraktowym polu paliwowym. Tym samym, zamawiający uzyska nowe możliwości kontraktowania paliwa pod względem handlowym. Jednocześnie RAFAKO S.A. wskazuje, iż część z działań optymalizacyjnych, mających pozwolić na spełnienie przez blok w trakcie pomiarów gwarancyjnych nowych/zmienionych gwarantowanych parametrów technicznych grupy B może być wykonana wyłącznie po przekazaniu bloku do eksploatacji, to jest na pracującym obiekcie i będzie się to wiązać z koniecznością znaczącego zaangażowania personelu wykonawcy kontraktu i części jego podwykonawców.

Zasady rozliczania Projektu Jaworzno:

Na potrzeby realizacji Projektu została utworzona spółka celowa (E003B7 Sp. z o.o.), której RAFAKO S.A. podzleciła około 88,7% zakresu prac Projektu; pozostałe 11,3% pozostaje w bezpośredniej realizacji RAFAKO S.A. (o wartości około 506 milionów złotych; w tym zaprojektowanie tzw. Wyspy kotłowej oraz dostawa części ciśnieniowych kotła i instalacji odpylania), która głównie realizowana była w latach 2015 – 2017.

RAFAKO S.A. oraz E003B7 Sp. z o.o. na potrzeby realizacji Projektu zawarły umowy z podmiotami finansowymi, na mocy których otrzymały gwarancje bankowe/ubezpieczeniowe o łącznej wartości 587,5 miliona złotych niezbędne do realizacji tego projektu, jednocześnie ustanowione zostały zabezpieczenia na majątku obu podmiotów jako zabezpieczenie dla tych instrumentów. W dniu 1 marca 2017 roku podpisany został z zamawiającym aneks wydłużając termin realizacji projektu oraz podnoszącym jego wartość, co zostało szerzej opisane w nocie III.1. sprawozdania z działalności Grupy Kapitałowej RAFAKO za 2017 rok.

W wyniku uzgodnień z instytucjami finansowymi, które udzieliły gwarancji związanych z kontraktem Jaworzno, RAFAKO S.A. nie przewiduje wypłaty dywidendy ze spółki E003B7 Sp. z o. o. do czasu trwania umów gwarancyjnych, ponieważ mogłoby to skutkować negatywnymi konsekwencjami ze strony instytucji gwarantujących.

RAFAKO S.A. w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym kompensuje przychody i koszty oraz rozrachunki dotyczące realizacji Projektu powstałe pomiędzy RAFAKO S.A. a spółką celową.W sprawozdaniu jednostkowym nie są ujmowane przychody i koszty dotyczące części realizowanej przez spółkę celową E003B7 Sp. z o.o. – ta część jest prezentowana w jednostkowym sprawozdaniu E003B7 Sp. z o.o. oraz w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej RAFAKO.

RAFAKO S.A. jako lider Konsorcjum wystawia faktury na pełny zakres prac na rzecz Zamawiającego; płatności z tytułu realizacji kontraktu są przekazywane bezpośrednio na rzecz Spółki celowej oraz kluczowych podwykonawców i poddostawców. Zapłata za zakres prac zrealizowany przez RAFAKO S.A. jest dokonywana przez spółkę celową.

Zmiana szacunków dotycząca realizacji projektu Jaworzno

W okresie 6 miesięcy 2019 roku jednostka dominująca oraz jednostka zależna dokonała aktualizacji szacunkowych kosztów realizacji umowy z dnia 17 kwietnia 2014 roku zawartej ze spółką Nowe Jaworzno Grupa Tauron sp. z o.o. z siedzibą w Jaworznie na budowę bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno III – Elektrownia II – w zakresie kocioł parowy, turbozespół, budynek główny, część elektryczna i AKPiA bloku.

Zmiana wyniku całkowitego na kontrakcie będąca wynikiem zmiany szacunków całkowitych przychodów i kosztów za okres 6 miesięcy 2019 roku -83,7 miliona złotych, natomiast wpływ realizacji kontraktu na skonsolidowany wynik Grupy za okres 6 miesięcy 2019 roku wyniósł –65,9 miliona złotych.

Z przeprowadzonej przez wykonawcę analizy zmiany cen dla umów podwykonawczych (z wyłączeniem umowy z firmami Siemens) wynika, że różnica pomiędzy faktycznie poniesionym kosztem a prognozą wyniosła 99,3 miliona złotych. Po uwzględnieniu założonego w ofercie wykonawcy ryzyka, różnica pomiędzy faktycznie poniesionym kosztem a prognozą wyniosła 65,9 miliona złotych. Powyższe, zdaniem jednostki dominującej oraz SPV powinno mieć wpływ na zwiększenie wynagrodzenia wykonawcy, z uwagi na nadzwyczajną zmianę stosunków. Po wykonaniu powyższych prac, jednostka dominująca oraz SPV doręczyły w dniu 19 marca 2019 roku zamawiającemu wniosek o podwyższenie ceny kontraktu o kwotę 65,9 miliona złotych."

Obecnie trwają negocjacje pomiędzy Tauron S.A. i Rafako S.A. dotyczące zakres Projektu. Związane są one z potencjalną zmianą w zakresie parametrów stosowanego paliwa oraz spełnienia dodatkowych wymogów związanych z ochroną środowiska. Będzie to prawdopodobnie wiązać się ze zmianą terminu kontraktowego za porozumieniem obu stron w wyniku prowadzonych negocjacji.

10.1.2 Projekt Opole

W lutym 2012 roku RAFAKO S.A. jako lider Konsorcjum (RAFAKO S.A., Polimex-Mostostal S.A., Mostostal Warszawa S.A.) podpisała umowę z firmą PGE Elektrownia Opole S.A. (obecnie PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. – "Zamawiający"), o wartości 9,4 mld złotych netto (tj. 11,6 mld złotych brutto), której przedmiotem jest zaprojektowanie, dostawa, wykonanie prac budowlanych, montaż, uruchomienie i wszystkie związane z tym procesem usługi, wykonane na zasadzie "pod klucz", obiektu składającego się z bloku energetycznego nr 5 oraz nr 6 w Elektrowni Opole wraz z urządzeniami i wyposażeniem, jak również związanymi z nimi budynkami oraz budowlami.

RAFAKO S.A. zleciło swojej spółce zależnej tj. E001RK Sp. z o.o. ("SPV-Rafako") jako podwykonawcy realizację 100% zakresu prac i usług związanych z budową bloków w Elektrowni Opole. Wynagrodzenie SPV-Rafako za realizację prac i usług zostało określone na poziomie 3,96 mld złotych netto (tj. 4,9 mld złotych brutto).

SPV-Rafako zawarła z GE Power Sp. z o.o. (dawniej Alstom Power Sp. z o.o.) umowę podwykonawczą, na mocy której SPV-Rafako powierzyła GE Power 100% zakresu prac i usług wchodzących w zakres prac Spółki w ramach Projektu Opole. GE Power przejął wszelką odpowiedzialność za realizację kontraktu wobec Zamawiającego.

Dnia 10 października 2018 roku RAFAKO S.A., Polimex-Mostostal S.A., Mostostal Warszawa S.A. oraz GE Power zawarło z PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. aneks do umowy z dnia 15 lutego 2012 roku na budowę bloków energetycznych nr 5 i 6 w PGE GiEK S.A. Oddział Elektrownia Opole realizowanej przez Konsorcjum oraz GE Power sp. z o.o., które jest generalnym projektantem oraz pełni funkcję lidera konsorcjum zarządzającego realizacją Projektu. Na mocy zawartego aneksu zmianie uległ termin przekazania do eksploatacji bloków nr 5 i 6, co powinno nastąpić odpowiednio do 15 czerwca 2019 roku oraz 30 września 2019 roku. Spółka potwierdza, że termin przekazania bloków do eksploatacji zostanie dotrzymany.

Zasady rozliczania kontraktu Opole:

Prezentacja przychodów i kosztów wynikających z tego kontraktu nie ma wpływu na wartości wykazane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów Spółki.

Wartość rozrachunków wynikających z tego kontraktu nie ma wpływu na wartości zaprezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Spółki.

Płatności wynikające z kontraktu, po spełnieniu warunków płatności są dokonywane przez Klienta bezpośrednio na rzecz GE Power.

10.1.3. Projekt Wilno

W okresie 6 miesięcy 2019 roku jednostka dominująca dokonała aktualizacji szacunkowych kosztów realizacji umowy z dnia 29 września 2016 roku zawartej ze spółką JSC "VILNIAUS KOGENERACINË JËGAINË", której przedmiotem jest budowa bloku kogeneracyjnego opalanego biopaliwem, składającego sią z kotłów ze złożem fluidalnym, instalacji składowania i podawania biopaliwa oraz systemu oczyszczania spalin. Wartość podpisanej umowy wraz z aneksami wynosi 148.325.000 EUR netto.

Dodatkowe, oszacowane przez RAFAKO S.A. koszty realizacji umowy wynoszą 61 milionów złotych i wynikają przede wszystkim z nadzwyczajnego wzrostu cen w trakcie realizacji Projektu Wilno, robót wykraczających, zdaniem jednostki dominującej, poza zakres projektu oraz niezawinionego przez RAFAKO S.A. wydłużonego terminu realizacji Projektu, w tym w szczególności wynikające ze zwłoki w spełnianiu świadczeń leżących po stronie zamawiającego skutkujących opóźnioną kontraktacją dostaw i usług, której wartość, ze względu na upływający czas ważności ofert, uległa radykalnemu zwiększeniu. Jednostka dominująca oszacowała ponadto wartość kosztów związanych z dodatkowymi, nie uwzględnionymi w kontrakcie, a wprowadzonymi przez zamawiającego zmianami skutkującymi rozszerzeniem zakresu prac dodatkowych.

Jednocześnie, jednostka dominująca oszacowała roszczenia z wyżej wymienionych tytułów w wysokości 60,7 miliona złotych. RAFAKO S.A. prowadzi obecnie rozmowy z zamawiającym zmierzające do wypracowania porozumienia dotyczącego uwzględnienia wszystkich roszczeń RAFAKO S.A. Mając na uwadze dobrą współpracę z zamawiającym oraz stan udokumentowania wykonanych prac dodatkowych RAFAKO liczy na pozytywne zakończenie prowadzonych negocjacji.

Wpływ zmiany szacunkowej wartości wyniku kontraktu dot. Projektu Wilno na wynik RAFAKO S.A. za okres 6 miesięcy 2019 roku wyniósł -35,5 miliona złotych.

10.1.4. Projekt Kozienice

W okresie 6 miesięcy 2019 roku jednostka dominująca dokonała aktualizacji szacunkowych kosztów realizacji umowy z dnia 30 września 2016 roku zawartej ze spółką ENEA Wytwarzanie Sp. z o.o., której przedmiotem jest dostawa i montaż instalacji katalitycznego odazotowania spalin dla kotłów AP – 1650 nr 9 i 10 wraz z modernizacją elektrofiltrów w ENEA Wytwarzanie sp. z o.o. Wartość umowy wynosi 289.182.112,00 złotych netto.

Dodatkowe, oszacowane przez RAFAKO S.A. koszty realizacji umowy wynoszą 52,9 miliona złotych i wynikają przede wszystkim z nadzwyczajnego wzrostu cen rynkowych w trakcie realizacji umowy oraz robót wykraczających, zdaniem Spółki, poza zakres umowy, w tym w szczególności wzrostu kosztów wynikających z umów rozliczanych w oparciu o stawki jednostkowe, roszczeń zgłoszonych w 2019 roku przez głównych podwykonawców, wynikających z niezbędnych prac dodatkowych, kosztów związanych z przedłużoną realizacją kontraktu, wynikającą z wykonanych prac dodatkowych oraz kosztów dodatkowych usług i dostaw dotyczących elektrofiltru.

Jednocześnie, jednostka dominująca oszacowała roszczenia wobec zamawiającego z wyżej wymienionych tytułów w wysokości 67,8 miliona złotych. W związku z wcześniejszym brakiem porozumienia z zamawiającym co do uwzględnienia roszczeń RAFAKO S.A. na przełomie sierpnia i września 2019 roku ustalono skład zespołów mediacyjnych (mediacje przed postępowaniem sądowym). Termin pierwszego posiedzenia ustalono na 30 września 2019 roku. Mając na uwadze dobrą współpracę z zamawiającym oraz stan udokumentowania wykonanych prac dodatkowych RAFAKO S.A. liczy na pozytywne zakończenie mediacji w kwestii uwzględnienia kosztów wykonanych prac dodatkowych oraz wyrażenia zgody na zawarcie aneksu sankcjonującego przedłużenie okresu realizacji kontraktu.

Wpływ zmiany szacunkowej wartości kosztów realizacji kontraktu dot. Elektrowni Kozienice na wynik RAFAKO S.A. za okres 6 miesięcy 2019 roku wyniósł -52,9 miliona złotych.

11. Rodzaj i kwoty pozycji w znaczący sposób wpływających na aktywa, zobowiązania, kapitał, wynik finansowy oraz przepływy środków pieniężnych

11.1.Przychody ze sprzedaży i segmenty operacyjne

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku nie wystąpiły zmiany w polityce rachunkowości Grupy w zakresie wyodrębnienia segmentów operacyjnych oraz zasad wyceny przychodów, wyników oraz aktywów segmentów, które zostały zaprezentowane w ostatnim rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy.

11.1.1. Przychody ze sprzedaży produktów i usług

	Okres 6 miesięcy zakończony	Okres 12 miesięcy zakończony	Okres 6 miesięcy zakończony
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018
Przychody netto ze sprzedaży produktów	41 505	44 086	564 905
Przychody netto ze sprzedaży usług	475 683	1 216 255	55 893
- w tym od jednostek powiązanych	1 270	4 847	1 102
Przychody netto ze sprzedaży pozostałych produktów	1 833	5 588	2 550
Inne przychody	–	317	–
Różnice kursowe dotyczące należności z tytułu dostaw i usług	(279)	154	–
Przychody netto ze sprzedaży produktów i usług, razem	518 742	1 266 400	623 348
- w tym od jednostek powiązanych	1 270	4 847	1 102

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku Grupa zanotowała 519 169 tysięcy złotych przychodów ze sprzedaży, tj. o 104 962 tysiące złotych mniej aniżeli w analogicznym okresie 2018 roku.

Spadek wartości przychodów ze sprzedaży w 2019 roku spowodowany jest głównie niższymi przychodami ze sprzedaży na kontrakcie Jaworzno 910MW. Sprzedaż na tym projekcie spadła z poziomu 329 400 tysięcy złotych za pierwsze półrocze 2018 roku do poziomu 82 246 tysięcy złotych za pierwsze półrocze 2019 roku (spadek o 42,2%).

11.1.2. Przychody ze sprzedaży materiałów

	Okres 6 miesięcy zakończony	Okres 12 miesięcy zakończony	Okres 6 miesięcy zakończony
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018
Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów - w tym od jednostek powiązanych	427 –	2 418 –	783 –

Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów, razem	427	2 418	783
- w tym od jednostek powiązanych	–	–	–
11.1.3. Geograficzne obszary działalności
	Okres 6 miesięcy	Okres 12 miesięcy	Okres 6 miesięcy
	zakończony	zakończony	zakończony
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018
Przychody ze sprzedaży od klientów krajowych	300 329	987 689	504 659
- w tym od jednostek powiązanych	1 270	4 847	1 102
Przychody ze sprzedaży od klientów zagranicznych	218 840	281 129	119 472
- w tym od jednostek powiązanych	–	–	–
Przychody netto ze sprzedaży, razem	519 169	1 268 818	624 131
- w tym od jednostek powiązanych	1 270	4 847	1 102

Głównymi odbiorcami wyrobów i usług Grupy są przede wszystkim zagraniczni i krajowi dostawcy obiektów energetycznych oraz krajowa i zagraniczna energetyka zawodowa i przemysłowa.

Przychody ze sprzedaży do jednostek powiązanych szczegółowo przedstawia nota 25 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Podział przychodów ze sprzedaży na kontrahentów, z którymi koncentracja sprzedaży przekracza 10% całości przychodów na rynki przedstawia poniższa tabela:

Nazwa kontrahenta	Udział procentowy w sprzedaży ogółem	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019
UAB VILNIAUS KOGENERACINE JEGAINE	22,1%	114 860
Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o.	15,6%	81 237
Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A.	12%	62 492
PGE GÓRNICTWO I ENERGETYKA KONWENCJONALNA S.A.	11,2%	57 926
Pozostali kontrahenci	39,1%	202 654
Razem	100%	519 169

11.1.4. Segmenty operacyjne

Zarządzanie Grupą odbywa się w podziale na segmenty, odpowiednio do rodzaju oferowanych wyrobów i usług. Każdy z segmentów stanowi część składową Grupy osiągającą przychody i ponoszącą koszty, zgodnie z MSSF 8 Segmenty operacyjne.

Grupa wyodrębnia następujące segmenty działalności, w których działają poszczególne spółki:

Segmenty operacyjne	Spółki działające w segmencie
	RAFAKO S.A.
Obiekty energetyczne i ochrony środowiska	E001RK Sp. z o.o.
	E003B7 Sp. z o.o.
	RAFAKO MANUFACTURING Sp. z o.o.

	RAFAKO S.A.
Produkty w zakresie gazu ziemnego i ropy naftowej	RAFAKO ENGINEERING Sp. z o. o.
	PGL – DOM Sp. z o.o.
	RAFAKO ENGINEERING Sp. z o. o.
Pozostałe segmenty	ENERGOTECHNIKA ENGINEERING Sp. z o. o.
	RAFAKO ENGINEERING SOLUTION doo.
	RAFAKO Hungary Kft.
	RENG – NANO Sp. z o.o.

Segment obiekty energetyczne i ochrony środowiska oferuje bloki energetyczne, kotły: rusztowe, pyłowe, z cyrkulacyjnym i stacjonarnym złożem fluidalnym i odzyskowe, obiekty i instalacje towarzyszące kotłom energetycznym, technologie mokrego, półsuchego i suchego odsiarczania spalin, technologie odazotowania spalin, urządzenia odpylające obejmujące elektrofiltry i filtry workowe oraz instalacje termicznej utylizacji odpadów komunalnych i przemysłowych. Jest dostawcą zarówno dla energetyki zawodowej, jak i przemysłowej.

Segment produkty w zakresie gazu ziemnego i ropy naftowej oferuje instalacje naziemne do wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, instalacje do rozładunku, regazyfikacji i magazynowania LNG, gazociągi do przesyłu gazu i ropy naftowej, zbiorniki paliwowe oraz instalacje techniczne i sanitarne

W skład pozostałych segmentów wchodzą segmenty nie osiągające progów ilościowych określonych w MSSF 8, w tym zarządzanie nieruchomościami oraz usługi projektowe świadczone przez pozostałe jednostki Grupy.

Zarząd monitoruje oddzielnie wyniki operacyjne segmentów w celu podejmowania decyzji dotyczących alokacji zasobów, oceny skutków tej alokacji oraz wyników działalności. Podstawą oceny wyników działalności jest zysk lub strata na działalności operacyjnej.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku lub na dzień 30 czerwca 2019 roku	Obiekty energetyczne i ochrony środowiska	Produkty w zakresie gazu ziemnego i ropy naftowej	Pozostałe segmenty	Segmenty razem	Eliminacje i pozycje nieprzypisane	Razem
Przychody
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych	436 886	74 782	11 883	523 551	(4 382)	519 169
Sprzedaż między segmentami	519	–	20 505	21 024	(21 024)	–
Przychody segmentu ogółem	437 405	74 782	32 388	544 575	(25 406)	519 169
Koszty sprzedanych produktów i materiałów	(584 702)	(70 605)	(26 717)	(682 024)	25 571	(656 453)
Wynik
Zysk (strata) na sprzedaży	(147 297)	4 177	5 671	(137 449)	165	(137 284)
Pozostałe przychody (koszty)	(37 445)	(1 685)	(4 758)	(43 888)	(2 565)	(46 453)
Zysk (strata) z działalności operacyjnej	(184 742)	2 492	913	(181 337)	(2 400)	(183 737)
Przychody (koszty) finansowe	(549)	3	(681)	(1 227)	1 397	170
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	(185 291)	2 495	232	(182 564)	(1 003)	(183 567)
Podatek dochodowy	8 770	–	(149)	8 621	191	8 812
Zysk (strata) netto segmentu	(176 521)	2 495	83	(173 943)	(812)	(174 755)
Wyniki
Amortyzacja	7 360	102	1 457	8 919	48	8 967
Udział w zyskach jednostek stowarzyszonych i wspólnego
przedsięwzięcia	–	–	–	–	–	–
Aktywa i zobowiązania na dzień 30 czerwca 2019 roku
Aktywa segmentu	1 243 015	97 282	100 930	1 441 227	(118 372)	1 322 855
Zobowiązania segmentu	911 542	25 408	43 614	980 564	(80 159)	900 405
Inne informacje
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	–	–	–	–	–	–
Nakłady inwestycyjne	107	–	166	273	–	273

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018 roku lub	Obiekty
na dzień 30 czerwca 2018 roku	energetyczne			Eliminacje
	i ochrony	Pozostałe	Segmenty	i pozycje
	środowiska	segmenty	razem	nieprzypisane	Razem
Przychody
Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych	608 983	19 823	628 806	(4 675)	624 131
Sprzedaż między segmentami	779	18 442	19 221	(19 221)	–
Przychody segmentu ogółem	609 762	38 265	648 027	(23 896)	624 131
Koszty sprzedanych produktów i materiałów	(547 560)	(34 124)	(581 684)	23 886	(557 798)
Wynik
Zysk (strata) na sprzedaży	62 202	4 141	66 343	(10)	66 333
Pozostałe przychody (koszty)	(34 438)	(3 725)	(38 163)	(2 553)	(40 716)
Zysk (strata) z działalności operacyjnej	27 764	416	28 180	(2 563)	25 617
Przychody (koszty) finansowe	3 594	162	3 756	(645)	3 111
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	31 358	578	31 936	(3 208)	28 728
Podatek dochodowy	(14 418)	(435)	(14 853)	610	(14 243)
Zysk (strata) netto segmentu	16 940	143	17 083	(2 598)	14 485
Wyniki
Amortyzacja	6 337	964	7 301	(73)	7 228
Udział w zyskach jednostek stowarzyszonych i wspólnego
przedsięwzięcia	–	–	–	–	–
Aktywa i zobowiązania na dzień 30 czerwca 2018 roku
Aktywa segmentu	1 245 786	85 048	1 330 834	(93 403)	1 237 431
Zobowiązania segmentu	684 109	26 601	710 710	(54 227)	656 483
Inne informacje
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	–	–	–	–	–
Nakłady inwestycyjne	2 296	785	3 081	–	3 081

Grupa w ramach prowadzonej podstawowej działalności operacyjnej wyodrębnia następujące asortymenty produktów:

Nazwa asortymentu	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2018	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018
Bloki energetyczne i kotły	159 452	163 261	58 609
Przychody w ramach realizacji projektu Jaworzno 910MW	82 246	649 235	329 400
Urządzenia ochrony powietrza	87 737	270 191	151 182
Zespoły oraz części maszyn i urządzeń energetycznych, a także
usługi z tym związane	111 300	139 146	67 977
Usługi oraz produkty w zakresie gazu ziemnego i ropy naftowej	70 466	44 234	11 654
Pozostałe przychody	7 968	2 751	5 309
Razem	519 169	1 268 818	624 131

11.2.Koszty sprzedaży, przychody i koszty operacyjne oraz finansowe

Koszt własny sprzedaży produktów i materiałów w omawianym okresie wyniósł 656 453 tysiące złotych. Biorąc pod uwagę zanotowane przez Grupę przychody oraz koszty własne sprzedaży zanotowana strata brutto ze sprzedaży osiągnęła wartość 137 284 tysiące złotych.

W bieżącym okresie sprawozdawczym na koszty sprzedaży wykazane w rachunku zysków i strat w kwocie 12 351 tysięcy złotych składają się koszty przygotowania ofert oraz działań w zakresie PR i marketingu.

Na pozostałe przychody operacyjne największy wpływ miało rozwiązanie odpisów aktualizujących wartości składników aktywów w łącznej kwocie 581 tysięcy złotych. Ponadto w okresie 6 miesięcy na poziom pozostałych przychodów operacyjnych wpływ miały także otrzymane odszkodowania w kwocie 341 tysięcy złotych, otrzymane kary umowne w kwocie 175 tysięcy złotych oraz zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych w kwocie 116 tysięcy złotych.

Na pozostałe koszty operacyjne największy wpływ miało utworzenie odpisów aktualizujących wartość należności z tytułu umów w kwocie 1 449 tysięcy złotych oraz należności handlowych w kwocie 442 tysiące złotych, a także koszty z tytułu przekazanych darowizn o wartości 827 tysięcy złotych.

Przychody finansowe Grupy w okresie 6 miesięcy 2019 roku uzyskano w głównej mierze z tytułu dyskonta rozrachunków długoterminowych w kwocie 4 153 tysiące złotych oraz z tytułu odsetek od instrumentów finansowych w kwocie 973 tysiące złotych (30 czerwca 2018 roku: 753 tysiące złotych).

Na koszty finansowe okresu decydujący wpływ miały koszty z tytułu odsetek od instrumentów finansowych w kwocie 2 265 tysięcy złotych (30 czerwca 2018 roku: 1 623 tysiące złotych), nadwyżka ujemnych różnic kursowych w kwocie 1 067 tysięcy złotych, a także prowizje bankowe od udzielonych kredytów w kwocie 511 tysięcy złotych (30 czerwca 2018 roku: 679 tysięcy złotych).

11.3.Podatek dochodowy

Obciążenie podatkowe

Główne składniki obciążenia podatkowego w skonsolidowanym sprawozdaniu z całkowitych dochodów przedstawiają się następująco:

Działalność kontynuowana	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018

Skonsolidowany rachunek zysków i strat
Bieżący podatek dochodowy	(816)	(3 894)
Bieżące obciążenie z tytułu podatku dochodowego	(816)	(3 894)
Korekty dotyczące bieżącego podatku dochodowego z lat ubiegłych	–	–
Odroczony podatek dochodowy	9 628	(593)
Związany z powstaniem i odwróceniem się różnic przejściowych	9 662	(10 350)
Korekty dotyczące odroczonego podatku dochodowego z lat ubiegłych	(34)	9 757

Obciążenie podatkowe wykazane w skonsolidowanym rachunku zysków i strat	8 812	(14 243)

Działalność kontynuowana	Okres 6 miesięcy	Okres 6 miesięcy
	zakończony	zakończony
	30 czerwca 2019	30 czerwca 2018
Odroczony podatek dochodowy dotyczący innych całkowitych dochodów	96	90
Związany z powstaniem i odwróceniem się różnic przejściowych	96	90
Korekty dotyczące bieżącego podatku dochodowego z lat ubiegłych	–	–

Obciążenie podatkowe wykazane w innych całkowitych dochodach	96	90

Odroczony podatek dochodowy wyliczony na dzień 30 czerwca 2019 roku

Odroczony podatek dochodowy wyliczony na dzień 30 czerwca 2019 roku wynika z następujących pozycji:

	Sprawozdanie z sytuacji finansowej		Sprawozdanie z całkowitych dochodów
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2019	30 czerwca 2018
- od ulg inwestycyjnych	(1)	(2)	1	–
- od różnicy pomiędzy podatkową a bilansową wartością
środków trwałych oraz wartości niematerialnych	(15 315)	(14 660)	(655)	311
- od różnicy pomiędzy podatkową a bilansową wartością
aktywów wycenianych w wartości godziwej przez wynik
finansowy	1 740	2 113	(373)	(439)
- od różnicy pomiędzy podatkową a bilansową wartością
pożyczek i należności	5 101	4 781	320	871
- od różnicy pomiędzy podatkową a bilansową wartością
należności i rozliczeń międzyokresowych z tytułu wyceny
umów o usługę	(78 688)	(69 638)	(9 050)	(21 023)
- od różnicy pomiędzy podatkową a bilansową wartością
zapasów	1 945	1 954	(9)	(23)
- od rezerw bilansowych	18 525	15 161	3 364	(44 934)
- od różnicy pomiędzy podatkową a bilansową wartością
zobowiązań, rezerw i rozliczeń międzyokresowych
z tytułu wyceny umów o usługę	106 715	76 200	30 515	54 649
- aktywo podatkowe dotyczące straty podatkowej	445	16 625	(16 180)	(1 263)
- korekta kosztów z tytułu niezapłaconych faktur	3 652	3 856	(204)	(567)
- pozostałe	7 493	5 464	2 029	2 158
Obciążenie/korzyść z tytułu odroczonego podatku
dochodowego wykazana w rachunku zysków i strat			9 662	(10 350)
Obciążenie/korzyść z tytułu odroczonego podatku
dochodowego wykazana w innych całkowitych dochodach			96	90
			9 758	(10 260)

Aktywa/rezerwa netto z tytułu podatku odroczonego, w tym:	51 612	41 854
Aktywa z tytułu podatku odroczonego	51 612	42 006
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego	–	152

Na dzień 30 czerwca 2019 roku Grupa rozpoznała aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego od wartości straty podatkowej wykazanej w kwocie 2 342 tysiące złotych, która zostanie rozliczona w przyszłych okresach sprawozdawczych.

W okresie 6 miesięcy 2019 roku jednostka dominująca dokonała spisania aktywa z tytułu straty podatkowej w kwocie 16 178 tysięcy złotych. Całkowita wartość straty podatkowej za lata 2015-2018 oraz 2019, która nie została rozpoznana w podatku odroczonym wynosi 380 275 tysięcy złotych.

W okresie 12 miesięcy 2018 roku jednostka dominująca zanotowała stratę podatkową w wysokości 2 977 tysięcy złotych. Jednostka dominująca przeprowadziła analizę realizowalności aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego od wartości straty podatkowej na podstawie prognoz podatkowych. Działając zgodnie z zasadą ostrożnej wyceny, Zarząd jednostki dominującej podjął decyzję o nierozpoznaniu aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego od wartości straty podatkowej zanotowanej w okresie 12 miesięcy 2018 roku. Całkowita wartość straty podatkowej za lata 2015-2017 oraz 2018, która nie została rozpoznana w podatku odroczonym wynosi 160 517 tysięcy złotych.

11.4.Istotne pozycje wykazane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych

Zmniejszenie stanu należności wykazane w śródrocznym skróconym skonsolidowanym rachunku przepływów pieniężnych za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku w kwocie 92 497 tysięcy złotych wynikało przede wszystkim z następujących pozycji:

ze zmniejszenia stanu należności handlowych w kwocie 73 702 tysiące złotych, ze zmniejszenia stanu należności budżetowych (w tym z tytułu podatku VAT) 809 tysięcy złotych, ze zwiększenia stanu udzielonych zaliczek w kwocie (4 157) tysięcy złotych, ze zmniejszenia stanu należności z tytułu kaucji w kwocie 12 635 tysięcy złotych, ze zmniejszenia stanu pozostałych należności w kwocie 9 508 tysięcy złotych.

Dokładny opis zmian wartości kaucji i należności spornych w okresie 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku został zamieszczony w nocie 0.

Zmniejszenie stanu zobowiązań wykazane w rachunku przepływów pieniężnych w kwocie 12 158 tysięcy złotych wynikało przede wszystkim z następujących pozycji:

	zwiększenia stanu zobowiązań handlowych w kwocie	23 456 tysięcy złotych,
	zmniejszenia stanu zobowiązań z tytułu podatków i innych świadczeń	(7 158) tysięcy złotych,
	zmiana stanu wartości zysków/strat aktuarialnych w kwocie	(506) tysięcy złotych,
	zmniejszenia stanu pozostałych zobowiązań w kwocie	(3 634) tysiące złotych.

Zmiana stanu należności i zobowiązań z tytułu umów wykazana w rachunku przepływów pieniężnych w kwocie 28 531 tysięcy złotych wynikała przede wszystkim z następujących pozycji:

	zwiększenia stanu należności z tytułu wyceny umów o usługę
	i związanych z wyceną kontraktów rozliczeń międzyokresowych w kwocie	(57 615) tysięcy złotych,
	zwiększenie stanu zobowiązań z tytułu wyceny umów o usługę w kwocie	86 146 tysięcy złotych.

Zmiana stanu rezerw i rozliczeń międzyokresowych wykazana w rachunku przepływów pieniężnych w kwocie 20 693 tysiące złotych wynikała przede wszystkim z następujących pozycji:

	zmniejszenia stanu rezerw na naprawy gwarancyjne w kwocie	(905) tysięcy złotych,
	zwiększenia stanu rezerw na straty na kontraktach w kwocie	19 716 tysięcy złotych,
	zmiany stanu rozliczeń międzyokresowych w kwocie	2 105 tysięcy złotych,
	zmiany stanu pozostałych rezerw w kwocie	(223) tysiące złotych.

Wartość przepływów środków pieniężnych z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych wykazana w kwocie 448 tysięcy złotych wynikała z zakupu rzeczowych aktywów trwałych w kwocie 341 tysięcy złotych oraz wartości niematerialnych w kwocie 107 tysięcy złotych.

Główny wpływ na wartość przepływów środków pieniężnych z tytułu działalności finansowej miał wzrost zadłużenia z tytułu kredytu w rachunku bieżącym i kredytu obrotowego udzielonego jednostce dominującej przez PKO BP S.A. w kwocie 12 880 tysięcy złotych.

11.5.Wartość firmy oraz wartości niematerialne

30 czerwca 2019 roku	Wartość firmy	Patenty i licencje	Inne wartości niematerialne	Wartości niematerialne w trakcie wytwarzania	Ogółem
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2019 roku	9 166	7 870	109	28	17 173
Nabycia Transfery z wartości niematerialnych w	–	37	–	108	145
trakcie realizacji	–	136	–	(136)	–
Odpis amortyzacyjny za rok obrotowy	–	(731)	(29)	–	(760)
Na dzień 30 czerwca 2019	9 166	7 312	80	–	16 558

* stanowiące zabezpieczenie zobowiązań Grupy na dzień bilansowy zostały zaprezentowane w nocie 11.19.2

				Wartości niematerialne
31 grudnia 2018 roku	Wartość firmy	Patenty i licencje	Inne wartości niematerialne	w trakcie wytwarzania	Ogółem
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2018 roku	9 166	8 040	168	697	18 071
Nabycia Transfery z wartości niematerialnych w	–	354	–	364	718
trakcie realizacji	–	1 033	–	(1 033)	–
Odpis amortyzacyjny za rok obrotowy	–	(1 557)	(59)	–	(1 616)
Na dzień 31 grudnia 2018	9 166	7 870	109	28	17 173

30 czerwca 2018 roku	Wartość firmy	Patenty i licencje	Inne wartości niematerialne	Wartości niematerialne w trakcie wytwarzania	Ogółem
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2018 roku	9 166	8 040	168	697	18 071
Nabycia Transfery z wartości niematerialnych w	–	94	–	212	306
trakcie realizacji	–	861	–	(861)	–
Odpis amortyzacyjny za rok obrotowy	–	(753)	(29)	–	(782)
Na dzień 30 czerwca 2018	9 166	8 242	139	48	17 595

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku wartości firmy nie uległa zmianie i na dzień 30 czerwca 2019 roku wynosiła 9 166 tysięcy złotych.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.6.Rzeczowe aktywa trwałe

Za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku	Grunty	Budynki	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Pozostałe	Środki trwałe w budowie	Ogółem
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2019 roku	23 703	84 743	44 595	7 220	793	196	161 250
Korekta bilansu otwarcia wynikająca z wdrożenia MSSF 16	–	–	(1 340)	(5 134)	(324)	–	(6 798)
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2019 roku	23 703	84 743	43 255	2 086	469	196	154 452
Transfery ze środków trwałych w budowie	–	96	145	–	35	(35)	241
Nabycia	–	–	43	29	34	24	130
Likwidacja/sprzedaż	(60)	(673)	(132)	(23)	(66)	–	(954)
Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	–	–	(1)	–	(1)
Odpis amortyzacyjny za okres sprawozdawczy	–	(1 504)	(3 231)	(607)	(114)	–	(5 456)
Odpis aktualizujący za okres sprawozdawczy Pozostałe, w tym reklasyfikacja środków trwałych na/z	–	–	63	1	–	–	64
aktywa przeznaczone do sprzedaży	(1)	(40)	68	1 185	–	–	1 212
Wartość netto na dzień 30 czerwca 2019 roku *	23 642	82 622	40 211	2 671	357	185	149 688

*środki trwałe stanowiące zabezpieczenie zobowiązań Grupy na dzień bilansowy zostały zaprezentowane w nocie 11.19.1

Za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2018 roku	Grunty	Budynki	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Pozostałe	Środki trwałe w budowie	Ogółem
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2018 roku	23 759	87 741	50 059	8 160	961	254	170 934
Transfery ze środków trwałych w budowie	–	57	627	–	–	(684)	–
Nabycia	–	–	1 047	–	106	669	1 822
Zwiększenia z tytułu umów leasingu	–	–	179	2 392	187	–	2 758
Likwidacja/sprzedaż	(52)	(33)	(316)	(403)	–	(43)	(847)
Różnice kursowe z przeliczenia oddziału zagranicznego	–	–	(10)	2	(1)	–	(9)
Odpis amortyzacyjny za okres sprawozdawczy	–	(2 955)	(6 897)	(2 897)	(460)	–	(13 209)
Odpis aktualizujący za okres sprawozdawczy	–	–	(51)	(114)	–	–	(165)
Pozostałe, w tym reklasyfikacja środków trwałych
na/z aktywa przeznaczone do sprzedaży	(4)	(67)	(43)	80	–	–	(34)
Wartość netto na dzień 31 grudnia 2018 roku	23 703	84 743	44 595	7 220	793	196	161 250

Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

Za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018 roku	Grunty	Budynki	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Pozostałe	Środki trwałe w budowie	Ogółem
Wartość netto na dzień 1 stycznia 2018 roku	23 759	87 748	50 060	8 152	957	258	170 934
Transfery ze środków trwałych w budowie	–	–	418	–	–	(418)	–
Nabycia	–	–	73	–	49	502	624
Zwiększenia z tytułu umów leasingu	–	–	194	1 843	115	–	2 152
Likwidacja/sprzedaż	(51)	(5)	(272)	(16)	–	(14)	(358)
Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej	–	–	(9)	2	(2)	–	(9)
Odpis amortyzacyjny za okres sprawozdawczy	–	(1 478)	(3 414)	(1 334)	(220)	–	(6 446)
Odpis aktualizujący za okres sprawozdawczy	–	–	3	(6)	–	–	(3)
Pozostałe, w tym reklasyfikacja środków trwałych na/z
aktywa przeznaczone do sprzedaży	(3)	(54)	55	–	–	–	(2)
Wartość netto na dzień 30 czerwca 2018 roku	23 705	86 211	47 108	8 641	899	328	166 892

11.7.Nabycie i sprzedaż składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018
Nabycie składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych*	273	3 081
Przychody ze sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych	1 705	782

* wartość nakładów inwestycyjnych poniesionych w okresie na zakup środków trwałych wynikająca z tabeli ruchu środków trwałych oraz wartość nakładów inwestycyjnych poniesionych na zakup wartości niematerialnych

Przedmiotem nakładów inwestycyjnych Grupy na rzeczowy majątek trwały były przede wszystkim nakłady na zakupy maszyn i urządzeń do produkcji, środków transportu oraz zakup sprzętu komputerowego. Powyższe inwestycje były finansowane ze środków własnych.

11.8.Aktywa z tytułu prawa do użytkowania

Grupa jako leasingobiorca użytkuje rzeczowe aktywa trwałe na podstawie umów leasingu finansowego. Wartość bilansowa aktywów będących przedmiotem umów leasingu finansowego przedstawia się następująco:

	Grunty	Budynki i budowle	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Pozostałe	Ogółem

Na dzień 1 stycznia 2019 roku Wartość brutto	–	–	738	6 621	–	7 359
Korekta wynikająca z wdrożenia MSSF16	249	8 434	6 389	1 369	324	16 765
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości	–	–	(261)	(2 807)	–	(3 068)
Wartość netto	249	8 434	6 866	5 183	324	21 056
Na dzień 30 czerwca 2019 roku
Wartość brutto	249	8 547	7 177	6 776	618	23 367
Umorzenie i odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości	(57)	(864)	(1 339)	(2 415)	(402)	(5 077)
Wartość netto	192	7 683	5 838	4 361	216	18 290

Okres użytkowania tych środków jest zgodny z okresem trwania umów leasingowych i wynosi od 13 do 48 miesięcy. Spółka dokonuje odpisów amortyzacyjnych tych środków metodą liniową.

Na dzień 30 czerwca 2019 roku przyszłe minimalne opłaty leasingowe z tych umów oraz wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych netto przedstawiają się następująco:

	30 czerwca 2019 Wartość bieżąca		31 grudnia 2018 Wartość bieżąca
	Opłaty minimalne	opłat	Opłaty minimalne	opłat
W okresie do 1 roku	5 147	4 513	2 723	2 306
W okresie od 1 do 5 lat	11 680	10 578	2 738	2 546
Minimalne opłaty leasingowe ogółem	16 827	15 091	5 461	4 852
Minus koszty finansowe	(1 736)	–	(609)	–
Wartość bieżąca minimalnych opłat
leasingowych, w tym:	15 091	15 091	4 852	4 852
Krótkoterminowe	4 513	4 513	2 306	2 306
Długoterminowe	10 578	10 578	2 546	2 546

Spółka nie ujmuje zobowiązań od leasingów krótkoterminowych oraz leasingów, w odniesieniu do których bazowy składnik aktywów ma niską wartość. Ponadto w wartości zobowiązań leasingowych nie ujmuje się warunkowych opłat leasingowych. W ciągu pierwszych 6 miesięcy 2019 roku koszty z tych tytułów wynosiły:

Razem	4 506
Leasing krótkoterminowy Leasing aktywów o niskiej wartości	4 506 –
	30 czerwca 2019

W okresie objętym sprawozdaniem finansowym nie ujęto żadnych kosztów z tytułu warunkowych opłat leasingowych oraz nie występują opłaty subleasingowe, ponieważ aktywa użytkowane są wyłącznie przez spółki Grupy.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.9.Pozostałe należności długoterminowe

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Należności finansowe
Kaucje/kwoty zatrzymane	3 096	332
Pozostałe należności finansowe	35 335	39 737
Należności ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych	348	–
Odpis aktualizujący należności finansowe (-)	(114)	(123)
Należności długoterminowe ogółem (netto)	38 665	39 946
Należności niefinansowe
Inne należności niefinansowe	456	450
Należności niefinansowe ogółem (netto)	456	450
Należności długoterminowe ogółem (netto)	39 121	40 396
11.10. Akcje/udziały w pozostałych jednostkach
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Akcje/udziały w pozostałych spółkach notowanych na giełdzie	125	160
Akcje/udziały w pozostałych spółkach nie notowanych na giełdzie	1 386	1 228
	1 511	1 388

*akcje i udziały stanowiące zabezpieczenie zobowiązań Grupy na dzień bilansowy zostały zaprezentowane w nocie 11.19.3

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku jednostka dominująca dokonała zakupu 1 udziału w spółce InnoEnergy Central Europe Sp. z o.o. w kwocie 147 tysięcy złotych.

11.11. Aktywa finansowe długoterminowe

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Obligacje długoterminowe	–	14 066
	–	14 066

11.11.1.Obligacje

W dniu 9 listopada 2016 roku PBG S.A., w związku z zawarciem aneksów do dokumentacji restrukturyzacyjnej, poinformowała o rozpoczęciu procedury emisji obligacji, których nabycie zostało następnie zaoferowane wierzycielom zaspokajanym przez PBG S.A. zgodnie z Układem, w tym spółce RAFAKO S.A. (Obligacje).

W konsekwencji powyższego, w dniu 20 stycznia 2017 roku jednostka dominująca złożyła oświadczenie o przyjęciu skierowanych do niej propozycji nabycia Obligacji spółki PBG S.A. emitowanych w ramach ośmiu serii od B1 do I1 (tak zwana Druga Emisja Obligacji PBG S.A.). Łącznie RAFAKO S.A. objęła 388 492 sztuk Obligacji o łącznej wartości nominalnej w wysokości 38 849 200,00 złotych. Objęcie wskazanych Obligacji nastąpiło w drodze potrącenia wierzytelności RAFAKO S.A. wynikających z układu PBG S.A. z ceną emisyjną Obligacji.

W dniu 9 lutego 2017 roku nastąpił przydział Obligacji na rzecz RAFAKO S.A. Poniżej zaprezentowano kluczowe informacje odnoszące się do warunków emisji oraz realizowanego przez PBG S.A. procesu wykupu:

Niewykupione na dzień publikacji niniejszego sprawozdania Obligacje PBG S.A. będą podlegać wykupowi w następujących termiach i kwotach:

Data Wykupu	15.10.2019*	31.12.2019	30.06.2020	Razem
Serie	G,G1 i G3	H,H1 i H3	I, I1 i I3
Wartość wykupywanych Obligacji	61 934,8	46 875,6	238 445,7	347 256,1
(w tysiącach złotych)
w tym
Obligacje objęte przez RAFAKO S.A.	4 996	3 781	19 045	27 822
wg ceny wykupu
Odpis aktualizujący wartość
obligacji	(288)	(366)	(3 495)	(4 149)
Wartość obligacji wykazana
w sprawozdaniu finansowym	4 708	3 415	15 550	23 673

*na mocy uchwały Zgromadzenia Obligatariuszy obligacji serii G wyemitowanych przez spółkę PBG S.A. z dnia 16 września 2019 roku zmianie uległ termin wykupu obligacji serii G, G1 oraz G3 z dnia 30 czerwca 2019 roku na dzień 15 października 2019 roku.

1. Obligacje wyemitowane przez PBG S.A. zgodnie z warunkami emisji były i są obligacjami zabezpieczonymi w rozumieniu Ustawy z dnia 15 stycznia 2015 roku o obligacjach. Obligacje PBG S.A. są zabezpieczone przede wszystkim zastawem rejestrowym na 42 466 000 sztuk zdematerializowanych akcji RAFAKO S.A. (co stanowi obecnie 33,3% kapitału RAFAKO S.A.), hipotekami na nieruchomościach Grupy PBG, zastawami rejestrowymi na innych wybranych aktywach Grupy PBG, w tym akcjach i udziałach wybranych spółek z Grupy PBG (w tym spółki PBG oil and gas Sp. z o.o), poręczeniami oraz oświadczeniami o poddaniu się egzekucji do łącznej kwoty zabezpieczenia w wysokości 1 065 000 000,00 złotych.
1. PBG S.A. zobowiązała się doprowadzić do dematerializacji Obligacji oraz ich notowania na ASO GPW S.A. lub ASO Bondspot S.A. w ciągu 3 miesięcy od ich wyemitowania (odpowiednio dla każdej Emisji Obligacji). Decyzjami Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. podjętymi odpowiednio w dniu 9 marca 2017 roku i 19 kwietnia 2017 roku, pierwsze notowanie Obligacji PBG S.A. na okaziciela serii B, C, D, E, F, G, H oraz I w alternatywnym systemie obrotu na Catalyst odbyło się w dniu 10 marca 2017 roku, a obligacji serii C1, D1, G1, H1 oraz I1 w dniu 20 kwietnia 2017 roku.

Na dzień sporządzenia niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jednostka dominująca PBG S.A., zgodnie z harmonogramem, dokonała wykupu serii B1, C1, D1, E1 i F1 obligacji o łącznej wartości 11 026 800 złotych.

Na dzień sporządzenia niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnie z warunkami emisji obligacji właściwymi dla Obligacji objętych przez Spółkę a wyemitowanych przez PBG S.A., pozostałe do wykupu Obligacje spółki PBG S.A. (o łącznej wartości: 347,3 milionów złotych) zabezpieczone były wyżej wskazanymi zabezpieczeniami, w tym w szczególności zastawem rejestrowym na posiadanych bezpośrednio i pośrednio przez PBG S.A. akacjach spółki RAFAKO S.A. W ocenie Zarządu ustanowione zabezpieczenie w korespondencji z łączną kwotą zobowiązań z tytułu wskazanych Obligacji na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest wystarczające, aby uznać, że należność jest realizowalna.

Na dzień 30 czerwca 2019 roku łączna wartość netto obligacji wynosiła 23 673 tysiące złotych.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku

(w tysiącach złotych)

11.12. Zapasy

		30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Materiały (według wartości netto możliwej do uzyskania):		31 138	30 985
Według ceny nabycia		41 194	41 272
Według wartości netto możliwej do uzyskania		31 138	30 985
Towary:		2 778	–
Według ceny nabycia/kosztu wytworzenia		2 778	–
Według wartości netto możliwej do uzyskania		2 778	–
Produkty gotowe:		3 106	3 168
Według ceny nabycia/kosztu wytworzenia		3 106	3 168
Według wartości netto możliwej do uzyskania		3 106	3 168
Zapasy ogółem, według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia/kosztu wytworzenia
oraz wartości netto możliwej do uzyskania		37 022	34 153
* zapasy stanowiące zabezpieczenie zobowiązań Grupy na dzień bilansowy zostały zaprezentowane w nocie 11.19.4
11.13. Pozostałe aktywa finansowe krótkoterminowe
		30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Obligacje krótkoterminowe*		23 673	7 608

		23 673	7 608
* szczegółowy opis dotyczący obligacji został zamieszczony w nocie 11.11.1
11.14. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018	30 czerwca 2018
Środki pieniężne w banku i w kasie	69 101	88 090	106 499
Lokaty krótkoterminowe do 3 miesięcy, w tym:	26	602	49

Środki pieniężne w banku są oprocentowane według zmiennych stóp procentowych, których wysokość zależy od stawki referencyjnej ustalanej na rynku międzybankowym. Lokaty krótkoterminowe, klasyfikowane jako środki pieniężne, są dokonywane na różne okresy, od jednego dnia do jednego miesiąca, w zależności od aktualnego zapotrzebowania spółek wchodzących w skład Grupy na środki pieniężne i są oprocentowane według ustalonych z bankiem stóp procentowych.

Spółki Grupy posiadają środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania, do których zaliczają otrzymane w ramach przyznanych dotacji środki pieniężne ulokowane na wyodrębnionych rachunkach bankowych, które Grupa może wykorzystywać do uregulowania zobowiązań wynikających z realizowanych projektów.

Na dzień 30 czerwca 2019 roku w pozycji środków pieniężnych wykazano środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania w kwocie 37,2 mln złotych (31 grudnia 2018 roku: 79,5 mln złotych) będące środkami pieniężnymi jednostki zależnej E003B7 sp. z o.o. przeznaczonymi na realizację kontraktu Jaworzno, które z punktu widzenia Grupy Kapitałowej RAFAKO mają ograniczoną możliwość dysponowania ze względu na formalne uzgodnienia w tym zakresie z instytucjami finansującymi kontrakt Jaworzno.

Dywidenda z E003B7 Sp. z o.o. do jedynego udziałowca, tj. RAFAKO S.A. będzie mogła być wypłacona bez negatywnych konsekwencji ze strony instytucji finansowych po zakończeniu okresu udzielonej przez te instytucje gwarancji, szczegóły są opisane szerzej w nocie 10.1.1.

69 127 88 692 106 548

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego

sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku

(w tysiącach złotych)

11.15. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności krótkoterminowe

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Należności finansowe
Należności z tytułu dostaw i usług	230 999	313 117
Odpisy aktualizujące wartość należności z tytułu dostaw i usług (-)	(11 306)	(24 090)
Należności z tytułu dostaw i usług netto	219 693	289 027
Należności ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych	–	303
Kaucje	73 237	88 636
Należności dochodzone na drodze sądowej*	16 465	25 869
Inne należności finansowe	10 847	10 837
Odpis aktualizujący należności finansowe (-)	(24 134)	(24 189)
Należności finansowe ogółem (netto)	296 108	390 483
Należności niefinansowe
Należności z tytułu podatku dochodowego	–	–
Należności z tytułu przedpłat i udzielonych zaliczek	129 775	125 618
Należności budżetowe	11 913	12 722
Inne należności niefinansowe	6 259	6 820
Odpis aktualizujący należności niefinansowe (-)	(3 037)	(3 100)
Należności niefinansowe ogółem (netto)	144 910	142 060
Należności krótkoterminowe ogółem (netto)	441 018	532 543

* jednostka dominująca objęła należność odpisem aktualizującym w kwocie odpowiadającej szacowanemu poziomowi ryzyka nierealizowalności tej należności, szczegółowy opis należności spornych został zaprezentowany w nocie 22 niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Należności budżetowe obejmują przede wszystkim należności z tytułu podatku VAT zarówno krajowego, jak i zagranicznego.

Należności z tytułu dostaw i usług nie są oprocentowane i mają zazwyczaj 30-dniowy termin płatności. Jednakże, dla niektórych kontrahentów okres spłaty należności ustalany na podstawie indywidualnych umów zawiera się w przedziale od 1 do 3 miesięcy.

Grupa posiada politykę w zakresie dokonywania sprzedaży tylko zweryfikowanym klientom. Dzięki temu, zdaniem kierownictwa, nie istnieje dodatkowe ryzyko kredytowe, ponad poziom określony odpisem na nieściągalne należności właściwym dla należności handlowych.

Należności handlowe krótkoterminowe wykazane w śródrocznym skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej na dzień 30 czerwca 2019 roku w kwocie 219 693 tysiące złotych dotyczą kontraktów handlowych z krajowymi oraz zagranicznymi kontrahentami.

Kaucje wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej na dzień 30 czerwca 2019 roku w kwocie 73 237 tysięcy złotych, dotyczą głównie projektów realizowanych w obszarach:

budowy bloku parowego opalanego węglem w kwocie 17 328 tysięcy złotych,
instalacji katalitycznego odazotowania spalin w kwocie 8 750 tysięcy złotych,
budowy bloku energetycznego opalanego gazem koksowniczym w kwocie 7 109 tysięcy złotych,
wykonania części ciśnieniowych kotła do spalarni w kwocie 5 710 tysięcy złotych.

Zmiana stanu kaucji zanotowana w okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku wynikała przede wszystkim z wpłaty kaucji pieniężnej związanej z realizacją umowy na budowę bloku energetycznego opalanego gazem koksowniczym w kwocie 7 109 tysięcy złotych, ze zwrotu kaucji pieniężnej związanej z realizacją umów na modernizację instalacji odsiarczania spalin w kwocie 11 168 tysięcy złotych oraz ze zwrotu kaucji pieniężnej związanej z realizacją umowy na budowę gazociągu w kwocie 15 362 tysiące złotych.

Istotną pozycję wykazaną w pozostałych należnościach stanowią zaliczki, które na dzień 30 czerwca 2019 roku wynosiły 129 775 tysięcy złotych, w tym:

zaliczka w związku z realizacją umowy na budowę zbiorników paliwa w kwocie 44 101 tysięcy złotych,
zaliczka w związku z realizacją umowy na wyspę biomasową w kwocie 19 784 tysiące złotych,
zaliczka w związku z realizacją umowy na budowę gazociągu w kwocie 13 457 tysięcy złotych,
zaliczka w związku z realizacją umowy na budowę zbiornika LNG w kwocie 10 353 tysiące złotych.

11.16. Rozliczenia międzyokresowe krótkoterminowe

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Rozliczenia międzyokresowe
Koszty gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych	5 987	8 452
Koszty związane z doprowadzeniem do zawarcia umów z klientami	1 259	2 938
Pozostałe koszty	12 228	8 051
Rozliczenia międzyokresowe	19 474	19 441

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.17. Udzielone pożyczki

Pożyczki	Zabezpieczenie	Inne	Waluta	Efektywna stopa procentowa	Termin spłaty	Należności z tytułu udzielonych pożyczek
						30 czerwca	31 grudnia
						2019	2018
Pożyczki krótkoterminowe
PBG S.A. (dawniej PBG oil and gas Sp. z o.o.)*	Weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową	pożyczka pieniężna w wysokości 10,5 mln złotych z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności	PLN	WIBOR 1M+marża	31-12-2019	9 686	10 302
PBG S.A. (dawniej PBG oil and gas Sp. z o.o.)*	Weksel własny in blanco	pożyczka pieniężna w wysokości 1 mln złotych z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności	PLN	WIBOR 1M+marża	31-12-2019	1 076	1 049
						10 762	11 351

*w dniu 3 czerwca 2019 roku nastąpiło przejęcie spółki PBG oil and gas Sp. z o.o. przez spółkę PBG S.A.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.18. Odpisy aktualizujące wartość skonsolidowanych aktywów

	Rzeczowe aktywa trwałe	Akcje/udziały*	Pozostałe aktywa finansowe****	Pozostałe aktywa niefinansowe****	Zapasy**	Aktywa z tytułu umów	Należności***
1 stycznia 2019	(233)	(4 975)	(10 400)	(5 676)	(10 287)	(1 848)	(51 502)
Utworzenie	–	(35)	–	–	–	(1 787)	(2 148)
Rozwiązanie	–	–	–	–	–	–	1 774
Wykorzystanie	63	–	–	–	231	–	13 285
30 czerwca 2019	(170)	(5 010)	(10 400)	(5 676)	(10 056)	(3 635)	(38 591)

1 stycznia 2018	(68)	(4 978)	(10 500)	(5 676)	(11 105)	–	(36 749)
Korekta bilansu otwarcia		–	–	–	–	(1 888)	(12 630)
1 stycznia 2018	(68)	(4 978)	(10 500)	(5 676)	(11 105)	(1 888)	(49 379)
Utworzenie	(8)	(56)	–	–	(465)	(562)	(2 766)
Rozwiązanie	5	–	–	–	136	–	946
Wykorzystanie	–	–	–	–	450	–	114
30 czerwca 2018	(71)	(5 034)	(10 500)	(5 676)	(10 984)	(2 450)	(51 085)

* odpisy aktualizujące wartość udziałów/akcji w spółkach dotyczą udziałów/akcji w spółkach postawionych w stan upadłości oraz aktualizacji wartości udziałów w procesie upadłości układowej

** utworzenie oraz rozwiązanie odpisów aktualizujących wartość zapasów ujmowane jest w koszcie wytworzenia produktów i usług

*** odpisy aktualizujące wartość należności handlowych oraz pozostałych należności, w tym należności z tytułu kar umownych

**** Zarząd jednostki dominującej ocenia, że wynikające z umowy zawartej w 2012 roku aktywa finansowe są obciążone istotnym ryzykiem nierealizowalności i utrzymał decyzję o objęciu wartości inwestycji odpisem aktualizującym.

W odniesieniu do należności z tytułu dostaw i usług, dla których odpisy aktualizujące szacuje się dla całego życia instrumentu, Grupa nie jest narażona na ryzyko kredytowe w związku z pojedynczym znaczącym kontrahentem. W konsekwencji szacunki odpisów są dokonywane na zasadzie zbiorowej, a należności zostały pogrupowane według okresu przeterminowania dłużnika. Szacunek odpisu jest oparty przede wszystkim o historycznie kształtujące się przeterminowania i powiązanie zalegania z faktyczną spłacalnością z ostatnich 5 lat.

Wartości brutto poszczególnych grup oraz wysokość odpisów kształtowały się na 30 czerwca 2019 roku i datę porównywalną następująco:

	Aktywa			Należności z tytułu dostaw i usług
	z tytułu umowy	Bieżące	0-30 dni	31-90 dni	91-180 dni	Od 181- 365 dni	Powyżej 365 dni	Razem
30 czerwca 2019 roku
Lokalizacja: Polska
Wskaźnik odpisu	0,85%	0,85%	0,85%	32,22%	55,44%	67,89%	92,44%	–
Wartość brutto	442 602	177 904	5 930	1 671	5 553	1 124	5 996	640 780
Odpis aktualizujący	(3 635)	(905)	(46)	(83)	(1 529)	(593)	(6 327)	(13 118)
Lokalizacja: zagranica
Wskaźnik odpisu	0,85%	0,85%	0,85%	32,22%	55,44%	67,89%	92,44%	–
Wartość brutto	–	25 624	2 164	–	2 311	348	2 374	32 821
Odpis aktualizujący	–	(220)	(18)	–	(1 281)	(236)	(68)	(1 823)
Razem odpisy	(3 635)	(1 125)	(64)	(83)	(2 810)	(829)	(6 395)	(14 941)

	Aktywa			Należności z tytułu dostaw i usług
	z tytułu umowy	Bieżące	0-30 dni	31-90 dni	91-180 dni	Od 181- 365 dni	Powyżej 365 dni	Razem
31 grudnia 2018 roku
Lokalizacja: Polska
Wskaźnik odpisu	0,85%	0,85%	0,85%	32,22%	55,44%	67,89%	92,44%	–
Wartość brutto	383 200	220 404	681	3 349	1 913	2 343	18 230	630 120
Odpis aktualizujący	(1 848)	(1 046)	(216)	(61)	(192)	(2 178)	(18 030)	(23 571)
Lokalizacja: zagranica
Wskaźnik odpisu	–	0,85%	0,85%	32,22%	55,44%	67,89%	92,44%	–
Wartość brutto	–	39 411	20 549	2 009	1 827	22	2 378	66 196
Odpis aktualizujący	–	(336)	(175)	(647)	(1 013)	(15)	(181)	(2 367)
Razem odpisy	(1 848)	(1 382)	(391)	(708)	(1 205)	(2 193)	(18 211)	(25 938)

Na dzień 30 czerwca 2019 roku pozostałe należności finansowe krótkoterminowe o wartości brutto w kwocie 100 549 tysięcy złotych zostały objęte odpisem aktualizującym w wartości 24 134 tysiące złotych (31 grudnia 2018 roku: wartość brutto 125 645 tysięcy złotych, wartość odpisów aktualizujących wartość pozostałych należności 24 189 tysięcy złotych).

11.19. Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań Grupy

11.19.1. Zabezpieczenia ustanowione na środkach trwałych

Na dzień 30 czerwca 2019 roku wartość środków trwałych stanowiących zabezpieczenie zobowiązań Grupy wynosiła 129 966 tysięcy złotych. Środki trwałe jednostki dominującej o wartości 125 711 tysięcy złotych zabezpieczają zobowiązania z tytułu zawartej z PKO BP S.A. Umowy Limitu Kredytowego Wielocelowego (ustanowiona hipoteka na łączną kwotę do 300 milionów złotych na nieruchomościach, których RAFAKO S.A. jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym z wyłączeniem nieruchomości mieszkalnych oraz zastaw rejestrowy pierwszorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw) oraz wierzytelności BGK S.A., PKO BP S.A., mBank S.A. i PZU S.A. wobec RAFAKO S.A. na podstawie Umowy Poręczenia zawartej w celu zabezpieczenia zobowiązań E003B7 Sp. z o.o. powstałych w związku z Umową o Udzielenie Gwarancji wystawionych na rzecz Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. (poprzednio TAURON Wytwarzanie S.A.) w związku z realizacją Projektu Jaworzno III 910 MW (ustanowiony zastaw rejestrowy drugorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw). Ponadto, zabezpieczeniu zobowiązań z tytułu zawartych umów kredytowych podlegają budynki i budowle jednostki zależnej o wartości 3 660 tysięcy złotych, a także sprzęt IT oraz kontenery biurowe o wartości 595 tysięcy złotych.

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Środki trwałe zabezpieczone hipoteką, w tym:	87 888	89 469
grunty	9 162	9 162
budynki i budowle	78 726	80 307
Środki trwałe, na których ustanowiono zastaw rejestrowy, w tym:	42 078	43 940
urządzenia techniczne i maszyny	39 912	42 740
środki transportu	2 166	1 200
	129 966	133 409*

* wykazane kwoty obejmują środki trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży w kwocie 101 tysięcy złotych (31 grudnia 2018: 175 tysięcy złotych)

11.19.2. Zabezpieczenia ustanowione na wartościach niematerialnych

Na dzień 30 czerwca 2019 roku wartości niematerialne o wartości 8 788 tysięcy złotych stanowiły zabezpieczenie zobowiązań jednostki dominującej (31 grudnia 2018: 9 339 tysięcy złotych). Wartości niematerialne zabezpieczają zobowiązania z tytułu zawartej z PKO BP S.A. Umowy Limitu Kredytowego Wielocelowego (ustanowiony zastaw rejestrowy pierwszorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw) oraz wierzytelności BGK S.A., PKO BP S.A., mBank S.A. i PZU S.A. wobec RAFAKO S.A. na podstawie Umowy Poręczenia zawartej w celu zabezpieczenia zobowiązań E003B7 Sp. z o.o. powstałych w związku z Umową o Udzielenie Gwarancji wystawionych na rzecz Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. (poprzednio TAURON Wytwarzanie S.A.) w związku z realizacją Projektu Jaworzno III 910 MW (ustanowiony zastaw rejestrowy drugorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw).

11.19.3. Zabezpieczenia ustanowione na akcjach/udziałach

Na dzień 30 czerwca 2019 roku akcje/udziały jednostki dominującej w spółkach zależnych oraz w pozostałych jednostkach o wartości 36 643 tysiące złotych (31 grudnia 2018: 36 520 tysięcy złotych) zabezpieczają zobowiązania z tytułu zawartej z PKO BP S.A. Umowy Limitu Kredytowego Wielocelowego (ustanowiony zastaw rejestrowy pierwszorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw) oraz wierzytelności BGK S.A., PKO BP S.A., mBank S.A. i PZU S.A. wobec RAFAKO S.A. na podstawie Umowy Poręczenia zawartej w celu zabezpieczenia zobowiązań E003B7 Sp. z o.o. powstałych w związku z Umową o Udzielenie Gwarancji wystawionych na rzecz na rzecz Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. (poprzednio TAURON Wytwarzanie S.A.) w związku z realizacją Projektu Jaworzno III 910 MW (ustanowiony zastaw rejestrowy drugorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw, zastaw rejestrowy i finansowy na udziałach w E003B7 Sp. z o.o.).

11.19.4. Zabezpieczenia ustanowione na zapasach

Na dzień 30 czerwca 2019 roku zapasy o wartości 28 882 tysiące złotych stanowiły zabezpieczenie zobowiązań jednostki dominującej (31 grudnia 2018: 29 391 tysięcy złotych). Zapasy zabezpieczają zobowiązania z tytułu zawartej z PKO BP S.A. Umowy Limitu Kredytowego Wielocelowego (ustanowiony zastaw rejestrowy pierwszorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw) oraz wierzytelności BGK S.A., PKO BP S.A., mBank S.A. i PZU S.A. wobec RAFAKO S.A. na podstawie Umowy Poręczenia zawartej w celu zabezpieczenia zobowiązań E003B7 Sp. z o.o. powstałych w związku z Umową o Udzielenie Gwarancji wystawionych na rzecz Nowe Jaworzno Grupa TAURON Sp. z o.o. (poprzednio TAURON Wytwarzanie S.A.) w związku z realizacją Projektu Jaworzno III 910 MW (ustanowiony zastaw rejestrowy drugorzędny na zbiorze rzeczy ruchomych i praw).

11.19.5. Zabezpieczenia ustanowione na należnościach handlowych

Na dzień 30 czerwca 2019 roku należności z tytułu dostaw, robót i usług w kwocie 23 806 tysięcy złotych stanowiły zabezpieczenie udzielonych gwarancji oraz kredytów i pożyczek (31 grudnia 2018 roku: 20 170 tysięcy złotych).

11.20. Kapitał podstawowy

W okresie 6 miesięcy 2019 roku zakończonym 30 czerwca 2019 roku kapitał podstawowy RAFAKO S.A. nie uległ zmianie i jego wartość na dzień 30 czerwca 2019 roku wynosiła 254 864 tysiące złotych.

Kapitał akcyjny	Liczba akcji	Wartość akcji
	w szt.	w tys. zł

Akcje serii A	900 000	1 800
Akcje serii B	2 100 000	4 200
Akcje serii C	300 000	600
Akcje serii D	1 200 000	2 400
Akcje serii E	1 500 000	3 000
Akcje serii F	3 000 000	6 000
Akcje serii G	330 000	660
Akcje serii H	8 070 000	16 140
Akcje serii I	52 200 000	104 400
Akcje serii J	15 331 998	30 664
Akcje serii K	42 500 000	85 000
	127 431 998	254 864

W związku z emisją obligacji przez PBG S.A. w 2016 roku, głównego akcjonariusza jednostki dominującej, na akcjach RAFAKO S.A, należących bezpośrednio do PBG S.A.(7 665 999 akcji), jak i pośrednio poprzez spółkę zależną od PBG S.A. - Multaros Trading Company Limited (34 800 001 akcji) został ustanowiony zastaw rejestrowy na rzecz obligatariuszy PBG S.A.

11.21. Wartość nominalna akcji

Wszystkie wyemitowane akcje posiadają wartość nominalną wynoszącą 2,00 złote i zostały objęte w zamian za wkłady pieniężne.

11.22. Prawa akcjonariuszy

Akcje wszystkich serii są jednakowo uprzywilejowane co do dywidendy oraz zwrotu z kapitału.

11.23. Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej

W okresie 6 miesięcy zakończonym dnia 30 czerwca 2019 roku kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej nie uległ zmianie i na dzień 30 czerwca 2019 roku kapitał ten wyniósł 165 119 tysięcy złotych.

11.24. Zysk/(strata) przypadający na jedną akcję

Zysk/(strata) podstawowy przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie skonsolidowanego zysku/(straty) netto przypadającego na zwykłych akcjonariuszy jednostki dominującej przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych jednostki dominującej występujących w ciągu okresu.

Poniżej przedstawione zostały dane dotyczące zysku/(straty) oraz akcji, które posłużyły do wyliczenia podstawowego zysku/(straty) na jedną akcję:

	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019	Okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2018

Zysk/(strata) netto z działalności kontynuowanej	(174 755)	14 485
Zysk/(strata) netto przypadający na zwykłych akcjonariuszy, zastosowany do obliczenia zysku/(straty) na jedną akcję		14 643
	(174 755)
Średnia ważona liczba wyemitowanych akcji zwykłych zastosowana do obliczenia podstawowego zysku/(straty) na jedną akcję	127 431 998	127 431 998
Wpływ rozwodnienia:	–	–
Opcje na akcje	–	–
Umarzalne akcje uprzywilejowane	–	–

Skorygowana średnia ważona liczba akcji zwykłych zastosowana do obliczenia
rozwodnionego zysku/(straty) na jedną akcję	127 431 998	127 431 998

Zysk/(strata) na jedną akcję w złotych
– podstawowy/rozwodniony z zysku/(straty) za okres przypadający zwykłym
akcjonariuszom	(1,37)	0,11

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku jednostka dominująca nie dokonała emisji nowych akcji.

Grupa nie prezentuje zysku rozwodnionego na jedną akcję za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku, ponieważ nie posiada instrumentów finansowych powodujących rozwodnienie akcji.

11.25. Pozostałe zobowiązania długoterminowe

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych i wartości niematerialnych	–	–
Kwoty zatrzymane (kaucje)	20	19
Pozostałe zobowiązania	11 550	12 921
Zobowiązania finansowe ogółem	11 570	12 940
11.26. Zobowiązania i rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych - długoterminowe
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Naliczone zobowiązania z tytułu niewypłaconej premii	5	13
Rezerwy na odprawy emerytalne	7 094	6 946
Rezerwa na nagrody jubileuszowe	12 511	12 198
Rezerwa na pozostałe świadczenia pracownicze	4 306	4 447

Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego stanowią jego integralną część

23 916 23 604

11.27. Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia oraz inne świadczenia

Na podstawie prognozy wyceny dokonanej na koniec okresu obrachunkowego przez profesjonalną firmę aktuarialną Grupa tworzy rezerwę na wartość bieżącą zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych, nagród jubileuszowych oraz ZFŚS. Kwotę tej rezerwy oraz uzgodnienie przedstawiające zmiany stanu w ciągu okresu obrotowego przedstawiono w poniższej tabeli:

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Na dzień 1 stycznia	26 207	23 304
Koszty odsetek	359	741
Koszty bieżącego zatrudnienia	276	531
(Zyski)/straty aktuarialne	506	4 275
Wypłacone świadczenia	(728)	(2 644)
Utworzenie/rozwiązanie rezerwy na świadczenia pracownicze
Koniec okresu	26 620	26 207
Rezerwy długoterminowe	23 911	23 590
Rezerwy krótkoterminowe	2 709	2 617

Główne założenia przyjęte przez aktuariusza na dzień i w okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku oraz w okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2018 roku do wyliczenia kwoty zobowiązania są następujące:

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Stopa dyskontowa (%)	2,8	2,8
Przewidywany wskaźnik inflacji (%)*	–	–
Wskaźnik rotacji pracowników	7,5	7,5
Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeń (%)**	2	2
11.28. Pozostałe rezerwy długoterminowe
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Rezerwa na naprawy gwarancyjne	32 352	30 228
	32 352	30 228

11.29. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania krótkoterminowe

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Zobowiązania finansowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług	331 332	306 511
Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych i wartości niematerialnych	473	704
Kwoty zatrzymane (kaucje)	280	271
Inne zobowiązania finansowe	–	199
Zobowiązania finansowe ogółem	332 085	307 685

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Zobowiązania niefinansowe
Zobowiązania z tytułu podatków i innych świadczeń	14 067	21 225
Przedpłaty i zaliczki otrzymane na dostawy	–	–
Zaliczki otrzymane od klientów	–	–
Pozostałe zobowiązania	1 095	–
Inne zobowiązania niefinansowe	9 343	13 598
Zobowiązania niefinansowe ogółem	24 505	34 823
	356 590	342 508

11.30. Zobowiązania i rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych krótkoterminowe

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń społecznych	9 322	9 036
Zobowiązania wobec pracowników z tytułu wynagrodzeń	9 233	8 491
Zobowiązania z tytułu Programu Dobrowolnych Odejść	–	145
Rezerwy na koszty niewykorzystanych urlopów	5 505	4 202
Naliczone zobowiązania z tytułu niewypłaconej premii	3 112	5 712
Rezerwy na odprawy emerytalne	600	541
Rezerwa na nagrody jubileuszowe	1 766	1 754
Rezerwa na pozostałe świadczenia pracownicze	350	328

	29 888	30 209
11.31. Pozostałe rezerwy krótkoterminowe
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Rezerwa na naprawy gwarancyjne	8 373	10 326
Rezerwa na straty z tytułu umów	21 898	3 678
Rezerwa na kary umowne	–	–
Pozostałe rezerwy	924	1 147
	31 615	15 151

12. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym

Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym nie uległy zmianie w stosunku do opublikowanych w ostatnim skonsolidowanym rocznym sprawozdaniu finansowym za 2018 rok.

13. Instrumenty finansowe

Grupa prezentuje poszczególne kategorie i klasy instrumentów finansowych w wartości bilansowej, których wartość godziwa jest zbliżona do wartości bilansowej. Wartość księgowa jest zbliżona do godziwej z powodu relatywnie krótkiego terminu zapadalności (dla pozycji krótkoterminowych), bądź dyskontowania rozrachunków długoterminowych.

Wartość aktywów finansowych prezentowana w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej według stanu na dzień 30 czerwca 2019 oraz 31 grudnia 2018 roku odnosi się do następujących kategorii instrumentów finansowych określonych w MSSF 9:

aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie (AZK),
aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik wyznaczone jako wyceniane w ten sposób przy początkowym ujęciu lub później (AWGW-W),
aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik obowiązkowo wyceniane w ten sposób zgodnie z MSSF 9 (AWGW-O),
instrumenty kapitałowe wyznaczone przy początkowym ujęciu do wyceny w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (IKWGP),
aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (AFWGP),
instrumenty finansowe wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające (IZ),
aktywa poza zakresem MSSF 9 (Poza MSSF9).

	Wartość bilansowa
Kategorie i klasy aktywów finansowych	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018

Aktywa wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	125	160
Udziały i akcje długoterminowe	125	160
Aktywa wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody	1 386	1 228
Udziały i akcje długoterminowe	1 386	1 228
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie	369 208	463 456
Obligacje	23 673	21 675
Należności z tytułu dostaw i usług	254 939	328 642
Należności ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych	348	303
Pozostałe należności finansowe*	79 486	101 485
Pożyczki udzielone	10 762	11 351
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	69 127	88 692
	439 846	553 536

* w tym: należności z tytułu kar umownych, należności sporne, oraz kaucje.

Wartość zobowiązań finansowych prezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według stanu na dzień 30 czerwca 2019 roku oraz 31 grudnia 2018 roku odnosi się do następujących kategorii instrumentów finansowych określonych w MSSF 9:

zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie (ZZK),
zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik wyznaczone jako wyceniane w ten sposób przy początkowym ujęciu lub później (ZWGW-W),
zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu zgodnie z MSSF 9 (ZWGW-O),
umowy gwarancji finansowych (UGF),
warunkowa zapłata w ramach połączenia przedsięwzięć (WZP),
instrumenty finansowe wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające (IZ),
zobowiązania poza zakresem MSSF 9 (Poza MSSF9).

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

	Wartość bilansowa
Kategorie i klasy zobowiązań finansowych	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	458 361	424 193
Kredyty i pożyczki	114 707	103 568
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług (w tym inwestycyjne)	343 355	320 131
Pozostałe zobowiązania finansowe	299	494
Zobowiązania z tytułu gwarancji, factoringu i wyłączone z zakresu MSSF 9	15 091	4 852
Zobowiązania z tytułu leasingu i umów dzierżawy z opcją zakupu	15 091	4 852
	473 452	429 045

Tabela poniżej przedstawia aktywa oraz zobowiązania finansowe ujmowane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym w wartości godziwej, zakwalifikowane do określonego poziomu w hierarchii wartości godziwej:

poziom 1 notowane ceny (bez dokonywania korekt) z aktywnych rynków dla identycznych aktywów oraz zobowiązań,
poziom 2 dane wejściowe do wyceny aktywów i zobowiązań, inne niż notowane ceny ujęte w ramach poziomu 1, obserwowalne na podstawie zmiennych pochodzących z aktywnych rynków,
poziom 3 dane wejściowe do wyceny aktywów i zobowiązań, nie ustalone w oparciu o zmienne pochodzące z aktywnych rynków.

30 czerwca 2019 roku	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
Aktywa wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	125	–	–
Udziały i akcje długoterminowe	125	–	–
Aktywa wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody	1 386	–	–
Udziały i akcje długoterminowe	1 386	–	–
31 grudnia 2018 roku	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
Aktywa wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy	160	–	–
Udziały i akcje długoterminowe	160	–	–
Aktywa wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody	1 228	–	–
Udziały i akcje długoterminowe	1 228	–	–

W okresie sprawozdawczym nie wystąpiły istotne przeniesienia pomiędzy poziomem 1 oraz poziomem 2 wartości godziwej instrumentów.

14. Instrumenty pochodne

Na dzień 30 czerwca 2019 roku Grupa Kapitałowa nie posiadała nierozliczonych transakcji walutowych typu forward.

Na dzień 30 czerwca 2019 roku Grupa Kapitałowa nie posiadała nierozliczonych innych rodzajów instrumentów pochodnych.

Spółki Grupy Kapitałowej nie stosują rachunkowości zabezpieczeń, niemniej jednak stosowane transakcje nie mają charakteru spekulacyjnego, a ich celem jest efektywne zabezpieczenie transakcji kupna/sprzedaży denominowanych w walucie.

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

15. Kredyty i pożyczki

	Kredyty i pożyczki krótkoterminowe	Zabezpieczenie	Inne	Waluta	Efektywna stopa procentowa	Termin spłaty	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
PKO BP S.A.		weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową, przelew wierzytelności z kontraktów, klauzula potrącenia wierzytelności z rachunków RAFAKO S.A., hipoteka*, oświadczenie o poddaniu się egzekucji, zastaw rejestrowy na zbiorze rzeczy ruchomych i praw stanowiących całość gospodarczą przedsiębiorstwa	kredyt odnawialny w rachunku bieżącym do kwoty 70 milionów złotych***	PLN	WIBOR 1M + marża	30.06.2020****	68 942	60 081
PKO BP S.A.		weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową, przelew wierzytelności z kontraktów, klauzula potrącenia wierzytelności z rachunków RAFAKO S.A., hipoteka*, oświadczenie o poddaniu się egzekucji, zastaw rejestrowy na zbiorze rzeczy ruchomych\ i praw stanowiących całość gospodarczą przedsiębiorstwa	kredyt obrotowy odnawialny w rachunku kredytowym do kwoty 44 milionów złotych	PLN	WIBOR 1M lub EURIBOR 1M + marża	30.06.2020****	44 276	40 749
Podkarpacki Bank Spółdzielczy		weksel własny in blanco, pełnomocnictwo do rachunku, hipoteki na nieruchomości, przelew wierzytelności z polisy ubezpieczeniowej	umowa kredytu w rachunku bieżącym na kwotę 1 mln złotych	PLN	WIBOR 1M + marża	05.09.2019	972	892
Podkarpacki Bank Spółdzielczy		weksel in blanco, pełnomocnictwo do rachunku o oświadczenia o poddaniu się egzekucji, hipoteki na nieruchomości, przelew wierzytelności z polisy ubezpieczeniowej	umowa kredytu obrotowego na kwotę 2 mln złotych	PLN	WIBOR 1M + marża	30.08.2019	438	1 750
	Siemens Finance Sp. z o.o.	weksel własny in blanco	Umowa pożyczki	PLN	WIBOR 1M + marża	15.07.2021	36	35
							114 664	103 507

* zabezpieczenie udzielonego kredytu stanowią należności z kontaktów realizowanych przez RAFAKO S.A.;

** na dzień sporządzenia niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jednostka dominująca ustanowiła hipotekę na nieruchomościach Spółki (za wyjątkiem mieszkań i budynków mieszkalnych) na łączną kwotę do 300 milionów złotych, która ma stanowić dodatkowe zabezpieczenie udzielonego przez bank PKO BP S.A. kredytu;

*** na dzień publikacji niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zgodnie z aneksem do umowy limitu kredytowego wielocelowego podpisanego dnia 28 czerwca 2019 roku, limit udzielony został do kwoty 200 mln złotych, w tym limit kredytu w rachunku bieżącym: do kwoty 70 milionów złotych do dnia 31 stycznia 2020 roku, a od dnia 1 lutego 2020 roku do kwoty 50 milionów złotych i kredytu obrotowego do kwoty 44 milionów złotych.

**** na dzień publikacji niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zgodnie z aneksem do umowy limitu kredytowego wielocelowego podpisanego dnia 28 czerwca 2019 roku, termin wykorzystania i spłaty kredytu przedłużono do dnia 30 czerwca 2020 roku.

16. Zarządzanie kapitałem

Zarządzanie kapitałem przez Grupę Kapitałową mające na celu zapewnienie możliwie wysokiego poziomu bezpieczeństwa działalności operacyjnej przy jednoczesnym minimalizowaniu kosztów pozyskiwania źródeł finansowania. Zabezpieczenie stabilnego rozwoju Grupy wymaga utrzymywania odpowiedniej relacji pomiędzy własnym i obcymi kapitałami oraz efektywnego zarządzania nadwyżkami finansowymi. Grupa analizuje strukturę kapitału poprzez wskaźnik kapitalizacji (udział kapitału własnego w sumie bilansowej).

	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Udział zadłużenia w kapitale własnym
Kapitał własny	422 450	597 335
Kapitał obcy (kredyty bankowe oraz otrzymane pożyczki)	114 707	103 568
Suma bilansowa	1 322 855	1 357 521
Wskaźnik kapitalizacji (kapitał własny/suma bilansowa)	0,32	0,44
Źródła finansowania ogółem
Kapitał własny	422 450	597 335
Kapitał obcy (kredyty bankowe oraz otrzymane pożyczki)	114 707	103 568
Leasing finansowy	15 091	4 852
Wskaźnik kapitału do źródeł finansowania ogółem	3,25	5,51
EBITDA
Zysk (strata) z działalności operacyjnej	(183 737)	40 531
Amortyzacja	8 967	14 825
EBITDA	(174 770)	55 356
Dług
Kredyty, pożyczki, inne instrumenty dłużne	114 707	103 568
Leasing finansowy	15 091	4 852
Wskaźnik długu do EBITDA	(0,74)	1,96

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

17. Zmiana stanu rezerw, zobowiązań i rozliczeń międzyokresowych wykazanych w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy Kapitałowej

30 czerwca 2018	1 715	23 614	5 395	38 183	6 651	6 934	1 618	805	1 178	4 055	316
Wykorzystanie rezerwy	–	(757)	(1 465)	(14 791)	(3 404)	(19)	–	(688)	(1 443)	(34)	(196)
Rozwiązanie rezerwy	(13 696)	(170)	–	–	–	(6 909)	–	(103)	(5 747)	(96)	–
Utworzenie rezerwy	1 302	1 236	1 458	10 174	295	6 192	–	–	–	249	316
1 stycznia 2018	14 109	23 305	5 402	42 800	9 760	7 670	1 618	1 596	8 368	3 936	196
	(1 754)	–	–	25 112	1 691	–	1 618	–	–	–	–
1 stycznia 2018 korekta bilansu otwarcia	15 863	23 305	5 402	17 688	8 069	7 670	–	1 596	8 368	3 936	196

30 czerwca 2019	21 898	26 620	5 505	41 088	–	3 117	1 478	–	–	491	227
			(769)		–		–		–		(233)
Wykorzystanie rezerwy	– (4 369)	(17) (728)	–	(1 576) (3 795)	–	(4 871)	(71)	(141)	–		–
Rozwiązanie rezerwy						(131)		(4)		(80)
Utworzenie rezerwy	22 590	1 158	2 072	5 906	–	2 394	–	–	–		227
1 stycznia 2019	3 677	26 207	4 202	40 553	–	5 725	1 549	145	–	571	233
	na kontraktach	i ZFŚS	na urlopy	gwarancyjne	kontraktowych	pracowniczych	poręczeń	Odejść	restrukturyzacji	koszty	rezerwy
	straty	emerytalne	Rezerwa	na naprawy	na koszty kar	tytułu świadczeń	udzielonych	Dobrowolnych	koszty	na pozostałe	Pozostałe
	na przewidywane	i odprawy		Rezerwa	Rezerwa	Zobowiązania z	z tytułu	na Program	Rezerwa na	Rezerwa
	Rezerwa	jubileuszowe					straty kredytowe	Rezerwa
		na nagrody					Rezerwa na
		Rezerwa

18. Emisja, wykup i spłata dłużnych i kapitałowych papierów wartościowych

W okresie 6 miesięcy 2019 roku jednostka dominująca nie przeprowadzała emisji, wykupu i spłat dłużnych i kapitałowych papierów wartościowych.

19. Wypłacone lub zadeklarowane dywidendy

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku Spółki Grupy Kapitałowej nie wypłacały dywidendy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa dywidenda może być wypłacona jedynie z zysku pojedynczych jednostek wchodzących w skład Grupy, a nie w oparciu o skonsolidowany wynik Grupy Kapitałowej.

20. Zobowiązania inwestycyjne

Na dzień 30 czerwca 2019 roku jednostki wchodzące w skład Grupy Kapitałowej RAFAKO nie wykazywały zobowiązań z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych. Ponadto jednostki Grupy nie posiadały podpisanych umów dotyczących planowanych w 2019 roku nakładów inwestycyjnych, które nie zostały na dzień zakończenia okresu sprawozdawczego ujęte w księgach rachunkowych.

21. Zmiany pozycji pozabilansowych, informacje o udzieleniu przez Grupę poręczeń kredytu, pożyczki lub udzieleniu gwarancji

Należności z tytułu gwarancji finansowych otrzymanych w głównej mierze jako zabezpieczenie wykonania umów handlowych, w tym: 697 729 - od jednostek powiązanych – Należności z tytułu otrzymanych poręczeń, w tym: –	721 149



	–
	–
- od jednostek powiązanych –	–
Weksle otrzymane jako zabezpieczenie, w tym: 55 185	57 198
- od jednostek powiązanych 53 263	55 605
Akredytywy –	–
752 914	778 913


30 czerwca 2019 31 grudnia 2018

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych udzielonych w głównej mierze jako
531 748 zabezpieczenie wykonania umów handlowych, w tym:	419 849
- na rzecz jednostek powiązanych –	–
Zobowiązania z tytułu udzielonych poręczeń, w tym: 1 182 207	1 237 935
- na rzecz jednostek powiązanych – Weksle wydane pod zabezpieczenie, w tym: 34 913	– 38 136
- na rzecz jednostek powiązanych –	–
Akredytywy –	–

W okresie 6 miesięcy 2019 roku Grupa Kapitałowa RAFAKO zanotowała wzrost poziomu zobowiązań warunkowych w kwocie 52 948 tysięcy złotych, który wynikał głównie ze wzrostu poziomu udzielonych gwarancji. W okresie 6 miesięcy 2019 roku na zlecenie Grupy banki oraz instytucje ubezpieczeniowe udzieliły kontrahentom gwarancji, z tytułu dobrego wykonania umowy, w kwocie 125 515 tysięcy złotych, gwarancji zwrotu zaliczki, w kwocie 46 299 tysięcy złotych oraz gwarancji przetargowych, w kwocie 18 243 tysięcy złotych. Największą pozycję w tej grupie zobowiązań stanowi gwarancja dobrego wykonania umowy na kwotę 35 547 tysięcy złotych, wystawiona w czerwcu 2019 roku. Zobowiązania z tytułu udzielonych poręczeń na koniec czerwca 2019 roku wynosiły 1 182 207 tysięcy złotych. Największą pozycję w tej grupie zobowiązań stanowią poręczenia udzielone w dniu 16 kwietnia 2014 roku oraz 24 lutego 2016 roku przez RAFAKO S.A. za zobowiązania jednostki zależnej E003B7 Sp. z o.o., z terminem obowiązywania do dnia 17 kwietnia 2028 roku, w związku z projektem na "Budowę nowych mocy w technologiach węglowych w TAURON Wytwarzanie S.A.– Budowa bloku energetycznego o mocy 910 MW na parametry nadkrytyczne w Elektrowni Jaworzno III – Elektrownia II". Największą pozycją wśród gwarancji udzielonych, które wygasły w okresie 6 miesięcy 2019 roku była gwarancja dobrego wykonania umowy w kwocie 6 654 tysięcy złotych.

Na dzień 30 czerwca 2019 roku Grupa posiadała czynne i dostępne limity gwarancyjne w łącznej kwocie 545 946,9 tysiąca złotych, w tym bankowe limity gwarancyjne w kwocie 287 336,1 tysiąca złotych oraz ubezpieczeniowe limity gwarancyjne w kwocie 258 610,8 tysiąca złotych.

W okresie 6 miesięcy 2019 roku Grupa odnotowała spadek poziomu należności warunkowych w kwocie 25 999 tysięcy złotych otrzymanych głównie pod zabezpieczenie należytego wykonania umów oraz zwrotu zaliczki, w tym spadek poziomu należności z tytułu otrzymanych gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych w kwocie 23 420 tysięcy złotych oraz spadek poziomu należności z tytułu weksli w wysokości 2 013 tysięcy złotych. Największą pozycję wśród gwarancji otrzymanych w okresie 6 miesięcy 2019 roku stanowi gwarancja dobrego wykonania umowy w kwocie 2 979 tysięcy złotych. Największą pozycję wśród gwarancji wygasłych w okresie 6 miesięcy 2019 roku stanowiła gwarancja zwrotu zaliczki w kwocie 3 684 tysiące euro.

22. Sprawy sporne, postępowania sądowe

Na dzień sporządzenia niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Spółki Grupy Kapitałowej są w trakcie prowadzenia spraw sądowych, w których są zarówno pozwanym jak i powodem.

Szczegółowy opis kluczowych spraw sądowych znajduje się w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy za rok zakończony 31 grudnia 2018 roku dostępnym pod adresem:

https://www.rafako.com.pl/relacje-inwestorskie/raporty-okresowe?page=18083

Jako zakończone należy traktować sprawy opisywane w notach 37.1 i 37.2 ww. sprawozdania.

Nowym postępowaniem sądowym jest powództwo wytoczone 30 kwietnia 2019 roku przez jednostkę dominującą przeciwko Mostostal Warszawa S.A. W pozwie jednostka dominująca domaga się 2 429 tysięcy złotych tytułem odsetek związanych z nieprawidłowym wystawieniem przez pozwaną spółkę faktur VAT, w wyniku czego jednostka dominująca nie mogła we właściwym czasie pomniejszyć kwoty zapłaconego podatku z tytułu należnego VAT.

W odniesieniu do pozostałych nie zaszły żadne istotne zmiany.

23. Informacje o Zarządzie i Radzie Nadzorczej jednostki dominującej

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku oraz do dnia sporządzenia niniejszego skróconego śródrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego miały miejsce zmiany w składzie Zarządu jednostki dominującej.

W dniu 19 sierpnia 2019 roku w związku ze śmiercią Prezesa Jerzego Wiśniewskiego wygaśnięciu uległ jego mandat Prezesa Zarządu RAFAKO S.A.

W dniu 2 września 2019 roku Rada Nadzorcza dokonała następujących zmian w Zarządzie RAFAKO S.A.:

odwołała Pana Jarosława Dusiło z funkcji Wiceprezesa Zarządu Spółki,
powołała do Zarządu Spółki Pana Jerzego Ciechanowskiego i powierzyła mu stanowisko Wiceprezesa Zarządu,
delegowała Przewodniczącą Rady Nadzorczej Panią Helenę Fic do czasowego pełnienia funkcji Prezesa Zarządu na okres trzech miesięcy.

Rada Nadzorcza podjęła również decyzję o rozpisaniu konkursu na stanowisko Prezesa Zarządu RAFAKO S.A.

Na dzień sporządzenia niniejszego skróconego śródrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego skład Zarządu jednostki dominującej przedstawia się następująco:

Helena Fic	- delegowana z Rady Nadzorczej do czasowego pełnienia funkcji Prezesa Zarządu
Agnieszka Wasilewska-Semail	- Wiceprezes Zarządu
Jerzy Ciechanowski	- Wiceprezes Zarządu

W okresie 6 miesięcy zakończonym 30 czerwca 2019 roku oraz do dnia sporządzenia niniejszego skróconego śródrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie miały miejsca zmiany w składzie Rady Nadzorczej Spółki.

Na dzień sporządzenia niniejszego skróconego śródrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego skład Rady Nadzorczej przedstawia się następująco:

Helena Fic	- Przewodnicząca Rady Nadzorczej (oddelegowana)
Małgorzata Wiśniewska	- Wiceprzewodnicząca Rady Nadzorczej
Przemysław Schmidt	- Sekretarz Rady Nadzorczej (niezależny)
Krzysztof Gerula	- Członek Rady Nadzorczej (niezależny)
Dariusz Szymański	- Członek Rady Nadzorczej
Adam Szyszka	- Członek Rady Nadzorczej (niezależny)
Michał Sikorski	- Członek Rady Nadzorczej

24. Transakcje z udziałem członków Zarządu i Rady Nadzorczej

W bieżącym okresie sprawozdawczym i porównywalnym okresie sprawozdawczym nie udzielono pożyczek członkom Zarządu i Rady Nadzorczej Spółek wchodzących w skład Grupy.

W bieżącym okresie sprawozdawczym i porównywalnym okresie sprawozdawczym jednostki wchodzące w skład Grupy nie prowadziły żadnych transakcji z członkami Zarządów za wyjątkiem transakcji opisanych w nocie 25.

25. Transakcje z podmiotami powiązanymi

Podmioty powiązane z Grupą Kapitałową RAFAKO obejmują kluczowy personel kierowniczy, jednostki zależne wyłączone z obowiązku konsolidacji oraz pozostałe podmioty powiązane, do których Grupa zalicza podmioty kontrolowane przez Zarządy spółek. Do najważniejszych pozostałych podmiotów powiązanych Grupa zalicza spółki: PBG S.A. oraz PBG oil and gas Sp. z o.o.

Nierozliczone salda należności oraz zobowiązań zazwyczaj regulowane są w środkach pieniężnych. Informacje o zobowiązaniach warunkowych dotyczących podmiotów powiązanych zaprezentowano w nocie 21.

W okresie 6 miesięcy 2019 roku jednostka dominująca i jednostki zależne nie zawierały istotnych transakcji z podmiotami powiązanymi na innych warunkach niż rynkowe. Wszelkie transakcje z podmiotami powiązanymi są przeprowadzane na warunkach stosowanych przez Grupę w relacjach gospodarczych z podmiotami niepowiązanymi. Wynagrodzenie ustalane jest najczęściej w drodze przetargu, ustalane są standardowe warunki płatności. Podmiot powiązany musi zapewnić wykonanie usługi zgodnie z dokumentacją, udzielić gwarancji na określony czas oraz przedstawić zabezpieczenie w postaci finansowej gwarancji dobrego wykonania. Wobec podmiotów powiązanych obowiązują również standardowe kary umowne, zapisy zabezpieczające zachowanie tajemnicy, własności przemysłowej, ubezpieczenia kontraktu, działania siły wyższej i rozstrzygania ewentualnych sporów.

W okresie objętym sprawozdaniem finansowym ujęto następujące kwoty przychodów ze sprzedaży oraz należności od podmiotów powiązanych:

	Przychody z działalności operacyjnej
	od 01.01.2019	od 01.01.2018
	do 30.06.2019	do 30.06.2018
Sprzedaż do:
Jednostki powiązane kapitałowo	1 271	1 115
Jednostki powiązane osobowo	62	23
RAZEM	1 333	1 138

Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego stanowią jego integralną część

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

	Należności
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Sprzedaż do:
Jednostki powiązane kapitałowo	68 123	62 447
Jednostki powiązane osobowo	68	511
RAZEM	68 191	62 958
* w tym: obligacje od PBG S.A., które zostały opisane w nocie 11.11.1

W okresie objętym sprawozdaniem finansowym ujęto następujące kwoty zakupów oraz zobowiązań wobec podmiotów powiązanych:

	Zakupy (koszty. aktywa)
	od 01.01.2019	od 01.01.2018
	do 30.06.2019	do 30.06.2018
Zakup od:
Jednostki powiązane kapitałowo	43 195	13 789
Jednostki powiązane osobowo	6 521	1 490
RAZEM	49 716	15 279
	Zobowiązania
	30 czerwca 2019	31 grudnia 2018
Zakup od:
Jednostki powiązane kapitałowo	17 445	415
Jednostki powiązane osobowo	8 873	3 738

RAZEM 26 318 4 153

26. Stanowisko Zarządu odnośnie możliwości zrealizowania wcześniej publikowanych prognoz

Grupa nie publikowała prognoz na 2019 rok.

27. Akcjonariusze posiadający co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na WZ RAFAKO S.A., jednostki dominującej na dzień przekazania niniejszego śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Nazwa podmiotu	Liczba akcji (w sztukach)	Liczba głosów wynikających z posiadanych akcji	Udział w kapitale zakładowym	Procentowy udział w ogólnej liczbie głosów na WZA
PBG S.A., Multaros Trading Company Ltd. oraz Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych zgodnie z porozumieniem z dnia 24 października 2017 r. o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 6) Ustawy
o Ofercie Publicznej(), w tym: - PBG S.A.()	55 081 769 7 665 999	55 081 769 7 665 999	43,22% 6,02%	43,22% 6,02%
- Multaros Trading Company Limited (spółka zależna od PBG S.A.)()(**)	34 800 001	34 800 001	27,31%	27,31%
- Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych zarządzany przez PFR TFI S.A. (**)	12 615 769	12 615 769	9,90%	9,90%
Nationale-Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny zarządzany przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A. (****)	12 582 710	12 582 710	9,87%	9,87%
Pozostali	59 767 519	59 767 519	46,90%	46,90%

(*) stan akcji na podstawie zawiadomienia od PBG i Multaros z dnia 28 grudnia 2017 roku.

(**) stan akcji na podstawie zawiadomienia Funduszu Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych

z dnia 3 stycznia 2018 roku,

(***) Multaros Trading Company Ltd. jest spółką zależną PBG S.A. w związku z czym spółka RAFAKO S.A. ("Spółka") jest pośrednio kontrolowana przez PBG, która posiada łącznie, bezpośrednio i pośrednio, 42.466.000 akcji Spółki stanowiących 33,32% kapitału zakładowego Spółki i uprawniających

do wykonywania 33,32% głosów ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Spółki,

(****) liczba akcji oszacowana na podstawie rocznej struktury aktywów opublikowanej przez Nationale-Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny (stan na dzień 29.12.2017).

28. Zestawienie zmian w stanie posiadania akcji RAFAKO S.A. lub uprawnień do nich (opcji) przez osoby zarządzające i nadzorujące jednostek należących do Grupy Kapitałowej objętych konsolidacją, zgodnie z posiadanymi przez RAFAKO S.A. informacjami, w okresie od przekazania poprzedniego sprawozdania finansowego

Zgodnie z posiadanymi przez RAFAKO S.A. informacjami, wg stanu na dzień sporządzenia niniejszego raportu, stan akcji RAFAKO S.A. będących w posiadaniu członków władz Spółek wchodzących w skład Grupy objętych konsolidacją przedstawia się następująco:

	Nazwa spółki	Stan na 27.05.2019	Zwiększenia stanu posiadania	Zmniejszenia stanu posiadania	Stan na 30.09.2019
Osoba zarządzająca
Agnieszka Wasilewska- Semail – Wiceprezes Zarządu	RAFAKO S.A.	60 245	–	–	60 245
Jarosław Dusiło * Wiceprezes Zarządu	RAFAKO S.A.	44 000	–	–	–
Osoba nadzorująca		–	–	–	–

* w dniu 2 września 2019 roku Rada Nadzorcza odwołała Pana Jarosława Dusiło z funkcji Wiceprezesa Zarządu Spółki, co zostało opisane w nocie 23

29. Czynniki mające istotny wpływ na wyniki do uzyskania w trzecim kwartale 2019 roku

Możliwość zmiany wysokości szacunków kosztów dotyczących realizowanych kontraktów, m.in. w następstwie prowadzonej kontraktacji zakupu wyrobów i usług, które mogą wpłynąć "in plus" lub "in minus" na wynik do rozpoznania po 30 czerwca 2019 roku;
Wystarczalność utworzonych rezerw i odpisów dotyczących realizowanych kontraktów;
Ryzyko wystąpienia konieczności utworzenia rezerw na kary kontraktowe za nieterminową realizację lub za niedotrzymanie gwarantowanych parametrów technicznych niektórych kontraktów;
Możliwość poniesienia ewentualnych kosztów napraw, remontów, modernizacji w umownym okresie gwarancyjnym nieobjętych utworzoną rezerwą na naprawy gwarancyjne;
Kształtowanie się kursu złotego do EUR, bowiem znaczące zmiany kursu euro mogą mieć istotny wpływ na zmianę rentowności realizowanych kontraktów denominowanych w EUR;
Ryzyko związane z nieuzyskaniem niezbędnych gwarancji finansowych umożliwiających pozyskanie i realizację kontraktów.

30. Wybrane dane finansowe przeliczone na EUR

W okresach objętych sprawozdaniem finansowym, do przeliczenia wybranych danych finansowych zastosowano następujące średnie kursy wymiany złotego w stosunku do EUR, ustalane przez Narodowy Bank Polski:

kurs obowiązujący na ostatni dzień okresu sprawozdawczego: 30.06.2019 roku: 4,2520 PLN/EUR, 31.12.2018 roku: 4,3000 PLN/EUR,
średni kurs w okresie, obliczony jako średnia arytmetyczna kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca w danym okresie: 01.01 - 30.06.2019: 4,2940; PLN/EUR, 01.01 - 31.12.2018: 4,2617 PLN/EUR,

Najwyższy i najniższy kurs obowiązujący w każdym okresie kształtował się następująco : 01.01 - 30.06.2019: 4,3402/4,2520 PLN/EUR, 01.01 - 31.12.2018: 4,3978/4,1423 PLN/EUR.

	30 czerwca 2019 roku	31 grudnia 2018 roku	30 czerwca 2019 roku	31 grudnia 2018 roku
	w tysiącach złotych		w tysiącach EUR
Sprawozdanie z sytuacji finansowej
Aktywa	1 322 855	1 357 521	311 114	315 703
Zobowiązania długoterminowe	78 459	69 531	18 452	16 170
Zobowiązania krótkoterminowe	821 946	690 655	193 308	160 617
Kapitał własny	422 450	597 335	99 353	138 915
Kurs PLN / EUR na koniec okresu			4,2520	4,3000

Podstawowe pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej, sprawozdania z wyniku oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych, przeliczone na EURO, przedstawia poniższa tabela:

	od 01.01.2019	od 01.01.2018	od 01.01.2019	od 01.01.2018
	do 30.06.2019	do 30.06.2018	do 30.06.2019	do 30.06.2018
	w tysiącach złotych		w tysiącach EUR
Sprawozdanie z całkowitych dochodów
Przychody ze sprzedaży	519 169	624 131	120 906	147 218
Zysk (strata) z działalności operacyjnej	(183 737)	25 617	(42 789)	6 042
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	(183 567)	28 728	(42 750)	6 776
Zysk (strata) netto przypadający jednostce
dominującej	(174 585)	14 644	(40 658)	3 454
Zysk na akcję (PLN)	(1,37)	0,12	(0,32)	0,03
Średni kurs PLN / EUR w okresie			4,2940	4,2395

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych

Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej Środki pieniężne netto z działalności	(25 318)	(83 836)	(5 896)	(19 775)
inwestycyjnej	1 219	(2 888)	284	(681)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	4 476	13 151	1 042	3 102
Zmiana netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	(19 623)	(73 573)	(4 570)	(17 354)
Średni kurs PLN / EUR w okresie			4,2940	4,2395

31. Wynagrodzenia członków Zarządu i Rady Nadzorczej jednostki dominującej oraz spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej

Wynagrodzenie wypłacone członkom Zarządów, Rad Nadzorczych jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku przedstawiało się następująco:

	Wynagrodzenie zasadnicze	Wynagrodzenie wypłacone	Wynagrodzenie z pozostałych
		w postaci nagród	tytułów

RAFAKO S.A. – jednostka dominująca
Zarząd	1 010	–	49
Rada Nadzorcza	468	–	309
PGL-DOM Sp. z o.o. – jednostka zależna
Zarząd	54	43	–
Rada Nadzorcza	101	–	–
RAFAKO ENGINEERING Sp. z o.o.
– jednostka zależna
Zarząd	265	150	–
Rada Nadzorcza	94	271	–
ENERGOTECHNIKA ENGINEERING Sp. z o.o. –
jednostka zależna pośrednio
Zarząd	292	–	8
Rada Nadzorcza	35	–	–
E001RK Sp. z o.o. – jednostka zależna
Zarząd	84	–	–
Rada Nadzorcza	–	–	–

E003B7 Sp. z o.o. – jednostka zależna
Zarząd	818	891	–
Rada Nadzorcza	564	720	–
RENG – NANO Sp. z o.o – jednostka zależna
Zarząd	108	–	–
Rada Nadzorcza	–	–	–

32. Portfel zamówień

Wartość portfela zamówień Grupy Kapitałowej RAFAKO na dzień 30 czerwca 2019 wynosiła ponad 3,0 miliardy złotych. Największą część stanowi projekt Jaworzno – 0,7 miliarda złotych, z czego 0,1 miliarda złotych pozostało do realizacji przez jednostkę dominującą, a 0,6 miliarda złotych poprzez spółkę celową SPV Jaworzno. Portfel zamówień nie uwzględnia kontraktu w Opolu (3,2 miliarda złotych przypadające na jednostkę dominującą zostało podzlecone w całości podmiotowi spoza Grupy Kapitałowej RAFAKO z czego do wykonania zostało 0,2 miliarda złotych).

	PORTFEL ZAMÓWIEŃ w mln PLN		Realizacja w latach
	stan na 30-06-2018	stan na 30-06-2019	VII-XII 2019	2020	po 2020
RAFAKO	1 968	2 375	1 203	921	251
SPV Jaworzno	1 116	627	614	13	0
Pozostałe	61	30	27	3	0
RAZEM	3 145	3 032	1 844	937	251

Informacje dotyczące wartości portfela zamówień Grupy Kapitałowej RAFAKO zostały zaprezentowane w niniejszym dokumencie z zastrzeżeniem następujących założeń:

a. wartość ta stanowi zagregowaną wartość wynagrodzeń Grupy Kapitałowej RAFAKO, wskazanych w poszczególnych kontraktach, które zostały zawarte przez Spółki Grupy Kapitałowej do dnia 30 czerwca 2019 roku; nie uwzględnia ona kontraktów planowanych, ale jeszcze nie zawartych, natomiast uwzględnia kontrakty podpisane warunkowo.
b. wartość portfela zamówień została wskazana na dzień 30 czerwca 2019 roku; ostateczne przychody z kontraktów oraz okresy ich realizacji zależą od wielu czynników, w tym niezależnych od Grupy Kapitałowej RAFAKO.

33. Zdarzenia następujące po zakończeniu okresu sprawozdawczego

Po zakończeniu okresu sprawozdawczego nie miały miejsca zdarzenia, które miałyby istotny wpływ na wynik finansowy Grupy.

W dniu 24 lipca 2019 roku Spółka RAFAKO S.A. otrzymała od PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. pismo informujące o wyborze przez Zamawiającego oferty Spółki jako najkorzystniejszej w postępowaniu przetargowym pn. Wykonanie kompleksowej modernizacji Instalacji Odsiarczania Spalin na blokach nr 8-12 w PGE GiEK S.A. Oddział Elektrownia Bełchatów. Wartość oferty Spółki to 244 940 000 złotych netto (tj. 301 276 200 złotych brutto). W dniu 5 września 2019 roku Spółka podpisała z PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. umowę na "Wykonanie kompleksowej modernizacji Instalacji Odsiarczania Spalin na blokach nr 8-12 w PGE GiEK S.A. Oddział Elektrownia Bełchatów". Termin na wykonanie przedmiotu umowy wynosi 28 miesięcy od dnia zawarcia umowy.

Na dzień sporządzenia niniejszego śródrocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupa prezentuje zmiany, które miały miejsce w przedmiocie sprawy spornej z Wärtsilä Finland Oy w stosunku do tych, które zostały zaprezentowane w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy za rok zakończony 31 grudnia 2018 roku.

Prowadzone w okresie 6 miesięcy 2019 roku rozmowy z Klientem dotyczące wykonawstwa zastępczego nie doprowadziły do porozumienia. RAFAKO S.A. nie zgadza się z decyzją Klienta, uznając ją za bezzasadną i niezgodną z zapisami umowy, odrzucając w całości przedmiotowe roszczenie. Klient nie przedstawił żadnej dokumentacji związanej z szacowanymi przez Klienta kosztami wykonawstwa zastępczego w wysokości 3 527 tysięcy EUR. RAFAKO S.A. realizowało prace zgodnie z umową, w możliwym do wykonania zakresie, w oparciu o udostępnioną przez Klienta dokumentację techniczną i uzgodnienia odnośnie wpływu zmian projektowych na cenę kontraktową i harmonogram. Pismem z dnia 16 września 2019 roku Klient złożył oświadczenie o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu powołując się na rzekome zaprzestanie realizacji części przedmiotu kontraktu przez RAFAKO S.A. Pismo to wpłynęło jedynie w formie skanu załączonego do korespondencji e-mail, z formalnego punktu widzenia nie zostało doręczone w sposób skuteczny. RAFAKO S.A. w całości odrzuca zarzuty stawiane przez Klienta. Brak udostępnionego kompletu dokumentacji technicznej uniemożliwił Spółce rozpoczęcie realizacji prac we wskazanym przez Klienta zakresie. Dodatkowo Klient nie dochował warunków realizacji zmienionego przez siebie zakresu prac w wymaganej umową formie.

W dniu 16 września 2019 roku do Banku PKO BP wpłynęły żądanie wypłaty z gwarancji bankowej na kwotę 377 800,00 EUR (umowa gwarancji bankowej nr 99175020004773) oraz na kwotę 2 310 000,00 EUR (umowa gwarancji bankowej nr 99175020005004). Złożenie przez Wärtsilä Finland Oy wniosku o wypłatę środków z gwarancji bankowej nie było poprzedzone skierowaniem jakiegokolwiek roszczenia finansowego w stosunku do RAFAKO S.A. Zdaniem jednostki dominujacej przedmiotowe żądania wypłaty są nieuzasadnione i nie ma podstaw prawnych do dokonania takich wypłat.

W dniu 25 września 2019 roku Bank PKO BP S.A. dokonał wypłat z dwóch gwarancji, których był wystawcą na rzecz firmy Wärtsilä na łączną kwotę 2 678,8 tysiąca EUR z tytułu nienależytego wykonania kontraktu. W związku z tym, że zabezpieczenie kontraktu było przedłożone w postaci dwóch gwarancji bankowych, z tego jedna wystawiona w ramach limitu LKW, uruchomiony został kredyt obrotowy w wysokości 8 297,7 tysiąca złotych w miejsce części limitu gwarancyjnego.

Transakcja ta nie powinna mieć negatywnego wpływu na bieżącą sytuację finansową jednostki dominującej z racji posiadanych przez RAFAKO S.A. limitów w ramach LKW, w ciężar których zostaną rozliczone gwarancje należytego wykonania, wystawione przez PKO BP na rzecz Wartsila z terminem obowiązywania LKW do 30 czerwca 2020 roku.

Sytuacja otrzymania oświadczenia Klienta o odstąpieniu od umowy oraz żądania wypłaty środków z gwarancji bankowych powoduje, że po dokonaniu pełnej inwentaryzacji zrealizowanych prac i poznaniu stanowiska banku odnośnie wypłaty środków w ramach gwarancji, RAFAKO S.A. będzie dochodziło swoich roszczeń w postępowaniu arbitrażowym.

34. Zatwierdzenie do publikacji

Niniejsze śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy zostało zatwierdzone do publikacji w dniu 30 września 2019 roku uchwałą Zarządu RAFAKO S.A. z dnia 30 września 2019 roku.

Podpisy:

Agnieszka Wasilewska-Semail Wiceprezes Zarządu .........................

Jerzy Ciechanowski Wiceprezes Zarządu .........................

Jolanta Markowicz Główny Księgowy .........................

Agnieszka Wasilewska-Semail; RAFAKO S.A.

Elektronicznie podpisany przez Jerzy Ciechanowski DN: cn=Jerzy Ciechanowski, givenName=Jerzy, sn=Ciechanowski, serialNumber=PNOPL-52111301097, c=PL Data: 2019.09.30 17:48:47 +02'00'

Elektronicznie podpisany przez Agnieszka Wasilewska-Semail; RAFAKO S.A. DN: cn=Agnieszka Wasilewska-Semail; RAFAKO S.A., givenName=Agnieszka, sn=Wasilewska-Semail, serialNumber=PNOPL-72011700389, 2.5.4.97=VATPL-6390001788, o=RAFAKO SPÓŁKA AKCYJNA, street=Łąkowa 33, postalCode=47-400, l=Racibórz, st=śląskie, c=PL Data: 2019.09.30 18:13:50 +02'00'

Signature Not Verified
Dokument podpisany przez Jolanta Markowicz, RAFAKO
S.A . Data: 2019.09 30 14:11:13 CEST

AI assistant

Rafako S.A. — Interim / Quarterly Report 2019

5788_rns_2019-09-30_e7285fd4-a86f-4a3d-b0bd-5feb401c107b.pdf

ŚRÓDROCZNE SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE

za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2019 roku

Spis treści

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym

Śródroczne skrócone skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym

DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE

1. Informacje ogólne

2. Podstawa sporządzenia śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego

3. Istotne zasady (polityka) rachunkowości

3.1. Nowy MSSF 16 "Leasing"

3.2. Korekta prezentacji kosztów sprzedanych towarów i materiałów oraz kosztów działalności badawczej

3.3. Nowa KIMSF 23 "Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu"

4. Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach

4.1. Profesjonalny osąd

Klasyfikacja umów leasingu, w których Grupa występuje jako leasingobiorca

Identyfikacja wbudowanych instrumentów pochodnych

Umowy konsorcjalne

4.2. Niepewność szacunków

5. Waluta pomiaru i waluta sprawozdań finansowych

6. Zmiana szacunków

7. Zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Wykaz jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej RAFAKO objętych konsolidacją sprawozdań finansowych

8. Zmiany w strukturze Grupy Kapitałowej

9. Sezonowość lub cykliczność działalności Grupy

10. Aktywa i zobowiązania z tytułu umów

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO

10.1Informacje dotyczące kluczowych kontraktów realizowanych przez Grupę

10.1.1 Projekt Jaworzno

Zasady rozliczania Projektu Jaworzno:

Zmiana szacunków dotycząca realizacji projektu Jaworzno

10.1.2 Projekt Opole

Zasady rozliczania kontraktu Opole:

10.1.3. Projekt Wilno

10.1.4. Projekt Kozienice

11. Rodzaj i kwoty pozycji w znaczący sposób wpływających na aktywa, zobowiązania, kapitał, wynik finansowy oraz przepływy środków pieniężnych

11.1.Przychody ze sprzedaży i segmenty operacyjne

11.1.1. Przychody ze sprzedaży produktów i usług

11.1.2. Przychody ze sprzedaży materiałów

11.1.4. Segmenty operacyjne

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

Grupa w ramach prowadzonej podstawowej działalności operacyjnej wyodrębnia następujące asortymenty produktów:

11.2.Koszty sprzedaży, przychody i koszty operacyjne oraz finansowe

11.3.Podatek dochodowy

Obciążenie podatkowe

Odroczony podatek dochodowy wyliczony na dzień 30 czerwca 2019 roku

11.4.Istotne pozycje wykazane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych

11.5.Wartość firmy oraz wartości niematerialne

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.6.Rzeczowe aktywa trwałe

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.7.Nabycie i sprzedaż składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

11.8.Aktywa z tytułu prawa do użytkowania

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.9.Pozostałe należności długoterminowe

11.11. Aktywa finansowe długoterminowe

11.11.1.Obligacje

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku

11.12. Zapasy

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego

11.15. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności krótkoterminowe

11.16. Rozliczenia międzyokresowe krótkoterminowe

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.17. Udzielone pożyczki

GRUPA KAPITAŁOWA RAFAKO Dodatkowe noty objaśniające do śródrocznego skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 6 miesięcy zakończony dnia 30 czerwca 2019 roku (w tysiącach złotych)

11.18. Odpisy aktualizujące wartość skonsolidowanych aktywów

11.19. Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań Grupy

11.19.1. Zabezpieczenia ustanowione na środkach trwałych

11.19.2. Zabezpieczenia ustanowione na wartościach niematerialnych

11.19.3. Zabezpieczenia ustanowione na akcjach/udziałach

11.19.4. Zabezpieczenia ustanowione na zapasach

Rafako S.A. Interim / Quarterly Report 2019