Geconsolideerd beheersverslag¹

Belgacom Groep

Stijging van de groepsopbrengsten in 2012 met 0,9%² tot 6.462 miljoen EUR
Groepsebitda van 1784 miljoen EUR, m.a.w. - 6,7%³ minder dan in 2011
Ebitdamarge voor het volledige jaar van 27,6%, -2,2 procentpunt minder dan in 2011
In 2012 genereerde Belgacom 691 miljoen EUR vrije kasstroom

Opbrengsten

De Belgacom Groep sloot het jaar 2012 af met in totaal 6.462 miljoen EUR opbrengsten. In tegenstelling tot sommige van haar sectorgenoten in de Europese telecomsector realiseerde Belgacom een positieve evolutie van haar opbrengsten met + 0,9%, m.a.w. een stijging van 56 miljoen EUR ten opzichte van het voorgaande jaar. Belgacom slaagde daarin dankzij de sterke financiële resultaten van haar Consumer-segment en de groei die werd opgetekend in het International Carrier-segment, terwijl het opbrengstenverlies in het Business-segment ondanks de ongunstige economische omstandigheden beperkt bleef. Afgezien van de netto-impact van aan- en verkochte bedrijven stegen de opbrengsten van de Belgacom Groep met 0,5%. Daarbij wordt rekening gehouden met een opbrengstenverlies ten gevolge van regelgevende⁴ maatregelen voor een totaal bedrag van - 90 miljoen EUR of - 1,4%. Afgezien daarvan namen de onderliggende opbrengsten van de Belgacom Groep ten opzichte van 2011 met 1,9% toe.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Bedrijfskosten

In 2012 bedroegen de totale bedrijfskosten van de Belgacom Groep 4.677 miljoen EUR vóór niet-terugkerende elementen, wat 4% meer is dan het voorgaande jaar.

De Belgacom Groep sloot het jaar 2012 af met 2611 miljoen EUR verkoopkosten, m.a.w. 3,7% meer dan het voorgaande jaar. Deze stijging is vooral toe te schrijven aan: 1- International Carrier Services (BICS), dat tegen lagere marges werkte, 2- een toename van de verkoopkosten in het Consumer-segment, gedeeltelijk wegens The Phone House⁵ , 3- een boekhoudkundige aanpassing van 22 miljoen EUR ten gevolge van de nieuwe Telecomwet.

In de loop van 2012 breidde het personeelsbestand van de Belgacom Groep uit door de overname van The Phone House en bedrijfskritieke aanwervingen. Dat werd voor een deel geneutraliseerd door werknemers die het bedrijf verlieten in het kader van het herstructureringsprogramma 'Peterschap'. Eind 2012 telde de Belgacom Groep 15.859 voltijdse equivalenten, of 71 VTE's minder dan het jaar voordien.

In 2012 lagen de HR-kosten met 1.141 miljoen EUR 2,2% hoger dan in 2011, vooral ten gevolge van inflatiegebonden loonindexeringen en een groter personeelsbestand.

In 2012 stegen de niet-HR-kosten⁶ van de Belgacom Groep met 7,6% tot een totaal van 925 miljoen EUR, inclusief de kosten in verband met The Phone House en bepaalde kosten in verband met het efficiëntieproject van Belgacom.

1 Gedetailleerde financiële resultaten vanaf pagina XX

2 Verschil exclusief niet-terugkerende opbrengsten. Inclusief de niet-terugkerende opbrengsten van 2011 stegen de groepsopbrengsten met 0,7%.

3 Verschil exclusief niet-terugkerende elementen. Inclusief niet-terugkerende elementen daalde de ebitda met 6,9%.
4 Vooral met betrekking tot de verlaging van de mobiele terminatietarieven en de verlaging van de tarieven voor spraak- en dataroaming
5 Na de overname door Belgacom worden de financiële cijfers van The Phone House geconsolideerd vanaf januari 2012.

6 Andere bedrijfskosten

De ebitda van de Belgacom Groep vóór niet-terugkerende elementen bleef in 2012 onder druk staan en kwam uit op 1.784 miljoen EUR, 6,7% minder dan in 2011. Voor het volledige jaar leverde dat een ebitdamarge van 27,6% op.

Regelgevende maatregelen hadden een negatieve impact van in totaal 55 miljoen EUR, of - 2,9%. Zonder de impact van de regelgeving lag de ebitda voor het volledige jaar 3,8% of -72 miljoen EUR lager dan het jaar voordien. Daarnaast leidde de inwerkingtreding van de nieuwe telecomwet op 1 oktober 2012 tot een boekhoudkundige aanpassing van - 34 miljoen EUR op ebitdaniveau. De daling van de ebitda is voor de rest vooral het gevolg van hogere HR- en niet-HR-kosten, terwijl de directe marges onder druk staan door een veranderende productmix.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Belastingen

De effectieve belastingvoet ten gevolge van de toepassing van de algemene principes van de Belgische fiscale wetgeving bedroeg voor het volledige jaar 2012 19,5%. De daling ten opzichte van de effectieve belastingvoet van 25,3% in 2011 vloeit voort uit: minder winst vóór belastingen met een betrekkelijk stabiele aanpassing van de belastbare grondslag, (versneld) gebruik van de fiscale aftrek en een relatief hogere effectieve belastingvoet in 2011 door de belasting op 5% van de dividenden binnen de Groep.

* Genormaliseerde effectieve belastingvoet, exclusief de niet-terugkerende niet-belastbare meerwaarde van 436 miljoen EUR

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Capex

De Belgacom Groep investeerde in 2012 in totaal 753 miljoen EUR, of 11,7% van de groepsopbrengsten. Belgacom bleef met het oog op haar convergentiestrategie investeren in haar netwerk, waardoor het bereik en de snelheid van zowel haar vaste als mobiele netwerk verder toenamen. In dat opzicht rolde Belgacom 'fiber to the curb' verder uit en installeerde ze VDSL2, waardoor haar vezelbereik op het einde van het jaar meer dan 84% bedroeg.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Vrije kasstroom*

Belgacom sloot het jaar 2012 af met 691 miljoen EUR vrije kasstroom. Dat is 97 miljoen EUR minder dan in 2011 en kan worden verklaard door de lagere ebitda (gecorrigeerd voor eenmalige niet-cashimpact van de nieuwe telecomwet), de overname van Wireless Technologies bvba voor 23 miljoen EUR, de betaling van 20 miljoen EUR voor de licentie voor het 4G-spectrum en de hogere inkomstenbelastingen ter waarde van 21 miljoen EUR.

Netto financiële positie

Belgacom sloot het jaar 2012 af met een zeer gezonde netto financiële positie. Haar financiële schuld bedroeg eind 2012 1.601 miljoen EUR, of 0,9 maal de ebitda (vóór niet-terugkerende elementen), één van de laagste nettoschuldposities in de Europese telecomsector. De nettoschuld steeg met 122 miljoen EUR aangezien de cash die naar de aandeelhouders terugvloeide in de vorm van dividenden in 2012 hoger lag dan de vrije kasstroom.

De uitstaande bruto financiële schuld op lange termijn bedroeg 1,9 miljard EUR (geherwaardeerd naar reële waarde).

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Consumer Business Unit - CBU

Het Consumer-segment genereerde 2.321 miljoen EUR in 2012, 1,4% meer dan in 2011
Opbrengsten uit data, televisie en The Phone House compenseren volledig het verlies van spraakopbrengsten
Multiplaypacks doen het aantal klanten toenemen: tv + 175.000; internet +50.000⁷ , terwijl het verlies van spraaklijnen beperkt blijft
Segmentresultaat van 986 miljoen EUR voor het volledige jaar, of een daling met 3,8% tegenover 2011

Opbrengsten CBU

Voor het volledige jaar 2012 rapporteerde CBU 2.321 miljoen EUR opbrengsten, of 1,4% meer dan voor 2011. De verbetering op jaarbasis is te danken aan zowel de sterke bijdrage van Belgacom TV, mobiele data en vast internet tot de opbrengsten als de bijdrage van The Phone House. Geen rekening houdend met de nettobijdrage van aan- en verkochte bedrijven, en naast een eenmalige boekhoudkundige aanpassing door de inwerkingtreding van de nieuwe telecomwet, die de opbrengsten uit het Consumer-segment in het tweede kwartaal van 2012 met 10 miljoen EUR verlaagde, bleven de organische opbrengsten van CBU zo goed als stabiel (- 0,3%) ten opzichte van het voorgaande jaar. Dat was vooral het gevolg van regelgevende maatregelen, die de opbrengsten voor 2012 met 40 miljoen EUR (-1,8%) verlaagden. Daarin zit het effect van een verdere daling van de tarieven voor spraakroaming, de verlaagde mobiele terminatietarieven en de daaruit voortvloeiende daling van de vast-naar-mobieltarieven, alsook de gereguleerde tariefplafonds voor mobiele dataroaming, die sinds 1 juli 2012 van kracht zijn. De onderliggende opbrengsten, m.a.w. onder abstractie van de voornoemde impact, stegen met 1,5% in vergelijking met 2011.

De meer traditionele productlijnen van Belgacom zoals vaste en mobiele spraak bleven in 2012 onder druk staan, voor een deel door de regelgeving. Het opbrengstenaandeel van spraak in de totale opbrengsten van het Consumer-segment daalde in 2012 verder tot 40%, tegenover 45% in 2011.

Voor het volledige jaar 2012 genereerde het Consumer-segment 425 miljoen EUR opbrengsten uit vaste spraak, waaruit kwartaal na kwartaal een verbetering blijkt. Dat het opbrengstenverlies kleiner werd, is te danken aan het feit dat het verlies van spraaklijnen door het succes van de multiplaypacks en Happy Time XL op een lager niveau kon worden gehouden. Het lijnverlies nam in 2012 verder af tot een verlies van 81.000 lijnen ten opzichte van 115.000 in 2011. Eind 2012 telde CBU in totaal 1.718.000⁸ vaste spraakklanten. De opbrengsten uit de vaste lijn kwamen onder druk te staan door een aantal regelgevende maatregelen⁹ , maar kon anderzijds profiteren van de prijsindexering van 1 januari 2012.

De 505 miljoen EUR opbrengsten uit mobiele spraak¹⁰ lagen 10,5% lager dan in 2011, rekening houdend met een beduidende impact van regelgevende maatregelen¹¹. Vergeleken met eind 2011 verloor het mobieleklantenbestand van CBU 152.000 klanten, om uit te komen op

*Het verschil op jaarbasis komt niet overeen met het nettoaantal nieuwe klanten door een hersegmentering tussen de bedrijfsdivisies

Exclusief 11.000 internetklanten (Internet for Employees) die werden gehersegmenteerd van EBU naar CBU

8 Inclusief Scarlet VoIP-klanten

Implementering van een financieel collectingmodel en lagere vast-naar-mobieltarieven na de verlaging van de mobiele terminatietarieven

¹⁰ Vanaf 2011 werd de toerekening van de opbrengsten uit mobiele toegang aan spraak en data bijgestuurd om de tariefplannen beter te weerspiegelen. De opbrengsten van 2010 uit mobiele spraak en data werden overeenkomstig gecorrigeerd; merk echter op dat de opbrengsten van 2009 niet werden gecorrigeerd.

¹¹ Lagere roamingtarieven, twee verlagingen van de mobiele terminatietarieven en de invoering van een collectingmodel voor diensten met verhoogd tarief

een totaal van 3.643.000. Terwijl in de eerst helft van 2012 nog een groei van het mobieleklantenbestand van CBU vast te stellen was, werd in de tweede helft van 2012 een aanzienlijk nettoverlies van klanten zichtbaar. Dat was vooral merkbaar in het prepaidsegment (- 192.000), terwijl het postpaidsegment (+ 40.000) gevrijwaard bleef door het toenemende succes van datakaarten, ten gevolge van de packs met mobiele telefonie en Internet Overal. Vanaf oktober 2012 kwam postpaid evenwel ook onder druk te staan door de agressieve tarieven van de concurrenten en de inwerkingtreding van de nieuwe telecomwet.

De opbrengsten uit zowel vaste als mobiele data kenden een positieve evolutie in vergelijking met 2011 doordat het aandeel van data in de totale opbrengsten van CBU steeg tot 32% ten opzichte van 31% in 2011.

Voor het volledige jaar lagen de opbrengsten uit mobiele data met 398 miljoen EUR 7,8% hoger dan het jaar voordien. Mobiele data omvatten opbrengsten uit zowel sms als niet-sms-gebonden data, m.a.w. geavanceerde data.

In tegenstelling tot de trend die in andere Europese landen wordt gezien, bleven de opbrengsten van Belgacom uit sms in 2012 verder toenemen tot 342 miljoen EUR, een stijging met 6,9% in vergelijking met het jaar voordien. Deze trend is te danken aan het aanhoudende succes van tariefplannen met gratis sms'en, wat het totale sms-volume met 12,5% verhoogde tot een gemiddelde van 282 sms'en/gebruiker/maand. De opbrengsten uit geavanceerde data vertoonden een sterke groei in de eerste helft van 2012 dankzij de sterke vraag naar mobiel internet en mobiele dataroaming. Vanaf juli 2012 werd de groeitrend van de opbrengsten afgeremd door de Europese Roamingverordening, die zorgde voor een beduidende verlaging van de tarieven voor mobiele dataroaming. Voor het volledige jaar 2012 stegen de opbrengsten uit geavanceerde data met 14,3% tot 56 miljoen EUR.

De opbrengsten uit vast internet stegen met 2,1% licht ten opzichte van het jaar voordien. Ondanks een mature en concurrentiële markt bleef CBU zijn aantal vastinternetklanten in 2012 uitbreiden dankzij het succes van de multiplaypacks. CBU zag zijn klantenbestand voor vast internet toenemen met 50.000 tot een totaal van 1.193.000 klanten. De breedband-ARPU bedroeg in 2012 26,5 EUR in vergelijking met 26,8 EUR voor 2011.

Gebruikmakend van de aantrekkelijke en doelgerichte packs van Belgacom bleef Belgacom TV het in 2012 heel goed doen, waardoor er 175.000 klanten bijkwamen en het totale klantenbestand op 1.386.000 werd gebracht, waarvan 230.000 multisettopbox gebruikers. De gemiddelde maandelijkse opbrengsten per klant (ARPU) voor televisie bedroegen 17,9 EUR tegenover 18,4 EUR voor 2011. Met de uitdovende impact van het gratis voetbalaanbod begonnen de opbrengsten uit Belgacom TV in de tweede helft van 2012 weer te stijgen. Voor het volledige jaar 2012 genereerde Belgacom TV 235 miljoen EUR opbrengsten, 13,5% meer dan in 2011. In 2012 vertegenwoordigden de opbrengsten uit televisie 10% van de totale opbrengsten van CBU.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Bedrijfskosten CBU

De totale kosten van CBU stegen ten opzichte van het jaar voordien met 5,7%. Dat is het gevolg van de hogere verkoopkosten, die op jaarbasis met 6,8% toenamen tot 666 miljoen EUR. Deze stijging was vooral te wijten aan de kosten van The Phone House en werd voor een deel geneutraliseerd door een positief effect van de regelgevende maatregelen¹², de kapitalisering van modems en de initiatieven om de winstgevendheid van producten te verbeteren.

Het bijkomende personeel van The Phone House en inflatiegebonden loonindexeringen (juni 2011 en maart 2012) zorgden voor een stijging van de HR-kosten met 5,5% op jaarbasis tot 359 miljoen EUR.

De niet-HR-kosten bedroegen voor 2012 in totaal 310 miljoen EUR of 3,7% meer dan in 2011, inclusief niet-HR-kosten van The Phone House.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Het segmentresultaat van CBU voor het volledige jaar kwam uit op 986 miljoen EUR, een daling met 39 miljoen EUR of 3,8% tegenover 2011. Hierin zit een negatieve impact van de regelgeving van 22 miljoen EUR (- 2,1%) en een eenmalige boekhoudkundige aanpassing van -26 miljoen EUR ten gevolge van de nieuwe telecomwet. De bijdragemarge¹³ voor het volledige jaar 2012 daalde tot 42,5% ten opzichte van 44,8% voor 2011.

Tango

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Belgacoms Luxemburgse mobiele operator Tango bleef het voor het volledige jaar 2012 goed doen en rapporteerde 114 miljoen EUR opbrengsten, een stijging met 6,5% in vergelijking met 2011. Deze groei is het resultaat van de sterke verkoop van smartphones en iPhones in Luxemburg. Samen met de lopende migratie van prepaid- naar postpaidaanbiedingen en de hogere opbrengsten uit bundels resulteerde dit in gestaag stijgende opbrengsten. Bovendien won Tango in 2012 7.000 nieuwe klanten.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

¹² Lagere mobiele terminatietarieven

¹³ Belgacom past geen volledige kostentoerekening toe. De netwerk- en IT-kosten zijn daarom vooral gecentraliseerd bij SDE&W.

Enterprise Business Unit - EBU

Opbrengsten 2,3% lager dan in 2011 in een competitief landschap en een ongunstige economische context
Beduidende impact van regelgevende prijsverlagingen op de opbrengsten en het segmentresultaat
Onderliggende groei van ICT en mobiele data neutraliseert terugval van spraak, exclusief regelgeving
Totaal segmentresultaat in 2012 van 1.108 miljoen EUR

In 2012 genereerde het professionele klantensegment van Belgacom 2.294 miljoen opbrengsten, m.a.w. 2,3% minder dan in 2011. Deze daling kan voor een deel worden verklaard door de verkoop van Telindus Spanje en werd voor een deel geneutraliseerd door de overname van Eudasys door Telindus France. Op organische basis, m.a.w. zonder de impact van aanen verkopen, bleef het opbrengstenverlies beperkt tot -1,5%. De oorzaak daarvan lag vooral bij de regelgevende¹⁴ maatregelen, die de opbrengsten van EBU in 2012 met 46 miljoen EUR of -1,9% drukten. De impact van aan- en verkopen en van de regelgeving buiten beschouwing gelaten stegen de onderliggende opbrengsten van EBU met 0,4% in vergelijking met 2011. Het positieve verschil van de onderliggende opbrengsten was het gevolg van het toenemende volume van mobiele data en hogere ICT-opbrengsten, die de druk op vaste en mobiele spraak compenseerden.

…………………………………………………………………………………………………………………………

*Het verschil op jaarbasis komt niet overeen met het nettoaantal nieuwe klanten door een hersegmentering tussen de bedrijfsdivisies

De traditionele spraakproducten, zowel vast als mobiel, bleven de druk voelen van regelgevende maatregelen¹⁶ , meer bepaald van de verlaagde mobiele terminatietarieven, de eruit voortvloeiende lagere vast-naar-mobieltarieven en de verlaging van de roamingtarieven. In 2012 vertegenwoordigden vaste en mobiele spraak 40% van de totale opbrengsten van EBU.

In 2012 genereerde EBU 481 miljoen EUR opbrengsten uit vaste spraak, wat 3,1% minder is dan in 2011. Dat is enerzijds te wijten aan de verlaagde vast-naarmobieltarieven, en anderzijds aan het aanhoudende verlies van vastespraaklijnen. In 2012 verloor EBU 57.000 vastespraaklijnen, wat het totaal op 1.356.000 bracht. De prijsindexering van 1 januari 2012 bracht in 2012 wat verlichting voor de ARPU¹⁵ uit vaste spraak, die met 28,5 EUR betrekkelijk stabiel bleef.

De opbrengsten uit mobiele spraak bedroegen voor het jaar 2012 403 miljoen EUR, 10% minder dan in 2011. De door de regelgeving opgelegde verlagingen van de mobiele terminatietarieven en de roamingtarieven bleven een impact hebben op de opbrengsten uit mobiele spraak, samen met de aanhoudende uitholling van de tarieven ten gevolge van het succes van de mobiele tariefformules met gratis gespreksminuten en de intense concurrentie op de mobiele bedrijfsmarkt. De druk op de tarieven werd echter gedeeltelijk gecompenseerd door een sterke klantengroei van 95.000 actieve mobiele klanten¹⁶, waardoor 2012 werd afgesloten met een totaal van 1.486.000 mobiele klanten. Het verbruik per klant lag slechts lichtjes lager dan het jaar voordien, met een gemiddeld verbruik van 315 minuten per maand.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

In 2012 rapporteerde EBU 692 miljoen EUR opbrengsten uit ICT in vergelijking met 697 miljoen EUR in 2011. Het verschil werd evenwel beïnvloed door de verkoop van Telindus Spain en de overname van Eudasys door Telindus France. Op organische

¹⁴ Lagere mobiele terminatietarieven en de doorwerking naar de vast-naar-mobieltarieven, lagere roamingtarieven
¹⁵ Gemiddelde opbrengsten per gebruiker op maandbasis

¹⁶ Inclusief mobiele spraak, mobiele data en M2M-kaarten

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Bedrijfskosten EBU

basis stegen de opbrengsten uit ICT in de loop van vorig jaar met 2,8%, ondanks het ongunstige economische klimaat in 2012.

De opbrengsten uit mobiele data bleven in 2012 stijgen en bedroegen 223 miljoen EUR, een toename met 3,3%. De opbrengsten uit mobiele data omvatten zowel opbrengsten uit sms als opbrengsten uit niet-sms-gebonden data (geavanceerde mobiele data).

De opbrengsten uit sms kenden in 2012 een verdere sterke groei met 10,3% op jaarbasis tot 108 miljoen EUR. Het verbruik per klant bleef stijgen tot een gemiddelde van 110 sms'en per gebruiker per maand, een toename met 24%.

De opbrengsten uit niet-sms-gebonden mobiele data lagen voor het volledige jaar 2,5% lager dan in 2011, wat het totaal voor 2012 op 115 miljoen bracht. De opbrengsten uit geavanceerde data kenden in de eerste helft van 2012 een sterke toename ten gevolge van het sterk groeiende aantal klanten voor mobiel internet en het groeiende volume van mobiele dataroaming. Midden 2012 keerde deze positieve opbrengstentrend echter om door de aanzienlijke impact van de regelgeving op de tarieven voor mobiele dataroaming, die sinds 1 juli 2012 van toepassing is.

Voor 2012 rapporteerde EBU 388 miljoen EUR opbrengsten uit vaste data, wat zo goed als stabiel (-0,2%) is in vergelijking met het jaar voordien. In 2012 werden de oudere technologieën (ATM, Frame Relay, huurlijnen) verder gemigreerd naar het Belgacom Explore-platform, waarvoor de tarieven gunstiger zijn. Op een sterk concurrentiële en verzadigde professionele internetmarkt hield EBU zijn bestand van vastinternetklanten redelijk stabiel: het sloot het jaar 2012 af met 443.000¹⁷ internetklanten met een ARPU van 39,1 EUR.

EBU sloot het jaar 2012 af met 619 miljoen EUR verkoopkosten, m.a.w. 3,1% minder dan in 2011. De verlaging van de mobiele terminatietarieven voor alle Belgische mobiele operatoren had een positieve impact op de kosten van EBU voor de afwikkeling van mobiele oproepen op alternatieve mobiele netwerken. Daarnaast had de verkoop van Telindus Spain een gunstige invloed op het verschil van het eerste halfjaar. Daardoor werd de ongunstige onderliggende evolutie van de verkoopkosten wegens de veranderende productmix ruim gecompenseerd.

De 407 miljoen EUR HR-kosten van EBU lagen 6,7% hoger dan in 2011, vooral door een wijziging van de interne kostentoerekening van de kosten voor installatie bij de klant en overheadkosten. Voor de rest was deze stijging het gevolg van inflatiegebonden loonindexeringen¹⁸ en bijkomende aanwervingen voor bedrijfskritieke functies in het ICT-domein.

Voor 2012 rapporteerde EBU in totaal 160 miljoen EUR niet-HR-kosten, of 11,3% meer dan het jaar voordien. De niet-HR-kosten omvatten een ongunstig effect van een gewijzigde kostentoerekening, de wisselkoersen en oninbare schuldvorderingen.

Segmentresultaat en contributiemarge EBU

Het totale segmentresultaat van EBU voor het volledige jaar 2012 bedraagt 1.108 miljoen EUR, wat 6,5% of 77 miljoen EUR lager is dan het jaar voordien. Hierin is de negatieve impact van 30 miljoen EUR van de regelgeving begrepen,

¹⁷ Inclusief impact van de hersegmentering van 11.000 breedbandklanten (Internet for Employees) naar CBU

¹⁸ De lonen werden met 2% verhoogd op 1 oktober 2010 en 1 juni 2011 voor de medewerkers van Belgacom nv en op 1 januari 2011 voor alle andere medewerkers.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

alsook een netto negatieve impact van aan- en verkopen binnen het ICT-domein. De contributiemarge¹⁹ verlaagde in 2012 tot 48,3%.

Service Delivery Engine & Wholesale – SDE&W

De opbrengsten binnen het SDE&W-segment hebben vooral betrekking op de wholesaleactiviteiten van Belgacom. Voor het volledige jaar 2012 bedroegen de opbrengsten van SDE&W 304 miljoen EUR, 4,4% minder dan in 2011. Daarin zit het negatieve effect van een aantal regelgevende²⁰ maatregelen, die de opbrengsten van SDE&W in 2012 met 3,6 miljoen EUR hebben verlaagd. Voor de rest is de daling te wijten aan een lager huurlijnvolume en de verlaagde roamingprijzen, wat slechts ten dele werd geneutraliseerd door hogere roamingvolumes.

Bedrijfskosten SDE&W

De totale bedrijfskosten voor 2012 bedroegen 401 miljoen EUR, 2,1% minder dan in 2011. Voor 2012 stegen de verkoopkosten van SDE&W licht met 3,3% tot 37 miljoen EUR.

Het positieve effect op de HR-kosten van zowel het verminderde personeelsbestand als een groepsneutrale wijziging van de kostentoerekening compenseerde de inflatiegebonden loonindexeringen volledig, wat leidde tot 11% minder HR-kosten voor 2012.

De niet-HR-kosten lagen met 187 miljoen EUR voor het volledige jaar 2012 beduidend hoger dan het jaar voordien omdat SDE&W in 2011 profiteerde van positieve terugnemingen van voorzieningen²¹ die hoger lagen dan het eenmalige positieve element dat in 2012 werd geboekt.

……………………………………………………………………………………………………………………………………… Staff & Support – S&S

Opbrengsten S&S

Voor het volledige jaar 2012 rapporteerde Staff & Support 34 miljoen EUR opbrengsten. De daling van vorig jaar is echter het gevolg van de boeking van eenmalige interne opbrengsten in 2011, die op groepsniveau geneutraliseerd werden.

¹⁹ Belgacom past geen volledige kostentoerekening toe. De netwerk- en IT-kosten zijn daarom vooral gecentraliseerd bij SDE&W.

²⁰ Impact van de regelgeving door de mobiele terminatietarieven en de lagere tarieven voor de ontbundeling van het lokale net en bitstream

²¹ Met betrekking tot terugnemingen van voorzieningen wegens schikkingen in rechtszaken

Bedrijfskosten S&S

De totale bedrijfskosten bleven betrekkelijk stabiel in vergelijking met 2011. De niet-HR-kosten stegen licht, terwijl de HR-kosten 2,1% lager lagen doordat de afname van het personeelsbestand de inflatiegebonden loonindexeringen meer dan compenseerde.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

International Carrier Services - BICS

Stijging van de opbrengsten met 5,3% tegenover 2011
Stijging van de spraakopbrengsten: sterke volumegroei, gunstige bestemmingenmix en sterkere dollar

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Sterke groei van mobiele data
Brutomarge in 2012 9,3% hoger dan in 2011

Opbrengsten ICS

Ondanks de steeds toenemende concurrentie op de markt en de druk op de opbrengsten door de verlaging van de mobiele terminatietarieven op Europees niveau, wist BICS zijn opbrengsten met 5,3% op te trekken tot 1.645 miljoen EUR.

De spraakopbrengsten stegen met 3,6% tot 1.457 miljoen EUR dankzij hogere volumes (toename met 3,4% tot 28 miljard minuten), aangevuld met een betere bestemmingenmix en een gunstig effect van een sterker wordende gemiddelde dollarkoers op jaarbasis. Daardoor werd het negatieve effect van de MTR's ruim gecompenseerd.

De groei van niet-spraakgebonden volumes versnelde tot 45,1%, wat zorgde voor een opbrengstengroei van 10,2% in vergelijking met 2011.

ICS rapporteerde voor het volledige jaar 2012 een brutomarge van 244 miljoen EUR, 9,3% hoger op jaarbasis, een beduidende verbetering tegenover de daling met 1,1% in 2011. Deze positieve evolutie was te danken aan zowel de groei van de niet-spraakgebonden brutomarge (+10,2%) als een hogere brutomarge voor spraak (+8,4%).

Ebitda en marge ICS

De voor 2012 gerapporteerde ebitda van ICS bedroeg 129 miljoen EUR, 6,1% hoger dan het jaar voordien, als gevolg van de hogere brutomarge. De ebitdamarge van 7,8% voor 2012 bleef stabiel in vergelijking met het jaar voordien.

Volumes ICS

De volumes bleven in 2012 stijgen: de spraakvolumes lagen 3,4% hoger, waardoor ze nu al meer dan 28 miljard minuten bedragen, terwijl de nietspraakgebonden volumes met 45% toenamen op jaarbasis.

Gerapporteerde kwartaalresultaten

Groep – Financiële resultaten

(in miljoen EUR)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Totale opbrengsten van de Groep (1)	1.583	1.612	1.596	1.616	6.406	1.588	1.611	1.620	1.644	6.462
Consumer Business Unit Enterprise business unit Service Delivery engine & Wholesale Staff&Support International Carrier Services Intersegment eliminaties	565 593 81 8 372 -36	579 593 80 7 388 -36	571 572 77 25 401 -51	572 591 80 8 401 -36	2.288 2.349 318 47 1.562 -159	577 579 78 9 382 -37	575 576 76 7 409 -34	587 560 75 7 424 -33	581 579 76 11 430 -33	2.321 2.294 304 34 1.645 -137
Kosten van aan omzetgerelateerde materialen en diensten	-609	-621	-633	-655	-2.517	-614	-667	-649	-680	-2.611
Personeelskosten en pensioenen	-274	-282	-278	-283	-1.117	-282	-285	-294	-282	-1.141
Andere bedrijfskosten	-220	-196	-213	-232	-860	-226	-224	-218	-257	-925
EBITDA (1)	480	512	472	446	1.912	466	434	460	425	1.784
EBITDA marge (1)	30,3%	31,8%	29,6%	27,6%	29,8%	29,3%	27,0%	28,4%	25,9%	27,6%
Niet-recurrente elementen	0	-18	0	4	-15	0	-10	- 3	- 4	-18
Ebitda na niet-recurrente elementen	480	494	472	450	1.897	466	424	456	421	1.766

(1) Voor niet-recurrente elementen

Van gerapporteerd naar onderliggend voor de Groep

	Q111		Q112 Var in %	Q211		Q212 Var in %	Q311		Q312 Var in %	Q411		Q412 Var in %	2011		2012 Var in %
GROEP - OPBRENGST
Gerapporteerd	1.583	1.588	0,3%	1.612	1.611	-0,1%	1.596	1.620	1,5%	1.616	1.644	1,7%	6.406	6.462	0,9%
Eenmalige elementen	0	0		0	12		0	0		0	0		0	12
Fusies & overnames	-16	-19		-17	-16		- 2	-19		0	-17		-35	-70
Like-for-like	1.567	1.569	0,1%	1.595	1.607	0,8%	1.594	1.601	0,4%	1.616	1.627	0,7%	6.371	6.404	0,5%
Regelgeving		14			16			36			23		0	90
Onderliggend	1.567	1.583	1,0%	1.595	1.623	1,8%	1.594	1.637	2,7%	1.616	1.650	2,1%	6.371	6.493	1,9%
GROEP - EBITDA
Gerapporteerd	480	466	-3,1%	512	434	-15,3%	472	460	-2,7%	446	425	-4,8%	1.912	1.784	-6,7%
Eenmalige elementen	6	0		-17	34		6	- 2		3	4		- 2	36
Fusies & overnames	1	4		- 1	3		- 1	3		0	2		- 1	12
Like-for-like	487	470	-3,6%	495	471	-4,7%	478	461	-3,5%	449	431	-4,0%	1.909	1.833	-4,0%
Regelgeving		6			7			27			14		0	55
Onderliggend	487	476	-2,3%	495	479	-3,2%	478	488	2,1%	449	445	-0,9%	1.909	1.887	-1,1%

Eenmalige elementen: impact op de boekhouding van de nieuwe telecomwet in het tweede kwartaal van 2012, kapitalisering van modems vanaf 2012, beduidende netto-impact van wijzigingen van uitzonderlijke voorzieningen en een eenmalig waardevermindering bij S&S in het vierde kwartaal van 2012.

M&A: acquisitie van The Phone House, desinvestering van Telindus Spain en Scarlet Curaçao

Regulation: bevat de impact van de lagere Mobile Termination en Roaming rates, en andere regelgevende impacten

Evolutie van de opbrengsten in percentages

	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
GROEP
Gerapporteerde variatie op jaarbasis	-3,5%	-3,2%	-2,7%	-2,6%	-3,0%	0,3%	-0,1%	1,5%	1,7%	0,9%
Like-for-like variatie op jaarbasis	-3,5%	-3,3%	-2,0%	-1,6%	-2,6%	0,1%	0,8%	0,4%	0,7%	0,5%
Onderliggende variatie op jaarbasis	-0,4%	-1,3%	-0,9%	-1,0%	-0,9%	1,0%	1,8%	2,7%	2,1%	1,9%
CBU
Gerapporteerde variatie op jaarbasis	-4,3%	-2,1%	-2,3%	-4,6%	-3,3%	2,1%	-0,7%	2,8%	1,5%	1,4%
Like-for-like variatie op jaarbasis	-4,3%	-2,1%	-2,3%	-4,0%	-3,2%	0,5%	-0,8%	0,3%	-1,0%	-0,3%
Onderliggende variatie op jaarbasis	-0,1%	0,4%	-0,8%	-3,2%	-0,9%	1,7%	0,7%	2,8%	0,7%	1,5%
EBU
Gerapporteerde variatie op jaarbasis	-3,7%	-2,8%	-3,1%	-2,4%	-3,0%	-2,2%	-2,9%	-2,2%	-2,1%	-2,3%
Like-for-like variatie op jaarbasis	-3,7%	-3,1%	-1,1%	-0,2%	-2,1%	-1,0%	-0,3%	-2,5%	-2,4%	-1,5%
Onderliggende variatie op jaarbasis	-0,8%	-0,7%	0,3%	0,6%	-0,2%	0,1%	0,8%	1,3%	-0,3%	0,4%
SDE&W
Gerapporteerde variatie op jaarbasis	-13,9%	-6,1%	-2,3%	-3,9%	-6,9%	-4,3%	-4,9%	-3,2%	-5,0%	-4,4%
Like-for-like variatie op jaarbasis	-13,9%	-6,1%	-2,3%	-3,9%	-6,9%	-5,1%	-6,1%	-4,5%	-6,3%	-5,5%
Onderliggende variatie op jaarbasis	-3,6%	-2,9%	-0,8%	-3,4%	-2,7%	-4,3%	-4,9%	-3,3%	-5,0%	-4,4%
BICS
Variatie op jaarbasis	-1,5%	-6,5%	-3,4%	-0,3%	-3,0%	2,6%	5,5%	5,7%	7,3%	5,3%

Like-for-like: i.e. zonder impact van fusies & overnames, de hersegmentering & de boekhoudkundige aanpassingen door de nieuwe Telecom wet Onderliggende i.e. like-for-like zonder de impact van de regelgeving

Groep – Capex

(in miljoen EUR)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Capex van de Groep	173	161	163	279	777	186	174	160	234	753
Consumer Business Unit Enterprise business unit Service Delivery Engine & Wholesale Staff&Support International Carrier Services	44 4 115 7 3	27 4 119 9 2	24 3 125 9 3	40 8 193 26 14	134 18 552 51 22	61 4 116 5 1	33 4 126 8 3	30 3 114 8 5	42 5 158 19 12	164 15 514 40 20

CBU – Financiële resultaten

(in miljoen EUR)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Totale opbrengsten	565	579	571	572	2.288	577	575	587	581	2.321
Van Vast	281	278	271	269	1.099	274	270	274	277	1.096
Spraak Data T V Toestellen (excl. TV) Scarlet	118 85 51 7 21	115 83 53 6 21	111 82 51 7 20	110 82 53 7 18	454 332 208 26 79	110 85 55 6 19	105 84 57 6 18	105 85 61 7 17	105 85 62 7 18	425 339 235 25 71
Van Mobiel	265	279	279	280	1.104	281	282	292	278	1.133
Spraak Data Toestellen Tango Andere	139 87 14 25 19	147 92 14 26 23	143 93 16 28 21	136 97 19 28 23	565 369 63 107 86	130 97 27 27 22	123 102 29 28 23	133 98 32 28 22	120 100 28 30 25	505 398 116 114 92
Kosten van aan omzetgerelateerde materialen en diensten	-149	-149	-158	-168	-624	-162	-182	-157	-166	-666
Personeelskosten en pensioenen	-83	-85	-86	-87	-340	-90	-88	-92	-88	-359
Andere bedrijfskosten	-70	-74	-71	-84	-299	-74	-73	-77	-86	-310
Segment resultaat	264	271	257	233	1.025	251	232	261	241	986
Marge segment bijdrage	46,7%	46,8%	45,0%	40,8%	44,8%	43,5%	40,4%	44,5%	41,6%	42,5%

CBU – Operationele resultaten

	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
VAN VAST
Aantal toegangskanalen (in duizenden)	3.028	3.006	2.977	2.974	2.974	2.938	2.926	2.918	2.912	2.912
Spraak	1.896	1.870	1.839	1.818	1.818	1.780	1.758	1.737	1.718	1.718
Breedband	1.131	1.136	1.138	1.156	1.156	1.159	1.169	1.181	1.193	1.193
Verkeer (in miljoen minuten)	1.061	977	936	1.036	4.011	1.086	1.027	965	1.060	4.138
Nationaal	875	795	765	821	3.256	828	754	703	768	3.053
Vast naar Mobiel	95	96	89	123	402	164	179	170	187	701
Internationaal	91	87	82	92	352	94	93	92	104	383
TV (in duizenden)	1.029	1.087	1.139	1.211	1.211	1.254	1.301	1.340	1.386	1.386
waarvan gezinnen	879	925	963	1.021	1.021	1.057	1.093	1.125	1.156	1.156
waarvan 'multiple settop boxes'	149	162	176	190	190	196	209	216	230	230
ARPU (in EUR)
ARPU Spraak	20,2	20,0	19,7	19,8	19,9	20,2	19,7	19,7	20,0	19,9
ARPU Breedband	27,6	27,0	26,7	26,1	26,8	26,9	26,4	26,5	26,1	26,5
ARPU Belgacom TV	19,4	19,2	17,8	17,5	18,4	17,6	17,6	18,1	18,2	17,9
VAN MOBIEL
Aantal actieve klanten (in duizenden)	3.723	3.726	3.774	3.805	3.805	3.805	3.811	3.748	3.643	3.643
Prepaid (1)	2.117	2.096	2.111	2.116	2.116	2.116	2.071	1.992	1.923	1.923
Postpaid	1.606	1.630	1.663	1.690	1.690	1.690	1.739	1.756	1.720	1.720
Geannualiseerde churn rate (gemengd - variatie in p.p.) (2)	21,3%	20,4%	20,4%	25,2%	21,8%	20,4%	19,9%	25,8%	36,0%	25,9%
Netto ARPU (in EUR)
Prepaid	14,1	15,3	14,4	14,9	14,7	14,0	14,2	13,6	14,4	14,0
Postpaid	29,2	30,0	30,0	28,6	29,5	27,9	27,3	28,9	26,6	27,7
Gemengd	20,5	21,6	21,1	20,7	21,0	20,1	20,1	20,8	20,1	20,3
Gemengd Spraak Gemengd Data	12,7 7,8	13,4 8,2	12,9 8,2	12,2 8,5	12,8 8,2	11,6 8,5	11,1 9,0	12,0 8,7	11,1 9,0	11,5 8,8

UoU (eenheden)	338,0	357,5	335,4	373,3	351,6	377,9	391,7	357,5	389,9	379,1
MoU (min)	102,2	106,6	103,6	103,8	104,3	101,5	104,7	100,5	101,7	102,1
SMS (eenheden)	238,7	254,1	235,1	273,0	250,5	279,8	291,3	262,1	294,2	281,7

(1) Prepaid bevat Mobisud klanten die voordien als MVNO werden gerapporteerd

(2) Q4 2011 geïmpacteerd door schrapping van inactieve pre-paid kaarten. Deze schrapping heeft geen impact op het aantal actieve klanten & pre-paid net-adds.

EBU – Financiële resultaten

(in miljoen EUR)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Totale opbrengsten	593	593	572	591	2.349	579	576	560	579	2.294
Van Vast	420	417	398	420	1.655	408	409	398	418	1.633
Spraak Data Toestellen ICT	128 98 18 175	125 97 18 177	121 96 18 163	122 97 18 182	496 389 72 697	124 99 18 167	120 99 18 172	118 96 18 167	119 95 18 186	481 388 72 692
From Mobile	169	171	169	168	677	166	162	158	155	640
Spraak Data Toestellen	115 50 4	115 53 3	110 56 3	108 57 3	448 216 13	106 56 3	102 58 3	100 55 3	96 54 5	403 223 14
Andere	4	5	5	4	17	5	5	4	6	21
Kosten van aan omzetgerelateerde materialen en diensten	-162	-160	-154	-164	-639	-149	-157	-150	-163	-619
Personeelskosten en pensioenen	-94	-98	-93	-96	-381	-100	-103	-103	-101	-407
Andere bedrijfskosten	-37	-37	-34	-36	-144	-40	-39	-39	-41	-160
Segment resultaat	300	298	291	296	1.185	289	277	267	274	1.108
Marge segment bijdrage	50,6%	50,3%	50,9%	50,0%	50,4%	50,0%	48,1%	47,8%	47,4%	48,3%

EBU – Operationele resultaten

	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
VAN VAST
Aantal toegangskanalen (in duizenden) Spraak Breedband	1.861 1.425 436	1.849 1.412 436	1.834 1.400 434	1.820 1.385 434	1.820 1.385 434	1.841 1.394 446	1.824 1.379 445	1.815 1.370 444	1.799 1.356 443	1.799 1.356 443
Verkeer (in miljoen minuten) Nationaal Vast naar Mobiel Internationaal	782 526 165 90	732 485 160 86	672 445 147 80	716 476 160 80	2.901 1.932 633 336	754 502 167 84	699 459 161 79	636 416 147 73	686 451 160 75	2.775 1.828 635 311
ARPU (in EUR) ARPU Spraak ARPU Breedband	29,1 39,6	28,9 39,3	28,1 39,1	28,6 38,9	28,7 39,2	28,9 39,5	28,4 39,0	27,9 39,1	28,6 38,8	28,5 39,1
VAN MOBIEL
Aantal actieve klanten (in duizenden) Postpaid	1.327 1.327	1.357 1.357	1.380 1.380	1.408 1.408	1.408 1.408	1.413 1.413	1.449 1.449	1.470 1.470	1.486 1.486	1.486 1.486
Geannualiseerde churn rate (gemengd - variatie in p.p.)	11,1%	10,8%	9,4%	10,2%	10,3%	11,7%	11,0%	10,8%	16,8%	12,7%
Net ARPU (EUR) Postpaid Postpaid spraak Postpaid data	41,8 29,2 12,6	41,9 28,7 13,2	40,6 26,9 13,8	39,5 25,9 13,7	41,0 27,6 13,3	38,7 25,3 13,5	37,2 23,7 13,5	35,5 22,9 12,6	33,9 21,6 12,2	36,3 23,3 12,9
UoU (eenheden) MoU (min) SMS (eenheden)	356,5 317,1 83,7	369,6 328,3 90,1	343,3 305,0 87,3	363,4 322,8 95,6	358,8 318,9 89,4	375,8 327,8 106,6	377,0 326,6 111,7	339,9 293,3 104,7	366,8 314,3 118,1	364,7 315,4 110,3

SDE&W – Financiële resultaten

(in miljoen EUR)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Totale opbrengsten	81	80	77	80	318	78	76	75	76	304
Kosten van aan omzetgerelateerde materialen en diensten	- 9	- 9	- 9	- 9	-36	- 9	- 9	- 9	-10	-37
Personeelskosten en pensioenen	-49	-50	-50	-50	-199	-43	-44	-47	-43	-177
Andere bedrijfskosten	-52	-33	-48	-42	-175	-48	-50	-41	-48	-187
Segment resultaat	-29	-12	-30	-21	-92	-23	-26	-21	-26	-97

SDE&W – Operationele resultaten

	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
VAN VAST Aantal toegangskanalen (in duizenden) Spraak (1) Breedband (1)	- -	- -	- -	- -	12 1	12 1	11 1	11 1	11 1	11 1
VAN MOBIEL Aantal actieve Mobiele klanten (in duizenden) Retail (1) MVNO	- -	- -	- -	- -	8 -	8 5	9 7	8 8	8 8	8 8

(1) i.e. Belgacom retail producten verkocht via SDE&W (OLOs eigen gebruik en doorverkoop)

S&S – Financiële resultaten

(in miljoen EUR)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Totale opbrengsten	8	7	25	8	47	9	7	7	11	34
Kosten van aan omzetgerelateerde materialen en diensten	0	0	0	- 1	- 1	1	- 1	0	- 2	- 2
Personeelskosten en pensioenen	-39	-40	-40	-40	-160	-38	-39	-41	-39	-156
Andere bedrijfskosten	-47	-41	-66	-61	-215	-51	-50	-49	-67	-218
Segment resultaat	-79	-74	-81	-95	-328	-79	-83	-82	-97	-341

ICS – Financiële resultaten

(in miljoen EUR)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Totale opbrengsten	372	388	401	401	1.562	382	409	424	430	1.645
Kosten van aan omzetgerelateerde materialen en diensten	-320	-333	-342	-342	-1.338	-326	-347	-361	-367	-1.400
Personeelskosten en pensioenen	-10	- 9	- 9	- 9	-37	-10	-10	-11	-11	-43
Andere bedrijfskosten	-18	-17	-15	-16	-65	-18	-17	-17	-20	-73
Segment resultaat	24	29	35	33	122	28	34	35	32	129
Segment EBITDA marge	6,5%	7,5%	8,7%	8,3%	7,8%	7,3%	8,4%	8,3%	7,3%	7,8%

ICS – Operationele resultaten

Volumes (in miljoen)	Q111	Q211	Q311	Q411	2011	Q112	Q212	Q312	Q412	2012
Spraak	6.574	6.997	6.853	7.018	27.442	6.907	6.984	6.934	7.556	28.382
Niet-spraak (SMS/MMS)	230	253	276	315	1.074	323	361	428	445	1.557

Risicomanagement

Deze sectie geeft een overzicht van de Groep's Risico's Beheersystemen inclusief een beschrijving van de belangrijkste risico's en onzekerheden en de maatregelen om ze te beheersen.

Belgacom gelooft dat risicobeheer cruciaal is voor deugdelijk bestuur en het uitbouwen van een duurzame business. De Groep hanteert een risicofilosofie die gericht is op het maximaliseren van het commerciële succes en de aandeelhouderswaarde door risico en beloning op effectieve wijze af te wegen. Het doel van risicobeheer is niet enkel de activa en de financiële slagkracht van de Groep te beschermen, maar ook de reputatie van Belgacom te vrijwaren. De doelstellingen en policies in het kader van het financieelrisicobeheer worden beschreven in toelichting 32 van de geconsolideerde jaarrekening, die is gepubliceerd op de website van Belgacom. De risico's in verband met belangrijke lopende vorderingen en rechtsprocedures worden beschreven in toelichting 34 van deze jaarrekening. De belangrijkste andere ondernemingsrisico's zijn de ondernemingsrisico's en de risico's m.b.t. de financiële rapportering. Deze risico's worden hieronder in detail beschreven, evenals de beperkende factoren en beheersmaatregelen die erop betrekking hebben.

Ondernemingsrisico's

Het Enterprise Risk Management (ERM) van de Groep behandelt het volledige spectrum van risico's ('potentieel schadelijke gebeurtenissen') en onzekerheden waarmee Belgacom kan worden geconfronteerd. Belgacom ERM vormt een gestructureerd en consistent kader voor het evalueren van, het reageren op en het rapporteren van risico's die een impact kunnen hebben op het bereiken van de strategische ontwikkelingsdoelstellingen van Belgacom. Het streeft ernaar de waarde voor de aandeelhouders te maximaliseren door het risicobeheer af te stemmen op de bedrijfsstrategie, het aankomende risico van de regelgeving, de nieuwe technologieën of de markt in te schatten, en door strategieën voor risicotolerantie en -beperking te ontwikkelen. Belgacom ERM wordt sinds 2006 elk jaar geëvalueerd en bijgestuurd. Deze risicocontrole en -inschatting maakt integraal deel uit van de jaarlijkse strategische planningscyclus van Belgacom. Het eruit voortvloeiende rapport van de belangrijke risico's en onzekerheden wordt dan geëvalueerd door het Belgacom Management Committee, de Gedelegeerd Bestuurder en het Auditcomité. Van de risico's die in het kader van de ERM-oefening van 2012 werden geïdentificeerd, kregen de volgende risicocategorieën prioriteit: 1- dynamiek van de concurrentiële markt, 2- evolutie van het businessmodel, 3- gemotiveerd personeel met de juiste competenties, 4- afhankelijkheid van apparatuur en technologieën.

Belangrijkste risico's	Beschrijving	Beperkende factoren en beheersmaatregelen
Dynamiek van de	Een nieuwkomer op de markt of	Rationele tariefstrategie.
concurrentiële markt	marktverstorend gedrag van een concurrent kan de marktwaarde doen krimpen, het marktaandeel van Belgacom onder druk zetten en de opbrengsten en de winst negatief beïnvloeden.	Vereenvoudigd en verbeterd postpaidaanbod. Focus op convergentiestrategie. De leiderspositie inzake kwaliteit van het mobiele netwerk behouden. Innovatieve producten en diensten.
Evolutie van het businessmodel	Alternatieve manieren van communiceren aangestuurd door nieuwe technologieën en klanten vragen om snelle interne vernieuwing, terwijl de marges verminderen, met een potentiële impact op de opbrengsten en de winst.	Belgacom is pionier op het vlak van nieuwe technologieën en biedt klanten het nieuwe voordeel van convergentie. Ook in het Enterprise-businesssegment werden nieuwe businessmodellen ontwikkeld. ICS verkent op proactieve wijze nieuwe gebieden, zowel geografisch als technologisch.
Gemotiveerd personeel met de juiste competenties	De voortdurende verschuiving in de vraag naar competenties kan Belgacom mogelijk met een ontoereikende talentenpool opzadelen. Een plafonnering van de lonen van het topmanagement bij wet zou Belgacom benadelen t.o.v. haar concurrenten.	Belgacom heeft een goede reputatie als werkgever, maakt gebruik van programma's op maat zoals de Strategic Workforce-planning en investeert doorlopend in professionele vorming door middel van interne opleidingen. Jonge werknemers worden aangetrokken via het 'Young potential program'.
Afhankelijkheid van apparatuur en technologieën	Netwerksystemen kunnen de impact ondervinden van schade, computervirussen, natuurrampen en ongeoorloofde toegang, wat kan leiden tot verlies van activiteiten en aansprakelijkheidsvorderingen.	Technologieën verspreid over verschilende locaties. De verouderde traditionele koperkabels worden sinds 2003 geleidelijk vervangen door vezeltechnologie. De oude systemen worden geleidelijk uitgefaseerd en vervangen door geïntegreerde systemen. Strikt toezicht op contractuele SLA's en voorwaarden inzake aansprakelijkheid. licentieovereenkomsten met leveranciers en verkopers. Aangepaste verzekeringen voor schade veroorzaakt door netwerkstoringen, computervirussen, veiligheidsinbreuken, enz.

Dynamiek van de concurrentiële markt

België is een klein land met slechts enkele grote telecomspelers, waarvan Belgacom de gevestigde operator is. In deze omstandigheden is de marktwaarde kwetsbaar voor marktverstorend gedrag van de concurrentie. Bovendien zijn de belangrijkste concurrenten van Belgacom namelijk Mobistar, BASE en Telenet, dochterondernemingen van grote internationale operatoren, respectievelijk France Telecom, KPN en Liberty Global.

Een nieuwkomer op de markt of een radicale prijzenslag met de concurrentie zou Belgacom marktaandeel kunnen kosten en haar opbrengsten en winst onder druk kunnen zetten. Zo zou de nieuwe Belgische Telecomwet die sinds 1 oktober 2012 van toepassing is, kunnen leiden tot een sterkere en langer dan verwachte toename van het klantenverloop. De aanhoudend agressieve mobiele tarieven van de concurrentie kunnen mogelijk een bijkomend klantenverloop en een verdere daling van het mobiele marktaandeel van Belgacom teweegbrengen. Daarbovenop kan de concurrentie op de mobiele markt in Wallonië nog intenser worden als de respectieve kabeloperatoren met een agressief mobiel aanbod zouden uitpakken. Indien de concurrentie haar tarieven sterk zou verlagen, zou Belgacom genoodzaakt kunnen worden haar mobiele tariefplannen op basis hiervan aan te passen, wat zou kunnen resulteren in lagere mobiele opbrengsten. Belgacom heeft echter altijd een rationele tariefstrategie gevolgd en zal zo gedisciplineerd mogelijk blijven in haar aanbiedingen voor de klanten, door erover te waken dat de marktwaarde niet verder wordt vernietigd. Belgacom heeft haar mobiele postpaidaanbod aangepast en vereenvoudigd, waarbij de waarde voor de klanten verhoogt. Bovendien biedt de convergentiestrategie van Belgacom de onderneming een stevige concurrentiebasis, doordat ze haar klanten aantrekkelijke multiplayaanbiedingen kan voorstellen en tegelijk de churn kan verminderen. Belgacom blijft ook investeren in haar netwerken om haar leiderspositie inzake netwerkkwaliteit te behouden en als innovatieve operator te worden erkend. Zo was Belgacom de eerste Belgische operator die LTE-diensten aan haar klanten aanbood.

Zoals bij de andere telecomaanbieders kan de waarde van de mobiele spraakdiensten van Belgacom steeds meer onder druk komen te staan van OTT-spelers (Over The Top) zoals Skype voor mobiel. Belgacom onderscheidt zich doelbewust van de OTT-concurrenten door gebruik te maken van gevirtualiseerde entertainmentaanbiedingen op de particuliere markt en cloudcomputingdiensten voor professionele gebruikers. Tegelijk breidt Belgacom haar breedbandbereik verder uit om haar klanten de best mogelijke internetervaring te bieden. Belgacom heeft ook inspiratie gehaald bij de OTT-spelers, door een contentaanbod te lanceren dat is aangepast aan haar 'Connected TV's'-concept, dat trouwens ook beschikbaar is voor niet-Belgacom-klanten.

Op de markt van de internationale carrierdiensten zijn de marges per minuut voor spraak de voorbije jaren zwaar onder druk gekomen als gevolg van prijsconcurrentie, consolidering van de concurrenten en het gemak waarmee klanten van provider kunnen veranderen. Als de druk op de marges voor spraak zou aanhouden en/of indien de Groep de prijsverlagingen niet compenseert door hogere volumes, kunnen het groeipercentage, de bedrijfsopbrengsten en de nettowinst van ICS de weerslag daarvan ondervinden. Bovendien kan de druk op de mobiele datamarkt nog verhogen en daardoor een impact hebben op het groeiprofiel van International Carrier Services.

Veranderend businessmodel

Als telecombedrijf opereert Belgacom in een dynamische omgeving die snel evolueert door de nieuwe technologische ontwikkelingen en de voortdurend veranderende behoeften van de klant. In antwoord hierop past Belgacom ook haar businessmodel aan. Het verschuift verder weg van de traditionele business, die werd gedomineerd door spraakdiensten met hoge marges. In plaats hiervan winnen alternatieve communicatiesystemen, zoals wifi, mobiel internet en VoIP steeds meer aan belang. Deze ontwikkeling kan mogelijk een impact hebben op de toekomstige opbrengsten en winst van Belgacom uit spraakminuten of sms'en. Ook het International Carrier Services-segment is onderhevig aan dit veranderende businessmodel, en zijn opbrengsten uit spraakverkeer kunnen onder druk komen naarmate de IP-technologie veld wint ten koste van de traditionele communicatie.

De hoge snelheid van de technologische evolutie noopt ons ertoe om ook intern snel te vernieuwen. Lange interne ontwikkelingstijden kunnen dit echter bemoeilijken en de lancering van nieuwe diensten op de lange baan schuiven.

Om de eventuele negatieve effecten op de opbrengsten van de Belgacom Groep en zijn businesssegmenten te beperken, heeft Belgacom ervoor gekozen in te zetten op nieuwe technologieën en de klanten het voordeel van convergentie te bieden bijvoorbeeld door een nationaal hotspotnetwerk uit te rollen in partnerschap met Fon. Belgacom heeft nieuwe tariefplannen ingevoerd die inspelen op de vraag van haar klanten naar deze nieuwe communicatiemethoden - bijvoorbeeld via bundels met een combinatie van onbeperkt sms'en, spraak en mobieledatacapaciteit. Ook in het Enterprise-businesssegment, waar de spraakbusiness krimpt, werden ter compensatie nieuwe businessmodellen ontwikkeld, zoals cloud computing. ICS verkent ook op proactieve wijze nieuwe gebieden, zowel geografisch als technologisch.

Afhankelijkheid van gemotiveerd personeel met de juiste competenties

Belgacom is sterk afhankelijk van de personen die voor haar werken: het topmanagement, technische medewerkers met de juiste vaardigheden, en goed getrainde verkopers met een gedetailleerde kennis van de Belgacom-producten en -diensten.

Het bij wet plafonneren van de lonen van topmanagers, dat van toepassing zou worden op nieuwe contracten, zoals voorzien in het wetsvoorstel van de Minister van Overheidsbedrijven, zou Belgacom beperken in het aantrekken en behouden van een hooggekwalificeerd topmanagement. Een verminderde flexibiliteit in de verloning van de topmanagers zou Belgacom benadelen ten opzichte van haar belangrijkste concurrenten op de Belgische markt en zou uiteindelijk tot een verminderde prestatie van de business, en daardoor tot lagere opbrengsten, kunnen leiden.

De snelle veranderingen in de technologieën en de onophoudelijke evolutie in producten en diensten maken dat de vraag naar competenties voortdurend verschuift. Indien Belgacom hier niet op zou anticiperen, dan kan ze mogelijk met een ontoereikende talentenpool worden geconfronteerd. Binnen het Enterprise-segment bijvoorbeeld, zorgt de focus op het leveren van complete end-to-end diensten en de toenemende complexiteit van de klantencontracten ervoor dat de nood aan personeel met specifieke vaardigheden en expertise toeneemt. Een tekort aan medewerkers met IT-vaardigheden zou het voor EBU lastig kunnen maken om complexe klantencontracten te sluiten en zou de groeistrategie van EBU op het vlak van oplossingsgerichtheid kunnen vertragen.

Het toekomstige succes van Belgacom zal afhankelijk zijn van haar vermogen om hooggekwalificeerde medewerkers aan te trekken en te behouden. Om een antwoord te bieden op de behoeften aan nieuwe vaardigheden heeft het departement Human Resources dan ook specifieke programma's op maat ontwikkeld, zoals de Strategic Workforce-planning, of het programma voor young potentials. Bovendien blijft Belgacom investeren in de professionele vorming van haar medewerkers via interne opleiding. Globaal geniet Belgacom een goede reputatie als werkgever.

Op het niveau van de Belgacom Groep is zowat één op drie werknemers statutair, met een veel betere bescherming tegen ontslag dan de contractuele werknemers. Dit kan Belgacom beperken in haar capaciteit om de efficiëntie te verbeteren en de flexibiliteit te verhogen tot niveaus die vergelijkbaar zijn met die van haar concurrenten.

Afhankelijkheid van apparatuur en technologieën

De business van Belgacom is sterk afhankelijk van de technische infrastructuur, zoals telecomapparatuur en IT-platformen. Belgacom is alleen in staat om diensten te leveren voorzover ze haar netwerksystemen kan beschermen tegen schade van telecommunicatiestoringen, computervirussen, natuurrampen en ongeoorloofde toegang. Een systeemfout, incident of veiligheidsinbreuk die een onderbreking (van een deel van) de operaties van Belgacom tot gevolg heeft, zou haar vermogen kunnen aantasten om diensten te leveren aan (een deel van) haar klanten en kan potentieel financiële gevolgen en een impact op het imago hebben. Om de risico's op incidenten met een impact op de technische gebouwen (bv. brand) te beperken, heeft Belgacom haar technologieën verspreid over verschillende locaties en gebouwen (bv. drie datacenters, opsplitsen van ICTdiensten voor grote klanten en particulieren), tien knooppunten voor netwerkdiensten en honderden lokale centrales.

De dienstenportefeuille van Belgacom wordt almaar meer afhankelijk van verschillende IT-platformen. Om de kwaliteit van de service aan haar klanten op peil te houden dient Belgacom waarborgen te bieden op het vlak van stabiliteit, behandelingstijd en alertheid. Verstoringen van of inbreuken op de veiligheid die resulteren in verlies of beschadiging van data of applicaties van de klanten of die leiden tot het ongepast openbaarmaken van vertrouwelijke informatie, kunnen ertoe leiden dat Belgacom aansprakelijk wordt gesteld. Bovendien kan de Groep mogelijk bijkomende kosten dienen te maken om de schade te herstellen die het gevolg is van deze verstoringen of inbreuken. Belgacom is in het bezit van een foutenverzekering ('errors and omissions'), een verzekering tegen onderbreking van de activiteiten en een verzekering die specifiek beschermt tegen bepaalde verliezen te wijten aan, onder meer, computervirussen en veiligheidsinbreuken.

Dit neemt niet weg dat, in geval van netwerk- of IT-storingen, Belgacom diverse maatregelen heeft geïmplementeerd om problemen zo spoedig mogelijk te verhelpen. Enerzijds heeft Belgacom een geavanceerd controlecentrum, dat toelaat om alle eventuele problemen die de goede werking van de operaties in gevaar brengen, heel snel te detecteren en te identificeren. Daarnaast heeft Belgacom uitgebreide en beproefde procedures ingevoerd om incidenten met een grote impact zo snel mogelijk het hoofd te bieden door middel van Emergency Response Teams, die de beste experts in hun domein omvatten en alle dagen en de klok rond paraat staan.

Belgacom beschikt over een nationaal toegangsnetwerk, waarvan een deel al lange tijd operationeel is: het klassieke kopernetwerk. Door de veroudering van de koperkabels zou het storingspercentage kunnen toenemen en de performantie verminderen. Het mobiele netwerk is mogelijk onderhevig aan technische storingen, die een impact op de kwaliteit van de dienst kunnen hebben of tijdelijke dienstonderbrekingen kunnen veroorzaken, wat tot ontevredenheid bij de klant zou leiden. Een andere prioriteit is het netwerktransformatieprogramma, waarvan de implementatie zou kunnen worden uitgesteld, waardoor ook de besparingen door het uitfaseren van technische gebouwen zouden worden vertraagd.

Belgacom investeert zwaar om haar netwerk verder te verbeteren. Het uitrollen van een FTTC-netwerk (fiber-to-the-curb; vezel tot aan de stoep) was de voorbije jaren één van de belangrijkste prioriteiten van Belgacom, terwijl de oude koperkabels worden vervangen en nieuwe technologieën veelbelovend blijken voor de laatste mijl in koperkabel. Belgacom blijft investeren in stabiliteitsverbeteringen voor zowel haar vaste als haar mobiele kernnetwerk door nieuwe architecturen te installeren die een hogere redundantie mogelijk maken. Daarnaast werden doorgedreven netwerkresiliëntieprogramma's opgezet om het vermogen om het netwerk operationeel te houden, te vergroten. Vanaf 1 januari 2013 zal voor bepaalde kritieke IT-applicaties een soortgelijk resiliëntieplan worden geïmplementeerd. Om problemen in de toeleveringsketen te voorkomen, ziet Belgacom bovendien nauwlettend toe op haar contractuele SLA's en voorwaarden inzake aansprakelijkelijkheid met leveranciers en verkopers.

Risico's m.b.t. de financiële rapportering

In het domein van de financiële rapportering zijn de belangrijkste risico's, naast de algemene ondernemingsrisico's die ook een impact hebben op de financiële rapportering (bv. personeel), onder meer: nieuwe transacties en evoluerende boekhoudnormen, wijzigingen in de fiscale wet- en regelgeving en de procedure voor het afsluiten van de financiële rekeningen.

Nieuwe transacties en evoluerende boekhoudnormen:

Nieuwe transacties zouden een significante impact kunnen hebben op de financiële rekeningen, zowel rechtstreeks op de balans en resultatenrekening als op de toelichting. Een onjuiste boekhoudkundige verwerking zou kunnen resulteren in financiële rekeningen die niet langer een waarheidsgetrouw beeld geven. Wijzigingen in de wetgeving (bv. pensioenleeftijd, bescherming van de klanten) kunnen ook een significante impact op de gerapporteerde financiële cijfers hebben. Nieuwe boekhoudnormen kunnen het vergaren van nieuwe informatie en het aanpassen van complexe (facturatie)systemen vereisen. Indien hier niet tijdig en adequaat op wordt geanticipeerd, kan de tijdige afhandeling en de betrouwbaarheid van de financiële rapportering in gevaar komen.

Het is de verantwoordelijkheid van het Corporate Accounting-departement om de evolutie op het vlak van de veranderende normen (zowel lokale GAAP als IFRS) te volgen. De veranderingen worden in kaart gebracht en de impact op de financiële rapportering van Belgacom wordt proactief geanalyseerd.

Voor elk nieuw type van transactie (bv. een nieuw product, nieuw werknemersvoordeel, businesscombinatie) wordt een grondige analyse gemaakt vanuit het oogpunt van financiële rapportering, risicobeheer, thesaurie en belastingen. Bovendien worden de ontwikkelingsvereisten voor de financiële systemen tijdig gedefinieerd en wordt de conformiteit met de interne en externe normen systematisch nagegaan. De nadruk ligt op het uitwerken van preventieve controles en het opzetten van rapporteringstools die controles achteraf mogelijk maken.

Het Audit- en Toezichtscomité (Audit and Compliance Committee – A&CC) wordt regelmatig geïnformeerd over nieuwe aankomende normen voor financiële rapportering en de potentiële impact ervan op de financiële cijfers van de Belgacom Groep.

Wijzigingen in de fiscale wet- en regelgeving:

Wijzigingen in de fiscale wet- en regelgeving (vennootschapsbelasting, BTW. e.d.) of in de toepassing ervan door de fiscus kan een significante impact hebben op de financiële rekeningen. Om de conformiteit ervan te verzekeren, moeten vaak op korte termijn bijkomende administratieve procedures worden opgezet om relevante informatie te verzamelen of moeten updates van bestaande IT-systemen worden doorgevoerd (bv. facturatiesystemen).

Het departement Tax volgt mogelijke veranderingen in de fiscale wet- en regelgeving, alsook interpretaties van bestaande fiscale wetten door de fiscus, voortdurend op. Op basis van wetgeving, doctrine, rechtspraak, politieke verklaringen, beschikbare wetsontwerpen, enz. wordt een financiële en operationele impactanalyse uitgevoerd.

Procedure voor het afsluiten van financiële rekeningen:

Voor de procedure m.b.t. het afsluiten van de financiële rekeningen van de Groep werden duidelijke taken en verantwoordelijkheden vastgelegd. Tijdens de procedures voor de maandelijkse, driemaandelijkse, halfjaarlijkse en jaarlijkse afsluiting van de rekeningen worden de verschillende stappen voortdurend gemonitord. Daarnaast worden nog verschillende controles uitgevoerd om te waken over de kwaliteit en de conformiteit met de interne en externe vereisten en richtlijnen.

Voor Belgacom en haar belangrijkste filialen wordt een heel gedetailleerde kalender voor de afsluitingen opgemaakt, met een gedetailleerd overzicht van de divisieoverschrijdende voorbereidende vergaderingen, de deadlines voor het afsluiten van specifieke procedures, de exacte datum en het uur wanneer IT-subsystemen worden vergrendeld, valideringsvergaderingen en de vereiste elementen voor de rapportering.

Voor elke procedure en subprocedure worden verschillende controles uitgevoerd, zoals preventieve controles, waarbij de informatie wordt getest vooraleer ze wordt verwerkt en opsporende controles, waarbij het resultaat van de verwerking wordt geanalyseerd en bevestigd. Er gaat specifieke aandacht naar redelijkheidstests, waarbij financiële informatie wordt geanalyseerd door meer onderliggende operationele drivers en coherentietests, waarbij financiële informatie van verschillende domeinen wordt samengevoegd om resultaten, trends e.d. te bevestigen. Voor belangrijke of niet-terugkerende transacties worden tests op de individuele opnames in de boekhouding gedaan; voor de andere transacties gebeurt dit steekproefgewijs. De combinatie van al deze tests biedt voldoende zekerheid over de betrouwbaarheid van de financiële cijfers.

Interne Controle

De Belgacom Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor de evaluatie van de doeltreffendheid van de systemen van interne controle en risicobeheer.

Belgacom heeft zijn systeem van interne controle gebaseerd op het COSO model, d.i een geïntegreerd referentiekader voor interne controle en ondernemingsrisicobeheersing zoals opgesteld door het Committee of Sponsoring Organisation of the Treadway Commission ("COSO"). Dit COSO referentiekader is opgesteld rond 5 componenten: de controleomgeving, de risicoanalyse, de controleactiviteiten, de informatie en communicatie en tot slot de monitoring.

Het systeem van interne controle van Belgacom wordt gekenmerkt door een organisatie met duidelijk gedefinieerde verantwoordelijkheden, naast voldoende middelen en kennis, alsook aangepaste informatiesystemen, procedures en praktijken. Uiteraard kan Belgacom niet garanderen dat dit interne controle systeem afdoende zal zijn onder alle omstandigheden. Misbruik van activa en vergissingen kunnen immers nooit volledig worden uitgesloten. Belgacom organiseert wel een doorlopend nazicht en opvolging van al de componenten van zijn systemen van interne controle en risicobeheer, teneinde zich ervan te vergewissen dat ze adequaat blijven.

Belgacom beschouwt het tijdig verstrekken van volledige, betrouwbare en relevante financiële informatie in overeenstemming met International Financial Reporting Standards (IFRS) en met andere Belgische verslaggevingsvereisten aan al zijn interne en externe belanghebbenden als een essentieel element van beleid en deugdelijk bestuur. Daarom heeft Belgacom zijn interne controle en risicobeheerssystemen over zijn financiële verslaggeving zodanig georganiseerd dat hieraan wordt voldaan.

1. De controleomgeving

1.1. De organisatie van de interne controle:

Overeenkomstig de statuten beschikt Belgacom over een A&CC, dat bestaat uit vijf niet-uitvoerende bestuurders, waarvan de meerderheid onafhankelijk moet zijn. Overeenkomstig haar charter wordt het voorgezeten door een onafhankelijke bestuurder.

Alle leden van het ACC hebben voldoende ervaring in financiële zaken om hun functies waar te nemen. De voorzitter, de Heer Pierre-Alain De Smedt, is onderlegd op vlak van accounting en auditing. Hij is houder van een licentiaatsdiploma in commerciële en financiële wetenschappen. Gedurende zijn loopbaan heeft hij verschillende functies van CEO, CFO en COO waargenomen. In zijn niet uitvoerende functies is hij lid van het Auditcomité van Avis Europe.

Het ACC heeft als taak de Raad van Bestuur bij te staan en te adviseren met betrekking tot (i) het proces van financiële rapportering, (ii) de efficiëntie van de systemen voor interne controle en risicobeheer van Belgacom, (iii) de interne-auditfunctie van Belgacom en de efficiëntie ervan, (iv) de kwaliteit, de integriteit en de wettelijke controle van de statutaire en geconsolideerde jaarrekeningen van de onderneming, waaronder de opvolging van de vragen en de aanbevelingen geformuleerd door de commissarissen, (v) de relatie met de commissarissen van de Groep en de evaluatie van en het toezicht op de onafhankelijkheid van de commissarissen, (vi) de conformiteit van Belgacom met de juridische en regelgevingsvereisten, (vii) en de conformiteit binnen de organisatie met de Gedragscode en de Dealing Code van Belgacom. Het ACC vergadert minstens eenmaal per kwartaal.

1.2. Integriteit en ethiek:

De Raad van Bestuur heeft een Handvest van Deugdelijk Bestuur en een Gedragscode "Onze manier van verantwoord ondernemen" goedgekeurd. Alle werknemers moeten hun dagelijkse activiteiten en hun zakelijke objectieven volgens de meest strikte ethische standaarden en principes uitvoeren, met daarbij de Groepswaarden (Respect, Can do en Passie) als leidinggevende principes in het achterhoofd.

De Code "Onze manier van verantwoord ondernemen", beschikbaar op www.belgacom.com, legt de bovenvermelde principes uit en heeft als bedoeling iedere werknemer te inspireren in zijn of haar dagelijks gedrag en houdingen. Het ethisch gedrag is niet beperkt tot de tekst van de Code. De Code is een samenvatting van de hoofdprincipes en is dus niet exhaustief.

Bovendien hecht Belgacom in het algemeen en de Finance divisie in het bijzonder veel belang aan het zich strikt houden aan een tijdige en kwalitatieve rapportering.

1.3. Reglementen en procedures:

De principes en de regels in de Code "Onze manier van verantwoord ondernemen" zijn in verschillende interne reglementen en procedures verder uitgewerkt. Deze groepsreglementen en -procedures zijn op de Belgacom intranet-sites beschikbaar. Ieder reglement heeft een verantwoordelijke, die deze op regelmatige basis opnieuw bekijkt en updates doet indien nodig. Regelmatig en bij updates wordt een gepaste communicatie hieromtrent georganiseerd.

Op het vlak van de financiële verslaggeving zijn de algemene en meer gedetailleerde boekhoudprincipes, richtlijnen en instructies samengebracht in de boekhoudhandleidingen, alsook in andere referentiedocumenten, die alle beschikbaar zijn op de Belgacom intranet website. Bovendien organiseert het departement Corporate Accounting regelmatig boekhoudseminaries teneinde medewerkers uit financiële en niet financiële departementen up to date te houden met betrekking tot boekhoudreglementen en procedures.

1.4. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden:

Het interne controlesysteem van Belgacom doet haar voordeel met het feit dat in de hele Belgacom organisatie de bevoegdheden en verantwoordelijkheden duidelijk bepaald zijn. Iedere business eenheid, divisie en departement heeft zijn visie, missie en verantwoordelijkheden. Op individueel vlak heeft iedere werknemer een duidelijke taakomschrijving en objectieven.

De voornaamste rol van de Finance divisie bestaat erin de divisies en filialen te steunen door hen accurate, betrouwbare en tijdige financiële informatie te bezorgen. Deze moet hen toelaten de juiste bedrijfsbeslissingen te nemen, de rendabiliteit op te volgen en op een efficiënte manier de financiële diensten te beheren. Het opstellen van de externe financiële verslaggeving behoort tot de verantwoordelijkheid van het departement Corporate Accounting.

De accounting teams van het Corporate Accounting departement nemen de boekhoudkundige verantwoordelijkheid waar voor de moederonderneming Belgacom en voor de grote Belgische dochterondernemingen. Zij verlenen eveneens ondersteuning aan de andere dochterondernemingen. Voor deze gecentraliseerde ondersteuning is de organisatie opgesplitst volgens de belangrijkste (financiële) processen. Deze processen omvatten investeringen en activa, voorraden, werken in uitvoering en omzeterkenning, financieel boekhouden, bedrijfsuitgaven, voorzieningen en geschillen, personeelskosten, voordelen na actieve dienst en belastingen. Deze gecentraliseerde ondersteuning laat toe een diepgaande kennis en ervaring op te bouwen en draagt op die manier bij tot de naleving van de richtlijnen van de Groep.

De consolidatie van de verschillende legale entiteiten in de geconsolideerde financiële rapporteringen van de Belgacom Group wordt centraal gerealiseerd. Het consolidatiedepartement bepaalt en verdeelt de informatie m.b.t. de implementatie van boekhoudstandaarden, procedures, principes en regels. Het volgt de regelgeving op teneinde ervoor te waken dat de financiële verslaggeving conform blijft met IFRS zoals die werden aangenomen door de Europese Unie. De maandelijkse consolidatieinstructies bepalen niet alleen de financiële informatie nodig voor de externe rapportering, maar bevat eveneens gedetailleerde deadlines en aandachtspunten, zoals complexe zaken en nieuwe interne richtlijnen.

1.5. Bekwaamheden en ervaring:

Belgacom ziet nauwgezet toe op een gepaste personeelsbezetting. Dit vereist niet alleen voldoende personeel, maar tevens de gepaste bekwaamheden en ervaringen. Met deze vereisten wordt reeds rekening gehouden tijdens het aanwervingsproces, maar ook nadien in de coaching en opleidingsactiviteiten, die begeleid worden door de Belgacom Corporate University.

Op het vlak van de financiële verslaggeving werd er een specifieke opleidingscyclus uitgewerkt, waaraan junior en senior personeelsleden verplicht dienen deel te nemen. Deze seminaries, intern en extern georganiseerd, bestrijken niet alleen het domein van IFRS, maar eveneens de lokale wetgeving en normen op het gebied van boekhouding, belastingen en vennootschapswetgeving. Daarenboven wordt de kennis en ervaring up to date gehouden en uitgebreid in meer specifieke domeinen (revenue assurance, pensioenadministratie, financiële producten, enz.) door het bijwonen van seminaries en zelfstudie. Bovendien nemen de werknemers ook deel aan algemene opleidingen en informatiesessies m.b.t. de nieuwe producten en diensten van Belgacom.

2. Risicoanalyse

De belangrijkste risico's en onzekerheden zijn opgenomen onder de sectie "Risicomanagement".

3. Risicobeperkende factoren en controlemaatregelen

De responsstrategieën van Belgacom voor risicobeperking hangen af van de aard van het risico en zijn vaak een combinatie van diverse acties, waaronder verzekering, verruiming van SLA's/aansprakelijkheden van leveranciers, het gebruik van kredietscores, het vermijden van risico's of actief risicobeheer met behulp van medewerkers, procedures en systemen.

Er wordt rekening gehouden met de kostprijs van de risicobeperking voor het bepalen van de responsstrategieën. Bepaalde risico's worden bewust aanvaard op grond van hun potentiële beperkte impact op de Belgacom-organisatie en/of hun lage mate van materialiteit. Risico's van politieke, economische en regelgevende aard vallen buiten de controle van Belgacom en de risicocontrole wordt beperkt tot responsieve acties om de impact ervan in te perken.

Beperkende factoren en beheersmaatregelen zijn opgenomen onder de sectie "Risicomanagement".

4. Informatie en communicatie

4.1 Financiële rapporteringssystemen:

De boekhouding van Belgacom en van de meeste van haar dochterondernemingen wordt gehouden op grote geïntegreerde ITsystemen. Operationele processen zijn vaak geïntegreerd in hetzelfde systeem (vb. toeleveringsproces, salarisadministratie). Voor de facturatiesystemen, die niet geïntegreerd zijn, zijn er doeltreffende interfaces en opvolgingstools ontwikkeld. Voor het financiële consolidatieproces wordt gebruik gemaakt van een specifiek consolidatietool.

De organisatorische opzet en het toegangsbeheer van deze systemen zijn opgebouwd om een adequate functiescheiding te ondersteunen, en om niet-geautoriseerde toegang tot gevoelige informatie en niet geautoriseerde verandering van gegevens te voorkomen. De opzet van het systeem is regelmatig het onderwerp van een nazicht door de interne alsook de externe audit.

4.2 Effectieve interne communicatie:

Momenteel worden de meeste boekhoudregistraties zowel volgens IFRS als lokale regelgeving gedaan. In het algemeen wordt financiële informatie die aan het management geleverd wordt en gebruikt wordt voor budgettering, vooruitzichten en controleactiviteiten, opgemaakt volgens IFRS. Een uniforme financiële taal, gebruikt doorheen de organisatie, draagt positief bij tot de effectiviteit en de efficiëntie van de communicatie.

1.3. Rapportering en validering van de financiële resultaten:

De financiële resultaten worden intern gerapporteerd en op verschillende niveaus gevalideerd. Op het niveau van de processen zijn er validatievergaderingen met de business procesverantwoordelijken. Op het niveau van de belangrijkste filialen wordt een validatievergadering georganiseerd met de verantwoordelijke voor de boekhouding en voor controlling. Op Belgacom Groep niveau worden de geconsolideerde resultaten gesplitst per segment. Voor elk segment bevat de analyse en validatie gewoonlijk een vergelijking met historische cijfers alsook een analyse van de vergelijking budget-werkelijk en vooruitzicht-werkelijk. Validering vereist de analyse en afdoende verklaring van (de afwezigheid van) afwijkingen.

Daarna wordt de financiële informatie gerapporteerd en verklaard aan het Belgacom managementcomité (maandelijks) en voorgesteld aan het ACC (per kwartaal).

1.4. Toezicht en monitoring van de interne controle:

De effectiviteit en efficiëntie van de interne controle worden regelmatig op verschillende manieren en door verschillende partijen geëvalueerd:

• Elke verantwoordelijke van een business activiteit is verantwoordelijk om deze op regelmatige basis te herzien en te verbeteren. Dit omvat o.a. de documentatie van het proces, rapportering over indicatoren en de bijsturing hiervan.

• Teneinde een objectieve overweging en evaluatie van de activiteiten van elk organisationeel departement te hebben, voert Belgacom's Interne Audit departement regelmatig audits uit over gans de groep. De onafhankelijkheid van de Interne Audit is verzekerd door haar directe rapporteringslijn naar de Voorzitter van het ACC. Uitgevoerde auditopdrachten kunnen een specifiek financieel proces betreffen maar zullen ook de effectiviteit en de efficiëntie van de operaties en de naleving van de wetten en regels die van toepassing zijn, evalueren.

• Het ACC kijkt de tussentijdse kwartaalrapportering en de specifieke boekhoudmethodes na. De belangrijkste geschillen en risico's waarmee de Groep geconfronteerd wordt, worden overwogen, de aanbevelingen van de Interne Audit worden opgevolgd, de naleving binnen de Groep van de Gedragscode en Dealing Code wordt regelmatig besproken.

• Alle legale entiteiten van Belgacom Groep, met uitzondering van enkele kleine buitenlandse filialen, zijn het voorwerp van een externe audit. In het algemeen omvat deze audit een evaluatie van de interne controle en leidt tot een opinie over de statutaire jaarrekeningen en over de (halfjaarlijkse en jaarlijkse) cijfers die voor de consolidatie aan Belgacom gerapporteerd worden. Indien de externe audit een zwakte aan het licht brengt of een mogelijkheid identificeert voor de verdere verbetering van de interne controle, dan worden aanbevelingen gemaakt aan het management. Deze aanbevelingen, het gerelateerde actieplan en de implementatiestatus worden minstens jaarlijks gerapporteerd aan het ACC.

Andere inlichtingen

Rechten, verbintenissen en voorwaardelijke verplichtingen per 31 december 2012

Toelichtingen bij rechten, verbintenissen en voorwaardelijke verplichtingen zijn opgenomen in toelichting 34 van de geconsolideerde jaarrekening.

Het gebruik van financiële instrumenten

Toelichting bij het gebruik van financiële instrumenten is opgenomen in toelichting 32 van de geconsolideerde jaarrekening.

Gebeurtenissen welke een belangrijke impact kunnen hebben op de ontwikkeling van de Groep

Gebeurtenissen welke een belangrijke impact kunnen hebben op de ontwikkeling van de Groep worden opgenomen onder de secties Risicomanagement en Interne Controle van dit jaarverslag.

Activiteiten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling:

De activiteiten van onderzoek en ontwikkeling omvatten in het algemeen 4 belangrijke stappen in de cyclus van de aanvaarding van een technologie of van een dienst gebaseerd op technologie:

Studie betreffende het potentieel van de technologie: bepalen van de commerciële en technische mogelijkheden van de technologie en de positionering in een technisch portfolio;
Introductie van de nieuwe technologie: eens de technologie geselecteerd is, is de engineering van de oplossing nodig opdat deze zou kunnen ontwikkeld, geëxploiteerd en van dag tot dag kunnen beheerd worden;
Evolutie van de technologie: eens ontwikkeld, zal deze technologie verder evolueren volgens haar potentieel en de marktvraag;
Voorbereiding van de introductie van nieuwe diensten.

De activiteiten van onderzoek en ontwikkeling concentreerden zich in 2012 op de volgende punten:

Studie betreffende het potentieel van nieuwe technologieën:
o Verdere gedetailleerde studies rond mogelijke oplossingen voor het uitfaseren van traditionele technologieën en om te migreren naar een volledig IP gebaseerd netwerk. Meer bepaald werden oplossingen voor het vervangen van PSTN en ISDN (Acces Gateway, ISDN Access Devices en alternatieven) onderzocht op hun technische, economische en operationele mogelijkheden en werden er voorbereidingen verder gezet voor de toekomstige introductie van IPv6 in het datanetwerk.
o Fiber To The Home (FTTH): verdere technische en economische studies werden uitgevoerd en voorbereidingen werden gestart om FTTH uit te rollen in nieuwe verkavelingen.
o Onderzoek naar haalbare oplossingen voor het optimaliseren van dataverkeer op het vaste netwerk, met als doel een optimale dienstkwaliteit voor datadiensten.
o Belgacom blijft een continue focus behouden op het "Groen" aspect. Met "Groene ICT" en "ICT voor Groen" werkt Belgacom actief aan het verminderen van zowel haar eigen ecologische voetafdruk, als die van anderen. Er wordt hierbij gekeken naar verschillende domeinen (e-voorschrift, smart grids…).

• Introductie van nieuwe technologieën:

o De nieuwe technologische generatie voor mobiele communicatie LTE (Long Term Evolution)- werd in 2012 verder uitgetest en in november commercieel gelanceerd. Hierdoor kunnen we de hoogste upload- en downloadsnelheden aanbieden aan mobiele gebruikers.
o Belgacom en Alcatel-Lucent hebben een samenwerkingsovereenkomst afgesloten voor het gezamenlijk ontwikkelen van een volgende stap in de VDSL2 technologie ('Vectoring'). Met deze oplossing wordt interferentie in de telefoonkabel opgeheven, waardoor substantieel hogere datasnelheden kunnen worden aangeboden.

• Evolutie van de technologie met verbetering en uitbreiding van de bestaande diensten.

o Belgacom heeft zijn aanbod voor Cloud-gebaseerde diensten verder verbeterd en uitgebreid met IaaS (Infrastructure as a Service).

o Bepaalde diensten van het Belgacom netwerk worden nu aangeboden aan externe klanten met behulp van open interfaces (API –Application Programming Interface). Dit laat toe aan ontwikkelaars om netwerkdiensten (zoals SMS) te integreren in hun toepassingen.
o Belgacom TV diensten werden verder uitgebreid met personalisatie (gepersonaliseerde aanbevelingen) en meer geavanceerde blader- en zoekfuncties.
o Belgacom heeft de VDSL2 technologie verder verbeterd met de invoering van DLM (Dynamic Line Management) voor haar breedband aanbod. Deze oplossing -die volledig intern werd ontwikkeld- laat toe om hogere datasnelheden aan te bieden aan de klanten.
De voorbereiding van de introductie van nieuwe diensten:
o Belgacom is een van de belangrijke deelnemers in het pilootproject met glasvezelnetwerk in Kortrijk, waarin testgebruikers beschikken over een toegang met hoge snelheid. Deze proeftuin stelt ontwikkelaars van toepassingen in staat om hun toepassingen te testen in een reële omgeving met een representatief aantal testgebruikers. Ook Belgacom heeft in dit kader een aantal geavanceerde diensten uitgetest.

Belgacom werkt samen met de universiteiten, industriële partners en verschillende instituten, zoals iMinds (onafhankelijk onderzoeksinstituut opgericht door de Vlaamse Overheid)), I.W.T. (Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie) en het H.G.I. (Home Gateway Initiative Forum). Belgacom zetelt ook in verschillende Begeleidingscommissies voor S.B.O. (Strategisch Basis Onderzoek) onderzoeksprojecten.

Eigen aandelen

Toelichtingen bij eigen aandelen zijn opgenomen als toelichting 16 van de geconsolideerde jaarrekening.

Beheer van kapitaal

Het doel van de Groep inzake het beheer van het kapitaal bestaat erin om een gezonde financiële positie, en een gezond eigen vermogen te bewaren, die de Groep op elk moment een gemakkelijke toegang verleent tot de financiële markten, teneinde in staat te zijn strategische projecten te financieren, en om een aantrekkelijke vergoeding aan de aandeelhouders te bieden. Het beleid inzake de winstuitkering werd laatst herzien door de Belgacom Raad van Bestuur van 25 februari 2010 en sinds dan heeft Belgacom zich ertoe verbonden, in principe, het merendeel van haar jaarlijkse geconsolideerde kasstroom vóór financieringsactiviteiten (of 'vrije kasstroom') te laten terugvloeien naar haar aandeelhouders. De uitkering van dergelijke vrije kasstroom, hetzij via dividenden, hetzij via aandeleninkoop, wordt echter jaarlijks bekeken teneinde voldoende strategische financiële flexibiliteit te behouden voor toekomstige organische groei of groei via selectieve fusies en acquisities, met een duidelijke focus op waardecreatie. Dit houdt tevens bevestiging in van adequate niveaus van uitkeerbare reserves.

Over de twee voorgestelde jaren, heeft de Groep geen nieuwe aandelen of andere verwaterende instrumenten uitgegeven.

Gebeurtenissen na balansdatum

Toelichting bij de gebeurtenissen na balansdatum is opgenomen in toelichting 34 en 40 van de geconsolideerde jaarrekening.

Namens de Raad van Bestuur,

Brussel, 28 februari 2013

Didier Bellens Michel Moll

Gedelegeerd Bestuurder Voorzitter van de Raad van Bestuur a.i.

AI assistant

Proximus SA — Management Reports 2013

3989_rns_2013-03-15_d6a6e493-f7a5-41be-bc62-1f13b577e514.pdf

Geconsolideerd beheersverslag1

Belgacom Groep

Opbrengsten

Bedrijfskosten

In 2012 bedroegen de totale bedrijfskosten van de Belgacom Groep 4.677 miljoen EUR vóór niet-terugkerende elementen, wat 4% meer is dan het voorgaande jaar.

Belastingen

Capex

Vrije kasstroom*

Netto financiële positie

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Consumer Business Unit - CBU

Opbrengsten CBU

Bedrijfskosten CBU

Tango

Enterprise Business Unit - EBU

Bedrijfskosten EBU

Service Delivery Engine & Wholesale – SDE&W

Bedrijfskosten SDE&W

……………………………………………………………………………………………………………………………………… Staff & Support – S&S

Opbrengsten S&S

Bedrijfskosten S&S

International Carrier Services - BICS

Opbrengsten ICS

Ebitda en marge ICS

Gerapporteerde kwartaalresultaten

Groep – Financiële resultaten

Van gerapporteerd naar onderliggend voor de Groep

Evolutie van de opbrengsten in percentages

Groep – Capex

CBU – Financiële resultaten

CBU – Operationele resultaten

EBU – Financiële resultaten

EBU – Operationele resultaten

SDE&W – Financiële resultaten

SDE&W – Operationele resultaten

S&S – Financiële resultaten

ICS – Financiële resultaten

ICS – Operationele resultaten

Risicomanagement

Ondernemingsrisico's

Dynamiek van de concurrentiële markt

Veranderend businessmodel

Afhankelijkheid van gemotiveerd personeel met de juiste competenties

Afhankelijkheid van apparatuur en technologieën

Risico's m.b.t. de financiële rapportering

Nieuwe transacties en evoluerende boekhoudnormen:

Wijzigingen in de fiscale wet- en regelgeving:

Procedure voor het afsluiten van financiële rekeningen:

Interne Controle

1. De controleomgeving

1.1. De organisatie van de interne controle:

1.2. Integriteit en ethiek:

1.3. Reglementen en procedures:

1.4. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden:

1.5. Bekwaamheden en ervaring:

2. Risicoanalyse

3. Risicobeperkende factoren en controlemaatregelen

4. Informatie en communicatie

4.1 Financiële rapporteringssystemen:

4.2 Effectieve interne communicatie:

1.3. Rapportering en validering van de financiële resultaten:

1.4. Toezicht en monitoring van de interne controle:

Andere inlichtingen

Rechten, verbintenissen en voorwaardelijke verplichtingen per 31 december 2012

Het gebruik van financiële instrumenten

Gebeurtenissen welke een belangrijke impact kunnen hebben op de ontwikkeling van de Groep

Activiteiten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling:

Eigen aandelen

Beheer van kapitaal

Gebeurtenissen na balansdatum

More from Proximus SA

Proximus SA Management Reports 2013

Geconsolideerd beheersverslag¹