Lokum Deweloper S.A. — Audit Report / Information 2020

Mar 12, 2021

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Lokum Deweloper za okres od 1.01.2020 r. do 31.12.2020 r.docx
25940076LJ6IYZDLCY47 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-01-01 2019-12-31 25940076LJ6IYZDLCY47 2019-12-31 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-01-01 2020-12-31 25940076LJ6IYZDLCY47 2020-12-31 25940076LJ6IYZDLCY47 2018-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2018-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2018-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2018-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2018-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 25940076LJ6IYZDLCY47 2018-12-31 iso4217:PLN xbrli:shares iso4217:PLN ≣ Spis treści Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Skonsolidowane sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów Zysk (strata) netto na jedną akcję zwykłą Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Dodatkowe informacje i objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Informacje ogólne Informacje o jednostce dominującej Skład zarządu, rady nadzorczej i komitetu audytu Spółki dominującej Charakter działalności Grupy Informacje o Grupie Kapitałowej Podstawa sporządzenia oraz zasady rachunkowości Podstawa sporządzenia Zmiany standardów lub interpretacji Zmiany prezentacji i klasyfikacji pozycji sprawozdań finansowych Istotne zasady rachunkowości Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach Znaczące zdarzenia i transakcje Sezonowość działalności Segmenty operacyjne Rzeczowe aktywa trwałe Nieruchomości inwestycyjne Zapasy Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Kapitał własny Kapitał podstawowy i stan posiadania akcji Dłużne papiery wartościowe Leasing Grupa jako leasingobiorca Grupa jako leasingodawca Kredyty bankowe Rezerwy Pozostałe zobowiązania długoterminowe Zobowiązania z tytułu umów z klientami Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania Instrumenty finansowe Przychody i koszty Koszty operacyjne Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Przychody finansowe Koszty finansowe (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów Podatek dochodowy Odroczony podatek dochodowy Zysk na akcję Dywidendy Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży oraz działalność zaniechana Przepływy pieniężne Uzgodnienie stanu zadłużenia Aktywa oraz zobowiązania warunkowe Poręczenia i gwarancje wewnątrz Grupy Sprawy sądowe Rozliczenia podatkowe Zarządzanie ryzykiem finansowym Ryzyko rynkowe Ryzyko kredytowe Ryzyko płynności Ryzyko podatkowe Prowadzone postępowania administracyjne w zakresie prawa zagospodarowania nieruchomości oraz prawa budowlanego Zarządzanie kapitałem Transakcje z podmiotami powiązanymi Transakcje z kluczowym personelem kierowniczym Transakcje z jednostkami stowarzyszonymi, nie konsolidowanymi jednostkami zależnymi oraz pozostałymi podmiotami powiązanymi Wynagrodzenie kadry kierowniczej Wynagrodzenia członków zarządu Spółki dominującej Wynagrodzenia członków rady nadzorczej Spółki dominującej Informacje o zatrudnieniu Informacje o wynagrodzeniu firmy audytorskiej uprawnionej do badania sprawozdania finansowego Zdarzenia następujące po zakończeniu okresu sprawozdawczego Wybrane dane finansowe przeliczone na euro Zatwierdzenie do publikacji Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej AKTYWA Noty 31.12.2020 31.12.2019 AKTYWA TRWAŁE Wartości niematerialne 333 79 Rzeczowe aktywa trwałe 6 12 936 11 945 Nieruchomości inwestycyjne 7 2 037 2 037 Pożyczki 62 206 Należności długoterminowe 100 19 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 29 17 246 21 183 Aktywa trwałe 32 714 35 469 AKTYWA OBROTOWE Zapasy 8 547 905 451 404 Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych 9 19 370 46 800 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 10 56 420 33 357 Należności z tytułu bieżącego podatku dochodowego 530 0 Pożyczki 181 5 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 11 84 407 121 322 Aktywa obrotowe 708 813 652 888 Aktywa razem 741 527 688 357 Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej (cd.) PASYWA Noty 31.12.2020 31.12.2019 KAPITAŁ WŁASNY Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej: Kapitał podstawowy 12 3 600 3 600 Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 122 370 122 370 Zyski zatrzymane 255 238 240 823 Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej 381 208 366 793 Udziały niedające kontroli ( 3 009 ) 542 Kapitał własny 378 199 367 335 ZOBOWIĄZANIA Zobowiązania długoterminowe Dłużne papiery wartościowe 13 99 317 164 103 Leasing 14 30 348 22 837 Kredyty bankowe 15 22 029 0 Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 29 2 504 4 634 Pozostałe rezerwy długoterminowe 16 1 232 887 Rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych 16 159 110 Pozostałe zobowiązania 17 11 034 9 689 Zobowiązania długoterminowe 166 623 202 260 Zobowiązania krótkoterminowe Dłużne papiery wartościowe 13 99 773 345 Leasing 14 2 454 1 949 Kredyty bankowe 15 31 415 0 Pozostałe rezerwy krótkoterminowe 16 490 280 Rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych 16 562 415 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 18 30 447 92 526 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 19 31 450 8 750 Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego 114 14 497 Zobowiązania krótkoterminowe 196 705 118 762 Zobowiązania razem 363 328 321 022 Pasywa razem 741 527 688 357 Skonsolidowane sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów Noty Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Działalność kontynuowana Przychody ze sprzedaży 21 190 993 285 859 Koszt własny sprzedaży 22 136 955 186 883 Zysk (strata) brutto ze sprzedaży 54 038 98 976 Koszty sprzedaży 22 8 691 8 145 Koszty ogólnego zarządu 22 9 764 9 719 Pozostałe przychody operacyjne 23 250 522 Pozostałe koszty operacyjne 24 519 682 Zysk (strata) z działalności operacyjnej 35 314 80 952 Przychody finansowe 25 376 1 866 Koszty finansowe 26 7 065 7 095 (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów 27 ( 2 995 ) 0 Zysk (strata) przed opodatkowaniem 25 630 75 723 Podatek dochodowy 28, 29 5 282 13 517 Zysk (strata) netto z działalności kontynuowanej 20 348 62 206 Zysk (strata) netto z działalności zaniechanej 0 0 Zysk (strata) netto 20 348 62 206 Zysk (strata) netto przypadający: – akcjonariuszom podmiotu dominującego 17 184 54 738 – podmiotom niekontrolującym 3 164 7 468 Inne dochody całkowite 0 0 Całkowite dochody 20 348 62 206 Całkowite dochody przypadające: – akcjonariuszom podmiotu dominującego 17 184 54 738 – podmiotom niekontrolującym 3 163 7 468 Zysk (strata) netto na jedną akcję zwykłą Noty Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Zysk (strata) netto przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej Podstawowy zysk (podstawowa strata) przypadający na jedną akcję z działalności kontynuowanej 0,95 3,04 Podstawowy zysk (podstawowa strata) przypadający na jedną akcję z działalności zaniechanej 0 0 Podstawowy zysk (strata) na jedną akcję (PLN) 30 0,95 3,04 Rozwodniony zysk (rozwodniona strata) przypadający na jedną akcję z działalności kontynuowanej 0,95 3,04 Rozwodniony zysk (rozwodniona strata) przypadający na jedną akcję z działalności zaniechanej 0 0 Rozwodniony zysk (strata) na jedną akcję (PLN) 30 0,95 3,04 Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Rok zakończony 31 grudnia 2020 roku Kapitał podstawowy Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej Zyski zatrzymane Kapitał własny przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej Udziały niedające kontroli Kapitał własny razem Saldo na początek okresu 3 600 122 370 240 823 366 793 542 367 335 Zmiana struktury Grupy Kapitałowej (transakcje z podmiotami niekontrolującymi) 0 0 ( 2 769 ) ( 2 769 ) 244 ( 2 525 ) Dywidendy i zaliczki na dywidendy 0 0 0 0 ( 6 959 ) ( 6 959 ) Przekazanie wyniku finansowego na kapitał 0 0 0 0 0 0 Razem transakcje z właścicielami 0 0 ( 2 769 ) ( 2 769 ) ( 6 715 ) ( 9 484 ) Zysk netto za rok zakończony 31 grudnia 2020 0 0 17 184 17 184 3 164 20 348 Inne całkowite dochody po opodatkowaniu za rok zakończony 31 grudnia 2020 0 0 0 0 0 0 Razem całkowite dochody 0 0 17 184 17 184 3 164 20 348 Przeniesienie do zysków zatrzymanych (sprzedaż przeszacowanych środków trwałych) 0 0 0 0 0 0 Zmiana wartości kapitału własnego w okresie 0 0 14 415 14 415 ( 3 551 ) 10 864 Saldo na koniec okresu 3 600 122 370 255 238 381 208 ( 3 009 ) 378 199 Rok zakończony 31 grudnia 2019 roku Kapitał podstawowy Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej Zyski zatrzymane Kapitał własny przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej Udziały niedające kontroli Kapitał własny razem Saldo na początek okresu 3 600 122 370 222 085 348 055 1 584 349 639 Zmiana struktury Grupy Kapitałowej (transakcje z podmiotami niekontrolującymi) 0 0 0 0 ( 20 ) ( 20 ) Dywidendy i zaliczki na dywidendy 0 0 ( 36 000 ) ( 36 000 ) ( 8 490 ) ( 44 490 ) Przekazanie wyniku finansowego na kapitał 0 0 0 0 0 0 Razem transakcje z właścicielami 0 0 ( 36 000 ) ( 36 000 ) ( 8 510 ) ( 44 510 ) Zysk netto za rok zakończony 31 grudnia 2019 0 0 54 738 54 738 7 468 62 206 Inne całkowite dochody po opodatkowaniu za rok zakończony 31 grudnia 2019 0 0 0 0 0 0 Razem całkowite dochody 0 0 54 738 54 738 7 468 62 206 Przeniesienie do zysków zatrzymanych (sprzedaż przeszacowanych środków trwałych) 0 0 0 0 0 0 Zmiana wartości kapitału własnego w okresie 0 0 18 738 18 738 ( 1 042 ) 17 696 Saldo na koniec okresu 3 600 122 370 240 823 366 793 542 367 335 Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej Zysk (strata) przed opodatkowaniem 25 630 75 723 Korekty razem ( 117 767 ) ( 29 576 ) Amortyzacja 2 446 2 223 Zyski/straty z tytułu różnic kursowych 0 11 Odsetki 6 994 7 067 Zysk/strata ze sprzedaży, likwidacji niefinansowych aktywów trwałych ( 33 ) ( 101 ) Zmiana stanu rezerw 751 261 Zmiana stanu zapasów ( 88 217 ) 16 238 Zmiana stanu środków pieniężnych na rachunkach powierniczych 27 430 27 391 Zmiana stanu należności ( 23 144 ) ( 6 718 ) Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów ( 43 994 ) ( 75 948 ) Środki pieniężne wypracowane w toku działalności operacyjnej ( 92 137 ) 46 147 (Zapłacony) zwrócony podatek dochodowy ( 18 175 ) 331 Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej ( 110 312 ) 46 478 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wydatki na nabycie rzeczowych aktywów trwałych ( 991 ) ( 2 874 ) Wpływy ze sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych 33 194 Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym ( 10 ) 0 Pożyczki udzielone jednostkom niepowiązanym ( 176 ) ( 18 ) Otrzymane spłaty pożyczek udzielonych jednostkom powiązanym 126 16 Otrzymane spłaty pożyczek udzielonych jednostkom niepowiązanym 5 65 Otrzymane odsetki 38 8 Wydatki na aktywa finansowe 0 ( 20 ) Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej ( 975 ) ( 2 629 ) Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych (cd.) Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej Wpływy z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 34 857 64 550 Wykup dłużnych papierów wartościowych 0 ( 75 000 ) Wpływy z tytułu zaciągnięcia kredytów 60 208 0 Spłaty kredytów ( 6 764 ) 0 Spłata zobowiązań z tytułu leasingu ( 1 114 ) ( 915 ) Odsetki zapłacone ( 8 745 ) ( 7 131 ) Dywidendy wypłacone ( 4 070 ) ( 44 490 ) Środki pieniężne netto z działalności finansowej 74 372 ( 62 986 ) Zmiana netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów ( 36 915 ) ( 19 137 ) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu 121 322 140 470 Zmiana stanu z tytułu różnic kursowych 0 ( 11 ) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu 84 407 121 322 o ograniczonej możliwości dysponowania 295 3 Dodatkowe informacje i objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Informacje ogólne Informacje o jednostce dominującej Jednostką dominującą Grupy Kapitałowej Lokum Deweloper jest Lokum Deweloper Spółka Akcyjna (dalej zwana „Spółką dominującą”). Lokum Deweloper Spółka Akcyjna została utworzona Aktem Notarialnym A 4895/2011 z dnia 14 lipca 2011 roku. Państwem rejestracji Spółki jest Polska . Spółka jest wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w Sądzie Rejonowym dla miasta Wrocławia Fabrycznej – VI Wydział Gospodarczy pod numerem KRS 0000392828. Spółce nadano numer statystyczny REGON 021677137. Akcje Spółki notowane są na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie od 15 grudnia 2015 roku. Czas trwania Spółki Lokum Deweloper S.A. jest nieograniczony. Siedziba Spółki mieści się pod adresem: ul. Krawiecka 1 lok. 101, 50-148 Wrocław , Polska . Podstawowym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej jest: ul. Krawiecka 1 lok 101, 50-148 Wrocław, Polska. Spółka Lokum Deweloper S.A. znajduje się pod kontrolą Pana Dariusza Olczyka. Od zakończenia poprzedniego okresu sprawozdawczego nie wystąpiły zmiany w nazwie ani zmiany innych danych identyfikacyjnych jednostki sprawozdawczej. Zawarte w treści niniejszego sprawozdania określenia: „Spółka”, „Emitent”, „Lokum Deweloper S.A.”, „jednostka dominująca” lub inne sformułowania o podobnym znaczeniu oraz ich odmiany, odnoszą się do Lokum Deweloper Spółki Akcyjnej, natomiast „Grupa”, „Grupa Kapitałowa”, „Grupa Kapitałowa Lokum Deweloper” lub inne sformułowania o podobnym znaczeniu oraz ich odmiany odnoszą się do Grupy Kapitałowej Lokum Deweloper, w skład której wchodzi Lokum Deweloper Spółka Akcyjna oraz podmioty podlegające konsolidacji, dla których stosuje się określenia: „jednostka zależna”, „spółka operacyjna” lub inne sformułowania o podobnym znaczeniu oraz ich odmiany. Skład zarządu, rady nadzorczej i komitetu audytu Spółki dominującej W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku oraz do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania skład zarządu nie uległ zmianie i funkcjonował w składzie: Bartosz Kuźniar – prezes zarządu, Tomasz Dotkuś – wiceprezes zarządu ds. finansowych. W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku oraz do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania skład rady nadzorczej nie uległ zmianie i funkcjonował w składzie: Dariusz Olczyk – przewodniczący rady nadzorczej, Jan Olczyk – wiceprzewodniczący rady nadzorczej, Arkadiusz Król – sekretarz rady nadzorczej, Emilia Sawicka – członek rady nadzorczej, Bartosz Krzesiak – członek rady nadzorczej. W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku oraz do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania skład komitetu audytu nie uległ zmianie i funkcjonował w składzie: Emilia Sawicka – przewodniczący komitetu audytu, Bartosz Krzesiak – wiceprzewodniczący komitetu audytu, Jan Olczyk – sekretarz komitetu audytu. Wydarzenia po dniu bilansowym W dniu 10 marca 2021 roku rada nadzorcza spółki Lokum Deweloper S.A. podjęła uchwały w sprawie powołania Członków Zarządu na nową kadencję i powierzenia funkcji Prezesa Zarządu i Wiceprezesa Zarządu ds. finansowych. W związku z upływem kadencji Zarządu z dniem 1 kwietnia 2021 roku, postanowiła powołać z dniem 2 kwietnia 2021 roku w skład Zarządu Spółki na nową, wspólną, 3-letnią kadencję dotychczasowego Prezesa Zarządu, Pana Bartosza Kuźniara i powierzyć mu pełnienie funkcji Prezesa Zarządu oraz dotychczasowego Wiceprezesa Zarządu ds. finansowych, Pana Tomasza Dotkusia i powierzyć mu pełnienie funkcji Wiceprezesa Zarządu ds. finansowych. Charakter działalności Grupy Przedmiotem działalności Grupy jest realizacja projektów deweloperskich. Informacje o Grupie Kapitałowej Skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym została objęta Spółka dominująca oraz następujące jednostki zależne: Nazwa jednostki zależnej Siedziba Udział Grupy w głosach na Walnym Zgromadzeniu spółek kapitałowych i S.K.A./udział w kontroli Sp. k. w dalszej części sprawozdania zwana jako Lokum Holding 1 sp. z o.o. Wrocław 100% Lokum Holding 1 Lokum Holding 4 sp. z o.o. Wrocław 100% Lokum Holding 4 Olczyk sp. z o.o. Wrocław 100% Olczyk LD sp. z o.o. Wrocław 100% LD Lokum Investment s.à r.l. Luksemburg 100% Lokum Investment Olczyk sp. z o.o. Lokum sp.k. Wrocław 100% Lokum 1 Olczyk sp. z o.o. Lokum 2 sp.k. Wrocław 100% Lokum 2 Olczyk sp. z o.o. Lokum 3 sp.k. Wrocław 100% Lokum 3 Olczyk sp. z o.o. Lokum 4 sp.k. Wrocław 100% Lokum 4 Olczyk sp. z o.o. Lokum 5 sp.k. Wrocław 100% Lokum 5 Olczyk sp. z o.o. Lokum 6 sp.k. Wrocław 100% Lokum 6 Olczyk sp. z o.o. Lokum 7 sp.k. Wrocław 100% Lokum 7 Olczyk sp. z o.o. Lokum 8 sp.k. Wrocław 100% Lokum 8 Olczyk sp. z o.o. Lokum 9 sp.k. Wrocław 100% Lokum 9 Olczyk sp. z o.o. Lokum 10 sp.k. Wrocław 100% Lokum 10 Olczyk sp. z o.o. Lokum 11 S.K.A. Wrocław 100% Lokum 11 Olczyk sp. z o.o. Lokum 12 sp.k Wrocław 100% Lokum 12 Olczyk sp. z o.o. Lokum 13 sp.k Wrocław 100% Lokum 13 Olczyk sp. z o.o. Lokum 14 sp.k Wrocław 100% Lokum 14 Olczyk sp. z o.o. Lokum 15 sp.k Wrocław 100% Lokum 15 Olczyk sp. z o.o. Lokum 16 S.K.A. Wrocław 100% Lokum 16 LOKUM DEWELOPER Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Kraków 100% LOKUM DEWELOPER FIZ Na dzień 31 grudnia 2020 roku wyżej wymienione jednostki zależne podlegały konsolidacji. Czas trwania Spółki dominującej oraz wchodzących w skład Grupy Kapitałowej jednostek objętych konsolidacją jest nieoznaczony. Spółki z Grupy Kapitałowej w 2020 roku nie zaprzestały żadnego rodzaju prowadzonej działalności. W roku sprawozdawczym Grupa składała się z: a) Lokum Deweloper S.A. (jednostka dominująca Grupy); b) spółek zależnych nieprowadzących działalności deweloperskiej: Lokum Holding 1 (spółka zależna, udziałowiec spółki LD, komandytariusz i akcjonariusz spółek operacyjnych), Lokum Holding 4 (spółka zależna, udziałowiec spółki Lokum Investment), Lokum Investment (spółka prawa luksemburskiego, spółka zależna spółki Lokum Holding 4, posiadacz certyfikatów inwestycyjnych LOKUM DEWELOPER FIZ), LD (spółka zależna spółki Lokum Holding 1), Olczyk (spółka zależna, komplementariusz spółek operacyjnych), c) spółek operacyjnych prowadzących działalność stricte deweloperską (zakup gruntów, prowadzenie inwestycji, sprzedaż mieszkań) w formie spółek osobowych, spółek zależnych: Lokum 1, Lokum 2, Lokum 3, Lokum 4, Lokum 5, Lokum 6, Lokum 7, Lokum 8, Lokum 9, Lokum 10, Lokum 11, Lokum 12, Lokum 13, Lokum 14, Lokum 15, Lokum 16, d) LOKUM DEWELOPER FIZ (fundusz inwestycyjny zamknięty, którego certyfikaty inwestycyjne są w posiadaniu spółki Lokum Investment). W okresie objętym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym przeprowadzono następujące transakcje, które miały wpływ na reorganizację Grupy Kapitałowej: W dniu 2 czerwca 2020 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie spółki Lokum Holding 4 nałożyło na wspólników obowiązek wniesienia dopłat do łącznej kwoty 220 tys. PLN. Dopłaty mają charakter czasowy, zwrotny i zostały wniesione w celu pokrycia kosztów działalności operacyjnej. W dniu 12 sierpnia 2020 roku spółka Olczyk, Bartosz Kuźniar, Marek Kokot, Roman Eryk Nalberczyński, Jacek Dudek, Arkadiusz Król i spółka Lokum Holding 1 dokonali zmian umów spółek komandytowych z Grupy Kapitałowej Lokum Deweloper, poprzez zmianę struktury własnościowej tych spółek, tj. Lokum 1, Lokum 2, Lokum 3, Lokum 4, Lokum 5, Lokum 6, Lokum 7, Lokum 8, Lokum 9, Lokum 10, Lokum 12, Lokum 13, Lokum 14, Lokum 15, w związku z wystąpieniem z tych spółek komandytariusza Romana Eryka Nalberczyńskiego. W dniu 12 sierpnia 2020 roku zmieniła się struktura własnościowa spółek Lokum 11 i Lokum 16, w związku ze sprzedażą akcji przez akcjonariusza Romana Eryka Nalberczyńskiego na rzecz innego akcjonariusza, tj. spółki Lokum Holding 1. W dniu 30 listopada 2020 roku po wyrażeniu zgody przez wszystkich wspólników spółek komandytowych, doszło do zawarcia umowy przeniesienia ogółu praw i obowiązków komandytariusza Jacka Dudka na rzecz komandytariusza Lokum Holding 1. W dniu 18 grudnia 2020 roku rada nadzorcza Spółki jako jedyny udziałowiec spółki Olczyk oraz jedyny udziałowiec spółki Lokum Holding 1 przyjęła uchwałę rekomendującą czynności względem kluczowych managerów Grupy Kapitałowej, w której zarekomendowano zmianę formy prawnej spółek komandytowych w spółki jawne, w celu osobistego prowadzenia spraw tych spółek i przyjęcia osobistej odpowiedzialności za ich zobowiązania przez wszystkich wspólników. W dniu 23 grudnia 2020 roku wspólnicy spółek komandytowych dokonali zmian udziału w zyskach i stratach spółek komandytowych wspólnika Arkadiusza Króla i spółki Lokum Holding 1 oraz zmienili umowy spółek komandytowych w związku z przeniesieniem ogółu praw i obowiązków przysługujących Jackowi Dudkowi w tych spółkach na rzecz spółki Lokum Holding 1. W dniu 24 grudnia 2020 roku zarząd spółki Olczyk sporządził i podpisał plany przekształcenia spółek Lokum 7, Lokum 8, Lokum 9, Lokum 12. W dniu 30 grudnia 2020 roku Zgromadzenia Wspólników tych spółek podjęły uchwały w sprawie przekształcenia formy prawnej w spółki jawne. Po dniu bilansowym Sąd rejestrowy dokonał wpisu przekształcenia tych spółek w spółki jawne odpowiednio w dniach: 12 stycznia 2021 r. – Lokum 7 i Lokum 12, 15 stycznia 2021 r. – Lokum 8, 22 stycznia 2021 r. – Lokum 9. W dniu 29 grudnia 2020 roku zostały sporządzone i podpisane plany przekształcenia pozostałych spółek komandytowych (Lokum 1, Lokum 2, Lokum 3, Lokum 4, Lokum 5, Lokum 6, Lokum 10, Lokum 13, Lokum 14, Lokum 15). Po dniu bilansowym, tj. w dniu 5 stycznia 2021 roku Zgromadzenia Wspólników podjęły uchwały w sprawie przekształcenia formy prawnej w spółki jawne. Sąd rejestrowy dokonał wpisu przekształcenia tych spółek w spółki jawne w dniu 15 stycznia 2021 roku. W dniu 31 grudnia 2020 roku zmieniła się struktura własnościowa spółek Lokum 11 i Lokum 16, w związku ze sprzedażą akcji przez akcjonariusza Jacka Dudka na rzecz innego akcjonariusza, tj. spółki Lokum Holding 1. W 2020 roku nie wystąpiły inne zmiany w strukturze Grupy Kapitałowej. Wydarzenia po dniu bilansowym W dniu 2 marca 2021 roku Zgromadzenie Wspólników spółki Lokum 10 podjęło uchwałę w sprawie obniżenia udziału kapitałowego wspólnika Lokum Holding 1 o kwotę 16.142.983,80 PLN. Wszyscy wspólnicy wyrazili zgodę na ww. zmniejszenie udziału kapitałowego. Wypłata udziału kapitałowego zostanie rozliczona z kapitału zapasowego spółki Lokum 10. Poniżej zaprezentowano schemat organizacyjny Grupy na dzień 31 grudnia 2020 roku. Podstawa sporządzenia oraz zasady rachunkowości Podstawa sporządzenia Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości, Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej oraz z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 roku w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (DZ. U. 2018 r. poz. 757). Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku oraz dane na ten dzień. Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów, skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych oraz skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym obejmują dane za okres 12 miesięcy zakończonych dnia 31 grudnia 2020 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy zakończonych dnia 31 grudnia 2019 roku. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone według zasady kosztu historycznego z wyjątkiem aktywów wycenianych w wartości godziwej przez wynik. Walutą funkcjonalną Spółki dominującej oraz walutą sprawozdawczą niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski, a wszystkie kwoty wyrażone są w tysiącach złotych polskich (o ile nie wskazano inaczej). Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez spółki Grupy w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego do publikacji nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności przez spółki wchodzące w skład Grupy oraz przez Grupę Kapitałową. Zmiany standardów lub interpretacji Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadami rachunkowości, które zostały zaprezentowane w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Spółki za rok zakończony 31 grudnia 2019 roku, z wyjątkiem przyjętych nowych standardów. Zmiany standardów lub interpretacji obowiązujące i zastosowane przez Grupę od 2020 roku W niniejszym sprawozdaniu finansowym zastosowano po raz pierwszy następujące nowe standardy oraz zmiany do obowiązujących standardów, które weszły w życie od 1 stycznia 2020 roku: MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych oraz MSR 8„Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów Rada opublikowała nową definicję terminu „istotność”. Zmiany do MSR 1 i MSR 8, zatwierdzone w UE w dniu 29 listopada 2019 roku, doprecyzowują definicję istotności i zwiększają spójność pomiędzy standardami, ale nie oczekuje się, że będą miały znaczący wpływ na przygotowanie sprawozdań finansowych. MSSF 3 Połączenia przedsięwzięć W wyniku zmiany do MSSF 3 zmodyfikowana została definicja „przedsięwzięcia”. Aktualnie wprowadzona definicja została zawężona i prawdopodobnie spowoduje, że więcej transakcji przejęć zostanie zakwalifikowanych jako nabycie aktywów. Zmiany do MSSF 3 obowiązują obowiązujące w odniesieniu do połączeń, w przypadku których data przejęcia przypada na początek pierwszego okresu rocznego rozpoczynającego się 1 stycznia 2020 roku lub później oraz w odniesieniu do nabycia aktywów, które nastąpiło w dniu rozpoczęcia w/w okresu rocznego lub później. Zmiany do MSSF 9, MSR 39 oraz MSSF 7 związane z reformą IBOR Opublikowane w 2019 roku, zatwierdzone w UE w dniu 15 stycznia 2020 roku, zmiany do MSSF 9, MSR 39 oraz MSSF 7 modyfikują niektóre szczegółowe wymogi w zakresie rachunkowości zabezpieczeń, w głównej mierze, aby oczekiwana reforma stóp referencyjnych (reforma IBOR) zasadniczo nie powodowała zakończenia rachunkowości zabezpieczeń. Zmiany w zakresie Założeń Koncepcyjnych w MSSF Zatwierdzone w UE w dniu 29 listopada 2019 roku, które będą miały zastosowanie z dniem 1 stycznia 2020 roku. Zweryfikowane Założenia Koncepcyjne będą wykorzystywane przez Radę i Komitet ds. Interpretacji w przyszłości podczas prac nad nowymi standardami. Niemniej jednak, podmioty przygotowujące sprawozdania finansowe mogą wykorzystywać Założenia Koncepcyjne w celu opracowania polityk rachunkowości do transakcji, które nie zostały uregulowane w obecnie obowiązujących MSSF. Nowe standardy, zmiany i interpretacje do istniejących standardów, które mają zastosowanie po raz pierwszy w 2020 roku, nie miały istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe. Standardy i interpretacje, które jeszcze nie obowiązują i nie zostały wcześniej zastosowane przez Grupę W niniejszym sprawozdaniu finansowym Grupa nie zdecydowała o wcześniejszym zastosowaniu następujących opublikowanych standardów, interpretacji lub poprawek do istniejących standardów przed ich datą wejścia w życie: MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe został wydany przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości 18 maja 2017 roku, natomiast zmiany do MSSF 17 opublikowano 25 czerwca 2020 roku. Nowy zmieniony standard obowiązuje dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub po tej dacie. MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe zastąpi obecnie obowiązujący MSSF 4, który zezwala na różnorodną praktykę w zakresie rozliczania umów ubezpieczeniowych. MSSF 17 zasadniczo zmieni rachunkowość wszystkich podmiotów, które zajmują się umowami ubezpieczeniowymi i umowami inwestycyjnymi. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, nowy standard nie został jeszcze zatwierdzony przez Unię Europejską. Zmiany do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych” Rada opublikowała zmiany do MSR 1, które wyjaśniają kwestię prezentacji zobowiązań jako długo- i krótkoterminowe. Opublikowane zmiany obowiązują dla sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się z dniem 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. Zmiany do MSSF 3 Połączenia przedsięwzięć Opublikowane zmiany do standardu mają na celu zaktualizowanie stosownych referencji do Założeń Koncepcyjnych w MSSF, nie wprowadzając zmian merytorycznych dla rachunkowości połączeń przedsiębiorstw. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. Zmiany do MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe” Zmiana wprowadza zakaz korygowania kosztu wytworzenia rzeczowych aktywów trwałych o kwoty uzyskane ze sprzedaży składników wyprodukowanych w okresie przygotowywania rzeczowych aktywów trwałych do rozpoczęcia funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami kierownictwa. Zamiast tego jednostka rozpozna ww. przychody ze sprzedaży i powiązane z nimi koszty bezpośrednio w rachunku zysków i strat. Zmiana obowiązuje dla sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się z dniem 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. Zmiany do MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe Zmiany do MSR 37 dostarczają wyjaśnień odnośnie do kosztów, które jednostka uwzględnia w analizie, czy umowa jest kontraktem rodzącym obciążenia. Zmiana obowiązuje dla sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się z dniem 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. Roczne zmiany do MSSF 2018 - 2020 Roczne zmiany MSSF 2018-2020 wprowadzają zmiany do standardów: MSSF 1 Zastosowanie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej po raz pierwszy, MSSF 9 Instrumenty finansowe, MSR 41 Rolnictwo oraz do przykładów ilustrujących do MSSF 16 Leasing. Poprawki zawierają wyjaśnienia oraz doprecyzowują wytyczne standardów w zakresie ujmowania oraz wyceny. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, zmiany te nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. Zmiany do MSSF 16 Leasing W dniu 28 maja 2020 roku Rada opublikowała zmianę do standardu MSSF 16, która jest odpowiedzią na zmiany w zakresie umów leasingu w związku z pandemią koronawirusa (COVID-19). Leasingobiorcy mają prawo skorzystać z ulg i zwolnień, które mogą przybierać różne formy, tj. odroczenie lub zwolnienie z płatności leasingowych. W związku z powyższym, Rada wprowadziła uproszczenie w zakresie oceny, czy zmiany te stanowią modyfikacje leasingu. Leasingobiorcy mogą skorzystać z uproszczenia polegającego na niestosowaniu wytycznych MSSF 16 dotyczących modyfikacji umów leasingowych. W rezultacie, spowoduje to ujęcie ulg i zwolnień w zakresie leasingu jako zmiennych opłat leasingowych w okresie, w których występuje zdarzenie lub warunek, który powoduje obniżenie płatności. Zmiana obowiązuje od 1 czerwca 2020 roku z możliwością jej wcześniejszego zastosowania. Zmiana do MSSF 4: Zastosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe Zmiana do MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe odracza zastosowanie standardu MSSF 9 Instrumenty finansowe do 2021 roku Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. Zmiany do MSSF 9, MSR 39, MSSF 7, MSSF 4 oraz MSSF 16 związane z reformą IBOR W odpowiedzi na oczekiwaną reformę stóp referencyjnych (reforma IBOR) Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości opublikowała drugą część zmian do MSSF 9, MSR 39, MSSF 7, MSSF 4 i MSSF 16. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. MSSF 14 Regulacyjne rozliczenia międzyokresowe Standard ten pozwala jednostkom, które sporządzają sprawozdanie finansowe zgodnie z MSSF po raz pierwszy (z dniem 1 stycznia 2016 roku lub po tej dacie), do ujmowania kwot wynikających z działalności o regulowanych cenach, zgodnie z dotychczas stosowanymi zasadami rachunkowości. Dla poprawienia porównywalności, z jednostkami które stosują już MSSF i nie wykazują takich kwot, zgodnie z opublikowanym MSSF 14 kwoty wynikające z działalności o regulowanych cenach, powinny podlegać prezentacji w odrębnej pozycji zarówno w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jak i w rachunku zysków i strat oraz sprawozdaniu z innych całkowitych dochodów. Decyzją Unii Europejskiej MSSF 14 nie zostanie zatwierdzony. Zmiany do MSSF 10 i MSR 28 dot. sprzedaży lub wniesienia aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostkami stowarzyszonymi lub wspólnymi przedsięwzięciami Zmiany rozwiązują problem aktualnej niespójności pomiędzy MSSF 10 a MSR 28. Ujęcie księgowe zależy od tego, czy aktywa niepieniężne sprzedane lub wniesione do jednostki stowarzyszonej lub wspólnego przedsięwzięcia stanowią „biznes” (ang. business). W przypadku, gdy aktywa niepieniężne stanowią „biznes”, inwestor wykazuje pełny zysk lub stratę na transakcji. Jeżeli zaś aktywa nie spełniają definicji biznesu, inwestor ujmuje zysk lub stratę z tylko w zakresie części stanowiącej udziały innych inwestorów. Zmiany zostały opublikowane 11 września 2014 roku. Na dzień zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, przyjęcie tej zmiany jest odroczone przez Unię Europejską. Zarząd Emitenta jest w trakcie weryfikowania wpływu powyższych standardów na sytuację finansową, wyniki działalności Grupy oraz zakres informacji prezentowanych w sprawozdaniu finansowym i nie spodziewa się istotnych zmian. Według wstępnych szacunków, wymienione wyżej standardy, interpretacje i zmiany do standardów, nie miałyby istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe, jeżeli zostałyby zastosowane przez Grupę na koniec okresu sprawozdawczego. Zmiany prezentacji i klasyfikacji pozycji sprawozdań finansowych Mając na uwadze użyteczność przekazywanych informacji finansowych, Grupa dokonała zmiany prezentacji i klasyfikacji niektórych pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej oraz rachunku przepływów pieniężnych. Podsumowanie zmian zaprezentowano w tabelach poniżej. AKTYWA 31.12.2019 opublikowane zmiana 31.12.2019 zmiana Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 32 103 1 254 33 357 Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 1 254 (1 254) ‒ PASYWA 31.12.2019 opublikowane zmiana 31.12.2019 zmiana Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 122 370 122 370 Zyski zatrzymane 222 983 17 840 240 823 Pozostałe kapitały 140 210 (140 210) ‒ Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 31.12.2019 opublikowane zmiana 31.12.2019 zmiana Zmiana stanu środków pieniężnych na rachunkach powierniczych ‒ 27 391 27 391 Zmiana stanu należności 19 624 (26 342) (6 718) Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów (32 141) (43 807) (75 948) Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych (42 758) 42 758 ‒ Istotne zasady rachunkowości Konsolidacja Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje sprawozdanie finansowe Spółki dominującej oraz sprawozdania finansowe spółek, nad którymi Grupa sprawuje kontrolę, tj. spółek zależnych, sporządzone na dzień 31 grudnia 2020 roku. Przez kontrolę rozumie się zdolność wpływania na politykę finansową i operacyjną spółki zależnej w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych z jej działalności . Sprawozdania finansowe Spółki dominującej oraz spółek zależnych objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym, sporządza się na ten sam dzień bilansowy, tj. na dzień 31 grudnia. W przypadkach, gdy jest to konieczne, w sprawozdaniach finansowych spółek zależnych dokonuje się korekt mających na celu ujednolicenie zasad rachunkowości stosowanych przez spółkę z zasadami stosowanymi przez Grupę Kapitałową. Wyłączeniu z obowiązku konsolidacji mogą podlegać spółki, których sprawozdania finansowe są nieistotne z punktu widzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej. Spółka zależna jest również wyłączona z konsolidacji, jeżeli została nabyta i jest posiadana wyłącznie z zamiarem jej odsprzedaży w bliskiej przyszłości. Inwestycje w spółkach zależnych zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży ujmuje się zgodnie z MSSF 5. Spółki zależne obejmowane są metodą pełną konsolidacji. Metoda konsolidacji pełnej polega na łączeniu sprawozdań finansowych Spółki dominującej oraz spółek zależnych poprzez zsumowanie w pełnej wartości, poszczególnych pozycji aktywów, zobowiązań, kapitału własnego, przychodów oraz kosztów. W celu zaprezentowania Grupy Kapitałowej w taki sposób, jak gdyby stanowiła ona pojedynczą jednostkę gospodarczą dokonuje się następujących wyłączeń: na moment nabycia kontroli ujmowana jest wartość firmy lub zysk zgodnie z MSSF 3, określane są i prezentowane oddzielnie udziały niedające kontroli, salda rozliczeń między spółkami Grupy Kapitałowej i transakcje (przychody, koszty, dywidendy) wyłącza się w całości, wyłączeniu podlegają zyski i straty z tytułu transakcji zawieranych wewnątrz Grupy Kapitałowej, które są ujęte w wartości bilansowej aktywów takich jak zapasy i środki trwałe. Straty z tytułu transakcji wewnątrz Grupy analizowane są pod kątem utraty wartości aktywów z perspektywy Grupy, ujmuje się podatek odroczony z tytułu różnic przejściowych wynikających z wyłączenia zysków i strat osiągniętych na transakcjach zawartych wewnątrz Grupy Kapitałowej (zgodnie z MSR 12) . Udziały niedające kontroli wykazywane są w odrębnej pozycji kapitałów własnych i reprezentują tę część dochodów całkowitych oraz aktywów netto spółek zależnych, które przypadają na podmioty inne niż spółki Grupy Kapitałowej. Grupa alokuje dochody całkowite spółek zależnych pomiędzy akcjonariuszy Spółki dominującej oraz podmioty niekontrolujące na podstawie ich udziału w zysku. Transakcje z podmiotami niekontrolującymi, które nie skutkują utratą kontroli przez Spółkę dominującą, Grupa traktuje jak transakcje kapitałowe: sprzedaż częściowa udziałów na rzecz podmiotów niekontrolujących – różnica pomiędzy ceną sprzedaży a wartością bilansową aktywów netto spółki zależnej, przypadających na udziały sprzedane podmiotom niekontrolującym, ujmowana jest bezpośrednio w kapitale w pozycji zyski zatrzymane, nabycie udziałów od podmiotów niekontrolujących – różnica pomiędzy ceną nabycia a wartością bilansową aktywów netto nabytych od podmiotów niekontrolujących ujmowana jest bezpośrednio w kapitale w pozycji „zyski zatrzymane”. Transakcje w walutach obcych Skonsolidowane sprawozdanie finansowe prezentowane jest w złotym polskim (PLN), który jest również walutą funkcjonalną Spółki dominującej i wszystkich spółek zależnych. Transakcje wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane na złote polskie przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu zawarcia transakcji (kurs spot). Na dzień bilansowy pozycje pieniężne wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane na złote polskie przy zastosowaniu kursu zamknięcia obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego tj. średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Niepieniężne pozycje ujmowane według kosztu historycznego, wyrażonego w walucie obcej, są wykazywane po kursie historycznym z dnia transakcji. Niepieniężne pozycje ewidencjonowane według wartości godziwej, wyrażonej w walucie obcej, wyceniane są według kursu wymiany z dnia ustalenia wartości godziwej tj. średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Różnice kursowe powstałe z rozliczenia transakcji lub przeliczenia pozycji pieniężnych innych niż instrumenty pochodne, ujmowane są odpowiednio w pozycji przychodów lub kosztów finansowych w kwocie netto, za wyjątkiem różnic kursowych kapitalizowanych w wartości aktywów w przypadkach określonych zasadami rachunkowości (przedstawione w punkcie dotyczącym kosztów finansowania zewnętrznego). Różnice kursowe z wyceny instrumentów pochodnych wyrażonych w walucie obcej ujmowane są w wyniku, o ile nie stanowią zabezpieczenia przepływów pieniężnych. Instrumenty pochodne zabezpieczające przepływy pieniężne ujmowane są zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń. Koszty finansowania zewnętrznego Koszty finansowania, które można bezpośrednio przyporządkować nabyciu, budowie lub wytworzeniu dostosowywanego składnika aktywów, aktywuje się jako część ceny nabycia lub kosztu wytworzenia tego składnika aktywów. Na koszty finansowania zewnętrznego składają się odsetki od kredytów celowych oraz zyski lub straty z tytułu różnic kursowych do wysokości, która koryguje koszty odsetek. Koszty finansowe aktywowane są do produkcji w toku tylko w okresie kiedy projekt deweloperski jest aktywny. Projekt uważa się za aktywny, gdy dla zakupionych gruntów prowadzone są prace projektowe lub budowlane oraz podczas procesu uzyskiwania kluczowych decyzji administracyjnych potrzebnych do prowadzenia projektu. Koszty finansowe przestają być aktywowane z chwilą, gdy zasadniczo wszystkie działania, których przeprowadzenie jest konieczne do przygotowania mieszkań do przekazania klientom zostały zakończone. Z uwagi na rozbudowaną strukturę lokowania wolnych środków pieniężnych pomiędzy poszczególnymi spółkami operacyjnymi Grupy, koszty odsetek od wyemitowanych obligacji nie są aktywowane do produkcji w toku, gdyż nie można ich bezpośrednio przyporządkować konkretnym projektom deweloperskim. Wartości niematerialne Wartości niematerialne są rozpoznawane, jeżeli jest prawdopodobne, że w przyszłości spowodują one wpływ korzyści ekonomicznych, które mogą być bezpośrednio powiązane z tymi aktywami. Początkowe ujęcie wartości niematerialnych następuje według cen nabycia lub kosztu wytworzenia. Po ujęciu początkowym wartości niematerialne są wyceniane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości. Amortyzacja wartości niematerialnych naliczana jest liniowo w okresie szacowanego okresu użytkowania wartości niematerialnych i prawnych, który jest weryfikowany raz na rok. Szacowany okres użytkowania składnika aktywów wynosi: dla koncesji, patentów, licencji itp . – 2–5 lat, dla innych składników – 2–5 lat. Wartości niematerialne podlegają weryfikacji pod kątem ewentualnej utraty wartości, jeżeli zdarzenia lub zmiany okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Odpis aktualizujący wykazuje się w wysokości, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa wartość możliwą do uzyskania. Rzeczowe aktywa trwałe W skład posiadanych przez Grupę środków trwałych zalicza się: nieruchomości (niewynajęte i nieprzeznaczone do obrotu) użytkowane przez Grupę, maszyny i urządzenia, środki transportu, inne kompletne i zdatne do użytku przedmioty o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok. Środki trwałe wycenia się i prezentuje w sprawozdaniu według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, pomniejszonych o umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe amortyzuje się metodą liniową w okresie ich szacowanego okresu użytkowania, który jest weryfikowany raz na rok. Szacowany okres użytkowania składnika aktywów wynosi: dla budynków i budowli – od 10 do 40 lat, dla składników maszyn i urządzeń – od 3 do 10 lat, dla środków transportu – od 1,5 do 5 lat, dla pozostałego wyposażenia – od 3 do 10 lat . Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje, jako odrębny środek trwały (tam gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki na naprawę i konserwację odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie obrotowym, w którym je poniesiono. Rzeczowe aktywa trwałe podlegają weryfikacji pod kątem ewentualnej utraty wartości, jeżeli zdarzenia lub zmiany okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może być niemożliwa do zrealizowania. Odpis aktualizujący wykazywany jest w wysokości, o którą wartość bilansowa składnika aktywów (lub środka wypracowującego środki pieniężne, do którego dane aktywo należy) przewyższa wartość odzyskiwalną i rozpoznawana jest w rachunku zysków i strat. Wartość odzyskiwalna stanowi wyższą z dwóch kwot: wartości godziwej aktywów pomniejszonej o koszty sprzedaży lub wartości użytkowej. Zyski i straty z tytułu zbycia środków trwałych stanowiące różnice pomiędzy przychodami ze sprzedaży i wartością bilansową zbywanego środka trwałego ujmowane są w rachunku zysków i strat w pozycji pozostałe przychody/koszty operacyjne. Nieruchomości inwestycyjne Do nieruchomości inwestycyjnych zaliczane są stanowiące własność Grupy wynajęte nieruchomości wraz z gruntami bezpośrednio związanymi z tymi nieruchomościami oraz zakupione i utrzymywane w celu zwiększenia wartości grunty. Nieruchomości inwestycyjne ujmowane są początkowo według ceny nabycia/kosztu wytworzenia. Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danej nieruchomości inwestycyjnej lub ujmuje, jako odrębną nieruchomość inwestycyjną (tam gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki na naprawę i konserwację odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie obrotowym, w którym je poniesiono. Wszystkie koszty z tytułu napraw i utrzymania nieruchomości inwestycyjnych wykazywane są jako koszt w rachunku wyników w okresie którego dotyczą. W przypadku zmiany użytkowania nieruchomości, następuje odpowiednia jej reklasyfikacja w sprawozdaniu finansowym. Leasing Umowa lub jej część jest leasingiem jeżeli przekazuje prawo do kontroli użytkowania zidentyfikowanego składnika aktywów przez dany okres w zamian za wynagrodzenie. Prawo do kontroli nad użytkowaniem składnika aktywów uznaje się za przekazane jeżeli są spełnione trzy warunki: prawo do użytkowania dotyczy zidentyfikowanego składnika aktywów (zazwyczaj wyraźnie określonego w umowie); umowa przekazuje zasadniczo wszystkie korzyści ekonomiczne z użytkowania danego aktywa; umowa daje prawo do kierowania tym, w jaki sposób i w jakim celu użytkuje się dany składnik aktywów. Leasing u leasingobiorcy Jeżeli umowa spełnia definicję leasingu, wówczas, w dacie rozpoczęcia leasingu, leasingobiorca ujmuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu. Aktywo z tytułu prawa do użytkowania ujmuje się początkowo w wartości zobowiązania z tytułu leasingu, powiększonej o nierozliczone opłaty leasingowe uiszczone przed datą rozpoczęcia umowy, początkowe koszty bezpośrednie leasingobiorcy związane z daną umową oraz szacunek kosztów do poniesienia przez leasingobiorcę na koniec umowy, a pomniejszonej o otrzymane zachęty. Prawo do użytkowania składnika aktywów amortyzuje się liniowo i poddaje testom na utratę wartości, podobnie jak nabyte aktywa trwałe. Prawo do użytkowania aktywów jest również aktualizowane na kolejne dni bilansowe o określone w standardzie zmiany zobowiązania z tytułu leasingu. Zobowiązanie z tytułu leasingu wycenia się początkowo w wartości bieżącej przyszłych płatności leasingowych w okresie trwania leasingu zdyskontowanych przy użyciu stopy zawartej w umowie leasingu (w przypadku braku możliwości określenia tej stopy należy określić krańcową stopę procentową leasingobiorcy). W wycenie zobowiązania z tytułu leasingu w dacie początkowego ujęcia leasingu zalicza się: stałe opłaty, opłaty w istocie stałe oraz opłaty zmienne zależne jedynie od indeksu lub stawki, gwarantowaną wartość końcową, cenę opcji kupna oraz kary za wypowiedzenie leasingu (jeżeli umowa leasingu przewiduje opcję kupna lub kary za wypowiedzenie oraz gdy wykonanie opcji kupna lub wypowiedzenie umowy jest racjonalnie pewne). Wycena zobowiązania z tytułu leasingu nie uwzględnia zmiennych opłat leasingowych (z wyjątkiem opłat zależnych od indeksu lub stawki). W kolejnych okresach sprawozdawczych zobowiązanie wycenia się podobnie do zobowiązań finansowych, z wykorzystaniem efektywnej stopy procentowej. Wartość zobowiązania z tytułu leasingu jest aktualizowana w celu uwzględnienia wszelkiej ponownej oceny lub zmiany umowy leasingu lub celu uwzględnienia zaktualizowanych zasadniczo stałych opłat leasingowych, przy czym aktualizacja dyskonta następuje jedynie w szczególnych przypadkach określonych w MSSF 16. Grupa podjęła decyzję o skorzystaniu z uproszczenia jakie daje paragraf 5 MSSF 16, tj. o nie ujmowaniu zobowiązań z tytułu leasingu oraz aktywów z tytułu prawa do użytkowania w odniesieniu do leasingów krótkoterminowych oraz leasingu przedmiotów niskowartościowych. Opłaty z tego tytułu ujmowane są w kosztach usług obcych. Dla celów wyceny zobowiązania z tytułu leasingu stosuje się dyskonto przy użyciu krańcowej stopy procentowej leasingobiorcy aktualnej na dzień rozpoczęcia leasingu, która to odzwierciedla przewidywany koszt finansowania zakupu przedmiotu leasingu. Stopę dyskonta ustala się dla każdej umowy indywidualnie (z wyjątkiem praw wieczystego użytkowania gruntów oraz leasingu samochodów) biorąc pod uwagę specyficzne parametry każdej umowy leasingowej. Stopa dyskonta uwzględnia stopę wolną od ryzyka ustaloną indywidualnie dla każdej umowy w zależności od wskazanych wyżej parametrów, jak również aktualną marżę, jaka zostałaby zapłacona przez Spółkę w przypadku zaciągnięcia przez nią długu w celu sfinansowania zakupu przedmiotu leasingu w instytucji finansowej. W przypadku praw wieczystego użytkowania gruntów oraz samochodów przyjęto rozwiązanie praktyczne dopuszczone przez standard, polegające na zastosowaniu pojedynczej stopy dyskonta do portfela leasingów o w miarę podobnych cechach. Przyjęte stopy odzwierciedlają stopę wolną od ryzyka powiększoną o aktualną marżę Grupy w przypadku zaciągnięcia przez nią długu. Okres leasingu obejmuje nieodwołalny okres leasingu wraz z okresami, w których istnieje opcja przedłużenia leasingu (jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa skorzysta z tej opcji) oraz okresami, w których istnieje opcja wypowiedzenia leasingu (jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa nie skorzysta z tej opcji). Skorzystanie przez Grupę z opcji przedłużenia/wypowiedzenia leasingu powinno uwzględniać wszystkie istotne fakty i okoliczności znane i kontrolowane przez Grupę. W przypadku umów zawartych na czas nieokreślony, Grupa przyjmuje okres wypowiedzenia jako nieodwołalny okres leasingu. Leasing u leasingodawcy Grupa klasyfikuje każdy ze swoich leasingów jako leasing finansowy lub leasing operacyjny. Leasing jest klasyfikowany jako leasing finansowy, gdy warunki umowy przenoszą zasadniczo całe potencjalne korzyści oraz ryzyko wynikające z posiadania składnika aktywów na leasingobiorcę. Leasing, przy którym znacząca część ryzyka i pożytków pozostaje udziałem leasingodawcy (finansującego), stanowi leasing operacyjny. Jeżeli leasing został zaklasyfikowany jako leasing finansowy, w dacie rozpoczęcia leasingodawca ujmuje aktywa oddane w leasing w sprawozdaniu z sytuacji finansowej i prezentuje je jako należność w kwocie równej inwestycji leasingowej netto. Inwestycję leasingową netto wycenia się początkowo w wysokości zdyskontowanych przyszłych opłat za prawo do użytkowania składnika aktywów w okresie trwania leasingu. Do opłat tych należą: opłaty stałe (w tym zasadniczo stałe) pomniejszone o zachęty leasingowe, zmienne opłaty zależne od indeksu lub stawki, gwarantowane wartości końcowe, cena opcji kupna oraz kary za wypowiedzenie leasingu (jeżeli umowa leasingu przewiduje opcję kupna lub kary za wypowiedzenie oraz gdy wykonanie opcji kupna lub wypowiedzenie umowy jest racjonalnie pewne). Leasingodawca stosuje stopę procentową leasingu w celu wyceny inwestycji leasingowej netto, a w przypadku subleasingu leasingodawca pośredni stosuje stopę dyskontową zastosowaną w leasingu głównym (jeżeli stopy procentowej subleasingu nie można z łatwością ustalić). W dacie rozpoczęcia leasingu, leasingodawca ujmuje następujące kwoty: przychody w wysokości zdyskontowanej wartości bieżącej przyszłych opłat leasingowych, koszt sprzedaży w wysokości wartości bilansowej leasingowanego składnika aktywów oraz zysk/strata ze sprzedaży (stanowiące różnicę między przychodami i kosztami sprzedaży). Na kolejne okresy sprawozdawcze inwestycję leasingową netto wycenia się z wykorzystaniem efektywnej stopy procentowej, z uwzględnieniem zmiany kursów walut obcych na te dni. Wartość inwestycji leasingowej netto jest ponadto aktualizowana o zmiany umowy leasingu. Jeżeli leasing został zaklasyfikowany jako leasing operacyjny, opłaty leasingowe ujmowane są jako przychód w rachunku zysków i strat metodą liniową przez okres trwania umowy leasingu. W kosztach natomiast ujmuje się koszty, łącznie z amortyzacją poniesione w celu uzyskania dochodów z tytułu leasingu operacyjnego. Do składników aktywów objętych leasingiem operacyjnym stosuje się MSR 36. Instrumenty finansowe Od 1 stycznia 2018 roku Grupa klasyfikuje i dzieli Instrumenty finansowe na następujące kategorie: wyceniane według zamortyzowanego kosztu, wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy. Grupa kwalifikuje aktywa finansowe do odpowiedniej kategorii w zależności od modelu biznesowego zarządzania aktywami finansowymi oraz od charakterystyki umownych przepływów pieniężnych dla danego składnika aktywów finansowych. Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu są to instrumenty dłużne utrzymywane w celu ściągnięcia umownych przepływów, które obejmują wyłącznie spłaty kapitału i odsetek. Grupa do aktywów wycenianych w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje należności z tytułu dostaw i usług, pożyczki udzielone, należności z tytułu wadiów i kaucji, pozostałe należności finansowe oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty za wyjątkiem jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Aktywa finansowe wyceniane są według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej. Należności z tytułu dostaw i usług po początkowym ujęciu wycenia się w wysokości zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej, z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości, przy czym należności z tytułu dostaw i usług z datą zapadalności poniżej 12 miesięcy od dnia powstania (tj. niezawierające elementu finansowania) i nieprzekazywane do faktoringu, nie podlegają dyskontowaniu i są wyceniane w wartości nominalnej. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody to: instrumenty dłużne z których przepływy stanowią wyłącznie płatności kapitału i odsetek, a które są utrzymywane w celu ściągnięcia umownych przepływów i w celu sprzedaży, inwestycje w instrumenty kapitałowe . Zmiany wartości bilansowej są ujmowane przez pozostałe całkowite dochody, za wyjątkiem zysków i strat z tytułu utraty wartości, przychodów z tytułu odsetek oraz różnic kursowych oraz dywidend, które ujmuje się w wyniku finansowym. Grupa do aktywów wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody klasyfikuje w momencie początkowego ujęcia akcje i udziały w jednostkach pozostałych. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są to instrumenty finansowe, które nie spełniają kryteriów wyceny według zamortyzowanego kosztu lub w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody. Grupa do aktywów wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy klasyfikuje instrumenty pochodne, należności handlowe podlegające faktoringowi, gdy warunki umowy faktoringowej skutkują zaprzestaniem ujmowania należności oraz pożyczki, które nie spełniają testu SPPI i dywidendy oraz jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. W przypadku jednostek uczestnictwa wartość godziwa jest ustalona w oparciu o cenę jednostki uczestnictwa, ogłoszoną przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są wyceniane z uwzględnieniem ich wartości rynkowej na dzień bilansowy bez uwzględnienia kosztów transakcji sprzedaży. Zmiany w wartości godziwej tych instrumentów są ujmowane w rachunku zysków i strat jako koszty lub przychody finansowe. Grupa do zobowiązań wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy klasyfikuje zobowiązania z tytułu instrumentów pochodnych niewyznaczonych dla celów rachunkowości zabezpieczeń. Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu są to zobowiązania niebędące instrumentami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez wynik finansowy. Są wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej. Grupa do zobowiązań wycenianych w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje zobowiązania z tytułu dostaw i usług, kredyty, pożyczki, zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji oraz z tytułu leasingu. Utrata wartości instrumentów finansowych Grupa stosuje MSSF 9, który definiuje model utraty wartości aktywów finansowych w oparciu o oczekiwane straty kredytowe. Na każdy dzień bilansowy Grupa dokonuje oceny oczekiwanych strat kredytowych niezależnie od tego, czy wystąpiły przesłanki utraty wartości. Dla aktywów ujmowanych według zamortyzowanego kosztu stosuje się następujące modele wyznaczania odpisów z tytułu utraty wartości dla poszczególnych pozycji: Udzielone pożyczki oraz należności od jednostek powiązanych i niepowiązanych – Grupa dokonuje indywidualnej analizy każdej ekspozycji przyporządkowując ją do jednego z 3 stopni: Stopień 1 – salda, dla których nie nastąpiło znaczące zwiększenie ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia i dla których ustala się oczekiwaną stratę w oparciu o prawdopobieństwo niewypłacalności w ciągu 12 miesięcy, Stopień 2 – salda, dla których nastąpiło znaczące zwiększenie ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia i dla których ustala się oczekiwaną stratę w oparciu o prawdopobieństwo niewypłacalności w ciągu całego okresu kredytowania, Stopień 3 – salda ze stwierdzoną utratą wartości oraz salda, dla których nie występuje istotne ryzyko kredytowe (ze względu na występującą nadwyżkę zobowiązań nad ekspozycją pożyczek i należności). Dla ekspozycji zaklasyfikowanych do stopnia 1 lub 2 wielkość odpisu aktualizującego ustalany jest w oparciu o indywidualnie ustalony rating, profil spłaty oraz ocenę odzysku z tytułu zabezpieczeń. Dla ekspozycji zaklasyfikowanych do stopnia 3, kwota odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości równa się różnicy pomiędzy wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat z tytułu nieściągnięcia należności, które nie zostały jeszcze poniesione), zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Odwrócenie utworzonych odpisów następuję w przypadku gdy wartość bieżąca oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych jest wyższa od zaangażowanych aktywów netto oraz planowane jest uzyskanie dodatniego bilansu płatności w okresie najbliższych 12 miesięcy od danego podmiotu. Środki pieniężne – Grupa przeprowadza szacunek odpisów w oparciu o prawdopodobieństwo niewypłacalności ustalone na podstawie zewnętrznych ratingów banków. Kwotę straty/odwrócenia straty powstałej w wyniku rozpoznania utraty wartości ujmuje się w rachunku wyników w pozycji „(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów finansowych”. Zapasy W pozycji zapasy wykazywane są nakłady poniesione, dotyczące niesprzedanych lokali mieszkalnych i usługowych oraz miejsc postojowych przeznaczonych do sprzedaży. Koszty takie obejmują prawo wieczystego użytkowania gruntów lub grunty, koszty budowy dotyczące prac wykonanych przez podwykonawców w związku z budowami lokali, skapitalizowane koszty zawierające koszty finansowania zewnętrznego, koszty planowania i projektu, narzuty kosztów administracyjnych bezpośrednio związanych z budową oraz pozostałe koszty dotyczące budowy. Zapasy są wyceniane według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia/ kosztu wytworzenia oraz wartości netto możliwej do uzyskania. Towary Towary to grunty lub prawa wieczystego użytkowania zakupione dla realizacji ściśle określonego przedsięwzięcia deweloperskiego, którego rozpoczęcie zostało opóźnione (np. ze względów finansowych lub prawnych). Wykazuje się je w cenie nabycia, przy czym do czasu rozpoczęcia przedsięwzięcia deweloperskiego cena ta jest powiększana o koszty związane z przystosowaniem gruntu do stanu zdatnego do używania lub wprowadzenia do obrotu, takie jak np. koszty odrolnienia, rekultywacji terenu, karczowania, rozbiórki zbędnych zabudowań, uzbrojenia terenu itd. Cena nabycia może w uzasadnionych przypadkach być powiększana o koszty finansowania zewnętrznego związanego z zakupem i przystosowaniem do stanu zdatnego do sprzedaży gruntu lub prawa wieczystego użytkowania gruntu oraz pomniejszana o przychody z tego tytułu z zastrzeżeniem, że tak ustalona wartość gruntu lub prawa nie jest wyższa od jego ceny sprzedaży netto na dzień bilansowy. Produkcja w toku Produkcja w toku jest wyceniana wg niższej z dwóch wartości: cena nabycia/koszt wytworzenia i możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto. W przypadku rozbieżności dokonywany jest odpis aktualizacyjny. Wyroby gotowe Wyroby gotowe to przede wszystkim jednostki mieszkalne i miejsca parkingowe. Wyroby gotowe wyceniane są według niższej z dwóch wartości: kosztu wytworzenia i możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto. Cena sprzedaży netto jest to szacowana cena sprzedaży oceniana przez zarząd Spółki na podstawie cen rynkowych. Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych stanowią zaliczki wpłacone przez klientów na indywidualne rachunki powiernicze z tytułu sprzedanych im produktów, zgodnie z postanowieniami umowy. Ustawa deweloperska z dnia 16 września 2011 r. nakłada na dewelopera obowiązek prowadzenia mieszkaniowego rachunku powierniczego dla każdej inwestycji. Środki z rachunku powierniczego przeznaczone są na budowę i wykończenie lokali mieszkalnych, a Grupa otrzymuje je od banku w miarę postępów prac budowlanych, zgodnie z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego). Istotą rachunku powierniczego zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (Dz.U z 2015 roku poz. 128 ze zm.) jest to, że środki przeznaczone na poczet świadczonych w przyszłości usług, wpłacane na ten rachunek jego posiadaczowi przez osoby trzecie nie stanowią środków, którymi może on swobodnie dysponować. Kwoty wpłat wnoszonych przez klientów na poszczególne indywidualne rachunki powiernicze wynikają z umów deweloperskich zawartych pomiędzy klientem a Grupą. W ramach przedmiotowych umów nabywcy zobowiązani są dokonywać określonych harmonogramem okresowych wpłat na rachunki powiernicze, na poczet ceny sprzedaży lokali, jeszcze przed datą zawarcia notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości. Otrzymane środki nie są własnością Grupy z uwagi na ograniczenie, co do rozporządzania nimi i nie spełniają one definicji środków pieniężnych zgodnie z MSR 7. Uznaje się, że do momentu uwolnienia środków zgromadzonych na rachunku powierniczym płatności mają charakter nieostateczny, warunkowy i podlegają potencjalnie zwrotowi. Zgodnie z paragrafem 108 MSSF wpłacone zaliczki na rachunki powiernicze nie stanowią należności, bowiem ich przekazanie na rachunek bankowy należący do spółek z Grupy jest uwarunkowany postępem prac budowlanych. Grupa nie uzyskuje żadnej możliwości dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku powierniczym w momencie dokonania przez nabywcę wpłaty na ten rachunek, a wpłata na rachunek powierniczy nie ma charakteru ostatecznego i może podlegać zwrotowi. Wypłata środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku powierniczym następuje pod warunkiem zakończenia etapu realizacji przedsięwzięcia deweloperskiego określonego w harmonogramie, stanowiącego załącznik do umowy o prowadzenie otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego. Uznaje się, że do momentu uwolnienia środków zgromadzonych na rachunku powierniczym płatności mają charakter nieostateczny, warunkowy i podlegają potencjalnie zwrotowi. Środki na rachunkach powierniczych mają charakter krótkoterminowy z uwagi na fakt, iż wpłacone przez klientów środki na indywidualne rachunki powiernicze są rozliczane w krótkim okresie na rachunek bankowy należący do spółek z Grupy, a dodatkowo Grupa dostarcza dobra lub świadczy usługi w ramach wyraźnie określonego cyklu operacyjnego (zgodnie par. 62 MSR 1). W Grupie występują umowy z klientami, w odniesieniu do których Emitent jednocześnie ujmuje składnik aktywów i zobowiązanie z tytułu umowy. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wpłat przez klienta kwot na rachunek powierniczy przed przekazaniem ich na rachunek bankowy Spółki, które to są prezentowane jako środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych oraz w zobowiązaniach z tytułu umów z klientami, w tym z tytułu wpłat klientów na zakup lokali mieszkalnych. Wykazana kwota środków pieniężne zgromadzonych na rachunkach powierniczych odpowiada wykonanym zobowiązaniom do wykonania świadczenia, zgodnie z par. 106 MSSF 15. Zgodnie z par. B44 MSSF 15 po otrzymaniu zaliczki od klienta jednostka ujmuje zobowiązanie z tytułu umowy w kwocie zaliczki z tytułu zobowiązania jednostki do wykonania świadczenia w postaci przekazania lub gotowości do przekazania dóbr lub usług w przyszłości. Należności z tytułu dostaw i usług Należności z tytułu dostaw i usług są ujmowane i wykazywane według kwot pierwotnie zafakturowanych, z uwzględnieniem odpisu na należności. Odpis na należności oszacowywany jest zgodnie z modelem utraty wartości aktywów finansowych w oparciu o oczekiwane straty kredytowe. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku z upływem czasu jest ujmowane jako przychody finansowe. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Środki pieniężne i ich ekwiwalenty obejmują gotówkę w kasie i na rachunkach bankowych, depozyty płatne na żądanie oraz krótkoterminowe inwestycje o dużej płynności (do 3 miesięcy), łatwo wymienialne na gotówkę, dla których ryzyko zmiany wartości jest nieznaczne. Środki pieniężne w banku i w kasie oraz lokaty krótkoterminowe przechowywane do terminów wymagalności, Grupa klasyfikuje jako aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości w oparciu o prawdopodobieństwo niewypłacalności ustalone na podstawie zewnętrznych ratingów banków. W przypadku jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, klasyfikowanych jako aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, wartość godziwa jest ustalona w oparciu o cenę jednostki uczestnictwa, ogłoszoną przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Środki pieniężne w walutach obcych wycenia się na dzień sprawozdawczy. Do rachunku przepływów pieniężnych przyjmuje się tą samą definicję środków pieniężnych. Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży Aktywa trwałe (grupy aktywów trwałych) są klasyfikowane przez Grupę jako przeznaczone do sprzedaży, jeżeli ich wartość bilansowa zostanie odzyskana przede wszystkim w wyniku transakcji sprzedaży a nie poprzez dalsze użytkowanie. Warunek ten uznaje się za spełniony wyłącznie wówczas, gdy składnik aktywów (grupa aktywów) jest dostępny w swoim obecnym stanie do natychmiastowej sprzedaży, z zachowaniem normalnych i zwyczajowo przyjętych warunków sprzedaży, a wystąpienie transakcji sprzedaży jest wysoce prawdopodobne w ciągu roku od momentu zmiany klasyfikacji. Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży wyceniane są w niższej z dwóch wartości: wartości bilansowej lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia. Niektóre aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży, takie jak aktywa finansowe oraz aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego, wyceniane są według tych samych zasad rachunkowości, jakie były stosowane przez Grupę przed zaklasyfikowaniem do aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży. Aktywa trwałe zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży nie podlegają amortyzacji. Kapitał własny Kapitał podstawowy wykazywany jest w wartości nominalnej wyemitowanych akcji, zgodnie ze statutem Spółki dominującej oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego. Akcje Spółki dominującej nabyte i zatrzymane przez Spółkę dominującą lub konsolidowane spółki zależne pomniejszają kapitał własny. Akcje własne wyceniane są w cenie nabycia. Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej powstaje z nadwyżki ceny emisyjnej ponad wartość nominalną akcji, pomniejszonej o koszty emisji. W zyskach zatrzymanych wykazywane są wyniki z lat ubiegłych (również te przekazane na kapitał uchwałami akcjonariuszy) oraz wynik finansowy bieżącego roku. Wszystkie transakcje z właścicielami Spółki dominującej prezentowane są osobno w „Skonsolidowanym sprawozdaniu ze zmian w kapitale własnym”. Płatności w formie akcji W Grupie nie są realizowane programy motywacyjne, w ramach których kluczowym członkom kadry menedżerskiej przyznawane są opcje zamienne na akcje Spółki dominującej. Rezerwy Rezerwy tworzone są wówczas, gdy na Grupie ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych, i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu korzyści ekonomicznych oraz można dokonać wiarygodnego oszacowania kwoty tego zobowiązania. Jeżeli Grupa spodziewa się, że koszty objęte rezerwą zostaną zwrócone, na przykład na mocy umowy ubezpieczenia, wówczas zwrot ten jest ujmowany jako odrębny składnik aktywów, ale tylko wtedy, gdy jest rzeczą praktycznie pewną, że zwrot ten rzeczywiście nastąpi. Koszty dotyczące danej rezerwy są wykazane w rachunku zysków i strat po pomniejszeniu o wszelkie zwroty. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie rezerwy w związku z upływem czasu jest ujmowane jako koszty finansowe. Rezerwy wycenia się według wartości bieżącej kosztów oszacowanych zgodnie z najlepszą wiedzą przez kierownictwo Spółki dominującej, których poniesienie jest niezbędne w celu rozliczenia bieżącego zobowiązania na dzień bilansowy. Grupa tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych w celu przyporządkowania kosztów do okresów, których dotyczą, z zachowaniem zasady istotności. Zgodnie z MSR 19 do ustalenia wielkości rezerw zastosowano metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Grupa tworzy rezerwę na koszty przewidywanych napraw gwarancyjnych w oparciu o poziom napraw gwarancyjnych w latach ubiegłych, które według szacunków nie zostaną pokryte z kaucji zatrzymanych od wykonawców. Szacunki dokonywane są na podstawie przeszłych doświadczeń jako udział kosztów napraw gwarancyjnych do kosztu własnego sprzedaży. Oprocentowane kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne W momencie początkowego ujęcia, wszystkie kredyty bankowe, pożyczki i papiery dłużne są ujmowane według ceny nabycia odpowiadającej wartości godziwej otrzymanych środków pieniężnych, pomniejszonej o koszty związane z uzyskaniem kredytu, pożyczki i inne koszty transakcyjne. Po początkowym ujęciu oprocentowane kredyty, pożyczki i papiery dłużne są wyceniane według zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej. Przy ustalaniu zamortyzowanego kosztu uwzględnia się koszty związane z uzyskaniem kredytu lub pożyczki oraz dyskonta lub premie uzyskane w związku z zobowiązaniem. Koszty związane z renegocjacją umów, które nie skutkują wyłączeniem poprzedniego zobowiązania z ksiąg rachunkowych i ujęciem nowego zobowiązania, ujmowane są jednorazowo w wyniku finansowym. Przychody i koszty są ujmowane w rachunku zysków i strat z chwilą usunięcia zobowiązania z bilansu, a także w wyniku rozliczenia metodą efektywnej stopy procentowej. Zobowiązania z tytułu umów z klientami Grupa rozpoznaje jako zobowiązanie do wykonania świadczenia każde, zawarte w umowie przyrzeczenie przekazania klientowi towaru lub usługi, które można wyodrębnić, lub grupy wyodrębnionych towarów, lub usług, które są zasadniczo takie same i w taki sam sposób przekazywane klientowi. Jako zobowiązania z tytułu umów z klientami Grupa uznaje w szczególności: a. zobowiązania z tytułu wpłat na zakup lokali – tj. niezafakturowane wpłaty klientów na poczet zakupu lokali w wysokości wpłaconej kwoty brutto, które stanowią m.in: wpłacone przez klientów zaliczki na sprzedaż produktów zgodnie z postanowieniami umowy na indywidualne rachunki powiernicze, wpłacone zaliczki na usługi dodatkowe (wykończanie lokali pod klucz) przez klientów na rachunki bankowe Grupy, wpłacone zaliczki na zmiany lokatorskie przez klientów na rachunki bankowe Grupy, wpłacone kaucje rezerwacyjne przez klientów na rachunki bankowe Grupy, b. przychody przyszłych okresów / przedpłaty na lokale – tj. zafakturowane wpłaty klientów na poczet zakupu lokali w wysokości przychodów przewidzianych do rozpoznania w przyszłych okresach sprawozdawczych i stanowią m.in: wpłacone zaliczki netto na sprzedaż produktów przez klientów, które zostały przeniesione z otwartego rachunku powierniczego na rachunek bankowy Grupy, płacone zaliczki netto na usługi dodatkowe (wykończanie lokali pod klucz) przez klientów na rachunki bankowe Grupy, wpłacone zaliczki netto na zmiany lokatorskie przez klientów na rachunki bankowe Grupy, Podstawą do ujęcia tych zobowiązań jest par. 106 MSSF 15. Zgodnie z par. 106 MSSF wykazana kwota odpowiada otrzymanym przez Emitenta płatnościom (lub bezwarunkowym prawom do kwoty wynagrodzenia), które wystąpiły zanim Emitent przekaże dobra lub usługi klientowi. Zgodnie z zapisami MSSF 15 Grupa nie koryguje przyrzeczonej kwoty wynagrodzenia o wpływ istotnego elementu finansowania, jeżeli w momencie zawarcia umowy oczekuje, że okres od momentu przekazania przyrzeczonego dobra lub usługi klientowi do momentu zapłaty za dobro lub usługę przez klienta wyniesie nie więcej niż jeden rok. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania Zobowiązania handlowe wycenia się początkowo w wartości godziwej, w okresie późniejszym, długoterminowe zobowiązania wycenia się według zamortyzowanego kosztu, stosując metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadkach, kiedy różnica pomiędzy wartością według zamortyzowanego kosztu i wartością w kwocie wymaganej zapłaty nie wywiera istotnego wpływu na wyniki finansowe Grupy, takie zobowiązania ujmuje się w bilansie w kwocie wymaganej zapłaty. Pozostałe zobowiązania niefinansowe obejmują w szczególności zobowiązania wobec urzędu skarbowego z tytułu podatku od towarów i usług oraz zobowiązania z tytułu otrzymanych zaliczek, które będą rozliczone poprzez dostawę towarów, usług lub środków trwałych. Pozostałe zobowiązania niefinansowe ujmowane są w kwocie wymagającej zapłaty. Podatek dochodowy Podatek dochodowy od zysku lub straty za rok obrotowy obejmuje podatek dochodowy bieżący i odroczony. Podatek dochodowy ujmuje się w rachunku zysków i strat, z wyjątkiem kwot dotyczących pozycji ujętych bezpośrednio w kapitale własnym lub w pozostałych całkowitych dochodach, w którym to przypadku podatek dochodowy wykazuje się odpowiednio w kapitale własnym i pozostałych całkowitych dochodach. Bieżąca część podatku dochodowego to przewidywana kwota podatku od dochodu do opodatkowania za dany rok, obliczona na podstawie stawek podatkowych uchwalonych na dzień bilansowy, wraz z wszelkimi korektami podatku za lata poprzednie. Podatek odroczony jest wyliczany metodą bilansową jako podatek podlegający zapłaceniu lub zwrotowi w przyszłości na różnicach pomiędzy wartościami bilansowymi aktywów i zobowiązań a odpowiadającymi im wartościami podatkowymi wykorzystywanymi do wyliczenia podstawy opodatkowania, za wyjątkiem różnic przejściowych, które powstają na moment początkowego ujęcia składników aktywów lub zobowiązań i nie wpływają ani na wynik księgowy ani na wynik podatkowy. Do obliczania odroczonego podatku dochodowego stosuje się stawkę podatkową jaka będzie obowiązywała w okresach sprawozdawczych, w których aktywa zostaną zrealizowane, bądź zobowiązania rozwiązane. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu straty podatkowej tworzy się, jeżeli rozliczenie tej straty w latach następnych jest uprawdopodobnione. Odroczony podatek dochodowy szacuje się na każdy dzień bilansowy, różnice odnosząc na rachunek zysków i strat, pozostałe całkowite dochody lub kapitał własny w zależności od tego gdzie została odniesiona różnica przejściowa, od której podatek odroczony jest ujmowany. Przychody operacyjne Grupa stosuje MSSF 15 do określenia sposobu rozliczania przychodów ze sprzedaży dóbr i usług. Grupa stosuje zasady MSSF nr 15 z uwzględnieniem 5-etapowego modelu ujmowania przychodów. Grupa zawiera umowy, w ramach których zobowiązania te spełniane są w określonym momencie (par. 38, 125 MSSF 15). Grupa ujmuje przychody w momencie spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia poprzez przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi (tj. składnika aktywów) klientowi, czyli z chwilą uzyskania kontroli przez klienta nad tym składnikiem aktywów. Przychody z działalności operacyjnej dotyczą procesu zbycia takich aktywów jak lokale mieszkalne, lokale usługowe, miejsca postojowe, miejsca parkingowe, komórki lokatorskie. W zależności od tego która z niżej wymienionych czynności nastąpi wcześniej, za moment ujęcia przychodów z tytułu sprzedaży przedmiotu przedsięwzięcia deweloperskiego Grupa uznaje: dzień zawarcia notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości, w szczególności umowy ustanowienia odrębnej własności nieruchomości lokalowej i jej przeniesienia na nabywcę (par. 38b MSSF 15), lub dzień wydania nieruchomości nabywcy stwierdzony protokołem odbioru i poprzedzony otrzymaniem przez sprzedającego co najmniej 80% ceny nieruchomości (par. 38c MSSF 15), przy czym określone tu zdarzenie będzie uważane za spełnione, gdy nastąpi realizacja wszystkich poniższych warunków: została zawarta z nabywcą umowa przedwstępna, warunkowa, deweloperska albo inna umowa zobowiązująca, w której określono cenę nieruchomości oraz warunki jej wpłaty, nastąpiło zakończenie robót budowlanych budynku, w którym znajduje się nieruchomość (dot. nieruchomości lokalowych), nastąpił odbiór nieruchomości przez nabywcę stwierdzony protokołem odbioru i przekazanie mu kluczy do nieruchomości, co jest równoznaczne z faktem, iż sprzedający nie jest zobowiązany do usunięcia istotnych wad nieruchomości uniemożliwiających korzystanie z nieruchomości w tym również realizację przez nabywcę prac wykończeniowych, wraz z odbiorem nieruchomości przez nabywcę przeszły na niego ciężary i ryzyka związane z nieruchomością takie jak w szczególności obowiązek pieczy nad nią, wraz z odbiorem nieruchomości przez nabywcę może on swobodnie, w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa, dokonywać adaptacji nieruchomości oraz zmian aranżacyjnych, wraz z odbiorem nieruchomości nabywca może swobodnie użytkować nieruchomość w tym również wynajmować ją, nabywca uiścił sprzedającemu co najmniej 80% płatności należnej za nieruchomość, po podpisaniu protokołu odbioru nie zachodzi istotne ryzyko odstąpienia nabywcy od zawartej uprzednio umowy (przedwstępnej bądź deweloperskiej, a także innej umowy zobowiązującej do wybudowania nieruchomości) i konieczność zwrócenia wpłaconych przez niego środków, sprzedający nie jest zobowiązany zgodnie z umową, o której mowa w pkt. i) do wykonania innych ważnych czynności poza przystąpieniem do zawarcia umowy przyrzeczonej. Przez nieruchomość należy rozumieć również prawo do wyłącznego korzystania z określonej części nieruchomości funkcjonalnie związanej z samą nieruchomością, pomieszczenia przynależnego do nieruchomości, udział w nieruchomości wraz z prawem do wyłącznego korzystania z określonej jej części. Przychody ujmowane są jako kwoty równe cenie transakcyjnej, która została przypisana do tego zobowiązania do wykonania świadczenia. W celu ustalenia ceny transakcyjnej uwzględnia się warunki umowy oraz stosowane przez nią zwyczajowe praktyki handlowe. Cena transakcyjna to kwota wynagrodzenia, które – zgodnie z oczekiwaniem Grupy – będzie jej przysługiwać w zamian za przekazanie przyrzeczonych dóbr lub usług na rzecz klienta, z wyłączeniem kwot pobranych w imieniu osób trzecich (na przykład niektórych podatków od sprzedaży). Wynagrodzenie określone w umowie z klientem może obejmować kwoty stałe, kwoty zmienne lub oba rodzaje kwot. Grupa nie identyfikuje umów, w których ujmowane są kwoty wynagrodzenia zmiennego. Grupa sprawuje kontrolę nad konkretnym dobrem lub usługą przed ich przekazaniem klientowi i nie zawiera umów, w ramach których występuje w charakterze pośrednika. Koszty operacyjne Na koszty wytworzenia sprzedanych towarów, produktów i usług składają się poniesione koszty dotyczące przychodów danego roku obrotowego oraz koszty zarachowane, które nie zostały jeszcze poniesione. Koszt sprzedanych towarów i produktów wycenia się na poziomie kosztów wytworzenia, stosując metodę ścisłej identyfikacji rzeczywistych kosztów sprzedawanych składników aktywów lub procentowy udział np.: sprzedanej powierzchni gruntu, sprzedanych udziałów itp. W szczególności koszt własny sprzedanych lokali i gruntów ustalany jest proporcjonalnie do ich udziału w całym koszcie budowy danego obiektu oraz w całym gruncie stanowiącym dany projekt. Przychody finansowe Przychody z tytułu odsetek są ujmowane sukcesywnie w miarę ich naliczania (z uwzględnieniem metody efektywnej stopy procentowej, stanowiącej stopę dyskontującą przyszłe wpływy pieniężne przez szacowany okres życia instrumentów finansowych) w stosunku do wartości bilansowej netto danego składnika aktywów finansowych. Koszty finansowe Koszty finansowe dotyczące okresu bieżącego są ujmowane w rachunku zysków i strat, z wyjątkiem kosztów podlegających aktywowaniu zgodnie z rozwiązaniem ujętym w MSR 23. Grupa aktywuje tę część kosztów finansowych, które są bezpośrednio powiązane z nabyciem i wytworzeniem składników majątkowych ujętych jako zapasy i inwestycje rozpoczęte. Aktywowaniu podlega kwota kosztów składająca się z odsetek, dyskonta i prowizji pomniejszona o przychody uzyskane z tymczasowego lokowania środków pieniężnych (czyli kwot odsetek od lokat bankowych z wyjątkiem lokat wynikających z blokad rachunków, umów akredytywy). (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów finansowych Odpisy aktualizujące wartość aktywów finansowych tworzy się w ciężar kosztów, natomiast zmniejszenie odpisów aktualizujących wartość należności ujmuje się jako przychód. Wynik prezentuje się per saldo w pozycji „(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów finansowych” Zysk na jedną akcję Zysk podstawowy przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres przypadającego na zwykłych akcjonariuszy Spółki dominującej przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu. Zysk rozwodniony przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres przypadającego na zwykłych akcjonariuszy (po potrąceniu odsetek od umarzalnych akcji uprzywilejowanych zamiennych na akcje zwykłe) przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu (skorygowaną o wpływ opcji rozwadniających oraz rozwadniających umarzalnych akcji uprzywilejowanych zamiennych na akcje zwykłe). Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach W procesie stosowania zasad (polityki) rachunkowości wobec zagadnień podanych poniżej, największe znaczenie, oprócz szacunków księgowych, miał profesjonalny osąd kierownictwa. Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego wymagało od zarządu Spółki dominującej dokonania pewnych szacunków i założeń, opartych na profesjonalnym osądzie, które znajdują odzwierciedlenie w stosowanych zasadach rachunkowości oraz na prezentowanie kwoty aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów. Grupa dokonuje oszacowań i przyjmuje założenia dotyczące przyszłości. Szacunki i związane z nimi założenia opierają się o doświadczenia historyczne i inne czynniki uznawane za istotne. Rzeczywiste wyniki mogą się różnić od tych szacunków. Rzeczowe składniki aktywów trwałych Wysokość stawek amortyzacyjnych ustalana jest na podstawie aktualnej wiedzy dotyczącej przewidywanego okresu użytkowania składników rzeczowych aktywów trwałych. Przewidywany okres użytkowania podlega okresowej weryfikacji. Na każdy dzień bilansowy Spółka ocenia, czy istnieją jakiekolwiek przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości któregoś ze składników aktywów. Leasing Identyfikacja umowy leasingu skutkuje koniecznością dokonania szacunków oraz zastosowania osądów przez zarząd Spółki dominującej, które wpływają istotnie na wartość zobowiązań z tytułu leasingu oraz aktywów z tytułu prawa do użytkowania na ten dzień. Ustalenie okresu leasingu przeprowadzane jest na dzień rozpoczęcia leasingu oraz na dzień wystąpienia znaczącego zdarzenia wpływającego na tą ocenę, które leasingobiorca kontroluje. Przy ustaleniu okresy leasingu bierze się pod uwagę wszystkie fakty powodujące istnienie zachęt ekonomicznych do skorzystania z opcji przedłużenia lub nieskorzystania z opcji wypowiedzenia. Okres trwania leasingów uwzględnia bowiem możliwość przedłużenia umowy leasingu, jak i wcześniejszego jej zakończenia (wypowiedzenia). Do szacunków, które mają wpływ na wartość rozpoznanych aktywów z tytułu prawa do użytkowania w kolejnych okresach, należą także stawki amortyzacji oraz wartości rezydualne przyjęte dla poszczególnych aktywów. Przy określeniu szacowanych okresów użytkowania składników aktywów z tytułu praw do użytkowania stosuje się te same zasady, jak w przypadku rzeczowych aktywów trwałych. Grupa dokonuje też szacunków wpływających na wartość zobowiązań z tytułu leasingu oraz korespondujących z nimi aktywów z tytułu prawa do użytkowania, obejmujących ustalenie stopy dyskonta przyjęte do wyceny zobowiązań z tytułu leasingu. Opłaty leasingowe dyskontowane są z zastosowaniem krańcowej stopy procentowej Grupy, co jest dopuszczone przez MSSF 16 wówczas, gdy ustalenie stopy procentowej leasingu nie jest możliwe w łatwy sposób. Stopę dyskonta ustala się dla każdej umowy indywidualnie (z wyjątkiem portfela leasingów o w miarę podobnych cechach), biorąc pod uwagę specyficzne parametry każdej umowy leasingowej, tj. długość jej trwania, walutę umowy, itp. Stopa dyskonta odzwierciedla przewidywany koszt finansowania zakupu przedmiotu leasingu i uwzględnia stopę wolną od ryzyka opartą na rentowności obligacji skarbowych, jak również aktualną marżę, jaka zostałaby zapłacona przez Grupę w przypadku zaciągnięcia przez nią długu w celu sfinansowania zakupu przedmiotu leasingu w instytucji finansowej. Utrata wartości należności Grupa stosuje MSSF 9, który definiuje model utraty wartości należności w oparciu o oczekiwane straty kredytowe. Na każdy dzień bilansowy Grupa dokonuje oceny oczekiwanych strat kredytowych niezależnie od tego, czy wystąpiły przesłanki utraty wartości. Dla należności od jednostek powiązanych i niepowiązanych – Grupa dokonuje indywidualnej analizy każdej ekspozycji przyporządkowując ją do jednego z 3 stopni: i. Stopień 1 – salda, dla których nie nastąpiło znaczące zwiększenie ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia i dla których ustala się oczekiwaną stratę w oparciu o prawdopobieństwo niewypłacalności w ciągu 12 miesięcy, ii. Stopień 2 – salda, dla których nastąpiło znaczące zwiększenie ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia i dla których ustala się oczekiwaną stratę w oparciu o prawdopobieństwo niewypłacalności w ciągu całego okresu kredytowania, iii. Stopień 3 – salda ze stwierdzoną utratą wartości oraz salda, dla których nie występuje istotne ryzyko kredytowe (ze względu na występującą nadwyżkę zobowiązań nad ekspozycją pożyczek i należności). Dla ekspozycji zaklasyfikowanych do stopnia 1 lub 2 wielkość odpisu aktualizującego ustalany jest w oparciu o indywidualnie ustalony rating, profil spłaty oraz ocenę odzysku z tytułu zabezpieczeń. Dla ekspozycji zaklasyfikowanych do stopnia 3, kwota odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości równa się różnicy pomiędzy wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat z tytułu nieściągnięcia należności, które nie zostały jeszcze poniesione), zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Rezerwy Rezerwy na nagrody jubileuszowe oraz odprawy emerytalne i rentowe szacuje się przy zastosowaniu metod aktuarialnych. Zmiana stopy dyskontowej oraz zmiana tempa długookresowego wzrostu wynagrodzeń mają wpływ na zmianę szacunku. Przy kalkulacji rezerw aktuariusz przeprowadza analizę wrażliwości w zakresie wpływu stopy dyskonta oraz planowanych wzrostów podstaw wymiaru świadczeń. Rezerwy na naprawy gwarancyjne są tworzone na koszty, które według szacunków Grupy nie zostaną pokryte z kaucji zatrzymanych od podwykonawców. Szacunki dokonywane są na podstawie przeszłych doświadczeń jako udział kosztów napraw gwarancyjnych do kosztu własnego sprzedaży. Odroczony podatek dochodowy W ramach procesu sporządzania sprawozdania finansowego, Grupa szacuje wartość rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego między innymi na bazie wartości przyszłych poziomów obciążeń z tytułu podatku dochodowego. Proces obejmuje analizę obecnych poziomów obciążeń z tytułu bieżącego podatku dochodowego oraz wartości różnic przejściowych wynikających z odmiennego traktowania transakcji pod kątem podatkowym i księgowym, które powodują powstanie aktywa i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego. W procesie powyższej oceny przyjmowany jest szereg założeń dotyczących określania wartości aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego. Powyższe szacunki uwzględniają prognozy podatkowe, historyczne wartości obciążeń podatkowych, bieżące dostępne strategie dotyczące planowania działalności operacyjnej Spółki z Grupy oraz terminy realizacji poszczególnych różnic przejściowych. Ze względu na fakt, że powyższe szacunki mogą ulegać zmianom ze względu na czynniki zewnętrzne, Grupa może okresowo korygować wartość aktywa i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego, co z kolei może wpływać na sytuację finansową Grupy oraz jej wyniki. Znaczące zdarzenia i transakcje (w tym wskazanie czynników i zdarzeń o nietypowym charakterze, mających istotny wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe) Sytuacja związana z epidemią wirusa SARS-CoV-2 w 2020 roku W związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-Co-V-2, który wywołuje chorobę COVID-19 na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii. Podmioty reprezentujące władzę państwową, lokalną oraz organy państwowe wydały szereg aktów prawnych radykalnie ograniczających codzienne funkcjonowanie życia społecznego i gospodarczego. Grupa Kapitałowa Lokum Deweloper dostrzega wpływ pandemii na liczbę podpisywanych umów sprzedaży w II kwartale 2020 roku w porównaniu z początkiem roku oraz w porównaniu z analogicznym okresem w 2019 roku. W drugiej połowie 2020 roku, wraz z rozszerzaniem oferty, sprzedaż mieszkań znacznie wzrosła w stosunku do pierwszego półrocza, jednak pandemia może mieć wpływ na wyniki przyszłych okresów. W opinii Spółki dominującej, spadek sprzedaży w drugim kwartale 2020 roku ma bezpośredni związek z epidemią COVID-19, w szczególności może wynikać z wprowadzonych ograniczeń. Obecnie Grupa nie może jednoznacznie ocenić, w jakim stopniu epidemia COVID-19 wpłynie na jej działalność, w tym, w jakim stopniu wpłynie na przychody i wyniki z działalności w kolejnych latach. Poprawa kondycji finansowej Grupy zależeć będzie między innymi od tempa powrotu gospodarki do stanu sprzed pandemii, popytu na mieszkania oraz sytuacji finansowej potencjalnych klientów. Wskazać należy, że sytuacja związana z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii nie miała znaczącego wpływu na przychody i wyniki osiągnięte w 2020 roku. Spółka dominująca oraz spółki operacyjne na bieżąco monitorują wpływ epidemii na rozpoczęte budowy, a także prowadzą przygotowania do uruchomienia nowych inwestycji. Ostateczne terminy przystąpienia do budowy i sprzedaży nowych etapów są jednak dostosowywane do bieżących warunków rynkowych. Zarząd Spółki dominującej podjął decyzję o opóźnieniu rozpoczęcia inwestycji Lokum Porto oraz Lokum Verde we Wrocławiu, co spowoduje przesunięcie planowanego rozpoznania przychodów z tych inwestycji z roku 2021 na rok 2022. Jak już było to wskazywane, Zarząd Spółki dominującej dostrzega potencjalne skutki pandemii, do których w szczególności należy zaliczyć: mogące wystąpić opóźnienia po stronie podwykonawców oraz dostawców materiałów, co może się przełożyć na przesunięcie terminów zakończenia prowadzonych inwestycji (dotychczas Grupa nie odnotowała występowania tego zjawiska), terminowość wydawania decyzji administracyjnych, w tym decyzji o warunkach zabudowy, pozwoleń na budowę czy pozwoleń na użytkowanie, wydawania zaświadczeń o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, opóźnienia w procesie wyodrębniania i przenoszenia własności lokali, funkcjonowanie organów administracji publicznej, organów państwowych, kancelarii notarialnych oraz innych podmiotów i instytucji mających wpływ na działalność i wyniki Grupy. Emitent na bieżąco monitoruje rozwój sytuacji związanej z wpływem wirusa SARS-CoV-2 oraz choroby COVID-19 na działalność Grupy oraz podejmuje działania w celu minimalizacji negatywnych skutków pandemii. Obecnie Zarząd jednostki dominującej nie jest w stanie rzetelnie oszacować skali wpływu pandemii na wyniki przyszłych okresów. W 2020 roku uzyskano decyzje o pozwoleniu na użytkowanie inwestycji: W dniu 15 stycznia 2020 roku spółka Lokum 10 uzyskała decyzję o pozwoleniu na użytkowanie X etapu inwestycji Lokum di Trevi obejmującego 256 mieszkań. Decyzja jest ostateczna. W dniu 21 lutego 2020 roku spółka Lokum 7, w związku z brakiem ustawowego obowiązku powtórnego dopuszczenia do użytkowania przebudowanych i wyremontowanych budynków wraz ze zmianą sposobu ich użytkowania, uzyskała postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie istniejących budynków B, C (obejmującego lokale usługowe), budynek portierni i ogrodzenie w ramach inwestycji Lokum Vena. Postanowienie jest ostateczne. W dniu 28 lutego 2020 roku spółka Lokum 7, uzyskała decyzję o pozwoleniu na użytkowanie miejsc postojowych i zagospodarowania terenu inwestycji Lokum Vena. Decyzja jest ostateczna. W dniu 15 września 2020 roku spółka Lokum 12, uzyskała zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, które w okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 traktowane jest jak udzielenie pozwolenia na użytkowanie dla inwestycji Lokum Villa Nova, obejmującej 98 mieszkań. Zaświadczenie jest ostateczne. W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2020 roku spółki zależne nabyły nieruchomości: W dniu 23 stycznia 2020 roku spółka Lokum 1 - spółka zależna, której przedmiotem działalności jest realizowanie przedsięwzięć deweloperskich, zawarła umowę nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych, oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr 3/8, 3/9 oraz 3/10, położonych we Wrocławiu przy ul. Góralskiej, o łącznej powierzchni 1,1943 ha wraz z własnością położonych na nieruchomości budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności i urządzeń usytuowanych na nieruchomości. Strony ustaliły cenę sprzedaży za nieruchomość na kwotę 42 mln PLN plus należny podatek VAT w kwocie 9,66 mln PLN tj. na kwotę brutto 51,66 mln PLN. Nabycie nieruchomości pozwoli na zwiększenie potencjału gruntów posiadanych przez Spółkę w tej lokalizacji o ok. 500 lokali, w postaci budynków wielorodzinnych wraz z garażami podziemnymi i usługami. Zakup nieruchomości został sfinansowany ze środków własnych kupującej spółki oraz ze środków pochodzących z emisji obligacji serii F. W dniu 13 sierpnia 2020 roku spółka Lokum 11 (Kupujący) - zawarła dwa aneksy do przedwstępnych umów nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych położonych we Wrocławiu przy al. Poprzecznej (Nieruchomość). Strony uzgodniły nowe daty zawarcia Umów przyrzeczonych nabycia prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości na dzień nie późniejszy niż do dnia 31 grudnia 2022 roku. Zwiększeniu uległo również zobowiązanie Kupującego do uiszczenia na rzecz Sprzedających kwot zadatków, które zostaną zaliczone na poczet ceny sprzedaży o łączną kwotę 3 mln PLN netto, tj. do kwoty 8 mln PLN netto. Sprzedający i Kupujący ustalili, że kwoty stałe wynikające z umów przedwstępnych, w łącznej wysokości 70 mln PLN netto, podlegać będą oprocentowaniu w wysokości 10% w skali roku, począwszy od dnia następnego po dniu pierwotnie ustalonego terminu na zawarcie danej umowy przyrzeczonej do dnia poprzedzającego ich zawarcie. Kupujący zobowiązał się do uiszczenia Sprzedającemu kwot stanowiących równowartość należności z tytułu podatku rolnego, podatku od nieruchomości, a także z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste Nieruchomości - za okres od dnia następnego po dniu pierwotnych terminów przewidzianych na zawarcie umów przyrzeczonych do dnia przewidzianego w ww. aneksach na zawarcie umów przyrzeczonych. Pozostałe istotne warunki umów nie uległy zmianie. W dniu 29 października 2020 roku spółka Lokum 16 (Kupujący) zawarła aneks do przedwstępnej umowy nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej (Umowa przedwstępna), położonej przy ul. Lothara Herbsta we Wrocławiu (Nieruchomość). Do zmiany Umowy przedwstępnej doszło na wniosek Sprzedających oraz z przyczyn leżących po ich stronie. Strony uzgodniły, że przyrzeczona umowa sprzedaży Nieruchomości (Umowa przyrzeczona) zostanie zawarta nie później niż w terminie do 30 czerwca 2021 roku, z zastrzeżeniem warunków dodatkowych opisanych w aneksie. Jednakże Strony na żądanie Kupującego wyrażone po 31 marca 2021 roku mogą zawrzeć Umowę przyrzeczoną przed terminem wskazanym powyżej. Ponadto Kupujący przekazał na depozyt notarialny zadatek w kwocie 2 mln PLN brutto, który zostanie wypłacony Sprzedającym po spełnieniu się warunków określonych w Umowie przedwstępnej i aneksie. Zadatek zostanie zaliczony na poczet ceny sprzedaży. Pozostałe istotne warunki umowy nie uległy zmianie. W okresie objętym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym nie wystąpiły inne nietypowe zdarzenia i transakcje, które są znaczące pod kątem zrozumienia zmian sytuacji finansowej i wyników osiąganych przez Grupę. Sezonowość działalności Podstawowa działalność operacyjna Grupy nie podlega istotnym zjawiskom sezonowości. Segmenty operacyjne W okresie objętym sprawozdaniem Grupa nie wprowadziła podziału na segmenty działalności ze względu na jednolity charakter działalności spółek z Grupy. Rzeczowe aktywa trwałe Poniższa tabela przedstawia zmiany w rzeczowych aktywach trwałych: Rok zakończony 31 grudnia 2020 roku Budynki i budowle Maszyny i urządzenia Środki transportu Pozostałe środki trwałe Środki trwałe w budowie Aktywa z tytułu prawa do użytkowania Razem Wartość brutto na początek okresu 10 018 787 4 743 527 ‒ 1 838 17 913 Zwiększenia (nabycie, wytworzenie, leasing) 327 90 535 25 25 1 735 2 737 Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (–) (30) (143) (173) Rozliczenie ze środków trwałych w budowie ‒ Transfer 723 (723) ‒ Wartość brutto na koniec okresu 10 345 847 5 858 552 25 2 850 20 477 Umorzenie na początek okresu (1 183) (556) (2 936) (419) ‒ (874) (5 968) Amortyzacja (–) (230) (129) (847) (56) (483) (1 745) Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (+) 29 143 172 Transfer (723) 723 ‒ Umorzenie na koniec okresu (1 413) (656) (4 363) (475) ‒ (634) (7 541) Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości (–) ‒ Odwrócenie odpisów aktualizujących ‒ Wartość bilansowa netto na początek okresu 8 835 231 1 807 108 ‒ 964 11 945 Wartość bilansowa netto na koniec okresu 8 932 191 1 495 77 25 2 216 12 936 Pozycja transfer obejmuje wartości rzeczowych aktywów trwałych, które zostały wykupione z leasingu na własność. Rok zakończony 31 grudnia 2019 roku Budynki i budowle Maszyny i urządzenia Środki transportu Pozostałe środki trwałe Środki trwałe w budowie Aktywa z tytułu prawa do użytkowania Razem Wartość brutto na początek okresu 8 525 700 4 786 595 39 ‒ 14 645 Wpływ wdrożenia MSSF 16 1 251 1 251 Razem wartość brutto na początek okresu 8 525 700 4 786 595 39 1 251 15 896 Zwiększenia (nabycie, wytworzenie, leasing) 1 193 145 1 181 2 519 Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (–) (58) (376) (68) (502) Reklasyfikacje (1 022) 1 022 ‒ Rozliczenie ze środków trwałych w budowie 39 (39) ‒ Transfer 300 135 (435) ‒ Wartość brutto na koniec okresu 10 018 787 4 743 527 ‒ 1 838 17 913 Umorzenie na początek okresu (965) (482) (2 820) (378) (4 645) Amortyzacja (–) (218) (131) (730) (73) (576) (1 728) Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (+) 57 316 32 405 Reklasyfikacje* 433 (433) ‒ Transfer (135) 135 ‒ Umorzenie na koniec okresu (1 183) (556) (2 936) (419) ‒ (874) (5 968) Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości (–) ‒ Odwrócenie odpisów aktualizujących ‒ Wartość bilansowa netto na początek okresu 7 560 218 1 966 217 39 1 251 11 251 Wartość bilansowa netto na koniec okresu 8 835 231 1 807 108 ‒ 964 11 945 Grupa wdrożyła MSSF 16 Leasing od 1 stycznia 2019 roku. W wyniku tego zastosowania aktywa z tytuły prawa do użytkowania zostały wykazane w tych samych pozycjach sprawozdania z sytuacji finansowej, w jakich zaprezentowane zostałyby odpowiednie składniki aktywów Pozycja reklasyfikacje obejmuje wartości rzeczowych aktywów trwałych, które zostały rozpoznane na dzień 31 grudnia 2018 roku jako leasing finansowy pod MSR17. Pozycja transfer obejmuje wartości rzeczowych aktywów trwałych, które zostały wykupione z leasingu na własność. W 2020 roku Grupa nie dokonała odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych. Grupa nie posiadała na dzień 31 grudnia 2020 roku zobowiązań umownych, obligujących ją do nabycia w przyszłości rzeczowych aktywów trwałych. Na środkach trwałych zostało ustanowione poniższe zabezpieczenie. W dniu 30 stycznia 2020 roku, Lokum Deweloper S.A. złożyła oświadczenie o ustanowieniu hipoteki na lokalach przy ulicy Krawieckiej 1 oraz Krawieckiej 3. Hipoteka stanowi jedno z zabezpieczeń dwóch gwarancji bankowych ważnych do dnia 31 grudnia 2021 roku wystawionych przez PKO BP S.A. na zabezpieczenie zobowiązań spółki Lokum 13.Wartość hipoteki obciążającej lokale wynosi 7 101 tys. PLN, wartość środków trwałych objętych wyżej wymienioną hipoteką wynosiła na dzień bilansowy 8 155 tys. PLN. Wniosek o wpis hipoteki został złożony w sądzie w dniu 30 stycznia 2020 roku, hipoteka została ustanowiona w dniu 13 sierpnia 2020 roku. Na dzień 31 grudnia 2019 roku na środkach trwałych nie zostały ustanowione żadne zabezpieczenia. Zmianę stanu aktywów z tytułu praw do użytkowania oraz przyporządkowanie aktywów do odpowiedniej klasyfikacji środków trwałych przedstawiano w nocie 14. Nieruchomości inwestycyjne W skład nieruchomości inwestycyjnych wchodzą następujące grunty: nieruchomość gruntowa w Nowej Wsi Wrocławskiej, nieruchomość gruntowa w Ślęzie. Poniższa tabela przedstawia zmiany w nieruchomościach inwestycyjnych: Nieruchomości inwestycyjne (model ceny nabycia) Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Wartość bilansowa netto na początek okresu 2 037 2 120 Wartość bilansowa netto na początek okresu (Wpływ wdrożenia MSSF 16) 140 Razem wartość bilansowa na początek okresu 2 037 2 260 Nabycie nieruchomości Aktywowanie późniejszych nakładów Zbycie nieruchomości (-) Amortyzacja (-) Reklasyfikacja na zapasy (223) Wartość bilansowa na koniec okresu 2 037 2 037 Nie dokonuje się amortyzacji nieruchomości gruntowych. Zgodnie z polityką rachunkowości Grupy, nieruchomości inwestycyjne wykazywane są według historycznej ceny nabycia. Zapasy W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy ujęte są następujące pozycje zapasów: 31.12.2020 31.12.2019 Wartość gruntu Wartość nakładów Razem Wartość gruntu Wartość nakładów Razem Materiały ‒ 21 21 ‒ 22 22 Półprodukty i produkcja w toku 140 344 198 932 339 276 162 619 156 850 319 469 Wyroby gotowe 8 242 49 991 58 233 4 584 25 706 30 290 Towary 119 984 119 984 77 984 4 77 988 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 30 391 ‒ 30 391 23 635 ‒ 23 635 Wartość bilansowa zapasów razem 298 961 248 944 547 905 268 822 182 582 451 404 Grupa wdrożyła MSSF 16 Leasing od 1 stycznia 2019 roku. W wyniku tego zastosowania aktywa z tytuły prawa do użytkowania zostały wykazane w tych samych pozycjach sprawozdania z sytuacji finansowej, w jakich zaprezentowane zostałyby odpowiednie składniki aktywów Zgodnie z przyjętą polityką rachunkowości Grupy, pozycja „Półprodukty i produkty w toku” zawiera głównie posiadane przez Grupę nieruchomości oraz nakłady na projekty deweloperskie w przygotowaniu i w trakcie realizacji. Pozycja „Produkty gotowe” zawiera nieruchomości, na których zakończono projekt deweloperski i rozpoczęto sprzedaż. Nieruchomość gruntowa, na której planowany jest projekt deweloperski przed jej rozpoczęciem stanowi „Towar”. W 2020 roku Grupa nie dokonywała odpisów aktualizujących wartość zapasów. W okresie 12 miesięcy zakończonych dnia 31 grudnia 2020 roku wykorzystano odpisy utworzone w poprzednim roku w kwocie 1 053 tys. PLN i pozostały odpis aktualizujący wartość zapasów na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosi 6 413 tys. PLN (na dzień 31 grudnia 2019 roku: 7 466 tys. PLN). Wartość zapasów będących przedmiotem zabezpieczenia na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosiła 278 086 tys. PLN (na dzień 31 grudnia 2019 roku: 82 332 tys. PLN). W dniu 18 lutego 2020 roku, w związku z rozwiązaniem umowy kredytowej, Lokum 12 złożyła w sądzie wniosek o wykreślenie hipoteki; hipoteka została wykreślona. W grudniu 2019 roku dwie spółki zależne Emitenta (Lokum 8 i Lokum 13) zawarły umowy kredytowe. Zawarcie umów wiązało się ze złożeniem oświadczeń o ustanowieniu hipoteki na gruntach, na których mają być realizowane przedsięwzięcia inwestycyjne. Spółka Lokum 13 złożyła w sądzie wniosek o ustanowienie hipoteki. Hipoteka w wysokości 113 267 tys. PLN została ustanowiona w dniu 21 lutego 2020 roku. Wniosek o ustanowienie hipoteki w związku z zawarciem umowy kredytowej przez spółkę Lokum 8 został złożony w sądzie. Hipoteka w wysokości 72 391 tys. PLN została wpisana do ksiąg wieczystych nieruchomości będących zabezpieczeniem umowy kredytowej w dniu 25 listopada 2020 roku. W dniu 18 lutego 2020 roku spółka Lokum 9 zawarła umowę kredytową na realizację inwestycji Lokum Siesta etap 2. Jednym z zabezpieczeń jest hipoteka ustanowiona na gruncie stanowiącym majątek spółki. Hipoteka w kwocie 42 284 tys. PLN została wpisana do ksiąg wieczystych w dniu 25 maja 2020 roku. W dniu 28 maja 2020 roku spółka Lokum 14 zawarła dwie umowy kredytowe na realizację projektu deweloperskiego Lokum Monte. Jednym z zabezpieczeń jest hipoteka ustanowiona na gruncie stanowiącym majątek spółki. Spółka Lokum 14 złożyła w sądzie wniosek o ustanowienie hipoteki. Hipoteka w wysokości 58 070 tys. PLN została wpisana do ksiąg wieczystych nieruchomości będących zabezpieczeniem umowy kredytowej w dniu 26 listopada 2020 roku. W dniu 31 lipca 2020 roku Lokum 4 zawarła umowę kredytową na realizację inwestycji Lokum Porto etapy 1-3 (budynki ABCD). Jednym z zabezpieczeń jest hipoteka ustanowiona na gruncie stanowiącym majątek spółki. Na dzień zatwierdzenia do publikacji sprawozdania hipoteka w wysokości 128 452 tys. PLN została wpisana do ksiąg wieczystych nieruchomości będących zabezpieczeniem umowy kredytowej. W dniu 15 grudnia 2020 roku Lokum 15 zawarła umowę kredytową na realizację inwestycji Lokum Verde etap 1. Jednym z zabezpieczeń jest hipoteka ustanowiona na gruncie stanowiącym majątek spółki. Wniosek o ustanowienie hipoteki w związku z zawarciem umowy kredytowej przez Lokum 15 został złożony w sądzie. Na dzień zatwierdzenia do publikacji sprawozdania hipoteka w wysokości 33 687 tys. PLN nie została wpisana do ksiąg wieczystych nieruchomości będących zabezpieczeniem umowy kredytowej. Łączna wartość wszystkich hipotek ustanowionych na zapasach Grupy na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosiła 448 151 tys. PLN (na dzień 31 grudnia 2019 roku: 231 841 tys. PLN). Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych stanowią zaliczki wpłacone przez klientów na indywidualne rachunki powiernicze z tytułu sprzedanych im produktów, zgodnie z postanowieniami umowy. Ustawa deweloperska z dnia 16 września 2011 roku nakłada na dewelopera obowiązek prowadzenia mieszkaniowego rachunku powierniczego dla każdej inwestycji. Środki z rachunku powierniczego przeznaczone są na budowę i wykończenie lokali mieszkalnych, a Grupa otrzymuje je od banku w miarę postępów prac budowlanych, zgodnie z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego). Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności przedstawiają się następująco: Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 31.12.2020 31.12.2019 Należności krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług 29 145 8 048 Należności z tytułu podatków i innych świadczeń 8 213 8 544 Zaliczki na poczet zakupu nieruchomości gruntowych 16 638 15 008 Pozostałe przedpłaty i zaliczki 760 76 Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 1 374 1 254 Pozostałe należności 290 427 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności netto 56 420 33 357 Odpisy aktualizujące wartość należności (3 978) (983) Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności brutto 60 398 34 340 Odpisy aktualizujące zostały utworzone zgodnie z najlepszą wiedzą i doświadczeniem Grupy w oparciu o indywidualną analizę poszczególnych sald. Zmiany odpisów aktualizujących wartość należności w okresie objętym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym prezentuje poniższa tabela: Odpisy aktualizujące wartość aktywów Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Stan na początek okresu 983 996 Odpisy ujęte jako koszt w okresie 2 995 Odpisy odwrócone ujęte jako przychód w okresie (–) Odpisy wykorzystane (–) (13) Stan na koniec okresu 3 978 983 W roku zakończonym dnia 31 grudnia 2020 roku Grupa utworzyła odpisy aktualizujące wartość należności w łącznej kwocie 2 995 tys. PLN, z czego kwota 2 905 tys. PLN dotyczy odpisu aktualizującego należności od zaległości podatkowej z tytułu podatku zryczałtowanego oraz z tytułu odsetek. W dniu 30 grudnia 2020 roku został doręczony Spółce Lokum Deweloper S.A. wynik kontroli celno-skarbowej z dnia 16 grudnia 2020 roku w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 rok. Szczegółowy opis przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej w Spółce zawarto w nocie 36. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 31.12.2020 31.12.2019 Jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych 43 025 45 460 Środki pieniężne na rachunkach bankowych prowadzonych w PLN 41 382 75 852 Środki pieniężne na rachunkach bankowych walutowych Środki pieniężne w kasie Środki pieniężne w drodze 10 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty razem 84 407 121 322 Grupa Kapitałowa dla celów sporządzenia skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych klasyfikuje środki pieniężne w sposób przyjęty do prezentacji w bilansie. Maksymalna wartość ryzyka kredytowego związanego ze środkami pieniężnymi równa się ich wartości bilansowej. Środki pieniężne w banku są oprocentowane według zmiennych stóp procentowych. Wartość godziwa środków pieniężnych i ich ekwiwalentów na dzień 31 grudnia 2020 roku nie różni się istotnie od ich wartości bilansowej. Grupa wyceniała jednostki uczestnictwa w funduszach w wartości godziwej jako iloczyn ich ilości oraz wartości z wyceny pojedynczej jednostki uczestnictwa. Kapitał własny Kapitał podstawowy i stan posiadania akcji Podmiot dominujący Lokum Deweloper S.A. został zrejestrowany w 2011 roku. Na dzień 31 grudnia 2020 roku kapitał podstawowy Spółki dominującej wynosił 3 600 000 PLN i składał się z 18 000 000 sztuk akcji o wartości nominalnej 0,20 PLN każda. Wszystkie akcje zostały w pełni opłacone. Wszystkie akcje w równym stopniu uczestniczą w podziale dywidendy oraz każda akcja daje prawo do jednego głosu na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy. Liczba akcji w 2020 i 2019 roku nie uległa zmianie. Wykaz akcjonariuszy posiadających bezpośrednio lub pośrednio przez podmioty zależne co najmniej 5 % ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy („WZA”) na dzień zatwierdzenia do publikacji przez zarząd Spółki niniejszego sprawozdania finansowego przedstawia poniższa tabela. Akcjonariusz Liczba akcji Liczba głosów Udział w kapitale podstawowym Udział w głosach na WZA Dariusz Olczyk: bezpośrednio 84 690 84 690 0,47% 0,47% pośrednio Halit s.à r.l. 15 100 000 15 100 000 83,89% 83,89% Łącznie 15 184 690 15 184 690 84,36% 84,36% Pozostali akcjonariusze 2 815 310 2 815 310 15,64% 15,64% Razem 18 000 000 18 000 000 100,00% 100,00% * udział poszczególnych podmiotów poniżej 5% kapitału podstawowego Spółka Halit s.à r.l. (société à responsabilité limitée) z siedzibą w Luksemburgu, 23 Rue Aldringen wpisana do luksemburskiego rejestru spółek pod numerem B 170114 jest kontrolowana i zarządzana przez Dariusza Olczyka będącego przewodniczącym rady nadzorczej Spółki. Dłużne papiery wartościowe Waluta Wartość nominalna Wartość bilansowa Zobowiązanie krótko-terminowe Zobowiązanie długo-terminowe Oprocentowanie Data wykupu Stan na 31.12.2020 Obligacje Lokum Deweloper S.A. serii E PLN 100 000 99 461 99 461 WIBOR 6M+ marża 3,10%-3,50% (w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej) 18.06.2021 Obligacje Lokum Deweloper S.A. serii F PLN 65 000 64 450 64 450 WIBOR 6M+ marża 3,45%-3,85% (w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej) 12.06.2023 Obligacje Lokum Deweloper S.A. serii G PLN 35 000 35 179 312 34 867 WIBOR 6M+ marża 4,50%-5,00% (w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej) 23.10.2023 Obligacje razem wg stanu na dzień 31.12.2020 200 000 199 090 99 773 99 317 Efektywna stopa procentowa dla wyemitowanych obligacji wynosi od 3,35% do 4,75%. Waluta Wartość nominalna Wartość bilansowa Zobowiązanie krótko-terminowe Zobowiązanie długo-terminowe Oprocentowanie Data wykupu Stan na 31.12.2019 Obligacje Lokum Deweloper S.A. serii E PLN 100 000 99 716 170 99 546 WIBOR 6M+ marża 3,10%-3,50% (w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej) 18.06.2021 Obligacje Lokum Deweloper S.A. serii F PLN 65 000 64 732 175 64 557 WIBOR 6M+ marża 3,45%-3,85% (w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej) 12.06.2023 Obligacje razem wg stanu na dzień 31.12.2019 165 000 164 448 345 164 103 W dniu 30 stycznia 2018 roku Zarząd Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. („Giełda”) podjął Uchwałę Nr 83/2018, a Zarząd BondSpot S.A. („BondSpot”) Uchwałę Nr 23/18 w sprawie wprowadzenia do alternatywnego systemu obrotu na Catalyst obligacji na okaziciela serii E Spółki. W dniu 7 lutego 2018 roku Zarząd Giełdy podjął uchwałę Nr 104/2018, a Zarząd BondSpot uchwałę Nr 30/18 w sprawie wyznaczenia na dzień 9 lutego 2018 roku pierwszego dnia notowań w alternatywnym systemie obrotu na Catalyst 100.000 obligacji na okaziciela serii E Spółki o łącznej wartości nominalnej 100 000 000 PLN i jednostkowej wartości nominalnej 1 000 PLN, oznaczonych przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. kodem PLLKMDW00080. Seria E Liczba Obligacji 100 000 Wartość nominalna jednej Obligacji 1 000,00 (słownie: jeden tysiąc) PLN Łączna wartość nominalna Obligacji 100 000 000,00 (słownie: sto milionów) PLN Dzień Emisji 18 grudnia 2017 roku Dzień Wykupu 18 czerwca 2021 roku Zabezpieczenie Obligacji Obligacje są niezabezpieczone Cele Emisji Finansowanie prowadzonych oraz planowanych projektów deweloperskich realizowanych przez spółki z Grupy Emitenta, w tym także finansowanie zakupu gruntu pod nowe projekty deweloperskie, a także finansowanie spłaty zobowiązań Emitenta lub spółek z Grupy Emitenta, w szczególności dokonanie przedterminowego wykupu obligacji serii C Spółki Dni płatności odsetek 18 czerwca 2018 roku, 18 grudnia 2018 roku, 18 czerwca 2019 roku, 18 grudnia 2019 roku, 18 czerwca 2020 roku, 18 grudnia 2020 roku, 18 czerwca 2021 roku Oprocentowanie zmienne WIBOR 6M + marża 3,1% (marża jest zmienna w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej Spółki i może wynosić 3,1–3,5% w skali roku) W dniu 12 listopada 2019 roku zarząd Lokum Deweloper S.A. podjął uchwałę w sprawie ustanowienia programu emisji obligacji. W ślad za wyżej wymienioną uchwałą, rada nadzorcza Emitenta w dniu 12 listopada 2019 roku podjęła uchwałę w przedmiocie wyrażenia zgody na zaciągnięcie przez Emitenta zobowiązań finansowych wynikających z ustanowionego programu. W ramach programu Emitent mógł wyemitować, w ramach jednej lub kilku serii, obligacji odsetkowych, na okaziciela, o maksymalnej łącznej wartości nominalnej nie większej niż 100 mln PLN. W dniu 10 grudnia 2019 roku Emitent dokonał przydziału 65.000 obligacji zwykłych na okaziciela serii F o wartości nominalnej 1 tys. PLN każda i łącznej wartości nominalnej 65 mln PLN, pod warunkiem ich opłacenia najpóźniej w dniu 12 grudnia 2019 roku. Cena emisyjna obligacji jest równa wartości nominalnej. W dniu 27 stycznia 2020 roku Zarząd Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. („Giełda”) podjął Uchwałę Nr 62/2020 w sprawie wprowadzenia do alternatywnego systemu obrotu na Catalyst obligacji na okaziciela serii F Spółki. W dniu 3 lutego 2020 roku Zarząd Giełdy podjął Uchwałę Nr 78/2020 w sprawie wyznaczenia na dzień 5 lutego 2020 roku pierwszego dnia notowań w alternatywnym systemie obrotu na Catalyst 65.000 obligacji na okaziciela serii F Spółki o łącznej wartości nominalnej 65 000 000 PLN i jednostkowej wartości nominalnej 1 000 PLN, oznaczonych przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. kodem PLO212700010. Seria F Liczba Obligacji 65 000 Wartość nominalna jednej Obligacji 1 000,00 (słownie: jeden tysiąc) PLN Łączna wartość nominalna Obligacji 65 000 000,00 (słownie: sześćdziesiąt pięć milionów) PLN Dzień Emisji 12 grudnia 2019 roku Dzień Wykupu 12 czerwca 2023 roku Zabezpieczenie Obligacji Obligacje są niezabezpieczone Cele Emisji Finansowanie prowadzonych oraz planowanych projektów deweloperskich realizowanych przez spółki z Grupy Emitenta, w tym także finansowanie zakupu nieruchomości pod nowe projekty deweloperskie przez spółki z Grupy Emitenta. Dni płatności odsetek 12 czerwca 2020 roku, 12 grudnia 2020 roku, 12 czerwca 2021 roku, 12 grudnia 2021 roku, 12 czerwca 2022 roku, 12 grudnia 2022 roku, 12 czerwca 2023 roku Oprocentowanie zmienne WIBOR 6M + marża 3,45% (marża jest zmienna w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej Spółki i może wynosić 3,45–3,85% w skali roku) Do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego środki z emisji obligacji serii F zostały przeznaczone m.in. na zakup w dniu 23 stycznia 2020 roku przez spółkę Lokum 1 prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych, oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr 3/8, 3/9 oraz 3/10, położonych we Wrocławiu przy ul. Góralskiej, o łącznej powierzchni 1,1943 ha wraz z własnością położonych na nieruchomości budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności i urządzeń usytuowanych na nieruchomości na kwotę brutto 51.660.000,00 PLN (szczegółowy opis transakcji zawarto w nocie 5.14 sprawozdania zarządu z działalności Grupy Kapitałowej Lokum Deweloper). Ponadto środki z emisji obligacji serii F zostały przeznaczone na finansowanie prowadzonych oraz planowanych projektów deweloperskich realizowanych przez spółki z Grupy Emitenta. W dniu 21 października 2020 roku Zarząd Spółki dokonał przydziału 35.000 obligacji zwykłych na okaziciela serii G, o wartości nominalnej 1.000 PLN każda i łącznej wartości nominalnej 35 mln PLN, pod warunkiem ich opłacenia najpóźniej w dniu 23 października 2020 roku. Cena emisyjna obligacji była równa wartości nominalnej. W dniu 23 listopada 2020 roku Zarząd Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. („Giełda”) podjął uchwałę Nr 900/2020 w sprawie wprowadzenia do alternatywnego systemu obrotu na Catalyst obligacji na okaziciela serii G Spółki. W dniu 30 listopada 2020 roku Zarząd Giełdy podjął uchwałę Nr 916/2020 w sprawie wyznaczenia na dzień 2 grudnia 2020 roku pierwszego dnia notowań w alternatywnym systemie obrotu na Catalyst 35.000 obligacji na okaziciela serii G Spółki o łącznej wartości nominalnej 35 000 000 PLN i jednostkowej wartości nominalnej 1 000 PLN, oznaczonych przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. kodem PLO212700028. Seria G Liczba Obligacji 35 000 Wartość nominalna jednej Obligacji 1 000,00 (słownie: jeden tysiąc) PLN Łączna wartość nominalna Obligacji 35 000 000,00 (słownie: trzydzieści pięć milionów) PLN Dzień Emisji 23 października 2020 roku Dzień Wykupu 23 października 2023 roku Zabezpieczenie Obligacji Obligacje są niezabezpieczone. Cele Emisji Finansowanie prowadzonych oraz planowanych projektów deweloperskich realizowanych przez spółki z Grupy Emitenta, w tym także finansowanie zakupu nieruchomości pod nowe projekty deweloperskie przez spółki z Grypy Emitenta Dni płatności odsetek 23 kwietnia 2021 roku, 23 października 2021 roku, 23 kwietnia 2022 roku, 23 października 2022 roku, 23 kwietnia 2023 roku, 23 października 2023 roku Oprocentowanie zmienne WIBOR 6M + marża 4,50 % (marża jest zmienna w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej Spółki i może wynosić od 4,50 – 5,00% w skali roku) Wartość wskaźnika dźwigni finansowej dla obligacji serii E, F i G na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosiła 0,39 . Przy wyliczeniu wskaźnika nie uwzględniono wartości zobowiązań z tytułu leasingu powstałych w wyniku wdrożenia MSSF 16 (praw wieczystego użytkowania gruntu oraz najem biura w Krakowie). Wydarzenia po dniu bilansowym W dniu 3 lutego 2021 roku zarząd Lokum Deweloper S.A. podjął uchwałę w sprawie ustanowienia programu emisji obligacji. W ślad za wyżej wymienioną uchwałą, rada nadzorcza Emitenta w dniu 3 lutego 2021 roku podjęła uchwałę w przedmiocie wyrażenia zgody na zaciągnięcie przez Emitenta zobowiązań finansowych wynikających z ustanowionego programu. W ramach programu Emitent może wyemitować, w ramach jednej lub kilku serii, obligacje odsetkowe, na okaziciela, o maksymalnej łącznej wartości nominalnej nie większej niż 100 mln PLN. W dniu 3 marca 2021 roku zarząd Spółki dokonał przydziału 100.000 Obligacji zwykłych na okaziciela serii H, o wartości nominalnej 1.000 PLN każda i łącznej wartości nominalnej 100 mln PLN, pod warunkiem ich opłacenia najpóźniej w dniu 5 marca 2021 roku. Cena emisyjna Obligacji była równa wartości nominalnej. W dniu 5 marca 2021 roku doszło do opłacenia przez inwestorów 100.000 Obligacji zwykłych na okaziciela serii H o wartości nominalnej 1 tys. PLN każda. Emisja Obligacji doszła do skutku w pełnej wysokości. Seria H Liczba Obligacji 100 000 Wartość nominalna jednej Obligacji 1 000,00 (słownie: jeden tysiąc) PLN Łączna wartość nominalna Obligacji 100 000 000,00 (słownie: sto milionów) PLN Dzień Emisji 5 marca 2021 roku Dzień Wykupu 5 września 2024 roku Zabezpieczenie Obligacji Obligacje są niezabezpieczone Cele Emisji Spłata przez Emitenta zobowiązań, w szczególności tych wynikających z wyemitowanych Obligacji serii E Dni płatności odsetek 5 września 2021 roku, 5 marca 2022 roku, 5 września 2022 roku, 5 marca 2023 roku, 5 września 2023 roku, 5 marca 2024 roku, 5 września 2024 roku Oprocentowanie zmienne WIBOR 6M + marża 4,50 % (marża jest zmienna w zależności od wartości wskaźnika dźwigni finansowej i może wynosić od 4,50 – 5,00% w skali roku) Rynki Catalyst ASO GPW W dniu 3 marca 2021 roku Spółka zawarła transakcje nabycia w celu umorzenia 12.000 sztuk Obligacji serii E, o wartości nominalnej 1 tys. PLN każda oraz o łącznej wartości nominalnej 12 mln PLN. W dniu 5 marca 2021 roku zarząd Lokum Deweloper S.A. podjął decyzję o zamiarze przeprowadzenia w dniu 29 marca 2021 roku przedterminowego wykupu na żądanie Emitenta 88.000 (sztuk Obligacji serii E o łącznej wartości nominalnej 88.mln PLN, tj. wszystkich nieumorzonych Obligacji serii E Emitenta. Emitent jest uprawniony do przeprowadzenia przedterminowego wykupu Obligacji na żądanie własne zgodnie z pkt 13 Warunków Emisji Obligacji serii E. Kwota na jedną Obligację w jakiej obligacje podlegają spłacie w wyniku realizacji ww. opcji stanowi sumę wartości nominalnej jednej Obligacji (1.000,00 PLN). W związku z realizacją opcji w siódmym okresie odsetkowym Obligatariuszom nie przysługuje dodatkowa premia opisana w pkt 13.5 Warunków Emisji Obligacji serii E. Dodatkowo obligatariuszom wypłacona zostanie należna kwota odsetek ("Kupon") do dnia 29 marca 2021 roku. Kupon za siódmy okres odsetkowy wynosi 9,27 PLN na jedną Obligację. Dniem Ustalenia Praw dla przedterminowego wykupu Obligacji będzie dzień 19 marca 2021 roku. Przedterminowy wykup Obligacji realizowany będzie za pośrednictwem KDPW, zgodnie z regulacjami obowiązującymi w ramach KDPW. Leasing Grupa jako leasingobiorca Grupa wdrożyła MSSF 16 Leasing od 1 stycznia 2019 roku. W wyniku tego zastosowania aktywa z tytułu prawa do użytkowania zostały wykazane w tych samych pozycjach sprawozdania z sytuacji finansowej, w jakich zaprezentowane zostałyby odpowiednie składniki aktywów. Poniżej zaprezentowano aktywa oraz ich zmianę z tytułu prawa do użytkowania, uwzględnione w pozycji rzeczowych aktywów trwałych, nieruchomości inwestycyjnych oraz w zapasach. Rok zakończony 31 grudnia 2020 roku Budynki i budowle Środki transportu Nieruchomości inwestycyjne Zapasy Razem Wartość brutto na początek okresu 951 887 140 24 064 26 042 Zwiększenia (nabycie, wytworzenie, leasing) 1 273 462 7 395 9 130 Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (–) ‒ Transfer (723) Wartość brutto na koniec okresu 2 224 626 140 31 459 34 449 Umorzenie na początek okresu (256) (618) ‒ (429) (1 303) Amortyzacja (–) (256) (227) (639) (1 122) Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (+) ‒ Transfer 723 723 Umorzenie na koniec okresu (512) (122) ‒ (1 068) (1 702) Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości (–) ‒ Odwrócenie odpisów aktualizujących ‒ Wartość bilansowa netto na początek okresu 695 269 140 23 635 24 739 Wartość bilansowa netto na koniec okresu 1 712 504 140 30 391 32 747 Pozycja transfer obejmuje wartości rzeczowych aktywów trwałych, które zostały wykupione z leasingu na własność. Rok zakończony 31 grudnia 2019 roku Budynki i budowle Środki transportu Nieruchomości inwestycyjne Zapasy Razem Wartość brutto na początek okresu ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ Wpływ wdrożenia MSSF 16 1 251 ‒ 140 23 531 24 922 Razem wartość brutto na początek okresu 1 251 ‒ 140 23 531 24 922 Zwiększenia (nabycie, wytworzenie, leasing) 533 533 Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (–) ‒ Reklasyfikacje* 1 022 1 022 Transfer (300) (135) (435) Wartość brutto na koniec okresu 951 887 140 24 064 26 042 Umorzenie na początek okresu ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ Amortyzacja (–) (256) (320) (429) (1 005) Zmniejszenia (zbycie, likwidacja) (+) ‒ Reklasyfikacje (433) (433) Transfer 135 135 Umorzenie na koniec okresu (256) (618) ‒ (429) (1 303) Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości (–) ‒ Odwrócenie odpisów aktualizujących ‒ Wartość bilansowa netto na początek okresu 1 251 ‒ 140 23 531 24 922 Wartość bilansowa netto na koniec okresu 695 269 140 23 635 24 739 Pozycja reklasyfikacje obejmuje wartości rzeczowych aktywów trwałych, które zostały rozpoznane na dzień 31 grudnia 2018 roku jako leasing finansowy pod MSR17. ***Pozycja transfer obejmuje wartości rzeczowych aktywów trwałych, które zostały wykupione z leasingu na własność. Kwoty z tytułu umów leasingu ujęte w sprawozdaniu z zysku lub strat i innych całkowitych dochodów przedstawiono w tabeli poniżej. Koszty z tytułu: Rodzaj kosztu Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 odsetek z tytułu leasingu Koszty finansowe: Odsetki 138 129 leasingu krótkoterminowego Koszty według rodzaju: Usługi obce 3 654 1 383 leasingu aktywów o niskiej wartości niebędący leasingiem krótkoterminowym Koszty według rodzaju: Usługi obce 460 432 zmiennych opłat leasingowych nieujętych w wycenie zobowiązań leasingowych Koszty według rodzaju: Usługi obce 216 210 Pozostające do spłaty przyszłe minimalne opłaty leasingowe według stanu na dzień bilansowy wynoszą: Opłaty z tytuły umów leasingu finansowego płatne w okresie: do 1 roku od 1 roku do 5 lat od 5 do 25 lat Razem Stan na 31.12.2020 Przyszłe minimalne opłaty leasingowe 2 762 9 688 26 591 39 041 Koszty finansowe (-) (308) (1 091) (4 840) (6 239) Wartość bieżąca przyszłych minimalnych opłat leasingowych 2 454 8 597 21 751 32 802 Opłaty z tytuły umów leasingu finansowego płatne w okresie: do 1 roku od 1 roku do 5 lat od 5 do 25 lat Razem Stan na 31.12.2019 Przyszłe minimalne opłaty leasingowe 2 091 5 831 17 744 25 666 Koszty finansowe (-) (142) (738) ‒ (880) Wartość bieżąca przyszłych minimalnych opłat leasingowych 1 949 5 093 17 744 24 786 Grupa jako leasingodawca Na dzień 1 stycznia 2020 roku oraz w 2020 roku Grupa nie rozpoznała żadnych umów leasingu finansowego zgodnie z MSSF 16. Grupa jest stroną umów leasingu operacyjnego. Aktywa oddane przez Grupę innym podmiotom do użytkowania na podstawie umów najmu zaliczane są do aktywów Grupy, a opłaty leasingowe z tytułu leasingów operacyjnych są ujmowane liniowo jako przychody ze sprzedaży produktów i usług. Leasing operacyjny dotyczy głównie nieruchomości stanowiących własność Grupy, objętych umowami najmu. Przychodu z tytułu leasingu operacyjnego w 2020 roku wyniosły 2 256 tys. PLN (w 2019 roku 1 581 tys. PLN). Kredyty bankowe Kredyty bankowe wg stanu na dzień 31.12.2020 roku: Numer opisu Data zawarcia Spółka Waluta Wartość kredytu Wartość bilansowa Zobowiązanie krótko- terminowe Zobowiązanie długo- terminowe Oprocentowanie Termin spłaty 1. 17.12.2019 Lokum 13 PLN 75 511 25 620 7 687 17 933 WIBOR 3M+ marża 30.06.2022 2. 20.12.2019 Lokum 8 PLN 48 261 16 956 12 860 4 096 WIBOR 3M+ marża 15.06.2022 3. 18.02.2020 Lokum 9 PLN 28 189 10 868 10 868 WIBOR 3M+ marża 15.06.2022 4. 28.05.2020 Lokum 14 PLN 15 667 ‒ WIBOR 3M+ marża 15.12.2023 4. 28.05.2020 Lokum 14 PLN 23 047 ‒ WIBOR 3M+ marża 15.06.2022 5. 31.07.2020 Lokum 4 PLN 85 635 ‒ WIBOR 3M+ marża 15.06.2023 6. 15.12.2020 Lokum 15 PLN 22 458 ‒ WIBOR 3M+ marża 15.06.2023 Saldo 298 768 53 444 31 415 22 029 Opis kredytów: 1. W dniu 17 grudnia 2019 roku Lokum 13 – spółka zależna zawarła, jako kredytobiorca, umowę kredytu o kredyt inwestorski Nowy Dom z Powszechną Kasą Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (PKO BP), na mocy której Lokum 13 otrzymała do dyspozycji kredyt w wysokości 75 510 710,00 PLN z przeznaczeniem na finansowanie i refinansowanie kosztów netto związanych z realizacją przedsięwzięcia deweloperskiego pod nazwą "LOKUM SALSA Etapy 1 i 2", tj. budowy zespołu dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z lokalami usługowymi i garażem podziemnym oznaczonych jako budynki A i B, realizowanych w Krakowie przy ulicy Stanisława Klimeckiego 8 oraz na spłatę należnych odsetek od kredytu. Kredyt udzielony jest na okres od dnia 17 grudnia 2019 roku do dnia 30 czerwca 2022 roku. Kredyt wypłacany będzie w walucie polskiej i jest oprocentowany w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej równej wysokości stawki referencyjnej (WIBOR 3M) powiększonej o marżę PKO BP. W związku z podpisaniem umowy ustanawiane są w szczególności następujące zabezpieczenia: hipoteka umowna do kwoty 113 267 000,00 PLN ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, zlokalizowanej w Krakowie przy ul. Stanisława Klimeckiego 8, zastaw finansowy i rejestrowy do najwyższej sumy zabezpieczenia w kwocie 113 267 000,00 PLN na 100,00 % akcji Lokum 13, należących do Lokum Holding 1, a w przypadku przekształcenia formy prawnej w spółkę komandytową zastaw na prawach według Kodeksu cywilnego i zastaw rejestrowy do najwyższej sumy zabezpieczenia w kwocie 113 267 000,00 PLN na prawach majątkowych przysługujących komandytariuszowi Lokum Holding 1, zastaw na prawach według Kodeksu cywilnego i zastaw rejestrowy do najwyższej sumy zabezpieczenia w kwocie 113 267 000,00 PLN na zbywalnych prawach majątkowych przysługujących komplementariuszowi Lokum 13, tj. spółce Olczyk, zastaw rejestrowy do najwyższej sumy zabezpieczenia w kwocie 113 267 000,00 PLN na mieniu ruchomym przedsiębiorstwa Lokum 13, weksel własny in blanco z wystawienia Lokum 13 wraz z deklaracją wekslową, poręczony przez Lokum Deweloper S.A. W dniu 26 sierpnia 2020 roku Lokum 13 zawarła aneks do umowy kredytowej o Kredyt inwestorski Nowy Dom (Kredyt) z Powszechną Kasą Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (PKO BP). Wskazany powyżej kredyt przeznaczony jest na finansowanie i refinansowanie kosztów netto związanych z realizacją Przedsięwzięcia Deweloperskiego pod nazwą "LOKUM SALSA". Strony aneksu uzgodniły zmiany o charakterze biznesowym, dokonując nowego podziału środków z Kredytu, przeznaczając większą kwotę na finansowanie i refinansowanie kosztów netto związanych z budową ww. Przedsięwzięcia Deweloperskiego oraz pomniejszając środki na spłatę odsetek od Kredytu. Strony ustaliły również większe zaangażowanie wkładu własnego Lokum 13 w Przedsięwzięciu Deweloperskim. Pozostałe istotne warunki umowy nie uległy zmianie. 2. W dniu 20 grudnia 2019 roku Lokum 8 – spółka zależna zawarła, jako kredytobiorca, umowę kredytu o kredyt nieodnawialny na finansowanie bieżącej działalności z Alior Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (Alior), na mocy której Lokum 8 otrzymała do dyspozycji kredyt w wysokości 48 260 906,00 PLN z przeznaczeniem na finansowanie i refinansowanie kosztów netto związanych z realizacją przedsięwzięcia deweloperskiego pod nazwą "LOKUM VISTA Etap II", tj. budynki A i B1, realizowanych w Krakowie przy ulicy Walerego Sławka oraz na spłatę należnych odsetek od kredytu. Kredyt udzielony jest na okres od dnia 20 grudnia 2019 roku do dnia 15 czerwca 2022 roku. Kredyt wypłacany będzie w walucie polskiej i jest oprocentowany w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej równej wysokości stawki referencyjnej (WIBOR 3M) powiększonej o marżę Alior. W związku z podpisaniem umowy ustanawiane są w szczególności następujące zabezpieczenia: hipoteka umowna łączna do kwoty 72 391 360,00 PLN wpisana na pierwszym miejscu na rzecz banku, ustanowiona na prawie własności nieruchomości, zlokalizowanej w Krakowie przy ul. Walerego Sławka oraz na udziale Lokum 8 w nieruchomości zlokalizowanej w Krakowie przy ul. Walerego Sławka, sądowy zastaw rejestrowy na rzecz banku na wierzytelnościach z mieszkaniowego rachunku powierniczego, prowadzonego w banku dla inwestycji, poręczenie cywilne udzielone przez Lokum Deweloper S.A. 3. W dniu 18 lutego 2020 roku Lokum 9 – spółka zależna zawarła, jako kredytobiorca, umowę kredytu o kredyt nieodnawialny na finansowanie bieżącej działalności z Alior Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (Alior), na mocy której Lokum 9 otrzymała do dyspozycji kredyt w wysokości 28 189 031,00 PLN z przeznaczeniem na finansowanie i refinansowanie kosztów netto związanych z realizacją przedsięwzięcia deweloperskiego pod nazwą "LOKUM SIESTA Etap II", tj. budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem oznaczonego jako budynek C, realizowanego w Krakowie przy ulicy Kobierzyńskiej oraz na spłatę należnych odsetek od kredytu. Kredyt udzielony jest na okres od dnia 18 lutego 2020 roku do dnia 15 czerwca 2022 roku. Kredyt wypłacany będzie w walucie polskiej i jest oprocentowany w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej równej wysokości stawki referencyjnej (WIBOR 3M) powiększonej o marżę Alior. W związku z podpisaniem umowy ustanawiane są w szczególności następujące zabezpieczenia: hipoteka umowna łączna do kwoty 42 283 550,00 PLN wpisana na pierwszym miejscu na rzecz banku, ustanowiona na prawie własności nieruchomości, zlokalizowanej w Krakowie przy ul. Kobierzyńskiej, sądowy zastaw rejestrowy na rzecz banku na wierzytelnościach z mieszkaniowego rachunku powierniczego, prowadzonego w banku dla inwestycji, poręczenie cywilne udzielone przez Lokum Deweloper S.A. 4. W dniu 28 maja 2020 roku Lokum 14 – spółka zależna zawarła, jako kredytobiorca, dwie umowy kredytowe o kredyt nieodnawialny na finansowanie bieżącej działalności z Alior Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (Alior), na mocy których Lokum 14 otrzymała do dyspozycji kredyty w wysokości 15 666 970,00 PLN (Kredyt 1) z przeznaczeniem na finansowanie i refinansowanie nakładów związanych z realizacją projektu deweloperskiego "Lokum Monte" - Etap I oraz w wysokości 23 046 653,00 PLN (Kredyt 2) z przeznaczeniem na finansowanie i refinansowanie nakładów związanych z realizacją projektu deweloperskiego "Lokum Monte" - Etap II - w Sobótce przy ul. Armii Krajowej. Kredyt 1 udzielony jest na okres 43 miesięcy, do dnia 15 grudnia 2023 roku, Kredyt 2 udzielony jest na okres 25 miesięcy, do dnia 15 czerwca 2022 roku. Kredyty wypłacane będą w walucie polskiej i są oprocentowane w stosunku rocznym, według zmiennej stopy procentowej równej wysokości stawki referencyjnej (WIBOR 3M) powiększonej o marżę Alior. W związku z podpisaniem umów kredytu ustanawiane są w szczególności następujące zabezpieczenia: hipoteka umowna łączna do kwoty 58 070 440,00 PLN wpisana na pierwszym miejscu na rzecz Alior, ustanowiona na prawie własności nieruchomości, zlokalizowanej w Sobótce przy ul. Armii Krajowej (stanowi wspólne zabezpieczenie Kredytu 1 i Kredytu 2), sądowe zastawy rejestrowe na rzecz Banku na wierzytelnościach z Mieszkaniowych Rachunków Powierniczych, prowadzonych w Banku dla inwestycji (etap I i etap II), weksle własne in blanco z wystawienia Lokum 14 wraz z deklaracjami wekslowymi, poręczone przez Lokum Deweloper S.A. 5. W dniu 31 lipca 2020 roku Lokum 4 – spółka zależna zawarła, jako kredytobiorca, umowę kredytu o kredyt nieodnawialny na finansowanie bieżącej działalności z Alior Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (Alior), na mocy której Lokum 4 otrzymała do dyspozycji kredyt w wysokości 85 634 937,00 PLN z przeznaczeniem na finansowanie i refinansowanie nakładów związanych z realizacją projektu deweloperskiego "Lokum Porto" we Wrocławiu przy ul. Gnieźnieńskiej - budowę trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych (A, B, C) oraz jednego budynku o przeznaczeniu hotelowym (D). Kredyt udzielony jest na okres 35 miesięcy, do dnia 15 czerwca 2023 roku. Kredyt wypłacany będzie w walucie polskiej i jest oprocentowany w stosunku rocznym, według zmiennej stopy procentowej równej wysokości stawki referencyjnej (WIBOR 3M) powiększonej o marżę Alior. W związku z podpisaniem umowy ustanawiane są w szczególności następujące zabezpieczenia: hipoteka umowna do kwoty 128 452 410,00 PLN wpisana na pierwszym miejscu na rzecz Alior, ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej we Wrocławiu przy ul. Gnieźnieńskiej wraz z własnością budynków, które stanowić będą odrębną nieruchomość, sądowy zastaw rejestrowy na rzecz Alior na wierzytelnościach z Mieszkaniowych Rachunków Powierniczych, prowadzonych w banku dla inwestycji, poręczenie cywilne udzielone przez Lokum Deweloper S.A. 6. W dniu 15 grudnia 2020 roku spółka Lokum 15 - spółka zależna, zawarła, jako kredytobiorca, umowę kredytu o Kredyt nieodnawialny na finansowanie bieżącej działalności (Umowa) z Alior Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (Bank), na mocy której Lokum 15 otrzymała do dyspozycji kredyt w wysokości 22.458.000,00 PLN (Kredyt) z przeznaczeniem na finansowanie i refinansowanie nakładów związanych z realizacją projektu deweloperskiego "Lokum Verde - etap I" we Wrocławiu przy ul. Odolanowskiej/Stoczniowej - budowę czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych, oznaczonych numerami od 1 do 4. Kredyt udzielony jest na okres 30 miesięcy, do dnia 15 czerwca 2023 roku. Kredyt wypłacany będzie w walucie polskiej i jest oprocentowany w stosunku rocznym, według zmiennej stopy procentowej równej wysokości stawki referencyjnej (WIBOR 3M) powiększonej o marżę Banku. W związku z podpisaniem Umowy ustanawiane są w szczególności następujące zabezpieczenia: hipoteka umowna do kwoty 33.687.000,00 PLN wpisana na pierwszym miejscu na rzecz Banku, ustanowiona na prawie własności nieruchomości położonej we Wrocławiu przy ul. Stoczniowej, sądowy zastaw rejestrowy na rzecz Banku na wierzytelnościach z Mieszkaniowego Rachunku Powierniczego, prowadzonego w Banku dla Inwestycji, weksel własny in blanco z wystawienia Lokum 15 wraz z deklaracją wekslową, poręczony przez Emitenta. Na dzień 31 grudnia 2019 roku żadna ze spółek Grupy Kapitałowej Lokum Deweloper nie posiadała zobowiązań z tytułu kredytów bankowych. Rezerwy Wartość rezerw ujętych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym oraz ich zmiany w poszczególnych okresach przedstawiały się następująco: Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rezerwy na długoterm. świadczenia pracownicze Rezerwy na koszty napraw Rezerwy z tytułu niewykorzystanych urlopów Pozostałe Razem Stan na początek okresu 110 1 167 415 ‒ 1 692 Zwiększenie rezerw ujęte jako koszt w okresie 49 555 562 1 166 Rozwiązanie rezerw ujęte jako przychód w okresie (–) ‒ Wykorzystanie rezerw (–) (415) (415) Stan rezerw na koniec okresu 159 1 722 562 ‒ 2 443 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Rezerwy na długoterm. świadczenia pracownicze Rezerwy na koszty napraw Rezerwy z tytułu niewykorzystanych urlopów Pozostałe Razem Stan na początek okresu 86 650 695 ‒ 1 431 Zwiększenie rezerw ujęte jako koszt w okresie 24 517 415 956 Rozwiązanie rezerw ujęte jako przychód w okresie (–) ‒ Wykorzystanie rezerw (–) (695) (695) Stan rezerw na koniec okresu 110 1 167 415 ‒ 1 692 Rezerwa na niewykorzystane urlopy wypoczynkowe oraz odprawy emerytalne i rentowe zostały obliczone w sposób aktuarialny. Wyceny rezerwy na odprawy emerytalno-rentowe dokonano poprzez określenie salda początkowego zobowiązań na dzień bilansowy z tytułu przewidywanych przyszłych wypłat świadczeń, zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Standardu Rachunkowości nr 19 „Świadczenia pracownicze” przy zastosowaniu metody prognozowanych uprawnień jednostkowych. Ponadto dokonano wyliczenia kwoty rezerwy na niewykorzystane urlopy wypoczynkowe według stanu na dzień bilansowy. Wartość rezerwy na świadczenia pracownicze w Spółce została obliczona na dzień bilansowy 31 grudnia 2020 roku na podstawie danych sporządzonych na dzień wyceny oraz w oparciu o wiarygodne założenia aktuarialne i informacje makroekonomiczne aktualne na moment sporządzenia wyceny. Pozostałe zobowiązania długoterminowe Pozostałe zobowiązania długoterminowe 31.12.2020 31.12.2019 Kaucje gwarancyjne 10 406 9 357 Z tytułu opłaty przekształceniowej PWUG w prawo własności 628 332 Pozostałe zobowiązania długoterminowe razem 11 034 9 689 Zobowiązania z tytułu umów z klientami Jako zobowiązania z tytułu umów z klientami Grupa uznaje w szczególności: zobowiązania z tytułu wpłat na zakup lokali – tj. niezafakturowane wpłaty klientów na poczet zakupu lokali w wysokości wpłaconej kwoty brutto, przychody przyszłych okresów / przedpłaty na lokale – tj. zafakturowane wpłaty klientów na poczet zakupu lokali w wysokości przychodów przewidzianych do rozpoznania w przyszłych okresach sprawozdawczych Zobowiązania z tytułu umów z klientami 31.12.2020 31.12.2019 Z tytułu wpłat klientów na zakup lokali mieszkalnych 20 177 47 137 Przychody przyszłych okresów/wpłaty na lokale 10 270 45 389 Zobowiązania z tytułu umów z klientami razem 30 447 92 526 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 31.12.2020 31.12.2019 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 15 260 6 649 Zobowiązania z tytułu podatków i innych świadczeń 9 695 1 198 Zobowiązania z tytułu wypłaty w związku z wystąpieniem komandytariuszy 3 594 Zobowiązania z tytułu wypłaty udziałów w zyskach akcjonariuszom mniejszościowym 2 039 Pozostałe zobowiązania 862 903 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania razem 31 450 8 750 W dniu 30 grudnia 2020 roku został doręczony Spółce Lokum Deweloper S.A. wynik kontroli celno-skarbowej z dnia 16 grudnia 2020 roku w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 rok. Szczegółowy opis przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej w Spółce zawarto w nocie 36. Instrumenty finansowe 31.12.2020 31.12.2019 Kategorie i klasy aktywów finansowych Wartość godziwa Wartość bilansowa Wartość godziwa Wartość bilansowa a) Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu Udzielone pożyczki 244 243 212 211 Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach powierniczych 19 370 19 370 46 800 46 800 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 48 207 48 207 24 813 24 813 Środki pieniężne 41 382 41 382 75 862 75 862 b) Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy Ekwiwalenty pieniężne - jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych 43 025 43 025 45 460 45 460 c) Aktywa finansowe wyłączone z zakresu MSSF 9 Należności z tytułu podatków 8 743 8 544 31.12.2020 31.12.2019 Kategorie i klasy zobowiązań finansowych Wartość godziwa Wartość bilansowa Wartość godziwa Wartość bilansowa a) Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu Dłużne papiery wartościowe 200 552 199 090 165 351 164 448 Kredyty bankowe 53 444 53 444 ‒ ‒ Zobowiązania z tytułu umów z klientami 30 447 30 447 92 526 92 526 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 32 789 32 789 17 241 17 241 b) Zobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSSF 9 Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń 9 809 15 695 Zobowiązania z tytułu leasingu 32 802 24 786 Przychody, koszty, zyski lub straty w podziale na kategorie instrumentów finansowych zaprezentowano z nocie 25 „Przychody finansowe” i nocie 26 „Koszty finansowe”. Wszystkie instrumenty finansowe (zaprezentowane w notach powyżej) wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są przez Grupę klasyfikowane do poziomu 2. W przypadku jednostek uczestnictwa wartość godziwa jest ustalona w oparciu o cenę jednostki uczestnictwa, ogłoszoną przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Sposób i technika wyceny instrumentów wycenianych w wartości godziwej nie zmieniły się w porównaniu do sposobu i techniki wyceny na dzień 31 grudnia 2019 roku. Przychody i koszty Przychody Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Przychody ze sprzedaży usług, towarów i materiałów, w tym: 190 993 285 859 – mieszkań i lokali wraz z miejscami postojowymi i komórkami 186 152 278 512 – usług dodatkowych - wykańczanie lokali pod klucz 1 811 3 653 – pozostałe 3 030 3 694 SUMA przychodów ze sprzedaży 190 993 285 859 Pozostałe przychody operacyjne 250 522 Przychody finansowe 376 1 866 SUMA przychodów ogółem z działalności kontynuowanej 191 619 288 247 Przychody z działalności zaniechanej ‒ ‒ Wartość przychodów razem 191 619 288 247 Przychody z działalności zaniechanej nie wystąpiły. Grupa nie prowadzi sprzedaży poza granicami Polski, tym samym całość jej przychodów dotyczy sprzedaży zrealizowanej na terenie kraju. Całość przychodów Grupy jest rozpoznawana w danym momencie. Koszty Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Koszt sprzedanych produktów 136 955 186 883 Koszty sprzedaży 8 691 8 145 Koszty ogólnego zarządu 9 764 9 719 Pozostałe koszty operacyjne 519 682 Koszty finansowe 7 065 7 095 (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów 2 995 SUMA kosztów ogółem z działalności kontynuowanej 165 989 212 524 Koszty z działalności zaniechanej ‒ ‒ Wartość kosztów razem 165 989 212 524 Koszty operacyjne Koszty operacyjne według rodzaju Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Amortyzacja 2 446 2 223 Zużycie materiałów i energii, w tym: 38 172 50 818 – nieruchomości gruntowe przeznaczone do zabudowy 32 328 Usługi obce 143 174 119 677 Podatki i opłaty 3 548 3 481 Świadczenia pracownicze 12 950 11 726 Pozostałe koszty rodzajowe 2 870 1 877 Koszty według rodzaju razem 203 160 189 802 Zmiana stanu zapasów (47 750) 14 945 Koszty sprzedaży ( - ) (8 691) (8 145) Koszty ogólnego zarządu ( - ) (9 764) (9 719) Koszty sprzedanych produktów 136 955 186 883 Amortyzacja Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych 62 66 Amortyzacja środków trwałych 1 745 1 728 Amortyzacja PWUG wykazanych w zapasach 639 429 Amortyzacja razem 2 446 2 223 w tym: Koszt własny sprzedaży 988 361 Koszty sprzedaży 453 301 Koszty ogólnego zarządu 1 005 1 561 Koszty świadczeń pracowniczych Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Wynagrodzenia 10 567 9 979 Koszty ubezpieczeń społecznych 2 187 2 003 Koszty przyszłych świadczeń (rezerwy na niewykorzystane urlopy, odprawy emerytalne) 196 (256) Koszty świadczeń pracowniczych razem 12 950 11 726 Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe przychody operacyjne Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Zysk ze zbycia majątku trwałego 33 101 Uzyskane kary, grzywny i odszkodowania 155 406 Inne przychody 62 15 Pozostałe przychody operacyjne razem 250 522 Pozostałe koszty operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Kary i grzywny 101 241 Koszty zaniechanej inwestycji w WNiP 110 Koszty polis ubezpieczeniowych 288 244 Pozostałe 130 87 Pozostałe koszty operacyjne razem 519 682 Przychody finansowe Przychody finansowe Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Odsetki, w tym: 372 1 862 od jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych 141 1 176 od środków pieniężnych 204 663 od udzielonych pożyczek 16 19 Różnice kursowe 4 4 Przychody finansowe razem 376 1 866 Koszty finansowe Koszty finansowe Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Odsetki, w tym: 7 009 7 095 od obligacji 6 864 6 962 od zobowiązań z tytułu leasingu 138 129 Pozostałe koszty finansowe 56 Koszty finansowe razem 7 065 7 095 Odsetki od wyemitowanych obligacji stanowią koszt od zobowiązań wycenianych według zamortyzowanego kosztu. Z uwagi na liczne przepływy i wzajemne pożyczki udzielane pomiędzy spółkami Grupy, nie ma możliwości bezpośredniego powiązania kosztów finansowania zewnętrznego z tytułu wyemitowanych obligacji z nakładami ponoszonymi na realizację projektów deweloperskich, zatem koszty odsetek od dłużnych papierów wartościowych odnoszone są na wynik finansowy w okresie, którego dotyczą (zgodnie z MSR 23 par. 8). (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Odwrócenie odpisu aktualizującego należności Odpis aktualizujący wartość należności (2 995) (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych razem (2 995) ‒ W roku zakończonym dnia 31 grudnia 2020 roku Grupa utworzyła odpisy aktualizujące wartość należności w łącznej kwocie 2 995 tys. PLN, z czego kwota 2 905 tys. PLN dotyczy odpisu aktualizującego należności od zaległości podatkowej z tytułu podatku zryczałtowanego oraz z tytułu odsetek. W dniu 30 grudnia 2020 roku został doręczony Spółce Lokum Deweloper S.A. wynik kontroli celno-skarbowej z dnia 16 grudnia 2020 roku w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 rok. Szczegółowy opis przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej w Spółce zawarto w nocie 36. Podatek dochodowy Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Podatek bieżący Rozliczenie podatku za okres sprawozdawczy 3 204 14 610 Korekty obciążenia podatkowego za poprzednie okresy 51 (3) Podatek bieżący 3 255 14 607 Podatek odroczony Powstanie i odwrócenie różnic przejściowych 2 027 (1 090) Rozliczenie niewykorzystanych strat podatkowych ‒ ‒ Podatek odroczony 2 027 (1 090) Podatek dochodowy razem 5 282 13 517 Za 2020 rok i 2019 rok Grupa rozpoznała dochód zarówno ze źródła przychody z zysków kapitałowych, jak i z działalności operacyjnej. Część bieżąca podatku dochodowego ustalona została według stawki równej 19% dla podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Uzgodnienie podatku dochodowego obliczonego stawką 19 % od wyniku przed opodatkowaniem z podatkiem dochodowym wykazanym w skonsolidowanym rachunku zysków i strat przedstawia się następująco: Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Zysk (strata) przed opodatkowaniem 25 630 75 723 Stawka podatku 19% 19% Podatek dochodowy wg stawki krajowej 4 870 14 387 Korekty o: Koszty (przychody) nie wchodzące do podstawy opodatkowania 800 813 Efekt podatkowy strat nieujętych w podstawie opodatkowania 79 617 Wyniki spółek niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym 74 49 Wykorzystanie strat podatkowych z lat poprzednich (211) Korekty dotyczące bieżącego podatku dochodowego z lat ubiegłych 51 (3) Wpływ podmiotów niekontrolujących (612) (2 156) Efekt innych stawek podatkowych w jednostkach zagranicznych 20 21 Rozwiązane aktywo na podatek odroczony od strat podatkowych (-) Podatek według efektywnej stawki podatkowej 5 282 13 517 Podatek dochodowy wg stawki krajowej 21% 18% Spółki komandytowe – jako spółki osobowe – nie podlegają opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Spółki zatem nie są podatnikiem podatku dochodowego, status podatnika mają natomiast jej wspólnicy. Odroczony podatek dochodowy Aktywa oraz rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego w następujący sposób wpływają na skonsolidowane sprawozdanie finansowe: 31.12.2020 31.12.2019 Saldo na początek okresu: Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 21 183 28 797 Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 4 634 13 338 Podatek odroczony per saldo na początek okresu 16 549 15 459 Zmiana stanu w okresie wpływająca na: Rachunek zysków i strat (+/-) (2 027) 1 090 Zyski zatrzymane (+/-) 220 Podatek odroczony per saldo na koniec okresu, w tym: 14 742 16 549 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 17 246 21 183 Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 2 504 4 634 Odroczony podatek dochodowy wynika z następujących pozycji różnic przejściowych: Zmiana stanu: Ujemne różnice przejściowe będące podstawą do tworzenia aktywa z tytułu podatku odroczonego 31.12.2019 Rachunek zysków i strat Zyski zatrzymane Przeniesienie do innej pozycji 31.12.2020 Aktywa: Rzeczowe aktywa trwałe 347 21 368 Nieruchomości inwestycyjne ‒ Zapasy 81 629 3 605 1 561 86 795 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 997 24 10 1 031 Pasywa: Rezerwa na nagrody jubileuszowe i odprawy emerytalne 110 49 159 Rezerwa na niewykorzystane urlopy 415 147 562 Pozostałe rezerwy 1 068 518 20 1 606 Dłużne papiery wartościowe 345 (345) ‒ Leasing ‒ Zobowiązania handlowe 125 123 248 Inne: Nierozliczone straty podatkowe 26 452 (26 452) ‒ Razem różnice przejściowe 111 488 (22 310) 1 591 ‒ 90 769 Stawka podatku 19% 19% 19% Aktywa z tytułu odroczonego podatku 21 183 302 17 246 Zmiana stanu: Dodatnie różnice przejściowe będące podstawą do tworzenia rezerwy z tytułu podatku odroczonego 31.12.2019 Rachunek zysków i strat Zyski zatrzymane Przeniesienie do innej pozycji 31.12.2020 Aktywa: Rzeczowe aktywa trwałe 1 076 1 313 2 389 Nieruchomości inwestycyjne 128 128 Zapasy 21 626 6 716 28 342 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności 881 (40) 841 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 460 (435) 25 Pasywa: Dłużne papiery wartościowe 167 204 371 Leasing (22 762) (7 741) (30 503) Inne: Wynik na sprzedaży lokali, dla których nie zawarto jeszcze umów przeniesienia własności 22 812 (11 658) 432 11 586 Razem różnice przejściowe 24 388 (11 641) 432 ‒ 13 179 Stawka podatku 19% 19% 19% Rezerwa z tytułu odroczonego podatku 4 634 82 2 504 Zysk na akcję Zysk podstawowy przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres przypadającego akcjonariuszom podmiotu dominującego przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu. Zysk rozwodniony przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku netto za okres przypadającego akcjonariuszom podmiotu dominującego przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych akcji zwykłych występujących w ciągu okresu (skorygowaną o wpływ opcji rozwadniających oraz rozwadniających umarzalnych akcji uprzywilejowanych zamiennych na akcje zwykłe). Ilość akcji zwykłych w 2020 i 2019 nie zmieniła się. Na 31 grudnia 2020 roku Lokum Deweloper S.A. nie ma potencjalnie rozwadniających akcji zwykłych. Kalkulację podstawowego oraz rozwodnionego zysku (straty) na akcję wraz z uzgodnieniem średniej ważonej rozwodnionej liczby akcji przedstawiono poniżej. Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Liczba akcji stosowana jako mianownik wzoru Średnia ważona liczba akcji zwykłych 18 000 000 18 000 000 Rozwadniający wpływ opcji zamiennych na akcje ‒ ‒ Średnia ważona rozwodniona liczba akcji zwykłych 18 000 000 18 000 000 Działalność kontynuowana Zysk (strata) netto z działalności kontynuowanej 17 184 54 738 Podstawowy zysk (strata) na akcję (PLN) 0,95 3,04 Rozwodniony zysk (strata) na akcję (PLN) 0,95 3,04 Działalność zaniechana Zysk (strata) netto z działalności zaniechanej ‒ ‒ Podstawowy zysk (strata) na akcję (PLN) ‒ ‒ Rozwodniony zysk (strata) na akcję (PLN) ‒ ‒ Działalność kontynuowana i zaniechana Zysk (strata) netto 17 184,00 54 738,00 Podstawowy zysk (strata) na akcję (PLN) 0,95 3,04 Rozwodniony zysk (strata) na akcję (PLN) 0,95 3,04 Dywidendy Dnia 29 lipca 2020 roku Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Lokum Deweloper S.A. podjęło uchwałę w sprawie przeznaczenia zysku netto za rok 2019 w kwocie 39 526 890,19 PLN na kapitał zapasowy. Dnia 24 kwietnia 2019 roku Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Lokum Deweloper S.A. podjęło uchwałę w sprawie przeznaczenia części zysku netto za rok 2018 w kwocie 36 000 000 PLN do wypłaty dla Akcjonariuszy Spółki. Na każdą akcję Spółki przypadała kwota 2 PLN dywidendy. Dywidendą objęte są wszystkie akcje Emitenta w liczbie 18.000.000 sztuk. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Emitenta ustaliło jako dzień dywidendy datę 7 maja 2019 roku. Wypłata dywidendy nastąpiła w dniu 14 maja 2019 roku. Pozostała część zysku netto, wypracowanego przez Spółkę w 2018 roku w kwocie 2 292 721,49 PLN została przeznaczona na kapitał zapasowy Spółki. Komandytariusze/akcjonariusze spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych nie posiadający kontroli posiadali prawo do łącznego zysku spółek operacyjnych na poziomie 8,5% za rok 2019 (na dzień 31 grudnia 2020 roku 6,75%). Informację o dywidendach wypłaconych przez spółki z Grupy dla akcjonariuszy nie posiadających kontroli przedstawiono poniżej: Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Lokum 1 64 Lokum 2 403 Lokum 3 269 Lokum 4 (762) Lokum 5 144 2 258 Lokum 6 1 642 3 628 Lokum 7 2 205 (44) Lokum 8 80 1 674 Lokum 9 1 000 RAZEM 4 071 8 490 Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży oraz działalność zaniechana W roku zakończonym 31 grudnia 2020 roku ani w roku zakończonym 31 grudnia 2019 roku Grupa nie zaniechała i w kolejnym roku nie planuje zaniechania żadnego rodzaju działalności. Grupa nie posiada aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży. Przepływy pieniężne Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Amortyzacja: amortyzacja wartości niematerialnych 62 66 amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych 1 745 1 728 amortyzacja PWUG wykazanych w zapasach 639 429 2 446 2 223 Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy) składają się z: odsetki otrzymane od udzielonych pożyczek (38) (8) odsetki naliczone od udzielonych pożyczek 22 (16) odsetki pozostałe 8 odsetki od leasingu 138 129 odsetki i opłaty od dłużnych papierów wartościowych 6 864 6 962 6 994 7 067 Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej przychody ze sprzedaży wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów trwałych (34) (199) wartość netto sprzedanych wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów trwałych 1 98 (33) (101) Zmiana należności zmiana stanu należności wynikająca z bilansu (23 063) (6 703) korekta o zmianę stanu należności długoterminowych (81) (19) korekta o zmianę stanu należności z tytułu sprzedaży środków trwałych 4 (23 144) (6 718) Zmiana stanu zapasów zmiana stanu zapasów wynikająca z bilansu (96 501) (7 850) korekta o koszty finansowe 1 528 230 korekta o reklasyfikację nieruchomości inwestycyjnych 223 korekta o zmianę stanu aktywów z tytułu praw do użytkowania 6 756 23 635 (88 217) 16 238 Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem zobowiązań finansowych zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych wynikająca z bilansu (39 379) (76 192) korekta o zmianę stanu zobowiązań z tytułu wypłaty udziałów w zyskach akcjonariuszom mniejszościowym (2 039) korekta o zmianę stanu zobowiązań z tytułu wypłaty w związku z wystąpieniem komandytariuszy (3 594) korekta o zmianę stanu zobowiązań z tytułu nabycia aktywów trwałych (327) (19) korekta o zmianę stanu zobowiązań długoterminowych 1 345 263 (43 994) (75 948) Uzgodnienie stanu zadłużenia Informacje o zmianach stanu zadłużenia wynikających z przepływów pieniężnych oraz zmian niepieniężnych przedstawia poniższa tabela. Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Zobowiązania finansowe na początek okresu - obligacje 164 448 174 708 - kredyty ‒ ‒ - leasingi 24 786 546 Zobowiązania finansowe na początek okresu razem 189 234 175 254 Zmiany wynikające z przepływów gotówkowych, w tym: wpływy z tyt. otrzymanych kredytów 60 208 wpływy z tyt. wyemitowanych obligacji (pomniejszone o wydatki na emisje) 34 857 64 550 wypływy z tyt. spłaty otrzymanych kredytów (6 764) wypływy z tyt. wykupu obligacji (75 000) płatności zobowiązań z tytułu umów leasingu finansowego (1 114) (787) odsetki i prowizje zapłacone w okresie (8 745) (6 758) 78 442 (17 995) Zmiany bezgotówkowe, w tym: wartość początkowa środków trwałych w leasingu przyjętych w roku obrotowym 9 130 534 wpływ wdrożenia MSSF 16 24 922 wykupienie z leasingu na własność (300) odsetki i prowizje naliczone w okresie 8 530 6 819 17 660 31 975 Zobowiązania finansowe na koniec okresu - obligacje 199 090 164 448 - kredyty 53 444 ‒ - leasingi 32 802 24 786 Zobowiązania finansowe na koniec okresu razem 285 336 189 234 Aktywa oraz zobowiązania warunkowe Poręczenia i gwarancje wewnątrz Grupy Spółki z Grupy udzielają sobie wzajemnych poręczeń zarówno w związku z zaciąganymi wspólnie kredytami, jak i w ramach transakcji zakupowych. Transakcje te mają charakter wewnątrzgrupowy, poręczenie dotyczy zobowiązań kredytowych oraz zobowiązań handlowych wobec jednostek niepowiązanych. Zobowiązania warunkowe tego typu udzielane jednostkom zależnym przez spółkę Lokum Deweloper S.A. zostały szczegółowo opisane w nocie 37 jednostkowego sprawozdania finansowego spółki Lokum Deweloper S.A. za rok 2020. Pozostałe poręczenia i gwarancje w związku z zawartymi umowami kredytowymi zostały opisane w nocie 15 niniejszego sprawozdania finansowego. W dniu 29 stycznia 2020 roku spółka Olczyk udzieliła poręczenia za zobowiązania spółki Lokum 13 na rzecz Oknoplast Sp. z o.o. z tytułu zapłaty wynagrodzenia za kontrakt na dostawę i montaż stolarki okiennej, w związku realizacją przedsięwzięcia inwestycyjnego zlokalizowanego przy ul. Klimeckiego w Krakowie. Poręczenie udzielone jest do kwoty 2,285 mln PLN netto, powiększonej o kwotę podatku VAT. Wynik wyceny tych gwarancji według MSSF 9 na 31 grudnia 2020 roku jest nieistotny. Wydarzenia po dniu bilansowym W dniu 25 stycznia 2021 roku spółka Lokum Deweloper S.A. udzieliła poręczenia za zobowiązania spółki Lokum 15 na rzecz Keller – Polska Sp. z o.o. z tytułu zapłaty wynagrodzenia za kontrakt na zaprojektowanie i wykonanie wzmocnienia podłoża gruntowego pod fundamentami budynków i pełnienie nadzoru autorskiego w ww. zakresie, w związku z realizacją I etapu przedsięwzięcia inwestycyjnego przy ul. Odolanowskiej we Wrocławiu. Poręczenie udzielone jest do dnia 31 maja 2021 roku i do kwoty 318 tys. PLN netto, powiększonej o kwotę podatku VAT. Sprawy sądowe W dniu 8 lutego 2017 roku Spółka dominująca wytoczyła powództwo o zapłatę kwoty 426 tys. PLN. Jednak z uwagi na bezskuteczność egzekucji postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W dniu 22 stycznia 2019 roku Spółka wytoczyła w trybie art. 299 k.s.h. powództwo o zapłatę kwoty 520 tys. PLN, przeciwko członkom zarządu pozwanej uprzednio spółki z uwagi na bezskuteczną egzekucję z jej majątku. W dniu 29 kwietnia 2020 roku, po rozpoznaniu sprawy sąd wydał wyrok zasądzający w całości żądanie Spółki. Strona pozwana złożyła apelację od wyroku, która z uwagi na brak formalny została odrzucona. Wyrok jest prawomocny. Postępowanie sądowe, którego stroną jest Spółka nie wpływa w sposób istotny na działalność Spółki dominującej oraz Grupy Kapitałowej. W dniu 25 lipca 2019 roku została nadana klauzula wykonalności na tytuł egzekucyjny – akt notarialny, w części dotyczącej poddania się egzekucji co do kwoty 591 tys. PLN przez dłużnika spółki zależnej pod firmą Lokum 7. W dniu 8 sierpnia 2019 roku Lokum 7 wystąpiła do komornika z wnioskiem o egzekucję. Postępowanie to nie wpływa w sposób istotny na działalność Spółki dominującej oraz Grupy Kapitałowej. Rozliczenia podatkowe Rozliczenia podatkowe mogą być przedmiotem kontroli przez okres pięciu lat, począwszy od końca roku, w którym nastąpiła zapłata podatku. Opis ryzyk i niepewności związanych ze sprawami podatkowymi został opisany w Sprawozdaniu z działalności zarządu Grupy Kapitałowej w nocie 3.1.3 oraz w nocie 36 niniejszego sprawozdania finansowego. W dniu 30 grudnia 2020 roku został doręczony Spółce Lokum Deweloper S.A. wynik kontroli celno-skarbowej z dnia 16 grudnia 2020 roku w zakresie kontroli celno-skarbowej w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 rok. Szczegółowy opis przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej w Spółce zawarto w nocie 36 niniejszego sprawozdania finansowego. Zarządzanie ryzykiem finansowym Grupa Kapitałowa narażona jest na ryzyka związane z instrumentami finansowymi. Aktywa oraz zobowiązania finansowe Grupy w podziale na kategorie zaprezentowano w nocie numer 20. Ryzykami, na które narażona jest Grupa są: ryzyko rynkowe obejmujące przede wszystkim ryzyko stopy procentowej, ryzyko kredytowe, ryzyko płynności, ryzyko podatkowe, prowadzone postępowania administracyjne w zakresie prawa zagospodarowania nieruchomości oraz prawa budowlanego, sytuacja związana z epidemią wirusa SARS-CoV-2. Zarządzanie ryzykiem finansowym Grupy koordynowane jest przez Spółkę dominującą. W procesie zarządzania ryzykiem najważniejsze są następujące cele: zabezpieczenie krótkoterminowych oraz średnioterminowych przepływów pieniężnych, stabilizacja wahań wyniku finansowego Grupy, osiągnięcie stopy zwrotu z długoterminowych inwestycji wraz z pozyskaniem optymalnych źródeł finansowania działań inwestycyjnych. Grupa nie zawiera transakcji na rynkach finansowych w celach spekulacyjnych. Od strony ekonomicznej przeprowadzane transakcje mają charakter zabezpieczający przed określonym ryzykiem. Grupa nie wykorzystuje instrumentów pochodnych jako zabezpieczenie przepływów pieniężnych. Poniżej przedstawiono najbardziej znaczące ryzyka, na które narażona jest Grupa. Pozostałe istotne czynniki ryzyka i zagrożenia zostały opisane w sprawozdaniu zarządu z działalności Grupy Kapitałowej publikowane jednocześnie z niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym. Ryzyko rynkowe Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe Większość transakcji w Grupie przeprowadzanych było w PLN. Z uwagi na fakt, że Grupa nie dokonywała innych istotnych transakcji zakupu i sprzedaży towarów i usług w walutach obcych ekspozycja na ryzyko walutowe była znikoma. Analiza wrażliwości na ryzyko stopy procentowej Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej koncentruje się na zminimalizowaniu wahań przepływów odsetkowych z tytułu aktywów oraz zobowiązań finansowych oprocentowanych zmienną stopą procentową. Narażenie Grupy na ryzyko stóp procentowych związane jest z aktywami i zobowiązaniami finansowymi, w szczególności z wyemitowanymi obligacjami. Potencjalny wpływ w skali roku zmiany oprocentowania rynkowego na wynik finansowy generowany z instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu przedstawia poniższa tabela. Analiza opiera się na założeniu, że inne zmienne pozostaną na stałym poziomie. Ryzyko stóp procentowych 31.12.2020 31.12.2019 Udzielone pożyczki (Kapitał) 243 211 Dłużne papiery wartościowe (200 000) (165 000) Kredyty bankowe (53 444) ‒ Ekspozycja netto (253 201) (164 789) Szacowana zmiana stóp procentowych +/- 1% +/- 1% Wpływ wzrostu/spadku stopy procentowej o 1 p.p. +/- 2 532 +/- 1 648 Grupa nie stosuje instrumentów na stopę procentową ani innych podobnych, które mogłyby ograniczać ryzyko związane z fluktuacjami stopy procentowej. Ryzyko kredytowe Głównymi aktywami finansowymi Grupy są jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, środki na rachunkach bankowych, gotówka, należności z tytułu dostaw i usług oraz inne należności, które reprezentują największą ekspozycję na ryzyko kredytowe w relacji do aktywów finansowych. Spółki z Grupy rozliczają się ze swoimi klientami w głównej mierze na podstawie przedpłat. Akt notarialny przenoszący własność lokalu podpisywany jest najczęściej w momencie, kiedy należność za dany lokal została uiszczona. Wobec powyższego ekspozycja na ryzyko kredytowe należności z tytułu dostaw i usług jest znikoma. Ryzyko kredytowe powstaje w przypadku środków pieniężnych, oraz depozytów w bankach i instytucjach finansowych, a także w odniesieniu do klientów i najemców Grupy w postaci nierozliczonych należności (ryzyko niewypłacalności). Grupa posiada procedury pozwalające ocenić wiarygodność kredytową klientów i najemców, w przypadku najemców stosowane są także zabezpieczenia w postaci kaucji. Grupa nie identyfikuje znaczącej koncentracji ryzyka. W przypadku instytucji finansowych i banków, Grupa korzysta z usług renomowanych jednostek. Ryzyko płynności Grupa Kapitałowa jest narażona na ryzyko utraty płynności tj. zdolności do terminowego regulowania zobowiązań finansowych. Grupa zarządza ryzykiem płynności poprzez monitorowanie terminów płatności oraz zapotrzebowania na środki pieniężne w zakresie obsługi krótkoterminowych płatności (transakcje bieżące monitorowane w okresach tygodniowych) oraz długoterminowego zapotrzebowania na gotówkę na podstawie prognoz przepływów pieniężnych aktualizowanych w okresach miesięcznych. Zapotrzebowanie na gotówkę porównywane jest z dostępnymi źródłami pozyskania środków (w tym zwłaszcza poprzez ocenę zdolności pozyskania finansowania w postaci kredytów) oraz konfrontowane jest z inwestycjami wolnych środków. Zdaniem zarządu Grupa ma wystarczającą ilość środków pieniężnych do terminowego regulowania wszelkich zobowiązań. Minimalizacja ryzyka płynności w dłuższej perspektywie czasu realizowana jest poprzez dostępność kredytów bankowych. Na dzień 31 grudnia 2020 roku spółki Grupy dysponowały niewykorzystanymi przyznanymi środkami kredytowymi w wysokości 238,6 mln PLN. Biorąc pod uwagę strukturę bilansu Grupy, na dzień bilansowy nie występuje istotne ryzyko płynności. Posiadane przez Grupę aktywa obrotowe (708,8 mln PLN) znacząco przekraczają wartość zobowiązań krótkoterminowych (196,7 mln PLN). Zgodnie z par. B11 MSSF 7 przy ustaleniu odpowiedniej ilości przedziałów czasowych w analizie terminów wymagalności zobowiązań Grupa Kapitałowa kieruje się własnym osądem. Z tego względu przedział czasowy krótszy niż rok został przedstawiony w dwóch okresach. Na dzień bilansowy zobowiązania Grupy mieściły się w następujących przedziałach terminów wymagalności. Krótkoterminowe Długoterminowe RAZEM do 6 m-cy do 12 m-cy Powyżej 1 roku do 3 lat Powyżej 3 do 5 lat Powyżej 5 lat Stan na 31.12.2020 Dłużne papiery wartościowe 103 698 2 040 106 930 ‒ 212 668 Leasing 602 1 852 5 795 2 802 21 751 32 802 Kredyty bankowe 31 847 22 850 54 697 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 30 577 873 10 722 20 292 42 484 Krótkoterminowe Długoterminowe RAZEM do 6 m-cy do 12 m-cy Powyżej 1 roku do 3 lat Powyżej 3 do 5 lat Powyżej 5 lat Stan na 31.12.2019 Dłużne papiery wartościowe 345 99 546 64 557 164 448 Leasing 1 753 196 3 132 1 961 17 744 24 786 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 7 947 803 8 750 Ryzyko podatkowe Polskie przepisy prawa podatkowego dotyczące w szczególności podatku dochodowego podlegają częstym modyfikacjom, obejmującym zarówno brzmienie poszczególnych regulacji, jak również sposób stosowania ich wykładni przez organy podatkowe i sądy administracyjne. Rozliczenia podatkowe oraz inne obszary działalności podlegające regulacjom (na przykład sprawy celne czy dewizowe) mogą być przedmiotem kontroli organów administracyjnych, które uprawnione są do nakładania wysokich kar i sankcji, a ewentualne dodatkowe zobowiązania podatkowe powstałe w ocenie takich organów kontrolnych muszą być uregulowane wraz z odsetkami. Brak odniesienia do utrwalonych regulacji prawnych w Polsce powoduje występowanie w obowiązujących przepisach niejasności i niespójności potęgowanych niejednoznacznymi pojęciami i nieostrymi definicjami. Elementy te prowadzą w praktyce do daleko idących trudności w stosowaniu regulacji prawa podatkowego, w szczególności niejednokrotnie braku możliwości uzyskania zarówno ze strony organów podatkowych, jak i doradców podatkowych jednoznacznych zaleceń co do sposobu postępowania, który dałaby pewność co do poprawności dokonywanych rozliczeń podatkowych. Często występujące różnice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych zarówno wewnątrz organów państwowych, jak i pomiędzy organami państwowymi i przedsiębiorstwami, powodują powstawanie obszarów niepewności i konfliktów. Zjawiska te powodują, że ryzyko podatkowe w Polsce jest znacząco wyższe niż istniejące zwykle w krajach o bardziej rozwiniętym systemie podatkowym. Dodatkowym czynnikiem zwiększającym poziom niepewności co do dokonywanych rozliczeń podatkowych są obowiązujące od 15 lipca 2016 r. przepisy Ordynacji Podatkowej wprowadzające do polskiego systemu prawa Ogólną Klauzulę Zapobiegającą Nadużyciom (tzw. klauzula GAAR). Istotą tych regulacji pozostaje przyznanie organom podatkowym uprawnienia do oceny, czy dana czynność gospodarcza jest realizowana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Zważywszy na rozbudowaną strukturę Grupy oraz finansowanie podmiotów Grupy poprzez emisję obligacji nabywanych przez fundusz inwestycyjny zamknięty, Grupa zdaje sobie sprawę z potencjalnego zainteresowania organów skarbowych procesami gospodarczymi i transakcjami dokonywanymi przez spółki wewnątrz Grupy Kapitałowej. Rozliczenia podatkowe mogą być przedmiotem kontroli przez okres pięciu lat, począwszy od końca roku, w którym nastąpiła zapłata podatku. W wyniku przeprowadzanych kontroli dotychczasowe rozliczenia podatkowe spółek z Grupy Kapitałowej mogą zostać powiększone dodatkowe zobowiązania podatkowe. W dniu 18 listopada 2019 roku Spółka Lokum Deweloper S.A. otrzymała postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego przez Urząd Celno-Skarbowy we Wrocławiu w zakresie kontroli przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 rok. Dnia 8 lipca 2020 roku Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego We Wrocławiu, po uwzględnieniu zawieszenia biegu terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 roku, wydał postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej do dnia 19 października 2020 roku. W dniu 13 października 2020 roku Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego We Wrocławiu, po uwzględnieniu zawieszenia biegu terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 roku, wydał postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej do dnia 19 stycznia 2021 roku. W dniu 30 grudnia 2020 roku został doręczony Spółce wynik kontroli celno-skarbowej z dnia 16 grudnia 2020 roku w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 rok. Szczegółowe ustalenia dokonane przez Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu w zakresie prawidłowości rozliczeń Spółki wykazały zaniżenie podatku dochodowego od osób prawnych w wysokości 51.765 PLN. Po przeprowadzeniu ponownej weryfikacji materiału zebranego przez Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu, Spółka zgodziła się ze stanowiskiem organu podatkowego w przedmiotowej sprawie i uiściła należny podatek dochodowy wraz z odsetkami w terminie dwóch tygodni od odebrania wyniku kontroli. Poza ww. obszarem, Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu stwierdził m.in. nieprawidłowości w zakresie poboru zryczałtowanego podatku u źródła od dochodów wypłacanych podmiotowi zagranicznemu. Organ podatkowy ustalił, że Spółka jako płatnik podatku, nie pobrała i nie odprowadziła kwoty 2.409.960 PLN. Po konsultacjach ze specjalistami z zakresu prawa podatkowego, Spółka nie zgodziła się z ustaleniami Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu w tym zakresie. W ocenie Spółki Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu błędnie nie zastosował zwolnienia wynikającego zarówno z ustawy o CIT jak i przepisów wspólnotowych, co w konsekwencji prowadzi do nieuzasadnionego podwójnego opodatkowania. W związku z powyższym Spółka nie skorzystała z prawa do złożenia korekty deklaracji podatkowych zgodnie z treścią ustaleń Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu wiedząc, że kontrola przekształci się następnie w postępowanie podatkowe Spółka zdecydowała o ujęciu w sprawozdaniu finansowym na dzień bilansowy wyniku kontroli, wykazując m.in. zobowiązanie oraz należność publiczno-prawną, która została objęta odpisem aktualizującym, w kwocie 2 905 tys. PLN. Spółka nie zgadza się ze stwierdzonymi przez Organ nieprawidłowościami, a rozpoznany odpis podyktowany jest daleko idącą ostrożnością Emitenta. W opinii Zarządu Emitenta będące przedmiotem kontroli rozliczenia podatkowe w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i Emitent będzie bronił swojego stanowiska w dalszym toku postępowania, wykorzystując wszelkie przewidziane prawem przepisami prawa podatkowego środki odwoławcze celem obrony własnego stanowiska, jednak uwzględniając realia prowadzonych postępowań podatkowych, uzyskanie ostatecznego rozstrzygnięcia może być procesem długotrwałym. Zdaniem Grupy na dzień 31 grudnia 2020 roku nie było zasadności tworzenia innych rezerw na rozpoznane i policzalne ryzyko podatkowe, jednak wskazane czynniki powodują, iż finalnie ustalenie ostatecznego poziomu zobowiązań podatkowych w niektórych sytuacjach może być uzależnione od subiektywnej oceny danego zdarzenia na tle ogólnych i nieprecyzyjnych zapisów w prawie podatkowych. W konsekwencji, kwoty prezentowane i ujawniane w skonsolidowanym i jednostkowym sprawozdaniu finansowym mogą się zmienić w przyszłości, w wyniku ostatecznej decyzji organu podatkowego. Prowadzone postępowania administracyjne w zakresie prawa zagospodarowania nieruchomości oraz prawa budowlanego Działalność Grupy w zakresie projektów deweloperskich wiąże się z koniecznością uzyskania stosownych decyzji i zezwoleń administracyjnych. Podmioty Grupy muszą uzyskiwać w szczególności decyzje o warunkach zabudowy dla nieruchomości nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz pozwolenia na budowę, co może wiązać się z koniecznością pozyskiwania dodatkowych dokumentów takich jak uzgodnienia, opinie, czy zgody właścicieli lub posiadaczy sąsiednich nieruchomości. Dodatkowo w toku prowadzenia inwestycji istnieje ryzyko wstrzymania jej prowadzenia przez właściwe organy, w szczególności wskutek protestów właścicieli lub posiadaczy sąsiednich nieruchomości lub z innych przyczyn przewidzianych prawem. Po zakończeniu procesu budowlanego konieczne jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. Dodatkowo w trakcie procesu inwestycyjnego, w niektórych przypadkach, koniecznym jest uzyskanie decyzji o podziale nieruchomości, zaś w każdym przypadku dla obrotu wybudowanymi lokalami niezbędne jest uzyskanie zaświadczeń o samodzielności lokali. Uzyskiwanie stosownych decyzji administracyjnych wiąże się często z długotrwałymi postępowaniami administracyjnymi, co powoduje powstanie ryzyka braku możliwości zakończenia poszczególnych faz inwestycji w zakładanych przez Grupę terminach. W szczególności opóźnienie w wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przez uprawniony organ może przesunąć datę przekazania lokalu i aktu notarialnego przenoszącego własność, które alternatywnie stanowią datę ewidencjonowania przychodów ze sprzedaży lokali. Zarządzanie kapitałem Grupa Kapitałowa zarządza kapitałem w celu zapewnienia zdolności kontynuowania działalności przez Grupę oraz zapewnienia oczekiwanej stopy zwrotu dla akcjonariuszy. Grupa zarządza strukturą kapitałową i w wyniku zmian warunków ekonomicznych wprowadza do niej zmiany. W celu utrzymania lub skorygowania struktury kapitałowej, Grupa może wypłacić dywidendę dla akcjonariuszy, zwrócić kapitał akcjonariuszom lub wyemitować nowe akcje. W roku zakończonym 31 grudnia 2020 roku oraz w roku zakończonym dnia 31 grudnia 2019 roku nie wprowadzono żadnych istotnych zmian celów, zasad i procesów obowiązujących w tym obszarze. Poniższa tabela zawiera kalkulację zadłużenia netto dla Grupy Kapitałowej. Zadłużenie netto 31.12.2020 31.12.2019 Dłużne papiery wartościowe 199 090 164 448 Leasing 32 802 24 786 Kredyty bankowe 53 444 ‒ Środki pieniężne i ich ekwiwalenty (84 407) (121 322) Zadłużenie netto 200 929 67 912 Kapitał własny 378 199 367 335 Kapitał i zadłużenie netto 579 128 435 247 Wskaźnik dźwigni (zadłużenie netto / kapitał + zadłużenie netto) 34,7% 15,6% Zarówno Grupa, jak i Spółka dominująca nie podlegają zewnętrznym wymogom kapitałowym. W okresie objętym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym wybrane wskaźniki kształtowały się na następującym poziomie: 31.12.2020 31.12.2019 EBITDA Zysk (strata) z działalności operacyjnej 35 314 80 952 Amortyzacja 2 446 2 223 EBITDA 37 760 83 175 We wszystkich okresach wskaźniki mieściły się na zakładanych przez Grupę poziomach. Transakcje z podmiotami powiązanymi Podmioty powiązane z Grupą obejmują kluczowy personel kierowniczy, jednostki stowarzyszone, jednostki zależne wyłączone z obowiązku konsolidacji oraz pozostałe podmioty powiązane, do których Grupa zalicza podmioty kontrolowane przez jednostkę dominującą, kluczowy personel kierowniczy. Transakcje z kluczowym personelem kierowniczym Do kluczowego personelu kierowniczego zgodnie z dyspozycją MSR 24 Grupa zalicza członków zarządu i rady nadzorczej spółki dominującej oraz spółek zależnych. Kluczowy personel kierowniczy stanowią na dzień 31 grudnia 2020 roku: Szczegółowe informacje o wynagrodzeniu kluczowego personelu, w okresie objętym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym, przedstawiono w nocie 39. Grupa Kapitałowa nie udzieliła kluczowemu personelowi kierowniczemu żadnych pożyczek w okresie objętym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym. Transakcje z jednostkami stowarzyszonymi, nie konsolidowanymi jednostkami zależnymi oraz pozostałymi podmiotami powiązanymi Do pozostałych podmiotów powiązanych Grupa zalicza: Imię i nazwisko Rodzaj powiązania Sposób powiązania Halit s.à r.l. Osobowe Dariusz Olczyk - właściciel Olczyk sp. j. Osobowe Dariusz Olczyk – wspólnik Apeiron Synthesis S.A. Osobowe Dariusz Olczyk – akcjonariusz, członek rady nadzorczej Bartosz Kuźniar – akcjonariusz Apeiron Catalysts sp. z o.o. Osobowe Dariusz Olczyk – udziałowiec Bartosz Kuźniar – udziałowiec Infisanus sp. z o.o. Osobowe Dariusz Olczyk – udziałowiec Telnet sp. o.o. sp. k. Osobowe Dariusz Olczyk – komandytariusz Bartosz Kuźniar – komandytariusz Nasze Pasaże sp. z o.o. Osobowe Dariusz Olczyk – udziałowiec Nasze Pasaże S.A. Osobowe Dariusz Olczyk – akcjonariusz Bartosz Kuźniar – akcjonariusz Pure Energy Systems sp. z o.o. Osobowe Dariusz Olczyk – udziałowiec Podsumowanie transakcji z pozostałymi podmiotami powiązanymi w 2020 i w 2019 roku przedstawiają poniższe tabele. Rok Przychody ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne i finansowe Zakupy usług, towarów i środków trwałych Pozostałe koszty operacyjne i finansowe Pozostałe jednostki powiązane 2020 28 797 44 421 Pozostałe jednostki powiązane 2019 5 705 68 584 Rok Udzielone pożyczki Należności handlowe i pozostałe należności Zobowiązania z tytułu umów z klientami Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania Pozostałe jednostki powiązane 2020 62 27 050 157 409 Pozostałe jednostki powiązane 2019 206 6 375 365 663 Transakcje z podmiotami nieobjętymi konsolidacją dokonywane były na zasadach rynkowych. Nie wystąpiły przesłanki do dokonania odpisów aktualizujących wartość należności od pozostałych podmiotów powiązanych, w związku z czym nie ujęto z tego tytułu żadnych kosztów w skonsolidowanym rachunku zysków i strat. Wynagrodzenie kadry kierowniczej Wynagrodzenia członków zarządu Spółki dominującej Łączna wartość wynagrodzeń i innych świadczeń dla członków zarządu Spółki dominującej wyniosła: w spółce dominującej w spółkach zależnych oraz stowarzyszonych wynagrodzenie za inne świadczenia za wynagrodzenie za wypłaty z zysku za rok zakończony 31 grudnia 2020 rok zakończony 31 grudnia 2020 rok zakończony 31 grudnia 2020 rok zakończony 31 grudnia 2020 lata wcześniejsze Razem Bartosz Kuźniar prezes zarządu 38 12 96 1 437 1 583 Tomasz Dotkuś wiceprezes zarządu ds. finansowych - 299 7 108 414 Razem 337 19 204 ‒ 1 437 1 997 Wynagrodzenia członków rady nadzorczej Spółki dominującej Łączna wartość wynagrodzeń i innych świadczeń dla członków rady nadzorczej Spółki dominującej wyniosła: w spółce dominującej w spółkach zależnych oraz stowarzyszonych wynagrodzenie za inne świadczenia za wynagrodzenie za wypłaty z zysku za rok zakończony 31 grudnia 2020 rok zakończony 31 grudnia 2020 rok zakończony 31 grudnia 2020 rok zakończony 31 grudnia 2020 lata wcześniejsze Razem Dariusz Olczyk przewodniczący rady nadzorczej 18 18 Jan Olczyk wiceprzewodniczący rady nadzorczej 18 18 Arkadiusz Król sekretarz rady nadzorczej 12 239 251 Bartosz Krzesiak członek rady nadzorczej 18 18 Emilia Sawicka członek rady nadzorczej 20 20 Razem 86 ‒ ‒ ‒ 239 325 Informacje o zatrudnieniu Przeciętne zatrudnienie w Grupie w podziale na poszczególne grupy zawodowe oraz rotacja pracowników kształtowały się następująco: Przeciętne zatrudnienie Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Pracownicy administracyjni 95 90 Razem 95 90 Przeciętne zatrudnienie Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Liczba pracowników przyjętych 11 5 Liczba pracowników zwolnionych 6 15 Razem 5 (10) Informacje o wynagrodzeniu firmy audytorskiej uprawnionej do badania sprawozdania finansowego Rada nadzorcza spółki dominującej, działając zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami zawodowymi, dokonała wyboru firmy audytorskiej do badania sprawozdań finansowych. Firmą audytorską wybraną do badania sprawozdań finansowych Spółki jest spółka PKF Consult sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Warszawie przy ul. Orzyckiej 6 lok. 1B, wpisaną na listę firm audytorskich prowadzoną przez Polską Agencję Nadzoru Audytowego pod nr 477. Wynagrodzenie firmy audytorskiej z poszczególnych tytułów wyniosło: Wynagrodzenie wypłacone lub należne za rok obrotowy Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 za badanie rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego 71 63 za przegląd sprawozdania finansowego i skonsolidowanego sprawozdania finansowego 44 41 Razem 115 104 Zdarzenia następujące po zakończeniu okresu sprawozdawczego Po zakończeniu okresu sprawozdawczego do dnia zatwierdzenia do publikacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego Lokum Deweloper, nie miały miejsca istotne dla Emitenta i Grupy wydarzenia, które nie byłyby opisane w niniejszym sprawozdaniu oraz w jednostkowym sprawozdaniu finansowym za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku i w sprawozdaniu zarządu z działalności Grupy Kapitałowej. Wybrane dane finansowe przeliczone na euro W okresach objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym, do przeliczenia wybranych danych finansowych zastosowano następujące średnie kursy wymiany złotego w stosunku do EUR, ustalane przez Narodowy Bank Polski: kurs obowiązujący na ostatni dzień okresu sprawozdawczego: 31 grudnia 2020 roku: 4,6148 EUR/PLN; 31 grudnia 2019 roku: 4,2585 EUR/PLN; średni kurs w okresie, obliczony jako średnia arytmetyczna kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca w danym okresie: od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku: 4,4742 EUR/PLN oraz od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku: 4,3018 EUR/PLN. Podstawowe pozycje skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, skonsolidowanego sprawozdania z wyniku oraz skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych, przeliczone na euro, przedstawia tabela: Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 Rok zakończony 31 grudnia 2020 Rok zakończony 31 grudnia 2019 w tys. PLN w tys. EUR Sprawozdanie z wyniku Przychody ze sprzedaży 190 993 285 859 42 688 66 451 Zysk (strata) z działalności operacyjnej 35 314 80 952 7 893 18 818 Zysk (strata) przed opodatkowaniem 25 630 75 723 5 728 17 603 Zysk (strata) netto 20 348 62 206 4 548 14 460 Zysk (strata) netto przypadający akcjonariuszom podmiotu dominującego 17 184 54 738 3 841 12 724 Zysk na akcję (PLN/EUR) 0,95 3,04 0,21 0,71 Rozwodniony zysk na akcję (PLN/EUR) 0,95 3,04 0,21 0,71 Średni kurs EUR/PLN w okresie ‒ ‒ 4,4742 4,3018 Sprawozdanie z przepływów pieniężnych Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej (110 312) 46 478 (24 655) 10 804 Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej (975) (2 629) (218) (611) Środki pieniężne netto z działalności finansowej 74 372 (62 986) 16 622 (14 642) Zmiana netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów (36 915) (19 137) (8 251) (4 449) Średni kurs EUR/PLN w okresie ‒ ‒ 4,4742 4,3018 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 w tys. PLN w tys. EUR Sprawozdanie z sytuacji finansowej Aktywa 741 527 688 357 160 685 161 643 Zobowiązania długoterminowe 166 623 202 260 36 106 47 496 Zobowiązania krótkoterminowe 196 705 118 762 42 625 27 888 Kapitał własny 378 199 367 335 81 953 86 259 Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej 381 208 366 793 82 606 86 132 Kurs EUR/PLN na koniec okresu – – 4,6148 4,2585 Zatwierdzenie do publikacji Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzone za okres od 1 stycznia 2020 roku do 31 grudnia 2020 roku zostało zatwierdzone do publikacji przez zarząd Spółki dominującej w dniu 11 marca 2021 roku. Data Funkcja Imię i Nazwisko Podpis 11 marca 2021 roku prezes zarządu Bartosz Kuźniar Data Funkcja Imię i Nazwisko Podpis 11 marca 2021 roku wiceprezes zarządu ds. finansowych Tomasz Dotkuś