AI Terminal

MODULE: AI_ANALYST
Interactive Q&A, Risk Assessment, Summarization
MODULE: DATA_EXTRACT
Excel Export, XBRL Parsing, Table Digitization
MODULE: PEER_COMP
Sector Benchmarking, Sentiment Analysis
SYSTEM ACCESS LOCKED
Authenticate / Register Log In

KARSAN OTOMOTİV SANAYİİ VE TİCARET A.Ş.

Audit Report / Information Apr 18, 2024

5928_rns_2024-04-18_2c4e3f4b-8254-4242-827a-6959869654ee.pdf

Audit Report / Information

Open in Viewer

Opens in native device viewer

31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA HAZIRLANAN KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU

İÇİNDEKİLER SAYFA
KONSOLİDE FİNANSAL DURUM TABLOSU 1-2
KONSOLİDE KAR VEYA ZARAR VE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOSU 3
KONSOLİDE ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU 4
KONSOLİDE NAKİT AKIŞ TABLOSU
5
KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR
6-88

Kilit Denetim Konusu Kilit denetim konusu için uygulanan
denetim prosedürleri
Maddi duran varlıkların yeniden değerlemesi
31 Aralık 2023 tarihi itibariyle, Not 11'de
görülebileceği üzere, Grup'un konsolide finansal
tablolarında gerçeğe uygun değeri üzerinden
muhasebeleştirilmiş ve 31 Aralık 2023 tarihinde
değerlemesi yapılmış, net defter değeri 2.243.353 TL
(31 Aralık 2022: 2.195.310 TL) tutarında bina ve
arsadan oluşan maddi duran varlıkları mevcuttur.
Söz konusu bina ve arsaların gerçeğe uygun değeri
bağımsız bir değerleme şirketi tarafından 2023 yılında
belirlenmiştir.
Maddi duran varlıkların, Grup'un toplam varlıklarının
önemli bir bölümünü oluşturması ve uygulanan
değerleme metotlarının piyasada kolaylıkla
gözlenemeyen önemli tahmin ve varsayımlar içermesi
sebebi ile arsa ve binaların yeniden değerleme
hesaplaması tarafımızca bir kilit denetim konusu
olarak değerlendirilmektedir.
Denetimimiz sırasında, maddi duran varlıkların
gerçeğe uygun değeri ile ilgili aşağıdaki denetim
prosedürleri uygulanmıştır:
· Yönetim tarafından seçilen bağımsız değerleme
şirketi uzmanlarının yetkinlikleri, lisansları ve
tarafsızlıkları değerlendirilmıştır,
· Bir başka kuruluşun değerleme uzmanının desteği
alınmış, ilgili değerleme raporunun ölçümlenmesi
değerleme uzmanlarının incelemesine ve
değerlendirmesine sunulmuştur.
· Maddi duran varlıklar içerisinde yer alan arsa ve
binalara ait değerleme raporunda değerleme
uzmanlarınca kullanılan değerleme metotlarının
uygunluğu değerlendirilmıştır,
· Arsa ve binaların piyasa fiyatları ile karşılaştırarak
takdir edilen değerlerin kabul edilebilir bir aralıkta
olup olmadığı değerlendirilmiştir,
Maddi duran varlıkların yeniden değerlemesine
yönelik gerçekleştirdiğimiz bu çalışmalar neticesinde
önemli bir bulgumuz olmamıştır.
Kilit Denetim Konusu Kilit denetim konusu için uygulanan
denetim prosedürleri
Hasılatın muhasebeleştirilmesi
Hasılat, TFRS 15 "Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat"
hükümleri uyarınca, işlem bedeli üzerinden finansal
tablolara yansıtılmaktadır. İşlem bedeli, işletmenin,
üçüncü şahıslar adına tahsil edilen tutarlar hariç,
taahhüt ettiği malı müşteriye devretmesi karşılığında
hak etmeyi beklediği bedeldir. Grup, mal ve
hizmetlerin kontrolünü müşterilere devrettiği zaman
ilgili tutarı hasılat olarak finansal tablolara
yansıtmaktadır.
Grup'un performansının değerlendirilmesinde, hasılat
en önemli göstergedir. Hasılat, performans takibi
açısından ciddi öneme sahip olup, 31 Aralık 2023
tarihinde sona eren hesap dönemine ait kar veya zarar
ve diğer kapsamlı gelir tablosu açısından en önemli
fınansal tablo kalemi olması nedeniyle denetimimiz
açısından kilit denetim konusu olarak belirlenmiştir.
Grup'un hasılatla ilgili uyguladığı muhasebe
politikalarına ilişkin bilgiler Dipnot 2.5 ve Dipnot
20'de açıklanmıştır.
Hasılatın denetimi ile ilgili aşağıdaki prosedürler
uygulanmıştır:
· Satış süreçlerinin anlaşılması ve süreçlere ilişkin
kontrollerin
tasarımının
uygulanışının
değerlendirilmesi,
· Hasilat için maddi
analitik prosedürlerin
uygulanması,
· Satış faturalarının doğruluğuna ilişkin örnekleme
yöntemiyle testlerin yapılması ve bu faturaların
sevk irsaliyeleri ile eşleştirilmesi,
· Ozellikle dönem sonunda yapılan satışlara ilişkin
örnekleme yöntemiyle seçilmiş olan faturalardaki
ürünlere ilişkin kontrolün müşteriye devir
olduğunun test edilmesi,
· Ornekleme yöntemiyle seçilen ticari alacak
bakiyeleri için müşterilerden doğrulama mektupları
alınması ve alınan cevapların muhasebe kayıtları ile
uyumunun kontrolü sağlanmıştır.
Hasilatın
muhasebeleştirilmesine
yönelik
gerçekleştirdiğimiz bu çalışmalar neticesinde
önemli bir bulgumuz olmamıştır.

Kilit Denetim Konuları Kilit denetim konusu için uygulanan denetin
prosedürleri
TMS 29 "Yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama" uygulaması
Grup'un geçerli para birimi olan Türk Lirası'nın 31
Aralık 2023 tarihi itibariyla yüksek enflasyonlu
ekonomi para birimi olarak değerlendirilmesinden
dolayı Grup, konsolide finansal tablolarını hazırlarken
TMS 29 "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal
Raporlama" Standardı'nı ("TMS 29") uygulamaya
başlamıştır.
TMS 29'a uygun olarak Grup, enflasyona duyarlı
konsolide finansal tablolarını hazırlamak için Türkiye
Tüketici Fiyat Endeksini kullanmıştır. Enflasyon
muhasebesi düzeltmesinde kullanılan prensipler Dipnot
2.1'de açıklanmıştır.
TMS 29 uygulaması konsolide finansal tablolarda
yaygın ve tutarsal olarak önemli etkiye sahip olup,
çeşitli yönetim tahminlerini de içermektedir. Konsolide
finansal tabloların güncel satın alım gücü kullanılarak
hazırlanması, doğru sonuçların elde edilmesi için
karmaşık prosedür ve işlemleri gerektirir. Yeniden
düzenlemede kullanılan tahminlerin varlığı,
hesaplamadaki yüksek karmaşıklık ve yeniden
düzenlemede kullanılan verilerin eksik veya hatalı olma
riski nedeniyle, TMS 29'un uygulanması kilit denetim
konusu olarak belirlenmiştir.
TMS 29 "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal
Raporlama" Standardı'nın uygulamasına ilişkin
aşağıdaki denetim prosedürleri uygulanmıştır:
· Grup'un güncel süreçleri ve muhasebe politikaları
yönetimle görüşülmüş, TMS 29'un uygulanması
sırasında yönetim tarafından dikkate alınan
prensipler, tasarlanan ve uygulanan kontroller
anlaşılmış ve değerlendirilmiştir.
· Parasal ve parasal olmayan kalemlerin doğru
belirlenip belirlenmediği kontrol edilmiştir.
· Hesaplamalarda kullanılan genel fiyat endeksi
oranlarının, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından
Türkiye'deki Tüketici Fiyat
yanınlanan
Endeksi'nden elde edilen katsayılar ile kontrol
edilerek parasal olmayan kalemlerin, gelir
tablosunun ve nakit akış tablosunun yeniden
düzenlenerek hazırlanmasının, enflasyon etkileri
ve matematiksel doğruluğu test edilmiştir.
· Konsolide Finansal durum tablosu, konsolide kar
veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunun ve
konsolide nakit akış tablosunun yeniden
düzenlenmesinde enflasyon etkilerine yönelik
hesaplamaların matematiksel doğruluğu test
edilmiştir.
· TMS 29'un uygulanmasının konsolide finansal
iliskin
tablolara
dipnotlarda yer alan
açıklamalarının TFRS'lere göre yeterliliği
değerlendirilmiştir.
TMS 29 "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal
Raporlama" uygulamasına ilişkin gerçekleştirdiğimiz
bu çalışmalar neticesinde önemli bir bulgumuz
olmamıştır.

-

-

-

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHLİ KONSOLİDE FİNANSAL DURUM TABLOSU

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

VARLIKLAR
Dönen Varlıklar
5.765.902
5.429.951
Nakit ve Nakit Benzerleri
36
1.027.082
73.705
Finansal Yatırımlar
30
118.423
177.689
Ticari Alacaklar
2.315.801
2.681.605
İlişkili Taraflardan Ticari Alacaklar
5
498
1.157
İlişkili Olmayan Taraflardan Ticari Alacaklar
6
2.315.303
2.680.448
Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar
124.423
116.083
Finans Sektörü Faaliyetlerinden İlişkili Olmayan
Taraflardan Alacaklar
7
124.423
116.083
Diğer Alacaklar
291.919
237.002
İlişkili Olmayan Taraflardan Diğer Alacaklar
8
291.919
237.002
Türev Araçlar
29
134.981
179.691
Stoklar
9
1.255.500
1.480.397
Peşin Ödenmiş Giderler
10
320.264
224.431
Cari Dönem Vergisiyle İlgili Varlıklar
27
4.204
4.458
Diğer Dönen Varlıklar
18
173.305
254.890
Duran Varlıklar
6.963.608
6.907.059
Finansal Yatırımlar
30
244.343
275.324
Ticari Alacaklar
221.061
325.201
İlişkili Olmayan Taraflardan Ticari Alacaklar
6
221.061
325.201
Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar
331.796
464.732
Finans Sektörü Faaliyetlerinden İlişkili Olmayan
Taraflardan Alacaklar
7
331.796
464.732
Türev Araçlar
29
111.297
58.824
Maddi Duran Varlıklar
11
4.113.904
4.092.624
Kullanım Hakkı Varlıkları
13
39.667
56.820
Maddi Olmayan Duran Varlıklar
12
1.226.678
1.531.115
Şerefiye
47.212
47.212
Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar
1.179.466
1.483.903
Peşin Ödenmiş Giderler
10
2.179
14.517
Ertelenmiş Vergi Varlığı
27
672.575
-
Diğer Duran Varlıklar
18
108
87.902
TOPLAM VARLIKLAR
12.729.510
12.337.010
Dipnot
Referansları
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Cari Dönem
31 Aralık 2023
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Önceki Dönem
31 Aralık 2022

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHLİ KONSOLİDE FİNANSAL DURUM TABLOSU

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

Dipnot
Referansları
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Cari Dönem
31 Aralık 2023
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Önceki Dönem
31 Aralık 2022
KAYNAKLAR
Kısa Vadeli Yükümlülükler 5.972.254 5.952.719
Kısa Vadeli Borçlanmalar 30 2.312.324 3.269.678
Uzun Vadeli Borçlanmaların Kısa Vadeli Kısımları 30 709.024 774.131
Kiralama İşlemlerinden Kısa Vadeli Borçlar 13 24.289 16.018
Ticari Borçlar 1.877.052 1.582.387.
İlişkili Taraflara Ticari Borçlar 5 109.469 79.394
İlişkili Olmayan Taraflara Ticari Borçlar 6 1.767.583 1.502.993
Çalışanlara Sağlanan Faydalar Kapsamında Borçlar 17 78.159 59.496
Diğer Borçlar 184.767 -
İlişkili Taraflara Diğer Borçlar 5 184.767 -
Ertelenmiş Gelirler 10 391.887 63.300
Dönem Karı Vergi Yükümlülüğü 27 - 3.624
Kısa Vadeli Karşılıklar 365.928 135.190
Çalışanlara Sağlanan Faydalara İlişkin
Kısa Vadeli Karşılıklar 17 30.343 21.963
Diğer Kısa Vadeli Karşılıklar 15 335.585 113.227
Diğer Kısa Vadeli Yükümlülükler 18 28.824 48.895
Uzun Vadeli Yükümlülükler 1.479.580 1.669.098
Uzun Vadeli Borçlanmalar 30 743.332 1.060.310
Diğer Borçlar 260.000 -
İlişkili Taraflara Diğer Borçlar 5 260.000 -
Kiralama İşlemlerinden Uzun Vadeli Borçlar 13 17.384 26.776
Uzun Vadeli Karşılıklar 397.895 355.366
Çalışanlara Sağlanan Faydalara İlişkin
Uzun Vadeli Karşılıklar 17 201.586 216.947
Diğer Uzun Vadeli Karşılıklar 15 196.309 138.419
Ertelenmiş Gelirler 10 60.969 29.244
Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü 27 - 197.402
ÖZKAYNAKLAR 19 5.277.676 4.715.193
Ana Ortaklığa Ait Özkaynaklar 19 5.244.514 4.665.296
Ödenmiş Sermaye 900.000 900.000
Sermaye Düzeltme Farkları 6.926.453 6.926.453
Birleşmeye İlişkin İlave Özsermaye katkısı 33.719 33.719
Paylara İlişkin Primler/İskontolar 107.038 107.038
Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak
Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler 610.149 660.942
Yeniden Değerleme ve Ölçüm Kazançları 673.436 724.477
Tanımlanmış Fayda Planlarının Birikmiş
Yeniden Ölçüm Kayıpları
(63.287) (63.535)
Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak
Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler (237.179) (230.615)
Yabancı Para Çevrim Farkları Kaynaklanan Değişim 66.459 18.547
Finansal Yatırımların Gerçeğe Uygun Değer
Ölçümünden Kaynaklanan Kazançlar 26 (107.045) (107.045)
Riskten Korunma Kazanç / Kayıpları (196.593) (142.117)
Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler 19 17.549 17.549
Geçmiş Yıllar Zararları (3.749.790) (3.544.030)
Net Dönem Karı /(Zararı)
Kontrol Gücü Olmayan Paylar
636.575
33.162
(205.760)
49.897
TOPLAM KAYNAKLAR 12.729.510 12.337.010

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 1 OCAK - 31 ARALIK 2023 DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE KAR VEYA ZARAR VE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOSU

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

Dipnot
Referansları
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Cari Dönem
1 Ocak -
31 Aralık 2023
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Önceki Dönem
1 Ocak -
31 Aralık 2022
Hasılat 20 7.547.685 5.264.421
Satışların Maliyeti (-) 20 (6.255.622) (4.634.091)
Ticari Faaliyetlerden Brüt Kar 1.292.063 630.330
Finans Sektörü Faaliyetlerinden Brüt Kar 20 275.977 96.930
BRÜT KAR / (ZARARI) 1.568.040 727.260
Genel Yönetim Giderleri (-) 21 (362.383) (324.078)
Pazarlama Giderleri (-) 21 (789.244) (518.657)
Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) 21 (14.081) (15.854)
Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler 22 1.122.433 735.693
Esas Faaliyetlerden Diğer Giderler (-) 22 (73.341) (23.376)
ESAS FAALİYET KARI (ZARARI) 1.451.424 580.988
Yatırım Faaliyetlerinden Gelirler 23 33.965 86.217
Yatırım Faaliyetlerinden Giderler (-) 23 (81.350) -
FİNANSMAN GİDERLERİ ÖNCESİ
FAALİYET KARI (ZARARI)
1.404.039 667.205
Finansman Giderleri (-) 25 (2.376.533) (1.489.245)
Parasal Kazanç / (Kayıp) 761.465 582.987
VERGİ ÖNCESİ KAR / (ZARAR) (211.029) (239.053)
Vergi Geliri / (Gideri) 830.869 71.943
Dönem Vergi (Gideri) 27 - (3.683)
Ertelenmiş Vergi Geliri / (Gideri) 27 830.869 75.626
DÖNEM KARI / (ZARARI) 619.840 (167.110)
Kontrol Gücü Olmayan Paylar (16.735) 38.650
Ana Ortaklık Payları 636.575 (205.760)
Pay Başına Kazanç / (Kayıp) (kr) (hisse başına) 28 0,707 (0,229)
DİĞER KAPSAMLI GELİRLER / (GİDERLER):
Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacaklar (50.793) 660.942
Maddi Duran Varlıklar Yeniden Değerleme Artışları
Maddi Duran Varlıklar Yeniden Değerleme Artışları Vergi
11 (68.053) 905.595
Etkisi 27 17.012 (181.118)
Tanımlanmış Fayda Planları Yeniden Ölçüm Kayıpları 17 330 (79.419)
Tanımlanmış Fayda Planları Yeniden Ölçüm Kayıpları Vergi
Etkisi 27 (82) 15.884
Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacaklar (6.564) (114.340)
Yabancı Para Çevrim Farkları 47.912 27.777
Riskten Korunma Kayıpları 26 (76.654) (177.646)
Riskten Korunma Kayıpları Vergi Etkisi 27 22.178 35.529
Diğer Kapsamlı Gelirler / (Giderler) (57.357) 546.602
TOPLAM KAPSAMLI GELİR 562.483 379.492
Toplam Kapsamlı Gelirin Dağılımı: 562.483 379.492
Kontrol Gücü Olmayan Paylar (16.735) 38.650
Ana Ortaklık Payları 579.218 340.842

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 1 OCAK - 31 ARALIK 2023 DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

Kar veya Zararda Yeniden
Sınıflandırılmayacak
Birikmiş Diğer Kapsamlı
Gelirler ve Giderler
Kar veya Zararda Yeniden
Sınıflandırılacak Birikmiş Diğer
Kapsamlı Gelirler ve Giderler
Birikmiş Karlar
Ödenmiş
Sermaye
Sermaye
Düzeltme
Farkları
Birleşmeye
İlişkin
İlave
Özsermaye
Katkısı
Paylara
İlişkin
Primler/
İskontolar
Yeniden
Değerleme
ve Ölçüm
Kazanç /
Kayıpları
Tanımlan
mış Fayda
Planlarını
n
Birikmiş
Yeniden
Ölçüm
Kazançlar
ı/
Kayıpları
Yabancı
Para
Çevrim
Farkları
Finansal
Yatırımların
Gerçeğe
Uygun Değer
Ölçümünden
Kaynaklanan
Kazançlar
Riskten
Korunma
Kazanç /
Kayıpları
Kardan
Ayrılan
Kısıtlanmı
ş Yedekler
Geçmiş
Yıllar
Zararları
Net
Dönem
Karı /
(Zararı)
Ana
Ortaklığa
Ait
Özkaynaklar
Kontrol
Gücü
Olmayan
Paylar
Özkaynaklar
1 Ocak 2022 itibarıyla
bakiyeler (Dönem Başı) 900.000 6.926.453 33.719 107.038 - - (9.230) (107.045) - 17.007 (3.811.163) 267.675 4.324.454 11.247 4.335.701
Transferler
Toplam Kapsamlı Gelir / (Gider
-
-
-
-
-
-
-
-
-
724.477
-
(63.535)
-
27.777
-
-
-
(142.117)
542
-
267.133
-
(267.675)
(205.760)
340.842 -
38.650
-
379.492
Diğer Kapsamlı Gelir / (Gider - - - - 724.477 (63.535) 27.777 - (142.117) - - - 546.602 - 546.602
Dönem Karı - - - - - - - - - - - (205.760) (205.760) 38.650 (167.110)
31 Aralık 2022 itibarıyla
bakiyeler (Dönem Sonu) 900.000 6.926.453 33.719 107.038 724.477 (63.535) 18.547 (107.045) (142.117) 17.549 (3.544.030) (205.760) 4.665.296 49.897 4.715.193
1 Ocak 2023 itibarıyla
bakiyeler (Dönem Başı) 900.000 6.926.453 33.719 107.038 724.477 (63.535) 18.547 (107.045) (142.117) 17.549 (3.544.030) (205.760) 4.665.296 49.897 4.715.193
Transferler - - - - - - - - - - (205.760) 205.760 - - -
Toplam Kapsamlı Gelir / (Gider - - - - (51.041) 248 47.912 - (54.476) - - 636.575 579.218 (16.735) 562.483
Diğer Kapsamlı Gelir / (Gider) - - - - (51.041) 248 47.912 - (54.476) - - - (57.357) - (57.357)
Dönem Karı - - - - - - - - - - - 636.575 636.575 (16.735) 619.840
31 Aralık 2023 itibarıyla
bakiyeler (Dönem Sonu) 900.000 6.926.453 33.719 107.038 673.436 (63.287) 66.459 (107.045) (196.593) 17.549 (3.749.790) 636.575 5.244.514 33.162 5.277.676

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 1 OCAK - 31 ARALIK 2023 DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

Dipnot
Referansı
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Cari Dönem
1 Ocak -
31 Aralık 2023
Bağımsız
Denetimden
Geçmiş
Önceki Dönem
1 Ocak -
31 Aralık 2022
İŞLETME FAALİYETLERİNDEN NAKİT AKIŞLARI 1.345.282 (930.570)
Dönem Karı /(Zararı) 619.840 (167.110)
Dönem Net Zararı Mutabakatı İle İlgili Düzeltmeler (737.619) (91.811)
- Amortisman ve İtfa Gideri İle İlgili Düzeltmeler 11-12-13 316.424 412.962
- Değer Düşüklüğü / İptali İle İlgili Düzeltmeler 41.571 60.542
- Alacaklarda Değer Düşüklüğü ile İlgili Düzeltmeler
- Stok Değer Düşüklüğü / İptali ile İlgili Düzeltmeler
6-21-22
9
28.884
12.687
59.725
817
- Karşılıklar İle İlgili Düzeltmeler 506.958 184.089
- Çalışanlara Sağlanan Faydalara İlişkin Karşılıklar ile İlgili Düzeltmeler 17 4.987 (31.601)
- Diğer Karşılıklar ile İlgili Düzeltmeler 15 501.971 215.690
- Faiz (Gelirleri) ve Giderleri İle İlgili Düzeltmeler 8.225 528.539
- Faiz Gelirleri ile İlgili Düzeltmeler 22-23 - (90.745)
- Faiz Giderleri ile İlgili Düzeltmeler
- Gerçekleşmemiş Kur Farkları İle İlgili Düzeltmeler
22-25 8.225
577.200
619.284
549.149
- Gerçeğe Uygun Değer (Kazanç), Kayıpları ile İlgili Düzeltmeler 23 30.981 97.622
- Vergi Gideri İle İlgili Düzeltmeler 27 (655.561) (71.943)
- Duran Varlıkların Elden Çıkarılmasından Kaynaklanan Kazançlar
İle İlgili Düzeltmeler 23 - (1.227)
- Parasal Kayıp / Kazanç (1.563.417) (1.851.544)
İşletme Sermayesinde Gerçekleşen Değişimler 1.521.870 (590.275)
- Ticari Alacaklardaki Artış ile İlgili Düzeltmeler 441.060 250.290
- İlişkili Taraflardan Ticari Alacaklardaki Azalış 659 1.001
- İlişkili Olmayan Taraflardan Ticari Alacaklardaki Artış 440.401 249.289
- Stoklardaki (Artış)/Azalış İle İlgili Düzeltmeler 223.847 (529.144)
- Faaliyetlerle İlgili Diğer Varlıklardaki Azalış 218.273 (595.015)
- Ticari Borçlardaki Artış/(Azalış) ile İlgili Düzeltmeler
- İlişkili Taraflara Ticari Borçlardaki Azalış
294.665
30.075
285.263
54.054
- İlişkili Olmayan Taraflara Ticari Borçlardaki Artış/(Azalış) 264.590 231.209
- Faaliyetlerle İlgili Diğer Yükümlülüklerdeki Azalış 344.025 (1.669)
Faaliyetlerden Elde Edilen Nakit Akışları 1.404.091 (849.196)
- Alınan Faiz 22 - 51.955
- Ödenen Faiz 22 - (6.186)
- Çalışanlara Sağlanan Faydalara İlişkin Karşılıklar Kapsamında Yapılan
Ödemeler
17 (55.620) (13.073)
- Vergi Ödemeleri 27 (3.189) (4.517)
- Diğer Nakit Çıkışları 15 - (109.553)
YATIRIM FAALİYETLERİNDEN KAYNAKLANAN NAKİT AKIŞLARI (429.338) (285.742)
- Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıkların Satışından Kaynaklanan Nakit
Girişleri 7.900 2.057
- Maddi Duran Varlık Alımından Kaynaklanan Nakit Çıkışları
- Maddi Olmayan Duran Varlık Alımından Kaynaklanan Nakit Çıkışları
11
12
(458.609)
-
(431.671)
(20.559)
- Diğer Nakit Girişleri/ Çıkışları, (net) 30 (21.392) 125.641
- Alınan Faiz 23 42.763 38.790
FİNANSMAN FAALİYETLERİNDEN NAKİT AKIŞLARI (104.568) 979.990
- Borçlanmadan Kaynaklanan Nakit Girişleri 6.519.565 8.800.807
- Borçlanmadan Kaynaklanan Nakit Çıkışları (6.328.738) (7.235.961)
- Kira Sözleşmelerinden Kaynaklanan Borç Ödemelerine İlişkin Nakit Çıkışları
- Ödenen Faiz
(26.178)
(268.252)
(39.726)
(565.063)
- Diğer Nakit Girişleri (Çıkışları) (965) 19.933
NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ ÜZERİNDEKİ ENFLASYON ETKİSİ
YABANCI PARA ÇEVRİM FARKLARININ ETKİSİNDEN ÖNCE NAKİT
81.573 11.095
VE NAKİT BENZERLERİNDEKİ NET ARTIŞ / (AZALIŞ) 892.949 (225.227)
Yabancı Para Çevrim Farklarının Nakit ve Nakit Benzerleri Üzerindeki Etkisi 60.428 19.975
NAKİT VE NAKİT BENZERLERİNDEKİ NET ARTIŞ / (AZALIŞ) 953.377 (205.252)
DÖNEM BAŞI NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ 36 73.705 278.957
DÖNEM SONU NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ 36 1.027.082 73.705

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

1. GRUP'UN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU

Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. ("Şirket") Bursa'da, Türkiye'de kurulmuştur. Şirket'in adresi Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi (HOSAB), Sanayi Caddesi, 16225, Nilüfer-Bursa'dır.

Bağlı bulunduğu grup: Kıraça Holding A.Ş.

İşlem gördüğü borsa: Borsa İstanbul Yıldız Pazar

Şirket, Türkiye'de her nevi oto montaj ve karoseri tesisleri kurmak, kurulmuş olanları satın almak, bunlara iştirak etmek, karoseri imali için oto ithal etmek, her nevi oto karoseri yapmak ve satmak amacıyla kurulmuştur. Şirket'in faaliyet alanları; çeşitli otomotiv markalarına motorlu araçlar üretmek, ithal ve ihraç etmektir. Aynı kapsamda, otomotiv ana ve yan sanayilerine endüstriyel hizmet vermektir.

Grup'un devam eden faaliyetleri ile ilgili faaliyet alanları ve coğrafi bölümlere göre raporlamanın ayrıntılarına 4. notta yer verilmektedir.

Grup'un 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla yıl içinde çalışan personelin ortalama sayısı 2.496'dır (31 Aralık 2022: 1.354).

Grup'un ana ortağı ile esas kontrolü elinde tutan taraf; Kıraça Holding A.Ş.'dir.

Grup'un bağlı ortaklıklarının, iştirak ve iş ortaklıklarının detayı aşağıda verilmektedir:

İşlem gördükleri
Bağlı ortaklıklar borsalar Faaliyet türleri
Karsan İç ve Dış Ticaret A.Ş. - Satış pazarlama
Karsan Europe S.R.L. - Satış pazarlama
Karsan USA LLC (*) - Satış pazarlama
Hervouet Corporate Industry (HCI) (**) - Satış pazarlama
Hervouet Corporate Lease (HCL) (**) - Satış pazarlama

(*) Şirket, bir taksi modeli projesi ile ilgili olarak ABD'deki yerel otoritelerin düzenleyecekleri ihalelere katılmak amacıyla 26 Nisan 2010 tarihinde merkezi New York, ABD'de tamamı Karsan Otomotiv'e ait kuruluş aşamasında bir sermaye aktarımı gerektirmeyen Karsan USA LLC unvanı ile bir şirket kurmuştur. Şirkete herhangi bir sermaye aktarımı olmamış olup, gayri faal olduğu için konsolide finansal tablolara dahil edilmemiştir.

(**) Şirket, yurtdışı pazarlardaki rekabet gücünü ve verimliliği artırma hedefi çerçevesinde, Fransa'daki pazar payını artırmak ve kamu ihalelerine katılım sağlamak amacıyla, Fransa'daki yerleşik distribütörü Hervouet Corporate Industry'nin sermayesinde %50 oranında pay sahibi olacak şekilde 4.515 TL (700.000 Avro) nominal değerli 2.400 adet payı satın almıştır. 2.653 TL (400.000 Avro) tutarındaki ilk sermaye ödemesi 17 Haziran 2019 tarihinde ve 1.863 TL (300.000 Avro) tutarındaki ikinci sermaye ödemesi ise 31 Temmuz 2019 tarihinde gerçekleşmiştir.

İştirakler İşlem gördükleri borsalar Faaliyet türleri
Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Satış ve
Pazarlama A.Ş. ("Karsan Pazarlama") - Distribütörlük

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

1. GRUP'UN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU (DEVAMI)

Ödenecek temettü:

Halka açık şirketler, kar payı dağıtımlarını SPK'nın 1 Şubat 2014 tarihinden itibaren yürürlüğe giren II-19.1 no'lu Kar Payı Tebliği'ne göre yaparlar.

Ortaklıklar, karlarını genel kurulları tarafından belirlenecek kar dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak genel kurul kararıyla dağıtır. Söz konusu tebliğ kapsamında, asgari bir dağıtım oranı tespit edilmemiştir. Şirketler esas sözleşmelerinde veya kar dağıtım politikalarında belirlenen şekilde kar payı öderler.

Finansal tabloların onaylanması:

Finansal tablolar, yönetim kurulu tarafından onaylanmış ve 18 Nisan 2024 tarihinde yayınlanması için yetki verilmiştir. Genel Kurul'un finansal tabloları değiştirme yetkisi bulunmaktadır.

TFRS'ye Uygunluk Beyanı

İlişikteki finansal tablolar Sermaye Piyasası Kurulu'nun ("SPK") 13 Haziran 2013 tarih ve 28676 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri II, 14.1 No'lu "Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği" ("Tebliğ") hükümlerine uygun olarak hazırlanmış olup Tebliğin 5. Maddesine istinaden Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ("KGK") tarafından yürürlüğe konulmuş olan Türkiye Finansal Raporlama Standartları ("TFRS") ile bunlara ilişkin ek ve yorumları esas alınmıştır.

Ayrıca finansal tablolar, KGK tarafından 4 Ekim 2022 tarihinde yayımlanan "TFRS Taksonomisi Hakkında Duyuru" ile SPK tarafından yayımlanan Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi'nde belirlenmiş olan formatlara uygun olarak sunulmuştur.

Finansal tablolar, türev olmayan finansal araçların gerçeğe uygun değerinden gösterilmesi ve maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi haricinde, tarihi maliyet esasına göre hazırlanmaktadır. Tarihi maliyetin belirlenmesinde, genellikle varlıklar için ödenen tutarın gerçeğe uygun değeri esas alınmaktadır.

Kullanılan Para Birimi

Grup'un her işletmesinin kendi finansal tabloları faaliyette bulundukları temel ekonomik çevrede geçerli olan para birimi (fonksiyonel para birimi) ile sunulmuştur. Her işletmenin finansal durumu ve faaliyet sonuçları, Grup'un geçerli para birimi olan ve konsolide finansal tablolar için sunum para birimi olan TL cinsinden ifade edilmiştir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR

2.1 Sunuma İlişkin Temel Esaslar

Yüksek enflasyon dönemlerinde finansal tabloların düzeltilmesi

Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) 23 Kasım 2023 tarihinde yaptığı duyuru ile ve Sermaye Piyasası Kurumu (SPK)'nun 28 Aralık 2023 tarih ve 81/1820 sayılı kararı uyarınca, konsolide finansal tablolarını Türkiye Muhasebe Standartları /Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına göre hazırlayan ihraççılar ile sermaye piyasası kurumlarının, 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla konsolide finansal tablolarını TMS 29 "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama" standardı hükümlerini uygulayarak hazırlamasına karar verilmiştir.

Grup'un 31 Aralık 2023 tarihli konsolide finansal tabloları, TMS 29-Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama'ya ("TMS 29") göre geçerli para biriminin genel satın alma gücündeki değişikliklere göre yeniden düzenlenmiştir. TMS 29, yüksek enflasyonlu bir ekonominin para biriminde hazırlanan konsolide finansal tabloların konsolide finansal durum tablosu tarihindeki cari ölçüm birimi cinsinden hazırlanmasını ve önceki dönem konsolide finansal tablolarının aynı şekilde yeniden düzenlenmesini gerektirir.

Bu nedenle, Grup'un 31 Aralık 2022 tarihli konsolide finansal tabloları, 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre yeniden düzenlenerek sunulmuştur.

TMS 29'un uygulanmasını zorunlu kılan özelliklerden biri, kümülatif üç yıllık enflasyon oranının %100'e yaklaşması veya aşmasıdır. Türkiye İstatistik Kurumu ("TÜİK") tarafından açıklanan Türkiye Geneli Tüketici Fiyatları Endeksi ("TÜFE") baz alındığında, Türkiye'de kümülatif üç yıllık enflasyon oranı 31 Aralık 2023 itibarıyla %268,3'e ulaşmıştır. Bununla birlikte, TMS 29, %100 oranını yüksek enflasyonun ortaya çıktığı mutlak oran olarak belirlemez ve konsolide finansal tabloların TMS 29'a göre yeniden düzenlenmesinin gerekli olup olmadığı muhakeme konusudur. Ayrıca, yüksek enflasyon, bir ülkenin ekonomik ortamının özellikleri ile de belirlenir.

Aşağıdaki tablo, son üç yıldaki ve 31 Aralık 2023 itibarıyla TÜFE'nin gelişimini göstermektedir:

2023 2022 2021
Yıllık Endeks 1.859,38 1.128,45 686,95
Yıllık Enflasyon %64,77 %64,27 %36,07
Kümülatif Enflasyon (2021'den itibaren) %268,24 %156,18 %55,83
Düzeltme katsayısı 1,0000 1,64773 2,70672

Enflasyon döneminde, parasal varlıkları parasal yükümlülüklerinden fazla olan bir işletme satın alma gücünü kaybederken, parasal yükümlülükleri parasal varlıklarından fazla olan bir işletme, varlık ve yükümlülükleri bir fiyat düzeyine bağlı olmadığı ölçüde satın alma gücü kazanır. Net parasal pozisyon üzerinden oluşan kazanç veya kayıp, kar veya zarar tablosunda parasal kazanç (kayıp) kalemi olarak muhasebeleştirilmektedir.

Grup, enflasyon düzeltmesi raporlamasının etkisini 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla cari ölçüm birimi cinsinden yansıtacak şekilde parasal olmayan tüm kalemleri yeniden düzenlemiştir. Parasal kalemler 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla cari ölçüm birimi cinsinden ifade edildiğinden yeniden düzenlenmemiştir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.1 Sunuma İlişkin Temel Esaslar (devamı)

Karşılaştırmalı Bilgiler ve Önceki Dönem Tarihli Finansal Tablolarının Düzeltilmesi

Mali durum ve performans trendlerinin tespitine imkan vermek üzere, Grup'un konsolide finansal tabloları önceki dönemle karşılaştırmalı olarak hazırlanmaktadır. Cari dönem konsolide finansal tabloların sunumu ile uygunluk sağlanması açısından karşılaştırmalı bilgiler gerekli görüldüğünde yeniden sınıflandırılır ve önemli farklılıklar açıklanır. Cari dönemde Grup, önceki dönem finansal tablolarında herhangi bir sınıflama yapmamıştır.

İşletmenin Sürekliliği Varsayımı

Konsolide finansal tablolar, Grup'un önümüzdeki bir yılda ve faaliyetlerinin doğal akışı içerisinde varlıklarından fayda elde edeceği ve yükümlülüklerini yerine getireceği varsayımı altında işletmenin sürekliliği esasına göre hazırlanmıştır.

31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla Grup'un cari dönem net karını içerecek şekilde 3.113.215 TL (31 Aralık 2022: 3.749.790 TL zarar) tutarında geçmiş yıllar zararı bulunmakta ve aynı tarih itibarıyla kısa vadeli yükümlülükleri, dönen varlıklarını 206.352 TL (31 Aralık 2022: 522.768 TL açık) tutarında geçmiştir. Grup'un 2023 yılsonu itibarıyla bir kısım ticari alacaklarının uzun vadelerde tahsilinin beklenmesi ve borçlanmaların bir kısmının kısa vadeye düşmesi sebebiyle işletme sermayesi açığı oluşmaktadır. 31 Aralık 2023 tarihinde sona eren yılda Grup'un 1.451.424 TL Esas Faaliyet Karı ve 619.840 TL tutarında net dönem karı vardır. Grup Yönetimi, 2024 yılı için bütçe ve tahmin çalışmalarında hasılattaki büyümeden oluşacak ölçekle esas faaliyet karlılığında artış beklemekte ve bu seviyenin mevcut işletme sermaye açığını kapatacak derecede nakit girişi oluşturacağını öngörmektedir. Bu nedenlerden ötürü, Grup yönetimi işletmenin sürekliliğine ilişkin net işletme sermayesine yönelik bir risk öngörmemektedir.

Konsolidasyona İlişkin Esaslar

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla Grup'un bağlı ortaklıklarının detayı aşağıdaki gibidir:

Grup'un sermayedeki
pay oranı ve oy
kullanma hakkı oranı
(%)
Şirket ismi Kuruluş ve faaliyet
konusu
Geçerli para
birimi
31 Aralık
2023
31 Aralık
2022
Karsan İç ve Dış Ticaret A.Ş. Satış pazarlama Türk Lirası %100 %100
Karsan USA LLC (*) Satış pazarlama ABD Doları %100 %100
Karsan Europe S.R.L. Satış pazarlama Avro %100 %100
Hervouet Corporate Industry (HCI) Satış pazarlama Avro %50 %50
Hervouet Corporate Lease (HCL) Satış pazarlama Avro %50 %50

(*) Not 1'de detaylı olarak açıklandığı üzere 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihli finansal tablolara tam konsolidasyon yöntemi ile dahil edilmemiştir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.1 Sunuma İlişkin Temel Esaslar (devamı)

Konsolidasyona İlişkin Esaslar (devamı)

Konsolide finansal tablolar, Şirket ve Şirket'in bağlı ortaklıkları tarafından kontrol edilen işletmelerin finansal tablolarını kapsar. Kontrol, Şirket'in aşağıdaki şartları sağlaması ile sağlanır:

  • yatırım yapılan şirket/varlık üzerinde gücünün olması;
  • yatırım yapılan şirket/varlıktan elde edeceği değişken getirilere açık olması ya da bu getirilere hakkı olması ve
  • getiriler üzerinde etkisi olabilecek şekilde gücünü kullanabilmesi.

Yukarıda listelenen kriterlerin en az birinde herhangi bir değişiklik oluşmasına neden olabilecek bir durumun ya da olayın ortaya çıkması halinde Şirket yatırımının üzerinde kontrol gücünün olup olmadığını yeniden değerlendirir.

Şirket'in yatırım yapılan şirket/varlık üzerinde çoğunluk oy hakkına sahip olmadığı durumlarda, ilgili yatırımın faaliyetlerini tek başına yönlendirebilecek/yönetebilecek şekilde yeterli oy hakkının olması halinde, yatırım yapılan şirket/varlık üzerinde kontrol gücü vardır. Şirket, aşağıdaki unsurlar da dahil olmak üzere, ilgili yatırımdaki oy çoğunluğunun kontrol gücü sağlamak için yeterli olup olmadığının değerlendirmesinde konuyla ilgili tüm olayları ve şartları göz önünde bulundurur:

  • Şirket'in sahip olduğu oy hakkı ile diğer hissedarların sahip olduğu oy hakkının karşılaştırılması;
  • Şirket ve diğer hissedarların sahip olduğu potansiyel oy hakları;
  • Sözleşmeye bağlı diğer anlaşmalardan doğan haklar ve
  • Şirket'in karar verilmesi gereken durumlarda ilgili faaliyetleri yönetmede (geçmiş dönemlerdeki genel kurul toplantılarında yapılan oylamalar da dahil olmak üzere) mevcut gücünün olup olmadığını gösterebilecek diğer olay ve şartlar.

Bir bağlı ortaklığın konsolidasyon kapsamına alınması Şirket'in bağlı ortaklık üzerinde kontrole sahip olmasıyla başlar ve kontrolünü kaybetmesiyle sona erer. Yıl içinde satın alınan veya elden çıkarılan bağlı ortaklıkların gelir ve giderleri, satın alım tarihinden elden çıkarma tarihine kadar konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna dahil edilir.

Kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelirin her bir kalemi ana ortaklık hissedarlarına ve kontrol gücü olmayan paylara aittir. Kontrol gücü olmayan paylar ters bakiye ile sonuçlansa dahi, bağlı ortaklıkların toplam kapsamlı geliri ana ortaklık hissedarlarına ve kontrol gücü olmayan paylara aktarılır.

Gerekli olması halinde, Grup'un izlediği muhasebe politikalarıyla aynı olması amacıyla bağlı ortaklıkların finansal tablolarında muhasebe politikalarıyla ilgili düzeltmeler yapılmıştır.

Tüm grup içi varlıklar ve yükümlülükler, özkaynaklar, gelir ve giderler ve Grup şirketleri arasındaki işlemlere ilişkin nakit akışları konsolidasyonda elimine edilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.1 Sunuma İlişkin Temel Esaslar (devamı)

Konsolidasyona İlişkin Esaslar (devamı)

Grup'un mevcut bağlı ortaklığının sermaye payındaki değişiklikler

Grup'un bağlı ortaklıklarındaki sermaye payında kontrol kaybına neden olmayan değişiklikler özkaynak işlemleri olarak muhasebeleştirilir. Grup'un payı ile kontrol gücü olmayan payların defter değerleri, bağlı ortaklık paylarındaki değişiklikleri yansıtmak amacıyla düzeltilir. Kontrol gücü olmayan payların düzeltildiği tutar ile alınan veya ödenen bedelin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark, doğrudan özkaynaklarda Grup'un payı olarak muhasebeleştirilir.

Grup'un bir bağlı ortaklığındaki kontrolü kaybetmesi durumunda, satış sonrasındaki kar/zarar, i) alınan satış bedeli ile kalan payın gerçeğe uygun değerlerinin toplamı ile ii) bağlı ortaklığın varlık (şerefiye dahil) ve yükümlülüklerinin ve kontrol gücü olmayan payların önceki defter değerleri arasındaki fark olarak hesaplanır. Diğer kapsamlı gelir içinde bağlı ortaklık ile ilgili önceden muhasebeleştirilen ve özkaynakta toplanan tutarlar, Şirket'in ilgili varlıkları satmış olduğu varsayımı üzerine kullanılacak muhasebe yöntemine göre kayda alınır (örneğin; konuyla ilgili TFRS'ler uyarınca, kar/zarara aktarılması ya da doğrudan geçmiş yıl karlarına transfer). Bağlı ortaklığın satışı sonrası kalan yatırımın kontrolünün kaybedildiği tarihteki gerçeğe uygun değeri, TFRS 9 Finansal Araçlar standardı kapsamında belirlenen başlangıç muhasebeleştirmesinde gerçeğe uygun değer olarak ya da, uygulanabilir olduğu durumlarda, bir iştirak ya da müşterek olarak kontrol edilen bir işletmedeki yatırımın başlangıç muhasebeleştirmesindeki maliyet bedeli olarak kabul edilir.

İştirakler ve iş ortaklıklarındaki paylar

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla Grup'un iştiraklerinin ve iş ortaklıklarının detayları aşağıdaki gibidir:

Grup'un sermayedeki
pay oranı ve oy
kullanma hakkı oranı
(%)
Kuruluş ve faaliyet Geçerli 31 Aralık 31 Aralık
Şirket ismi konusu para
birimi
2023 2022
Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri
Pazarlama A.Ş. ("Karsan Pazarlama") (*) Distribütör Türk Lirası %6,43 %6,43

(*) Karsan Pazarlama Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş. şirketinde 2021 Ocak ayında yapılan sermaye artırımı sonrası, Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'nin sermayedeki pay oranı ve oy kullanma hakkı oranı %25'ten %6,43'e azalmıştır. Bunun sonucunda, Grup'un şirket üzerinde önemli derece etkinliği kalmadığından dolayı, "Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlık" olarak sınıflanmıştır.

İştirak Grup'un önemli derecede etkide bulunduğu işletmedir. Önemli derecede etkinlik, bir işletmenin finansal ve operasyonel politikalarına ilişkin kararlarına münferiden veya müştereken kontrol yetkisi olmaksızın katılma gücünün olmasıdır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.1 Sunuma İlişkin Temel Esaslar (devamı)

İştirakler ve iş ortaklıklarındaki paylar (devamı)

İş ortaklığı, bir düzenlemede müşterek kontrolü olan tarafların, ortak düzenlemedeki net varlıklara ilişkin haklarının olduğu ortak bir girişimdir. Müşterek kontrol, bir ekonomik faaliyet üzerindeki kontrolün sözleşmeye dayalı olarak paylaşılmasıdır. Bu kontrolün, ilgili faaliyetlere ilişkin kararların, kontrolü paylaşan tarafların oy birliği ile mutabakatını gerektirdiği durumlarda var olduğu kabul edilir.

Ekteki finansal tablolarda iştiraklerin veya iş ortaklıklarının faaliyet sonuçları ile varlık ve yükümlülükleri, TFRS 5 standardı uyarınca satılmak üzere elde tutulan varlık olarak muhasebeleştirilenler dışında, özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilmiştir. Özkaynak yöntemine göre konsolide bilançoda iştirakler veya iş ortaklıkları, maliyet bedelinin iştirakin veya iş ortaklığının net varlıklarındaki alım sonrası dönemde oluşan değişimdeki Grup'un payı kadar düzeltilmesi sonucu bulunan tutardan, iştirakte veya iş ortaklığında oluşan herhangi bir değer düşüklüğünün düşülmesi neticesinde elde edilen tutar üzerinden gösterilir. İştirakin veya iş ortaklığının, Grup'un iştirakteki veya iş ortaklığındaki payını (özünde Grup'un iştirakteki veya iş ortaklığındaki net yatırımının bir parçasını oluşturan herhangi bir uzun vadeli yatırımı da içeren) aşan zararları kayıtlara alınmaz. İlave zarar ayrılması ancak Grup'un yasal veya zımni kabulden doğan yükümlülüğe maruz kalmış olması ya da iştirak veya iş ortaklığı adına ödemeler yapmış olması halinde söz konusudur.

Grup şirketlerinden biri ile Grup'un bir iştiraki arasında gerçekleşen işlemler neticesinde oluşan kar ve zararlar, Grup'un ilgili iştirakteki veya iş ortaklığındaki payı oranında elimine edilir.

2.2 Muhasebe Politikalarında Değişiklikler

Muhasebe politikalarında yapılan önemli değişiklikler geriye dönük olarak uygulanmakta ve önceki dönem finansal tabloları yeniden düzenlenmektedir. Grup, cari yıl içerisinde standartlardaki değişikliklerin etkileri nedeniyle muhasebe politikalarında herhangi bir değişiklik yapmamıştır.

2.3 Muhasebe Tahminlerindeki Değişiklikler ve Hatalar

Muhasebe tahminlerindeki değişiklikler, yalnızca bir döneme ilişkin ise, değişikliğin yapıldığı cari dönemde, gelecek dönemlere ilişkin ise, hem değişikliğin yapıldığı dönemde hem de gelecek dönemlerde, ileriye yönelik olarak uygulanır. Grup'un cari yıl içerisinde muhasebe tahminlerinde önemli bir değişikliği olmamıştır.

2.4 Yeni ve Revize Edilmiş Türkiye Finansal Raporlama Standartları

31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla sona eren hesap dönemine ait konsolide finansal tabloların hazırlanmasında esas alınan muhasebe politikaları aşağıda özetlenen 1 Ocak 2023 tarihi itibarıyla geçerli yeni ve değiştirilmiş Türkiye Muhasebe Standartları ("TMS")/ Türkiye Finansal Raporlama Standartları ("TFRS") ve TMS/TFRS yorumları dışında önceki yılda kullanılanlar ile tutarlı olarak uygulanmıştır. Bu standartların ve yorumların Grup'un mali durumu ve performansı üzerindeki etkileri ilgili paragraflarda açıklanmıştır.

31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla yayımlanmış ve yürürlüğe girmiş olan standartlar ve değişiklikler:

a) 1 Ocak 2023 Tarihinden İtibaren Geçerli Olan Yeni Standart, Değişiklik ve Yorumlar:

TMS 1, Uygulama Bildirimi 2 ve TMS 8'deki dar kapsamlı değişiklikler,

1 Ocak 2023 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler muhasebe politikası açıklamalarını iyileştirmeyi ve finansal tablo kullanıcılarının muhasebe tahminlerindeki değişiklikler ile muhasebe politikalarındaki değişiklikleri ayırt etmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.4 Yeni ve Revize Edilmiş Türkiye Finansal Raporlama Standartları (devamı)

a) 1 Ocak 2023 Tarihinden İtibaren Geçerli Olan Yeni Standart, Değişiklik ve Yorumlar (devamı):

TMS 12, Tek bir işlemden kaynaklanan varlık ve yükümlülüklere ilişkin ertelenmiş vergiye ilişkin değişiklik,

1 Ocak 2023 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler, şirketler tarafından ilk defa finansal tablolara alındığında vergilendirilebilir ve indirilebilir geçici farkların eşit tutarlarda oluşmasına neden olan işlemler üzerinden ertelenmiş vergi muhasebeleştirmelerini gerektirmektedir.

TMS 12 'de değişiklik, Uluslararası vergi reformu;

Geçici istisna, Aralık 2023 yıl sonu için geçerli olup açıklama gereksinimleri 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren başlayan muhasebe dönemleri için geçerlidir ve erken uygulamaya izin verilir. Bu değişiklikler, şirketlere Asgari Vergi Uygulama Kılavuzu uluslararası vergi reformundan kaynaklanan ertelenmiş vergilerin muhasebeleştirilmesi konusunda geçici bir kolaylık sağlar. Ayrıca değişiklikler, etkilenen şirketler için açıklama gereksinimlerini de içerir.

b) 31 Aralık 2023 Tarihi İtibarıyla Yayınlanan Ama Yürürlüğe Girmemiş ve Erken Uygulamaya Konulmayan Standartlar:

TMS 1, Sözleşme koşulları olan uzun vadeli yükümlülüklere ilişkin değişiklik,

1 Ocak 2024 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler, işletmenin raporlama döneminden sonraki on iki ay içinde uyması gereken koşulların bir yükümlülüğün sınıflandırmasını nasıl etkilediğine açıklık getirmektedir. Değişiklikler aynı zamanda işletmenin bu koşullara tabi yükümlülüklerle ilgili sağladığı bilgilerin iyileştirilmesini de amaçlamaktadır.

TFRS 16, Satış ve geri kiralama işlemleri,

1 Ocak 2024 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler, işletmenin TFRS 16'daki bir satış ve geri kiralama işlemini işlem tarihinden sonra nasıl muhasebeleştirdiğini açıklayan satış ve geri kiralama hükümlerini içerir. Kira ödemelerinin bir kısmı veya tamamı bir endekse veya orana bağlı olmayan değişken kira ödemelerinden oluşan satış ve geri kiralama işlemlerinin etkilenmesi muhtemeldir.

TMS 7 ve TFRS 7 'deki tedarikçi finansman anlaşmalarına ilişkin değişiklikler,

1 Ocak 2024 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler tedarikçi finansman anlaşmalarının ve işletmelerin yükümlülükleri, nakit akışları ve likidite risklerinin üzerindeki etkilerine dair şeffaflığı arttırmak için açıklama yapılmasını gerektirir. Açıklama gereklilikleri, UMSK (Uluslararası Muhasebe Standartları Kurumu)'nun, yatırımcıların, bazı şirketlerin tedarikçi finansmanı anlaşmalarının yeterince açık olmadığı ve yatırımcıların analizini engellediği yönündeki endişelerine verdiği yanıttır.

TMS 21 Değiştirilebilirliğin Eksikliği;

1 Ocak 2025 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemleri için geçerlidir. Bir işletme, belirli bir amaç için belirli bir ölçüm tarihinde başka bir para birimine çevrilemeyen yabancı para biriminde yapılan bir işlem veya faaliyete sahip olduğunda bu değişikliklerden etkilenir. Bir para birimi, başka bir para birimini elde etme olanağı mevcut olduğunda (normal bir idari gecikmeyle) değiştirilebilir ve işlem; uygulanabilir haklar ve yükümlülükler yaratan bir piyasa veya takas mekanizması yoluyla gerçekleşir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti

İlişkili Taraflar

İlişkili taraflar, finansal tablolarını hazırlayan işletmeyle (raporlayan işletme) ilişkili olan kişi veya işletmedir.

  • a) Bir kişi veya bu kişinin yakın ailesinin bir üyesi, aşağıdaki durumlarda raporlayan işletmeyle ilişkili sayılır: Söz konusu kişinin,
    • (i) raporlayan işletme üzerinde kontrol veya müşterek kontrol gücüne sahip olması durumunda,
    • (ii) raporlayan işletme üzerinde önemli etkiye sahip olması durumunda,
    • (iii) raporlayan işletmenin veya raporlayan işletmenin bir ana ortaklığının kilit yönetici personelinin bir üyesi olması durumunda.
  • (b) Aşağıdaki koşullardan herhangi birinin mevcut olması halinde işletme raporlayan işletme ile ilişkili sayılır:
    • (i) İşletme ve raporlayan işletmenin aynı grubun üyesi olması halinde (yani her bir ana ortaklık, bağlı ortaklık ve diğer bağlı ortaklık diğerleri ile ilişkilidir).
    • (ii) İşletmenin, diğer işletmenin (veya diğer işletmenin de üyesi olduğu bir grubun üyesinin) iştiraki ya da iş ortaklığı olması halinde.
    • (iii) Her iki işletmenin de aynı bir üçüncü tarafın iş ortaklığı olması halinde.
    • (iv) İşletmelerden birinin üçüncü bir işletmenin iş ortaklığı olması ve diğer işletmenin söz konusu üçüncü işletmenin iştiraki olması halinde.
    • (v) İşletmenin, raporlayan işletmenin ya da raporlayan işletmeyle ilişkili olan bir işletmenin çalışanlarına ilişkin olarak işten ayrılma sonrasında sağlanan fayda plânlarının olması halinde. Raporlayan işletmenin kendisinin böyle bir plânının olması halinde, sponsor olan işverenler de raporlayan işletme ile ilişkilidir.
    • (vi) İşletmenin (a) maddesinde tanımlanan bir kişi tarafından kontrol veya müştereken kontrol edilmesi halinde.
    • (vii) (a) maddesinin (i) bendinde tanımlanan bir kişinin işletme üzerinde önemli etkisinin bulunması veya söz konusu işletmenin (ya da bu işletmenin ana ortaklığının) kilit yönetici personelinin bir üyesi olması halinde.

İlişkili tarafla yapılan işlem raporlayan işletme ile ilişkili bir taraf arasında kaynakların, hizmetlerin ya da yükümlülüklerin, bir bedel karşılığı olup olmadığına bakılmaksızın transferidir.

Hasılat

Hasılat, aşağıda yer alan beş aşamalı model kapsamında konsolide finansal tablolarda muhasebeleştirmektedir.

  • Müşteriler ile yapılan sözleşmelerin tanımlanması
  • Sözleşmelerdeki edim yükümlülüklerinin tanımlanması
  • Sözleşmelerdeki işlem bedelinin belirlenmesi
  • İşlem bedelinin edim yükümlülüklerine dağıtılması
  • Hasılatın muhasebeleştirilmesi

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Hasılat (devamı)

Grup, müşterilerle yapılan her bir sözleşmede taahhüt ettiği mal veya hizmetleri değerlendirerek, söz konusu mal veya hizmetleri devretmeye yönelik verdiği her bir taahhüdü ayrı bir edim yükümlülüğü olarak belirlemektedir.

Her bir edim yükümlülüğü için, edim yükümlülüğünün zamana yayılı olarak mı yoksa belirli bir anda mı yerine getirileceği sözleşme başlangıcında belirlenir. Grup, bir mal veya hizmetin kontrolünü zamanla devreder ve dolayısıyla ilgili satışlara ilişkin edim yükümlülüklerini zamana yayılı olarak yerine getirirse, söz konusu edim yükümlülüklerinin tamamen yerine getirilmesine yönelik ilerlemeyi ölçerek hasılatı zamana yayılı olarak konsolide finansal tablolara alır.

Grup, taahhüt edilmiş bir mal veya hizmeti müşterisine devrederek edim yükümlülüğünü yerine getirdiğinde veya getirdikçe, bu edim yükümlülüğüne tekabül eden işlem bedelini hasılat olarak konsolide finansal tablolarına kaydeder. Mal veya hizmetlerin kontrolü müşterilerin eline geçtiğinde (veya geçtikçe) mal veya hizmet devredilmiş olur.

Grup, satışı yapılan mal veya hizmetin kontrolünün müşteriye devrini değerlendirirken,

  • Grup'un mal veya hizmete ilişkin tahsil hakkına sahipliği,
  • müşterinin mal veya hizmetin yasal mülkiyetine sahipliği,
  • mal veya hizmetin zilyetliğinin devri,
  • müşterinin mal veya hizmetin mülkiyetine sahip olmaktan doğan önemli risk ve getirilere sahipliği,
  • müşterinin mal veya hizmeti kabul etmesi koşullarını dikkate alır.

Grup, sözleşmenin başlangıcında, müşteriye taahhüt ettiği mal veya hizmetin devir tarihi ile müşterinin bu mal veya hizmetin bedelini ödediği tarih arasında geçen sürenin bir yıl veya daha az olacağını öngörmesi durumunda, taahhüt edilen bedelde önemli bir finansman bileşeninin etkisi için düzeltme yapmamaktadır. Diğer taraftan, hasılatın içerisinde önemli bir finansman unsuru bulunması durumunda, hasılat değeri gelecekte oluşacak tahsilatların, finansman unsuru içerisinde yer alan faiz oranı ile indirgenmesi ile tespit edilir. Fark, tahakkuk esasına göre esas faaliyetlerden diğer gelirler olarak ilgili dönemlere kaydedilir.

Karsan markalı araçların satışları

Grup, kendi markası olan araçlara ilişkin hasılatı, yukarıda belirtilen politikaya uygun olarak satış anında konsolide finansal tablolarda muhasebeleştirmektedir.

Uzatılmış garanti ve bakım hizmeti satışlarından kaynaklanan hasılat

Grup, ürettiği ürünler için kanunlar tarafından zorunlu kılınan yasal sürelerin bitişinden başlayan dönemler için garanti taahhüdü ve bakım hizmeti satışı yapmaktadır. Verilen ek taahhütlerin fiyatı, satılan ürünlerden ayrı olarak, sözleşme içerisinde taahhüt edilen farklı bir hizmet olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle Grup, uzatılmış garanti satışları ve bakım hizmetleri nedeniyle verilecek hizmeti ayrı bir edim yükümlülüğü olarak muhasebeleştirmektedir.

Otobüs satışları (İhaleler)

Grup, kamu (belediye) ihaleleri kapsamındaki ihale hasılatını, otobüslerin teslimatları gerçekleştiği zaman konsolide finansal tablolarda muhasebeleştirir. Grup, ihaleler kapsamında 5 yıllık satış sonrası bakım ve onarım hizmeti sağlamakta olup, söz konusu hizmetlerin maliyeti ile ilgili olarak konsolide finansal tablolarda bakım ve onarım karşılığını hasılatı ile eş zamanlı muhasebeleştirir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Finans sektörü faaliyetleri

Finans sektörü faaliyetleri, Grup'un TFRS 16 - "Kiralamalar" standardı kapsamında kiralayan durumunda olduğu finansal kiralama işlemlerini içermektedir.

Renault ile imzalanan sözleşme koşullarını, TFRS 16-Kiralamalar standardı kapsamında değerlendirmiştir. Bu kapsamda;

  • (a) Anlaşma koşullarının yerine getirilmesi Grup tarafından finanse edilen yatırıma bağlıdır.
  • (b) Anlaşma, yatırımın kullanım hakkını Oyak Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş.'ye devretmiştir.
  • (c) Yatırım ve yatırım vasıtasıyla üretilen ürünler üzerindeki kontrol hakkı tamamen Renault'ya devredilmiştir.
  • (d) Yatırıma ilişkin yapılacak kira ödemeleri, anlaşma kapsamındaki diğer ödemelerden ayrıştırılabilmektedir.

Sonuç olarak, Grup yukarıda belirtilen koşulları dikkate alarak, söz konusu yatırımları, tüm risklerin Oyak Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş.'ye devredildiği finansal kiralama işlemi şeklinde sınıflandırmıştır.

Finansal kiralamada, kiralama konusu varlık, net kira yatırımına eşit bir alacak olarak finansal tablolarda izlenir. Finansal kiralama ile ilgili finansman geliri, finansal kiralama kapsamındaki net yatırıma sabit bir dönemsel getiri getirecek şekilde belirlenir. Alınan kira ödemeleri anapara ve kazanılmamış finansman gelirlerini azaltacak şekilde brüt kira yatırımının tutarından düşülür (Dipnot:7). Kazanılmamış finansman geliri, brüt kira yatırımı ile kiralamadaki zımni faiz oranı üzerinden brüt yatırımın bugünkü değeri arasındaki farktır. Zımni faiz oranı, kiralamanın başlangıcı itibarıyla, asgari kira ödemeleri ile garanti edilmemiş hurda değer toplamını, kiralanan varlığın gerçeğe uygun değeri ile başlangıç maliyetlerinin toplamına eşitleyen iskonto oranıdır.

Kiralama süresinin başında finansal tablolara yansıtılan satış gelirleri, söz konusu varlığın gerçeğe uygun değeri, ya da, bu değerin altında olması koşuluyla piyasa faiz oranının kullanılması durumunda hesaplanan ve kiraya veren tarafından elde edilecek asgari kira ödemelerinin bugünkü değeridir. Kiralama süresinin başlangıcı itibarıyla muhasebeleştirilen satış maliyeti, kiralanan varlığın maliyetidir. Grup'un muhasebeleştirdiği satış geliri ile satış maliyeti arasındaki fark satış kârıdır.

Temettü ve faiz geliri:

Hisse senedi yatırımlarından elde edilen temettü geliri, hissedarların temettü alma hakkı doğduğu zaman (Grup'un ekonomik faydaları elde edeceği ve gelirin güvenilir bir biçimde ölçülmesi mümkün olduğu sürece) kayda alınır.

Finansal varlıklardan elde edilen faiz geliri, Grup'un ekonomik faydaları elde edeceği ve gelirin güvenilir bir biçimde ölçülmesi mümkün olduğu sürece kayıtlara alınır. Faiz geliri, kalan anapara bakiyesi ile beklenen ömrü boyunca ilgili finansal varlıktan elde edilecek tahmini nakit girişlerini söz konusu varlığın kayıtlı değerine indirgeyen efektif faiz oranı nispetinde ilgili dönemde tahakkuk ettirilir.

Stoklar

Stoklar, maliyetin ya da net gerçekleşebilir değerin düşük olanı ile değerlenmektedir. Sabit ve değişken genel üretim giderlerinin bir kısmını da içeren maliyetler stokların bağlı bulunduğu sınıfa uygun olan yönteme göre ve çoğunlukla ağırlıklı ortalama yöntemine göre değerlenir. Net gerçekleşebilir değer, olağan ticari faaliyet içerisinde oluşan tahmini satış fiyatından tahmini tamamlanma maliyeti ile satışı gerçekleştirmek için yüklenilmesi gereken tahmini maliyetlerin toplamının indirilmesiyle elde edilir. Stokların net gerçekleşebilir değeri maliyetinin altına düştüğünde, stoklar net gerçekleşebilir değerine indirgenir ve değer düşüklüğünün oluştuğu yılda kar veya zarar tablosuna gider olarak yansıtılır. Daha önce stokların net gerçekleşebilir değere indirgenmesine neden olan koşulların geçerliliğini kaybetmesi veya değişen ekonomik koşullar nedeniyle net gerçekleşebilir değerde artış olduğu kanıtlandığı durumlarda, ayrılan değer düşüklüğü karşılığı iptal edilir. İptal edilen tutar önceden ayrılan değer düşüklüğü tutarı ile sınırlıdır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Maddi Duran Varlıklar

Üretim ya da mal veya hizmetin verilmesinde veya idari amaçlar için kullanımda tutulan arazi ve binalar, yeniden değerlenmiş tutarlarıyla ifade edilir. Yeniden değerlenmiş tutar, yeniden değerleme tarihinde tespit edilen gerçeğe uygun değerden sonraki dönemlerde oluşan birikmiş amortisman ve birikmiş değer düşüklüğü düşülerek tespit edilir. Yeniden değerlemeler bilanço tarihinde belirlenecek gerçeğe uygun değerin defter değerinden önemli farklılık göstermeyecek şekilde düzenli aralıklarla yapılır. Grup, Mart 2009 döneminden başlayarak arsalar ile binalar Mayıs 2015 döneminden başlayarak binalar için "yeniden değerleme modelini" benimsemiştir. Grup, arsa ve binaları için en son değerlemeyi 12 Ekim 2023 tarihinde yaptırmıştır ve 30 Eylül 2023 tarihli konsolide finansal tablolarına yansıltılmıştır.

Söz konusu arazi ve binaların yeniden değerlemesinden kaynaklanan artış, özkaynaktaki yeniden değerleme fonuna kaydedilir. Yeniden değerleme sonucu oluşan değer artışı, maddi duran varlıkla ilgili daha önceden kar veya zarar tablosunda gösterilen bir değer düşüklüğünün olması durumunda öncelikle söz konusu değer düşüklüğü nispetinde kar veya zarar tablosuna kaydedilir. Bahse konu arazi ve binaların yeniden değerlemesinden oluşan defter değerindeki azalış, söz konusu varlığın daha önceki yeniden değerlemesine ilişkin yeniden değerleme fonunda bulunan bakiyesini aşması durumunda kar veya zarar tablosuna kaydedilir.

İdari amaçlı ya da halihazırda belirlenmemiş olan diğer amaçlar doğrultusunda inşa edilme aşamasındaki varlıklar, maliyet değerlerinden varsa değer düşüklüğü kaybı düşülerek gösterilirler. Maliyete yasal harçlar da dahil edilir. Kullanıma ve satışa hazır hale getirilmesi önemli ölçüde zaman isteyen varlıklar söz konusu olduğunda, borçlanma maliyetleri aktifleştirilir. Bu varlıkların inşası bittiğinde ve kullanıma hazır hale geldiklerinde ilgili maddi duran varlık kalemine sınıflandırılırlar. Bu tür varlıklar, diğer sabit varlıklar için kullanılan amortisman yönteminde olduğu gibi, kullanıma hazır olduklarında amortismana tabi tutulurlar.

Yeniden değerlenen binaların amortismanı kar veya zarar tablosunda yer alır. Yeniden değerlenen gayrimenkul satıldığında veya hizmetten çekildiğinde yeniden değerleme fonunda kalan bakiye doğrudan dağıtılmamış karlara transfer edilir. Varlık bilanço dışı bırakılmadıkça, yeniden değerleme fonundan dağıtılmamış karlara transfer yapılmaz.

Arazi ve yapılmakta olan yatırımlar dışında, maddi duran varlıkların, maliyet veya değerlenmiş tutarları, beklenen faydalı ömürlerine göre doğrusal amortisman yöntemi kullanılarak amortismana tabi tutulur. Beklenen faydalı ömür, kalıntı değer ve amortisman yöntemi, tahminlerde ortaya çıkan değişikliklerin olası etkileri için her yıl gözden geçirilir ve tahminlerde bir değişiklik varsa ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir.

Finansal kiralama ile alınan varlıklar, sahip olunan maddi duran varlıklarda olduğu gibi beklenen faydalı ömrüne göre amortismana tabi tutulur. Eğer finansal kiralama döneminin sonunda sahipliğin kazanılıp kazanılmayacağı kesin değil ise beklenen faydalı ömrü ile söz konusu kiralama süresinden kısa olanına göre amortismana tabi tutulur.

Bir maddi duran varlık elden çıkarıldığında veya kullanımı ya da satışından, gelecekte ekonomik yarar elde edilmesinin beklenmemesi durumunda finansal durum tablosu dışı bırakılır. Maddi duran varlıkların elden çıkarılması ya da bir maddi duran varlığın hizmetten alınması sonucu oluşan kazanç veya kayıp satış hasılatı ile varlığın defter değeri arasındaki fark olarak belirlenir ve kar veya zarar tablosuna dahil edilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Kiralama İşlemleri

Kiracı durumunda Grup

Grup, sözleşmenin başlangıcında bir sözleşmenin kiralama sözleşmesi olması ya da kiralama şartlarını içermesi durumunu değerlendirir. Grup, kısa vadeli kiralamalar (12 ay veya daha az süreli kira dönemi bulunan kiralamalar) ve düşük değerli varlıkların kiralaması haricinde kiracısı olduğu tüm kira sözleşmelerine ilişkin kullanım hakkı varlığı ve ilgili kiralama yükümlülüğünü muhasebeleştirmektedir. Kiralanan varlıklardan elde edilen ekonomik faydalarının kullanıldığı zamanlama yapısını daha iyi yansıtan başka bir sistematik temelin bulunmaması durumunda bu kiralamalar için Grup, kira ödemelerini kira dönemi boyunca doğrusal yöntem ile faaliyet gideri olarak muhasebeleştirir.

İlk muhasebeleştirmede kiralama yükümlülükleri, sözleşme başlangıç tarihinde ödenmemiş olan kira ödemelerinin kiralama oranında iskonto edilip bugünkü değeri üzerinden muhasebeleştirilir. Bu oranın önceden belirtilmemiş olması halinde Grup, kendi tespit edeceği alternatif borçlanma oranını kullanır.

Kiralama yükümlülüğünün ölçümüne dâhil edilen kira ödemeleri aşağıdakilerden oluşur:

  • sabit kira ödemelerinden (özü itibarıyla sabit ödemeler) her türlü kiralama teşviklerinin düşülmesiyle elde edilen tutar;
  • bir endeks ya da orana bağlı olan, ilk ölçümü kiralamanın fiilen başladığı tarihte bir endeks veya oran kullanılarak yapılan değişken kira ödemeleri;
  • kiracı tarafından kalıntı değer teminatları altında ödenmesi beklenen borç tutarı;
  • kiracının ödeme seçeneklerini makul bir şekilde uygulayacağı durumlarda ödeme seçeneklerinin uygulama fiyatı ve
  • kiralama döneminde kiralama iptal hakkının bulunması halinde kiralama iptalinin ceza ödemesi.

Kiralama yükümlülüğü, konsolide finansal durum tablolarında ayrı bir kalem olarak sunulmaktadır. Kiralama yükümlülükleri sonradan kiralama yükümlülüğü üzerindeki faizin yansıtılması için net defter değeri arttırılarak (etkin faiz yöntemini kullanarak) ve yapılan kira ödemesini yansıtmak için net defter değeri azaltılarak ölçülür. Grup, aşağıdaki durumlarda kira yükümlülüğünü yeniden ölçer (ve ilgili kullanım hakkı varlığı üzerinde uygun değişiklikleri yapar):

  • Kiralama dönemi veya bir satın alma seçeneğinin uygulanmasının değerlendirilmesinde değişiklik meydana geldiğinde revize iskonto oranı kullanılarak revize kira ödemeleri iskonto edilerek kiralama yükümlülüğü yeniden ölçüldüğünde.
  • Endeks, oran üzerindeki değişiklikler veya taahhüt edilen kalıntı değerdeki beklenen ödeme değişikliği nedeniyle kira ödemelerinde değişiklik meydana geldiğinde ilk iskonto oranı kullanılarak yeniden düzenlenmiş kira ödemelerinin iskonto edilip kiralama yükümlülüğü yeniden ölçüldüğünde (kira ödemelerindeki değişiklik değişken faiz oranındaki değişiklikten kaynaklanıyorsa revize iskonto oranı kullanılır).
  • Bir kiralama sözleşmesi değiştirildiğinde ve kiralama değişikliği ayrı bir kiralama olarak muhasebeleştirilmediğinde revize iskonto oranı kullanılarak revize kira ödemeleri iskonto edilip kiralama yükümlülüğü yeniden düzenlenir.

Grup, finansal tablolarda sunulan dönemler boyunca bu tür bir değişiklik yapmamıştır.

Kullanım hakkı varlıkları, karşılık gelen kiralama yükümlülüğünün, kiralamanın fiilen başladığı tarihte veya öncesinde yapılan kira ödemelerinin ve diğer doğrudan başlangıç maliyetlerinin ilk ölçümünü kapsar. Bu varlıklar sonradan birikmiş amortisman ve değer düşüklüğü zararları düşülerek maliyet değerinden ölçülmektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Kiralama İşlemleri (devamı)

Kiracı durumunda Grup (devamı)

Grup bir kiralama varlığını demonte etmek ve ortadan kaldırmak, varlığın üzerinde bulunduğu alanı restore etmek ya da kiralama koşul ve şartlarına uygun olarak ana varlığı restore etmek için gerekli maliyetlere maruz kaldığı durumlarda TMS 37 uyarınca bir karşılık muhasebeleştirilir. Bu maliyetler, stok üretimi için katlanılmadıkları sürece ilgili kullanım hakkı varlığına dâhil edilir.

Kullanım hakkı varlıkları, ana varlığın kiralama süresi ve faydalı ömründen kısa olanına göre amortismana tabi tutulur. Kiralamada ana varlığın sahipliği devredildiğinde ya da kullanım hakkı varlığının maliyetine göre Grup, bir satın alma seçeneğini uygulamayı planladığında ilişkili kullanım hakkı varlığı, ana varlığın faydalı ömrü üzerinden amortismana tabi tutulur. Amortisman, kiralamanın fiilen başladığı tarihte başlar.

Kullanım hakkı varlıkları, konsolide finansal durum tablosunda ayrı bir kalemde sunulur.

Grup, kullanım hakkı varlıklarının değer düşüklüğüne uğrayıp uğramadığını belirlemek için TMS 36 standardını uygular ve tüm belirlenen değer düşüklüğü zararlarını, 'Maddi Duran Varlıklar' politikasında belirtildiği üzere muhasebeleştirir.

Bir endeks ya da orana bağlı olmayan değişken kiralar, kiralama yükümlülüğü ve kullanım hakkı varlığının ölçümüne dâhil edilmez. İlişkili ödemeler, bu ödemelere zemin hazırlayan durum veya olayların meydana geldiği dönemde gider olarak muhasebeleştirilir ve kar veya zarar tablosunda 'Diğer giderler' kalemine dâhil edilir.

Kolaylaştırıcı uygulama olarak, TFRS 16 bir kiracıya, kirayla ilişkili olmayan kalemleri ayrı sunmaması ve tüm kiralamaları ve kirayla ilişkili olmayan kalemleri tek bir kiralama sözleşmesi olarak muhasebeleştirmesi konusunda izin vermektedir. Grup, bu kolaylaştırıcı uygulamayı kullanmamıştır.

Maddi Olmayan Duran Varlıklar

Satın alınan maddi olmayan duran varlıklar

Satın alınan maddi olmayan duran varlıklardan sınırlı ömre sahip olanlar, maliyet değerlerinden birikmiş itfa payları ve birikmiş değer düşüklükleri düşüldükten sonraki tutarıyla gösterilirler. Bu varlıklar beklenen faydalı ömürlerine göre doğrusal amortisman yöntemi kullanılarak itfa edilir. Beklenen faydalı ömür ve amortisman yöntemi, tahminlerde ortaya çıkan değişikliklerin olası etkilerini tespit etmek amacıyla her yıl gözden geçirilir ve tahminlerdeki değişiklikler ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir. Satın alınan maddi olmayan duran varlıklardan sınırsız ömre sahip olanlar maliyet değerlerinden birikmiş değer düşüklükleri düşüldükten sonraki tutarıyla gösterilirler (1 -20 yıl).

Bilgisayar yazılımı

Satın alınan bilgisayar yazılımları, satın alımı sırasında ve satın almadan kullanıma hazır olana kadar geçen sürede oluşan maliyetler üzerinden aktifleştirilir. Söz konusu maliyetler, faydalı ömürlerine göre (1-5 yıl) itfa edilir.

Bilgisayar yazılımlarını geliştirmek ve sürdürmekle ilişkili maliyetler, oluştukları dönemde kar veya zarar tablosuna kaydedilmektedir. Kontrolü Grup'un elinde olan, saptanabilir ve kendine özgü yazılım ürünleri ile direk ilişkilendirilebilen ve bir yıldan fazla süre ile maliyetinin üzerinde ekonomik fayda sağlayacak harcamalar maddi olmayan duran varlık olarak değerlendirilir. Maliyetler, yazılımı geliştiren çalışanların maliyetlerini ve genel üretim giderlerinin bir kısmını da içermektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Maddi Olmayan Duran Varlıklar (devamı)

İşletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar– araştırma ve geliştirme giderleri

Aktifleştirilen geliştirme maliyetleri, üretilen araçların geliştirilmesine yönelik olarak işletme bünyesinde yapılan harcamalardan oluşmaktadır. İşletme bünyesinde oluşturulan maddi olmayan duran varlıklar, Grup'a gelecekte ekonomik fayda sağlamasının mümkün olduğu durumlarda maliyet değerinden aktifleştirilmektedir.

Araştırma masrafları, oluştuğu dönem içerisinde kar veya zarar tablosuna kaydedilir.

Geliştirme faaliyetleri (ya da Grup/şirket içi bir projenin gelişim aşaması) sonucu ortaya çıkan işletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar yalnızca aşağıda belirtilen şartların tamamı karşılandığında kayda alınırlar:

  • maddi olmayan duran varlığın kullanıma hazır ya da satılmaya hazır hale getirilebilmesi için tamamlanmasının teknik anlamda mümkün olması,
  • maddi olmayan duran varlığı tamamlama, kullanma veya satma niyetinin olması,
  • maddi olmayan duran varlığın kullanılabilir veya satılabilir olması,
  • varlığın ne şekilde ileriye dönük olası bir ekonomik fayda sağlayacağının belli olması,
  • maddi olmayan duran varlığın gelişimini tamamlamak, söz konusu varlığı kullanmak ya da satmak için uygun teknik, finansal ve başka kaynakların olması ve
  • varlığın geliştirme maliyetinin, geliştirme sürecinde güvenilir bir şekilde ölçülebilir olması.

İşletme içi yaratılan maddi olmayan varlık tutarı, maddi olmayan duran varlığın yukarıda belirtilen muhasebeleştirme şartlarını karşıladığı andan itibaren oluşan harcamaların toplam tutarıdır. İşletme içi yaratılan maddi olmayan varlıklar kayda alınamadıklarında, geliştirme harcamaları oluştukları dönemde gider olarak kaydedilir.

Başlangıç muhasebeleştirmesi sonrasında, işletme içi yaratılan maddi olmayan varlıklar da ayrı olarak satın alınan maddi olmayan duran varlıklar gibi maliyet değerlerinden birikmiş itfa payları ve birikmiş değer düşüklükleri düşüldükten sonraki tutar üzerinden gösterilirler.

Maddi olmayan varlıkların finansal durum tablosu dışı bırakılması

Bir maddi olmayan duran varlık elden çıkarıldığında veya kullanımı ya da satışından, gelecekte ekonomik yarar elde edilmesinin beklenmemesi durumunda finansal durum tablosu dışı bırakılır. Bir maddi olmayan duran varlığın finansal durum tablosu dışı bırakılmasından kaynaklanan kâr ya da zarar, varsa, varlıkların elden çıkarılmasından sağlanan net tahsilatlar ile defter değerleri arasındaki fark olarak hesaplanır. Bu fark, ilgili varlık finansal durum tablosu dışına alındığı zaman kâr veya zararda muhasebeleştirilir.

Maddi Duran Varlıklar ve Şerefiye Haricinde Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Değer Düşüklüğü

Grup, her raporlama tarihinde varlıklarında değer düşüklüğü olup olmadığını belirlemek için maddi olan ve olmayan duran varlıklarının defter değerini inceler. Varlıklarda değer düşüklüğü olması durumunda, değer düşüklüğü tutarının belirlenebilmesi için varlıkların, varsa, geri kazanılabilir tutarı ölçülür. Bir varlığın geri kazanılabilir tutarının ölçülemediği durumlarda Grup, varlıkla ilişkili nakit yaratan birimin geri kazanılabilir tutarını ölçer. Makul ve tutarlı bir tahsis esası belirlenmesi halinde şirket varlıkları nakit yaratan birimlere dağıtılır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda, Grup varlıkları makul ve tutarlı bir tahsis esasının belirlenmesi için en küçük nakit yaratan birimlere dağıtılır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Maddi Duran Varlıklar ve Şerefiye Haricinde Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Değer Düşüklüğü (devamı)

Süresiz ekonomik ömrü olan ve kullanıma hazır olmayan maddi olmayan duran varlıklar, yılda en az bir kez ya da değer düşüklüğü göstergesi olması durumunda değer düşüklüğü testine tabi tutulur. Geri kazanılabilir tutar, bir varlığın veya nakit yaratan birimin, satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değeri ile kullanım değerinden yüksek olanıdır. Kullanım değeri, bir varlık veya nakit yaratan birimden elde edilmesi beklenen gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeridir. Kullanım değerinin hesaplanmasında mevcut dönemdeki piyasa değerlendirmesine göre paranın kullanım değerini ve gelecekteki nakit akımları tahminlerinde dikkate alınmayan varlığa özgü riskleri yansıtan vergi öncesi iskonto oranı kullanılır.

Bir varlığın (ya da nakit yaratan birimin) geri kazanılabilir tutarının defter değerinden düşük olduğu durumlarda, varlığın (ya da nakit yaratan birimin) defter değeri, geri kazanılabilir tutarına indirilir. İlgili varlığın yeniden değerlenen tutarla ölçülmediği hallerde değer düşüklüğü zararı doğrudan kar/zarar içinde muhasebeleştirilir. Bu durumda değer düşüklüğü zararı yeniden değerleme değer azalışı olarak dikkate alınır.

Değer düşüklüğü zararının sonraki dönemlerde iptali söz konusu olduğunda, varlığın (ya da ilgili nakit yaratan birimin) defter değeri geri kazanılabilir tutar için yeniden güncellenen tahmini tutara denk gelecek şekilde artırılır.

Arttırılan defter değer, ilgili varlık (ya da ilgili nakit yaratan birimi) için önceki dönemlerde varlık için değer düşüklüğü zararının ayrılmamış olması durumunda ulaşacağı defter değeri aşmamalıdır. Varlık yeniden değerlenmiş bir tutar üzerinden gösterilmedikçe, değer düşüklüğü zararına ilişkin iptal işlemi doğrudan kar/zarar içinde muhasebeleştirilir. Yeniden değerlenmiş bir varlığın değer düşüklüğü zararının iptali, yeniden değerleme artışı olarak dikkate alınır.

Borçlanma Maliyetleri

Kullanıma ve satışa hazır hale getirilmesi önemli ölçüde zaman isteyen varlıklar (özellikli varlıklar) söz konusu olduğunda, satın alınması, yapımı veya üretimi ile doğrudan ilişkilendirilen borçlanma maliyetleri, ilgili varlık kullanıma veya satışa hazır hale getirilene kadar varlığın maliyetine dahil edilmektedir.

Grup genel amaçlı olarak borçlandığında ve bu fonların bir kısmı bir özellikli varlığın finansmanı için kullanıldığı durumlarda, aktifleştirilebilecek borçlanma maliyetlerinin tutarı, ilgili varlığa ilişkin yapılan harcamalara uygulanacak bir aktifleştirme oranı yardımı ile belirlenir. Bu aktifleştirme oranı, özellikli varlık alımına yönelik yapılmış borçlanmalar hariç olmak üzere, Grup'un ilgili dönem süresince mevcut tüm borçlarına ilişkin borçlanma maliyetlerinin ağırlıklı ortalamasıdır.

Finansal Araçlar

Finansal varlıklar ve yükümlülükler, Grup finansal aracın sözleşmeden doğan karşılıklarına taraf olduğunda Grup'un finansal durum tablosunda muhasebeleştirilir. Finansal varlıklar ve yükümlülükler ilk olarak gerçeğe uygun değerleri üzerinden ölçülür. Finansal varlıkların ve yükümlülüklerin (gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılan finansal varlık ve yükümlülükler hariç) edinimi veya ihracıyla doğrudan ilişkili olan işlem maliyetleri, uygun bir şekilde ilk muhasebeleştirmede o finansal varlıkların ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerine eklenir veya bu değerden çıkarılır. Finansal varlıkların ve yükümlülüklerin edinimi veya ihracıyla doğrudan ilişkili olan işlem maliyetleri direk olarak kar veya zarara yansıtılır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Finansal Araçlar (devamı)

Finansal varlıklar

Normal yoldan alınıp satılan finansal varlıklar işlem tarihinde kayıtlara alınır veya çıkartılır.

Grup, finansal varlıklarını (a) Finansal varlıkların yönetimi için işletmenin kullandığı iş modeli, (b) Finansal varlığın sözleşmeye bağlı nakit akışlarının özelliklerini esas alarak sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyeti üzerinden, gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak veya gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen olarak sınıflandırır. İşletme sadece finansal varlıkların yönetimi için kullandığı iş modelini değiştirdiğinde, bu değişiklikten etkilenen tüm finansal varlıkları yeniden sınıflandırır. Finansal varlıkların yeniden sınıflandırılması, yeniden sınıflandırma tarihinden itibaren ileriye yönelik olarak uygulanır. Bu tür durumlarda, daha önce finansal tablolara alınmış olan kazanç, kayıp (değer düşüklüğü kazanç ya da kayıpları dâhil) veya faizler için herhangi düzeltme yapılmaz.

Finansal varlıkların sınıflandırılması

Aşağıdaki koşulları sağlayan finansal varlıklar sonradan itfa edilmiş maliyetleri üzerinden ölçülür:

  • finansal varlığın, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tahsil edilmesini amaçlayan bir iş modeli kapsamında elde tutulması; ve
  • finansal varlığa ilişkin sözleşme şartlarının, belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren nakit akışlarına yol açması.

Aşağıdaki koşulları sağlayan finansal varlıklar ise gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülür:

  • finansal varlığın, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tahsil edilmesini ve finansal varlığın satılmasını amaçlayan bir iş modeli kapsamında elde tutulması; ve
  • finansal varlığa ilişkin sözleşme şartlarının, belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren nakit akışlarına yol açması.

Bir finansal varlık, itfa edilmiş maliyeti üzerinden ya da gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmüyorsa, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür.

İlk defa finansal tablolara almada Grup, ticari amaçla elde tutulmayan özkaynak aracına yapılan yatırımını gerçeğe uygun değerindeki sonraki değişikliklerin diğer kapsamlı gelirde sunulması konusunda, geri dönülemeyecek bir tercihte bulunulabilir.

(i) İtfa edilmiş maliyet ve etkin faiz yöntemi

İtfa edilmiş maliyeti üzerinden gösterilen finansal varlıklara ilişkin faiz geliri etkin faiz yöntemi kullanılarak hesaplanır. Etkin faiz yöntemi bir borçlanma aracının itfa edilmiş maliyetini hesaplama ve faiz gelirini ilgili döneme dağıtma yöntemidir. Bu gelir, aşağıdakiler dışında, finansal varlığın brüt defter değerine etkin faiz oranı uygulanarak hesaplanır:

  • (a) Satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi-değer düşüklüğü bulunan finansal varlıklar. Bu tür finansal varlıklar için işletme, ilk defa finansal tablolara alınmasından itibaren, finansal varlığın itfa edilmiş maliyetine krediye göre düzeltilmiş etkin faiz oranını uygular.
  • (b) Satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi-değer düşüklüğü bulunan finansal varlık olmayan ancak sonradan kredi-değer düşüklüğüne uğramış finansal varlık haline gelen finansal varlıklar. Bu tür finansal varlıklar için işletme, sonraki raporlama dönemlerinde, varlığın itfa edilmiş maliyetine etkin faiz oranını uygular.

Faiz geliri, sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyetleri ve gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılmış borçlanma araçları için etkin faiz yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Finansal Araçlar (devamı)

Finansal varlıklar (devamı)

Finansal varlıkların sınıflandırılması (devamı)

(ii) Gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar

İtfa edilmiş maliyetleri üzerinden veya gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülme kriterini karşılamayan finansal varlıklar gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılarak ölçülürler.

Gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar her dönem sonunda gerçeğe uygun değerlerinden ölçülür ve tüm gerçeğe uygun değer değişimleri, ilgili finansal varlıklar finansal riskten korunma işlemlerinin (bakınız korunma muhasebesi politikası) bir parçası olmadıkları sürece, kar veya zararda muhasebeleştirilir.

(iii) Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılan özkaynak araçları

İlk defa finansal tablolara almada Grup, ticari amaçla elde tutulmayan her bir özkaynak aracına yapılan yatırımını gerçeğe uygun değerindeki sonraki değişikliklerin diğer kapsamlı gelirde sunulması konusunda, geri dönülemeyecek bir tercihte bulunabilir.

Bir finansal varlık aşağıdaki durumlarda ticari amaçla elde tutulduğu varsayılır:

  • yakın bir tarihte satılma amacıyla edinilmişse; veya
  • ilk defa finansal tablolara alınma sırasında Grup'un birlikte yönettiği belirli finansal araçlardan oluşan portföyün bir parçasıysa ve son zamanlarda Grup'un kısa dönemde kar etme konusunda eğilimi bulunduğu yönünde kanıt bulunmaktaysa; veya
  • türev araçsa (finansal teminat sözleşmesi veya tanımlanmış ve etkin korunma aracı olan türev araçlar hariç).

Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılan özkaynak araçlarına yapılan yatırımlar başlangıçta gerçeğe uygun değeri üzerine işlem maliyetleri eklenerek ölçülür. Daha sonra, gerçeğe uygun değerdeki değişikliklerden kaynaklanan kazanç ve kayıplar diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilip yeniden değerleme fonunda birikirler. Özkaynak yatırımlarının elden çıkarılması durumunda, birikmiş olan toplam kazanç veya kayıp birikmiş karlara aktarılır.

Özkaynak araçlarından elde edilen temettüler, yatırım maliyetinin bir kısmının geri kazanılması niteliğinde olmadığı sürece TFRS 9 uyarınca kar veya zararda muhasebeleştirilir. Temettüler kar veya zararda "yatırım faaliyetlerinden gelirler" kaleminde gösterilir.

Grup ticari amaçla elde tutulanlar dışında kalan özkaynak araçlarının gerçeğe uygun değer değişimini diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak sınıflanmış ve Dipnot 30'da göstermiştir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Finansal Araçlar (devamı)

Finansal varlıklar (devamı)

Kur farkı kazanç ve kayıpları

Finansal varlıkların yabancı para cinsinden gösterilen defter değeri, ilgili yabancı para birimiyle belirlenir ve her raporlama döneminin sonunda geçerli kurdan çevrilir. Özellikle,

  • itfa edilmiş maliyetinden gösterilen ve tanımlanmış bir riskten korunma işleminin bir parçası olmayan finansal varlıklar için kur farkları kar veya zararda muhasebeleştirilir;
  • gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen ve tanımlanmış bir riskten korunma işleminin bir parçası olmayan borçlanma araçlarının itfa edilmiş maliyetleri üzerinden hesaplanan kur farkları, dönem kar veya zararında muhasebeleştirilir. Oluşan diğer tüm kur farkları, diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilir;
  • gerçeğe uygun değeri kar veya zarara yansıtılarak ölçülen ve tanımlanmış bir riskten korunma işleminin parçası olmayan finansal varlıklara ilişkin kur farkları dönem kar veya zararda muhasebeleştirilir; ve
  • gerçeğe uygun değeri diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen özkaynak araçlarına ilişkin kur farkları diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilir.

Finansal varlıklarda değer düşüklüğü

Grup, itfa edilmiş maliyetleri üzerinden gösterilen veya gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen borçlanma araçları, kira alacakları, ticari alacaklar, müşterilerle yapılan sözleşmelerden doğan varlıklar ve ayrıca finansal teminat sözleşmelerine yapılan yatırımlarına dair beklenen kredi zararları için finansal tablolarında değer düşüklüğü karşılığı ayırır. Beklenen kredi zararı tutarı her raporlama döneminde ilgili finansal varlığın ilk kez finansal tablolara alınmasından bu yana kredi riskinde oluşan değişiklikleri yansıtacak şekilde güncellenir.

Grup önemli finansman unsuru olmayan ticari alacaklar, müşterilerle yapılan sözleşmelerden doğan varlıklar için basitleştirilmiş yaklaşımdan faydalanarak değer düşüklüğü karşılıklarını, ilgili finansal varlıkların ömürleri boyunca beklenen kredi zararına eşit tutarda hesaplar.

Grup diğer tüm finansal araçları için, ilk muhasebeleştirmeden bu yana eğer kredi riskinde önemli bir artış olduysa ömür boyu beklenen kredi zararlarını muhasebeleştirir. Ancak finansal aracın kredi riski ilk muhasebeleştirmeden bu yana önemli bir artış göstermemişse Grup o finansal araç için 12 aylık beklenen kredi zararı tutarında zarar karşılığını muhasebeleştirir.

Beklenen kredi zararlarının ölçümü ve muhasebeleştirilmesi

Beklenen kredi zararlarının ölçümü, temerrüt ihtimali, temerrüt halinde kayıp (örneğin temerrüt varsa kaybın büyüklüğü) ve temerrüt halinde riske esas tutarın bir fonksiyonudur. Temerrüt olasılığı ve temerrüt halinde kaybın değerlendirilmesi, ileriye dönük bilgilerle düzeltilmiş geçmişe ait verilere dayanır. Finansal varlıkların temerrüt halinde riske esas tutarı, ilgili varlıkların raporlama tarihindeki brüt defter değeri üzerinden yansıtılır.

Finansal varlıkların beklenen kredi zararı, Grup'un sözleşmeye dayalı olarak vadesi geldikçe gerçekleşecek nakit akışlarının tamamı ile Grup'un tahsil etmeyi beklediği nakit akışlarının tamamı arasındaki farkın (tüm nakit açıklarının) başlangıçtaki etkin faiz oranı (ya da satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi-değer düşüklüğü bulunan finansal varlıklar için krediye göre düzeltilmiş etkin faiz oranı) üzerinden hesaplanan bugünkü değeridir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Finansal Araçlar (devamı)

Finansal varlıklar (devamı)

Finansal varlıkların finansal tablo dışı bırakılması

Grup yalnızca finansal varlıktan kaynaklanan nakit akışlarına ilişkin sözleşmeden doğan hakların süresi dolduğunda veya finansal varlığı ve finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan her türlü risk ve getirileri önemli ölçüde başka bir işletmeye devrettiğinde o finansal varlığı finansal tablo dışı bırakır.

İtfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen bir finansal varlık finansal tablo dışı bırakılırken varlığın defter değeri ve tahsil edilen ve edilecek bedel arasındaki fark kar veya zararda muhasebeleştirilir. Ayrıca, gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılan bir borçlanma aracının finansal tablo dışı bırakılmasında, daha önce ilgili araca ilişkin yeniden değerleme fonunda biriken toplam kazanç veya kayıp, kar veya zararda yeniden sınıflandırılır. Grup'un ilk muhasebeleştirmede gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtarak ölçmeyi tercih ettiği bir özkaynak aracının finansal tablo dışı bırakılması durumundaysa, yeniden değerleme fonunda biriken toplam kazanç veya kayıp kar veya zararda muhasebeleştirilmez, doğrudan birikmiş karlara transfer edilir.

Finansal yükümlülükler

İşletme, finansal yükümlülüğü ilk defa finansal tablolara alırken gerçeğe uygun değerinden ölçer. Gerçeğe uygun değer değişimleri kâr veya zarara yansıtılanlar dışındaki yükümlülüklerin ilk ölçümünde, bunların edinimiyle veya ihracıyla doğrudan ilişkilendirilebilen işlem maliyetleri de gerçeğe uygun değere ilave edilir.

İşletme, aşağıdakiler dışında kalan tüm finansal yükümlülüklerini sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyetinden ölçülen olarak sınıflandırır:

  • (a) Gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan finansal yükümlülükler: Bu yükümlülükler, türev ürünler de dâhil olmak üzere, sonraki muhasebeleştirmede gerçeğe uygun değerinden ölçülür.
  • (b) Finansal varlığın devredilmesi işleminin finansal tablo dışı bırakma şartlarını taşımaması veya devam eden ilişki yaklaşımının uygulanması durumunda ortaya çıkan finansal yükümlülükler: Grup, bir varlığı devam eden ilişkisi ölçüsünde finansal tabloda göstermeye devam ettiği durumda, finansal tabloya buna bağlı bir yükümlülük de yansıtır. Devredilen varlık ve buna bağlı yükümlülük, işletmenin elinde tutmaya devam ettiği hak ve mükellefiyetleri yansıtacak şekilde ölçülür. Devredilen varlığa bağlı yükümlülük, devredilen varlığın net defter değeri ile aynı usulde ölçülür.
  • (c) TFRS 3'ün uygulandığı bir işletme birleşmesinde edinen işletme tarafından finansal tablolara alınan şarta bağlı bedel: İlk defa finansal tablolara alınmasından sonra, bu tür bir şarta bağlı bedeldeki gerçeğe uygun değer değişimleri kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür.

İşletme, herhangi bir finansal yükümlülüğü yeniden sınıflandırmaz.

Finansal yükümlülüklerin finansal tablo dışı bırakılması

Grup finansal yükümlülükleri yalnızca Grup'un yükümlülükleri ortadan kalktığında, iptal edildiğinde veya zaman aşımına uğradığında finansal tablo dışı bırakır. Finansal tablo dışı bırakılan finansal yükümlülüğün defter değeri ve devredilen nakit dışı varlıklar veya üstlenilen yükümlülükler dahil olmak üzere ödenen veya ödenecek tutar arasındaki fark, kar veya zararda muhasebeleştirilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Türev finansal araçlar

Türev finansal araçlara ilişkin ayrıntılı bilgiler Dipnot 29'da verilmiştir.

Türev araçlar, ilgili türev sözleşmesinin yapıldığı tarih itibariyle gerçeğe uygun değerinden muhasebeleştirilir ve takip eden tarihlerde de her raporlama döneminde gerçeğe uygun değerlerinden yeniden ölçülür. Sonuçta ortaya çıkan kazanç veya kayıp, eğer ilgili türev finansal riskten korunma aracı olarak belirlenmemiş ve etkinliği kanıtlanmamışsa kar veya zararda muhasebeleştirilir.

Pozitif gerçeğe uygun değeri olan bir türev araç, finansal varlık olarak muhasebeleştirilirken negatif gerçeğe uygun değeri olan bir türev araç, finansal yükümlülük olarak muhasebeleştirilir. Türev araçlar, Grup'un bu araçları netlemeye ilişkin yasal hakkı ve niyeti olması dışında net olarak gösterilmezler. Türev aracın vadesine kalan sürenin 12 aydan uzun olması ve 12 ay içerisinde gerçekleşmesinin veya sonuçlandırılmasının beklenmediği durumlarda duran varlık ya da uzun vadeli yükümlülük olarak finansal tablolarda gösterilir. Kalan türev araçlar, dönen varlık ya da kısa vadeli yükümlülük olarak sunulur.

Finansal riskten korunma muhasebesi

Grup bazı türev araçları, gerçeğe uygun değer değişiminden korunma, nakit akış riskinden korunma ya da uygun olması durumunda yurtdışı işletmelerdeki net yatırım riskinden korunma işlemlerinden kaynaklanan döviz kuru riski ve faiz oranı riskine ilişkin olarak finansal riskten korunma aracı olarak tanımlamaktadır. Kesin taahhütlerdeki döviz kuru riskinden korunma işlemleri, nakit akış riskinden korunma riski olarak muhasebeleştirilir.

Korunma ilişkisinin başlangıcında, Grup, korunma aracı ve korunan kalem arasındaki ilişkiyi, risk yönetimi amaçları ve çeşitli korunma işlemlerini yönetme stratejileriyle birlikte belgelendirir. Buna ek olarak, Grup korunma işleminin başlangıcında ve devamında, ilgili aracın etkinliğine ilişkin aşağıda belirtilen değerlendirmeleri yapar:

  • korunan kalem ile korunma amacıyla edinilen araç arasında ekonomik bir ilişki bulunması;
  • kredi riski etkisinin, ekonomik ilişkiden kaynaklanan değer değişikliklerini yönlendirmemesi; ve
  • korunma ilişkisinin korunma oranı, Grup'un fiilen koruduğu kalemin miktarı ile söz konusu miktardan korunmak için fiilen kullandığı korunma aracının miktarından kaynaklanan oranla aynı olması

Korunma ilişkisinin, korunma oranı için korunma işleminin etkinliğine ilişkin oranları karşılamadığı ancak bu tanımlanmış korunma ilişkisi için risk yönetimi amaçlarının aynı kalması durumunda Grup, gerekli kriterleri yeniden karşılamak için korunma ilişkisinin korunma oranını değiştirir (korunmayı yeniden dengelenmesi gibi). Grup, ileriye dönük sözleşmelerin gerçeğe uygun değerinde (yani ileriye dönük unsurlar da dahil olmak üzere) tüm değerleme riskini, ileriye dönük sözleşmeleri içeren tüm riskten korunma ilişkileri için riskten korunma aracı olarak belirler.

Finansal riskten korunma amaçlı kullanılan türev finansal araçların gerçeğe uygun değerlerinin ayrıntıları Dipnot 29 ve 31'de açıklanmıştır.

İşletme Birleşmeleri

İşletme satın alımları, satın alım yöntemi kullanılarak, muhasebeleştirilir. Bir işletme birleşmesinde transfer edilen bedel, gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülür; transfer edilen bedel, edinen işletme tarafından transfer edilen varlıkların birleşme tarihindeki gerçeğe uygun değerlerinin, edinen işletme tarafından edinilen işletmenin önceki sahiplerine karşı üstlenilen borçların ve edinen işletme tarafından çıkarılan özkaynak paylarının toplamı olarak hesaplanır. Satın alıma ilişkin maliyetler genellikle oluştukları anda gider olarak muhasebeleştirilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

İşletme Birleşmeleri (devamı)

Satın alınan tanımlanabilir varlıklar ile üstlenilen yükümlülükler, satın alım tarihinde gerçeğe uygun değerleri üzerinden muhasebeleştirilir. Aşağıda belirtilenler bu şekilde muhasebeleştirilmez:

  • Ertelenmiş vergi varlıkları ya da yükümlülükleri veya çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin varlık ya da yükümlülükler, sırasıyla, TMS 12 Gelir Vergisi ve TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar standartları uyarınca hesaplanarak, muhasebeleştirilir;
  • Satın alınan işletmenin hisse bazlı ödeme anlaşmaları ya da Grup'un satın alınan işletmenin hisse bazlı ödeme anlaşmalarının yerine geçmesi amacıyla imzaladığı hisse bazlı ödeme anlaşmaları ile ilişkili yükümlülükler ya da özkaynak araçları, satın alım tarihinde TFRS 2 Hisse Bazlı Ödeme Anlaşmaları standardı uyarınca muhasebeleştirilir ve
  • TFRS 5 Satış Amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıklar ve Durdurulan Faaliyetler standardı uyarınca satış amaçlı elde tutulan olarak sınıflandırılan varlıklar (ya da elden çıkarma grupları) TFRS 5'de belirtilen kurallara göre muhasebeleştirilir.

Şerefiye, satın alım için transfer edilen bedelin, satın alınan işletmedeki varsa kontrol gücü olmayan payların ve varsa, aşamalı olarak gerçekleşen bir işletme birleşmesinde edinen işletmenin daha önceden elinde bulundurduğu edinilen işletmedeki özkaynak paylarının gerçeğe uygun değeri toplamının, satın alınan işletmenin satın alma tarihinde tanımlanabilen varlıklarının ve üstlenilen tanımlanabilir yükümlülüklerinin net tutarını aşan tutar olarak hesaplanır. Yeniden değerlendirme sonrasında satın alınan işletmenin satın alma tarihinde tanımlanabilen varlıklarının ve üstlenilen tanımlanabilir yükümlülüklerinin net tutarının, devredilen satın alma bedelinin, satın alınan işletmedeki kontrol gücü olmayan payların ve varsa, satın alma öncesinde satın alınan işletmedeki payların gerçeğe uygun değeri toplamını aşması durumunda, bu tutar pazarlıklı satın almadan kaynaklanan kazanç olarak doğrudan kar/zarar içinde muhasebeleştirilir.

Hissedar paylarını temsil eden ve sahiplerine tasfiye durumunda işletmenin net varlıklarının belli bir oranda pay hakkını veren kontrol gücü olmayan paylar, ilk olarak ya gerçeğe uygun değerleri üzerinden ya da satın alınan işletmenin tanımlanabilir net varlıklarının kontrol gücü olmayan paylar oranında muhasebeleştirilen tutarları üzerinden ölçülür. Ölçüm esası, her bir işleme göre belirlenir. Diğer kontrol gücü olmayan pay türleri gerçeğe uygun değere göre ya da, uygulanabilir olduğu durumlarda, bir başka TFRS'lerde belirtilen yöntemler uyarınca ölçülür.

Bir işletme birleşmesinde Grup tarafından transfer edilen bedelin, koşullu bedeli de içerdiği durumlarda, koşullu bedel satın alım tarihindeki gerçeğe uygun değer üzerinden ölçülür ve işletme birleşmesinde transfer edilen bedele dahil edilir.

Ölçme dönemi içerisinde ortaya çıkan ek bilgilerin sonucunda koşullu bedelin gerçeğe uygun değerinde düzeltme yapılması gerekiyorsa, bu düzeltme şerefiyeden geçmişe dönük olarak düzeltilir. Ölçme dönemi, birleşme tarihinden sonraki, edinen işletmenin işletme birleşmesinde muhasebeleştirdiği geçici tutarları düzeltebildiği dönemdir. Bu dönem satın alım tarihinden itibaren 1 yıldan fazla olamaz.

Ölçme dönemi düzeltmeleri olarak nitelendirilmeyen koşullu bedelin gerçeğe uygun değerindeki değişiklikler için uygulanan sonraki muhasebeleştirme işlemleri, koşullu bedel için yapılan sınıflandırma şekline göre değişir. Özkaynak olarak sınıflandırılmış koşullu bedel yeniden ölçülmez ve buna ilişkin sonradan yapılan ödeme, özkaynak içerisinde muhasebeleştirilir. Diğer koşullu bedellerin gerçeğe uygun değeri yeniden ölçülür ve değişiklikler kar veya zarar içerisinde muhasebeleştirilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

İşletme Birleşmeleri (devamı)

Aşamalı olarak gerçekleşen bir işletme birleşmesinde Grup'un satın alınan işletmede önceden sahip olduğu özkaynak payı gerçeğe uygun değere getirmek için satın alım tarihinde (yani Grup'un kontrolü ele aldığı tarihte) yeniden ölçülür ve varsa, ortaya çıkan kazanç/zarar kar/zarar içinde muhasebeleştirilir. Satın alım tarihi öncesinde diğer kapsamlı gelir içinde muhasebeleştirilen satın alınan işletmenin payından kaynaklanan tutarlar, söz konusu payların elden çıkarıldığı varsayımı altında kar/zarara aktarılır.

İşletme birleşmesi ile ilgili satın alma muhasebesinin birleşmenin gerçekleştiği raporlama tarihinin sonunda tamamlanamadığı durumlarda, Grup muhasebeleştirme işleminin tamamlanamadığı kalemler için geçici tutarlar raporlar. Bu geçici raporlanan tutarlar, ölçüm döneminde düzeltilir ya da satın alım tarihinde muhasebeleştirilen tutarlar üzerinde etkisi olabilecek ve bu tarihte ortaya çıkan olaylar ve durumlar ile ilgili olarak elde edilen yeni bilgileri yansıtmak amacıyla fazladan varlık veya yükümlülük muhasebeleştirilir.

Şerefiye

Satın alım işleminde oluşan şerefiye tutarı, varsa, değer düşüklüğü karşılıkları düşüldükten sonra satın alım tarihindeki maliyet değeriyle değerlenir. Değer düşüklüğü testi için, şerefiye Grup'un birleşmenin getirdiği sinerjiden fayda sağlamayı bekleyen nakit üreten birimlerine (ya da nakit üreten birim gruplarına) dağıtılır.

Şerefiyenin tahsis edildiği nakit üreten birimi, her yıl değer düşüklüğü testine tabi tutulur. Birimin değer düşüklüğüne uğradığını gösteren belirtilerin olması durumunda ise değer düşüklüğü testi daha sık yapılır. Nakit üreten birimin geri kazanılabilir tutarı defter değerinden düşük ise, değer düşüklüğü karşılığı ilk olarak birime tahsis edilen şerefiyeden ayrılır, ardından birim içindeki varlıkların defter değeri düşürülür. Şerefiye için ayrılan değer düşüklüğü karşılığı, doğrudan konsolide kar veya zarar içinde muhasebeleştirilir. Şerefiye değer düşüklüğü karşılığı sonraki dönemlerde iptal edilmez.

İlgili nakit üreten birimin satışı sırasında, şerefiye için belirlenen tutar, satış işleminde kar/zararın hesaplamasına dahil edilir.

Grup'un iştirak satın alımı sonucu ortaya çıkan şerefiye için uyguladığı politika, İştirakler başlığı altında açıklanmıştır.

Kur Değişiminin Etkileri

Yabancı Para İşlem ve Bakiyeler

Grup'un her işletmesinin kendi finansal tabloları faaliyette bulundukları temel ekonomik çevrede geçerli olan para birimi (fonksiyonel para birimi) ile sunulmuştur. Her işletmenin mali durumu ve faaliyet sonuçları, Şirket'in geçerli para birimi olan ve konsolide finansal tablolar için sunum birimi olan TL cinsinden ifade edilmiştir.

Her bir işletmenin finansal tablolarının hazırlanması sırasında, yabancı para cinsinden (TL dışındaki para birimleri) gerçekleşen işlemler, işlem tarihindeki kurlar esas alınmak suretiyle kaydedilmektedir. Bilançoda yer alan dövize endeksli parasal varlık ve yükümlülükler bilanço tarihinde geçerli olan kurlar kullanılarak Türk Lirası'na çevrilmektedir. Gerçeğe uygun değeri ile izlenmekte olan parasal olmayan kalemlerden yabancı para cinsinden kaydedilmiş olanlar, gerçeğe uygun değerin belirlendiği tarihteki kurlar esas alınmak suretiyle TL'ye çevrilmektedir. Tarihi maliyet cinsinden ölçülen yabancı para birimindeki parasal olmayan kalemler yeniden çevrilmeye tabi tutulmazlar.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Kur Değişiminin Etkileri (devamı)

Yabancı Para İşlem ve Bakiyeler (devamı)

Kur farkları, aşağıda belirtilen durumlar haricinde, oluştukları dönemdeki kar ya da zararda muhasebeleştirilirler:

  • Geleceğe yönelik kullanım amacıyla inşa edilmekte olan varlıklarla ilişkili olan ve yabancı para birimiyle gösterilen borçlar üzerindeki faiz maliyetlerine düzeltme kalemi olarak ele alınan ve bu tür varlıkların maliyetine dahil edilen kur farkları,
  • Yabancı para biriminden kaynaklanan risklere karşı finansal koruma sağlamak amacıyla gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklanan kur farkları,
  • Yurtdışı faaliyetindeki net yatırımın bir parçasını oluşturan, çevrim yedeklerinde muhasebeleştirilen ve net yatırımın satışında kar ya da zararla ilişkilendirilen, ödenme niyeti ya da ihtimali olmayan yurtdışı faaliyetlerden kaynaklanan parasal borç ve alacaklardan doğan kur farkları.

Yabancı Ülkelerde Faaliyet Gösteren Bağlı Ortaklıklar, İş Ortaklıkları ve İştiraklerin Finansal Tabloları

Grup'un yabancı faaliyetlerindeki varlık ve yükümlülükler, konsolide finansal tablolarda bilanço tarihinde geçerli olan kurlar kullanılarak TL cinsinden ifade edilir. Gelir ve gider kalemleri, işlemlerin gerçekleştiği tarihteki kurların kullanılması gereken dönem içerisindeki döviz kurlarında önemli bir dalgalanma olmadığı takdirde (önemli dalgalanma olması halinde, işlem tarihindeki kurlar kullanılır), dönem içerisindeki ortalama kurlar kullanılarak çevrilir. Oluşan kur farkı diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilir ve özkaynağın ayrı bir bileşeninde biriktirilir.

Pay Başına Kazanç

Konsolide kar veya zarar tablosunda belirtilen pay başına kazanç, net karın, yıl boyunca piyasada bulunan hisse senetlerinin ağırlıklı ortalama sayısına bölünmesi ile bulunmuştur.

Türkiye'de şirketler, sermayelerini, hissedarlarına geçmiş yıl karlarından dağıttıkları "bedelsiz hisse" yolu ile arttırabilmektedirler. Bu tip "bedelsiz hisse" dağıtımları, pay başına kazanç hesaplamalarında, ihraç edilmiş hisse gibi değerlendirilir. Buna göre, bu hesaplamalarda kullanılan ağırlıklı ortalama hisse sayısı, söz konusu hisse senedi dağıtımlarının geçmişe dönük etkileri de dikkate alınarak bulunmuştur.

Raporlama Döneminden Sonraki Olaylar

Raporlama döneminden sonraki olaylar; kara ilişkin herhangi bir duyuru veya diğer seçilmiş finansal bilgilerin kamuya açıklanmasından sonra ortaya çıkmış olsalar bile, bilanço tarihi ile bilançonun yayımı için yetkilendirilme tarihi arasındaki tüm olayları kapsar.

Grup, bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olayların ortaya çıkması durumunda, finansal tablolara alınan tutarları bu yeni duruma uygun şekilde düzeltir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Karşılıklar, Koşullu Varlık ve Yükümlülükler

Geçmiş olaylardan kaynaklanan mevcut bir yükümlülüğün bulunması, yükümlülüğün yerine getirilmesinin muhtemel olması ve söz konusu yükümlülük tutarının güvenilir bir şekilde tahmin edilebilir olması durumunda finansal tablolarda karşılık ayrılır.

Karşılık olarak ayrılan tutar, yükümlülüğe ilişkin risk ve belirsizlikler göz önünde bulundurularak, bilanço tarihi itibarıyla yükümlülüğün yerine getirilmesi için yapılacak harcamanın en güvenilir şekilde tahmin edilmesi yoluyla hesaplanır. Karşılığın, mevcut yükümlülüğün karşılanması için gerekli tahmini nakit akımlarını kullanarak ölçülmesi durumunda söz konusu karşılığın defter değeri, ilgili nakit akımlarının bugünkü değerine eşittir.

Karşılığın ödenmesi için gerekli olan ekonomik faydanın bir kısmı ya da tamamının üçüncü taraflarca karşılanmasının beklendiği durumlarda, tahsil edilecek tutar, ilgili tutarın tahsil edilmesinin hemen hemen kesin olması ve güvenilir bir şekilde ölçülmesi halinde varlık olarak muhasebeleştirilir.

Grup, ürettiği ürünler için kanunlar tarafından zorunlu kılınan yasal sürelerin bitişinden başlayan dönemler için garanti taahhüdü satışı yapmaktadır. Garanti hizmetlerinin haricinde verilen ek tamir ve bakım taahhütlerinin fiyatı, satılan ürünlerden ayrı olarak belirlenmekte ve sözleşme içerisinde taahhüt edilen farklı bir hizmet olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle Grup, tamir ve bakım hizmet satışları nedeniyle verilecek hizmeti ayrı bir edim yükümlülüğü olarak muhasebeleştirmektedir (Dipnot 15).

Garantiler

Garanti maliyetleriyle ilgili karşılıklar, Grup'a ait yükümlülüklerin karşılanması için yönetim tarafından tahmin edilen en uygun harcamalara göre, ilgili ürünlerin satış tarihinde muhasebeleştirilir.

Finansal Bilgilerin Bölümlere Göre Raporlanması

Bölümlere göre raporlama, Grup'un faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili merciine yapılan raporlamayla yeknesaklığını sağlayacak biçimde düzenlenmiştir. Grup'un faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii, bölümlere tahsis edilecek kaynaklara ilişkin kararların alınmasından ve bölümlerin performansının değerlendirilmesinden sorumludur. "Diğer" altında birleştirilen bölümler raporlanabilir bölüm olmak için yeterli sayısal alt sınırları karşılayamamaları nedeniyle bölümlere göre raporlamanın sunumu için birleştirilmiştir.

Raporlanabilir bölüm, bölüm bilgileri açıklanması zorunlu olan bir endüstriyel bölüm veya coğrafi bölümdür. Endüstriyel bölümler, belirli bir mal veya hizmeti ya da birbirleriyle ilişkili mal veya hizmet grubunu sağlama veya risk ve fayda açısından Grup'un diğer bölümlerinden farklı özelliklere sahip bölümlerdir. Coğrafi bölümler, Grup'un belirli bir ekonomik çevrede mal veya hizmet temin eden ve risk ve fayda açısından başka bir ekonomik çevre içerisinde faaliyet gösteren diğer bölümlerden farklı özelliklere sahip bölümlerdir.

Bir endüstriyel veya coğrafi bölümün, raporlanabilir bölüm olarak belirlenebilmesi için, işletme dışı müşterilere yapılan satışlar ve bölümler arası satışlar veya transferler de dahil olmak üzere, raporlanan hasılatının, işletme içi ve dışı tüm faaliyet bölümlerinin toplam hasılatının yüzde 10'unu veya daha fazlasını oluşturması, raporlanan kâr veya zararın yüzde 10'u veya daha fazlasını oluşturması veya varlıklarının, tüm endüstriyel veya coğrafi bölümlerinin toplam varlıklarının yüzde 10'u veya daha fazlası olması gerekmektedir. Yönetimin bölüme ilişkin bilgilerin finansal tablo kullanıcıları için faydalı olacağına inanması durumunda, yukarıdaki sayısal alt sınırlardan herhangi birini karşılamayan endüstriyel veya coğrafi bölümleri de raporlanabilir bölümler olarak değerlendirilebilir ve bunlara ilişkin bilgiler ayrı olarak açıklanabilir (Dipnot:4).

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Devlet Teşvik ve Yardımları

Devlet teşviki, işletmenin teşvikin elde edilmesi için gerekli koşulları yerine getireceğine ve teşvikin elde edileceğine dair makul bir güvence olmadan finansal tablolara yansıtılmaz.

Devlet teşvikleri, bu teşviklerle karşılanması amaçlanan maliyetlerin gider olarak muhasebeleştirildiği dönemler boyunca sistematik şekilde kâr veya zarara yansıtılır. Bir finansman aracı olan devlet teşvikleri, finanse ettikleri harcama kalemini netleştirmek amacıyla kar veya zararda muhasebeleştirilmek yerine, kazanılmamış gelir olarak finansal durum tablosu ile ilişkilendirilmeli ve ilgili varlıkların ekonomik ömrü boyunca sistematik şekilde kar veya zarara yansıtılmalıdır.

Önceden gerçekleşmiş gider veya zararları karşılamak ya da işletmeye gelecekte herhangi bir maliyet gerektirmeksizin acil finansman desteği sağlamak amacıyla verilen devlet teşvikleri, tahsil edilebilir hale geldiği dönemde kar ya da zararda muhasebeleştirilir.

Devletten piyasa faiz oranından düşük bir oranla alınan kredinin faydası, devlet teşviki olarak kabul edilir. Düşük faiz oranının yarattığı fayda, kredinin başlangıçtaki defter değeri ile elde edilen kazanımlar arasındaki fark olarak ölçülür.

Kurum Kazancı Üzerinden Hesaplanan Vergiler

Türk Vergi Mevzuatı, ana şirket ve onun bağlı ortaklığına konsolide vergi beyannamesi hazırlamasına izin vermediğinden, ekli konsolide finansal tablolarda da yansıtıldığı üzere, vergi karşılıkları her bir işletme bazında ayrı olarak hesaplanmıştır.

Gelir vergisi gideri, cari vergi ve ertelenmiş vergi giderinin toplamından oluşur.

Cari vergi

Cari yıl vergi yükümlülüğü, dönem karının vergiye tabi olan kısmı üzerinden hesaplanır. Vergiye tabi kâr, diğer yıllarda vergilendirilebilir ya da vergiden indirilebilir kalemler ile vergilendirilmesi ya da vergiden indirilmesi mümkün olmayan kalemleri hariç tutması nedeniyle, kar veya zarar tablosunda yer verilen kârdan farklılık gösterir. Grup'un cari vergi yükümlülüğü bilanço tarihi itibarıyla yasallaşmış ya da önemli ölçüde yasallaşmış vergi oranı kullanılarak hesaplanmıştır.

Ertelenmiş vergi

Ertelenmiş vergi yükümlülüğü veya varlığı, varlıkların ve yükümlülüklerin finansal tablolarda gösterilen tutarları ile yasal vergi matrahı hesabında dikkate alınan tutarları arasındaki geçici farklılıkların bilanço yöntemine göre vergi etkilerinin yasalaşmış vergi oranları dikkate alınarak hesaplanmasıyla belirlenmektedir. Ertelenmiş vergi yükümlülükleri vergilendirilebilir geçici farkların tümü için hesaplanırken, indirilebilir geçici farklardan oluşan ertelenmiş vergi varlıkları, gelecekte vergiye tabi kar elde etmek suretiyle söz konusu farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması şartıyla hesaplanmaktadır. Bahse konu varlık ve yükümlülükler, ticari ya da mali kar/zararı etkilemeyen işleme ilişkin geçici fark, şerefiye veya diğer varlık ve yükümlülüklerin ilk defa finansal tablolara alınmasından (işletme birleşmeleri dışında) kaynaklanıyorsa muhasebeleştirilmez.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.5 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti (devamı)

Kurum Kazancı Üzerinden Hesaplanan Vergiler (devamı)

Ertelenmiş vergi (devamı)

Ertelenmiş vergi yükümlülükleri, Grup'un geçici farklılıkların ortadan kalkmasını kontrol edebildiği ve yakın gelecekte bu farkın ortadan kalkma olasılığının düşük olduğu durumlar haricinde, bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki yatırımlar ve iş ortaklıklarındaki paylar ile ilişkilendirilen vergilendirilebilir geçici farkların tümü için hesaplanır. Bu tür yatırım ve paylar ile ilişkilendirilen vergilendirilebilir geçici farklardan kaynaklanan ertelenmiş vergi varlıkları, yakın gelecekte vergiye tabi yeterli kar elde etmek suretiyle söz konusu farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması ve gelecekte ilgili farkların ortadan kalkmasının muhtemel olması şartlarıyla hesaplanmaktadır.

Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri varlıkların gerçekleşeceği veya yükümlülüklerin yerine getirileceği dönemde geçerli olması beklenen ve bilanço tarihi itibarıyla yasallaşmış veya önemli ölçüde yasallaşmış vergi oranları (vergi düzenlemeleri) üzerinden hesaplanır. Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülüklerinin hesaplanması sırasında, Grup'un bilanço tarihi itibarıyla varlıklarının defter değerini geri kazanması ya da yükümlülüklerini yerine getirmesi için tahmin ettiği yöntemlerin vergi sonuçları dikkate alınır.

Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri, cari vergi varlıklarıyla cari vergi yükümlülüklerini mahsup etme ile ilgili yasal bir hakkın olması veya söz konusu varlık ve yükümlülüklerin aynı vergi mercii tarafından toplanan gelir vergisiyle ilişkilendirilmesi ya da Grup'un cari vergi varlık ve yükümlülüklerini netleştirmek suretiyle ödeme niyetinin olması durumunda mahsup edilir.

Dönem cari vergisi ve ertelenmiş vergi

Vergi, doğrudan özkaynaklar altında muhasebeleştirilen bir işlemle ilgili olmaması koşuluyla, kar veya zarar tablosuna dahil edilir. Aksi takdirde vergi de ilgili işlemle birlikte özkaynaklar altında muhasebeleştirilir.

Çalışanlara Sağlanan Faydalar

Kıdem tazminatları:

Türkiye'de mevcut kanunlar ve toplu iş sözleşmeleri hükümlerine göre kıdem tazminatı, emeklilik veya işten çıkarılma durumunda ödenmektedir. Güncellenmiş olan TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar Standardı ("TMS 19") uyarınca söz konusu türdeki ödemeler tanımlanmış emeklilik fayda planları olarak nitelendirilir.

Bilançoda muhasebeleştirilen kıdem tazminatı yükümlülüğü, tüm çalışanların emeklilikleri dolayısıyla ileride doğması beklenen yükümlülük tutarlarının net bugünkü değerine göre hesaplanmış ve finansal tablolara yansıtılmıştır. Hesaplanan tüm aktüeryal kazançlar ve kayıplar diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilmiştir.

Nakit Akış Tablosu

Nakit akış tablosunda, döneme ilişkin nakit akışları esas, yatırım ve finansman faaliyetlerine dayalı bir biçimde sınıflandırılarak raporlanır.

Sermaye ve Temettüler

Adi hisseler, özsermaye olarak sınıflandırılır. Adi hisseler üzerinden dağıtılan temettüler, temettü kararının alındığı dönemde birikmiş kardan indirilerek kaydedilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.6 Önemli Muhasebe Değerlendirme, Tahmin ve Varsayımları

Grup'un muhasebe politikalarını uygularken aldığı kritik kararlar

Dipnot 2.5'te belirtilen muhasebe politikalarının uygulanması sürecinde yönetim, finansal tablolarda muhasebeleştirilen tutarlar üzerinde önemli etkisi olan aşağıdaki yorumları yapmıştır:

(a) Edim yükümlülüklerinin yerine getirilme zamanının belirlenmesindeki hükümler

Yönetim değerlendirmelerini yaparken, edim yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve bunlara ilişkin tahsis edilen işlem bedellerinin hasılat olarak kayıtlara alınmasına ilişkin olarak TFRS 15'te belirtilen detaylı koşulları, özellikle mal ve hizmetlere ilişkin kontrolün müşteriye geçip geçmediğini, göz önünde bulundurmaktadır. (Dipnot 20)

(b) Maddi varlıklar ve maddi olmayan duran varlıklar faydalı ömürleri

Maddi ve maddi olmayan varlıklar (arsalar ile binalar) elde etme maliyetinden birikmiş amortisman ve varsa değer düşüklüğü düşüldükten sonraki net değeri ile gösterilmektedir. Amortisman, maddi varlıkların faydalı ömürleri baz alınarak doğrusal amortisman yöntemi kullanılarak ayrılmaktadır. Faydalı ömürler yönetimin en iyi tahminlerine dayanır, her bilanço tarihinde gözden geçirilir ve gerekirse düzeltme yapılır. (Dipnot 11, 12 ve 13)

(c) Karşılıklar

Karşılıklar, Grup'un geçmiş olaylar sonucunda, elinde bulundurduğu yasal ya da yaptırıcı bir yükümlülüğün mevcut bulunması ve bu yükümlülüğü yerine getirmek amacıyla geleceğe yönelik bir kaynak çıkışının muhtemel olduğu, ayrıca ödenecek miktarın güvenilir bir şekilde tahmin edilebildiği durumlarda ayrılmaktadır. Grup karşılık tahminlerini belirlerken geçmişteki ve dönem içerisindeki gerçekleşme oranlarını dikkate almaktadır (Dipnot 15).

(d) Kullanılabilir mali zararlar

Grup vergiye esas finansal tabloları ile TFRS'ye göre hazırlanmış finansal tabloları arasındaki farklılıklardan kaynaklanan geçici zamanlama farkları için ertelenmiş vergi varlığı ve yükümlülüğü muhasebeleştirmektedir. Grup'un gelecekte oluşacak karlardan indirilebilecek kullanılmamış mali zararlar ve diğer indirilebilir geçici farklardan oluşan ertelenmiş vergi varlıkları bulunmaktadır. Grup, söz konusu ertelenmiş vergi varlıklarını muhasebeleştirirken, gelecekteki kar projeksiyonlarını ve cari dönemlerde oluşan zararların son kullanılabileceği tarihleri göz önünde bulundurmuştur. Bu konu ile ilgili oluşan nihai vergisel sonuçların başlangıçta kaydedilen tutarlardan farklı olduğu durumlarda, bu farklar belirlendiği dönemlerdeki gelir vergisi ve ertelenmiş vergi varlık ve yükümlülüklerini etkileyebilecektir (Dipnot:27).

(e) Şüpheli alacak karşılığı

Şüpheli hale gelen ticari alacaklar için Şirket vadesi geçmiş ve tahsilat imkânı azaldığı öngörülen alacaklar için geçmiş tahsil edilmeme tecrübesine de dayanarak karşılık ayırmaktadır (Dipnot:6).

(f) Yapılmakta olan yatırımlar ve aktifleştirilen geliştirme giderleri

31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla 1.504.176 TL (31 Aralık 2022: 1.298.220 TL) tutarındaki yapılmakta olan yatırımlar halen yatırımı devam eden projelere ilişkin maddi ve maddi olmayan varlık yatırımlarından oluşmaktadır. Söz konusu projeler tamamlanmalarını takiben, aktifleştirilip amortisman ayırma yoluyla giderleştirilecektir. Ayrıca Grup'un 1.006.621 TL (31 Aralık 2021: 1.222.097 TL) tutarında maddi olmayan duran varlıklar altında aktifleştirdiği projelere ilişkin geliştirme giderleri bulunmaktadır. Ekonomik fayda sağlamayacak duruma gelen yapılmakta olan yatırımlar ve geliştirme maliyetleri dönem içinde gider yazılarak aktiften çıkartılır. Grup yönetimi en iyi tahminleri doğrultusunda yatırımlardan elde edeceği ekonomik faydanın defter değerlerinden yüksek olduğunu öngörmektedir. (Dipnot 11 ve 12)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

2. FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (DEVAMI)

2.6 Önemli Muhasebe Değerlendirme, Tahmin ve Varsayımları (devamı)

Grup'un muhasebe politikalarını uygularken aldığı kritik kararlar (devamı)

(g) Borçlanma maliyetlerinin aktifleştirilmesi

Grup, özellikli varlıkların üretimi ile doğrudan ilişkilendirilebilen borçlanma maliyetlerini aktifleştirmektedir. Dönem içinde aktifleştirilen borçlanma maliyetlerine ilişkin detay Dipnot 11'de açıklanmıştır.

(h) Stok değer düşüklüğü

Stok değer düşüklüğü Grup'un muhasebe politikası çerçevesinde belirlenmekte olup stokların hareketsiz bekleme süreleri ve olası değer kayıpları değerlendirilerek hesaplanmaktadır (Dipnot:9).

(i) Yatırım indirimi, Ar-ge indirimi ve Nakdi sermaye artışı faiz indirimi

Grup, yapılan değerlendirme neticesinde, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde müteakip dönemlerde indirimli kurumlar vergisinden yararlanılabileceğini öngörerek, ilk tespitlerine istinaden teşvik kapsamındaki toplam 1.781.702 TL (31 Aralık 2022: 1.432.330 TL) tutarındaki yatırıma istinaden 415.320 TL tutarındaki ertelenmiş vergi varlığı muhasebeleştirilmiştir (31 Aralık 2022: 286.466 TL) (Dipnot:27). Teşvik kapsamındaki yatırım tutarının kesinleşmesini takiben Grup'un teşvik kapsamındaki yatırım tutarının cari dönemdeki tespitlerinden farklı olduğu durumlarda, bu farklar ertelenmiş vergi varlığını etkileyebilecektir.

(j) Zarar karşılığı hesaplaması

Beklenen zarar karşılıklarını ölçerken Grup, gelecekteki farklı ekonomik koşullar ve bu koşulların birbirlerini nasıl etkileyeceği konusundaki varsayımlara dayanan makul ve desteklenebilir ileriye dönük bilgiler kullanır. Temerrüt halinde kayıp, temerrüde düşen zararın tahminidir. Teminat ve kredi geliştirmelerinden kaynaklanan nakit akımlarını dikkate alarak borç verenin tahsil etmeyi beklediği alacaklarıyla sözleşmelerdeki nakit akışları arasındaki farka dayanmaktadır. Temerrüt olasılığı beklenen kredi zararlarının ölçülmesinde önemli bir girdidir. Temerrüt olasılığı, belirli bir zaman diliminde temerrüt olasılığının tahminidir; hesaplanması geçmiş verileri, varsayımları ve gelecekteki koşulların beklentilerini içerir.

(k) HCI Şirketi Üzerindeki Kontrol Gücü

Grup'un HCI Şirketi'nin sadece %50'ine sahip olması nedeniyle, HCI Şirketi Not 3'te Grup'un bağlı ortaklığı olarak tanımlanmıştır. Grup ile diğer yatırımcılar arasında imzalanan sözleşmelere istinaden, Grup'un HCI Şirketi'nin ilgili faaliyetlerini yönetebilecek gücü olan yönetim kurulu üyelerini değiştirme ve atama gücü bulunmaktadır. Dolayısıyla, Grup yönetimi Grup'un şirketin ilgili faaliyetlerini tek başına yönetebilecek gücü olduğuna ve bu nedenle Grup'un HCI Şirketi üzerinde kontrol gücünün olduğuna kanaat getirmiştir.

(l) Şerefiyenin tahmini değer düşüklüğüne ilişkin

Grup, Dipnot 2.5'te belirtilen muhasebe politikası uyarınca, her yıl şerefiye tutarını değer düşüklüğü testine tabi tutar. Nakit üreten birimlerin geri kazanılabilir tutarları, kullanımdaki değer hesaplamalarına göre belirlenir. Bu hesaplamalar tahmin kullanımını gerektirir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

3. DİĞER İŞLETMELERDEKİ PAYLAR VE İŞLETME BİRLEŞMELERİ

İştirakler ve finansal yatırımlar

Önemli iştirak ve finansal yatırımların detayı:

31 Aralık 2023 ve 31 Aralık 2022 tarihi itibarıyla Grup'un önemli iş ortaklıklarının detayı aşağıdaki gibidir:

Grup'un sermayedeki
pay oranı ve oy kullanma
hakkı oranı (%)
Şirket ismi Kuruluş ve
faaliyet
konusu
Geçerli
para
birimi
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri
Pazarlama A.Ş. ("Karsan Pazarlama") (*)
Distribütör Türk
Lirası
%6,43 %6,43

(*) Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş. şirketinde 2021 Ocak ayında yapılan sermaye artırımı sonrası, Şirket'in sermayedeki pay oranı ve oy kullanma hakkı oranı %25'ten %6,43'e azalmıştır. Bunun sonucunda, Grup'un şirket üzerinde önemli derece etkinliği kalmadığından dolayı, 31 Aralık 2023 tarihli konsolide finansal tablolarda "Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlık" olarak sıfır bedel ile muhasebeleştirilmiştir.

Grup'un konsolide mali tablolarında yer alan önemli iştirak ve finansal yatırımlar ile ilgili özet finansal bilgileri aşağıda açıklanmıştır. Bu özet finansal bilgiler iştiraklerin TFRS'ye uygun olarak hazırlanan ve özkaynak yöntemi için Grup tarafından düzeltilen finansal tablolarındaki tutarları göstermektedir.

Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş.

Şirket, konsolide mali tablolarında yer alan finansal yatırımı Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş.'nin net varlıklarının negatif yönde olması nedeniyle, Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş.'yi konsolide finansal tablolarda sıfır bedelle göstermektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

4. BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA

Raporlanabilir bölüm, bölüm bilgileri açıklanması zorunlu olan bir endüstriyel bölüm veya coğrafi bölümdür. Endüstriyel bölümler, belirli bir mal veya hizmeti ya da birbirleriyle ilişkili mal veya hizmet grubunu sağlama veya risk ve fayda açısından Grup'un diğer bölümlerinden farklı özelliklere sahip bölümlerdir. Coğrafi bölümler, Grup'un belirli bir ekonomik çevrede mal veya hizmet temin eden ve risk ve fayda açısından başka bir ekonomik çevre içerisinde faaliyet gösteren diğer bölümlerden farklı özelliklere sahip bölümlerdir. Grup'un iç raporlamasına dayanan faaliyet bölümlerine ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 31 Aralık
2023 2022
Türkiye 3.317.650 2.590.639
İtalya 1.419.514 242.694
Romanya 1.323.301 830.440
Amerika Birleşik Devletleri 623.383 -
Fransa 585.097 478.743
Portekiz 167.565 93.370
Yunanistan 105.215 30.468
İspanya 87.977 130.258
İsrail 79.170 -
Bulgaristan 55.425 191.222
Hırvatistan 21.144 -
Japonya 21.854 -
Belçika 8.759 -
Polonya 1.644 21.040
Almanya 1.663 17.327
İsviçre 1.263 -
Litvanya 1.187 -
Macaristan 893 -
Ukrayna 754 -
Irak 164 -
Slovakya 29 -
Avusturya 11 -
Lüksemburg - 591.637
Kanada - 119.023
Diğer - 24.490
7.823.662 5.361.351

Grup'un ana faaliyet konusu otomotiv ve benzeri araçlar ile yedek parça üretimi olup, Grup Yönetimi'nin performansı değerlendirdiği ve kaynak dağılımına karar vermek için kullandığı bilgileri içeren dört faaliyet bölümü bulunmaktadır. Grup'un bu faaliyet bölümleri kendi markası ile ürettiği ticari araçlara ilişkin raporlamanın yapıldığı Karsan markalı ürünler, yedek parça, traktör kabin ve katofarez işlemlerine ilişkin raporlamanın yapıldığı endüstriyel ve yedek parça satışları ve diğer markalar için ürettiği ticari araçlara ilişkin raporlamanın yapıldığı diğer markalı satışlardır. Bölümlerin performansının düzenli olarak değerlendirilmesinde, esas faaliyet karı veya zararı dikkate alınmakla beraber, esas faaliyetlerden diğer gider ve gelirler kalemlerinin dağıtımı yapılmamaktadır. Grup'un varlık ve yükümlülüklerinin büyük bölümü Türkiye'de yer almaktadır. Bunun yanı sıra, karar almaya yetkili merciine varlık ve yükümlülüklerle ilgili bir periyodik bir bilgilendirme yapılmadığı için varlık ve yükümlülüklerin bölümlere göre raporlaması yapılmamıştır. Grup yönetimi, finansal verilerini TFRS'ye göre hazırlanmış konsolide finansal tabloları üzerinden incelemektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA

KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

4. BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA (DEVAMI)

Karsan Markalı Endüstriyel ve Diğer Markalı
1 Ocak -
31 Aralık 2023
Toplam Ürünler Yedek parça Satışlar Diğer
Hasılat 7.547.685 4.251.781 374.142 2.544.258 377.504
Satışların maliyeti (-) (6.255.622) (3.206.771) (235.766) (2.407.011) (406.074)
Ticari faaliyetlerden brüt kar/(zarar) 1.292.063 1.045.010 138.376 137.247 (28.570)
Finans sektörü faaliyetlerinden brüt kâr 275.977 155.464 13.680 93.029 13.803
Brüt kar/(zarar) 1.568.040 1.200.474 152.056 230.276 (14.767)
Pazarlama giderleri (-) (789.243) (735.892) (53.352) - -
Genel yönetim giderleri (-) (362.384) (266.316) (10.955) (85.112) -
Araştırma ve geliştirme giderleri (-) (14.081) (14.080) - - -
Esas faaliyetlerden diğer gelirler 1.122.433 1.041.060 - 81.373 -
Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) (73.341) (68.025) - (5.317) -
Esas faaliyet karı/(zararı) 1.451.424 1.157.221 87.749 221.220 (14.767)
Karsan Markalı Endüstriyel ve Diğer Markalı
1 Ocak -
31 Aralık 2022
Toplam Ürünler Yedek parça Satışlar Diğer
Hasılat 5.264.421 3.077.126 358.240 1.610.274 218.781
Satışların maliyeti (-) (4.634.091) (2.186.470) (254.134) (1.958.386) (235.101)
Ticari faaliyetlerden brüt kar/(zarar) 630.330 890.656 104.106 (348.112) (16.320)
Finans sektörü faaliyetlerinden brüt kâr 96.930 - - 96.930 -
Brüt kar/(zarar) 727.260 890.656 104.106 (251.182) (16.320)
Pazarlama giderleri (-) (518.658) (423.383) (66.236) - (29.039)
Genel yönetim giderleri (-) (324.077) (223.560) (18.874) (81.643) -
Araştırma ve geliştirme giderleri (-) (15.854) (14.560) - (1.294) -
Esas faaliyetlerden diğer gelirler 735.693 247.073 86.237 371.718 30.665
Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) (23.376) 192.319 (38.067) (164.089) (13.539)
Esas faaliyet karı/(zararı) 580.988 668.545 67.166 (126.490) (28.233)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

5. İLİŞKİLİ TARAF AÇIKLAMALARI

Şirket ile Şirket'in ilişkili tarafları olan bağlı ortaklıkları arasında gerçekleşen işlemler konsolidasyon sırasında elimine edildiklerinden, bu notta açıklanmamıştır.

İlişkili taraflardan olan ticari alacaklar genellikle satış işlemlerinden kaynaklanmaktadır ve yaklaşık vadeleri 75 gündür.

İlişkili taraflara olan ticari borçlar genellikle alım işlemlerinden doğmaktadır ve yaklaşık vadeleri 75 gündür.

Grup ile diğer ilişkili taraflar arasındaki işlemlerin detayları aşağıda açıklanmıştır.

31 Aralık 2023
Alacaklar Borçlar
Kısa vadeli Kısa vadeli Kısa vadeli Uzun vadeli
İlişkili taraflarla olan bakiyeler Ticari Ticari Diğer Diğer
Kıraça Holding A.Ş. - (68.902) (184.767) (260.000)
Karsan Otomotiv Sanayi Mamülleri Pazarlama
A.Ş. - (336) - -
Karland Otomotiv A.Ş. 498 - - -
Karsan North America LLC - (3.147) - -
Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. - (21.771) - -
Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. - (8.553) - -
Kırsan Turizm ve Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. - (4.981) - -
Karsan USA - (1.680) - -
Kar İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. - (99) - -
498 (109.469) (184.767) (260.000)
31 Aralık 2022
Alacaklar Borçlar
Kısa vadeli Kısa vadeli
İlişkili taraflarla olan bakiyeler Ticari Ticari
Kıraça Holding A.Ş. - (14.044)
Karsan Otomotiv Sanayi Mamülleri Pazarlama A.Ş. - (1.427)
Karland Otomotiv A.Ş. 1.157 -
Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. - (53.881)
Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. - (6.169)
Kırsan Turizm ve Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. - (3.805)
Kar İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. - (68)
1.157 (79.394)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA

KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

5. İLİŞKİLİ TARAF AÇIKLAMALARI (DEVAMI)

1 Ocak -
31 Aralık 2023
İlişkili Taraflarla Olan İşlemler Hizmet
Alımı
Alımlar Satışlar Alınan
Faizler
Verilen
Faizler
Kira
Gideri
Diğer
Gelirler/
(Giderler)
Kıraça Holding A.Ş. (28.443) - - - (126.156) (1.331) (1.168)
Kırsan Turizm ve Otomotiv San.ve Tic. A.Ş. (32.941) - - - - - -
Karland Otomotiv A.Ş. (1.566) (120) 677 - - - (6)
Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. (5.356) - - - - (8.786) (3.082)
Kar İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. (64) - - - - - -
Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. - (55.663) 2 - - - (4)
Karsan Otomotiv
Sanayi Mamülleri Pazarlama A.Ş.
(17) (1.089) - - - - 256
(68.387) (56.872) 679 - (126.156) (10.117) (4.004)
1 Ocak -
31 Aralık 2022
İlişkili Taraflarla Olan İşlemler Hizmet
Alımı
Alımlar Satışlar Alınan
Faizler
Verilen
Faizler
Kira
Gideri
Diğer
Gelirler/
(Giderler)
Kıraça Holding A.Ş. (33.157) - - - (199) - (1.453)
Kırsan Turizm ve Otomotiv San.ve Tic. A.Ş. (28.830) - - - - - -
Karland Otomotiv A.Ş. (1.030) (113) 6.101 - - - -
Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. - - - - (269) (8.056) (3.836)
Kar İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. (58) - - - - - -
Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. - (48.112) 17 - (4.179) - -
Karsan Otomotiv Sanayi Mamülleri Pazarlama A.Ş. - (1.356) - - - - 259
(63.075) (49.581) 6.118 - (4.647) (8.056) (5.030)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

5. İLİŞKİLİ TARAF AÇIKLAMALARI (DEVAMI)

Grup, Kıraça Holding'ten bilgi sistemleri, insan kaynakları, finansman ve diğer danışmanlık hizmetleri almaktadır.

Grup, Sirena Marine firmasından; minibüs, midibüs ve otobüs üretimlerinde ihtiyacı olan, bazı iç giydirme vb. parçalar ile bu parçalar için kalıp ve ekipman tedarik etmektedir.

Grup, Kırsan Turizm firmasından; tanıtım, sosyal amaçlı faaliyet giderleri ve seyahat giderleri kapsamında hizmetler almaktadır.

Grup, İstanbul'daki ofis için Kök Ziraat A.Ş.'ye aylık olarak kira ödemektedir. Söz konusu ofisin güvenlik, doğalgaz, bakım onarım, temizlik ve diğer ortak giderleri Kök Ziraat A.Ş. tarafından aylık olarak faturalanmaktadır. Ayrıca Bursa Organize Sanayi Bölgesi'ndeki fabrika binası da Kök Ziraat A.Ş.'den kiralanmıştır.

Üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar:

Şirket'in, üst düzey yönetim kadrosu Yönetim Kurulu üyeleri, İcra Kurulu ve Şirket genel müdür ve yardımcılarından oluşmaktadır. Üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar ise ücret, prim, sağlık sigortası ve ulaşım gibi faydaları içermektedir. Dönem içerisinde üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar aşağıdaki gibidir:

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Ücretler ve diğer kısa vadeli faydalar 19.704 22.586
19.704 22.586

6. TİCARİ ALACAK VE BORÇLAR

a) Ticari Alacaklar:

Bilanço tarihi itibarıyla Grup'un ticari alacaklarının detayı aşağıdaki gibidir:

Kısa vadeli ticari alacaklar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Ticari alacaklar 2.265.640 2.793.562
Alacak senetleri - 280
İlişkili taraflardan ticari alacaklar (Dipnot:5) 498 1.157
Gelir tahakkukları (*) 168.839 34.807
Şüpheli ticari alacaklar karşılığı (-) (78.043) (93.856)
Beklenen zarar karşılığı (-) (41.133) (54.345)
2.315.801 2.681.605

(*) Gelir tahakkukları Grup'un projelerine ilişkin olarak tahakkuk ettirilen fiyat farkı gelirlerinden oluşmaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

6. TİCARİ ALACAK VE BORÇLAR (DEVAMI)

Uzun vadeli ticari alacaklar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Ticari alacaklar (*) 221.061 325.201
221.061 325.201

(*) Grup'un kazanmış olduğu bir belediye ihalesinden kaynaklı uzun vadeli ticari alacaklarıdır.

Ticari alacaklar, normal iş akışında satılan ürünler veya verilen hizmetler için müşteriden olan alacaklardan oluşmaktadır. Ticari alacaklar, vadesi genel olarak 30 - 60 gün olan kısa vadeli ticari alacaklar ve belediyelerden olan 1 yıldan uzun vadeli alacaklardan oluşmaktadır. Grup, ticari alacaklarını sözleşmeden doğan nakit akışlarını tahsil etmek amacı ile elinde bulundurmakta ve dolayısıyla etkin faiz yöntemini kullanarak itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçmektedir.

Beklenen zarar karşılığı hareketleri 1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
1 Ocak itibarıyla yeniden düzenlenmiş açılış bakiyesi (54.345) (36.933)
Dönem gideri (Dipnot:21)
Enflasyon Etkisi
(900)
14.112
(31.862)
14.450
Kapanış bakiyesi (41.133) (54.345)

Grup, ticari alacakları için değer düşüklüğünü ömür boyu beklenen kredi zararına göre ölçmektedir. Ticari alacaklarda beklenen kredi zararları, müşterilerin geçmişteki temerrüde düşme durumuna bakılarak, mevcut finansal durumu analiz edilerek ve ilgili müşterinin faaliyet gösterdiği endüstrinin genel ekonomik koşulları ve raporlama tarihindeki koşullar dikkate alınarak oluşturulan bir karşılık matrisi kullanılarak tahmin edilir.

Cari dönemde, yönetimin tahminlerinde ve varsayımlarında önemli bir değişiklik olmamıştır.

Grup'un, ticari alacaklarına uyguladığı standart vade 30 ile 60 gün arasındadır (31 Aralık 2022: 30 ile 60 gün).

Ticari alacaklar için ayrılan şüpheli alacak karşılığı, geçmiş tahsil edilememe tecrübesine dayanılarak belirlenmiştir. Dövizli şüpheli alacaklar için tahakkuk etmiş kur farkları karşılıklara dahil edilmiş, aynı tutar kur farkı gelir ve giderlerine de yansıtılmıştır.

Grup'un şüpheli ticari alacaklar karşılığına ilişkin hareket tablosu aşağıdaki gibidir:

1 Ocak-
31 Aralık
1 Ocak
31 Aralık
Şüpheli ticari alacak karşılığı hareketleri 2023 2022
Açılış bakiyesi (93.856) (72.235)
Dönem gideri (Dipnot:21) (27.984) (27.863)
İptal edilen karşılıklar 74 -
Yabancı para çevrim farkları - 893
Enflasyon etkisi 43.723 5.349
Kapanış bakiyesi (78.043) (93.856)

Ticari ve diğer alacaklardaki risklerin niteliği ve düzeyine ilişkin açıklamalar Dipnot 31'de verilmiştir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

6. TİCARİ ALACAK VE BORÇLAR (DEVAMI)

b) Ticari Borçlar:

Bilanço tarihi itibarıyla Grup'un ticari borçlarının detayı aşağıdaki gibidir:

Kısa vadeli ticari borçlar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Ticari borçlar
İlişkili taraflara ticari borçlar (Dipnot:5)
(1.767.583)
(1.502.993)
(109.469)
(79.394)
(1.877.052) (1.582.387)

Grup'un ticari borçlarına ilişkin ortalama ödeme vadesi 90-120 gündür (31 Aralık 2022: 90-120 gündür).

Grup'un, tüm borçlarının kredilendirme süresi içerisinde ödenmesini temin etmek üzere uygulamaya koyduğu finansal risk yönetimi politikaları bulunmaktadır.

7. FİNANS SEKTÖRÜ FAALİYETLERİNDEN ALACAK VE BORÇLAR

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Kısa vadeli finansal kiralama alacakları (*) 124.423 116.083
124.423 116.083
Uzun vadeli finansal kiralama alacakları (*) 331.796 464.732
331.796 464.732
Toplam finansal kiralama alacakları 456.219 580.815

(*) Oyak Renault ile imzalanan sözleşme ile ilgili yapılan yatırımların, söz konusu sözleşme koşullarının TFRS 16 Kiralamalar standardı kapsamında finansal kiralama işlemi içerdiği kanaatiyle finansal kiralama alacağı olarak değerlendirilmesi sonucu sınıflanan alacaklardan oluşmaktadır. 31 Aralık 2023 itibarıyla toplam 16.272 Avro değerinde finansal kiralama alacağı bulunmaktadır. (31 Aralık 2022: 17.500 Avro)

Finansal kiralama işlemlerinden alacakların ödeme planı aşağıdaki gibidir:

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Minimum Minimum
finansal finansal
kiralama Toplam kiralama Toplam
alacakları Faiz varlık alacakları Faiz varlık
2023 - - - 138.344 (22.261) 116.083
2024 125.330 (907) 124.423 138.463 (22.280) 116.183
2025 125.330 (907) 124.423 138.463 (22.280) 116.183
2026 125.330 (907) 124.423 138.463 (22.280) 116.183
2027 83.555 (605) 82.950 138.463 (22.280) 116.183
459.545 (3.326) 456.219 692.196 (111.381) 580.815

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

8. DİĞER ALACAKLAR

Kısa Vadeli Diğer Alacaklar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Verilen depozito ve teminatlar 51.504 20.815
İlişkili olmayan taraflardan diğer çeşitli alacaklar 240.415 216.187
291.919 237.002

9. STOKLAR

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
İlk madde ve malzeme 746.870 777.766
Yarı mamüller 202.653 302.605
Mamüller 96.376 115.696
Ticari mallar 158.225 231.123
Yoldaki mallar 77.960 67.104
Stok değer düşüklüğü karşılığı (-) (26.584) (13.897)
1.255.500 1.480.397

1 Ocak - 31 Aralık 2023 hesap döneminde Grup'un satılan malın maliyeti hesabının 2.938.682 TL' lik (1 Ocak – 31 Aralık 2022: 3.421.005 TL) kısmı ilk madde malzeme sarfı ile ilgilidir.

Grup, cari yıl içerisinde çeşitli sürelerde hareket görmemiş stoklar belirlemiştir. Dolayısıyla, 26.584 TL (31 Aralık 2021: 13.897 TL) tutarında stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır.

1 Ocak- 1 Ocak
Stok değer düşüklüğü karşılığı hareketleri 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Açılış bakiyesi (13.897) (19.647)
Dönem gideri (*) (20.719) (817)
Enflasyon Düzeltmesi 8.032 6.567
Kapanış bakiyesi (26.584) (13.897)

(*) Stok değer düşüklüğü gideri satışların maliyeti hesabında muhasebeleştirilmiştir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

10. PEŞİN ÖDENMİŞ GİDERLER VE ERTELENMİŞ GELİRLER

Kısa Vadeli Peşin Ödenmiş Giderler 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Stok alımı için verilen sipariş avansları 314.607 207.857
Gelecek aylara ait giderler 5.657 16.574
320.264 224.431
Uzun Vadeli Peşin Ödenmiş Giderler 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Sabit kıymet alımı için verilen sipariş avansları 2.179 14.517
2.179 14.517
Kısa Vadeli Ertelenmiş Gelirler 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Alınan sipariş avansları 337.272 42.274
Gelecek yıllara ait gelirler (*) 54.615 21.026
391.887 63.300
Uzun Vadeli Ertelenmiş Gelirler 31 Aralık 2023 31 Aralıl 2022
Gelecek yıllara ait gelirler (*) 60.969 29.244
60.969 29.244

(*) Gelecek yıllara ait gelirler, müşterilerden peşin olarak alınan satış sonrası hizmet bedellerinin gelecek yıllara ait kısmını oluşturmaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA

KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

11. MADDİ DURAN VARLIKLAR

Yer altı Tesis Yapılmakta
Arazi ve
arsalar
ve yerüstü
düzenleri
Binalar makine ve
cihazlar
Taşıtlar Demirbaşlar Özel
maliyetler
olan
yatırımlar
Toplam
Maliyet Değeri
1 Ocak 2023 itibarıyla açılış bakiyesi 1.616.217 230.230 698.428 1.443.877 32.734 372.862 11.891 1.298.220 5.704.459
Alımlar - - 173.936 2.395 17.628 3.423 - 364.096 561.478
Transfer - - 4.977 2.497 - - - (158.140) (150.666)
Çıkışlar - (2.444) - (682.225) - (322.077) (4.239) - (1.010.985)
Yeniden Değerleme Fonu (68.053) - - - - - - - (68.053)
Yabancı para çevrim farkları - - - 18.366 - 6.693 - - 25.059
31 Aralık 2023 itibarıyla kapanış bakiyesi 1.548.164 227.786 877.341 784.910 50.362 60.901 7.652 1.504.176 5.061.292
Birikmiş Amortismanlar
1 Ocak 2023 itibarıyla açılış bakiyesi - (176.249) (119.334) (954.103) (18.249) (337.804) (6.096) - (1.611.835)
Dönem gideri - (8.623) (62.817) (41.838) (8.767) (1.806) (1.457) - (125.308)
Çıkışlar - - - 489.787 - 301.116 - - 790.903
Yabancı para çevrim farkları - - - (1.137) (4) (7) - - (1.148)
31 Aralık 2023 itibarıyla kapanış bakiyesi - (184.872) (182.151) (507.291) (27.020) (38.501) (7.553) - (947.388)
31 Aralık 2023 itibarıyla net defter değeri 1.548.164 42.914 695.190 277.619 23.342 22.400 99 1.504.176 4.113.904

Dönem amortisman giderlerinin dağılımı Dipnot 24'de açıklanmıştır.

2023 yılı içinde maddi duran varlık alımlarına ilişkin borçlanma maliyeti aktifleştirilmemiştir, 2023 ve 2022 yılı için ilgili tutar nakit akış tablosunda "Maddi Duran Varlık Alımlarından Kaynaklanan Nakit Çıkışları"nda netlenerek gösterilmiştir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA

KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

11. MADDİ DURAN VARLIKLAR (DEVAMI)

Yer altı ve Tesis Yapılmakta
Arazi ve yerüstü makine ve Özel olan
arsalar düzenleri Binalar cihazlar Taşıtlar Demirbaşlar maliyetler yatırımlar Toplam
Maliyet Değeri
1 Ocak 2022 itibarıyla açılış bakiyesi 710.622 230.189 439.444 1.360.976 27.485 372.534 11.891 739.874 3.893.015
Alımlar - 41 225.330 1.233 5.205 228 - 661.784 893.821
Yeniden değerleme fonu 905.595 - - - - - - - 905.595
Yapılmakta olan yatırımlardan transferler - - 26.286 76.606 - 30 - (103.438) (516)
Yabancı para çevrim farkları - - 7.368 5.062 44 70 - - 12.544
31 Aralık 2022 itibarıyla kapanış bakiyesi 1.616.217 230.230 698.428 1.443.877 32.734 372.862 11.891 1.298.220 5.704.459
Birikmiş Amortismanlar
1 Ocak 2022 itibarıyla açılış bakiyesi - (167.109) (87.936) (893.057) (16.649) (333.896) (4.624) - (1.503.271)
Dönem gideri - (9.140) (30.775) (60.978) (1.593) (3.895) (1.472) - (107.853)
Yabancı para çevrim farkları - - (623) (68) (7) (13) - - (711)
31 Aralık 2022 itibarıyla kapanış bakiyesi - (176.249) (119.334) (954.103) (18.249) (337.804) (6.096) - (1.611.835)
31 Aralık 2022 itibarıyla net defter değeri 1.616.217 53.981 579.094 489.774 14.485 35.058 5.795 1.298.220 4.092.624

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

11. MADDİ DURAN VARLIKLAR (DEVAMI)

Maddi duran varlıklara ait amortisman süreleri aşağıdaki gibidir:

Ekonomik Ömrü
Yer altı ve yer üstü düzenleri 5-25 yıl
Binalar 7-50 yıl
Tesis, makina ve cihaz 1-25 yıl
Taşıtlar 4-5 yıl
Demirbaşlar 3-20 yıl
Özel Maliyetler 5 yıl

Grup'un arsa ve binalarının gerçeğe uygun değer ölçümleri

Grup'un sahip olduğu arsa ve binalar, yeniden değerleme tarihindeki gerçeğe uygun değerinden birikmiş amortisman ve birikmiş değer düşüklüğü karşılığı düşülmüş tutar olan yeniden değerlenme tutarlarıyla gösterilmiştir. 30 Eylül 2023 tarihi itibarıyla Grup'un mülkiyetinde bulunan arsa ve binaların gerçeğe uygun değeri, Grup'tan bağımsız bir değerleme şirketi olan Vakıf Gayrimenkul Değerleme A.Ş. tarafından gerçekleştirilmiştir. Vakıf Gayrimenkul Değerleme A.Ş., SPK tarafından yetkilendirilmiş olup sermaye piyasası mevzuatı uyarınca gayrimenkul değerleme hizmeti vermektedir ve ilgili bölgelerdeki emlakların gerçeğe uygun değer ölçümlemesinde yeterli tecrübeye ve niteliğe sahiptir.

Sahip olunan arsaların gerçeğe uygun değeri emsal karşılaştırma yaklaşımına göre belirlenmiştir.

Binaların gerçeğe uygun değerinin belirlenmesinde maliyet analizi yöntemi ve direkt kapitalizasyon analizi yöntemi kullanılmıştır.

31 Aralık 2023 ve 31 Aralık 2022 tarihi itibarıyla Grup'un sahip olduğu arsa ve binalara ilişkin bilgiler ile söz konusu varlıklara ilişkin gerçeğe uygun değer hiyerarşisi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Raporlama tarihi itibarıyla
gerçeğe uygun değer seviyesi
Akçalar ve Nilüfer 31 Aralık 1. Seviye 2. Seviye 3. Seviye
2023 TL TL TL
Arsa 1.548.164 - 1.548.164 -
Bina 695.190 - 695.190 -
Raporlama tarihi itibarıyla
gerçeğe uygun değer seviyesi
Akçalar ve Nilüfer 31 Aralık 1. Seviye 2. Seviye 3. Seviye
2022 TL TL TL
Arsa 1.616.217 - 1.616.217 -
Bina 579.093 - 579.093 -

Grup'un arsa ve binaları, bağımsız ekspertizler tarafından en son 12 Ekim 2023 tarihinde yeniden değerlenmiştir. Değerlemeler güncel piyasa koşulları dikkate alınarak yapılmıştır. Ertelenmiş vergi ile netleştirilmiş yeniden değerleme fonu, diğer kapsamlı gelir tablosunda gösterilmektedir

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

12. MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR

Aktifleştirilen
Haklar geliştirme giderleri Toplam
Maliyet Değeri
1 Ocak 2023 itibarıyla açılış bakiyesi 583.113 3.151.776 3.734.889
Çıkışlar (328.829) (858.537) (1.187.366)
Yapılmakta olan yatırımlardan transferler - 150.667 150.667
Yabancı para çevrim farkları 8.418 - 8.418
31 Aralık 2023 itibarıyla kapanış bakiyesi 262.702 2.443.906 2.706.608
Birikmiş İtfa Payları
1 Ocak 2023 itibarıyla açılış bakiyesi (321.307) (1.929.679) (2.250.986)
Dönem gideri (15.144) (155.114) (170.258)
Çıkışlar 246.594 647.508 894.102
31 Aralık 2023 itibarıyla kapanış bakiyesi (89.857) (1.437.285) (1.527.142)
31 Aralık 2023 itibarıyla net defter değeri 172.845 1.006.621 1.179.466
Haklar Aktifleştirilen
geliştirme giderleri
Toplam
Maliyet Değeri
1 Ocak 2022 itibarıyla açılış bakiyesi 565.346 3.143.376 3.708.722
Alımlar 11.967 8.273 20.240
Yapılmakta olan yatırımlardan transferler 516 - 516
Yabancı para çevrim farkları 5.284 127 5.411
31 Aralık 2022 itibarıyla kapanış bakiyesi 583.113 3.151.776 3.734.889
Birikmiş İtfa Payları
1 Ocak 2022 itibarıyla açılış bakiyesi (288.496) (1.674.349) (1.962.845)
Dönem gideri (32.811) (255.330) (288.141)
31 Aralık 2022 itibarıyla kapanış bakiyesi (321.307) (1.929.679) (2.250.986)
31 Aralık 2022 itibarıyla net defter değeri 261.806 1.222.097 1.483.903

Diğer maddi olmayan duran varlıklar, kullanılan yazılım maliyetlerini ve diğer maddi olmayan duran varlıkların şirket içi geliştirme maliyetlerini kapsamaktadır.

Dönem itfa payı giderlerinin dağılımı Dipnot 21'de açıklanmıştır.

Şerefiye

Fransa'daki pazar payını artırmak ve kamu ihalelerine katılım sağlamak amacıyla, Fransa'daki yerleşik distribütörü Hervouet Corporate Industry'nin sermayesinde %50 oranında pay sahibi olacak şekilde 4.515 TL (700.000 Avro) nominal değerli 2.400 adet payı satın almıştır. 2.653 TL (400.000 Avro) tutarındaki ilk sermaye ödemesi 17 Haziran 2019 tarihinde ve 1.863 TL (300.000 Avro) tutarındaki ikinci sermaye ödemesi ise 31 Temmuz 2019 tarihinde gerçekleşmiştir. Satın alımdan kaynaklı oluşan 47.212 TL tutarındaki şerefiye, konsolide finansal tablolarda 31 Aralık 2023 itibarıyla gösterilmeye devam edilmiştir.

2023 2022
Maliyet değeri
Dönem başı maliyet değeri 47.212 47.212
Kapanış değeri 47.212 47.212

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

12. MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR (DEVAMI)

Maddi olmayan duran varlıklar için kullanılan itfa süreleri aşağıdaki gibidir:

Ekonomik Ömrü
Aktifleştirilen geliştirme giderleri 5-15 yıl
Haklar 3-15 yıl

13. KİRALAMA İŞLEMLERİ

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Kiralama İşlemleri
Kısa Vadeli Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar 10.269 4.582
Kullanım Hakkı Varlıklarından Kaynaklanan Kısa Vadeli Kiralama Borçları 14.020 11.436
24.289 16.018
Kullanım Hakkı Varlıklarından Kaynaklanan Uzun Vadeli Kiralama Borçları 17.384 26.776
17.384 26.776

Kiralamalar, üretim hattı ile ilgili binalardan oluşmaktadır. Grup'un finansal kiralamaya ilişkin yükümlülükleri, kiralayanın, kiralanan varlık üzerindeki mülkiyet hakkı vasıtasıyla güvence altına alınmıştır. Sözleşme tarihinde finansal kiralama işlemlerine ilişkin faiz oranları tüm kiralama dönemi için sabitlenmiştir. Sözleşme ortalama efektif faiz oranı yıllık yaklaşık %0,25'tir (2022: %0,25).

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
- 16.018
24.289 10.521
12.626 12.434
4.758 3.820
41.673 42.793

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

13. KİRALAMA İŞLEMLERİ (DEVAMI)

b) Kiralamalar (Kullanım hakkı varlıkları, kiralayan olarak):

Grup, bina, tesis ve taşıtlar kiralamaktadır. Ortalama kiralama süresi 5 yıldır (2022: 3 ile 5 yıl).

Kullanım hakkı varlıkları Binalar Taşıtlar Toplam
Maliyet
1 Ocak 2023 96.379 3.770 100.149
Kiralama sözleşmelerindeki değişiklikler 3.705 - 3.705
Çıkışlar - (3.770) (3.770)
31 Aralık 2023 100.084 - 100.084
Birikmiş Amortisman
1 Ocak 2023 (39.559) (3.770) (43.329)
Cari dönem amortismanı (20.858) - (20.858)
Çıkışlar - 3.770 3.770
31 Aralık 2023 (60.417) - (60.417)
Net Defter Değeri 39.667 39.667
Kullanım hakkı varlıkları Binalar Taşıtlar Toplam
Maliyet
1 Ocak 2022 84.886 3.770 88.656
Kiralama sözleşmelerindeki değişiklikler 11.493 - 11.493
31 Aralık 2022 96.379 3.770 100.149
Birikmiş Amortisman
1 Ocak 2022 (22.591) (3.770) (26.361)
Cari dönem amortismanı (16.968) - (16.968)
31 Aralık 2022 (39.559) (3.770) (43.329)
Net Defter Değeri 56.820 56.820

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

14. DEVLET TEŞVİK VE YARDIMLARI

Şirket'in 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında "Ar-Ge Merkezi" belgesi almak için yapmış olduğu başvuru T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından değerlendirilmiş ve Şirket'e 22 Temmuz 2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere AR-GE merkezi belgesi verilmiştir.

Şirket'in ürün çeşitlendirme kapsamında planladığı yatırımın Yatırım Teşvik Belgesi'ne bağlanması amacıyla T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'ne yapılan "Yatırım Teşvik Belgesi" başvurusu 6 Ekim 2021 tarihinde onaylanmıştır. 528260 nolu Teşvik belgesi kapama vizesi 26.03.2024 tarihinde tamamlanmış olup gerçekleşen yatırım tutarı 207.369 TL'dir.

"Bölgesel Teşvik Uygulamaları" kapsamında değerlendirilmiş olan yatırım için sağlanan 4. Bölge'ye ilişkin destek unsurları şunlardır:

  • Sigorta Primi İşveren Hissesi
  • Toplam Yatırıma Katkı Tutarı
  • KDV İstisnası
  • Faiz Desteği
  • Gümrük Vergisi Muafiyeti

15. KARŞILIKLAR, KOŞULLU VARLIK VE BORÇLAR

Kısa vadeli karşılıklar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Garanti giderleri karşılığı (i) 116.742 90.385
Satış iskontoları karşılığı (ii) 3.183 2.005
Dava karşılığı (iii) 7.568 4.093
Toplu iş sözleşmesi karşılıkları (iv) 193.634 -
Diğer 14.458 16.744
335.585 113.227
Uzun vadeli karşılıklar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Garanti giderleri karşılığı (i) 196.309 138.419
196.309 138.419
  • (i) Grup, garanti taahhüdü ile satışını gerçekleştirdiği araçlar için satış tarihinden sonra araç modellerine göre değişen süreler boyunca garanti hizmeti sağlamaktadır.
  • (ii) Grup'un, bayilere uygulamış olduğu fiyat farkı iskontolarından oluşmaktadır.
  • (iii) Grup'un çeşitli dava riskleri nedeniyle ayırdığı karşılıklardır.
  • (iv) Grup'un Eylül 2023 31 Ağustos 2025 dönemini kapsayan Grup Toplu İş Sözleşmesi Anlaşma Tutanağı nedeniyle döneme düşen kısım için ayırdığı ücret karşılıklarından oluşmaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

15. KARŞILIKLAR, KOŞULLU VARLIK VE BORÇLAR (DEVAMI)

Garanti giderleri karşılığının dönem içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:

2023 2022
1 Ocak itibarıyla 228.804 232.250
İlave karşılık 306.843 261.483
Ödemeler (77.952) (73.360)
İptal edilen karşılık (37.400) (100.703)
Enflasyon etkisi (89.944) (90.866)
31 Aralık itibarıyla 330.351 228.804

Satış iskontoları karşılığının dönem içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:

2023 2022
1 Ocak itibarıyla 2.005 5.576
İlave karşılık (Dipnot 20) 24.549 27.949
Ödemeler (23.063) (28.075)
İptal edilen karşılık - (1.593)
Enflasyon etkisi (308) (1.852)
31 Aralık itibarıyla 3.183 2.005

Dava karşılığının dönem içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:

2023 2022
1 Ocak itibarıyla 4.093 4.601
İlave karşılık 6.731 1.599
Enflasyon etkisi (3.256) (2.107)
31 Aralık itibarıyla 7.568 4.093

Toplu iş sözleşmesi karşılığının dönem içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:

2023 2022
1 Ocak itibarıyla - -
İlave karşılık 233.442 -
Enflasyon etkisi (39.808) -
31 Aralık itibarıyla 193.634 -

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

16. TAAHHÜTLER

Teminat-Rehin-İpotekler ("TRİ")

31 Aralık 2023 ve 31 Aralık 2022 tarihleri itibarıyla Grup'un teminat/rehin/ipotek pozisyonuna ilişkin tabloları aşağıdaki gibidir:

31 Aralık 2023 TL
karşılığı
Türk
Lirası
ABD
Doları
Avro Rumen
Leyi
Bulgar
Levası
A. Kendi Tüzel Kişiliği Adına Vermiş
Olduğu TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat 2.626.100 91.720 4.400 71.082 13.887 -
-İpotek 836.626 120.000 - 22.000 - -
-Akreditif 31.440 - - 965 - -
B. Tam Konsolidasyon Kapsamına Dahil
Edilen Ortaklıklar Lehine Vermiş Olduğu
TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat - - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
C. Olağan Ticari Faaliyetlerinin
Yürütülmesi Amacıyla Diğer 3. Kişilerin
Borcunu Temin Amacıyla Vermiş Olduğu
TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat 1.135 - - - - 79
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
D. Diğer Verilen TRİ'lerin Toplam Tutarı
i. Ana Ortak Lehine Vermiş Olduğu
TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat - - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
ii. B ve C maddeleri Kapsamına
Girmeyen Diğer Grup Şirketleri Lehine
Vermiş Olduğu TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat - - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
iii. C Maddesi Kapsamına Girmeyen 3.
Kişiler Lehine Vermiş Olduğu TRİ'lerin
Toplam Tutarı
-Teminat - - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
Toplam 3.495.301 211.720 4.400 94.047 13.887 79

Grup'un vermiş olduğu diğer TRİ'lerin Grup'un özkaynaklarına oranı 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla % 0'dır (31 Aralık 2022: % 0).

31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla Gümrük müdürlükleri, vergi dairesi ve diğer kamu kuruluşlarına verilen 90.720 TL (31 Aralık 2022: 177.986 TL) , 4.400 ABD Doları (31 Aralık 2022: 5.020 ABD Doları), 79 Bulgar Levası, 0 Macar Fronti (31 Aralık 2022: 4.000 Macar Fronti) ile 71.082 Avro (31 Aralık 2022: 92.809 Avro) tutarındaki teminat mektuplarından 1.184 Avro (31 Aralık 2022: 1.184 Avro) tutarındaki hammadde ve malzeme alımı için açılmış bulunan fakat fiili ithalatı gerçekleşmemiş akreditif tutarından ve uzun vadeli kredi çerçevesinde verilen 197.728 TL ve 22.000 Avro tutarındaki arsalar ve binalar üzerindeki ipoteklerden oluşmaktadır (31 Aralık 2022: 197.728 TL ve 22.000 Avro).

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

16. TAAHHÜTLER (DEVAMI)

Teminat-Rehin-İpotekler ("TRİ") (devamı)

TL Türk ABD Avro Rumen Macar
31 Aralık 2022 karşılığı Lirası Doları Leyi Fronti
A. Kendi Tüzel Kişiliği Adına Vermiş Olduğu
TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat 3.446.945 177.986 5.020 92.809 9.911 4.000
-İpotek 920.368 197.728 - 22.000 - -
-Akreditif 38.899 - - 1.184 - -
B. Tam Konsolidasyon Kapsamına Dahil
Edilen Ortaklıklar Lehine Vermiş Olduğu
TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat 164.204 - - 4.999 - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
C. Olağan Ticari Faaliyetlerinin Yürütülmesi
Amacıyla Diğer 3. Kişilerin Borcunu Temin
Amacıyla Vermiş Olduğu TRİ'lerin Toplam
Tutarı
-Teminat 1.319 - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
D. Diğer Verilen TRİ'lerin Toplam Tutarı
i. Ana Ortak Lehine Vermiş Olduğu
TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat - - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
ii. B ve C maddeleri Kapsamına Girmeyen
Diğer Grup Şirketleri Lehine Vermiş Olduğu
TRİ'lerin Toplam Tutarı
-Teminat - - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
iii. C Maddesi Kapsamına Girmeyen 3.
Kişiler Lehine Vermiş Olduğu TRİ'lerin
Toplam Tutarı
-Teminat - - - - - -
-Rehin - - - - - -
-İpotek - - - - - -
Toplam 4.571.735 375.714 5.020 120.992 9.911 4.000
31 Aralık2023 31 Aralık 2022
Alınan teminat mektupları ve çekleri 746.161 116.553
Doğrudan borçlanma sistemi 44.384 24.533
790.545 141.086

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

17. ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR

Çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlar

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Ödenecek sosyal güvenlik primleri 50.047 37.901
Personele ödenecek ücretler 28.112 21.595
78.159 59.496

Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin kısa vadeli karşılıklar

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Kullanılmayan izin karşılığı 30.343 21.963
30.343 21.963

Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar

Kıdem tazminatı karşılığı:

Grup, Türk İş Kanunu'na göre, en az bir yıllık hizmeti tamamlayarak 25 yıllık çalışma hayatı ardından emekliye ayrılan (kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş), iş ilişkisi kesilen, askerlik hizmetleri için çağrılan veya vefat eden her çalışanına kıdem tazminatı ödemek mecburiyetindedir.

31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla ödenecek kıdem tazminatı, aylık 23.489,83 TL (31 Aralık 2022: 15.371,40 TL) tavanına tabidir.

Kıdem tazminatı yükümlülüğü yasal olarak herhangi bir fonlamaya tabi değildir. Kıdem tazminatı karşılığı, Şirket'in, çalışanların emekli olmasından kaynaklanan gelecekteki muhtemel yükümlülük tutarının bugünkü değerinin tahmin edilmesi yoluyla hesaplanmaktadır. TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar, şirketin yükümlülüklerinin, tanımlanmış fayda planları kapsamında aktüeryal değerleme yöntemleri kullanılarak geliştirilmesini öngörür. Bu doğrultuda, toplam yükümlülüklerin hesaplanmasında kullanılan aktüeryal varsayımlar aşağıda belirtilmiştir:

Ana varsayım, her hizmet yılı için olan azami yükümlülük tutarının enflasyona paralel olarak artacak olmasıdır. Dolayısıyla, uygulanan iskonto oranı, gelecek enflasyon etkilerinin düzeltilmesinden sonraki beklenen reel oranı ifade eder. Bu nedenle, 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla, ekli finansal tablolarda karşılıklar, geleceğe ilişkin, çalışanların emekliliğinden kaynaklanacak muhtemel yükümlülüğünün bugünkü değeri tahmin edilerek hesaplanır. İlgili bilanço tarihlerindeki karşılıklar, yıllık % 23,62 enflasyon ve % 28,34 faiz oranı varsayımlarına göre yaklaşık % 3,82 olarak elde edilen reel iskonto oranı kullanılmak suretiyle hesaplanmıştır (31 Aralık 2022: % 3,48). Grup'un kıdem tazminatı karşılığının hesaplanmasında 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren geçerli olan 35.058,58 TL tavan tutarı dikkate alınmıştır (1 Ocak 2023: 19.982,83 TL).

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

17. ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR (DEVAMI)

Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar (devamı)

Kıdem tazminatı karşılığı (devamı):

Kıdem tazminatı yükümlülüğü hesaplamasında kullanılan önemli tahminler iskonto oranı ve isteğe bağlı işten ayrılma olasılığıdır.

1 Ocak
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
1 Ocak itibarıyla karşılık 216.947 166.666
Hizmet maliyeti 31.541 24.836
Faiz maliyeti 75.631 35.807
Ödenen kıdem tazminatları (-) (55.620) (13.073)
Aktüeryal kayıp/(kazanç) (330) 79.419
Enflasyon etkisi (66.583) (76.708)
31 Aralık itibarıyla karşılık 201.586 216.947

18. DİĞER VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLER

Diğer Dönen Varlıklar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Devreden KDV
Diğer çeşitli dönen varlıklar
154.633
18.672
232.160
22.730
173.305 254.890
Diğer Duran Varlıklar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Verilen depozito ve teminatlar
Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV
108
-
-
87.902
108 87.902
Diğer Kısa Vadeli Yükümlülükler 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Ödenecek vergi ve fonlar
Diğer çeşitli borç ve yükümlülükler
28.054
770
46.764
2.131

28.824 48.895

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

19. SERMAYE, YEDEKLER VE DİĞER ÖZKAYNAK KALEMLERİ

a) Sermaye / Karşılıklı İştirak Sermaye Düzeltmesi

Şirket'in 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihlerindeki ödenmiş sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:

Ortaklar % 31 Aralık 2023 % 31 Aralık 2022
Kıraça Holding A.Ş. 58,51 526.590 58,51 526.590
Halka açık kısım 39,44 354.960 39,44 354.960
Diğer 2,05 18.450 2,05 18.450
Nominal sermaye 100 900.000 100 900.000
Enflasyon düzeltmesi 6.926.453 6.926.453
Düzeltilmiş sermaye 7.826.453 7.826.453

Grup'un 31 Aralık 2023 itibarıyla sermayesi 6.558.338.851 adet A grubu ve 83.441.661.149 adet B grubu hisseden oluşmaktadır. Hisselerin itibari değeri hisse başına 0,01 tam TL'dir. Çıkarılan bütün hisseler nakden ödenmiştir.

Şirket Ana Mukavelesi'nin 8. Maddesi ile (A) Grubu hisse senedi sahiplerine, Yönetim Kurulu'nun yedi azadan oluşması durumunda, seçilecek yedi azadan beşinin; dokuz azadan oluşması durumunda ise seçilecek dokuz azadan altısının A Grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçilmesi imtiyazı tanınmıştır.

b) Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Yasal Yedekler 17.549 17.549
17.549 17.549

Türk Ticaret Kanunu'na göre genel kanuni yedek akçe, Grup'un (Şirket'in) ödenmiş sermayesinin %20'sine ulaşıncaya kadar, yıllık karın %5'i olarak ayrılır. Diğer kanuni yedek akçe, pay sahiplerine yüzde beş oranında kar payı ödendikten sonra, kardan pay alacak kişilere dağıtılacak toplam tutarın %10'u oranında ayrılır. Türk Ticaret Kanunu'na göre, genel kanuni yedek akçe sermayenin veya çıkarılmış sermayenin yarısını aşmadığı takdirde, sadece zararların kapatılmasına, işlerin iyi gitmediği zamanlarda işletmeyi devam ettirmeye veya işsizliğin önüne geçmeye ve sonuçlarını hafifletmeye elverişli önlemler alınması için kullanılabilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

19. SERMAYE, YEDEKLER VE DİĞER ÖZKAYNAK KALEMLERİ (DEVAMI)

b) Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler (devamı)

Kar Dağıtımı:

Halka açık şirketler, kar payı dağıtımlarını SPK'nın 1 Şubat 2014 tarihinden itibaren yürürlüğe giren II-19.1 no'lu Kar Payı Tebliği'ne göre yaparlar.

Ortaklıklar, karlarını genel kurulları tarafından belirlenecek kar dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak genel kurul kararıyla dağıtır. Söz konusu tebliğ kapsamında, asgari bir dağıtım oranı tespit edilmemiştir. Şirketler esas sözleşmelerinde veya kar dağıtım politikalarında belirlenen şekilde kar payı öderler.

Geçmiş yıllar zararları

Şirket'in 31 Aralık 2023 ve 31 Aralık 2022 tarihleri itibarıyla geçmiş yıllar karlarının detayı aşağıdaki gibidir:

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Geçmiş yıl zararları (3.749.790) (3.544.030)
(3.749.790) (3.544.030)

TMS 29 ilk geçiş kapsamında TMS/TFRS uyarınca hazırlanan finansal durum tablosunda geçmiş yıllar zararlarına etki, 1 Ocak 2022 tarihi itibariyle (1.014.320) TL'dir ve anılan bu tutarın 31 Aralık 2023 tarihi itibariyle endekslenmiş tutarı (2.745.479) TL'dir.

Şirket'in 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla finansal tablolarında enflasyona göre düzeltilmiş olarak sunduğu ilgili özkaynak kalemlerinin, 6762 Sayılı Kanun'a ve diğer mevzuata göre hazırlanmış finansal tablolarındaki enflasyona göre düzeltilmiş tutarlarla karşılaştırması aşağıdaki gibidir:

31 Aralık 2023 6762 Sayılı Kanun'a
ve diğer mevzuata
göre hazırlanmış
finansal tablolarda
yer alan enflasyona
göre düzeltilmiş
tutarlar
TMS/TFRS uyarınca
hazırlanan konsolide
finansal tablolarda
yer alan enflasyona
göre düzeltilmiş
tutarlar
Geçmiş yıl
karlarında
izlenen fark
Sermaye Düzeltme Farkları 10.132.330 6.926.453 3.205.877
Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler 200.461 17.549 182.912

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

20. HASILAT VE SATIŞLARIN MALİYETİ

1 Ocak- 1 Ocak
a) Satışlar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2023
Yurt içi satışlar 3.527.313 3.811.098
Yurt dışı satışlar 4.171.149 1.651.018
Diğer gelirler 232.811 76.463
Satış iadeleri (-) (337.863) (234.278)
Satış iskontoları (-) (*) (45.725) (39.880)
7.547.685 5.264.421

(*) Satış iskontolarının 24.549 TL (2022: 27.949 TL) tutarındaki kısmı satış iskontoları karşılığından oluşmaktadır (Dipnot:15).

Grup, mal ve hizmet devrederek edim yükümlülüklerini zamana yayılı olarak ve belirli bir anda yerine getirir. Bu durum, TFRS 8 kapsamında raporlanabilir her bir bölüm için açıklanan hasılat bilgileriyle tutarlıdır (Dipnot 4).

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Karsan markalı ürünler 4.251.781 3.077.126
Endüstriyel ve yedek parça 374.142 358.240
Diğer markalı satışlar 2.544.258 1.610.274
Diğer markalı araç satışları 2.520.890 1.600.696
Satış sonrası hizmetler 23.368 9.578
Diğer 377.504 218.781
Toplam 7.547.685 5.264.421
1 Ocak- 1 Ocak
b) Satışların maliyeti 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
İlk madde ve malzeme giderleri (2.938.682) (3.421.005)
Direkt işçilik giderleri (815.091) (250.193)
Genel üretim giderleri (718.525) (439.339)
Amortisman ve itfa payı giderleri (272.274) (376.091)
Yarı mamul stoklarındaki değişim (99.951) 173.993
Bitmiş mamul stoklarındaki değişim (19.321) 22.845
Satılan ticari mallar maliyeti (394.057) (192.032)
Verilen hizmet maliyeti (977.796) (150.923)
Stok değer düşüklüğü değişimi (19.925) (1.346)
(6.255.622) (4.634.091)
1 Ocak- 1 Ocak
c) Finans sektöründen gelirler 31 Aralık 2022 31 Aralık 2022
Finans sektörü faaliyetlerinden brüt kar (*) 275.977 96.930
275.977 96.930

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

21. GENEL YÖNETİM GİDERLERİ, PAZARLAMA GİDERLERİ, ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Pazarlama giderleri (-)
Genel yönetim giderleri (-)
Araştırma ve geliştirme giderleri (-)
(789.244)
(362.383)
(14.081)
(518.657)
(324.078)
(15.854)
(1.165.708) (858.589)

a) Pazarlama Giderleri Detayı

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Garanti giderleri (282.882) (160.780)
Satış, araştırma ve geliştirme giderleri (159.695) (12.428)
Personel giderleri (150.386) (106.195)
Reklam giderleri (45.945) (77.062)
Ulaşım ve Seyahat Giderleri (38.821) (38.245)
Nakliye ve sigorta giderleri (18.836) (15.708)
Kira giderleri (10.818) (13.836)
Amortisman giderleri (7.321) (9.325)
Taşeronluk Giderleri (8.316) (9.559)
Enerji giderleri (2.145) (4.212)
Müşteri ve kanal yönetim giderleri (1.178) (7.460)
İletişim Giderleri (758) (800)
Bayi ve yetkili servis toplantı giderleri (441) (7.464)
Lisans Giderleri - (26)
Diğer (61.702) (55.557)
(789.244) (518.657)

b) Genel Yönetim Giderleri Detayı

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Personel giderleri (154.936) (85.168)
Holding hizmet giderleri (93.837) (46.793)
Şüpheli alacak karşılığı (27.984) (31.862)
Taşeronluk giderleri (21.820) (12.231)
Amortisman giderleri (18.761) (21.725)
Denetim ve danışmanlık giderleri (16.744) (37.238)
Kullanım hakkı varlıkları amortisman giderleri (7.124) (18.872)
Dava karşılık giderleri (5.330) -
İşletme lisansları ve patentler (2.895) (4.880)
Beklenen zarar kaşılığı (900) (27.863)
Diğer (12.052) (37.446)
(362.383) (324.078)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

21. GENEL YÖNETİM GİDERLERİ, PAZARLAMA GİDERLERİ, ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ (DEVAMI)

c) Araştırma ve Geliştirme Giderleri Detayı

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Amortisman ve itfa payı giderleri (Dipnot:10) (5.096) (5.821)
Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler (6.295) (6.548)
Personel giderleri (1.883) (2.438)
Diğer (807) (1.047)
(14.081) (15.854)

22. ESAS FAALİYETLERDEN DİĞER GELİRLER VE GİDERLER

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihlerinde sona eren yıllara ait esasfaaliyetlerden diğer gelirlerin detayı aşağıdaki gibidir:

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Faaliyetlerden kaynaklanan kur farkı geliri 916.552 571.515
Ticari faaliyetlerden vade farkı geliri 15.263 51.955
Konusu kalmayan şüpheli alacak karşılığı 56 -
Diğer 190.562 112.223
1.122.433 735.693

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihlerinde sona eren yıllara ait esas faaliyetlerden diğer giderlerin detayı aşağıdaki gibidir:

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Karşılık Giderleri (-)
Ticari faaliyetlerden vade farkı gideri
(16.186)
(14.062)
(2.065)
(6.186)
Diğer (43.093) (15.125)
(73.341) (23.376)

23. YATIRIM FAALİYETLERİNDEN GELİRLER VE GİDERLER

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihlerinde sona eren yıllara ait yatırım faaliyetlerinden gelirlerin detayı aşağıdaki gibidir:

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Vadeli mevduat faiz geliri 42.763 38.790
Sabit kıymet satış karı - 2.678
Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan
finansal varlıklardan kaynaklanan net kazanç (*) (8.798) 44.749
33.965 86.217

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

23. YATIRIM FAALİYETLERİNDEN GELİRLER VE GİDERLER (DEVAMI)

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihlerinde sona eren yıllara ait yatırım faaliyetlerinden giderlerin detayı aşağıdaki gibidir:

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan
finansal varlıklardan kaynaklanan net kayıp (*)
(81.350) -
(81.350)

(*) Grup'un "Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan finansal varlığı" niteliğindeki Maas Global OY şirketi 2023 yılı sonu itibarıyla faaliyetlerini durdurmuştur ve tasfiye sürecine girmiştir. Buradan gelecekte herhangi bir beklenti olmayacaktır. Burada bulunan yatırım tutarı yatırım faaliyetlerinden giderler altında muhasebeleştirilerek finansal tablolardan çıkartılmıştır. (31 Aralık 2022 : 44.749)

24. NİTELİKLERİNE GÖRE GİDERLER

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Hammadde kullanımı (2.938.682) (3.470.336)
Genel üretim gideri (718.525) (439.339)
Direkt işçilik giderleri (815.091) (250.193)
Garanti giderleri (282.882) (160.780)
Personel giderleri (307.205) (193.800)
Satılan ticari mal maliyeti (394.057) (192.032)
Satılan hizmet maliyeti (977.797) (150.924)
Amortisman giderleri (Dipnot:11-12) (316.424) (363.632)
Reklam giderleri (45.945) (77.062)
Holding hizmet giderleri (93.837) (46.793)
Danışmanlık giderleri (16.744) (37.238)
Şüpheli alacak karşılığı (Dipnot:6) (27.984) (27.864)
Taşeronluk giderleri (30.136) (28.338)
Nakliye ve sigorta giderleri (18.836) (15.708)
Kira giderleri (10.818) (13.836)
Kullanım hakkı varlıkları amortisman giderleri (Dipnot 13) (7.124) (18.872)
Bayi ve yetkili servis toplantı gideri (441) (7.464)
Stok değer düşüklüğü değişim (19.926) (1.347)
Beklenen zarar karşılığı (Dipnot:6) (900) (31.862)
Mamul stoklarındaki değişim (19.321) 22.845
Yarı mamul stoklarındaki değişim (99.951) 173.995
Diğer (278.705) (162.100)
(7.421.331) (5.492.680)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

25. FİNANSMAN GİDERLERİ

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Finansman kaynaklı net kur farkı gideri (1.417.115) (790.022)
Faiz giderleri (660.742) (473.597)
Faktoring giderleri (193.644) (99.688)
Tahvil giderleri (51.519) -
Diğer (53.513) (125.938)
(2.376.533) (1.489.245)

26. DİĞER KAPSAMLI GELİR UNSURLARININ ANALİZİ

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Maddi duran varlıklar yeniden değerleme fonu 673.436 724.477
Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kayıpları (63.287) (63.535)
Riskten Korunma Kazanç / Kayıpları (196.593) (142.117)
Yabancı para çevrim fonu 66.459 18.547
Finansal Yatırımların Gerçeğe Uygun Değer Ölçümünden
Kaynaklanan Değişim (107.045) (107.045)
372.970 430.327

Maddi duran varlıklar yeniden değerleme fonu:

1 Ocak- 1 Ocak
Maddi duran varlıklar yeniden değerleme fonu: 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Dönem başındaki bakiye 724.477 -
Maddi duran varlıkların yeniden değerlemesinden
kaynaklanan artış (51.041) 724.477
Dönem sonu bakiyesi 673.436 724.477

7061 Sayılı "Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 5 Aralık 2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Bu Kanunun 89 uncu maddesiyle, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 5 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Maddenin birinci fıkrasının; (a) bendiyle kurumların iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazların satışından doğan kazançlarına uygulanan %75'lik istisna %50'ye indirilmiştir. Bu düzenleme 5 Aralık 2017 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Maddi duran varlık yeniden değerleme fonu, bina ve arazilerin yeniden değerlemesi sonucu ortaya çıkar. Yeniden değerlenen bir bina ya da arazinin elden çıkarılması durumunda, yeniden değerleme fonunun satılan varlıkla ilişkili kısmı doğrudan geçmiş yıl karına devredilir.

Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm (kayıpları):

1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Dönem başı bakiyesi (63.535) -
Dönem içi kayıp 248 (63.535)
Dönem sonu bakiyesi (63.287) (63.535)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

26. DİĞER KAPSAMLI GELİR UNSURLARININ ANALİZİ (DEVAMI)

Yabancı para çevrim fonu:

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Dönem başı bakiyesi 18.547 (9.230)
Dönem çevrim farkı 47.912 27.777
Dönem sonu bakiyesi 66.459 18.547

Finansal yatırımların gerçeğe uygun değer ölçümü:

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Dönem başı bakiyesi (107.045) (107.045)
Finansal Yatırımların Gerçeğe Uygun Değer Ölçümünden
Kaynaklanan Değişim - -
Dönem sonu bakiyesi (107.045) (107.045)

Riskten korunma fonu kayıpları:

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Dönem başı bakiyesi -
Nakit akımlarının finansal riske karşı korunması
işleminin muhasebeleştirilmesinden elde edilen
(142.117)
zarar/(kazanç) (54.476) (142.117)
Dönem sonu bakiyesi (196.593) (142.117)

Yatırım maliyetleri ile ilgili yabancı para cinsinden kısa vadeli krediler (türev olmayan korunma aracı) ile ihracata konu ticari araçların gerçekleşen ve gelecekte beklenen satışlarından elde edilecek kuvvetle muhtemel yabancı para kazanımlar (korunmaya konu kalem) arasında kur riski açısından etkin bir nakit akış korunması ilişkisi bulunmaktadır. Grup, almış olduğu ihaleler kapsamında yapmış olduğu üretim anlaşmaları çerçevesinde Ocak 2023'den itibaren 2023 yılı Kasım ayına kadar yapılacak tahmini satış hasılatlarının bir bölümünü kısa vadeli kredi borçları ile ilişkilendirilmektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

27. GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL)

Cari Dönem Vergisiyle İlgili Tutarlar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Cari dönem vergisiyle varlıklar 4.204 4.458
Dönem karı vergi yükümlülükleri - (3.624)
4.204 834
Cari vergi varlık/(yükümlülüğü): 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Cari kurumlar vergisi karşılığı - 3.624
Eksi: Peşin ödenen vergi ve fonlar (4.204) (4.458)
(4.204) (834)

Vergi gideri aşağıdakilerden oluşmaktadır:

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Cari dönem vergi gideri - (3.683)
Ertelenmiş vergi gideri 830.869 75.626
Toplam vergi gideri 830.869 71.943

Diğer kapsamlı gelire ait vergi etkileri aşağıdaki gibidir:

1 Ocak - 31 Aralık 2023
Vergi öncesi
tutar
Vergi gideri/
geliri
Vergi sonrası
tutar
Emeklilik Planlarından Aktüeryal Kazanç ve Kayıplar 330 ( 82) 245
Riskten Korunma Kayıpları Vergi Etkisi ( 76.654) 22.178 ( 54.476)
Duran Varlıklar Değer Artış Fonundaki Değişim ( 68.053) 17.012 ( 51.041)
Yabancı Para Çevrim Fonu 47.912 - 47.912
Dönem içerisindeki diğer kapsamlı gelir /(gider) (96.465) 39.108 (57.360)
1 Ocak - 31 Aralık 2022
Vergi öncesi Vergi gideri/ Vergi sonrası
Tutar Geliri tutar
Emeklilik Planlarından Aktüeryal Kazanç ve Kayıplar (79.419) 15.884 (63.533)
Riskten Korunma Kayıpları Vergi Etkisi (177.646) 35.529 (142.117)
Duran Varlıklar Değer Artış Fonundaki Değişim 905.595 (181.118) 724.477
Yabancı Para Çevrim Fonu 27.777 - 27.777
Dönem içerisindeki diğer kapsamlı gelir /(gider) 676.307 (129.705) 546.604

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

27. GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) (DEVAMI)

Kurumlar Vergisi

Grup, Türkiye'de geçerli olan kurumlar vergisine tabidir. Grup'un cari dönem faaliyet sonuçlarına ilişkin tahmini vergi yükümlülükleri için ekli finansal tablolarda gerekli karşılıklar ayrılmıştır. Türk vergi mevzuatı, ana ortaklık olan şirketin bağlı ortaklıkları konsolide ettiği finansal tabloları üzerinden vergi beyannamesi vermesine olanak tanımamaktadır. Bu sebeple bu konsolide finansal tablolara yansıtılan vergi yükümlülükleri, konsolidasyon kapsamına alınan tüm şirketler için ayrı ayrı hesaplanmıştır.

Vergiye tabi kurum kazancı üzerinden tahakkuk ettirilecek kurumlar vergisi oranı ticari kazancın tespitinde gider yazılan vergi matrahından indirilemeyen giderlerin eklenmesi ve vergiden istisna kazançlar, vergiye tabi olmayan gelirler ve diğer indirimler (varsa geçmiş yıl zararları ve tercih edildiği takdirde kullanılan yatırım indirimleri) düşüldükten sonra kalan matrah üzerinden hesaplanmaktadır.

2023 yılında Türkiye'de uygulanan kurumlar vergisi oranı %25'tür, sonraki dönemlerde %20 olacaktır (2022: %23).

7061 Sayılı "Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 5 Aralık 2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Bu Kanunun 89 uncu maddesiyle, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 5 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Maddenin birinci fıkrasının; (a) bendiyle kurumların iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazların satışından doğan kazançlarına uygulanan %75'lik istisna %50'ye indirilmiştir. Bu düzenleme 5 Aralık 2017 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

22 Şubat 2017 tarihli ve 29987 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2017/9917 sayılı "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar" uyarınca; 2012/3305 sayılı Karar ve daha önceki kararlara istinaden imalat sanayiine yönelik ("US-97 Kodu: 15-37") düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilen yatırım harcamaları için; bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik teşvik uygulamaları kapsamında vergi indirimi desteğinde uygulanacak yatırıma katkı oranları her bir bölgede geçerli olan yatırıma katkı oranına 15 puan ilave edilmek suretiyle, kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirimi tüm bölgelerde %100 oranında ve yatırıma katkı tutarının yatırım döneminde yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlarına uygulanacak oranı %100 olmak üzere teşvik belgesi üzerinde herhangi bir işlem yapılmaksızın uygulanır.

Ertelenmiş Vergi

Grup, vergiye esas yasal finansal tabloları ile TFRS'ye göre hazırlanmış finansal tabloları arasındaki farklılıklardan kaynaklanan geçici zamanlama farkları için ertelenmiş vergi varlığı ve yükümlülüğü muhasebeleştirmektedir. Söz konusu farklılıklar genellikle bazı gelir ve gider kalemlerinin vergiye esas finansal tablolar ile TFRS'ye göre hazırlanan finansal tablolarda farklı dönemlerde yer almasından kaynaklanmakta olup, söz konusu farklar aşağıda belirtilmektedir.

Ertelenmiş vergi aktifleri ve pasiflerinin hesaplanmasında kullanılan vergi oranı beklenen geçici zamanlama farkları üzerinden %25 kullanılmıştır (2022 : %20).

Türkiye'de işletmelerin konsolide vergi iadesi beyan edememeleri sebebiyle, ertelenmiş vergi varlıkları olan bağlı ortaklıklar, ertelenmiş vergi yükümlülükleri olan bağlı ortaklıklar ile netleştirilmez ve ayrı olarak gösterilir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

27. GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) (DEVAMI)

Ertelenmiş Vergi (devamı)

Ertelenmiş vergi varlıkları / (yükümlülükleri): 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
İndirilebilir mali zararlar 50.092 22.895
Yeniden değerleme ve maddi varlıkların amortisman /
diğer maddi olmayan varlıkların itfa farkları
145.837 (693.941)
Yatırım teşviki (Dipnot:14) 345.971 286.466
Gelir tahakkukları (35.729) (3.248)
Türev araçlar (60.752) (51.205)
Garanti gideri karşılığı 19.797 45.761
Kıdem tazminatı karşılıkları 50.397 43.390
Nakdi sermaye artışından kaynaklı ertelenmiş vergi varlıkları 69.349 64.914
Stok düzeltmelerinin etkisi (24.312) (3.008)
Tahvillere ilişkin düzeltmeler 10.479 433
Dava karşılığı 1.271 819
İzin ve ücret karşılığı 4.254 4.393
Satış iskontoları karşılığı 491 400
Ticari alacaklara ilişkin düzeltmeler (2.309) 35.167
Toplu iş sözleşmesi karşılıkları 44.084
Riskten korunma muhasebesi düzeltmeler 22.178 35.530
Diğer 31.477 13.832
672.575 (197.402)

Grup'un 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla 200.370 TL (31 Aralık 2022: 114.476 TL) tutarında birikmiş vergi zararı mevcuttur. Grup yönetimi, birikmiş vergi zararlarının zaman aşımına uğramasından önce vergilendirilebilir kar elde edilmesinin mümkün olup olmayacağı ile ilgili yaptığı beş yıllık projeksiyonlar çerçevesinde, geri kullanabileceğini muhtemel gördüğü 200.370 TL (31 Aralık 2021: 114.476 TL) tutarındaki devreden vergi zararları için 50.092 TL (31 Aralık 2021: 22.895 TL) ertelenmiş vergi varlığı finansal tablolara yansıtılmıştır.

Devreden geçmiş yıl zararlarının kullanım hakkının sona erecekleri yıllar aşağıdaki gibidir:

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
2023 yılında sona erecek - 54.548
2024 yılında sona erecek 33.105 1.892
2025 yılında sona erecek 1.148 10.865
2026 yılında sona erecek 6.594 -
2027 yılında sona erecek 68.538 47.171
2028 yılında sona erecek 90.985 -
200.370 114.476

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

27. GELİR VERGİLERİ (ERTELENMİŞ VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ DAHİL) (DEVAMI)

Ertelenmiş Vergi (devamı)

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla sona eren yıl içindeki ertelenmiş vergi aktifleri / (pasiflerinin) hareketi aşağıda verilmiştir:

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
(197.402) (143.323)
830.869 75.626
39.108 (129.705)
672.575 (197.402)

Dönem vergi giderinin dönem karı ile mutabakatı aşağıdaki gibidir:

Vergi karşılığının mutabakatı: 1 Ocak-
31 Aralık 2023
1 Ocak
31 Aralık 2022
Vergi öncesi kar / (zarar) (211.029) (239.053)
Gelir vergisi oranı %25 (2022: %23)
Vergi etkisi
- vergi istisna ve KKEG etkisi
- geçmiş yıl zararlarından muhasebeleştirilen ertelenmiş vergi etkisi
- yatırım indiriminden hesaplanmış ertelenmiş vergi etkisi
- nakdi sermaye artışı vergi indirim etkisi
- vergi oranı değişimi
- vergiye tabi olmayan enflasyon düzeltmeleri
- diğer
(54.733)
27.921
241.465
29.953
-
543.312
51.951
(83.886)
6.879
211.580
10.511
54.448
(146.925)
26.215
Kar veya zarar tablosundaki vergi karşılığı geliri / (gideri) 830.869 71.943

28. PAY BAŞINA KAZANÇ / (KAYIP)

31 Aralık 2023 ve 2022 tarihlerinde sona eren dönemler Grup hisselerinin ağırlıklı ortalaması ve 1 tam TL karşılığı hisse başına kar hesaplamaları aşağıdaki gibidir (nakit artışlarının bedelsiz hisse içermediği varsayılmıştır):

1 Ocak- 1 Ocak
31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Tedavüldeki hisse senedinin ağırlıklı ortalama adedi 90.000.000.000 90.000.000.000
Ana ortaklık net dönem karı (bin TL) 636.575 (205.760)
Pay başına kazanç (kr) (hisse başına) 0,707 (0,229)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

29. TÜREV ARAÇLAR

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Varlıklar Yükümlülükler Varlıklar Yükümlülükler
Kısa vadeli 134.981 179.691 -
Forward sözleşmeleri - - - -
Para alım satım opsiyonları - - - -
Gerçeğe uygun değer riskinden
korunma amaçlı sözleşmeler 134.981 179.691 -
Uzun vadeli 111.297 58.824 -
Forward sözleşmeleri - - - -
Para alım satım opsiyonları - - - -
Gerçeğe uygun değer riskinden
korunma amaçlı sözleşmeler 111.297 - 58.824 -
246.278 - 238.515 -

Grup, yapmış olduğu anlaşmalar ve kurumsal bütçe kapsamında ilerki tarihlerde gerçekleştirmesi yüksek olasılıklı yabancı para biriminden satışların tutarlarından kaynaklanan kur risklerine karşı aynı para biriminde borçlanarak bilanço üzerinde kur riskinden korunma sağlamaktadır. Bu bağlamda, riskten korunma muhasebesine konu olan ve riskten korunma aracı olarak belirlenen yabancı para borçlanmaların geri ödemeleri, birbirine yakın tarihlerde gerçekleştirilecek ve riskten korunma muhasebesi kapsamında riskten korunan kalem olarak belirlenen yabancı para biriminden satışların nakit akışlarıyla yapılmaktadır. Grup, belirlemiş olduğu kur riski yönetim stratejisi kapsamında, gerçekleşme olasılığı yüksek tahmini işlem nakit akış riskinin kur riski bileşeninden korunma amacıyla riskten korunma muhasebesi uygulamakta ve riskten korunma aracı üzerinde oluşmuş ve henüz gerçekleşmemiş döviz kuru dalgalanmalarını türev araçlar altında muhasebeleştirmiştir.

Bilanço tarihi itibarıyla, Grup'un gerçekleştirmekle yükümlü olduğu ve vadesi gelmemiş yabancı para biriminden beklenen satış tutarının toplam nominal değeri aşağıdaki gibidir:

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Gerçeğe uygun değer riskinden korunma
muhasebesi işlemleri sözleşmesi 336.088 476.185
336.088 476.185

31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla, Grup'un döviz türevleri bulunmamaktadır (2022: Bulunmamaktadır ).

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

30. FİNANSAL ARAÇLAR

Finansal Varlıklar

Kısa Vadeli Finansal Yatırımlar

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Kullanımı kısıtlı banka bakiyeleri (*) - 31.068
Kur korumalı mevduat (**) 118.423 146.621
118.423 177.689

(*) Söz konusu kısa vadeli finansal yatırımlar, kredilere ilişkin ve nakit karşılıklı teminat mektubundan kaynaklanan kullanımı kısıtlı banka bakiyelerinden oluşmaktadır.

(**) Şirket'in 31 Aralık.2023 tarihi itibariyla dövizden dönüşen (Avro) kur korumalı TL hesabı bulunmaktadır. Dövizden dönüşümlü kur korumalı mevduat hesap kapanış tarihi 4 Mart 2024' tür. İlgili bakiye nominal olarak 117.570 TL tutarında kur korumalı mevduat içermekte olup vadesi 4 Mart 2024 ve faiz oranı %34'tür.

Uzun Vadeli Finansal Yatırımlar

Grup'un gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara / diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal yatırımlarının detayı aşağıdaki gibidir:

Hisse 31 Aralık Hisse 31 Aralık
Oranı 2023 Oranı 2022
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan
finansal varlıklar
Industria Italiana Autobus S.P.A (IIA) (*) 28,59% 244.343 28,59% 142.929
Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan
finansal varlıklar
Maas Global OY (**) - - 4,57% 132.395
244.343 275.324

(*) Grup, Menarinibus marka araçların üretimini gerçekleştiren Industria Italiana Autobus'un ("IIA") sermayesine, 12 Aralık 2018 tarihi itibariyle 21.883 TL (3.629.642 Avro) bedel ile katılım göstermiş ve ortaklık payı %5'ten %70'e yükselmiştir. Öte yandan, 29 Ocak 2019 tarihinde düzenlenen IIA Genel Kurul'unda İtalyan devlet kurumu olan INVITALIA S.P.A.'nın orantısal olarak sermaye artışı hakkını kullanması sonucu, Şirket'in IIA'daki ortaklık oranı %28,59'a düşmüştür. Şirket, 2019 yılı içinde yapılan sermaye artışına 8.295.024 Avro bedelinde iştirak ederek IIA'nın sermayesindeki toplam yatırım tutarını 5.129.642 Avro'dan (26.927 TL) 11.924.666 Avro'ya (78.635 TL) çıkartmıştır. Şirket, 24 Şubat 2020 tarihinde yaptığı 125 TL (19.000 Avro) tutarındaki sermaye ödemesi ile toplam yatırım tutarını 78.760 TL'ye çıkartmıştır. 2021 Eylül ayında ise 48.031 TL (4.683.160 Avro), 9 Mart 2023 tarihinde (7.580.406 Avro) 151.528 TL Şirket'in ticari alacaklarından mahsup edilerek, toplam yatırım tutarı 244.343 TL seviyesine ulaşmıştır.

Söz konusu yatırımın iskonto edilmiş nakit akım projeksiyonları üzerinden değerlenmesi sonucu 31 Aralık 2023 tarihli konsolide finansal durum tablosunda herhangi bir değer değişimi kayda alınmamıştır (31 Aralık 2022: Kayda alınmamıştır).

Grup, ana faaliyet konusu otobüs üretimi, dağıtımı ve pazarlaması olan Industria Italiana Autobus'un ("IIA") sermayesinin %28,59 payına sahip olmakla birlikte, Grup yönetiminin TMS-28 kapsamında yaptığı değerlendirmede, söz konusu şirket üzerinde Grup'un kontrol gücü veya önemli etkisinin bulunmadığı sonucuna varılmış ve konsolide finansal tablolarda finansal yatırım olarak gösterilmiştir. IIA'nın diğer pay sahipleri İtalya kamu kurumlarının iştiraklerinden oluşmaktadır.

(**) Grup'un "Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan finansal varlığı" niteliğindeki Maas Global OY şirketi 2023 yılı sonu itibarıyla faaliyetlerini durdurmuştur ve tasfiye sürecine girmiştir. Buradan gelecekte herhangi bir beklenti olmayacaktır. Burada bulunan yatırım tutarı yatırım faaliyetlerinden giderler altında muhasebeleştirilerek finansal tablolardan çıkartılmıştır. (Dipnot:23)

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

30. FİNANSAL ARAÇLAR (DEVAMI)

Finansal Borçlar

İtfa edilmiş değerlerinden gösterilen finansal borçların detayı aşağıdaki gibidir:

31 Aralık
2023
31 Aralık
2022
Finansal Borçlar
Kısa Vadeli Banka Kredileri 1.803.790 2.873.988
Uzun Vadeli Banka Kredilerinin Kısa Vadeli Kısmı
Tahvil, Anapara Borç, Taksit ve Faiz
Faktoring Borçları
709.024
391.917
116.617
774.131
72.686
323.005
3.021.348 4.043.810
Uzun Vadeli Banka Kredileri 743.332
743.332
1.060.310
1.060.310
3.764.680 5.104.120

Banka Kredileri:

Ağırlıklı ortalama 31 Aralık 2023
Para birimi etkin faiz oranı Kısa vadeli Uzun vadeli
TL 27,81% 448.746 14.584
Avro 9,41% 2.064.068 728.748

2.512.814 743.332

Ağırlıklı ortalama 31 Aralık 2022
Para birimi etkin faiz oranı Kısa vadeli Uzun vadeli
TL 26,02% 953.366 65.223
Avro 4,74% 2.648.454 995.087
ABD Doları 14,7% 46.299 -
3.648.119 1.060.310

Banka kredilerinin vadeleri aşağıdaki gibidir:

31 Aralık
2023
31 Aralık
2022
1 yıl içerisinde ödenecek 2.512.814 3.648.119
1 - 2 yıl içerisinde ödenecek 112.331 455.912
2 - 3 yıl içerisinde ödenecek 73.772 237.874
3 - 4 yıl içerisinde ödenecek 557.229 213.231
4 - 5 yıl içerisinde ödenecek - 153.293
3.256.146 4.708.429

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

30. FİNANSAL ARAÇLAR (DEVAMI)

Finansal Borçlar (devamı)

Uzun vadeli borçların gerçeğe uygun değerine aşağıda yer verilmiştir:

31 Aralık
2023
31 Aralık
2022
Uzun vadeli banka kredileri 743.332 1.060.310
Toplam borçlar 743.332 1.060.310

Finansman faaliyetlerinden kaynaklanan yükümlülüklerin mutabakatı

Grup'un finansman faaliyetlerinden kaynaklanan yükümlülüklerine ilişkin nakit ve nakit olmayan değişimler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Finansman faaliyetlerinden kaynaklanan yükümlülükler, Grup'un konsolide nakit akış tablosunda, finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarına sınıflanan veya sınıflanacak olan nakit akışlarıdır.

Nakit
olmayan
değişimler
Finansman Kur farkı ve
1 Ocak nakit faiz Enflasyon 31 Aralık
2023 akışları tahakkuku Etkisi 2023
Banka kredileri 4.708.429 233.880 164.740 (1.850.903) 3.256.146
Kiralama işlemlerinden yükümlülükler 42.793 (4.438.517) 4.454.219 (30.842) 27.653
Diğer finansal borçlar 395.691 (79.422) 347.813 (155.548) 508.534
5.146.913 (4.284.059) 4.966.772 (2.037.293) 3.792.333
Nakit
olmayan
değişimler
Finansman Kur farkı ve
1 Ocak nakit faiz Enflasyon 31 Aralık
2022 akışları tahakkuku Etkisi 2022
Banka kredileri 2.885.986 1.556.288 699.111 (432.956) 4.708.429
Kiralama işlemlerinden yükümlülükler 53.294 (44.421) 31.426 2.495 42.793
Diğer finansal borçlar 361.039 38.811 4.072 (8.232) 395.691
3.300.319 1.550.678 734.609 (438.693) 5.146.913

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

30. FİNANSAL ARAÇLAR (DEVAMI)

Finansal Borçlar (devamı)

İhraç Edilmiş Borçlanma Araçları:

31 Aralık 31 Aralık
2022
72.686
391.917 72.686
2023
391.917

Şirket, 31 Ağustos 2023'te SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)'dan tahsisli ve/veya nitelikli yatırımcılara satılmak üzere, 600 Milyon TL'lik tahvil ihraç tavanı onayı almıştır. İşbu ihraç tavanı kapsamında 3 ayda 1 sabit kupon ödemeli, 364 gün vadeli, 4 Ekim 2024 itfa tarihli 350 Milyon TL nominal değerli tahvil satışı 4-5 Ekim 2023 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir.

Tahvillerin vadeleri aşağıdaki gibidir:

31 Aralık 2023
Para birimi Etkin faiz oranı % Kısa vadeli Uzun vadeli
TL %51 391.917 -
391.917 -
31 Aralık 2022
Para birimi Etkin faiz oranı % Kısa vadeli Uzun vadeli
TL %4,64 + DIBS (*) 72.686 -
72.686 -

(*) Gösterge Devlet İç Borçlanma Senedi faiz oranını ifade etmektedir.

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ

a) Sermaye risk yönetimi

Grup, sermaye yönetiminde, bir yandan faaliyetlerinin sürekliliğini sağlamaya çalışırken, diğer yandan da borç ve özkaynak dengesini en verimli şekilde kullanarak karını artırmayı hedeflemektedir.

Grup'un sermaye yapısı Dipnot 30'da açıklanan kredileri de içeren borçlar ve sırasıyla nakit ve nakit benzerleri, çıkarılmış sermaye, yedekler ile geçmiş yıl kazançlarını içeren özkaynak kalemlerinden oluşmaktadır.

Grup'un yönetim kurulu sermaye yapısını yılda iki kez olmak üzere inceler. Bu incelemeler sırasında kurul, sermaye maliyeti ile birlikte her bir sermaye sınıfıyla ilişkilendirilen riskleri değerlendirir. Grup, kurulun yaptığı önerilere dayanarak, sermaye yapısını yeni borç edinilmesi veya mevcut olan borcun geri ödenmesiyle olduğu kadar, temettü ödemeleri, yeni hisse ihracı ve hisselerin geri satın alımı yollarıyla dengede tutmayı amaçlamaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

a) Sermaye risk yönetimi (devamı)

Endüstrideki diğer firmalarla tutarlı olmak üzere sermayeyi kaldıraç oranına göre inceler. Söz konusu rasyo net borcun toplam sermayeye bölünmesi ile hesaplanır. Net borç ise toplam kredilerden (cari ve cari olmayan kredilerin konsolide bilançoda gösterildiği gibi dahil edilmesiyle) nakit ve nakit benzerlerinin çıkarılması suretiyle elde edilir. Toplam sermaye, konsolide bilançodaki "özkaynak" kalemi ile net borcun toplanması ile hesaplanır.

2023 yılında Grup'un stratejisi, 2018'den beri değişmemektedir. 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla, nakit ve nakit benzeri değerlerin ve kısa vadeli finansal yatırımların finansal borçlardan düşülmesiyle hesaplanan net borcun, toplam sermayeye bölünmesi ile bulunan borç sermaye oranı aşağıdaki gibidir:

31 Aralık
2023
31 Aralık
2022
Finansal Borçlar 3.764.680 5.104.120
Eksi: Nakit ve Nakit Benzerleri (1.027.082) (73.705)
Net Borç 2.737.598 5.030.415
Toplam Özkaynak 5.277.676 4.718.759
Toplam Sermaye 8.015.274 9.749.174
Net Borç/Toplam Sermaye Oranı 34% 52%

b) Finansal Risk Faktörleri

Grup faaliyetleri nedeniyle piyasa riski (kur riski, gerçeğe uygun değer faiz oranı riski, nakit akımı faiz oranı riski ve fiyat riski), kredi riski ve likidite riskine maruz kalmaktadır. Grup'un risk yönetimi programı genel olarak mali piyasalardaki belirsizliğin, Grup finansal performansı üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerinin minimize edilmesi üzerine odaklanmaktadır. Grup, çeşitli finansal risklerden korunmak amacı ile türev ürünleri kullanmaktadır.

Risk yönetimi, Yönetim Kurulu tarafından onaylanan politikalar doğrultusunda yürütülmektedir. Risk politikalarına ilişkin olarak ise Grup yönetimi tarafından finansal riskler tanımlanır, değerlendirilir ve Grup'un operasyon üniteleri ile birlikte çalışmak suretiyle riskin azaltılmasına yönelik araçlar kullanılır.

b.1) Kredi riski yönetimi

Grup kredi riskini minimuma indirmek için, kredibilitesi yüksek taraflarla çalışmayı ve temerrüt durumundaki finansal zarar riskini azaltmak adına da gerekli gördüğü durumlarda teminat alma politikasını benimsemiştir.

Yeni bir müşteri kabul edilirken; müşterinin kredibilitesi, ilgili departmanlar tarafından değerlendirilir ve gerekli görülen durumlarda teminat alınarak uygun kredi limitleri tanımlanır.

Grup'un müşteri limitlerinin belirlenmesi ve vadesi geçen alacaklara ilişkin uygulanacak takip mekanizmalarına dair de prosedürleri mevcuttur. Grup'un ticari alacakları, çeşitli sektör ve coğrafi alanlara dağılmış, çok sayıdaki müşteriyi kapsamaktadır. Müşterilerin ticari alacak bakiyeleri üzerinden sürekli olarak kredi değerlendirmeleri yapılmaktadır. Ayrıca, Grup yönetimi dönem sonları itibariyle ticari borçlarını ve finansal varlıklarını müşteri ve varlık bazında değerlendirerek, tahsili mümkün görünmeyen tutarlara ilişkin gerekli karşılıkların konsolide finansal tablolara yansıtılmasını sağlar. Bu bağlamda, Grup yönetimi raporlama tarihi itibarıyla, Grup'un kredi riskinin önemli ölçüde azaldığını düşünmektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA

KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b) Finansal risk faktörleri (devamı)

b.1) Kredi riski yönetimi

Finansal araç türleri itibarıyla maruz kalınan kredi riskleri Alacaklar
Ticari Alacaklar Diğer Alacaklar
31 Aralık 2023 İlişkili Taraf Diğer Taraf İlişkili Taraf Diğer Taraf Bankalardaki
Mevduat
Finans Sektörü
Faaliyetlerinden
Alacaklar
Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D) (*) 498 2.536.364 - 268.661 897.166 456.219
-
Azami riskin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı (**)
- 746.161 - - - -
A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter
değeri
498 1.248.527 - 268.661 897.166 456.219
B. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış
varlıkların net defter değeri - 1.287.837 - - - -
-
Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı
- 438.722 - - - -
C. Değer düşüklüğüne uğrayan varlıkların net defter değerleri
-
Vadesi geçmiş (brüt defter değeri)
- 119.176 - - - -
-
Değer düşüklüğü (-)
- (119.176) - - - -
-
Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı
- - - - - -
-
Vadesi geçmemiş (brüt defter değeri)
- - - - - -
-
Değer düşüklüğü (-)
- - - - - -
-
Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı
- - - - - -
D. Bilanço dışı kredi riski içeren unsurlar - - - - - -

(*) Tutarın belirlenmesinde, alınan teminatlar gibi, kredi güvenilirliğinde artış sağlayan unsurlar dikkate alınmamıştır.

(**) Teminatlar, müşterilerden alınan teminat senetleri ve teminat çeklerinden oluşmaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b) Finansal risk faktörleri (devamı)

b.1) Kredi riski yönetimi (devamı)

Finansal araç türleri itibarıyla maruz kalınan kredi riskleri Alacaklar
Ticari Alacaklar Diğer Alacaklar
31 Aralık 2022 İlişkili Taraf Diğer Taraf İlişkili Taraf Diğer Taraf Bankalardaki
Mevduat
Finans Sektörü
Faaliyetlerinden
Alacaklar
Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D) (*) 1.157 3.005.649 - 227.250 92.311 580.815
-
Azami riskin teminat, vs ile güvence
altına alınmış kısmı (**)
- 104.223 - - - -
A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter
değeri
1.157 1.550.658 - 227.250 92.311 580.815
B. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış
varlıkların net defter değeri
-
Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı
- 1.454.991
13.759
-
-
-
-
-
-
-
-
C. Değer düşüklüğüne uğrayan varlıkların net defter değerleri
-
Vadesi geçmiş (brüt defter değeri)
-
Değer düşüklüğü (-)
-
Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı
-
Vadesi geçmemiş (brüt defter değeri)
-
Değer düşüklüğü (-)
-
Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı
-
-
-
-
-
-
148.202
(148.202)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
D. Bilanço dışı kredi riski içeren unsurlar - - - - - -

(*) Tutarın belirlenmesinde, alınan teminatlar gibi, kredi güvenilirliğinde artış sağlayan sağlayan unsurlar dikkate alınmamıştır.

(**) Teminatlar, müşterilerden alınan teminat senetleri ve teminat çeklerinden oluşmaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.1) Kredi riski yönetimi (devamı)

Finansal aracın taraflarından birinin sözleşmeye bağlı yükümlülüğünü yerine getirememesi nedeniyle Grup'a finansal bir kayıp oluşturması riski, kredi riski olarak tanımlanır. Grup, işlemlerini yalnızca kredi güvenirliliği olan taraflarla gerçekleştirme ve mümkün olduğu durumlarda, yeterli teminat elde etme yoluyla kredi riskini azaltmaya çalışmaktadır. Grup'un maruz kaldığı kredi riskleri ve müşterilerin kredi dereceleri devamlı olarak izlenmektedir. Kredi riski, müşteriler için belirlenen ve risk yönetimi kurulu tarafından her yıl incelenen ve onaylanan sınırlar aracılığıyla kontrol edilmektedir.

Ticari alacaklar, çeşitli sektör ve coğrafi alanlara dağılmış, çok sayıdaki müşteriyi kapsamaktadır. Müşterilerin ticari alacak bakiyeleri üzerinden sürekli olarak kredi değerlendirmeleri yapılmakta, gerekli görüldüğü durumlarda alacaklar sigortalanmaktadır.

Vadesi geçen alacakların yaşlandırması aşağıdaki gibidir:

Toplam
244.601
246.477
521.099
275.660 275.660
1.287.837 1.287.837
746 746
Toplam
1.018.974
256.843
124.730
54.444
1.454.991 1.454.991
190.600 190.600
Ticari Alacaklar
244.601
246.477
521.099
Ticari Alacaklar
1.018.974
256.843
124.730
54.444
-

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.2) Likidite risk yönetimi

Likidite riski yönetimi ile ilgili esas sorumluluk, yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu, Grup yönetiminin kısa, orta ve uzun vadeli fonlama ve likidite gereklilikleri için, uygun bir likidite riski yönetimi oluşturmuştur. Grup, likidite riskini tahmini ve fiili nakit akımlarını düzenli olarak takip etmek ve finansal varlık ve yükümlülüklerin vadelerinin eşleştirilmesi yoluyla yeterli fonların ve borçlanma rezervinin devamını sağlamak suretiyle, yönetir.

Aşağıdaki tablo, Grup'un türev niteliğinde olmayan ve olan finansal yükümlülüklerinin sözleşme uyarınca geri ödeme süreleriyle vade dağılımını göstermektedir. Türev olmayan finansal yükümlülükler iskonto edilmeden ve ödemesi gereken en erken tarihler esas alınarak hazırlanmıştır. Söz konusu yükümlülükler üzerinden ödenecek faizler aşağıdaki tabloya dahil edilmiştir. Türev finansal yükümlülükler ise iskonto edilmemiş net nakit giriş ve çıkışlarına göre düzenlenmiştir. Vadeli işlem araçları brüt ödenmesi gereken vadeli işlemler için net olarak ödenir ve iskonto edilmemiş, brüt nakit giriş ve çıkışları üzerinden realize edilir. Alacaklar veya borçlar sabit olmadığı zaman açıklanan tutar, rapor tarihindeki getiri eğrilerinden elde edilen faiz oranı kullanılarak belirlenir.

Likidite riski tablosu:

31 Aralık 2023

Sözleşme uyarınca vadeler
Türev olmayan
finansal yükümlülükler
Defter Değeri Sözleşme
uyarınca nakit
çıkışlar toplamı
(I+II+III)
3 aydan
kısa (I)
3-12
ay arası (II)
1-5 yıl
arası (III)
Banka kredileri 3.256.146 3.523.901 1.461.832 994.765 1.067.304
Tahvil ihracına yönelik borçlanmalar 391.917 391.917 - 391.917 -
Kiralama işlemlerinden yükümlülükler 41.673 45.841 20.379 18.435 7.027
Faktoring borçları 116.617 116.617 - 116.617 -
Ticari borçlar 1.877.052 1.877.052 1.732.890 144.162 -
Diğer yükümlülükler 28.824 28.824 - 28.824 -
Toplam yükümlülük 5.712.229 5.984.152 3.215.101 1.694.720 1.074.331

31 Aralık 2022

Sözleşme
Sözleşme uyarınca vadeler
Türev olmayan
Defter Değeri uyarınca nakit
çıkışlar toplamı
(I+II+III)
3 aydan
kısa (I)
3-12
ay arası (II)
1-5 yıl
arası (III)
finansal yükümlülükler
Banka kredileri 4.708.429 5.091.266 1.897.841 2.036.489 1.156.936
Tahvil ihracına yönelik borçlanmalar 72.686 81.399 4.357 77.042 -
Kiralama işlemlerinden yükümlülükler 42.793 43.258 1.376 3.671 38.211
Faktoring borçları 323.005 323.005 290.145 32.860 -
Ticari borçlar 1.582.387 1.582.387 1.157.714 424.673 -
Diğer yükümlülükler 48.896 48.896 - 48.896 -
Toplam yükümlülük 6.778.196 7.170.211 3.351.433 2.623.631 1.195.147

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.2) Likidite risk yönetimi (devamı)

Likidite riski tablosu (devamı):

Grup'un faaliyetleri öncelikle, aşağıda ayrıntılarına yer verildiği üzere, döviz kurundaki ve faiz oranındaki değişiklikler ile ilgili finansal risklere maruz kalmaktadır. Döviz kuru ve faiz oranıyla ilişkilendirilen riskleri kontrol altında tutabilmek için Grup, aşağıdakilerin de dahil olduğu türev niteliğinde olan çeşitli finansal araçlar kullanmaktadır:

• Yabancı para alım ve satım nedeniyle doğan döviz kuru riskinden korunmak için kullanılan vadeli döviz alım/satım sözleşmeleri

Piyasa riskleri ayrıca, duyarlılık analizleri ve stres senaryoları ile de değerlendirilmektedir.

Cari yılda Grup'un maruz kaldığı piyasa riskinde veya maruz kalınan riskleri yönetim ve ölçüm yöntemlerinde, önceki yıla göre bir değişiklik olmamıştır.

b.3.1) Kur riski yönetimi

Yabancı para cinsinden işlemler, kur riskinin oluşmasına sebebiyet vermektedir. Kur riski, onaylanmış politikalara dayalı olarak yapılan vadeli döviz alım/satım sözleşmeleri ile yönetilmektedir.

Grup'un yabancı para cinsinden parasal ve parasal olmayan varlıklarının ve parasal ve parasal olmayan yükümlülüklerinin bilanço tarihi itibarıyla dağılımı aşağıdaki gibidir:

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.3.1) Kur riski yönetimi (devamı)

31 Aralık 2023
TL Karşılığı
(Fonksiyonel
para birimi) ABD Doları Avro RON CAD CNY JPY Diğer
1. Ticari Alacak 2.073.433 7.921 54.837 8.197 23 - - -
2a. Parasal Finansal Varlıklar 510.155 27 13.738 2.628 2.006 - - -
2b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - - - - - - -
3. Diğer 344.134 1.650 8.989 143 9 - - -
4. DÖNEN VARLIKLAR 2.927.722 9.598 77.564 10.968 2.038 - - -
5. Ticari Alacaklar - - - - - - - -
6a. Parasal Finansal Varlıklar - - - - - - - -
6b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - - - - - - -
7. Diğer - - - - - - - -
8. DURAN VARLIKLAR - - - - - - - -
9. TOPLAM VARLIKLAR 2.927.722 9.598 77.564 10.968 2.038 - - -
10. Ticari Borçlar 621.182 1.402 15.467 1 144 3.484 2.702 -
11. Finansal Yükümlülükler 2.064.068 - 63.252 - - - - -
12a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler 4.448 1 135 - - - - -
12b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - - - - - - -
13. KISA VADELİ YÜKÜMLÜLÜKLER 2.689.698 1.403 78.854 1 144 3.484 2.702 -
14. Ticari Borçlar - - - - - - - -
15. Finansal Yükümlülükler 728.748 - 22.332 - - - - -
16a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - - - - - - -
16b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - - - - - - -
17. UZUN VADELİ YÜKÜMLÜLÜKLER 728.748 - 22.332 - - - - -
18. TOPLAM YÜKÜMLÜLÜKLER 3.418.446 1.403 101.186 1 144 3.484 2.702 -
19. Bilanço dışı türev araçların net varlık /
yükümlülük pozisyonu (19a-19b) - - - - - - - -
19.a Aktif karakterli bilanço dışı döviz
cinsinden
türev ürünlerin tutarı - - - - - - - -
19b. Pasif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden
türev ürünlerin tutarı - - - - - - - -
20. Net yabancı para varlık
yükümlülük pozisyonu (9-18+19) (490.724) 8.195 (23.622)) 10.967 1.894 (3.484) (2.702) -
21. Parasal kalemler net yabancı para varlık
/ yükümlülük pozisyonu
(1+2a+5+6a-10-11-12a-14-15-16a) (834.858) 6.545 (32.611) 10.824 1.885 (3.484) (2.702) -
22. Döviz hedge'i için kullanılan finansal
araçların
toplam gerçeğe uygun değeri - - - - - - - -
23. Döviz varlıkların hedge edilen kısmının
tutarı
24. Döviz yükümlülüklerin hedge edilen
530.987 - 16.272 - - - - -
kısmının tutarı - - - - - - - -
25. İhracat 4.504.750 29.625 147.375 - - 18.400 128.553 -
26. İthalat 1.920.810 29.625 147.375 - 27 18.400 384 -

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.3.1) Kur riski yönetimi (devamı)

31 Aralık 2022
TL Karşılığı
(Fonksiyonel
para birimi)
ABD Doları Avro Rumen
Leyi
İngiliz
Sterlini
Diğer
1. Ticari Alacak 2.045.191 323 53.355 42.448 - 107
2a. Parasal Finansal Varlıklar 50.509 22 1.488 133 1 -
2b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - - - - -
3. Diğer 116.083 - 3.534 - - -
4. DÖNEN VARLIKLAR 2.211.783 345 58.377 42.581 1 107
5. Ticari Alacaklar 206.787 - 6.295 - - -
6a. Parasal Finansal Varlıklar - - - - - -
6b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - - - - -
7. Diğer 464.732 - 14.148 - - -
8. DURAN VARLIKLAR 671.519 - 20.443 - - -
9. TOPLAM VARLIKLAR 2.883.302 345 78.820 42.581 1 107
10. Ticari Borçlar 796.689 2.554 21.510 296 8 1.822
11. Finansal Yükümlülükler 2.694.752 1.500 80.484 - - -
12a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - - - - -
12b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - - - - -
13. KISA VADELİ YÜKÜMLÜLÜKLER 3.491.441 4.054 101.994 296 8 1.822
14. Ticari Borçlar - - - - - -
15. Finansal Yükümlülükler 995.087 - 30.240 - - -
16a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - - - - -
16b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - - - - -
17. UZUN VADELİ YÜKÜMLÜLÜKLER 995.087 - 30.240 - - -
18. TOPLAM YÜKÜMLÜLÜKLER 4.486.528 4.054 132.234 296 8 1.822
19. Bilanço dışı türev araçların net varlık /
20. Net yabancı para varlık yükümlülük pozisyonu (9-18+19) (1.603.226) (3.709) (53.414) 42.285 (7) (1.715)
21. Parasal kalemler net yabancı para varlık / yükümlülük
pozisyonu (1+2a+5+6a-10-11-12a-14-15-16a) (2.597.615) (3.709) (83.686) 42.285 (7) (1.715)
23. Döviz varlıkların hedge edilen kısmının tutarı 2.331.860 - 70.991 - - -
25. İhracat 2.832.428 6 84.353 35.473 - 4.793
26. İthalat 1.379.314 6.305 41.311 - 200 8.226

Kur riskine duyarlılık

Grup, başlıca ABD Doları ve Avro cinsinden kur riskine maruz kalmaktadır.

Aşağıdaki tablo Grup'un ABD Doları ve Avro kurlarındaki %10'luk artışa ve azalışa olan duyarlılığını göstermektedir. %10'luk oran, üst düzey yöneticilere Grup içinde kur riskinin raporlanması sırasında kullanılan oran olup, söz konusu oran yönetimin döviz kurlarında beklediği olası değişikliği ifade etmektedir. Duyarlılık analizi sadece yılsonundaki açık yabancı para cinsinden parasal kalemleri kapsar ve söz konusu kalemlerin yılsonundaki %10'luk kur değişiminin etkilerini gösterir. Bu analiz, dış kaynaklı krediler ile birlikte Grup içindeki yurt dışı faaliyetler için kullanılan, krediyi alan ve de kullanan tarafların fonksiyonel para birimi dışındaki kredilerini kapsamaktadır. Pozitif değer, kar/zararda ve diğer özkaynak kalemlerindeki artışı ifade eder.

Grup yönetimi, yılsonundaki kur riski analizinin yıl içinde oluşan kur riskini yansıtmıyor olması nedeniyle duyarlılık analizinin yabancı para riskini tam olarak ifade etmediği görüşündedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.3.1) Kur riski yönetimi (devamı)

Kur riskine duyarlılık (devamı)

31 Aralık 2023
Kar / Zarar Özkaynaklar
Yabancı Yabancı Yabancı Yabancı
paranın paranın paranın paranın
değer değer değer değer
kazanması kaybetmesi kazanması kaybetmesi
ABD Doları'nın TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
1 - ABD Doları net varlık / yükümlülüğü
2- ABD Doları riskinden korunan kısım (-)
19.267
-
(19.267)
-
19.267
-
(19.267)
-
3- ABD Doları net etki (1 +2) 19.267 (19.267) 19.267 (19.267)
Avro'nun TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
4 - Avro net varlık / yükümlülük
5 - Avro riskinden korunan kısım (-)
(106.417)
-
106.417
-
(106.417)
-
106.417
-
6- Avro net etki (4+5) (106.417) 106.417 (106.417) 106.417
RON'ın TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
7- RON döviz net varlık / yükümlülüğü
8- RON döviz kuru riskinden korunan kısım (-)
7.048
-
(7.048)
-
7.048
-
(7.048)
-
9- RON Döviz Varlıkları net etki (7+8) 7.048 (7.048) 7.048 (7.048)
CAD'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
10- CAD döviz net varlık / yükümlülüğü
11- CAD döviz kuru riskinden korunan kısım (-)
12- CAD Döviz Varlıkları net etki (10+11)
4.184
-
4.184
(4.184)
-
(4.184)
4.184
-
4.184
(4.184)
-
(4.184)
CNY'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
13- CNY döviz net varlık / yükümlülüğü
14- CNY döviz kuru riskinden korunan kısım (-)
(1.455)
-
1.455
-
(1.455)
-
1.455
-
15- CNY Döviz Varlıkları net etki (10+11) (1.455) 1.455 (1.455) 1.455
JPY'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
16- JPY döviz net varlık / yükümlülüğü
17- JPY döviz kuru riskinden korunan kısım (-)
(5.643)
-
5.643
-
(5.643)
-
5.643
-
18- JPY Döviz Varlıkları net etki (10+11) (5.643) 5.643 (5.643) 5.643
TOPLAM (3 + 6 + 9 + 12 + 15 + 18 ) (83.016) 83.016 (83.016) 83.016

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.3.1) Kur riski yönetimi (devamı)

Kur riskine duyarlılık (devamı)

31 Aralık 2022
Kar / Zarar Özkaynaklar
Yabancı Yabancı Yabancı Yabancı
paranın paranın paranın paranın
değer değer değer değer
kazanması kaybetmesi kazanması kaybetmesi
ABD Doları'nın TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
1 - ABD Doları net varlık / yükümlülüğü (11.424) 11.424 (11.424) 11.424
3- ABD Doları net etki (1 +2) (11.424) 11.424 (11.424) 11.424
Avro'nun TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
4 - Avro net varlık / yükümlülük (175.447) 175.447 (175.447) 175.447
5 - Avro riskinden korunan kısım (-) 233.187 (233.187) 233.187 (233.187)
6- Avro net etki (4+5) 57.740 (57.740) 57.740 (57.740)
RON'un TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
7- RON döviz net varlık / yükümlülüğü 27.913 (27.913) 27.913 (27.913)
8- RON döviz kuru riskinden korunan kısım (-) - - - -
9- RON Döviz Varlıkları net etki (7+8) 27.913 (27.913) 27.913 (27.913)
GBP'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
10- GBP döviz net varlık / yükümlülüğü (21) 21 318 (318)
12- GBP Döviz Varlıkları net etki (10+11) (21) 21 318 (318)
Diğer'in TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde
13- Diğer döviz net varlık / yükümlülüğü (5.709) 5.709 (5.658) 5.658
15- Diğer Döviz Varlıkları net etki (13+14) (5.709) 5.709 (5.658) 5.658
TOPLAM (3 + 6 + 9 + 12 + 15) 68.499 (68.499) 68.889 (68.889)

Gerçeğe uygun değer riskinden korunma muhasebesi işlemleri:

Aşağıdaki tablo, rapor tarihi itibarıyla gerçekleşmemiş olan gerçeğe uygun değer riskinden korunma muhasebesi işlemleri sözleşmelerinin detayını vermektedir.

Gerçeğe uygun değer Ortalama kur Yabancı para Sözleşme değeri Gerçeğe uygun değeri
riskinden korunma 2023 2022 2023 2022 2023 2022 2023 2022
muhasebesi işlemleri TL TL TL TL TL TL TL TL
sözleşmeleri:
3 ay sonrası 9,97 9,97 336.088 476.185 89.810 237.670 246.278 238.515
336.088 476.185 89.810 237.670 246.278 238.515

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

31. FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (DEVAMI)

b.3.2) Faiz oranı riski yönetimi

Grup'un sabit ve değişken faiz oranları üzerinden borçlanması, Grup'u faiz oranı riskine maruz bırakmaktadır. Söz konusu risk, Grup tarafından, faiz oranı takas sözleşmeleri ve vadeli faiz oranı sözleşmeleri yoluyla sabit ve değişken oranlı borçlar arasında uygun bir dağılım yapılmak suretiyle, yönetilmektedir. Riskten korunma stratejileri, faiz oranı beklentisi ve tanımlı olan risk ile uyumlu olması için düzenli olarak değerlendirilmektedir. Böylece optimal riskten korunma stratejisinin oluşturulması, gerek bilançonun pozisyonunun gözden geçirilmesi gerekse faiz harcamalarının farklı faiz oranlarında kontrol altında tutulması amaçlanmaktadır.

Grup'un finansal varlık ve finansal borçlarda maruz kaldığı faiz oranlarına ilişkin bilgiler bu dipnotun likidite riski yönetimi bölümünde detaylandırılmıştır.

Faiz oranı duyarlılığı

Grup'un faiz oranına duyarlı finansal araçlarının dağılımı aşağıdaki gibidir:

Faiz Pozisyonu Tablosu

Sabit Faizli Araçlar 31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Finansal Yükümlülükler 3.297.819 672.717
Değişken Faizli Finansal Araçlar
Finansal Yükümlülükler 508.534 4.401.510

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

32. FİNANSAL ARAÇLAR (GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI VE FİNANSAL RİSKTEN KORUNMA MUHASEBESİ ÇERÇEVESİNDEKİ AÇIKLAMALAR)

Finansal araçların sınıfları ve gerçeğe uygun değerleri:

İtfa edilmiş Gerçeğe uygun değer Gerçeğe uygun değer İtfa edilmiş
değerinden gösterilen farkı diğer kapsamlı farkı kar/zarara değerinden gösterilen
31 Aralık 2023 finansal varlıklar gelire yansıtılan tutarlar yansıtılan tutarlar finansal yükümlülükler Defter değeri Not
Finansal varlıklar
Nakit ve nakit benzerleri 1.027.082 - - - 1.027.082 36
Ticari alacaklar 2.315.303 - - - 2.315.303 6
İlişkili taraflardan ticari alacaklar 498 - - - 498 5
Finansal kiralama alacakları 456.219 - - - 456.219 7
Finansal yatırımlar 118.423 - - - 118.423 30
Diğer alacaklar 268.661 - - - 268.661 8
Türev araçlar - - 246.278 - 246.278 29
- - - -
Finansal yükümlülükler - - - -
Finansal borçlar - - - (3.764.680) (3.764.680) 30
Kiralama işlemlerinden borçlar - - - (41.673) (41.673) 13
Ticari borçlar - - - (1.767.583) (1.767.583) 6
İlişkili taraflara borçlar - - - (109.469) (109.469) 5
Diğer yükümlülükler - - - (28.824) (28.824) 18

Grup yönetimi, finansal araçların defter değerlerinin gerçeğe uygun değerlerini yansıttığını düşünmektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

32. FİNANSAL ARAÇLAR (GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI VE FİNANSAL RİSKTEN KORUNMA MUHASEBESİ ÇERÇEVESİNDEKİ AÇIKLAMALAR) (DEVAMI)

Finansal araçların sınıfları ve gerçeğe uygun değerleri:

İtfa edilmiş Gerçeğe uygun değer Gerçeğe uygun değer İtfa edilmiş
değerinden gösterilen farkı diğer kapsamlı farkı kar/zarara değerinden gösterilen
31 Aralık 2022 finansal varlıklar gelire yansıtılan tutarlar yansıtılan tutarlar finansal yükümlülükler Defter değeri Not
Finansal varlıklar
Nakit ve nakit benzerleri 73.705 - - - 73.705 36
Ticari alacaklar 2.681.605 - - - 2.681.605 6
İlişkili taraflardan ticari alacaklar 1.157 - - - 1.157 5
Finansal kiralama alacakları 580.815 - - - 580.815 7
Finansal yatırımlar 177.689 - - - 177.689 30
Diğer alacaklar 237.002 - - - 237.002 8
Türev araçlar - - 238.515 - 238.515 29
Finansal yükümlülükler
Finansal borçlar - - - (5.104.120) (5.104.120) 30
Kiralama işlemlerinden borçlar - - - (42.793) (42.793) 13
Ticari borçlar - - - (1.502.993) (1.502.993) 6
İlişkili taraflara borçlar - - - (79.394) (79.394) 5
Diğer yükümlülükler - - - (48.895) (48.895) 18

Grup yönetimi, finansal araçların defter değerlerinin gerçeğe uygun değerlerini yansıttığını düşünmektedir.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

32. FİNANSAL ARAÇLAR (GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI VE FİNANSAL RİSKTEN KORUNMA MUHASEBESİ ÇERÇEVESİNDEKİ AÇIKLAMALAR (DEVAMI)

Finansal Araçların Gerçeğe Uygun Değeri

Finansal varlıkların ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değeri aşağıdaki gibi belirlenir:

  • Birinci seviye: Finansal varlık ve yükümlülükler, birbirinin aynı varlık ve yükümlülükler için aktif piyasada işlem gören borsa fiyatlarından değerlenmiştir.
  • İkinci seviye: Finansal varlık ve yükümlülükler, ilgili varlık ya da yükümlülüğün birinci seviyede belirtilen borsa fiyatından başka direkt ya da endirekt olarak piyasada gözlenebilen fiyatının bulunmasında kullanılan girdilerden değerlenmiştir.
  • Üçüncü seviye: Finansal varlık ve yükümlülükler, varlık ya da yükümlülüğün gerçeğe uygun değerinin bulunmasında kullanılan piyasada gözlenebilir bir veriye dayanmayan girdilerden değerlenmiştir.

Gerçeğe uygun değerleriyle gösterilen finansal varlık ve yükümlülüklerin seviye sınıflamaları:

Grup'un bazı finansal varlık ve finansal yükümlülükleri her bilanço tarihinde gerçeğe uygun değerlerinden finansal tablolara yansıtılır. Aşağıdaki tablo söz konusu finansal varlık ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerlerinin nasıl belirlendiği bilgisini vermektedir:

Gerçeğe uygun değer Önemli
Finansal gözlenebilir Gözlenebilir veriye
Varlıklar /
Finansal
31 Aralık 31 Aralık Gerçeğe
uygun
Değerleme veriye
dayanmayan
dayanmayan girdiler ile
gerçeğe uygun değer
Yükümlülükler 2023 2022 seviyesi tekniği girdiler ilişkisi
Gerçeğe uygun
değer farkı
diğer kapsamlı
gelire yansıtılan
finansal
varlıklar
244.343 142.929 Üçüncü
seviye
Gerçeğe uygun
değer tayini,
pazar
yaklaşımına ve
risk sermayesi
değerleme
modeline göre
yapılır.
Sürekli
büyüme ve
iskonto
oranlarının
finansal
varlığın
değeri
üzerindeki
etkisi
İlgili finansal varlığın
sürekli büyüme oranındaki
pozitif değişim finansal
varlığın gerçeğe uygun
değerinde artışa neden
olmaktadır. Ayrıca
kullanılan tahminlere baz
olan iskonto oranlarındaki
artışın da finansal varlık
gerçeğe uygun değerinde
azaltıcı etkisi
bulunmaktadır.
Gerçeğe uygun
değer farkı kar
veya zararda
gösterilen
finansal
varlıklar
- 132.395 Üçüncü
seviye
Gerçeğe uygun
değer tayini,
pazar
yaklaşımına ve
risk sermayesi
değerleme
modeline göre
yapılır.
Sürekli
büyüme ve
iskonto
oranlarının
finansal
varlığın
değeri
üzerindeki
etkisi
İlgili finansal varlığın
sürekli büyüme oranındaki
pozitif değişim finansal
varlığın gerçeğe uygun
değerinde artışa neden
olmaktadır. Ayrıca
kullanılan tahminlere baz
olan iskonto oranlarındaki
artışın da finansal varlık
gerçeğe uygun değerinde
azaltıcı etkisi
bulunmaktadır.

BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ 31 ARALIK 2023 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR

(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31.12.2023 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)

33. BAĞIMSIZ DENETİM KURULUŞUNDAN ALINAN HİZMETLERE İLİŞKİN ÜCRETLER

Grup'un 1 Ocak – 31 Aralık 2023 ve 1 Ocak – 31 Aralık 2022 dönemlerinde Bağımsız Denetim Kuruluşundan (BDK) aldığı hizmetlere ilişkin ücretler aşağıdaki gibidir:

2023 2022
Raporlama dönemine ait bağımsız denetim ücreti 1.010 3.281
Vergi danışmanlık hizmetlerine ilişkin ücretler - 316
Diğer güvence hizmetlerinin ücreti 170 -
1.180 3.597

34. RAPORLAMA DÖNEMİNDEN SONRAKİ OLAYLAR

Grup, 3 Ocak 2024 tarihinde; Üst Yönetim Değişikliği özel durum açıklamasını KAP'ta duyurmuştur.

Grup, 5 Ocak 2024 tarihinde; TRFKRSNE2419 ISIN kodlu bonomuzun 1. Kupon Ödemesi açıklamasını KAP'ta duyurmuştur.

Grup, 12 Ocak 2024 tarihinde; Grev Kararı alınması ile ilgili özel durum açıklamasını KAP'ta duyurmuştur.

Grup, 18 Ocak 2024 tarihinde; Toplu İş Sözleşmesi Sürecinde Anlaşmaya Varılması ile ilgili özel durum açıklamasını KAP'ta duyurmuştur.

Grup, 18 Ocak 2024 tarihinde; Kira Sertifikası İhracına İlişkin Yönetim Kurulu Kararı Alınmasına ilişkin açıklamasını KAP'ta duyurmuştur.

Grup, 24 Ocak 2024 tarihinde; İhraç Tavanına İlişkin SPK Başvurusuna ilişkin açıklamasını KAP'ta duyurmuştur.

Grup, 29 Şubat 2024 tarihinde; Hollanda Rotterdam Belediyesi ile Otonom e-ATAK satışı için sözleşme imzalanması ile ilgili özel durum açıklamasını KAP'ta duyurmuştur.

Şirketimiz 12 Mart 2024 tarihinde; Kira Sertifikası İhraç Tavanı SPK Onayı (700 Milyon TL) Hakkındaki bildirimini KAP'ta duyurmuştur.

36. NAKİT AKIŞ TABLOSUNA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

31 Aralık 2023 31 Aralık 2022
Bankadaki nakit 897.166 61.243
Vadesiz mevduatlar 888.166 58.607
Vadesi üç aydan kısa vadeli mevduatlar 9.000 2.636
Alınan çekler 97.570 -
Verilen çekler ve ödeme emirleri 9.000 -
Diğer hazır değerler 23.346 12.462
1.027.082 73.705

Nakit ve nakit benzerlerindeki risklerin niteliği ve düzeyine ilişkin açıklamalar Dipnot 31'de açıklanmıştır.

Grup'un 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla vadeli mevduatlarının detayı aşağıdaki gibidir:

Para Birimi Faiz Oranı (%) Vade Tarihi Orijinal Tutar 31 Aralık 2023
TL %40 2 Ocak 2024 9.000 9.000
9.000
Para Birimi Faiz Oranı (%) Vade Tarihi Orijinal Tutar 31 Aralık 2022
TL %18,50 2 Ocak 2023 2.471.594 2.472
TL %14,75 2 Ocak 2023 164.773 164
2.636

Talk to a Data Expert

Have a question? We'll get back to you promptly.