Audit Report / Information • Dec 23, 2024
Audit Report / Information
Open in ViewerOpens in native device viewer
Gayrimenkul Değerleme Raporu
Özel 2024 - 661
Aralık, 2024
| Talep Sahibi | İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. |
|---|---|
| Raporu Düzenleyen | Net Kurumsal Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. |
| Rapor Tarihi | 20.12.2024 |
| Rapor Numarası | Özel 2024 - 661 |
| Raporun Konusu | Gayrimenkul Piyasa Değer Tespiti |
| Değerleme Konusu ve Kapsamı |
İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Dikilitaş Mahallesi, 1342 ada 8 parsel, "Arsa" nitelikli taşınmazın piyasa değerinin Türk Lirası cinsinden tespiti. |
↗ İş bu rapor, Elli Üç (53) sayfadan oluşmaktadır ve ekleriyle bir bütündür.
↗ Bu Rapor, Sermaye Piyasası Kurulu'nun III-62.3 sayılı ''Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunacak Gayrimenkul Değerleme Kuruluşları Hakkında Tebliğ'' hükümleri ile bu tebliğ ekinde yer alan ''Değerleme Raporlarında Bulunması Gereken Asgari Hususlar'' çerçevesinde Tebliğin 1 inci maddesi ikinci fıkrası kapsamında hazırlanmıştır.
| YÖNETİCİ ÖZETİ 5 | |||
|---|---|---|---|
| 1. | RAPOR BİLGİLERİ 6 | ||
| 1.1 | Değerleme Tarihi, Rapor Tarihi ve Rapor Numarası 6 | ||
| 1.2 | Değerlemenin Amacı 6 | ||
| 1.3 | Rapor Kapsamı (SPK Mevzuatı Kapsamında Olup Olmadığı) 6 | ||
| 1.4 | Dayanak Sözleşme Tarih ve Numarası 6 | ||
| 1.5 | Raporu Hazırlayanlar ve Sorumlu Değerleme Uzmanı 6 | ||
| 1.6 | Değerleme Konusu Gayrimenkul İçin Şirketimiz Tarafından Daha Önceki Tarihlerde Yapılan Son Üç Değerlemeye İlişkin Bilgiler 6 |
||
| 2. | DEĞERLEME ŞİRKETİ (KURULUŞ) VE TALEP SAHİBİNİ (MÜŞTERİ) TANITICI BİLGİLER 7 | ||
| 2.1 | Değerlemeyi Yapan Şirket Bilgileri ve Adresi 7 | ||
| 2.2 | Talep Sahibi (Müşteri) Bilgileri ve Adresi 7 | ||
| 2.3 | Müşteri Taleplerinin Kapsamı ve Varsa Getirilen Sınırlamalar 7 | ||
| 2.4 | İşin Kapsamı 7 | ||
| 3. | GAYRİMENKULÜN YASAL DURUMUNA İLİŞKİN BİLGİLER 8 | ||
| 3.1 | Gayrimenkulün Yeri, Konumu, Tanımı ve Çevre Teşekkülü Hakkında Bilgiler 8 | ||
| 3.2 | Gayrimenkulün Tapu Kayıtları 9 | ||
| 3.3 | Gayrimenkul İle İlgili Herhangi Bir Takyidat veya Devredilmesine İlişkin Herhangi Bir Sınırlama Olup Olmadığı Hakkında Bilgi 9 |
||
| 3.4 | Değerlemesi yapılan gayrimenkul ile ilgili varsa son üç yıllık dönemde gerçekleşen alım satım işlemlerine ve gayrimenkulün hukuki durumunda meydana gelen değişikliklere (imar planında meydana gelen değişiklikler, kamulaştırma işlemleri vb.) ilişkin bilgi 9 |
||
| 3.5 | Gayrimenkulün ve Bulunduğu Bölgenin İmar Durumuna İlişkin Bilgiler 9 | ||
| 3.6 | Gayrimenkul İçin Alınmış Durdurma Kararı, Yıkım Kararı, Riskli Yapı Tespiti Vb Durumlara Dair Açıklamalar 10 |
||
| 3.7 | Gayrimenkule İlişkin Olarak Yapılmış Sözleşmelere (Gayrimenkul Satış Vaadi, Kat Karşılığı İnşaat veya Hasılat Paylaşımı Sözleşmeleri Vb.) İlişkin Bilgiler 10 |
||
| 3.8 | Gayrimenkuller ve Gayrimenkul Projeleri İçin Alınmış Yapı Ruhsatlarına, Tadilat Ruhsatlarına, Yapı Kullanım İzinlerine İlişkin Bilgileri İle İlgili Mevzuat Uyarınca Alınması Gerekli Tüm İzinlerin Alınıp Alınmadığına ve Yasal Gerekliliği Olan Belgelerin Tam ve Doğru Olarak Mevcut Olup Olmadığı Hakkında Bilgi 10 |
||
| 3.9 | Değerlemesi Yapılan Projeler İle İlgili Olarak, 29/6/2001 Tarih ve 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Uyarınca Denetim Yapan Yapı Denetim Kuruluşu (Ticaret Unvanı, Adresi vb.) ve Değerlemesi Yapılan Gayrimenkul İle İlgili Olarak Gerçekleştirdiği Deetimler Hakkında Bilgi 10 |
||
| 3.10 | Eğer belirli bir projeye istinaden değerleme yapılıyorsa, projeye ilişkin detaylı bilgi ve planların ve söz konusu değerin tamamen mevcut projeye ilişkin olduğuna ve farklı bir projenin uygulanması durumunda bulunacak değerin farklı olabileceğine ilişkin açıklama 10 |
||
| 3.11 | Varsa, Gayrimenkulün Enerji Verimlilik Sertifikası Hakkında Bilgi 10 | ||
| 4. | GAYRİMENKULÜN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ 11 | ||
| 4.1 | Gayrimenkulün Bulunduğu Bölgenin Analizi ve Kullanılan Veriler 11 | ||
| 4.2 | Mevcut Ekonomik Koşulların, Gayrimenkul Piyasasının Analizi, Mevcut Trendler ve Dayanak Veriler İle Bunların Gayrimenkulün Değerine Etkileri 12 |
||
| 4.3 | Değerleme İşlemini Olumsuz Yönde Etkileyen veya Sınırlayan Faktörler 20 | ||
| 4.4 | Gayrimenkulün Fiziki, Yapısal, Teknik ve İnşaat Özellikleri 20 | ||
|---|---|---|---|
| 4.5 | Varsa, Mevcut Yapıyla veya İnşaatı Devam Eden Projeyle İlgili Tespit Edilen Ruhsata aykırı Durumlara İlişki Bilgiler 20 |
||
| 4.6 | Ruhsat Alınmış Yapılarda Yapılan Değişikliklerin 3194 Sayılı İmar Kanunu'nun 21.nci Maddesi Kapsamında Yeniden Ruhsat Alınmasını Gerektirir Değişiklikler Olup Olmadığı Hakkında Bilgi 20 |
||
| 4.7 | Gayrimenkulün Değerleme Tarihi İtibariyle Hangi Amaçla Kullanıldığı, Gayrimenkul Arsa veya Arazi İse Üzerinde Herhangi Bir Yapı Bulunup Bulunmadığı ve Varsa, Bu Yapıların Hangi Amaçla Kullanıldığı Hakkında Bilgi 20 |
||
| 5. | KULLANILAN DEĞERLEME YÖNTEMLERİ 20 | ||
| 5.1 | Pazar Yaklaşımı 22 | ||
| 5.2 | Maliyet Yaklaşımı 28 | ||
| 5.3 | Gelir Yaklaşımı 31 | ||
| 5.4 | Diğer Tespit ve Analizler 34 | ||
| 6. | ANALİZ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 35 | ||
| 6.1 | Farklı Değerleme Yöntemleri ile Analiz Sonuçlarının Uyumlaştırılması ve Bu Amaçla İzlenen Metotların ve Nedenlerinin Açıklanması 35 |
||
| 6.2 | Gayrimenkulün Değerine Etki Eden Faktörler –SWOT Analizi 35 | ||
| 6.3 | Asgari Husus ve Bilgilerden Raporda Yer Verilmeyenlerin Neden Yer Almadıklarının Gerekçeleri 35 | ||
| 6.4 | Yasal Gerekleri Yerine Getirilip Getirilmediği ve Mevzuat Uyarınca Alınması Gereken İzin ve Belgelerin Tam ve Eksiksiz Olarak Mevcut Olup Olmadığı Hakkında Görüş 35 |
||
| 6.5 | Varsa, Gayrimenkul Üzerindeki Takyidat ve İpotekler İle İlgili Görüş 35 | ||
| 6.6 | Değerleme Konusu Gayrimenkulün, Üzerinde İpotek veya Gayrimenkulün Değerini Doğrudan ve Önemli Ölçüde Etkileyecek Nitelikte Herhangi Bir Takyidat Bulunması Durumları Hariç, Devredilebilmesi Konusunda Bir Sınırlamaya Tabi Olup Olmadığı Hakkında Bilgi 35 |
||
| 6.7 | Değerleme Konusu Arsa veya Arazi ise, Alımından İtibaren beş Yıl Geçmesine Rağmen Üzerinde Proje Geliştirilmesine Yönelik Herhangi Bir Tasarrufta Bulunup Bulunulmadığına Dair Bilgi 35 |
||
| 6.8 | Değerleme Konusu Üst Hakkı veya Devre Mülk Hakkı İse, Üst Hakkı ve Devre Mülk Hakkının Devredilebilmesine İlişkin Olarak Bu Hakları Doğuran Sözleşmelerde Özel Kanun Hükümlerinden Kaynaklananlar Hariç Herhangi Bir Sınırlama Olup Olmadığı Hakkında Bilgi 35 |
||
| 6.9 Görüş |
Gayrimenkulün Tapudaki Niteliğinin, Fiili Kullanım Şeklinin ve Portföye Dahil Edilme Niteliğinin Birbiriyle Uyumlu Olup Olmadığı Hakkında Görüş İle Portföye Alınmasında Herhangi Bir Sakınca Olup Olmadığı Hakkında 36 |
||
| 7. | SONUÇ 37 | ||
| 7.1 | Sorumlu Değerleme Uzmanının Sonuç Cümlesi 37 | ||
| 7.2 | Nihai Değer Takdiri 37 | ||
| 8. | UYGUNLUK BEYANI 38 | ||
| 9. | RAPOR EKLERİ 38 |
Söz konusu işlemin değerleme çalışmaları sözleşme tarihi itibariyle başlamış 20.12.2024 itibariyle değerleme çalışmaları bitmiş olup Özel 2024-661 rapor numarasıyla nihai rapor olarak tamamlanmıştır.
Bu rapor, İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş'nin talebi üzerine; İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Dikilitaş Mahallesi, 1342 ada 8 parsel, " Arsa" nitelikli taşınmazın piyasa değerinin Türk Lirası cinsinden tespitine yönelik hazırlanan Gayrimenkul Değerleme Raporu'dur.
Değerlemenin amacı, taraflar arasında imzalanan sözleşmede de belirtildiği üzere, bilgileri verilen taşınmazın değer tespiti amacıyla güncel pazar değerini içeren değerleme raporunun hazırlanmasıdır.
Bu Rapor, Sermaye Piyasası Kurulu'nun III-62.3 sayılı ''Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunacak Gayrimenkul Değerleme Kuruluşları Hakkında Tebliğ'' hükümleri ile bu tebliğ ekinde yer alan ''Değerleme Raporlarında Bulunması Gereken Asgari Hususlar'' çerçevesinde Tebliğin 1 inci maddesi ikinci fıkrası ''Sermaye piyasasında gayrimenkul değerleme faaliyeti; sermaye piyasası mevzuatına tabi ortak ortaklıklar, ihraççılar ve sermaye piyasası kurumlarının, sermaye piyasası mevzuatı kapsamındaki işlemlerine konu olan gayrimenkullerinin, gayrimenkul projelerinin veya gayrimenkullere bağlı hak ve faydaların belli bir tarihteki muhtemel değerinin Kurul düzenlemeleri ve Kurulca kabul edilen değerleme standartları çerçevesinde bağımsız ve tarafsız olarak takdir edilmesini ifade eder.'' kapsamında hazırlanmıştır.
İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ile Net Kurumsal Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. arasında 01.11.2024 tarihinde imzalanmıştır.
İş bu rapor, Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Doğukan TORUNLER ve Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Burak Barış tarafından hazırlanmış, Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Raci Gökcehan SONER tarafından kontrol edilmiş ve Sorumlu Değerleme Uzmanı Erdeniz BALIKÇIOĞLU tarafından onaylanmıştır.
Değerleme konusu gayrimenkul için şirketimiz tarafından 26.06.2024 tarih, Özel 2024 – 316 sayılı değerleme raporu hazırlanmıştır.
08.08.2008 tarihinde gayrimenkul değerleme ve danışmanlık hizmeti vermek üzere Ankara'da kurulan ve genel merkezi Emniyet Mahallesi Sınır Sokak No:17/1 Yenimahalle/Ankara adresinde bulunan şirketimiz NET Kurumsal Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri: VIII, No:35 sayılı tebliği uyarınca Kasım 2009'da "Kurul Listesine" alınmıştır. Şirketimiz ayrıca, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından 11.08.2011 tarih ve 20855 sayılı kararı ile bankalara "gayrimenkul, gayrimenkul projesi ve gayrimenkule bağlı hak ve faydaların değerlemesi'' hizmeti verme yetkisi almıştır.
| Sermaye : |
14.000.000,-TL |
|---|---|
| Ticaret Sicil : |
256696 |
| Telefon : |
0 312 467 00 61 Pbx |
| E-Posta / Web : |
[email protected] www.netgd.com.tr |
| Adres : |
Emniyet Mahallesi Sınır Sokak No:17/1 Yenimahalle/Ankara |
Şirket Unvanı : İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş
Şirket Adresi : İş Kuleleri Kule-2 Kat:10-11 Levent 34330 İstanbul
Şirket Amacı : Müşterilerine ve hissedarlarına sürekli katma değer yaratmak, GYO sektörünün gelişimine katkıda bulunmak ve küresel ölçekte saygın bir kurum haline gelmek.
| Ödenmiş Sermayesi | : | 958.750.000,00-TL |
|---|---|---|
| Fiili Dolaşımdaki Pay Oranı | : | %38,34 |
| Telefon | : | 0 850 724 23 50 |
| E-Posta | : | [email protected] |
İş bu rapor, İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş'nin talebi üzerine; İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Dikilitaş Mahallesi, 1342 ada 8 parsel, " Arsa" nitelikli taşınmazın piyasa değerinin Türk Lirası cinsinden tespitine ilişkin hazırlanmıştır. Müşteri tarafından herhangi bir sınırlama getirilmemiştir.
İşin kapsamı, SPK mevzuatı kapsamında olup asgari unsurlar çerçevesinde müşterinin değerlemesini talep ettiği tapu bilgilerine istinaden değerleme raporunun hazırlanarak müşteriye ıslak imzalı şekilde teslim edilmesidir.
Rapora konu taşınmaz, Gayrettepe Mh, Yener Deresi Sk., No:3 – 3A Beşiktaş/İSTANBUL Posta adresinde konumludur.
Konu taşınmaza ulaşım için D100 Karayolu üzerinde Ankara istikametine doğru ilerlerken Zincirlikuyu mevkiinde Barbaros Bulvarı'na doğru otoyoldan ayrılarak 200 m sonra Yıldızposta Caddesi'ne doğru girilip cadde girişinden Yener Sokağa dönülür. Değerleme konusu taşınmaz bu sokak üzerinde konumludur. Toplu taşıma hatları, çevreyolu bağlantıları ve kent merkezinde bulunması tercih edilirliği ve buna bağlı olarak emlak değerlerini artırmaktadır. Bölge genel anlamı ile ticaret ve konut amaçlı gelişim göstermiştir. Taşınmazın yakın çevresinde D100 Otoyolu, Zorlu Park AVM, D-100 Karayolu gibi merkezler yer almaktadır.
Koordinatlar:
Enlem: 41.0632 - Boylam: 29.0102
| İL – İLÇE | : İSTANBUL / BEŞİKTAŞ |
|---|---|
| MAHALLE – KÖY - MEVKİİ | : DİKİLİTAŞ |
| ADA – PARSEL | : 1342 - 8 |
| YÜZÖLÇÜM | : 1.355,57 |
| ANA TAŞINMAZ NİTELİĞİ | : Arsa |
| TAŞINMAZ ID | : 24840345 |
| CİLT - SAYFA NO | : 70-6878 |
| MALİK – HİSSE ORANI | : İŞ GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI ANONİM ŞİRKETİ – 1/1 |
| EDİNME SEBEBİ | : 6306 Sayılı Kanun Gereğince Kat Mülkiyeti Terkini ve Beyan Tesisi |
| TARİH – YEVMİYE | : 05.11.2024 - 19074 |
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü TKGM Portal üzerinden alınan Tapu Kayıt belgesine göre taşınmazlar üzerinde aşağıdaki kayıtlar bulunmaktadır;
3.4 Değerlemesi Yapılan Gayrimenkul İle İlgili Varsa Son Üç Yıllık Dönemde Gerçekleşen Alım Satım İşlemlerine ve Gayrimenkulün Hukuki Durumunda Meydana Gelen Değişikliklere (İmar Planında Meydana Gelen Değişiklikler, Kamulaştırma İşlemleri vb.) İlişkin Bilgi
Değerleme konusu taşınmaz 05.11.2024 tarihinde, 19074 yevmiye numarası ile 6306 Sayılı Kanun Gereğince Kat Mülkiyeti Terkini ve Beyan Tesisi işlemi ile İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş mülkiyetine geçmiştir.
Taşınmazların konumlu olduğu parselin imar ve hukuki durumunda herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır.
Değerleme konusu parsel 09.08.2007 tasdik tarihli, 1/1000 ölçekli Beşiktaş-Dikilitaş-Balmumcu Uygulama İmar Planı ve plan notu tadilleri kapsamında, Hmax:33,50 m (11 kat) irtifada, E:2.50, ayrık nizam yapılaşma koşullarında, T4 Lejantlı "Ticaret+Hizmet Alanı"nda kalmaktadır.
Plan notu gereği h(max)=39 m. (11 kat) olarak da uygulama yapılabilecektir.
3.6 Gayrimenkul İçin Alınmış Durdurma Kararı, Yıkım Kararı, Riskli Yapı Tespiti Vb Durumlara Dair Açıklamalar
Parsel üzerinde herhangi bir yapı bulunmamaktadır.
3.7 Gayrimenkule İlişkin Olarak Yapılmış Sözleşmelere (Gayrimenkul Satış Vaadi, Kat Karşılığı İnşaat veya Hasılat Paylaşımı Sözleşmeleri Vb.) İlişkin Bilgiler
Söz konusu taşınmazların tamamı İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi adına kayıtlıdır. Herhangi bir sözleşme bulunmamaktadır.
3.8 Gayrimenkuller ve Gayrimenkul Projeleri İçin Alınmış Yapı Ruhsatlarına, Tadilat Ruhsatlarına, Yapı Kullanım İzinlerine İlişkin Bilgileri İle İlgili Mevzuat Uyarınca Alınması Gerekli Tüm İzinlerin Alınıp Alınmadığına ve Yasal Gerekliliği Olan Belgelerin Tam ve Doğru Olarak Mevcut Olup Olmadığı Hakkında Bilgi
Değerleme konusu parsel mahallinde boş arsadır.
4.1 Gayrimenkulün Bulunduğu Bölgenin Analizi ve Kullanılan Veriler
İstanbul; Avrupa ile Asya kıtaları arasında köprü görevi gören, bunların birbirine en çok yaklaştığı iki uç üzerinde kurulmuş bir şehirdir. Bu uçlar Avrupa kıtasında Çatalca, Asya kıtasında ise Kocaeli; güneyden Marmara ve Bursa, güneybatıdan Tekirdağ ve kuzeybatıdan Kırklareli ile çevrilidir. Şehrin adını aldığı ve Haliç ile Marmara arasında kalan yarımada üzerinde bulunan asıl İstanbul 253 km², bütünü ise 5712 km²
'dir. Marmara denizindeki Adalar da İstanbul iline dahildir. İstanbul çevresinin bitki örtüsü, Akdeniz iklimi bitkilerini andırır. Bölgede en çok görülen bitki türü makidir. Bu bitkiler uzun ve kurak bir yaz mevsimine kendini uydurmuştur. Fakat iklimin özelliği dolayısı ile tepeler çıplak değildir. Yer yer görülen ormanlık alanların en önemlisi kentin 20 km. kuzeyindeki Belgrad Ormanı'dır. İstanbul ilinde büyük akarsu yoktur.
Osmanlı İmparatorluğu'nun 1453'te kenti fethetmesinin ardından, şehir, yaklaşık beş asır boyunca Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapmış ve Türkler tarafından "İstanbul" olarak anılmaya başlanmıştır. Bugün, İstanbul, artık başkent olmasa da, hızla gelişen ülkenin en büyük şehridir. Boğaz çevresindeki konumu, İstanbul'u, Asya ve Avrupa arasında bir köprü yapmaktadır. Boğaziçi ve Haliç ile kent yerleşimini şekillendiren topoğrafyası, şehrin en önemli sembollerinden biri olan siluetini tanımlar. İstanbul'un tarihi ve dolayısıyla kültürü, mimarisinde görülebilir. Şehrin mimarisi Batı ile Doğu'yu bir araya getirmektedir. Şehirde Hipodrom, Yerebatan Sarnıcı ve Çemberlitaş gibi Roma Dönemi kalıntıları ve ayrıca Cenevizliler tarafından miras bırakılan Galata Kulesi yer almaktadır. Öte yandan şehri tanımlayan, Bizans ve Osmanlı yapılarıdır. Bizans yapıları arasında en önde geleni, yaklaşık 1500 yıl boyunca dünyanın en önemli anıtı olarak ayakta duran Ayasofya'dır. Günümüzde Ayasofya, müze olarak ziyarete açıktır. Osmanlı yapıları arasında ise asırlar boyunca Osmanlı sultanlarının meskeni ve yönetim merkezi olarak kullanılan Topkapı Sarayı, Sultanahmet Camii, Süleymaniye Camii, günümüze de ulaşmış ticaret geleneğinin yaşatıldığı Kapalıçarşı ve Mısır Çarşısı; kentin kültürünü ve kimliğini tanımlayan anıtlardır. İstanbul'un kültürel miras alanlarının uluslararası önemi, UNESCO Dünya Miras Listesi'nde "İstanbul'un Tarihi Alanları" başlığı içerisinde kendilerine yer verilerek tanınmıştır. İstanbul aynı zamanda modern bir şehirdir. Türkiye'nin kırsal bölgelerinden İstanbul'a yönelen iç göç ile şehrin nüfusu son yıllarda ciddi şekilde artmıştır.
Beşiktaş: İstanbul ilinin bir ilçesidir. Adını İstanbul'un en eski semtlerinden biri olan Beşiktaş semtinden alır. 8,4 km uzunluğunda sahili olduğu İstanbul Boğazı'nın Rumeli yakasında yer alan ilçe batıda Şişli ve Kâğıthane, güneybatıda Beyoğlu, kuzeyde Sarıyer ilçeleriyle komşudur. Yüzölçümü 18 km², nüfusu ise 2019 ADNKS verilerine göre 182.649'dur.
4.2 Mevcut Ekonomik Koşulların, Gayrimenkul Piyasasının Analizi, Mevcut Trendler ve Dayanak Veriler İle Bunların Gayrimenkulün Değerine Etkileri Bazı Ekonomik Veriler ve İstatistikler
Türkiye'de ikamet eden nüfus, 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla bir önceki yıla göre 92 bin 824 kişi artarak 85 milyon 372 bin 377 kişi oldu. Erkek nüfus 42 milyon 734 bin 71 kişi olurken, kadın nüfus 42 milyon 638 bin 306 kişi oldu. Diğer bir ifadeyle toplam nüfusun %50,1'ini erkekler, %49,9'unu ise kadınlar oluşturdu.
TÜFE'deki (2003=100) değişim 2024 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre %2,24, bir önceki yılın Aralık ayına göre %42,91, bir önceki yılın aynı ayına göre %47,09 ve on iki aylık ortalamalara göre %60,45 olarak gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup %26,24 ile ulaştırma oldu. Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise %92,49 ile eğitim oldu. Ana harcama grupları itibarıyla 2024 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre en çok azalan ana grup %-0,25 ile giyim ve ayakkabı oldu. Buna karşılık, 2024 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise %5,10 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu. Endekste kapsanan 143 temel başlıktan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 5'li Düzey) 2024 yılı Kasım ayı itibarıyla, 27 temel başlığın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 10 temel başlığın endeksinde değişim olmadı. 106 temel başlığın endeksinde ise artış gerçekleşti. İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2024 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre %1,54, bir önceki yılın Aralık ayına göre %42,28, bir önceki yılın aynı ayına göre %45,68 ve on iki aylık ortalamalara göre %60,56 olarak gerçekleşti. (TUİK)
GSYH 2024 yılı üçüncü çeyrek ilk tahmini; zincirlenmiş hacim endeksi olarak, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %2,1 arttı. GSYH'yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2024 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; inşaat %9,2, finans ve sigorta faaliyetleri %6,2, tarım sektörü %4,6, gayrimenkul faaliyetleri %2,5, ürün üzerindeki vergiler eksi sübvansiyonlar %2,3, bilgi ve iletişim faaliyetleri %2,2, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri %1,9 ve hizmetler %1,4 arttı. Diğer hizmet faaliyetleri %2,4, sanayi sektörü %2,2, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri ise %0,3 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre %0,2 azaldı. Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, 2024 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,9 arttı. Üretim yöntemiyle Gayrisafi Yurt İçi Hasıla tahmini, 2024 yılının üçüncü çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %53,3 artarak 11 trilyon 893 milyar 252 milyon TL oldu. GSYH'nin üçüncü çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında 357 milyar 989 milyon olarak gerçekleşti. Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları 2024 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak %3,1 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları %0,9, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise %0,8 azaldı. Mal ve hizmet ihracatı, 2024 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak %0,8 artarken ithalatı %9,6 azaldı. İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yılın üçüncü çeyreğinde %31,9 iken, bu oran 2024 yılında %36,4 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise %47,8 iken %45,1 oldu. (TUİK)
| GSYH | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9502 Yıl |
Çeyrek | Cari fiyatlarla (Milyon TL) |
Cari fiyatlarla (Milyon \$) |
Zincirlenmiş hacim endeksi |
Değişim oranı (%) | ||
| 2022 | Yıllık | 15 011 776 | 905 814 | 210,9 | 5,5 | ||
| T | 2519789 | 181 490 | 186,9 | 7,8 | |||
| $\mathsf{II}%$ | 3 4 2 4 6 7 0 | 219 665 | 201,6 | 7,6 | |||
| Ш | 4 273 138 | 242 416 | 223,8 | 4,1 | |||
| 265 IV |
4 794 179 | 262 243 | 231,2 | 3,3 | |||
| 2023 | Yıllık | 26 545 722 | 1 130 009 | 221,6 | 5,1 | ||
| ĭ | 4 687 492 | 248 416 | 195,3 | 4,5 | |||
| Ħ | 5 571 440 | 274 908 | 210,9 | 4,6 | |||
| Ш | 7 759 106 | 298 760 | 238,4 | 6,5 | |||
| IV | 8 5 27 6 8 3 | 307 925 | 241,9 | 4,6 | |||
| 2024 | jØ | 8 8 5 8 4 2 8 | 286 751 | 205,7 | 5,3 | ||
| 1107 | 9925986 | 307 407 | 216,0 | 2,4 | |||
| III (i) | 11 893 252 | 357989 | 243,4 | 2,1 |
Aşağıda verilen tablolarda görüldüğü üzere rapor tarihi itibari ile TR 10 yıllık tahvil getirisi %30 bandında, TR 5 yıllık tahvil getirisi %34 bandında, TR 2 yıllık tahvil getirisi %42 bandındadır. Grafikler üzerinden geçmiş dönemler incelendiğinde bu oranların çok daha düşük düzeyde olduğu görülmektedir. Tahvil getirilerinin son dönemde yüksek seviyelerdeki seyir sebebi ülke ekonomisindeki enflasyonist ortamı düzeltmek adına uygulanan yeni ekonomi politikalarıdır. (Grafik: Bloomberght.com)
Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı, finansal türev ürünlerde, borçlanma araçlarında ve çeşitli finansal sözleşmelerde değişken faiz göstergesi, dayanak varlık veya karşılaştırma ölçütü olarak kullanılabilecek, Türk Lirası kısa vadeli referans faiz oranı ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak oluşturulmuştur. Borsa İstanbul tarafından yayımlanan Türk Lirası Referans Faiz Oranları uygulamasıyla hazırlanmış yukarıdaki grafik yıllara göre TR referans faiz oranlarını göstermektedir. TR yıllık referans faiz oranı 2023 yılı ilk yarısında %10 düzeyinde iken rapora tarihi itibari ile %49 civarındadır.
Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından açıklanan faiz oranı 2010-2018 yılları arasında ortalama %5,0 - %7,5 aralığında değişmekte iken 2018 Mayıs ayı itibariyle %20,00 seviyesi üzerlerine kadar çıkmış ve 2019 Haziran aynına kadar bu seviyelerde seyrini sürdürmüştür. 2019 Temmuz ayından itibaren düşüş eğilimi ile %8,50 seviyelerine gerilemiştir. 2021 Eylül ayı itibari ile %8,50 seviyelerinde seyrederken 2023 Haziran ayından itibaren gerçekleştirilen ekonomi politikalarındaki değişiklikler ile birlikte yükselişe geçmiş ve %50 seviyesine gelmiştir. Rapor tarihi itibari ile %50 seviyesindedir.
Türkiye genelinde konut satışları Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %76,1 oranında artarak 165 bin 138 oldu. Konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 24 bin 812 ile İstanbul, 15 bin 257 ile Ankara ve 8 bin 658 ile İzmir olurken, en az olduğu iller sırasıyla 76 ile Hakkari, 97 ile Bayburt ve 112 ile Ardahan olarak gerçekleşti. (TUİK)
| Konut satış sayısı, Ekim 2024 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ekim | Ocak-Ekim | |||||
| 2024 | 2023 | Değişim (96) |
2024 | 2023 | Değişim (%) |
|
| Satış şekline göre toplam satış | 165 138 | 93 761 | 76.1 | 1 1 1 2 3 7 4 | 993 835 | 11,9 |
| Ipotekli satış | 21 095 | 5 5 7 7 | 278.2 | 113 405 | 166 461 | $-31.9$ |
| Diğer satış | 144 043 | 88 184 | 63,3 | 998 969 | 827 374 | 20,7 |
| Satış durumuna göre toplam satış | 165 138 | 93 761 | 76,1 | 1 1 1 2 3 7 4 | 993 835 | 11,9 |
| ilk el satis | 57 679 | 29 230 | 97,3 | 358 558 | 297 827 | 20,4 |
| İkinci el satış | 107 459 | 64 531 | 66,5 | 753 816 | 696 008 | 8,3 |
Konut satışları Ocak-Ekim döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %11,9 oranında artarak 1 milyon 112 bin 374 olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde ipotekli konut satışları Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %278,2 oranında artarak 21 bin 95 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı %12,8 olarak gerçekleşti. Ocak-Ekim döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %31,9 oranında azalarak 113 bin 405 oldu. Türkiye genelinde diğer konut satışları Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %63,3 oranında artarak 144 bin 43 oldu. Toplam konut satışları içinde diğer satışların payı %87,2 olarak gerçekleşti. Ocak-Ekim döneminde gerçekleşen diğer konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %20,7 oranında artarak 998 bin 969 oldu.
Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %97,3 oranında artarak 57 bin 679 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı %34,9 oldu. İlk el konut satışları Ocak-Ekim döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %20,4 oranında artarak 358 bin 558 olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde ikinci el konut satış sayısı Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %66,5 oranında artarak 107 bin 459 oldu. Toplam konut satışları içinde ikinci el konut satışının payı %65,1 oldu. İkinci el konut satışları Ocak-Ekim döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %8,3 oranında artarak 753 bin 816 olarak gerçekleşti. (TUİK)
Bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, 2024 yılı III. çeyreğinde belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilen bina sayısı %18,8, daire sayısı %17,0 ve yüzölçümü %18,9 azaldı. Belediyeler tarafından 2024 yılı III. çeyreğinde yapı ruhsatı verilen binaların toplam yüzölçümü 32,0 milyon m² iken; bunun 17,0 milyon m²'si konut, 8,2 milyon m²'si konut dışı ve 6,8 milyon m²'si ise ortak kullanım alanı olarak gerçekleşti. Belediyeler tarafından 2024 yılı III. çeyreğinde yapı ruhsatı verilen binaların kullanma amacına göre en yüksek yüzölçümü payına 21,2 milyon m² ile iki ve daha fazla daireli ikamet amaçlı binalar sahip oldu. Bunu 2,5 milyon m² ile sanayi binaları ve depolar izledi. Bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, 2024 yılı III. çeyreğinde belediyeler tarafından yapı kullanma izin belgesi verilen bina sayısı %2,9 artarken, daire sayısı %3,1 ve yüzölçümü %5,3 azaldı.. (TUİK)
İnşaat maliyet endeksi, 2024 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre %0,57 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre %38,93 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %0,77 arttı, işçilik endeksi %0,18 arttı. Ayrıca bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi %31,56 arttı, işçilik endeksi %56,68 arttı. (TUİK)
Bina inşaatı maliyet endeksi, bir önceki aya göre %0,78 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre %40,59 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %1,14 arttı, işçilik endeksi %0,09 arttı. Ayrıca bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi %33,98 arttı, işçilik endeksi %55,69 arttı. (TUİK)
Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, bir önceki aya göre %0,11 azaldı, bir önceki yılın aynı ayına göre %33,73 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %0,38 azaldı, işçilik endeksi %0,50 arttı. Ayrıca bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi %24,50 arttı, işçilik endeksi %60,32 arttı. (TUİK)
2024 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 2,1 oranında artan KFE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 26,8 oranında artmış, reel olarak ise yüzde 14,7 oranında azalmıştır. (TCMB)
| TÜRKİYE | İSTANBUL | ANKARA | IZMR | |
|---|---|---|---|---|
| Konut Fiyat Endeksi |
151,1 | 140,9 | 158,2 | 149,0 |
| Yıllık Değişim |
%26,8 | %21,2 | %32,5 | %28,7 |
| Aylık Değişim |
%2,1 | %1,1 | %2,8 | %4,5 |
Değerleme tarihi itibariyle süreç tamamlanana kadar geçen sürede, değerleme işlemini olumsuz etkileyen veya sınırlayan herhangi bir faktör olmamıştır.
Değerleme konusu 1342 ada 8 parsel numaralı taşınmaz İstanbul ilinin merkezi lokasyonlarından olan Balmumcu'da konumlu olup, 1.355,57 m2 alanlıdır. Taşınmaz geometrik olarak yaklaşık dikdörtgen, topografik olarak ise düz bir arazi yapısına sahiptir. Parsel kuzeyden yaklaşık 60 m Yener Sokak'a cepheli olup, parsel derinliği 25 m'dir. Diğer yönlerden komşu parsele cephelidir.
Parsel üzerinde değerleme tarihi itibari ile mevcut yapı veya inşaatı devam eden proje bulunmamaktadır.
4.6 Ruhsat Alınmış Yapılarda Yapılan Değişikliklerin 3194 Sayılı İmar Kanunu'nun 21. Maddesi Kapsamında Yeniden Ruhsat Alınmasını Gerektirir Değişiklikler Olup Olmadığı Hakkında Bilgi Konu parsel üzerinde ruhsatı alınmış yapı bulunmamaktadır.
Konu taşınmaz değerleme tarihi itibari ile arsa durumundadır.
↗Pazar değeri, bir varlık veya yükümlülüğün, uygun pazarlama faaliyetleri sonucunda, istekli bir satıcı ve istekli bir alıcı arasında, tarafların bilgili ve basiretli bir şekilde ve zorlama altında kalmaksızın hareket ettikleri, muvazaasız bir işlem ile değerleme tarihi itibarıyla el değiştirmesinde kullanılması gerekli görülen tahmini tutardır. Pazar değerinin tanımı aşağıdaki kavramsal çerçeveye uygun olarak uygulanması gerekir:
(a) "Tahmini tutar" ifadesi muvazaasız bir pazar işleminde varlık için para cinsinden ifade edilen fiyat anlamına gelmektedir. Pazar değeri, değerleme tarihi itibarıyla, pazarda pazar değeri tanımına uygun olarak makul şartlarda elde edilebilecek en olası fiyattır. Bu fiyat, satıcı tarafından makul şartlarda elde edilebilecek en iyi ve alıcı tarafından makul şartlarda elde edilebilecek en avantajlı fiyattır. Bu tahmin, özellikle de satışla ilişkili herhangi bir tarafça sağlanmış özel bedeller veya imtiyazlar, standart olmayan bir finansman, sat ve geri kirala sözleşmesi gibi özel şartlara veya koşullara dayanarak arttırılmış veya azaltılmış bir tahmini fiyatı veya sadece belirli bir malike veya alıcıya yönelik herhangi bir değer unsurunu kapsamaz.
(b) "El değiştirmesinde kullanılacak" ifadesi, bir varlığın veya yükümlülüğün değerinin, önceden belirlenmiş bir tutar veya gerçek satış fiyatından ziyade tahmini bir değer olduğu duruma atıfta bulunur. Bu fiyat değerleme tarihi itibariyle, pazar değeri tanımındaki tüm unsurları karşılayan bir işlemdeki fiyattır;
(c) "Değerleme tarihi itibarıyla" ifadesi değerin belirli bir tarih itibarıyla belirlenmesini ve o zamana özgü olmasını gerektirir. Pazarlar ve pazar koşulları değişebileceğinden, tahmini değer başka bir zamanda doğru veya uygun olmayabilir. Değerleme tutarı, pazarın durumunu ve içinde bulunduğu koşulları başka bir tarihte değil sadece değerleme tarihi itibarıyla yansıtır;
(d) "İstekli bir alıcı arasında" ifadesi alım niyetiyle harekete geçmiş olan, ancak zorunlu kalmış olmayan bir alıcı anlamına gelmektedir. Bu alıcı her fiyattan satın almaya hevesli veya kararlı değildir. Bu alıcı,
var olduğunun kanıtlanması veya tahmin edilmesi mümkün olmayan, sanal veya varsayımsal bir pazardan ziyade mevcut pazar gerçeklerine ve mevcut pazar beklentilerine uygun olarak satın alır. Var olduğu kabul edilen bir alıcı pazarın gerektirdiğinden daha yüksek bir fiyat ödemeyecektir. Varlığın mevcut sahibi ise pazarı oluşturanlar arasında yer almaktadır.
(e) "İstekli bir satıcı" ifadesi ise belirli fiyattan satmaya hevesli veya mecbur olmayan, ya da mevcut pazar tarafından makul görülmeyen bir fiyatta ısrar etmeyen bir satıcı anlamına gelmektedir. İstekli satıcı, fiyat her ne olursa olsun, varlığı uygun pazarlama faaliyetleri sonucunda açık pazarlarda, pazar şartlarında elde edilebilecek en iyi fiyattan satmak istemektedir. Varlığın asıl sahibinin gerçekte içinde bulunduğu koşullar, yukarıda anılan şartlara dâhil değildir, çünkü istekli satıcı varsayımsal bir maliktir.
(f) "Muvazaasız bir işlem" ifadesi, fiyatın pazarın fiyat seviyesini yansıtmamasına veya yükseltmesine yol açabilecek, örneğin ana şirket ve bağlı şirket veya ev sahibi ve kiracı gibi taraflar değil, aralarında belirli ve özel bir ilişki bulunmayan taraflar arasında yapılan bir işlem anlamına gelmektedir. Pazar değeri işlemlerinin, her biri bağımsız olarak hareket eden ilişkisiz taraflar arasında yapıldığı varsayılır.
(g) "uygun pazarlama faaliyetleri sonucunda" ifadesi, varlığın pazara çıkartılarak en uygun şekilde pazarlanması halinde pazar değeri tanımına uygun olarak elde edilebilecek en iyi fiyattan satılmış olması anlamına gelmektedir. Satış yönteminin, satıcının erişime sahip olduğu pazarda en iyi fiyatı elde edeceği en uygun yöntem olduğu kabul edilir. Varlığın pazara çıkartılma süresi sabit bir süre olmayıp, varlığın türüne ve pazar koşullarına göre değişebilir. Burada tek kriter, varlığın yeterli sayıda pazar katılımcısının dikkatini çekmesi için yeterli süre tanınması gerekliliğidir. Pazara çıkartılma zamanı değerleme tarihinden önce gerçekleşmelidir,
(h) "Tarafların bilgili ve basiretli bir şekilde hareket etmeleri" ifadesi, istekli satıcının ve istekli alıcının değerleme tarihi itibarıyla pazarın durumu, varlığın yapısı, özellikleri, fiili ve potansiyel kullanımları hakkında makul ölçülerde bilgilenmiş olduklarını varsaymaktadır. Tarafların her birinin bu bilgiyi, işlemde kendi ilgili konumları açısından en avantajlı fiyatı elde etmek amacıyla basiretli bir şekilde kullandıkları varsayılır. Basiret, faydası sonradan anlaşılan bir tecrübenin avantajıyla değil, değerleme tarihi itibarıyla pazar şartları dikkate alınarak değerlendirilir. Örneğin fiyatların düştüğü bir ortamda önceki pazar seviyelerinin altında bir fiyattan varlıklarını satan bir satıcı basiretsiz olarak kabul edilmez. Bu gibi durumlarda, pazarlarda değişen fiyat koşulları altında varlıkların el değiştirildiği diğer işlemler için geçerli olduğu gibi, basiretli alıcılar veya satıcılar o anda mevcut en iyi pazar bilgileri doğrultusunda hareket edeceklerdir.
(i) "Zorlama altında kalmaksızın" ifadesi ise taraflardan her birinin zorlanmış olmaksızın veya baskı altında kalmaksızın bu işlemi yapma niyetiyle harekete geçmiş olmasıdır.
↗ Pazar değeri kavramı, katılımcıların özgür olduğu açık ve rekabetçi bir pazarda pazarlık edilen fiyat olarak kabul edilmektedir. Bir varlığın pazarı, uluslararası veya yerel bir pazar olabilir. Bir pazar çok sayıda alıcı ve satıcıdan veya karakteristik olarak sınırlı sayıda pazar katılımcısından oluşabilir. Varlığın satışa sunulduğunun varsayıldığı pazar, teorik olarak el değiştiren varlığın normal bir şekilde el değiştirdiği bir pazardır.
↗ Bir varlığın pazar değeri onun en verimli ve en iyi kullanımını yansıtır. En verimli ve en iyi kullanım, bir varlığın potansiyelinin yasal olarak izin verilen ve finansal olarak karlı olan en yüksek düzeyde kullanımıdır. En verimli ve en iyi kullanım, bir varlığın mevcut kullanımının devamı ya da alternatif başka bir kullanım olabilir. Bu, bir pazar katılımcısının varlık için teklif edeceği fiyatı hesaplarken varlık için planladığı kullanıma göre belirlenir.
↗ Değerleme girdilerinin yapısının ve kaynağının, sonuçta değerleme amacı ile ilgili olması gereken değer esasını yansıtması gerekir. Örneğin, pazar değerini belirlemek amacıyla, pazardan türetilmiş veriler kullanılmak şartıyla, farklı yaklaşımlar ve yöntemler kullanılabilir. Pazar yaklaşımı tanım olarak pazardan türetilmiş girdileri kullanır. Gelir yaklaşımını kullanarak pazar değerini belirlemek için, katılımcılar tarafından benimsenen girdilerin ve varsayımların kullanılması gerekli görülmektedir.
Maliyet yaklaşımını kullanarak pazar değerini belirlemek için, eşdeğer kullanıma sahip bir varlığın maliyetinin ve uygun aşınma oranının, pazar esaslı maliyet ve aşınma analizleriyle belirlenmesi gerekli görülmektedir.
↗ Değerlemesi yapılan varlık için mevcut verilere ve pazarla ilişkili koşullara göre en geçerli ve en uygun değerleme yönteminin veya yöntemlerinin tespit edilmesi gerekir. Uygun bir şekilde analiz edilmiş ve pazardan elde edilmiş verilere dayanması halinde, kullanılan her bir yaklaşımın veya yöntemin, pazar değeri ile ilgili bir gösterge sağlaması gerekli görülmektedir.
↗ Pazar değeri bir varlığın, pazardaki diğer alıcıların elde edemediği, belirli bir malik veya alıcı için değer ifade eden niteliklerini yansıtmaz. Böyle avantajlar, bir varlığın fiziksel, coğrafi, ekonomik veya yasal özellikleriyle ilişkili olabilir. Pazar değeri, belirli bir tarihte belirli bir istekli alıcının değil, herhangi bir istekli bir alıcının olduğunu varsaydığından, buna benzer tüm değer unsurlarının göz ardı edilmesini gerektirmektedir.
Değerleme yaklaşımlarının uygun ve değerlenen varlıklarının içeriği ile ilişkili olmasına dikkat edilmesi gerekir. Aşağıda tanımlanan ve açıklanan üç yaklaşım değerlemede kullanılan temel yaklaşımlardır. Bunların tümü, fiyat dengesi, fayda beklentisi veya ikame ekonomi ilkelerine dayanmaktadır. Temel değerleme yaklaşımlarına aşağıda yer verilmektedir:
(A) Pazar Yaklaşımı (B) Gelir Yaklaşımı (C) Maliyet Yaklaşımı
Bu temel değerleme yaklaşımlarının her biri farklı, ayrıntılı uygulama yöntemlerini içerir.
Bir varlığa ilişkin değerleme yaklaşımlarının ve yöntemlerinin seçiminde amaç belirli durumlara en uygun yöntemin bulunmasıdır. Bir yöntemin her duruma uygun olması söz konusu değildir. Seçim sürecinde asgari olarak aşağıdakiler dikkate alınır:
(a) değerleme görevinin koşulları ve amacı ile belirlenen uygun değer esas(lar)ı ve varsayılan kullanım(lar)ı, (b) olası değerleme yaklaşımlarının ve yöntemlerinin güçlü ve zayıf yönleri, (c) her bir yöntemin varlığın niteliği ve ilgili pazardaki katılımcılar tarafından kullanılan yaklaşımlar ve yöntemler bakımından uygunluğu, (d) yöntem(ler)in uygulanması için gereken güvenilir bilginin mevcudiyeti.
Pazar yaklaşımı varlığın, fiyat bilgisi elde edilebilir olan aynı veya karşılaştırılabilir (benzer) varlıklarla karşılaştırılması suretiyle gösterge niteliğindeki değerin belirlendiği yaklaşımı ifade eder. Aşağıda yer verilen durumlarda, pazar yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmektedir: (a) değerleme konusu varlığın değer esasına uygun bir bedelle son dönemde satılmış olması, (b) değerleme konusu varlığın veya buna önemli ölçüde benzerlik taşıyan varlıkların aktif olarak işlem görmesi ve/veya (c) önemli ölçüde benzer varlıklar ile ilgili sık yapılan ve/veya güncel gözlemlenebilir işlemlerin söz konusu olması.
Karşılaştırılabilir pazar bilgisinin varlığın tıpatıp veya önemli ölçüde benzeriyle ilişkili olmaması halinde, değerlemeyi gerçekleştirenin karşılaştırılabilir varlıklar ile değerleme konusu varlık arasında niteliksel ve niceliksel benzerliklerin ve farklılıkların karşılaştırmalı bir analizini yapması gerekir. Bu karşılaştırmalı analize dayalı düzeltme yapılmasına genelde ihtiyaç duyulacaktır. Bu düzeltmelerin makul olması ve değerlemeyi gerçekleştirenlerin düzeltmelerin gerekçeleri ile nasıl sayısallaştırıldıklarına raporlarında yer vermeleri gerekir.
Pazar yaklaşımında genellikle her biri farklı çarpanlara sahip karşılaştırılabilir varlıklardan elde edilen pazar çarpanları kullanılır. Belirlenen aralıktan uygun çarpanın seçimi niteliksel ve niceliksel faktörlerin dikkate alındığı bir değerlendirmenin yapılmasını gerektirir.
[E:1 Satılık Arsa] Değerleme konusu taşınmazın bulunduğu bölgede, 874,9 m2 yüzölçümüne sahip, E:0,75 Konut imarlı arsa pazarlıklı olarak 230.000.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Değerleme konusu taşınmaz emsale göre konum ve imar durumu bakımından avantajlıdır.
İlgilisi: 0532 422 55 52
[E:2 Satılık Arsa] Değerleme konusu taşınmazın bulunduğu bölgede, 256 m2 yüzölçümüne sahip, E:1,00 Konut Alanı imarlı arsa pazarlıklı olarak 65.000.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Değerleme konusu taşınmaz emsale göre konum ve imar durumu bakımından avantajlıdır. Emsalin yüzölçümünün küçük olması nedeni ile birim fiyatı yüksektir.
İlgilisi: 0535 838 88 38
[E:3 Satılık Arsa] Değerleme konusu taşınmazın bulunduğu bölgede 107 m2 yüzölçümüne sahip, E:1,00 Konut imarlı arsa pazarlıklı olarak 30.000.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Değerleme konusu taşınmaz emsale göre konum ve imar durumu bakımından avantajlıdır. Emsalin yüzölçümünün küçük olması nedeni ile birim fiyatı yüksektir.
İlgilisi: 0542 467 69 67
[E:4 Satılık Arsa] Değerleme konusu taşınmazın bulunduğu bölgede 440 m2 yüzölçümüne sahip, E:1,00 Konut imarlı arsa pazarlıklı olarak 118.500.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Değerleme konusu taşınmaz emsale göre konum ve imar durumu bakımından avantajlıdır. Emsalin yüzölçümünün küçük olması nedeni ile birim fiyatı yüksektir.
| EMSAL DÜZELTME TABLOSU (SATILIK ARSA) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Emsal 1 Emsal 2 Emsal 3 Emsal 4 İçerik |
|||||||||
| Yüzölçümü (m²) | 874,90m² | 256,00m² | 107,00m² | 440,00m² | |||||
| Satış fiyatı | 230.000.000 TL | 65.000.000 TL | 30.000.000 TL | 118.500.000 TL | |||||
| m² birim fiyatı | 262.887 TL | 253.906 TL 280.374 TL 269.318 TL |
|||||||
| Pazarlık | 5% | - | 5% | - | 5% | - | 5% | - | |
| Konum Şerefiyesi | 20% | + | 15% | + | 15% | + | 10% | + | |
| İmar Durum Şerefiyesi | 20% | + | 10% | + | 10% | + | 10% | + | |
| Yüzölçüm Şerefiyesi | 0% | - | 10% | - | 20% | - | 10% | - | |
| İndirgenmiş birim fiyat | 354.898 TL 279.297 TL 280.374 TL 282.784 TL |
||||||||
| 295.080TL/m² Ortalama Birim fiyat |
İlgilisi: 0542 315 90 09
[E:5 Satılık Ofis] Zorlu Center Projesi'nde konumlu, 340 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 86.000.000,00- TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, değerleme konusu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 532 291 29 01
[E:6 Satılık Ofis] Quasar Projesi'nde konumlu, 240 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 60.000.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, değerleme konusu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 531 219 77 40
[E:7 Satılık Ofis] Qasar Projesi'nde konumlu, 220 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 52.500.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, değerleme konusu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 541 598 95 96
[E:8 Satılık Ofis] Quasar Projesi'nde konumlu, 180 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 45.500.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, değerleme konusu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 542 899 73 38
[E:9 Satılık Ofis] Quasar Projesi'nde konumlu, 173 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 42.000.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, değerleme konusu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 0507 016 99 77
| EMSAL DÜZELTME TABLOSU (SATILIK OFİS) | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Emsal 5 Emsal 6 Emsal 7 Emsal 8 İçerik |
Emsal 9 | ||||||||||
| Yüzölçümü (m²) | 340,00m² | 240,00m² | 220,00m² | 180,00m² | 173,00m² | ||||||
| Satış fiyatı | 86.000.000 TL | 60.000.000 TL | 52.500.000 TL | 45.500.000 TL | 42.000.000 TL | ||||||
| m² birim fiyatı | 252.941 TL | 250.000 TL | 238.636 TL | 252.778 TL | 242.775 TL | ||||||
| Pazarlık | 7% | - | 7% | - | 7% | - | 7% | - | 7% | - | |
| 235.235 TL İndirgenmiş birim fiyat |
232.500 TL 221.932 TL |
235.083 TL 225.780 TL |
|||||||||
| 230.106TL/m² Ortalama Birim fiyat |
[E:10 Satılık Dükkan] Konu taşınmaza yakın konumlu, 320 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 105.000.000,00-TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, konum açısından avantajlıdır.
İlgilisi: 532 263 23 74
[E:11 Satılık Dükkan] Konu taşınmaza yakın konumlu, 80 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 20.500.000,00- TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, konum açısından dezavantajlıdır.
İlgilisi: 532 385 02 01
[E:12 Satılık Dükkan] Konu taşınmaza yakın konumlu, 310 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 90.000.000,00- TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, konu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 505 475 42 01
[E:13 Satılık Dükkan] Konu taşınmaza yakın konumlu, 205 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 65.000.000,00- TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, konu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 533 590 50 07
[E:14 Satılık Dükkan] Konu taşınmaza yakın konumlu, 130 m2 alanlı ofis pazarlıklı olarak 37.500.000,00- TL bedelle satılıktır.
Not: Emsal taşınmaz, konu taşınmazla benzer özelliklidir.
İlgilisi: 0507 016 99 77
| EMSAL DÜZELTME TABLOSU (SATILIK DÜKKAN) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İçerik | Emsal 10 Emsal 11 320,00m² 80,00m² |
Emsal 12 | Emsal 13 | Emsal 14 | ||||||
| Yüzölçümü (m²) | 310,00m² | 205,00m² | 130,00m² | |||||||
| Satış fiyatı | 105.000.000 TL 20.500.000 TL | 90.000.000 TL | 65.000.000 TL | 37.500.000 TL | ||||||
| m² birim fiyatı | 328.125 TL | 256.250 TL | 290.323 TL | 317.073 TL | 288.462 TL | |||||
| Pazarlık | 10% | - | 10% | - | 10% | - | 10% | - | 10% | - |
| Konum Şerefiyesi | 10% | - | 10% | + | 0% | + | 0% | + | 0% | + |
| İndirgenmiş birim fiyat | 262.500 TL | 256.250 TL | 261.290 TL | 285.366 TL | 259.615 TL | |||||
| Ortalama Birim fiyat | 265.004TL/m² |
*Satılık dükkan emsallerinin tamamı zemin kat alanlıdır.
∆ Kullanılan Emsallerin Sanal Ortamdaki Haritalarından Çıkartılmış, Değerlemeye Konu Gayrimenkule Olan Yakınlığını Gösteren Krokiler
Değerleme konusu taşınmazın mevcut durumu, alanı, bulunduğu lokasyon ve yakın çevresi dikkate alındığında proje geliştirilmesi için bölgede emsal olabilecek satılık arsa, ofis ve dükkan emsalleri incelenmiştir. Bölgede emsal olarak satılan arsa vasıflı taşınmazlar, değerlemeye konu taşınmazla birebir aynı imar ve yapılaşma koşullarına haiz olmasa da bölgede yapılan araştırmalar ve görüşmeler neticesinde şerefiye kritlerleri ile indirgenmiştir. Taşınmazın konumlu olduğu bölge ağırlıklı olarak konut tipi yapılaşsa da parselin imar durumu ve konumu dikkate alınarak dükkan ve ofis vasıflı ticari üniteler yapılaşmasının uygun olacağı kanaati oluşmuştur. Taşınmazın konumlu olduğu bölgede arsa birim fiyatların 270.000,00-TL/m2 ila 350.000,00-TL/m2 arasında, ofis birim fiyatları 220.000,00-TL/m2 ila 230.000,00-TL/m2arasında, dükkan birim fiyatları ise 250.000,00-TL/m2 ila 280.000,00-TL/m2 arasında değişmektedir.
Mevcut durumu, alanı ile bulunduğu bölgedeki lokasyonu, ana arterlere olan mesafesi, cephe durumu, yapı kalitesi gibi kendine özgü ayırt edici tüm etkenler dikkate alınarak, pazar yaklaşımında belirlenen emsaller ve açıklamalarıyla yapılan düzeltmeler neticesinde mevcut piyasa şartları göz önünde bulundurularak farklı vasıflı taşınmazlar için birim değer takdir edilmiştir.
Bölgede mülk sahipleri ve emlakçılar ile yapılan görüşmede taşınmazlarda genelde pazarlık payının %5 ila %10 oranında olduğu, dükkan nitelikli mülklerde bu oranın yukarı yönlü değiştiği bilgisi alınmıştır.
Satılık arsa emsallerinin ulaşım ağlarına nispeten uzak oluşu, ticari hareketliliğinin düşük oluşu, reklam kabiliyetinin düşüklüğü sebebiyle birim fiyatının konum şerefiyesi açısından konu taşınmaza nazaran %10-20 oranında daha düşük olacağı, yapılaşma koşulu bakımından ise düşük şartlara haiz olması sebebiyle %10-%20 oranında daha düşük olacağı kanaatiyle pozitif şerefiye uygulanmıştır.
2, 3 ve 4 numaralı emsalin konu taşınmaza nazaran alan açısından küçük olması sebebiyle %10-%20 oranında negatif şerefiye uygulanmıştır.
10 numaralı emsalin doğrudan Barbaros Bulvarı cepheli olması sebebiyle birim fiyatının %10 oranında yüksek olacağı, 11 numaralı emsalin ise ara sokakta konumlu olması sebebiyle birim fiyatının konu taşınmaza nazaran %10 düşük olacağı kanaati ile %10 oranında pozitif ve negatif yönde şerefyie uygulanmıştır.
Ayrıca edinilen bilgi doğrultusunda satılık dükkanlarda pazarlık payı %10 olarak verilmiştir.
Yukarıda yazılan bilgiler doğrultusunda söz konusu taşınmazın alanı, imar durumu, konumu, topografik özellikleri ulaşım durumu vb. her türlü olumlu/olumsuz faktör dikkate alınmış emsallerdeki şerefiye düzeltmeleri ışığında arsa birim değeri 295.080,00 TL/m2 olarak takdir edilmiştir.
| Parsel Değer Detayı | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıra Taşınmaz Şerefiyelendirilmiş Ada Parsel Taşınmaz Değeri (TL) No Alanı (m²) Birim Değer (TL/m²) |
||||||||||
| 1 | 1342 | 8 | 1355,57 | ₺295.080,00 | ₺400.001.595,60 | |||||
| Düzeltilmiş Değer~ ₺400.002.000,00 |
Pazar yaklaşımı yöntemi sonucunda parsel alanı dikkate alınarak mevcut piyasa değeri (K.D.V hariç) ~400.002.000,00- TL olarak takdir edilmiştir.
Maliyet yaklaşımı, bir alıcının, gereksiz külfet doğuran zaman, elverişsizlik, risk gibi etkenler söz konusu olmadıkça, belli bir varlık için, ister satın alma, isterse yapım yoluyla edinilmiş olsun, kendisine eşit faydaya sahip başka bir varlığı elde etme maliyetinden daha fazla ödeme yapmayacağı ekonomik ilkesinin uygulanmasıyla gösterge niteliğindeki değerin belirlendiği yaklaşımdır. Bu yaklaşımda, bir varlığın cari ikame maliyetinin veya yeniden üretim maliyetinin hesaplanması ve fiziksel bozulma ve diğer biçimlerde gerçekleşen tüm yıpranma paylarının düşülmesi suretiyle gösterge niteliğindeki değer belirlenmektedir. Aşağıda yer verilen durumlarda, maliyet yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmektedir: (a) katılımcıların değerleme konusu varlıkla önemli ölçüde aynı faydaya sahip bir varlığı yasal kısıtlamalar olmaksızın yeniden oluşturabilmesi ve varlığın, katılımcıların değerleme konusu varlığı bir an evvel kullanabilmeleri için önemli bir prim ödemeye razı olmak durumunda kalmayacakları kadar, kısa bir sürede yeniden oluşturulabilmesi,
(b) varlığın doğrudan gelir yaratmaması ve varlığın kendine özgü niteliğinin gelir yaklaşımını veya pazar yaklaşımını olanaksız kılması ve/veya (c) kullanılan değer esasının temel olarak ikame değeri örneğinde olduğu gibi ikame maliyetine dayanması.
Belli başlı üç maliyet yaklaşımı yöntemi bulunmaktadır: (a) ikame maliyeti yöntemi: gösterge niteliğindeki değerin eşdeğer fayda sağlayan benzer bir varlığın maliyetinin hesaplanmasıyla belirlendiği yöntem. (b) yeniden üretim maliyeti yöntemi: gösterge niteliğindeki değerin varlığın aynısının üretilmesi için gerekli olan maliyetin hesaplanmasıyla belirlendiği yöntem. (c) toplama yöntemi: varlığın değerinin bileşenlerinin her birinin değeri toplanarak hesaplandığı yöntemdir.
Yapılan emsal araştırmaları sonucunda arsa birim değerine ulaşılmıştır. Arsa değer detayı raporun 5.1 maddesinin ilgili başlığı altında verilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayınlanan ''Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ''ne göre IV-B yapı sınıfı birim maliyeti 17.400 TL/m2 , V-A yapı sınıfı birim maliyeti 21.300 TL/m2dir. İlgili tebliğde yer alan birim metrekare maliyetleri, asgari mahal listesine göre belirlenen yapı malzemeleri dikkate alınarak belirlenmektedir. Ayrıca, tebliğdeki yapı yaklaşık birim maliyetlerinin tespitinde; çevre düzenlemesi (peyzaj, bahçe sulama, yağmur suyu drenaj, çevre aydınlatma, ihata duvarı, ada içi yollar ve benzeri), altyapı (zemin iyileştirme, bina dışı; elektrik, içme suyu, doğalgaz, kanalizasyon, internet, haberleşme ve benzeri) giderler dahil edilmemektedir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayınlanan ''Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri'' tebliği maliyet bedelinin belirlenmesi aşamasında asgari ölçüt olarak dikkate alınmıştır.
Yapım süreci devam projeler için hesaplamada kullanılan yapı yaklaşık birim maliyeti genel anlamda; projenin büyüklüğü, lokasyonu, süresi ve geliştiricinin mimari projedeki metraj hesabı ve kalemleri, kullanılacak malzeme ve kalitesi, marka proje durumu, proje satışını avantajlı kılacak donatılar (sosyal ve ortak alanlar), kullanıcının konforu ve kalite için tercih edeceği ürünler vb. gibi birçok etken nedeniyle değişiklik gösterebilmektedir.
Söz konusu arsa üzerinde geliştirilmesi planlanan projenin bölgedeki benzer yapılar dikkate alındığında rekabet edebilmesi açısından kaliteli bir şekilde üst seviye işçilikle beraber standart üzeri maliyetlerle üretilecek olması gerektiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan önemli bir belirleyici unsur olarak, piyasada yüklenici/geliştirici konumunda bulunan inşaat firmalarıyla yapılan görüşmelerde, proje büyüklüğü, kapsamı, niteliği, sosyal ve ortak alanların varlığı, malzeme kalitesi gibi değerlemeye konu projeye benzer şekilde anlatımla yaklaşık maliyet bilgisi edinilmiştir. Proje özelinde edinilen bu bilgi ve deneyimlenen benzer konut projelerinde birim maliyetlerin yaklaşık olarak 900-1100 \$/m2 den başlayarak birçok farklı etkene göre artacağı gözlemlenmiştir.
Asgari ölçüt olarak baz alınan yapı birim maliyeti; değerleme tarihi itibarıyla TUİK tarafından yayınlanan ''TÜFE'' ve ''İnşaat Maliyet Endeksi'' verilerinin 12 aylık ortalamaları belirli oranda eskale edilmiştir. Bulunan ortalama yapı birim maliyetine ise yukarıdaki açıklamayı da içerecek ve güncel piyasa verilerini de destekleyecek şekilde pozitif bir şerefiye uygulanarak bu raporda kullanılacak yaklaşık bir yapı birim maliyeti kanaati oluşmuştur.
| Yapı Birim Maliyeti Takdiri | ||
|---|---|---|
| 20.02.2024 Tarihli Resmi Gazete | ||
| Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri | ||
| Yapı Sınıfı | 4-B | 5-A |
| Birim Maliyet (TL/m 2 ) | ₺17.400 | ₺21.300 |
| Değerleme Tarihine Göre Güncelleme | ||
| Aylık Verilere Göre Değişim % - Tüketici Fiyat Endeksi | 29.77% | |
| Aylık Verilere Göre Değişim % - İnşaat Maliyet Endeksi | 10.41% | |
| Değişimlerin Aritmetik Ortalaması % | 20,09% | |
| Pozitif Şerefiye Farkı | 45,00% | |
| Yapı Birim Maliyeti (TL/m 2 ) | ₺28.726 | \$35.165 |
Yukarıda yapılan açıklamalar ve kabuller neticesinde yapı birim maliyeti ortalama 35.000,00 TL/m2 olarak alınmasına kanaat getirilmiştir. Belirlenen birim değer içerisinde projenin her türlü çevre düzenlemesi, altyapı maliyetleri vb. de dikkate alınmıştır. Bu birim değer piyasa gerçekleriyle de uyum göstermektedir.
| 1-Kaba İnşaat Maliyeti | Maliyet Ağırlığı (% Aralık) | |
|---|---|---|
| Projelendirme | 1,5 | 2,0 |
| Şantiye Kurulumu | 1,5 | 2,0 |
| Hafriyat | 0,5 | 1,0 |
| İş Makineleri | 1,5 | 2,0 |
| Beton Demir | 20,0 | 25,0 |
| Su Yalıtımı ve Drenaj | 1,0 | 1,5 |
| Duvar | 3,5 | 4,0 |
| Çatı | 6,0 | 7,0 |
| Kaba İşler Toplam | 35,5 | 44,5 |
| Ortalama: | 40 |
| 2-İnce İnşaat Maliyeti | Maliyet Ağırlığı (% Aralık) | ||
|---|---|---|---|
| Dış Cephe | 5,0 | 7,0 | |
| Isıtma ve Soğutma | 3,0 | 4,0 | |
| Şap | 1,0 | 1,5 | |
| Seramik | 3,0 | 3,5 | |
| Mermer | 2,5 | 3,0 | |
| Elektrik | 1,0 | 1,5 | |
| Sıva ve Boya | 3,5 | 4,5 | |
| Alçıpan | 2,0 | 3,0 | |
| Pencere | 4,5 | 6,0 | |
| Parke | 3,0 | 4,0 | |
| Kapılar | 4,5 | 5,5 | |
| Ahşap İşleri ve Dolap | 4,0 | 4,5 | |
| Ankastre | 1,0 | 2,0 | |
| Ortak Alanlar ve Havalandırma | 0,5 | 1,0 | |
| Balkon ve Korkuluk | 1,0 | 1,5 | |
| Peyzaj | 3,0 | 5,0 | |
| İnce İşler Toplam | 42,5 | 57,5 | |
| Ortalama: | 50 |
| 3-Diğer Maliyetler | Maliyet Ağırlığı (% Aralık) | ||
|---|---|---|---|
| Proje süresince Düzenli Aylık Giderler | 8,0 | 9,0 | |
| Kamu Resmi Ödemeleri (Haç, Abonelik, Denetim) | 1,0 | 2,0 | |
| 9,0 | 11,0 | ||
| Ortalama: | 10 | ||
| Genel Toplam: | 100 |
Maliyet yaklaşımı ile değer tespitinde bulunulmamıştır.
Gelir yaklaşımı, gösterge niteliğindeki değerin, gelecekteki nakit akışlarının tek bir cari değere dönüştürülmesi ile belirlenmesini sağlar. Gelir yaklaşımında varlığın değeri, varlık tarafından yaratılan gelirlerin, nakit akışlarının veya maliyet tasarruflarının bugünkü değerine dayanılarak tespit edilir. Aşağıda yer verilen durumlarda, gelir yaklaşımının uygulanması ve bu yaklaşıma önemli ve/veya anlamlı ağırlık verilmesi gerekli görülmektedir:
(a) Varlığın gelir yaratma kabiliyetinin katılımcının gözüyle değeri etkileyen çok önemli bir unsur olması, (b) Değerleme konusu varlıkla ilgili gelecekteki gelirin miktarı ve zamanlamasına ilişkin makul tahminler mevcut olmakla birlikte, ilgili pazar emsallerinin varsa bile az sayıda olması.
İNA yönteminde, tahmini nakit akışları değerleme tarihine indirgenmekte ve bu işlem varlığın bugünkü değeriyle sonuçlanmaktadır. Gelirlerin getirisi kapitalizasyonu (indirgemesi) olarak ta nitelendirilmektedir.
Uzun ömürlü veya sonsuz ömürlü varlıklarla ilgili bazı durumlarda, İNA, varlığın kesin tahmin süresinin sonundaki değeri temsil eden devam eden değeri içerebilir. Diğer durumlarda, varlığın değeri kesin tahmin süresi bulunmayan bir devam eden değer tek başına kullanılarak hesaplanabilir. İNA yönteminin temel adımları aşağıdaki şekildedir:
(a) değerleme konusu varlığın ve değerleme görevinin niteliğine en uygun nakit akışı türünün seçilmesi (örneğin, vergi öncesi veya vergi sonrası nakit akışları, toplam nakit akışları veya öz sermayeye ait nakit akışları, reel veya nominal nakit akışları vb.), (b) nakit akışlarının tahmin edileceği en uygun kesin sürenin varsa belirlenmesi, (c) söz konusu süre için nakit akış tahminlerinin hazırlanması, (d) (varsa) kesin tahmin süresinin sonundaki devam eden değerin değerleme konusu varlık için uygun olup olmadığının; daha sonra da, varlığın niteliğine uygun devam eden değerin belirlenmesi, (e) uygun indirgeme oranının belirlenmesi, (f) indirgeme oranının varsa devam eden değer de dâhil olmak üzere, tahminî nakit akışlarına uygulanması şeklindedir.
Tüm risk veya genel kapitalizasyon oranının, temsili tek bir dönem gelirine uygulandığı yöntemdir. Gayrimenkulün o dönem için (yıl) üreteceği net gelirin, güncel gayrimenkul piyasası koşullarına göre oluşan bir kapitalizasyon oranına bölünerek, taşınmaz değeri hesaplanır. Bu kapitalizasyon oranı, birbirine emsal gayrimenkullerde satış ve gelir seviyeleri arasındaki ilişkiyle belirlenebilir. Burada Net Gelir kavramına dikkat edilmelidir. Tüm kaynaklardan elde edilecek gelirleri içeren mülkün potansiyel brüt gelir ve bundan beklenen boşluk/kayıpların arındırıldığı efektif brüt gelir sonrasında da efektif brüt gelirin faaliyet giderleri ile diğer harcamalardan arındırılması ile net faaliyet gelir elde edilmelidir. Potansiyel Brüt Kira Geliri: Gayrimenkulün kiralanabilir tüm birimlerinin kiraya verildiği ve kira bedellerinin kayıtsız olarak tahsil edildiği durumlardaki elde edilen gelir tutarıdır.
• Toplam yıllık potansiyel gelir / Kapitalizasyon oranı = Değer
Değerleme konusu 1342 ada 8 parsel üzerinde kat irtifakı tesis edilmiş yapı bulunmaktadır. Ancak hali hazırda edinilen bilgilere göre taşınmazların yıkım sürecinde olduğu öğrenilmiştir. Mevcut yapılaşma hakkına göre proje geliştirme çalışması yapılarak projenin tamamlanma süresi ve tamamlanma yüzdeleri dikkate alınarak nakit girişi ve çıkışı hesaplanarak projenin bugünkü değeri hesaplanmıştır.
Malik tarafından tarafımıza gönderilen imar durum belgesine göre parsel 2,5 emsale sahiptir. Proje geliştirme çalışması yapılırken emsal harici alan oranı %30 olarak kabul edilmiştir. Projenin 2 yılda tamamlanacağı ön görülmüştür. 24 aylık süreçte 2 dönemde projenin nakit giriş çıkışları hesaplanmıştır.
Satış birim değerleri bölgede yapılan emsal incelemeleri neticesinde belirlenmiştir. Emsal başlığı altında belirtildiği üzere günümüz itibari ile ortalama ofis birim satış fiyatı yaklaşık 230.000 TL/m2 , ticari ünite birim satış fiyatı ise 265.000 TL/m2 bandındadır.
Söz konusu projede yer alacak taşınmazların gelecek dönem birim fiyatları belirlenirken, TCMB Konut Fiyat Endeksi gayrimenkul değer artış oranları ve gayrimenkul piyasasının mevcut koşulları ile gelecek dönem beklentileri göz önünde bulundurulmuştur. Özellikle konut projelerinde başlama ve bitiş süreleri dikkate alınarak inşaat başlamadan proje üzerinden yapılan satışlar, lansmana özel satışlar ve sonrasındaki süreç içerisinde yapılan rutin satışlardaki her aşamada satış fiyatlarının farklı oranlarda artırıldığı görülmektedir. Bu projelerde de benzer durum geçerli olup, satış yetkililerinden alınan bilgide bu gibi artışların piyasayla uyumlu şekilde yapıldığı tarafımıza iletilmiştir.
Günümüzde orta ve büyük ölçekli projelerde proje başlangıcı ile birlikte farklı dönemler yapılan artışların toplamda bir yıl içerisinde ortalama %50 ila %70 seviyelerinde gerçekleştiği gözlemlenmiştir. Bu gözlemin temelinde gayrimenkul piyasasındaki durum ve enflasyon büyük önem taşımaktadır.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayınlanan Ekim 2024 'Konut Fiyat Endeksi' ne göre, KFE bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak %56,8 oranında artmıştır.
Yapılan piyasa araştırmalarına göre sıfır projelerde 1 yıllık ortalama fiyat artışının, mevcut ekonomi politikaları doğrultusunda özellikle gayrimenkul sektörüne yönelik finansman kısıtlamaları sebebiyle beklenildiği gibi artmayacağı düşünülerek, KFE'nin de kademeli olarak düşeceği ön görülmektedir. Gayrimenkul sektörüne yönelik finansman kısıtlamaları fiyat artışlarını engellese de konu proje gibi lüks projelerde bu etki kısıtlıdır. Proje üreticileri tarafından sağlanan finansman modelleri, ödeme yöntemleri vb. durumlar bu durumda etkilidir. Ayrıca söz konusu projelerin üst gelir grubuna hitap etmesi, özellikle de rapora konu projenin İstanbul'da yer alması ve şehrin rağbet gören bölgelerinden birinde yer alması bu konuda etkilidir. Her ne kadar konut fiyat endeksinde son dönemlerde sert düşüş görülse de rapora konu projenin yukarıda bahsedilen durumlardan ötürü fiyat artışlarından yararlanacağı öngörülmektedir. Yine de güvenli alanda kalınarak, artış oranları piyasa beklentisinin altında tutularak ortalama satış birim fiyatı artış oranı ilk yıl için %40 olarak belirlenmiştir.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayınlanan 'Bina İnşaatı Maliyet Endeksi' verilerine göre 2024 yılı Nisan ayında gerçekleşen artış oranı bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık %71,80 aylık ise %2,12'dir. Yıllık bazda bakıldığında inşaat maliyet endeksinin durağanlaşma yönünde olduğu, radikal azalış veya artış sergilemediği görülmektedir.
Birim inşaat maliyeti artış oranı belirlenirken TÜİK verileri yanısıra projenin tamamlanma süresi, konumu ve yapı kalitesi ile orta vade program dahilinde enflasyonun düşürülmesi ve döviz etkisinin azaltılması yönündeki çalışmalar da dikkate alınmış, piyasada yaşanan maliyet artışlarından asgari düzeyde etkileneceği öngörülerek bu proje özelinde gelecek dönemler için birim inşaat maliyet artış oranının ilk yıl için ortalama %40 bandında olacağı kabul edilmiştir Güncel tarih için 35.000 TL/m2 yapı birim maliyeti belirlenmiştir. İnşaat maliyetleri haricinde her yıl toplam hasılatın %1'i oranında satış ve genel gider oranı inşaat maliyetlerine eklenmiştir.
Parsel TAKS oranının 0,40 olması ve parsel alanının 1.355,57 m2 oluşu sebebiyle zemin katta konumlu ticari ünite alanının 440,56 m2 olacağı öngörülmüştür.
Projede yer alan ofis nitelikli taşınmazlar için ilk yıl satış oranı %40, ikinci yıl satış oranı %60, ticari üniteler için ise ilk yıl satış oranı %40, ikinci yıl %60 olarak öngörülmüştür.
İki yıllık projeksiyon süresi sonunda projenin net bugünkü değeri hesaplanmıştır. Toplam hasılat üzerinden %55'lik kısmın arsa sahibine düşen değer olacağı öngörülmüş ve bu durumun sonunda geliştirilmiş arsa değerine ulaşılmıştır.
| 1342 Ada 8 Parsel | Periyot | 1 | 2 | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Arsa Alanı (m²) | 1.355,57 | Tarih | 1. YIL | 2. YIL | Toplam |
| Emsal Yapılaşma Şartı | 2,50 | Satış Projeksiyonu Ofis | 40% | 60% | 100,00% |
| Emsale Esas Alan (m²) | 3.388,93 | Satılan m² | 1.586,02 | 2.379,03 | |
| Emsal Harici Satılabilir Alan Oranı | 30% | Fiyat Artışı | 0% | 40% | |
| Toplam Satılabilir Alan (m²) | 4.405,60 | m² Fiyatı | ₺230.000,00 | ₺322.000,00 | |
| Satılabilir Konut Alanı (m²) | 0,00 | Hasılat | ₺364.783.887,00 ₺766.046.162,70 ₺1.130.830.049,70 | ||
| Satılabilir Ofis Alanı (m²) | 3.965,04 | ||||
| Satılabilir Ticari Alanı (m²) | 440,56 | Satış Projeksiyonu Ticaret | 40% | 60% | 100,00% |
| Toplam İnşaat Alanı (m²) | 6.608,40 | Satılan m² | 176,22 | 264,34 | |
| Satış ve Genel Gider Oranı / Toplam Hasılat | 1,00% | Fiyat Artışı | 0% | 40% | |
| m² Fiyatı | ₺265.000,00 | ₺371.000,00 | |||
| Hasılat | ₺46.699.386,50 ₺98.068.711,65 | ₺144.768.098,15 | |||
| Proje Süresince Toplam Hasılat | ₺1.275.598.147,85 | ||||
| Proje Süresince Toplam Maliyet | ₺298.119.383,25 | Hasılatın Net Bugünkü Değeri | ₺309.385.919,92 ₺488.504.084,09 | ₺797.890.004,02 | |
| Proje Net Bugünkü Değer | 611.415.432,31 | İnşaat Tamamlanma Oranı | 40% | 60% | 100,00% |
| İnş. Mal. Artışı | 0% | 40% | |||
| Arsa NBD Birim Değeri | m² maliyet | ₺35.000,00 | ₺49.000,00 | ||
| Hasılatın Net Bugünkü Değeri | ₺797.890.004,02 | (A) İnşaat Maliyet Toplamı | ₺92.517.652,50 ₺194.287.070,25 | ₺286.804.722,75 | |
| Hasılat Paylaşımı Oranı | 55,00% | (B) Satış ve Gen. Gid. | ₺3.650.488,87 | ₺7.664.171,63 | ₺11.314.660,50 |
| Geliştirilmiş Arsa Net Bugünkü Değeri | 438.839.502,21 | Toplam Maliyet (A+B) | ₺96.168.141,37 ₺201.951.241,88 | ₺298.119.383,25 | |
| Çıplak Arsa Net Bugünkü Değeri (%90) | 394.955.551,99 | ||||
| Arsa Birim Değeri (TL/m²) | ₺291.357,55 | Maliyetin Net Bugünkü Değeri | ₺72.306.873,21 ₺114.167.698,50 | ₺186.474.571,71 | |
| Yüklenici NBD Karlılığı | İndirgeme Oranı | 0,33 | 0,33 | ||
| Müteahhit Toplam Kazancı (1-%55) | ₺359.050.501,81 | ||||
| Maliyetin Net Bugünkü Değeri | ₺186.474.571,71 | Net Bugünkü Değer | ₺237.079.046,71 ₺374.336.385,59 | ₺611.415.432,31 | |
| Müteahhit Karı (NBD) | 172.575.930,10 | ||||
| Müteahhit Karlılık Oranı | 92,55% |
İndirgeme oranı belirlenirken UDES kapsamında toplama yöntemi esas alınmış ve aşağıda sıralanan maddeler dikkate alınmıştır.
İndirgeme Oranı = Risksiz Getiri Oranı* + Risk Primi**
Risksiz getiri oranı belirlenirken 2, 5 ve 10 yıllık devlet tahvillerinin getirileri incelenmiştir. Değerleme tarihi itibari ile 10 yıllık devlet tahvillerinin getirisi %28.55, 5 yıllık devlet tahvillerinin getirisi %31.20, 2 yıllık devlet tahvillerinin getirisi ise % 43.40 bandındadır.
2 yıllık devlet tahvillerinin geçmiş dönemleri incelendiğinde son dönem getirilerinin, yakın dönem ekonomi politikaları doğrultusunda uç noktalarda yer aldığı ve son zamanlarda aşağı yönde seyir izlediği görülmektedir. Değerleme aşamasında projeksiyon 2 yıllık yapıldığından risksiz getiri oranı olarak 5 yıllık devlet tahvillerinin getiri oranı olan % 31.20 alınması uygun görülmüştür.
Proje risk primi belirlenirken; ülke CDS primi, sermaye piyasası ve gayrimenkul piyasası verileri, ülke ekonomisindeki beklentiler, değerlemeye konu edilen projelerin tamamlanma süreleri ve proje ölçekleri göz önünde bulundurulmuştur. Bu durumlar neticesinde söz konusu proje için risk primi %1- 2 aralığında öngörülmüş ve indirgeme oranı %33 olarak belirlenmiştir.
Söz konusu parsel üzerine yapılması planlanan projenin arsa değerine kattığı şerefiye de dikkate alınarak arsa değeri 394.955.551,99 TL olarak tespit edilmiştir.
Konu taşınmazlar için kira değer tespitinde bulunulmamıştır.
Taşınmazın bulunduğu il genelinde ve özellikle konumlandığı bölgede kat karşılığı oranlarının %45-%50 oranında değişebildiği, hasılat paylaşımı oranlarının ise %50-%55 oranlarında gerçekleşebileceği ön görülmektedir. Bu oranlar, taşınmaz alanının büyüklüğü, proje kapsam ve toplam getirisi, yapılacak projenin niteliği ve konumu gibi etkenlere göre değişkenlik göstermektedir.
Parsel üzerine yapılması muhtemel projenin nakit akışı yöntemi ile tespit edilen çıplak arsa değeri 394.955.551,99 TL olarak tespit edilmiştir. Proje toplam hasılatın net bugünkü değeri 797.890.004,02 TL olarak belirlenmiştir. Proje toplam inşaat maliyetinin net bugünkü değeri ise 186.474.571,71 TL olarak tespit edilmiştir. Proje net bugünkü değer ise 611.415.432,31 TL olarak hesaplanmıştır. Proje bilgileri raporun 5.3 maddesinde detaylı anlatılmıştır.
Söz konusu taşınmazın konumlu olduğu parselin mevcut imar durumuna göre ofis ve dükkan olarak yeniden yapılaşması en iyi ve verimli kullanım türü olacaktır.
Söz konusu taşınmazın konumlu olduğu parselin tamamı değerlendirilmiştir. Müşterek veya bölünmüş kısım değerlemesi yapılmamıştır.
6.1 Farklı Değerleme Yöntemleri ile Analiz Sonuçlarının Uyumlaştırılması ve Bu Amaçla İzlenen Metotların ve Nedenlerinin Açıklanması
Taşınmazın niteliği, kullanım şekli ve amacı vb. her türlü etken değerlemede dikkate alınmıştır. Raporun ilgili kısımlarında belirtildiği üzere değerleme yapılırken taşınmaza ayrı ayrı analiz yapılmış olup değer tespiti; pazar yaklaşımı ve gelir yaklaşımı yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. İki yöntem ile ulaşılan değerler birbirleri ile uyumlu ve tutarlıdır. Bölge piyasası doğrultusunda yapılan inceleme ve araştırmalardan elde edilen veriler ve öğrenilen imar durumu neticesinde taşınmazın arsası için proje geliştirme analizi yapılarak potansiyel piyasa değeri de tespit edilmiştir. En uygun değerleme yönteminin pazar yaklaşımı analizi kullanılarak elde edilen değer olacağına kanaat getirilmiştir.
➢ Merkezi konumda yer alması,
➢ Çevresinde gürültü kirliliğinin yüksek olması,
➢ Ticari hareketliliğin yüksek olması,
6.9 Gayrimenkulün Tapudaki Niteliğinin, Fiili Kullanım Şeklinin ve Portföye Dahil Edilme Niteliğinin Birbiriyle Uyumlu Olup Olmadığı Hakkında Görüş İle Portföye Alınmasında Herhangi Bir Sakınca Olup Olmadığı Hakkında Görüş
Gayrimenkul Yatırım Ortakları için III-48.1 sayılı (Değişik:RG-9/10/2020-31269) Alım satım kârı veya kira geliri elde etmek amacıyla; arsa, arazi, konut, ofis, alışveriş merkezi, otel, lojistik merkezi, depo, park, hastane ve benzeri her türlü gayrimenkulü satın alabilir, satabilir, kiralayabilir, kiraya verebilir ve satın almayı veya satmayı vaad edebilirler. Şu kadar ki münhasıran altyapı yatırım ve hizmetlerinden oluşan portföyü işletecek ortaklıklar sadece altyapı yatırım ve hizmet konusu olan gayrimenkuler ile ilgili olan işlemleri gerçekleştirebilir." gereği taşınmazın arsa olarak GYO portföyünde bulunmasına bir engel olmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu rapor, İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. 'nin talebi üzerine İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Dikilitaş Mahallesi, 1342 ada 8 parsel numaralı; "Arsa" nitelikli taşınmazın adil piyasa değerinin Türk Lirası cinsinden tespitine ilişkin SPK mevzuatı kapsamında asgari unsurları içeren bu değerleme raporu tarafımızca hazırlanmıştır. Tarafımızca işleme alındığı tarihteki değerleme konusu taşınmazların Piyasa Değer Tespiti; gayrimenkullerin mahallinde ve bulunduğu bölge genelinde yapılan inceleme ve araştırma ile resmi kurum ve kuruluşlardan edinilen belge ve bilgi doğrultusunda oluşan kanaat, ilçenin ve bölgenin gelişme trendi, gayrimenkulün yer aldığı arsanın imar durumu ile kullanım fonksiyonu, bulunduğu muhitin şeref ve ehemmiyeti, çevresinin teşekkül tarzı ile şehir merkezi ile bölgesindeki merkezi konumlara olan mesafesi, ana yola, bulvara veya caddeye olan cephesi, ulaşım ve çevre özellikleri, mevcut ekonomik şartlar, yapının inşai kalitesi gibi tüm faktörler dikkate alınarak, bulunduğu muhite göre alıcı bulup bulamayacağı, bulması halinde nispet derecesi gibi kıymet yükseltici ve kıymet düşürücü müspet menfi tüm faktörler göz önünde bulundurularak yapılmıştır.
Taşınmaza değer takdirinde bulunulurken, rapor içerisinde ilgili maddelerde belirtilen olumlu ve olumsuz tüm etkenler dikkate alınmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde ulaşılan veriler ve kullanılan yöntemlerin sonuçları anlamlı şekilde neticelenmiştir.
Taşınmazın bulunduğu bölge ve konumlandığı lokasyon özelinde, kullanım amaç ve kapsamı doğrultusunda, tapu niteliği ve fiili niteliği dikkate alınarak piyasa değerini daha doğru gösterdiği gerekçesiyle taşınmaz değeri nihai değer olarak takdir edilmiştir.
Taşınmazın değerleme tarihi itibariyle Pazar Yaklaşımı ile kanaat getirilen ve takdir edilen mevcut durum piyasa değeri şu şekildedir;
KDV %10 Dahil: 440.002.200,00-TL
| Değerleme Uzmanı | Değerleme Uzmanı | Değerleme Uzmanı | Sorumlu Değerleme Uzmanı |
|---|---|---|---|
| Doğukan TORUNLER SPK Lisans No: 915831 |
Burak BARIŞ SPK Lisans No: 406713 |
Raci Gökcehan SONER Kontrolör SPK Lisans No: 404622 |
Erdeniz BALIKÇIOĞLU SPK Lisans No: 401418 |
Hazırlanan rapor için aşağıdaki maddelerin doğruluğunu beyan ederiz;
∆ Takyidat Belgesi,
∆ İmar Durum Belgesi,
∆ Taşınmaz Görselleri,
∆ SPK Lisans Belgeleri ve Mesleki Tecrübe Belgeleri
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.