Instal Krakow S.A.

259400OOMJ31L0SWCY70 1 2021 Sprawozdanie Instal Kraków S.A. na temat informacji niefinansowych 2 Niniejsze sprawozdanie (dalej zwane „Sprawozdaniem”) zostało sporządzone przez spółkę Instal Kraków S.A. z siedzibą w Krakowie (w dalszej części sprawozdania zwaną również „Spółką” lub „Instal Kraków”) z wykorzystaniem Standardu Informacji Niefinansowych (SIN) 2017, opracowanego przez Fundację Standardów Raportowania oraz Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych. Treść Sprawozdania obejmuje informacje niefinansowe, dotyczące Spółki, za okres od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2021 roku, w zakresie zagadnień uznanych przez Spółkę, w wyniku przeprowadzonego dialogu z interesariuszami i wewnętrznych analiz, za istotne dla oceny rozwoju, wyników i sytuacji Instal Kraków S.A. oraz wpływu jej działalności na zagadnienia, o których mowa w art. 49b ust. 2 pkt 3 Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku (t.j. z dnia 17 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 217); dalej: „Ustawa o rachunkowości”). Średnioroczne zatrudnienie w Spółce w przeliczeniu na pełne etaty wynosiło w 2021 r. i 2020 r. odpowiednio 391 i. Tym samym, niniejsze sprawozdanie nie stanowi realizacji obowiązku określonego w art. 49b Ustawy o rachunkowości, lecz jest dobrowolną kontynuacją procesu raportowania rozpoczętego w roku 2018 w wykonaniu wymogów ustawowych. Spółka jednocześnie informuje, że odrębnym dokumentem objęte zostało Sprawozdanie Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A. na temat informacji niefinansowych, sporządzone w wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 55 ust.2b Ustawy o rachunkowości Spis treści Obszar zarządczy (G) ............................................................................................................ 3 Model biznesowy i strategia (G.1) ................................................................................................... 3 Strategia ....................................................................................................................................... 7 Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności ............................................................................... 9 Ład zarządczy (G.2) ..................................................................................................................... 11 Zarządzanie ryzykiem (G.3) .......................................................................................................... 16 Zarządzanie etyką (G.4) ............................................................................................................... 18 Taksonomia .............................................................................................................................. 21 Obszar środowiskowy (E) ................................................................................................... 24 Ryzyka i szanse związane ze zmianami klimatu ................................................................... 24 Surowce i materiały (E.1) ............................................................................................................. 30 Paliwa i energia (E.2)................................................................................................................... 32 Woda (E.3) ................................................................................................................................. 35 Bioróżnorodność (E.4) ................................................................................................................. 36 Emisje do atmosfery (E.5) ............................................................................................................ 38 Odpady i ścieki (E.6).................................................................................................................... 41 Pozostałe aspekty bezpośredniego i pośredniego oddziaływania na środowisko (E.7) ....................... 52 Rozszerzona odpowiedzialność środowiskowa: produkty i usługi (E.8) ............................................ 55 Obszar społeczny i pracowniczy (S) ................................................................................... 58 Korzystanie z pomocy publicznej i zlecenia publiczne (S.1) ............................................................. 58 Poziom zatrudnienia i poziom wynagrodzeń (S.2) .......................................................................... 62 Relacje ze stroną pracowniczą i wolność zrzeszania się (S.3) .......................................................... 68 Bezpieczeństwo i higiena pracy (S.4) ............................................................................................ 69 Rozwój i edukacja (S.5) ............................................................................................................... 78 Zarządzanie różnorodnością (S.6) ................................................................................................. 79 Prawa człowieka (S.7) ................................................................................................................. 81 Praca dzieci i praca przymusowa (S.8) .......................................................................................... 83 Społeczności lokalne i zaangażowanie społeczne (S.9) ................................................................... 84 Przeciwdziałanie korupcji (S.10) ................................................................................................... 86 Bezpieczeństwo produktów i konsumentów (S.11) ......................................................................... 88 Komunikacja marketingowa (S.12) ............................................................................................... 92 Ochrona prywatności (S.13) ......................................................................................................... 93 Oznakowanie produktów (S.14) .................................................................................................... 97 Pozostałe kwestie społeczne i rynkowe (S.15) ............................................................................... 98 3 Obszar zarządczy (G) Model biznesowy i strategia (G.1) G.1.1 G.1.2 Spółka powstała w wyniku przekształcenia w 1998 roku w spółkę akcyjną, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - „INSTAL” KRAKÓW sp. z o.o., założonej w 1992 roku przez pracowników zlikwidowanego, a istniejącego od 1950 r., przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych „INSTAL” w Krakowie, która w 1996 roku nabyła składniki materialne i niematerialne tego przedsiębiorstwa. Tym samym historia posiadanej wiedzy, zdobytych doświadczeń i kompetencji Spółki sięga lat 50-tych ubiegłego wieku. Od 28 kwietnia 1999 roku akcje Instal Kraków S.A. są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Zgodnie z podziałem sektorowym stosowanym przez GPW, Spółka zaliczana jest do sektora Budownictwo przemysłowe. Jako jednostka dominująca tworzy wraz z jednostkami zależnymi, to jest spółką Frapol sp. z o.o. z siedziba w Krakowie, spółką BTH Instalacje Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie oraz jednostką stowarzyszoną Biprowumet Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, Grupę Kapitałową Instal Kraków S.A. (dalej również „Grupa Kapitałowa”). Od lat Spółka realizuje skomplikowane zadania dla potrzeb nowoczesnego przemysłu, infrastruktury i środowiska. Pod hasłem „Ujarzmiamy żywioły” zrealizowała setki obiektów, takich jak oczyszczalnie ścieków, stacje uzdatniania wody, zakłady produkcyjne, huty, rafinerie oraz obiekty i instalacje dla energetyki. Była również wykonawcą licznych obiektów użyteczności publicznej, takich jak szpitale, pływalnie, obiekty sportowe, szkoły i uczelnie wyższe. W celu dywersyfikacji produktów i usług, w 2006 roku Spółka rozpoczęła działalność w branży deweloperskiej. Pierwszą zrealizowaną inwestycją było osiedle mieszkaniowe „Śliczna” w Krakowie. Obecnie działalność Spółki koncentruje się w obszarze usług budowlano-montażowych (w tym sprzedaż usług budowlano-montażowych na rynku niemieckim), działalności deweloperskiej (, obejmującej dodatkowo najem oraz dzierżawę posiadanych nieruchomości), na wytwarzaniu urządzeń i konstrukcji dla oczyszczalni ścieków, budynków przemysłowych i kotłów energetycznych. . Dodatkowo, Spółka świadczy usługi wynajmu sprzętu i środków transportu oraz badań i egzaminów z zakresu spawalnictwa. Przychody ze sprzedaży osiąga głównie na rynku polskim (79,6% przychodów). Segmenty operacyjne Instal Kraków S.A.: 4 Segment budowlano-montażowy jest segmentem działalności skierowanej przez Spółkę głównie do klientów instytucjonalnych oraz biznesowych (jednostek samorządowych, przedsiębiorstw państwowych i prywatnych), polegającej na świadczeniu usług budowlano-montażowych i projektowych, przede wszystkim w systemie generalnego wykonawstwa, a w niektórych przypadkach - jako podwykonawca. Główne zlecenia realizowane są w sektorze gospodarki wodno-ściekowej, energetycznym, budownictwa ogólnego oraz specjalistycznych instalacji technologicznych. Spółka realizuje kompleksowe wykonawstwo przedsięwzięć w zakresie technologii i instalacji dla uzdatniania wody przemysłowej i komunalnej, oczyszczania ścieków oraz kanalizacji, instalacji przemysłowych dla sektora energetycznego, instalacji dla ciepłownictwa i ogrzewnictwa, instalacji oczyszczania spalin, instalacji paliwowych oraz wiele innych rodzajów instalacji przemysłowych. W segmencie deweloperskim Spółka realizuje projekty głównie z własnych środków finansowych, unikając w ten sposób obciążania nieruchomości, na których realizowana jest dana inwestycja, prawami rzeczowymi osób trzecich. Oferta Spółki obejmuje sprzedaż mieszkań i lokali niemieszkalnych (miejsca postojowe, garaże, komórki lokatorskie) w ramach zrealizowanych projektów deweloperskich, których przedmiotem są osiedla mieszkaniowe oraz wynajem lub dzierżawę posiadanych nieruchomości. W 2021 r. Spółka rozpoczęła realizację prac między innymi w ramach zadań inwestycyjnych:  Modernizacja komór filtracyjnych filtrów pospiesznych Go-Cza I w ZUW Goczałkowice - etap I dla Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w Katowicach;  Modernizacja oczyszczalni ścieków wraz z częścią osadową w Mokrej Prawej - Etap III dla Zakład Wodociągów i Kanalizacji "WOD-KAN" Sp. z o.o. w Mokrej Prawej gm. Skierniewice;  Przebudowa Pompowni II i osadu wtórnego oraz Pompowni osadów, olejów i tłuszczów oczyszczalni ścieków RADOCHA II w Sosnowcu dla Sosnowieckich Wodociągów S.A.;  Budowa infrastruktury olejowej (IOL) wraz z instalacjami i gospodarkami pomocniczymi oraz powiązaniami do infrastruktury zakładu w Ciepłowni Kawęczyn dla PGNiG Termika S.A. w Warszawie;  Przebudowa rozdzielni R1 i R2 wraz z towarzyszącą infrastrukturą w kompleksie wojskowym w Niedźwiedziu dla Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Krakowie;  Budowa rurociągu do awaryjnego transportu ścieków z możliwością całkowitego odcięcia komór defosfatacji oraz przebudowa koryta i komór odpływowych (A i B) z komór defosfatacji dla Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Zawierciu;  Zaprojektowanie i budowa instalacji kotłów wodnych gazowo-olejowych w PGE EC S.A. Odział Elektrociepłownia w Lublinie Wrotków dla PGE Energia Ciepła S.A. w Warszawie;  Wykonanie wykładzin ceramicznych ścian komór filtrów pospiesznych w Zakładzie Uzdatniania Wody "Dłubnia" dla Wodociągów Miasta Krakowa S.A.. oraz kontynuowała prace w zakresie zamówień:  Optymalizacja gospodarki osadowej wraz z modernizacją automatyki, sterowania pracą i zakupem niezbędnego wyposażenia na terenie Oczyszczalni Ścieków Radom dla Wodociągów Miejskich w Radomiu;  Rozbudowa i przebudowa bazy paliw w kompleksie wojskowym w Niedźwiedziu dla Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Krakowie;  Przebudowa i rozbudowa Oczyszczalni Ścieków w Brzeszczach dla Gminy Brzeszcze;  Modernizacja Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Jeleniej Górze – Etap III, część 1 dla Wodnik Sp. z o.o. w Jeleniej Górze;  Modernizacja budynku pompowni ścieków i komory rozdzielczej na Oczyszczalni Ścieków Panewniki w Katowicach dla Katowickiej Infrastruktury Wodociągowo-Kanalizacyjnej Sp. z o.o.;  Modernizacja i rozbudowa oczyszczalni ścieków w Lublińcu z uwzględnieniem rozbudowy części osadowej dla Gminy Lubliniec;  Modernizacja stacji uzdatniania wody w Skawinie. Zadanie 1 - Kontrakt 1 dla Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Skawinie;  Modernizacja węzła przeróbki osadu nadmiernego i biogazu dla zwiększenia produkcji biogazu na oczyszczalni ścieków Kujawy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w Krakowie;  Budowa nowego bloku energetycznego o mocy 460 MW na terenie zakładu Elektrowni Turów - Obiekty gospodarki olejowej dla PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. 5 Poszczególne przedsięwzięcia deweloperskie realizowane są w podziale na zadania inwestycyjne (etapy). Uzasadnieniem i kryterium podziału są względy ekonomiczne i prawne, w tym zagospodarowanie terenu, możliwości geodezyjnego podziału terenu w oparciu o zapisy MPZP. W całym procesie Spółka kładzie nacisk na utrzymanie wysokiego reżimu kosztowego. W 2021 roku Spółka oddała do użytkowania V etap osiedla mieszkaniowego „Podgaje”, w ramach którego wybudowano łącznie 131 lokali mieszkalnych oraz VI etap osiedla mieszkaniowego „Podgaje”, w ramach którego wybudowano łącznie 100 lokali mieszkalnych. W trakcie realizacji był II etap osiedla „Podgaje” oraz etap I osiedla „Mierzeja Wiślana”. W raportowanym okresie Spółka zawarła łącznie 225 umów przedwstępnych oraz 288 umów przenoszących własność lokali mieszkalnych. Segment zagraniczny obejmuje działalność na rynku niemieckim, którą Spółka realizuje jako podwykonawca innych podmiotów, działając poprzez samodzielny oddział z siedzibą w Moers. Wykorzystując swoje wieloletnie doświadczenie, Spółka oferuje usługi w robotach montażowych i remontowych, w zakresie urządzeń i instalacji technologicznych w elektrowniach i zakładach przemysłowych, instalacji klimatyzacji i wentylacji, instalacji ogrzewania i sanitarnych, centrali cieplnych, instalacji gazów technicznych, montażu i prefabrykacji konstrukcji stalowych oraz prac spawalniczych. Segment produkcji ciężkiej obejmował wytwarzanie przez Spółkę (z wykorzystaniem różnego rodzaju materiałów, począwszy od zwykłych stali węglowych poprzez stale stopowe nierdzewne, kwasoodporne, żaroodporne, do tworzyw sztucznych) konstrukcji dla budownictwa przemysłowego, wykonawstwo urządzeń i prefabrykatów do wymiennikowni, kotłowni, stacji uzdatniania wody, oczyszczalni ścieków, instalacji wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, odpylających, hydroforni i przepompowni, instalacji odsiarczania i odazotowania spalin, instalacji technologicznych sanitarnych, konstrukcji stalowych oraz elementów instalacji według indywidualnych projektów dostarczanych przez zamawiających. Ponadto Spółka ma własne Laboratorium Zakładowe, posiadające Świadectwo Uznania Laboratorium (Nr rejestru LBU-175/12-21), wydane przez Urząd Dozoru Technicznego, potwierdzające spełnienie wymagań Warunków Technicznych WUDT-LAB wydanie 2/2021, w którym wykonywane są badania niszczące i nieniszczące złączy spawanych oraz materiałów hutniczych. Personel wykonujący powyższe badania posiada wieloletnie doświadczenie, potwierdzone certyfikatami kompetencji stopnia 2, wg normy PN-EN ISO 9712. W 2021 r. działalność w tym segmencie została istotnie ograniczona. W IV kwartale został zakończony proces wygaszania działalności Zakładu produkcyjnego w Krakowie. Od 2022 roku produkcja ciężka wykonywana będzie wyłącznie przez Zakład w Oświęcimiu, który koncentruje się na wytwarzaniu urządzeń typu zgarniacze osadu, mieszadła prętowe, wymienniki ciepła na potrzeby oczyszczalni ścieków, wymienniki jonitowe, rurociągi i konstrukcje nośne na potrzeby budynków przemysłowych i kotłów energetycznych, w przeważającej mierze na potrzeby zadań realizowanych w segmencie budowlano-montażowym. Segment pozostałej działalności stanowią usługi realizowane przez funkcjonujący w Spółce Dział Techniczno-Eksploatacyjny oraz Dział Zapewnienia Jakości i Spawalnictwa. Usługi świadczone przez jednostki z tego segmentu skierowane są zarówno do klientów instytucjonalnych, jak i indywidualnych. W tym obszarze Spółka prowadzi, między innymi, badania złączy spawanych oraz egzaminy spawaczy, pozwalające uzyskać uprawnienia, kwalifikujące spawaczy do wykonywania połączeń spawanych na terenie Unii Europejskiej, a także świadczy usługi wynajmu środków sprzętowo-transportowych. W sprawozdaniu finansowym, w tym segmencie ujawniane są również skutki prowadzonej działalności finansowej. Usługi i produkty dostarczane przez Spółkę w poszczególnych segmentach operacyjnych: Segment Usługi i produkty w segmentach 6 Segment budowlano- montażowy  wykonanie „pod klucz” obiektów przemysłowych, handlowych, sportowych, użyteczności publicznej,  wykonanie specjalistycznych instalacji dla sektora energetycznego, to jest odsiarczania, odazotowania, odpopielania, odżużlania, transportu pneumatycznego, przygotowania powietrza, obróbki wody i oczyszczania ścieków, instalacji olejowych  wykonawstwo i modernizacje oczyszczalni ścieków komunalnych i zakładowych,  wykonawstwo suszarni osadów oraz instalacji termicznej przeróbki odpadów,  wykonawstwo i modernizacje zakładów uzdatniania wody dla celów komunalnych i przemysłowych, wykonawstwo ujęć wody,  wykonawstwo i modernizacje stacji demineralizacji wody,  wykonawstwo instalacji produkcji ozonu i ozonowania wody, pompowni i chlorowni,  wykonawstwo instalacji technologicznych, sanitarnych i przemysłowych,  wykonawstwo stacji redukcyjnych gazów technicznych i gazu ziemnego,  wykonawstwo wymiennikowni i kompaktowych węzłów cieplnych, kotłowni gazowo- olejowych, systemów wykorzystania biogazu,  wykonawstwo sieci cieplnych z rur preizolowanych,  wykonawstwo instalacji sprężonego powietrza, próżni, transportu pneumatycznego,  dostawa oraz montaż instalacji wentylacji i klimatyzacji w obiektach przemysłowych i użyteczności publicznej. Segment deweloperski  sprzedaż mieszkań i lokali niemieszkalnych (miejsca postojowe, garaże, komórki lokatorskie i lokale usługowe) w ramach zrealizowanych projektów deweloperskich, obejmujących osiedla mieszkaniowe,  zarządzanie i wynajem lub dzierżawa posiadanych nieruchomości. Segment zagraniczny  remonty oraz montaż urządzeń i instalacji technologicznych w elektrowniach i zakładach przemysłowych,  montaż instalacji klimatyzacji i wentylacji,  montaż instalacji ogrzewania i innych instalacji sanitarnych,  montaż centrali cieplnych,  montaż instalacji gazów technicznych,  montaż i prefabrykacja konstrukcji stalowych,  prace spawalnicze. Segment produkcji ciężkiej  zbiorniki magazynowania, silosy,  zgarniacze osadu i mieszadła prętowe,  wymienniki różnych konstrukcji,  elementy instalacji wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, odpylających,  elementy instalacji odsiarczania i odazotowania spalin,  maszyny i urządzenia dla różnych procesów technologicznych,  rurociągi i urządzenia do transportu mediów,  konstrukcje nośne i wsporcze,  bariery ochronne, podesty i drabiny,  elementy instalacji według indywidualnych projektów. Segment pozostałej działalności  wynajem środków sprzętowo-transportowych,  bieżące naprawy elektronarzędzi oraz sprzętu spawalniczego,  prowadzenie egzaminów kwalifikacyjnych spawaczy,  wykonywanie badań złączy spawanych w Laboratorium Zakładowym Spółki,  badania niszczące i nieniszczące złączy spawanych,  odbiory jakościowe wyrobów (zbiorniki ciśnieniowe, konstrukcje stalowe). 7 Struktura przychodów segmentów operacyjnych Spółki za 2021 rok (dane w tys. zł) Segment budowlano- montażowy Segment deweloperski Segment zagraniczny Segment produkcji ciężkiej Segment pozostałej działalności 83 234 98 652 47 796 3 187 1 176 35,6% 42,2% 20,4% 1,4% 0,5% W branży budowlanej, w zakresie dotyczącym działalności Spółki, występuje duża konkurencja i rywalizacja o pozyskanie zamówień. Znaczącym, niesprzyjającym czynnikiem, jest ciągły wzrost cen, surowców, materiałów i niedobór na rynku podwykonawców oraz pracowników fizycznych (monterów, spawaczy, ślusarzy, tokarzy). Powyższe czynniki wpływają na wzrost kosztów, powodując konieczność oferowania usług po wyższych cenach i utrudniając konkurencję. Atutem Spółki jest wieloletnie doświadczenie, poparte licznymi referencjami, stanowiącymi warunek konieczny rywalizacji o zamówienia publiczne, jak również umiejętność kształtowania właściwej, konkurencyjnej wyceny. Wzrost konkurencyjności Spółka osiąga bazując na wysoko wykwalifikowanej i wyspecjalizowanej, doświadczonej kadrze pracowników oraz jakości wykonywanych prac i oferowanych usług. W obszarze działalności deweloperskiej, na krakowskim, pierwotnym rynku mieszkań mamy do czynienia z bardzo dużą konkurencją. Jednocześnie dostrzegalne jest ograniczenie popytu wskutek zmieniających się warunków gospodarczych, w tym wzrostu stóp procentowych, konieczności kształtowania cen lokali mieszkalnych na wyższym poziomie w związku z rosnącymi cenami surowców, materiałów i usług, a także ograniczonej podaży, drożejących gruntów. Spółka stara się przyciągać zainteresowanie jakością wykonania, standardem wspólnych przestrzeni, zagospodarowaniem terenów zielonych oraz wewnątrzosiedlowej komunikacji. Niewątpliwie bardzo istotnym czynnikiem w branży deweloperskiej, w perspektywie co najmniej krótkoterminowej, będą zachowania klientów związane z konfliktem zbrojnym w Ukrainie, jego rozwojem i następstwami. Spółka uwzględnia w strategii biznesowej oraz we wdrożonych politykach i procedurach aspekty środowiskowe i społeczne oraz własne cele w tym zakresie. Pomimo zakłóceń w fazie realizacji, związanych z procesem budowlanym, w ostatecznym rozrachunku działalność Spółki wpływa na poprawę stanu środowiska, a także komfortu i jakości życia społeczności lokalnych, o czym mowa bliżej w częściach E.8 oraz S.9 Sprawozdania. W przyjętym modelu biznesowym, działalność Spółki w segmencie budowlano-montażowym jest w znaczącym stopniu uzależniona od usług dostawców towarów/usług. Zarówno podwykonawcy, jak i dostawcy urządzeń oraz materiałów, weryfikowani są przed rozpoczęciem realizacji zadania, tak pod kątem sytuacji finansowej, jak również jakości, terminowości, posiadanych certyfikatów, kwalifikacji kadry, przestrzegania przepisów ochrony środowiska, BHP i wdrożonych systemów zarządzania, a następnie poddawani wymaganym kontrolom na etapie wykonawstwa. W segmencie deweloperskim, realizacja danego projektu, począwszy od fazy projektowej, do momentu uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, odbywa się z wykorzystaniem potencjału osób trzecich, zatrudnianych po przeprowadzeniu procedury oceny i wyboru ofert, z uwzględnieniem kryterium ceny. Projektowanie Spółka powierza każdorazowo wybranemu, doświadczonemu, posiadającemu wymagane uprawnienia podmiotowi, świadczącemu usługi projektowe. Budowa obiektów realizowana jest przez profesjonalny podmiot, w systemie generalnego wykonawstwa, z zastrzeżeniem konieczności uzyskania każdorazowo zgody Instal Kraków S.A. na dalsze podzlecenie podwykonawcom części prac. Sprzedaż natomiast realizowana jest przez wyodrębnioną komórkę organizacyjną Spółki. Poszczególne kwestie związane z łańcuchem dostaw, w tym jego wpływ na odpowiednie aspekty działalności Spółki, zostały bliżej opisane w odnośnych częściach niniejszego Sprawozdania. Strategia Misją Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A. (Grupa Kapitałowa; Grupa) jest realizacja inwestycji budowlanych, w tym przedsięwzięć deweloperskich oraz produkcja instalacji wentylacji i klimatyzacji, 8 przy wykorzystaniu zaawansowanych technologii, które będą przyjazne dla środowiska naturalnego oraz w sposób zapewniający wysoką jakość, bezpieczeństwo, komfort użytkowania i satysfakcję klientów, z poszanowaniem praw i interesów wszystkich grup interesariuszy. Swoją wizję działalności Grupa określa poprzez konsekwentne budowanie wizerunku partnera godnego zaufania, budzącego zadowolenie ze współpracy, charakteryzującego się zrównoważonym rozwojem, systematycznie i planowo dbającego o środowisko oraz troszczącego się o bezpieczeństwo pracy i życia ludzi. Strategia Grupy znajduje wyraz we wdrożonych politykach i procedurach oraz w efektach działalności, w tym efektach finansowych, które uwzględniane są zarówno z perspektywy własnej, jak i wszystkich grup interesariuszy. Obok prostych, zmierzonych celów, Grupa Kapitałowa formułuje zamierzenia koncentrujące się między innymi na wzroście, w tym w szczególności wzroście wartości dla akcjonariuszy, doskonaleniu, ulepszaniu oraz zwiększaniu udziału w rynku. Cele zdefiniowane w oparciu o strategię zbudowaną w taki sposób pozwalają na elastyczność w zakresie zarządzania i formułowania oczekiwań wobec pracowników, a jednocześnie stwarzają warunki do kwantyfikacji działań operacyjnych oraz obiektywnego pomiaru stopnia realizacji działań rozwojowych. Strategia Grupy Kapitałowej związana jest z kontynuacją działalności w sektorze budownictwa (na rynku krajowym i zagranicznym), w tym w branży deweloperskiej i HVAC, z uwzględnieniem równoległego rozwoju poszczególnych segmentów operacyjnych, który jest istotnym czynnikiem, umożliwiającym stabilny rozwój całej Grupy, w perspektywie zarówno krótko-, jak i długoterminowej, jak również aspektów społecznej odpowiedzialności. Strategia ta uwzględnia zrównoważony rozwój i obejmuje następujące cele: 1. Zwiększenie udziału w mieszkaniowym rynku deweloperskim; 2. Zwiększenie skali działalności w obszarze najmu komercyjnego obiektów budowlanych, lokali i innych powierzchni użytkowych, w tym poprzez poszerzenie działalności o budowę we własnym zakresie i sprzedaż lub budowę i najem nieruchomości komercyjnych; 3. Udział, jako generalny wykonawca, w inwestycjach w gospodarkę wodno-ściekową, współfinansowanych ze środków UE, przyznawanych w ramach odpowiednich Programów Operacyjnych, w tym w szczególności w zakresie poprawy jakości i ograniczenia strat wody oraz oczyszczania ścieków; 4. Udział w procesie krajowej transformacji energetycznej, jako generalny wykonawca inwestycji związanych z budową i modernizacją sektora energetycznego (elektrowni, elektrociepłowni) oraz innych nowoczesnych instalacji przemysłowych, mających na celu między innymi zmniejszenie szkodliwego wpływu przedsiębiorstw na klimat, środowisko lub zdrowie ludzi; 5. Zwiększenie udziału Frapol sp. z o.o. (Frapol) w krajowym rynku sprzedaży urządzeń oraz instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych; 6. Redukcja negatywnego wpływu na środowisko i zmiany klimatu; 7. Utrzymanie kadry o kluczowych kompetencjach, to jest wykwalifikowanych i doświadczonych pracowników, zapewniających możliwość realizacji celów. Elementami strategii Grupy Kapitałowej, z którą zintegrowane są zagadnienia ESG, są cele szczegółowe:  zapewnienie zróżnicowanej oferty w działalności deweloperskiej, w szczególności poprzez realizację co najmniej dwóch zadań inwestycyjnych równocześnie oraz poszerzenie działalności o zakres budownictwa jednorodzinnego;  dywersyfikacja geograficzna działalności deweloperskiej – do 2024 r. rozszerzenie obszaru działalności na co najmniej jedno inne miasto niż Kraków;  redukowanie śladu węglowego netto w cyklu życia budynków realizowanych w ramach inwestycji deweloperskich Spółki, w szczególności w drodze zwiększenia wykorzystania bezpiecznych, przyjaznych środowisku nowych technologii i proekologicznych rozwiązań, pozwalających między innymi zmniejszyć energochłonność budynków w fazie użytkowania (w tym wdrożenie mikrogeneracji energii, optymalizacja izolacyjności termicznej przegród, zastosowanie niskoenergetycznych źródeł światła) oraz w drodze odpowiedniego doboru materiałów – od 2022 r. każda nowo projektowana inwestycja mieszkaniowa z urządzeniami wytwarzającymi energię (np. zastosowanie fotowoltaiki), oświetleniem ledowym, potrójnymi 9 szybami, możliwością montażu ładowarek dla pojazdów elektrycznych w obiektach wielorodzinnych;  wzrost zaangażowania Frapol w termomodernizacje budynków użyteczności publicznej z wykorzystaniem urządzeń wchodzących w skład sytemu umożliwiającego dużym obiektom użytkowym spełnienie wymagań definicji budynków o niemal zerowym zapotrzebowaniu na energię, to jest komponentów będących efektem zrealizowanego przez Frapol projektu badawczo-rozwojowego pod nazwą „Opracowanie zintegrowanego systemu umożliwiającego precyzyjną kontrolę mikroklimatu w dużych obiektach użytkowych w celu spełnienia wymagań dotyczących budynków o niemal zerowym zapotrzebowaniu na energię (nZEB)”;  prowadzenie badań nad unowocześnieniem i poszerzeniem oferty produktów Frapol, zwiększenie ich energooszczędności, wydajności i bezpieczeństwa, a także komfortu użytkowania;  do roku 2024 całkowita rezygnacja, w ramach działalności segmentu budowlano-montażowego, z uczestnictwa w budowie nowych jednostek przemysłu energetycznego opartych na węglu;  utrzymanie, systematyczne nadzorowanie i doskonalenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania, obejmującego:  system zarządzania jakością według normy PN-EN ISO 9001:2015 i spełniający wymagania NATO w zakresie zapewnienia jakości w projektowaniu, rozwoju i produkcji AQAP 2110:2016,  system zarządzania środowiskowego według normy PN-EN ISO 14001:2015, oraz  system zarzadzania bezpieczeństwem i higieną pracy według normy PN-ISO 45001:2018;  ilość wytworzonych odpadów na jednostkę przychodu, na poziomie nie wyższym niż 2 Mg/1mln;  utrwalanie wizerunku wiarygodnego wykonawcy, dewelopera i partnera, z uwzględnieniem uczciwych i zgodnych z prawem działań marketingowych;  zadowolenie klientów, między innymi poprzez terminową realizację umów z nimi zawartych i jakość oferowanych produktów oraz świadczonych usług;  dobre relacje ze społecznością lokalną, między innymi poprzez zaangażowanie społeczne oraz unikanie działań mogących prowadzić do konfliktu;  zapewnienie równouprawnienia pod względem płci, poprzez zwalczanie dyskryminacji, przestrzeganie i doskonalenie wewnętrznych regulacji w tym obszarze, zapobieganie lub ewentualną likwidację nierówności wynagrodzeń pomiędzy kobietami a mężczyznami, zaangażowanie pracowników w działania wspierające równość w zatrudnieniu oraz utrzymanie mechanizmów umożliwiających dokonywanie sygnalizacji naruszeń;  przestrzeganie praw człowieka i standardów pracy, utrzymanie i doskonalenie wewnętrznych procedur w tym zakresie oraz mechanizmów umożliwiających dokonywanie sygnalizacji naruszeń;  zapobieganie utracie kluczowych pracowników oraz zapewnienie transferu wiedzy pracownikom mniej doświadczonym, przez ich bardziej doświadczonych kolegów;  zaangażowanie w realizację projektów stanowiących z jednej strony szansę na pozyskanie zleceń o wyższej rentowności, a z drugiej na zwiększenie doświadczenia i kompetencji pracowników Spółki,  doskonalenie wewnętrznych procedur kontrolnych i praktyk zarządczych oraz stosowanie w najszerszym możliwym zakresie „Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW 2021”;  powołanie Zespołu ds. zrównoważonego rozwoju Grupy Kapitałowej. Na dzień sporządzenia Sprawozdania Grupa Kapitałowa INSTAL KRAKÓW S.A. przyjęła na lata 2022- 2024 zmienioną, zaprezentowaną powyżej strategię. W okresie sprawozdawczym obowiązywała w Spółce strategia w brzmieniu prezentowanym w Sprawozdaniu za rok 2020, która zgodnie z deklaracją Spółki została zmodyfikowana do wyżej ujawnionej. Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności 10 Opis wskaźnika 2020 2021 Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano-montażowym - stosunek liczby otrzymanych przez Instal Kraków S.A. referencji do liczby złożonych w badanym okresie wniosków o ich wydanie, w odniesieniu do zakończonych w tym okresie umów w segmencie budowlano-montażowym x 100 [%] 50 75 Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie deweloperskim - stosunek liczby pozytywnych ocen procesu obsługi klienta w segmencie deweloperskim, do liczby pozyskanych ocen w ankietach ogółem x 100 [%] 100 100 Wskaźnik rotacji dobrowolnej pracowników zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych specjalistów, rozumiany jako współczynnik odejść (wypowiedzenie umowy przez pracownika lub jej rozwiązanie za porozumieniem stron na wniosek pracownika, z wyłączeniem wypowiedzenia lub rozwiązania w związku z przejściem na emeryturę): stosunek liczby zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych specjalistów, które odeszły w danym roku obrotowym, do całkowitej liczby zatrudnionych na takich stanowiskach według stanu na początek tego roku [%] n/d 2,60 Wskaźnik aktywności w sektorze energetycznym - udział sprzedaży w zakresie umów związanych z inwestycjami w sektorze energetycznym w przychodach segmentu budowlano-montażowego Spółki ogółem x 100 [%] 12,9 2,1 Wskaźnik aktywności w sektorze gospodarki wodno-ściekowej - udział sprzedaży Instal Kraków w zakresie umów związanych z inwestycjami w sektorze gospodarki wodno-ściekowej w przychodach Spółki w segmencie budowlano-montażowym ogółem x 100 [%] 80,9 94,5 Wskaźnik dynamiki sprzedaży w segmencie deweloperskim - stosunek liczby sprzedanych lokali mieszkalnych do liczby sprzedanych lokali mieszkalnych w roku poprzednim x 100 [%] Przeniesienia własności 102 72 Umowy przedwstępne i deweloperskie 138 55 Wskaźnik wypadkowości pracowników (ilość wypadków/średnie zatrudnienie x 1000) 18,0 13,7 Masa odpadów na jednostkę przychodu [Mg/1mln] 0,35 0,47 Wynik audytu zewnętrznego w zakresie obowiązującego w Instal Kraków i Frapol Zintegrowanego Systemu Zarządzania (według normy PN-EN ISO 9001:2015, dodatkowo w Instal Kraków AQAP 2110:2016 oraz PN-EN ISO 14001:2015 i PN-ISO 45001:2018,), przeprowadzanego w danym roku obrotowym - utrzymanie ważności lub otrzymanie nowych certyfikatów zgodności z wyżej wymienionymi normami [pozytywny/negatywny] pozytywny pozytywny Nowo rozpoczęte inwestycje mieszkaniowe z zastosowaniem technologii zmniejszających energochłonność budynków, w tym z urządzeniami mikrogeneracji energii [szt.] n/d 1 Liczba zadań w segmencie budowlano-montażowym polegających na budowie nowych jednostek przemysłu energetycznego opartych na węglu n/d 1 * Wskaźnik w zaprezentowanym brzmieniu wyznaczono w roku 2021, stąd brak wartości tego wskaźnika za rok 2020 ** Wskaźnik wyznaczony w roku 2021, stąd brak wartości tego wskaźnika za rok 2020 Wartości kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności wskazują na realizację przez Spółkę większości jej założeń strategicznych, pomimo wykazywania pewnych różnic w stosunku do roku 2020. Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano-montażowym uległ znacznemu wzrostowi w stosunku do roku 2020, zaś w segmencie deweloperskim r/r utrzymuje się na najwyższym poziomie. 11 Spadek wskaźnika aktywności w sektorze energetycznym jest następstwem wykorzystywania przez Spółkę zwiększonej liczby ogłaszanych przetargów w sektorze gospodarki wodno-ściekowej i zaangażowaniem w przedsięwzięcia z tego obszaru, co potwierdza znaczny wzrost odnośnego wskaźnika aktywności w stosunku do roku 2020. W 2021 r. (w segmencie budowlano-montażowym) realizowane były przez Spółkę roboty w ramach 21 zadań inwestycyjnych, które związane były głównie z projektami budowy lub modernizacji w sektorze komunalnej gospodarki wodno-ściekowej. W obszarze pracowniczym, wyznaczony w 2021 roku, wskaźnik rotacji dobrowolnej pracowników na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych specjalistów wyniósł w 2,60%. W okresie sprawozdawczym wskaźnik wypadkowości uległ znacznemu obniżeniu, co istotne przy niższym poziomie średniego, rocznego zatrudnienia. Z kolei niższy wskaźnik dynamiki sprzedaży w segmencie deweloperskim w stosunku do roku 2020 był następstwem słabszego popytu w III i IV kwartale 2021 roku, w związku z wprowadzeniem do sprzedaży VI etapu Osiedle Podgaje po wyższych cenach, przy jednoczesnym, niemal całkowitym, wyprzedaniu lokali mieszkalnych z poprzednich etapów. Wzrost wskaźnika masy odpadów na jednostkę przychodu związany jest z wygaszeniem działalności zakładu produkcyjnego w Krakowie i przygotowaniem zajmowanych przez ten zakład budynków pod najem, między innymi poprzez likwidację starego, niesprawnego, nienadającego do ponownego użytku sprzętu. Wpływ pandemii COVID-19 na działalność Skutki pandemii koronawirusa COVID-19 i działań na szczeblu państwowym, mających na celu przeciwdziałanie jego rozprzestrzenianiu, nie miały w okresie sprawozdawczym istotnego wpływu na działalność Spółki w poszczególnych segmentach operacyjnych. Priorytetem Spółki było zapewnienie ciągłości usług oraz zagwarantowanie bezpiecznych warunków pracy pracownikom. Niemniej jednak, wciąż utrzymujące się zagrożenie epidemiczne nie pozwala na oszacowanie terminu zakończenia pandemii, a także jej dalszych skutków gospodarczych, które przekładać się będą na sytuację finansową i decyzje inwestycyjne klientów Spółki, w szczególności mając na uwadze pojawiające się kolejne zagrożenia, wynikające z konfliktu zbrojnego w Ukrainie i jego następstw. W segmencie deweloperskim proces zawierania umów przenoszących własność lokali mieszkalnych przebiegał w okresie sprawozdawczym bez przeszkód. Budowy inwestycji deweloperskich (etap VI i II Osiedla Podgaje oraz etap I Osiedla Mierzeja Wiślana) realizowane były bez przestojów, zgodnie z harmonogramem, w postępowaniach przed organami administracyjnymi nie odnotowano opóźnień, odbiory budynków przebiegały zgodnie z nowymi regulacjami wprowadzonymi na czas trwania epidemii. W segmencie zagranicznym i budowlano montażowym, sytuacja na budowach była stabilna. Niezależnie była ona monitorowana na bieżąco, tak aby w razie potrzeby podjąć odpowiednie kroki dotyczące organizacji pracy i wykonać zobowiązania w terminie. Realizacja zleceń przebiegała bez przestojów, w trybie nie odbiegającym od normy (ryzyko w tym obszarze i sposób zarządzania nim zostały szerzej opisane w części S.1 Sprawozdania). Spółka nie odnotowała natomiast w ujęciu całej organizacji zjawiska skumulowanej w jednym okresie istotnej liczby przypadków zachorowań na COVID-19 (ryzyko w tym obszarze i sposób zarządzania nim zostały szerzej opisane w części S.4 Sprawozdania). Ład zarządczy (G.2) Struktura zarządcza i ład korporacyjny G.2.1 Struktura zarządcza w Spółce ma charakter funkcjonalny. Poszczególne segmenty działalności realizowane są w pionach organizacyjnych, którymi kierują dyrektorzy. Dyrektorzy pionów podporządkowani są Dyrektorowi Generalnemu, którym jest Prezes Zarządu, kierują podległymi pionami organizacyjnymi oraz nadzorują i kontrolują działalność objętych nimi jednostek organizacyjnych. W ramach każdego z tych pionów wydzielone zostały główne oraz pomocnicze komórki organizacyjne, o charakterze dostosowanym do potrzeb. Wyodrębnione w strukturze organizacyjnej jednostki/komórki stanowią zespoły wieloosobowe lub jednoosobowe stanowiska pracy. Na czele każdej jednostki/komórki organizacyjnej Spółki stoi dyrektor lub kierownik lub wyznaczony pracownik (w tym główny specjalista). 12 W każdej jednostce/komórce organizacyjnej wyznacza się pracownika, który zastępuje kierownika jednostki organizacyjnej podczas jego nieobecności. Kierownik jednostki organizacyjnej nadzoruje i kontroluje prawidłowe i terminowe wykonanie zadań przez jednostki/komórki organizacyjne niższego szczebla oraz przez podległych pracowników, dba o właściwą atmosferę pracy w zespole oraz odpowiada za przestrzeganie przez podległych pracowników przepisów prawa, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, dyscypliny i zasad etyki pracy. Spółka tworzy zamiejscowe jednostki organizacyjne, w tym oddziały robót lub zakłady produkcyjne obejmujące swoim zakresem działania określone terytorium lub określony zakres przedmiotowy działalności Spółki, w celu sprawnego realizowania jej zadań. Do poszczególnych spraw, Zarząd może powołać stałe lub tymczasowe zespoły, komisje, w skład których mogą wchodzić pracownicy jednej lub wielu jednostek organizacyjnych, wykonujące przydzielone im zadania w ramach przyznanych uprawnień. Zarząd Spółki sprawuje stały nadzór operacyjny nad realizowanym projektami, we wszystkich segmentach działalnościach. Każda rozważana inwestycja, analizowana jest w procesie decyzyjnym pod kątem opłacalności, jej wpływu na otoczenie oraz środowisko, a także oddziaływania na lokalną społeczność. Zadania z zakresu społecznej odpowiedzialności rozdzielone są pomiędzy różne komórki organizacyjne lub powołane zespoły. W zarządzaniu operacyjnym bardzo istotną rolę odgrywa wdrożony w Spółce Zintegrowany System Zarządzania (dalej również „ZSZ”), obejmujący system zarządzania jakością według normy PN-EN ISO 9001:2015 i spełniający wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w projektowaniu, rozwoju i produkcji AQAP 2110:2016, system zarządzania środowiskowego według normy PN-EN ISO 14001:2015 oraz system zarzadzania bezpieczeństwem i higieną pracy wg normy PN-ISO 45001:2018 (wdrożona w 2020 r., zastąpiła PN N 18001:2004). Wdrożenie i poprawne funkcjonowanie powyższych systemów zostało potwierdzone i jest nadzorowane przez renomowane podmioty - TÜV Nord Polska Sp. z o.o. oraz Centrum Certyfikacji Jakości Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. Dodatkowo, stosowne polityki, zasady i procedury przyjęte w Spółce, a opisane w dalszej części Sprawozdania, wspierają proces sterowania objętymi nimi aspektami i inherentnymi ryzykami. Efektywne zarządzanie wspierają audyty i system kontroli wewnętrznej. Organami spółki są: Zarząd, który prowadzi sprawy Spółki i reprezentuje ją na zewnątrz, Rada Nadzorcza, sprawująca nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich jej dziedzinach oraz Walne Zgromadzenie Spółki, wykonujące nadzór właścicielski. Struktura akcji Instal Kraków S.A. Serie akcji Liczba akcji Udział w kapitale zakładowym Liczba głosów na WZA Udział w głosach na WZA Akcje imienne założycielskie serii A, uprzywilejowane 5 głosów na akcję 1 095 350 15,03% 5 476 750 46,94% Akcje imienne serii A, akcje zwykłe na okaziciela serii B, C i D oraz akcje powstałe po konwersji akcji imiennych serii A - będące przedmiotem obrotu giełdowego 6 190 150 84,97% 6 190 150 53,06% Łącznie 7 285 500 100,00% 11 666 900 100,00% Struktura akcjonariatu Instal Kraków S.A. na dzień 31 grudnia 2021 roku Akcjonariusz Liczba akcji Udział w kapitale zakładowym Liczba głosów na WZA Udział w głosach na WZA 13 Wobec akcjonariuszy Spółka prowadzi politykę uczciwego i rzetelnego informowania o bieżącej kondycji. Stałe wypełnianie obowiązków, jakie nałożone są na spółki publiczne w zakresie cyklicznego przekazywania do publicznej wiadomości sprawozdań finansowych oraz informowania o istotnych zdarzeniach w Spółce, powoduje zwiększenie przejrzystości i ułatwia akcjonariuszom podejmowanie decyzji inwestycyjnych. Do 30.06.2021 roku Spółka podlegała zasadom ładu korporacyjnego określonym w „Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW 2016”. Od dnia 01.07.2021 roku Spółka przyjęła do stosowania zbiór zasad ładu korporacyjnego, określony w „Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW 2021”. W zakresie zasad, od których stosowania Spółka odstąpiła, zgodnie z regułą „comply or explain”, dokonywane jest stosowne wyjaśnienie. Spółka systematycznie, w raportach rocznych, przekazuje informacje w przedmiocie ładu korporacyjnego. Informacje bieżące, poufne i okresowe podawane są do publicznej wiadomości terminowo i zgodnie z przepisami prawa oraz obowiązującymi w Spółce „Indywidualnymi Standardami Raportowania”. Wspomniany dokument pełni rolę pomocniczą, wspomagającą w zapewnieniu niezwłocznego raportowania informacji poufnych, ich właściwej identyfikacji i zachowania poufności do czasu publikacji w przypadku zaistnienia konieczności opóźnienia podania do publicznej wiadomości, a także w zakresie raportowania o innych zdarzeniach niż stanowiące informacje poufne. Zawiera on także, obok określenia zasad postępowania i środków zapewniających ich realizację, otwarty, przykładowy i pomocniczy katalog zdarzeń, które w przypadku zaistnienia mogą stanowić informację poufną. Niemniej jednak, niezależnie, poszczególne okoliczności są na bieżąco identyfikowane, monitorowane oraz kwalifikowane w oparciu o definicję określoną w art. 7 Rozporządzenia MAR. Powyższe umożliwia akcjonariuszom dostęp do informacji o Spółce, jej działaniach, planach oraz osiąganych wynikach finansowych. Certyfikowane systemy zarządzania G.2.2 Piotr Juszczyk 710 449 9,75% 3 507 049 30,06% JUROSZEK INVESTMENTS Sp. z o.o. 1 206 116 16,56% 1 206 116 10,34% Esaliens 1 163 677 15,97% 1 163 677 9,97% Porozumienie akcjonariuszy: a. małżeństwa Raimondo Eggink i Elżbiety Kozłowskiej, b. małżeństwa Krzysztofa Grzegorka i Katarzyny Wrony-Grzegorek, c. małżeństwa Luby i Dariusza Karwanów, d. małżeństwa Bożeny i Andrzeja Kosińskich, e. małżeństwa Magdaleny i Witolda Kowalczuków, f. Tomasza Kucharczyka, g. Petre Manzelova z córką Emilią Żmudzin-Manzelov, h. Iwony Religi, i. Valkana Vitekova, j. Dukat Inwestycje Sp. z o.o. z siedzibą w Rybiu, k. Sungai PE Holdings Ltd z siedzibą w Larnace 601 011 8,25% 601 011 5,15% Suma 3 681 253 50,53% 6 477 853 55,53% Pozostali 3 604 247 49,47% 5 189 047 44,47% Łącznie 7 285 500 100,00% 11 666 900 100,00% 14 W Spółce został wdrożony, jest utrzymywany i systematycznie nadzorowany Zintegrowany System Zarządzania obejmujący:  system zarządzania jakością według normy PN-EN ISO 9001:2015 i spełniający wymagania NATO w zakresie zapewnienia jakości w projektowaniu, rozwoju i produkcji AQAP 2110:2016,  system zarządzania środowiskowego według normy PN-EN ISO 14001:2015 oraz  system zarzadzania bezpieczeństwem i higieną pracy według normy PN-ISO 45001:2018. Spełnienie przez Spółkę wymagań powyższych norm i standardów jest potwierdzone następującymi certyfikatami:  Certyfikat dla systemu zarządzania jakością wg PN-EN ISO 9001:2015, wydany przez TÜV NORD Polska Sp. z o.o., ważny do 13.06.2022 roku,  Certyfikat dla systemu zarządzania środowiskowego wg PN-EN ISO 14001:2015, wydany przez TÜV NORD Polska Sp. z o.o., ważny do 13.06.2022 roku,  Certyfikat dla systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy wg PN-ISO 45001:2018, wydany przez TÜV NORD Polska Sp. z o.o., ważny do 19.07.2022 roku,  Certyfikat dla systemu zarządzania jakością, potwierdzający spełnienie wymagań ISO 9001:2015 oraz AQAP 2110:2016, wydany przez Centrum Certyfikacji Jakości Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, ważny do 05.07.2024 roku Ponadto, w Spółce został opracowany i wdrożony, w ramach systemu zarządzania jakością wg normy PN-EN ISO 9001, certyfikowany przez DVS ZERT GmbH system Zakładowej Kontroli Produkcji (ZKP), zgodny z normą PN-EN 1090-1:2009+A1:2012. System kontroli wewnętrznej G.2.3 Kontrola wewnętrzna w Spółce sprawowana jest w formie:  kontroli funkcjonalnej, do której wykonywania zobowiązani są wszyscy pracownicy zajmujący stanowiska związane z nadzorowaniem i kontrolą w ramach obowiązków służbowych,  kontroli instytucjonalnej prowadzonej przez osobę lub jednostkę upoważnioną do kontroli, zgodnie z przepisami prawa lub wewnętrznymi regulacjami Spółki. W ramach funkcjonującego systemu kontroli wewnętrznej dyrektorzy pionów kierują oraz nadzorują i kontrolują działalność podległych pionów organizacyjnych i objętych nimi jednostek organizacyjnych. Każdy kierownik jednostki organizacyjnej nadzoruje i kontroluje prawidłowe i terminowe wykonanie zadań przez jednostki/komórki organizacyjne niższego szczebla oraz przez podległych pracowników, dba o właściwą atmosferę pracy w zespole oraz odpowiada za przestrzeganie przez podległych pracowników przepisów prawa, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, dyscypliny i zasad etyki pracy. Elementy działań w systemie kontroli wewnętrznej stanowią również audyty wewnętrzne i kontrole w obszarach objętych ZSZ, kontrole oraz okresowe badania i postępowania wyjaśniające w aspektach zarządzanych przez Zespół ds. Etyki wraz z dyrektorami pionów organizacyjnych Spółki (zagadnienia etyczne i praw człowieka) oraz działania nadzorcze realizowane przez Komitet Audytu, funkcjonujący w ramach Rady Nadzorczej Spółki. Do kompetencji Komitetu Audytu należy w szczególności:  monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej, w tym analiza okresowych sprawozdań finansowych oraz kontrolowanie terminowości poszczególnych etapów procesu sprawozdawczości finansowej, przedkładanie zaleceń mających na celu zapewnienie rzetelności procesu sprawozdawczości finansowej w Spółce,  przedstawianie Radzie Nadzorczej opinii i rekomendacji w zakresie oceny rocznych sprawozdań finansowych,  analiza i przedstawianie Radzie Nadzorczej rekomendacji w zakresie oceny sprawozdań Zarządu z działalności Spółki oraz wniosków Zarządu co do podziału zysku i pokrycia strat w danym roku obrotowym,  monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, audytu wewnętrznego oraz zarządzania ryzykiem,  monitorowanie wykonywania czynności rewizji finansowej, 15  kontrolowanie i monitorowanie niezależności biegłego rewidenta i firmy audytorskiej, w szczególności w przypadku świadczenia przez firmę audytorską usług innych niż badanie. System kontroli wewnętrznej funkcjonuje w oparciu o przepisy prawa oraz postanowienia obowiązujących w Spółce wewnętrznych regulacji, w tym polityk, regulaminów, instrukcji, zarządzeń i procedur. Istotnym elementem kontrolnym, zapewniającym rzetelność oraz przejrzystość sprawozdań finansowych, jest system informatyczny, za pomocą którego prowadzone są księgi rachunkowe. Dla zapewnienia systematycznego i skutecznego badania funkcjonowania w Spółce Zintegrowanego Systemu Zarządzania ustalone zostały jednolite zasady prowadzenia wewnętrznych audytów w obszarach objętych ZSZ. Zasady te określa obowiązująca procedura „Audyty wewnętrzne” (SQ 1701). Audyty te stanowią istotne narzędzie wspierające Politykę ZSZ Spółki, w tym zarządzanie inherentnymi ryzykami. Program audytów wewnętrznych obejmuje wszystkie jednostki i komórki organizacyjne Spółki, mające wpływ na jakość, BHP oraz ochronę środowiska, a ich częstotliwość ustalana jest w oparciu o sprawozdania z wcześniejszych audytów, programy działań korygujących audytowanego, dane dotyczące jakości (protokoły kontroli, protokoły badań), protokoły kontroli stanu BHP, ewentualne reklamacje klienta. Audyt w Spółce obejmuje trzy etapy:  wstępną kontrolę dokumentów i wymagań,  rozmowy z pracownikami odpowiedzialnymi za realizację działań objętych audytem,  badanie praktyczne i zbieranie dowodów. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, audytorzy sporządzają protokoły niezgodności. Niezgodności muszą być udokumentowane w sposób jednoznaczny i precyzyjny, poparte dowodami oraz przedstawione z odniesieniem do określonych wymagań norm lub dokumentów Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Audytowany jest zobowiązany do określenia i realizacji działań korygujących, zgodnie z procedurą „Działania korygujące” (SQ 1401). Działania korygujące prowadzone są do momentu osiągnięcia pozytywnego wyniku audytu. Kontrolę wewnętrzną wspiera monitoring, realizowany na podstawie procedury Zintegrowanego Systemu Zarządzania „Monitorowanie” (SQ 2001), która określa zasady postępowania i dokumentowania działań podczas monitorowania działalności budowlano-montażowej i produkcyjnej w aspektach: społecznym (monitoring poziomu satysfakcji klienta, odpowiedzialny marketing (akwizycja), jakość, bezpieczeństwo i zgodność z normami produktów), bezpieczeństwa i higieny pracy oraz środowiskowym oraz na podstawie procedury „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” (SQ 0903), która przewiduje również zasady rozliczenia zamówienia oraz stały monitoring ze strony dyrektora pionu w zakresie stanu realizacji budżetu pod kątem wystąpienia w nim wartości odbiegających od oczekiwanych, między innymi na podstawie karty budżetu budowy, harmonogramów rzeczowo-finansowych oraz planów finansowania budowy. Pełnomocnik - Koordynator Dyrektora Generalnego ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania podlega bezpośrednio Dyrektorowi Generalnemu Prezesowi Zarządu Spółki. W swoich działaniach współpracuje z Pełnomocnikiem ds. Systemu Zarządzania Jakością i AQAP oraz Pełnomocnikiem ds. Systemu Zarządzania Środowiskiem i BHP, którzy działają w granicach swoich kompetencji. Wdrożony w Spółce system kontroli wewnętrznej przewiduje w strukturze organizacyjnej stanowisko osoby wykonującej powierzone zadania w tym zakresie, działającej w wyodrębnionej komórce organizacyjnej i podległej bezpośrednio Dyrektorowi Generalnemu – Prezesowi Zarządu oraz wykonywanie przez tą osobę, w ramach pełnionych obowiązków, badania zgodności kontrolowanych operacji, stanów faktycznych i działalności komórek organizacyjnych Spółki z przepisami prawa, normami i obowiązującymi w Spółce wewnętrznymi regulacjami. Niezależnie, Spółka przewidziała w strukturze stanowisko Specjalisty ds. controllingu, którego zadaniem jest między innymi uczestnictwo w procesie rozliczeń porównawczych jednostek organizacyjnych i budów z planowanym budżetem. W obszarze zgodności z prawem i wewnętrznymi regulacjami, system kontroli wewnętrznej Spółki jest wspierany przez funkcjonujący w jej organizacji system etyczny. Pracownicy mogą dokonać anonimowego zgłoszenia naruszenia prawa, obowiązujących w Spółce procedur i norm etycznych, zgodnie z „Procedurą anonimowego zgłaszania naruszeń prawa oraz obowiązujących w spółce Instal Kraków S.A. procedur i standardów etycznych”, szczegółowo opisaną w części G.4 Sprawozdania. 16 Do mechanizmów kontroli stosowanych przez Spółkę zaliczyć zatem należy m.in.:  regulacje wewnętrzne (procedury, regulaminy, polityki i inne) – definiujące sposób postępowania przez jednostki/komórki organizacyjne i zatrudnionych w nich pracowników;  strukturę organizacyjną i podział obowiązków – podział zadań i uprawnień przydzielonych pracownikom na poszczególnych stanowiskach, w tym w celu zapobiegania sytuacjom, w których pracownik kontroluje samego siebie lub istnieje potencjalny konflikt interesów;  system zatwierdzania operacji finansowych i gospodarczych – system zatwierdzania decyzji i czynności wykonywanych przez pracowników na poszczególnych stanowiskach w ramach danego procesu;  ewidencję (i jej proces) operacji finansowych i gospodarczych w dedykowanych systemach informatycznych: operacyjnych, księgowym i sprawozdawczym – obowiązki rejestrowania i przechowywanie określonych rodzajowo danych wprowadzonych i generowanych w danym systemie;  kontrolę dostępu – zestaw uprawnień dostępu do określonego obszaru, systemu, procesu;  inwentaryzację – porównywanie stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie składników majątkowych i źródeł ich pochodzenia;  kontrolę fizyczną – mechanizmy ochrony przed nieuprawnionym, fizycznym dostępem do terenów i pomieszczeń Spółki, w tym zestaw uprawnień dostępu do określonego, fizycznie wydzielonego obszaru;  samokontrolę – weryfikacja prawidłowości własnych działań, dokonywana przez pracownika w toku wykonywania przez niego czynności operacyjnych. Funkcjonujący system pozwala na identyfikację niezgodności, formułowanie odpowiednich wniosków i podejmowanie ewentualnych działań korygujących. Zarządzanie ryzykiem (G.3) G.3.1 G.3.2 Zarząd Spółki stale monitoruje wszelkie ryzyka strategiczne oraz operacyjne, zarówno te wewnętrzne, jak i zewnętrzne, mogące wywrzeć wpływ na działalność Spółki lub zakłócić osiągnięcie założonych przez nią celów, a w szczególności celom tym zagrozić. Opisane ryzyka są ujmowane w formie ewidencyjnej, podlegającej okresowym przeglądom i ocenie Zarządu, w oparciu o uprzednią ocenę dokonywaną przez dyrektorów pionów w uzgodnieniu właściwymi jednostkami/komórkami organizacyjnymi Spółki. Identyfikacji i oceny ryzyka dokonują również poszczególne jednostki organizacyjne Spółki, których działalność narażona jest na danego rodzaju ryzyko i współuczestniczą w zarządzaniu tym ryzykiem. Monitoring i zarządzanie ryzykiem, ograniczające wpływ niepewności na realizację celów organizacji, objęte są regulacjami wewnętrznymi, w tym instrukcjami i zarządzeniami, dotyczącymi zakresów działania poszczególnych jednostek. W oparciu o Zintegrowany System Zarządzania, w obszarach nim objętych, zarządzanie ryzykiem w Spółce obejmuje aspekty społeczne (stosunki z klientami, w tym monitoring poziomu satysfakcji klientów, bezpieczeństwo, w tym jakość produktów Spółki i ich zgodność z normami, odpowiedzialne prowadzenie marketingu aktywnego i pasywnego, wpływ na społeczność lokalną), środowiskowe, bezpieczeństwa i higieny pracy, uwarunkowania polityczne oraz lokalne uwarunkowania prawne i inne oraz odbywa się między innymi zgodnie z procedurą „Zarządzanie ryzykiem” (SQ 2301). Proces zarządzania ryzykiem obejmuje w Spółce jego identyfikację, analizę, nadzorowanie oraz redukowanie. W ramach identyfikacji, Spółka określa obszary występowania ryzyka, przyczyny i prawdopodobieństwo jego wystąpienia, zagrożenia i ich skutki w poszczególnych obszarach. W procesie analizy określa się między innymi wielkość ryzyka dla poszczególnych obszarów lub przedsięwzięć oraz typuje elementy ryzyka, mające największy wpływ na ryzyko całkowite. W obszarach objętych ZSZ przyjęto opisową (bezwymiarową) metodę analizy, w której dokonuje się podziału ryzyka na akceptowalne i nieakceptowalne. W przypadku wystąpienia ryzyka nieakceptowalnego, osoba odpowiedzialna za obszar, w którym takie ryzyko zostało zidentyfikowane, przygotowuje propozycję działań obniżających je do poziomu akceptowalnego. Nadzorowanie oraz redukowanie ryzyka obejmuje zaplanowanie określonych działań związanych z obniżeniem ryzyka, przygotowanie zasobów do ich 17 realizacji, przeprowadzenie działań redukujących ryzyko i określenie ich skuteczności. Działania korygujące w obszarach objętych ZSZ, realizowane są przede wszystkim zgodnie z procedurą „Działania korygujące” (SQ 1401), określającą zasady postępowania przy ich podejmowaniu, wykonywaniu i dokumentowaniu, począwszy od wykrycia niezgodności, poprzez analizę występujących niezgodności, do udokumentowanego skutecznego wdrożenia działań korygujących. Dodatkowo, stosowne szczegółowe polityki, zasady i procedury przyjęte w Spółce, a opisane w dalszej części Sprawozdania, wspierają proces zarządzania objętymi nimi aspektami i inherentnymi ryzykami. W obszarach objętych Sprawozdaniem, to jest w zakresie zagadnień społecznych, pracowniczych, środowiska naturalnego, poszanowania praw człowieka oraz przeciwdziałania korupcji, Spółka zidentyfikowała jako istotne, następujące ryzyka, mogące potencjalnie, niekorzystnie wpłynąć na te zagadnienia: 1. Obszar społeczny:  ryzyko niedotrzymania warunków zawartej z klientem umowy (nieterminowej realizacji zamówienia lub projektu), w tym w związku z COVID-19,  ryzyko związane z jakością produktu lub usługi (wystąpienia wad, ich nieterminowego usunięcia),  ryzyko nieetycznych działań pracowników Spółki, dostawców towarów/usług oraz podmiotów sponsorowanych lub obdarowanych,  ryzyko utraty zdolności wykonania przez dostawcę towarów/usług powierzonego zadania w następstwie braku płatności ze strony Spółki,  ryzyko związane z relacjami: z klientem, kontrahentami, lokalną społecznością,  ryzyko marketingu naruszającego prawa konsumenta w działalności deweloperskiej,  ryzyko niezgodności związanych z niewłaściwym oznakowaniem produktów Spółki,  ryzyko naruszenia ochrony danych osobowych, to jest ryzyko naruszenia bezpieczeństwa, prowadzącego do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utraty, zmodyfikowania lub nieuprawnionego ujawnienia, bądź dostępu do przetwarzanych danych osobowych. 2. Obszar pracowniczy:  ryzyko związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, a w szczególności ryzyko wypadków przy pracy (w szczególności przy pracach niebezpiecznych) i chorób zawodowych, oraz wynikające z epidemii COVID-19,  ryzyko związane z naruszeniem zasad BHP przez dostawców towarów/usług,  ryzyko związane z nieprzestrzeganiem zasady równego traktowania w zatrudnieniu, ryzyko utraty kluczowych pracowników oraz niepozyskania wykwalifikowanych, doświadczonych kandydatów,  ryzyko niskiego poziomu motywacji, zaangażowania i efektywności po stronie pracowników (rutynowość działań),  ryzyko braku wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy pracownikami,  ryzyko niewystarczających kompetencji po stronie pracowników,  ryzyko pogorszenia wizerunku Spółki jako pracodawcy. 3. Obszar środowiska naturalnego:  ryzyko związane z dostosowaniem działalności do zmian przepisów prawa dotyczących przeciwdziałania globalnym zmianom klimatu, w tym wymogów przepisów prawa UE odnoszących się do kwalifikacji działalności jako zrównoważonej środowiskowo,  -ryzyko technologiczne związane ze wzrostem wymagań dotyczących energochłonności lub wydajności oferowanych produktów, konieczności inwestycji w nowe technologie,  ryzyko rynkowe związane ze wzrostu cen energii, paliw i materiałów,  ryzyko rynkowe wynikające ze zmieniających się oczekiwań i zachowań konsumentów,  ryzyko awarii oddziałujących na środowisko, w procesie produkcyjnym lub świadczenia usług,  ryzyko zwiększenia ilości wytwarzanych odpadów, w szczególności ponad limit określony posiadanym pozwoleniem na wytwarzanie odpadów, 18  ryzyko związane ze składowaniem i wykorzystywaniem w procesie produkcji substancji i preparatów niebezpiecznych,  ryzyko związane ze wzrostem emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery, w szczególności ponad limit określony w posiadanym pozwoleniu na wprowadzanie gazów i pyłów z instalacji do powietrza,  ryzyko braku efektywności zużycia surowców i materiałów oraz zwiększenia materiałochłonności w procesach operacyjnych,  ryzyko zwiększenia spalania paliw kopalnych w transporcie wyrobów i w pracy ciężkiego sprzętu,  ryzyko niskiej efektywności energetycznej,  ryzyko zwiększenia zużycia wody,  ryzyko nieodpowiedniego doboru dostawców towarów i usług, niestosujących się do zasad poszanowania środowiska oraz ryzyko naruszenia tych zasad przez wybrane podmioty. 4. Obszar poszanowania praw człowieka:  ryzyko naruszenia praw pracowników,  ryzyko naruszenia praw człowieka w łańcuchu dostaw. 5. Obszar przeciwdziałania korupcji:  ryzyko wystąpienia zachowań korupcyjnych w organizacji i w łańcuchu dostaw oraz związanych z tym konsekwencji. Wymienione powyżej ryzyka, wraz z opisem zarządzania nimi, zostały omówione w odnośnych, dalszych częściach Sprawozdania. W zakresie niektórych z tych ryzyk, Spółka nie wdrożyła kompleksowych sposobów zarządzania, niemniej planuje w przyszłości opracować i stosować szczegółowe polityki w takich obszarach. Wymagane wyjaśnienia zostały zawarte odpowiednio w treści Sprawozdania. Zarządzanie etyką (G.4) G.4.1 G.4.4 G.4.5 G.4.6 G.4.7 Spółka jest przekonana o wadze przestrzegania w swojej działalności obowiązujących przepisów prawa i własnych regulacji wewnętrznych oraz postępowania zgodnie z wyznaczonymi sobie standardami etycznymi. Jest też świadoma, że podstawę osiągania pożądanej wydajności i jakości pracy, a także zaplanowanych efektów przedsięwzięć inwestycyjnych, stanowi również etyka działania organizacji, zarówno w stosunkach wewnętrznych, jak i na zewnątrz. Obowiązujący od 2017 r. Kodeks Etyki Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A. (dalej również „Kodeks” lub „Kodeks Etyki”) określa nadrzędne wartości, jakim hołduje Spółka oraz zasady postępowania, jakich zobowiązuje się przestrzegać. Stanowi on dla pracowników wzorzec zachowań w czynnościach i relacjach wewnątrz organizacji oraz w stosunku do klientów, innych kontrahentów, społeczności lokalnych i pozostałych interesariuszy, zarówno w obszarach biznesowych, jak i okołobiznesowych. Za naczelne wartości uznawane są zaufanie i wiarygodność, prawość i uczciwość, odpowiedzialność, szacunek, lojalność, współpraca i partnerstwo. Wiążące wszystkich pracowników, z członkami organów Spółki włącznie, zasady postępowania, obejmują między innymi obowiązek przestrzegania prawa, poszanowania praw człowieka, dbałości o bezpieczne i przyjazne środowisko pracy, w tym przeciwdziałania dyskryminacji, dbałości o wartości materialne i niematerialne Spółki, troski o środowisko naturalne i dobre relacje ze społecznościami lokalnymi, uczciwości w działaniach marketingowych, czy też budowania pozytywnych relacji z klientami i partnerami biznesowymi. W oparciu o postanowienia Kodeksu, powołany został dedykowany zagadnieniom etycznym Zespół ds. Etyki, odpowiedzialny między innymi za:  planowanie i koordynację działań w obszarze tych zagadnień,  wyjaśnianie wątpliwości,  monitorowanie nowych zaleceń i wymogów branżowych,  prowadzenie wewnętrznych postępowań wyjaśniających w sprawie zgłaszanych lub wykrytych naruszeń. 19 W zakresie zadań Zespołu ds. Etyki jest organizacja szkoleń, dotyczących Kodeksu oraz obowiązujących zasad, w formie warsztatów lub e-learningu (np. prezentacje, opracowania), czy też systemu pytań i odpowiedzi. Treść Kodeksu podaje się do wiadomości pracowników i zapewnia do niego stały dostęp, za pośrednictwem wewnętrznych systemów komputerowych, a w odniesieniu do pracowników, których charakter pracy nie wiąże się z dostępem do komputera, za pośrednictwem bezpośredniego przełożonego, kierowniczego szczebla. Osoby zawierające pierwszą umowę dotyczącą zatrudnienia zaznajamiane są z treścią Kodeksu przez pracownika Działu Zatrudnienia i Szkolenia. Pracownicy potwierdzają zapoznanie się z Kodeksem odpowiednio, poprzez zatwierdzenie w sposób wymagany przez dany system komputerowy, albo w przypadku osób nie mających w miejscu pracy dostępu do komputera lub osób nowozatrudnionych, przez złożenie podpisu pod odpowiednim oświadczeniem. Za zarządzanie kwestiami etycznymi odpowiadają dyrektorzy pionów organizacyjnych oraz Zespół ds. Etyki. Pracownicy zgłaszają zdarzenia lub zachowania stanowiące naruszenie przyjętych w Spółce norm etycznych bezpośredniemu przełożonemu lub przełożonemu wyższego szczebla, bądź do Zespołu ds. Etyki. Do Zespołu ds. Etyki zgłoszenia można dokonać poprzez bezpośrednie spotkanie, przesłanie wiadomości e-mail na dedykowany adres: [email protected] lub skierowanie pisma. Nieprzestrzeganie zasad etycznego postępowania grozi konsekwencjami o charakterze porządkowym i dyscyplinarnym, włącznie z ewentualnym rozwiązaniem umowy łączącej pracownika ze Spółką, a w uzasadnionych przypadkach z odpowiedzialnością karną. Przyjęty Kodeks oraz objęte nim rozwiązania, w tym funkcjonujący Zespół ds. Etyki i możliwość skorzystania przez pracowników z jego pomocy, także poprzez dokonanie stosownego zgłoszenia, stanowią system zarządzania ryzykiem nieetycznych zachowań w Spółce i minimalizują je. Jak w każdej organizacji, w której znaczącą rolę odgrywa czynnik ludzki, w Spółce występuje ryzyko osobowe. Związane ono może być ze zbyt niską świadomością pracowników lub niewłaściwymi wzorcami postępowania oraz brakiem wiedzy w zakresie zachowań pożądanych i oczekiwanych, w tym wskutek niewystarczającej promocji takich zachowań oraz potencjalnych niedoskonałości zarządzania personelem w strukturze. Spółka jest świadoma, że zachowania nieetyczne stwarzają sytuacje problemowe w przedsiębiorstwie i mogą prowadzić do konfliktu w miejscu pracy, a w konsekwencji do utraty reputacji (opinia złego pracodawcy) i trudności w zakresie zasobów ludzkich. W relacjach zewnętrznych, zachowania nieetyczne, w tym niezgodne z prawem, stwarzają ryzyko pogorszenia relacji biznesowych (niechęć ze strony kontrahentów do współpracy z podmiotem, który działa nieetycznie, nieuczciwie). W obszarze zgodności z prawem, program etyczny wspiera system kontroli wewnętrznej, opisany w części G.2.3 Sprawozdania. Spółka dąży do podnoszenia świadomości pracowników w zakresie niepożądanych lub oczekiwanych zachowań, w celu zapewnienia przestrzegania Kodeksu i krzewienia kultury poszanowania objętych nim standardów. Treść Kodeksu jest stale, łatwo dostępna dla pracowników. WSpółce wdrożono nadto „Procedurę anonimowego zgłaszania naruszeń prawa oraz obowiązujących w spółce Instal Kraków S.A. procedur i standardów etycznych” (dalej zwaną także „Procedurą zgłaszania naruszeń”), która określa:  sposób anonimowego zgłaszania przez pracowników naruszeń prawa oraz obowiązujących w Spółce procedur i standardów etycznych,  rodzaj działań następczych i zapobiegających naruszeniom,  standardy ochrony osób dokonujących zgłoszenia naruszenia przed działaniami o charakterze represyjnym, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania oraz ochrony ich tożsamości, a także podmiotów, którym zarzuca się popełnienie naruszeń. Pracownik, niezależnie od innych przyjętych w Spółce sposobów zgłaszania naruszeń, może dokonać zgłoszenia anonimowo lub z podaniem swojej tożsamości Prezesowi Zarządu, listowanie, na adres Spółki, umieszczając na kopercie adnotację „ do rąk własnych ”, a w przypadku naruszenia dokonanego przez członka Zarządu, Przewodniczącemu Rady Nadzorczej. Po otrzymaniu zgłoszenia, właściwy podmiot zobowiązany jest podjąć odpowiednie działania: dokonać wstępnej weryfikacji zgłoszenia, przeprowadzić działania wyjaśniające, zlecić przeprowadzenie czynności kontrolnych, prewencyjnych, wyciagnięcie konsekwencji wobec sprawcy naruszeń, czy też podjąć czynności, przewidziane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym poinformować organy ścigania. Czynności następcze winny być prowadzone z poszanowaniem zasad bezstronności, wszechstronności oraz bez 20 zbędnej zwłoki. Procedura ustanawia standardy ochrony „sygnalistów”, określając sankcję wobec podmiotów podejmujących działania odwetowe, wprowadza ochronę prywatności i danych osobowych, w tym także osób, których dotyczy zgłoszone naruszenie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz Polityką Bezpieczeństwa. Całość dokumentacji związanej ze zgłoszeniem naruszenia jest archiwizowana w sposób zapewniający integralność i zachowanie poufności. Spółka zapoznała pracowników z powyższa procedurą, która jest stale dla nich dostępna. Mając na uwadze ryzyko nieetycznych działań dostawców towarów/usług, w tym generalnych wykonawców, w szczególności w obszarze inwestycji deweloperskich oraz związane z tym negatywne oddziaływanie na Spółkę, a także jej relacje z klientami, Spółka nakłada na swoich wykonawców, podwykonawców, dostawców i usługodawców, w zawieranych umowach, zobowiązanie do stosowania i przestrzegania standardów etycznych zgodnych z przyjętymi w Kodeksie, którego treść jest stale dostępna na stronie internetowej. Liczba skarg z zakresu etyki Wskaźnik 2020 2021 Liczba skarg pochodzących z zewnątrz organizacji dotyczących naruszenia standardów etycznych 0 0 Liczba skarg pochodzących z wewnątrz organizacji dotyczących naruszenia standardów etycznych 2 0 Odsetek (%) umów z kontrahentami, w których znalazła się klauzula nakładająca zobowiązanie do stosowania i przestrzegania standardów etycznych zgodnych z przyjętymi w Kodeksie Wskaźnik 2020 2021 Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług z klauzulą dotyczącą poszanowania standardów etycznych 96 93 * Wskaźnik liczony jako odsetek procentowy wartości umów, w których znalazła się klauzula odnosząca się do poszanowania standardów etycznych, w ogólnej wartości umów zawartych przez Spółkę w 2021 r. z dostawcami towarów/usług. 21 Taksonomia Wobec faktu, że Spółka nie podlega obowiązkowi określonemu w art. 49b Ustawy o rachunkowości, a Sprawozdanie jednostkowe jest jedynie dobrowolną kontynuacją procesu raportowania rozpoczętego w roku 2018, nie jest ona też zobowiązana do ujawnień w ujęciu jednostkowym na podstawie Artykułu 10 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2021/2178 z dnia 6 lipca 2021 r. (dalej „Rozporządzenie 2021/2178”) w zw. z Artykułem 8 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. (dalej „Rozporządzenie 2020/852), a także w zw. z Artykułem 1 ust. 2 lit. c) Rozporządzenia 2020/852. Spółka jest natomiast zobowiązana do złożenia oświadczenia na temat informacji niefinansowych w odniesieniu do Grupy Kapitałowej (art. 55 ust.2b ustawy o rachunkowości), w związku z czym w sprawozdaniu niefinansowym Grupy Kapitałowej oraz niniejszym Sprawozdaniu prezentuje, na podstawie wskazanych powyżej przepisów prawa, wyłącznie w ujęciu skonsolidowanym, za rok obrotowy 2021: - udział procentowy obrotu, nakładów inwestycyjnych i wydatków operacyjnych Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A. związanych z działalnością kwaliﬁkującą się do systematyki (dalej „Taksonomii”), to jest działalnością zdefiniowaną w artykule 1 pkt 5) Rozporządzenia 2021/2178 oraz udział procentowy obrotu, nakładów inwestycyjnych i wydatków operacyjnych związanych z działalnością niekwaliﬁkującą się do Taksonomii, to jest działalnością zdefiniowaną w artykule 1 pkt 6) Rozporządzenia 2021/2178, z pominięciem weryﬁkacji za okres sprawozdawczy Technicznych Kryteriów Kwaliﬁkacji określonych w Rozporządzeniu Delegowanym Komisji (UE) 2021/2139 z dnia 4 czerwca 2021 r. (dalej „Rozporządzenie 2021/2139”). - informacje jakościowe, o których mowa w pkt 1.2 załącznika nr 1 do Rozporządzenia 2021/2178, w zakresie w jakim dotyczą wyżej opisanych ujawnień za rok obrotowy 2021. Do celów sprawozdawczych Grupa Kapitałowa dokonała oceny pod kątem kwalifikowania do Taksonomii („Taxonomy eligible”), poprzez mapowanie swoich działań w odniesieniu do kategorii w Taksonomii określonych. Działalność Grupy Kapitałowej należy uznać za znacznie zdywersyfikowaną, co skutkowało złożonością całego procesu. W wyniku analizy wyodrębniono działalności Grupy, zidentyfikowane w załączniku nr 1 lub 2 do Rozporządzenia 2021/2139, z uwzględnieniem określonych kategorii makrosektora kodów NACE. Lp. Działalność Taksonomia (pkt) NACE (kod) 1 Budowa budynków mieszkalnych i niemieszkalnych Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków 7.1. F41.1 F43.22 2 Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi 7.7. L68.20 3 Budowa, rozbudowa, modernizacja stacji uzdatniania wody lub obiektów infrastruktury w zakładach uzdatniania wody 5.1., 5.2. F42.99 4 Budowa, rozbudowa, modernizacja oczyszczalni ścieków 5.3. F42.99 5 Montaż, wymiana, konserwacja i naprawa sprzętu zwiększającego efektywność energetyczną (HVAC) 7.3. F43.22, C25.99 6 Budowa infrastruktury kolejowej 6.14. F42.12 7 Wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych i kanalizacyjnych Renowacja istniejących budynków 7.1., 7.2. F43.22 9 Produkcja sprzętu zwiększającego efektywność energetyczną budynków 3.5 C28.25 10 Transport drogowy towarów 6.6. H49.41 Działalność gospodarcza Grupy w 73,75% kwalifikuje się do Taksonomii w zakresie obrotów, w 10,30% w zakresie nakładów inwestycyjnych (CapEx) i w 72,42% w zakresie kosztów operacyjnych (OpEx). 22 Dane dotyczące obrotu Lp. miernik/wskaźnik 1 Przychody ze sprzedaży [tys. zł] 380 467 2 Przychody ze sprzedaży z działalności kwalifikującej się do Taksonomii [tys. zł] 280 606 3 Udział przychodów ze sprzedaży z działalności kwalifikującej się do Taksonomii w przychodach ze sprzedaży ogółem [%] 73,75 4 Przychody ze sprzedaży z działalności niekwalifikującej się do Taksonomii [tys. zł] 99 861 5 Udział przychodów ze sprzedaży z działalności niekwalifikującej się do Taksonomii w przychodach ze sprzedaży ogółem [%] 26,25 Dane dotyczące nakładów inwestycyjnych (CapEx) Lp. miernik/wskaźnik 1 Nakłady inwestycyjne [tys. zł] 15 024 2 Nakłady inwestycyjne związane z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 1 548 3 Udział nakładów inwestycyjnych związanych z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii w nakładach inwestycyjnych ogółem [%] 10,30 4 Nakłady inwestycyjne związane z działalnością niekwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 13 476 5 Udział nakładów inwestycyjnych związanych z działalnością niekwalifikującą się do Takosnomii w nakładach inwestycyjnych ogółem [%] 89,70 Dane dotyczące wydatków operacyjnych (OpeX) Lp. miernik/wskaźnik 1 Wydatki operacyjne [tys. zł] 5 724 2 Wydatki operacyjne związane z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 4 145 3 Udział wydatków operacyjnych związanych z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii w wydatkach operacyjnych ogółem [%] 72,42 4 Wydatki operacyjne związane z działalnością niekwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 1 579 5 Udział wydatków operacyjnych związanych z działalnością niekwalifikującą się do Taksonomii w nakładach inwestycyjnych ogółem [%] 27,58 W celu wyliczenia odsetka obrotu, nakładów inwestycyjnych (CapEx) i wydatków operacyjnych (OpEx) kwalifikujących się do Taksonomii zastosowano następujące zasady: 1. Podstawę obrotu stanowią skonsolidowane przychody Grupy Kapitałowej w 2021 roku ujawnione w pozycji Przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów (Nota-48), w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. Do licznika przypisano przychody ze sprzedaży, które kwalifikują się do Taksonomii. Przychód rozpoznany został zgodnie z międzynarodowym standardem rachunkowości (MSR) 1 pkt 82 lit. a); 2. Podstawę nakładów inwestycyjnych (CapEx) stanowią nakłady inwestycyjne - ujawnione w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zwiększenia pozycji Środki trwałe, Wartości niematerialne i prawne oraz Prawa do użytkowania (Noty 1-8 i 56). Do licznika przypisano część CapEx, która dotyczy działalności kwalifikującej się do Taksonomii. Podstawą wyliczeń są nakłady inwestycyjne, które obejmują koszty rozliczane w oparciu o: 23 - MSR 16 rzeczowe aktywa trwałe, pkt 73 lit. e) ppkt (i) oraz (iii); - MSR 38 wartości niematerialne, pkt 118 lit. e) ppkt (i); - MSR 40 nieruchomości inwestycyjne, pkt 76 lit. a) i b) (w przypadku modelu wartości godziwej); - MSR 40 nieruchomości inwestycyjne, pkt 79 lit. d) ppkt (i) oraz (ii) (w przypadku modelu opartego na cenie nabycia lub koszcie wytworzenia); - MSR 41 rolnictwo, pkt 50 lit. b) oraz e); - MSSF 16 leasing, pkt 53 lit. h). 3. Podstawę wydatków operacyjnych (OpEx) stanowią koszty związane z obsługą aktywów Grupy i utrzymywania ich w dobrej kondycji. Zaliczone do nich zostały koszty takie jak: koszty napraw i remontów urządzeń, koszty osobowe związane z naprawami i utrzymaniem, koszty ochrony, sprzątania powierzchni, koszty legalizacji urządzeń, koszty w obszarze p.poż i sterowania mediami. Do licznika przypisano część OpEx, która dotyczy działalności kwalifikującej się do Taksonomii, zaś mianownik został ustalony w oparciu o treść Rozporządzenia 2021/2178. Grupa Kapitałowa zestawiła dane, dokonała ich analizy i ujawniła wymagane wskaźniki po raz pierwszy, nie posiadając danych porównawczych za lata ubiegłe, dlatego nie prezentuje i nie omawia zmian w zakresie zastosowanych obliczeń lub zmian we wskaźnikach wyników. W 2021 r. nie wystąpiły istotne zmiany w odniesieniu do realizacji przyjętego planu inwestycyjnego Grupy Kapitałowej, przy czym Grupa dotychczas nie opracowała planu, o którym mowa w pkt. 1.1.2.2. załącznika nr 1 do Rozporządzenia 2021/2178. W przypadku pozycji, które mogły jednocześnie kwalifikować się przynajmniej do dwóch rodzajów działalności Spółka uniknęła podwójnego liczenia danego wskaźnika (dana pozycja zaklasyfikowana do licznika jednego wskaźnika nie była ujmowana ponownie). Grupa Kapitałowa nie identyfikuje działalności kwalifikującej się do Taksonomii, prowadzonej w celu konsumpcji własnej. Spółki z Grupy nie emitowały w okresie sprawozdawczym obligacji lub akcji w celu finansowania działalności kwalifikujących się do Taksonomii. W okresie sprawozdawczym, nie miały miejsca przypadki nabycia rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i prawnych wskutek połączenia jednostek w ramach Grupy Kapitałowej. 24 Obszar środowiskowy (E) Spółka ma świadomość wpływu jej działalności na klimat oraz wpływu zmian klimatycznych na jej funkcjonowanie. W związku z tym spółki Grupy Kapitałowej dokonały rewizji istotnych ryzyk oraz szans z tym związanych i w wyniku analizy zidentyfikowały następujące: Ryzyka i szanse związane ze zmianami klimatu Ryzyko Szansa Ryzyko przejścia: - ryzyko prawne i regulacyjne - ryzyko związane z dostosowaniem działalności do zmian przepisów prawa dotyczących przeciwdziałania globalnym zmianom klimatu, w tym wymogów przepisów prawa UE odnoszących się do kwalifikacji działalności jako zrównoważonej środowiskowo; - ryzyko technologiczne – ryzyko wzrostu wymagań dotyczących energochłonności lub wydajności oferowanych produktów, konieczności inwestycji w nowe technologie); - ryzyko rynkowe – ryzyko wzrostu cen energii, paliw i materiałów oraz ryzyko wynikające ze zmieniających się oczekiwań i zachowań konsumentów. - rozwój nowych produktów i usług Frapol, w związku ze zwiększeniem zapotrzebowania rynkowego na urządzenia odzyskujące energię cieplną z budynków, urządzenia wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych, urządzenia oczyszczające powietrze w budynkach oraz na systemy sterujące wykorzystywaniem i odzyskiem energii cieplnej w budynkach; - wypełnienie portfela zleceń w segmencie budowlano- montażowym i produkcji lekkiej w związku z dofinansowaniem z funduszy strukturalnych UE projektów służących ochronie lub poprawie stanu środowiska, w wyniku konieczności dostosowania emisji szkodliwych pyłów i gazów do atmosfery przez elektrownie i elektrociepłownie do norm obowiązujących w UE i państwach członkowskich, w celu przeciwdziałania niekorzystnym zmianom klimatu; - rozwój działalności deweloperskiej w wyniku wzrostu świadomości społeczeństwa i potrzeby zamieszkania w zrównoważonym środowiskowo budynku. Grupa Kapitałowa zarządza wyżej opisanymi ryzykami w szczególności poprzez następujące działania:  ograniczanie zużycia energii elektrycznej w produkcji, głównie w elektrycznych urządzeniach do obróbki metalu, poprzez bieżącą kontrolę stanu technicznego urządzeń, na podstawie harmonogramów napraw i remontów oraz planowanie procesu technologicznego tj. produkcję elementów na urządzeniach o najlepszych wskaźnikach efektywności;  monitorowanie przebiegów oraz wartości spalania floty samochodowej użytkowanej w Grupie, a także odpowiednie planowanie transportu;  monitoring oraz kontrola procesu spalania gazu ziemnego w kotłowniach na potrzeby centralnego ogrzewania poprzez dedykowane oprogramowanie, utrzymywanie wysokiej sprawności kotłów i całego systemu ogrzewania oraz bieżącą konserwację;  sukcesywna wymiana oświetlenia w pomieszczeniach biurowych, na oświetlenie energooszczędne typu LED;  prowadzenie szeregu badań nad rozwiązaniami zwiększającymi energooszczędność produktów Frapol, a także dostosowującymi je do wymagań klientów. Efektem prac badawczych jest opracowanie wielu innowacyjnych rozwiązań w zakresie wentylacji, klimatyzacji i ogrzewania budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych;  monitorowanie oczekiwań społecznych i zwiększanie zakresu uwzględnianych na etapie projektowania osiedli mieszkaniowych bezpiecznych, przyjaznych środowisku, nowych technologii i proekologicznych rozwiązań, pozwalających między innymi zmniejszyć energochłonność budynków w fazie użytkowania (w tym wdrożenie mikrogeneracji energii (od 2022 r.), optymalizacja izolacyjności termicznej przegród, zastosowanie niskoenergetycznych źródeł światła);  stopniowe ograniczanie zaangażowania w segmencie budowlano-montażowym w projekty, które mogą zostać zakwalifikowane jako niezrównoważone środowiskowo (jednym z celów strategicznych Grupy jest doprowadzenie do roku 2024 do całkowitej rezygnacji z uczestnictwa w budowie nowych jednostek przemysłu energetycznego opartych na węglu); 25  dodatkowo, zgodnie z przyjętą strategią Grupy Kapitałowej na lata 2022 – 2024, w Grupie Kapitałowej zostanie powołany Zespół ds. Zrównoważonego Rozwoju, którego zadaniem będzie między innymi monitoring i analiza ryzyk klimatycznych oraz udział w zarządzaniu nimi, a także identyfikacja nowych. Z drugiej strony, dążenie w Europie do przejścia na bezpieczną, neutralną dla klimatu i bardziej zasobooszczędną gospodarkę, w tym wnoszącą istotny wkład w ochronę środowiska przed zanieczyszczeniem, a co za tym idzie m.in. konieczność dostosowania emisji szkodliwych gazów do atmosfery wraz z dofinansowaniem z funduszy strukturalnych UE projektów mających na celu łagodzenie zmian klimatu i poprawę stanu środowiska, Grupa Kapitałowa postrzega jako szansę w kontekście wypełnienia portfela zleceń w segmencie budowlano-montażowym i produkcji lekkiej. Nadto wzrost świadomości klimatycznej społeczeństwa i związana z tym zmiana modelu oczekiwań rynkowych, stanowi szansę dla rozwoju nowych produktów i usług Frapol, wynikającego ze zwiększenia zapotrzebowania na urządzenia odzyskujące energię cieplną z budynków, urządzenia wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych, urządzenia oczyszczające powietrze w budynkach oraz na systemy sterujące wykorzystywaniem i odzyskiem energii cieplnej w budynkach. W trakcie analizy Spółka zidentyfikowała nadto ryzyko fizyczne, które w przyszłości może oddziaływać na jej działalność, a mianowicie wpływ na proces budowlano-montażowy zjawisk pogodowych związanych ze zmianami klimatycznymi, takich jak gwałtowne burze lub podmuchy wiatru, intensywne opady, czy temperatura powietrza uniemożliwiająca roboty. Niemniej, z uwagi na ich przejściowy i miejscowy charakter oraz fakt, iż obecnie nie doszło z wyżej wymienionych przyczyn do odczuwalnych utrudnień w realizacji prac, ryzyko powyższe nie zostało uznane za istotne, co jednak może ulec zmianie wraz z nasilaniem się tych zjawisk i wydłużaniem okresu ich trwania. Spółka wywiera wpływ na środowisko w obszarze działalności operacyjnej oraz na etapie użytkowania wykonanych przez nią obiektów, instalacji, urządzeń. Pomimo zakłóceń w fazie realizacji, związanych z procesem produkcyjnym i budowlanym działalność Spółki również przyczynia się do poprawy stanu środowiska. Wykonywane zamówienia w gospodarce wodno-ściekowej i energetyce przyczyniają się do poprawy warunków środowiska przyrodniczego i rozwoju sektora energetycznego w zakresie związanym z ograniczeniem zużycia nieefektywnych źródeł energii przez mniejszych odbiorców oraz neutralizowaniem części szkodliwej emisji do atmosfery (odazotowanie i odsiarczanie spalin, modernizacje elektrofiltrów). Spółka w swoim dorobku posiada bardzo dużą ilość zrealizowanych zamówień, mających znaczący, pozytywny wpływ na środowisko, jego ochronę oraz poprawę jego stanu, takich jak:  instalacje odsiarczania spalin w elektrowniach,  instalacje odazotowania spalin w elektrowniach,  budowa nowych i modernizacja starych oczyszczalni ścieków w oparciu o nowoczesne technologie oczyszczania ścieków,  budowa nowych i modernizacja dotychczas użytkowanych stacji uzdatniania wody. Środowisko w jakim żyjemy ma bezpośredni wpływ na jakość naszego życia, dlatego też działalność Spółki ma aspekt nie tylko ekonomiczny, ale również społeczny. Poprzez modernizację oczyszczalni ścieków, wykonywanie instalacji dezodoryzacji, modernizacje stacji uzdatniania wody, realizację instalacji zmniejszających zanieczyszczenie powietrza czy zadań wykorzystujących przyjazne dla środowiska, nowoczesne technologie w zakresie obiektów takich, jak szpitale, pływalnie, hale sportowe, szkoły, działalność Spółki przyczynia się również do poprawy komfortu życia mieszkańców. Z kolei realizowane przez Spółkę osiedla powstają głównie na terenach poprzemysłowych, tworząc pożądane enklawy mieszkaniowe, co przyczynia się do rewitalizacji tych obszarów. Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe oraz istotne ryzyka, związane z poszczególnymi zagadnieniami środowiskowymi, zostały opisane w dalszych, odnośnych częściach Sprawozdania (E.1., E.2, E.3, E.5, E.6 i E.7), z uwzględnieniem szczegółowych działań minimalizujących zagrożenie. Ryzykami zidentyfikowanymi w obszarze środowiskowym Spółka zarządza w sposób opisany w wymienionych w zdaniu powyżej podrozdziałach oraz w niniejszej, ogólnej części Sprawozdania – Obszar środowiskowy (E), w tym postępując w sposób określony we wskazanych, odpowiednich procedurach. Zakres wpływu związanego z fazą użytkowania produktów Spółki został opisany w części E.8 Sprawozdania. 26 Polityka Spółka stale troszczy się o wizerunek podmiotu godnego zaufania i budzącego zadowolenie ze współpracy, charakteryzującego się zrównoważonym rozwojem, systematycznie i planowo dbającego o środowisko. W Kodeksie Etyki Spółka przyjęła zobowiązanie poszanowania środowiska naturalnego, niezależnie od charakteru prowadzonej działalności oraz miejsca i rodzaju świadczonych usług, przestrzegania przepisów prawa oraz wewnętrznych regulacji i wymagań w tym zakresie oraz wymagania tego samego od swoich partnerów biznesowych, używania materiałów i surowców jak najmniej szkodliwych dla środowiska naturalnego, wytwarzania jak najmniejszej ilości odpadów, ograniczania emisji zanieczyszczeń oraz prowadzenia działalności w sposób jak najmniej uciążliwy dla sąsiadów. Polityka Zintegrowanego Systemu Zarządzania Spółki w obszarze ochrony środowiska (dalej w treści Sprawozdania „Polityka środowiskowa”), oparta o system zarządzania środowiskowego w ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania (dalej również „ZSZ”), spełnia wymagania normy PN-EN ISO 14001:2015. Przyjęta i stosowana w Spółce Polityka Zintegrowanego Systemu Zarządzania (dalej również „Polityka ZSZ”) określa, jako zasadniczy cel i zobowiązanie Spółki w obszarze środowiskowym, ciągłe zmniejszanie szkodliwego wpływu na otoczenie, w zgodzie z obowiązującym prawem oraz dostarczanie takich wyrobów i usług, które są przyjazne środowisku naturalnemu. Określone cele i zobowiązania, Spółka realizuje poprzez:  racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, energii i paliw, wiedzy, techniki oraz kapitału,  eliminowanie zagrożeń lub ich minimalizowanie, poprzez stosowanie nowoczesnych technologii, maszyn i urządzeń,  modernizację urządzeń,  zapewnienie świadomego i odpowiedzialnego działania wszystkich pracowników na rzecz ochrony środowiska, poprzez podnoszenie kwalifikacji i skuteczne motywowanie,  prowadzenie dialogu z pracownikami i innymi zainteresowanymi stronami o przedsięwzięciach Spółki na rzecz ochrony środowiska,  doskonalenie procesów Zintegrowanego Systemu Zarządzania, a także procedur nim objętych, w celu polepszenia jego skuteczności i osiąganych efektów,  zapewnienie odpowiednich zasobów i środków, w celu realizacji zobowiązań wynikających z Polityki ZSZ. Polityka środowiskowa podlega stałemu nadzorowi kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. oraz Pełnomocnika-Koordynatora Dyrektora Generalnego ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania, podlegających w strukturze organizacyjnej bezpośrednio Dyrektorowi Generalnemu – Prezesowi Zarządu Spółki, a także Pełnomocnika ds. Systemu Zarządzania Środowiskiem i BHP. Celem procesu nadzoru jest zapewnienie zgodności działania Spółki z Polityką ZSZ, przepisami prawa oraz postanowieniami otrzymanych decyzji administracyjnych i realizacji zadań szczegółowych, to jest między innymi:  zmniejszenie o 10% ilości odpadów w stosunku do ilości przyznanej w pozwoleniach,  zużycie energii elektrycznej i wody oraz ilość wytworzonych ścieków nie wyższe niż w roku poprzednim. Zintegrowany System Zarządzania jest również objęty stałym nadzorem, we wszystkich obszarach, przez Zarząd Spółki, którego zobowiązaniem jest podejmowanie działań w kierunku doskonalenia ZSZ, wyznaczanie celów i zadań dla poszczególnych jednostek organizacyjnych oraz kontrola efektów ich realizacji. Identyfikacja aspektów środowiskowych Zgodnie z ZSZ, środowisko to całe otoczenie, w którym Spółka działa, z uwzględnieniem powietrza, wody, ziemi, zasobów naturalnych, flory, fauny, ludzi i ich wzajemnych zależności. Elementy działań Spółki lub jej wyrobów i usług, które mogą wzajemnie oddziaływać ze środowiskiem podczas: 27  realizacji prac budowlano-montażowych,  eksploatacji instalacji Spółki,  realizacji prac w zakładach produkcji przemysłowej Spółki,  działalności w obszarze magazynów,  działalności w obszarze administracji,  działalności w obszarze Laboratorium Zakładowego Spółki, stanowią aspekty środowiskowe, identyfikowane przez dyrektorów/kierowników jednostek organizacyjnych oraz kierowników realizowanych przez Spółkę budów, zgodnie z procedurą „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” (OS 01), w każdym procesie operacyjnym opisanym w ZSZ. Aspekty, które mają lub mogą mieć istotny wpływ na środowisko, uznawane są za znaczące. Przyjęto, że jeżeli istnieje ryzyko niespełnienia wymagań prawnych lub innych, odnoszących się do ocenianego aspektu środowiskowego lub jeśli ustalona suma parametrów liczbowych, na które składają się ocena (waga) potencjalnych negatywnych skutków - w skali od 1 do 3 oraz prawdopodobieństwo wystąpienia - w skali od 1 do 3, jest większa niż 4, aspekt ten traktowany jest jako znaczący. Aspekty środowiskowe zidentyfikowane w poszczególnych jednostkach organizacyjnych w procesie opracowania i wdrożenia w Spółce Zintegrowanego Systemu Zarządzania i ich ocena (dokonana w warunkach normalnych), zostały zebrane w formie tabelarycznej, jako załącznik do w/w procedury OS 01. Podlegają one przeglądowi, weryfikacji i aktualizacji, a także stanowią podstawę do dalszej, wymaganej identyfikacji przez osoby odpowiedzialne. Na bieżąco, identyfikacja aspektów środowiskowych dokonywana jest przede wszystkim w trakcie okresowych przeglądów stanu środowiska w Spółce, a także:  na etapie przygotowania oferty/produkcji/przedsięwzięcia – z uwzględnieniem dokumentacji projektowej lub innej dostępnej dokumentacji dotyczącej realizowanego zadania, będącej między innymi podstawą do złożenia informacji o planowanym wytwarzaniu odpadów podczas realizacji,  z chwilą zastosowania nowego rodzaju surowca lub materiału oraz nowej technologii, zarówno na etapie przygotowania produkcji/przedsięwzięcia, jak i na etapie realizacji. W procesie identyfikacji Spółka uwzględnia między innymi uwarunkowania prawne, w tym wynikające z prawa miejscowego, warunki lokalizacji, projekt budowlany, zaopatrzenie w media, wpływ na sąsiadów, możliwość konfliktów społecznych, możliwość awarii, postęp naukowo-techniczny, warunki wykonania i odbioru robót budowlanych. Aspekty środowiskowe, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów znaczących, takich jak: zużycie energii, paliw, wody, emisja ze stosowanych farb i lakierów, emisja do powietrza pyłów i gazów zawierających tlenki metali, spalanie gazu ziemnego w kotłowniach, spalanie paliw w silnikach samochodów i maszyn budowlanych, wytwarzanie odpadów i ścieków, sytuacje awaryjne, poddawane są analizie i stanowią podstawę formułowania oraz utrzymywania celów środowiskowych, a te osiągane są w wyniku realizacji wyznaczonych zadań. Monitoring oraz działania korygujące Sposób prowadzenia przez jednostki organizacyjne Spółki sterowania operacyjnego w zakresie aspektów środowiskowych określa procedura „Planowanie i nadzór nad działaniami operacyjnymi. Sterowanie operacyjne” (OS 03). Procedura odnosi się do znaczących aspektów środowiskowych i obowiązuje we wszystkich jednostkach organizacyjnych Spółki objętych Zintegrowanym System Zarządzania w obszarze ochrony środowiska. Pełnomocnik-Koordynator Dyrektora Generalnego ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania oraz kierownik Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. są kompetentni i odpowiedzialni za:  identyfikację operacji i działań związanych ze znaczącymi aspektami środowiskowymi zgodnie z Polityką Zintegrowanego Systemu Zarządzania, celami i zadaniami,  opracowywanie i utrzymywanie udokumentowanych procedur, instrukcji, rozwiązań organizacyjnych i/lub technicznych oraz zapewnienie, że tam, gdzie ich brak może prowadzić do odstępstw od Polityki ZSZ w obszarze ochrony środowiska, a także od celów i zadań 28 środowiskowych, operacje związane ze znaczącymi aspektami środowiskowymi przebiegają zgodnie z przyjętymi założeniami. Działania Spółki objęte sterowaniem operacyjnym realizowane są poprzez:  instrukcje stanowiskowe, procedury, umowy, regulaminy, polecenia służbowe, zarządzenia wewnętrzne, instrukcje eksploatacji,  informowanie kontrahentów o wymaganiach, jakie Spółka ma w stosunku do nich w związku z wdrożonym Zintegrowanym Systemem Zarządzania. Dokumenty związane ze sterowaniem operacyjnym podlegają bieżącym przeglądom, z których wynika ewentualna potrzeba ich aktualizacji. Za ich zatwierdzenie odpowiada Zarząd Spółki i kierownicy jednostek organizacyjnych. Kierownicy jednostek organizacyjnych są także odpowiedzialni za zapewnienie, że wszystkie podmioty współpracujące ze Spółką będą świadome wymagań, jakie Spółka ma wobec nich w zakresie ochrony środowiska. Odziaływanie Spółki na środowisko jest monitorowane na bieżąco przez kierowników jednostek organizacyjnych oraz Dział BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. Monitoring odbywa się w oparciu o procedurę ZSZ „Monitorowanie” (SQ 2001) i obejmuje:  przestrzeganie przepisów prawa,  kontrolę zgodności rodzajów i ilości wytwarzanych odpadów z otrzymanymi decyzjami administracyjnymi,  pomiary i rejestracje,  nadzór nad realizacją celów wyznaczonych w Polityce ZSZ,  realizację programów zarządzania środowiskowego,  bieżący nadzór nad realizacją inwestycji/usługi,  audyty wewnętrzne (planowe i pozaplanowe). Podstawę monitoringu stanowi identyfikacja aspektów środowiskowych. W odniesieniu do zidentyfikowanych aspektów sporządzany jest przez dyrektorów/kierowników jednostek organizacyjnych oraz, przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, przez kierowników budów, Program zarządzania środowiskowego (dalej również „Program”), obejmujący cele i zadania środowiskowe, osoby odpowiedzialne za ich realizację, terminy i koszty (budżet) tej realizacji, z uwzględnieniem zobowiązań Polityki ZSZ Spółki, ryzyk i szans. Realizacja Programu jest nadzorowana i systematycznie oceniana. Dodatkowo, co roku, w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Spółki, są sporządzane i realizowane Plany poprawy, w których określane są zadania środowiskowe. W przypadku ujawnienia nieprawidłowości, podejmowane są działania korygujące, zgodnie z procedurą „Działania korygujące” (SQ 1401). Procedura określa zasady prowadzenia tych działań, od wykrycia niezgodności, poprzez analizę występujących niezgodności, do udokumentowanego skutecznego wdrożenia działań korygujących, a w przypadku koniecznym - do dokonania stosownych zmian w ZSZ. Procedura obowiązuje we wszystkich jednostkach organizacyjnych Spółki. Zidentyfikowane (między innymi w trakcie audytów wewnętrznych) nieprawidłowości odnotowuje się w sporządzanym protokole niezgodności. Wszystkie niezgodności są analizowane pod kątem przyczyn ich wystąpienia, a wyniki tych analiz stanowią podstawę do sporządzenia Programu działań korygujących i ich podjęcia przez osoby odpowiedzialne za dany obszar. Skuteczność wprowadzonych działań korygujących oceniana jest przez Pełnomocnika ds. Systemu Zarządzania Środowiskiem i BHP, a także w trakcie kolejnych audytów planowych lub pozaplanowych. Działania korygujące podejmowane są w celu wykrywania, analizowania i eliminowania niezgodności, w tym materializacji ryzyk. Ich podstawę stanowią wszelkie informacje uzyskiwane w trakcie przebiegu poszczególnych procesów i prowadzonych kontroli, przeprowadzonych audytów zewnętrznych i wewnętrznych, analizy reklamacji klientów, a także wszelkie inne informacje i uwagi oraz zastrzeżenia zgłaszane w odniesieniu do działalności Spółki. Wszystkie informacje wymagające działań zapobiegawczych są analizowane pod kątem przyczyn ich wystąpienia. Pełnomocnik ds. Systemu Zarządzania Środowiskiem i BHP / kierownik Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż., w porozumieniu z Pełnomocnikiem-Koordynatorem Dyrektora Generalnego ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania, ustalają sposób rozwiązania problemu i określają działania niezbędne dla usunięcia ustalonych zagrożeń, termin ich podjęcia i osobę odpowiedzialną za realizację. Powyższe stanowi postawę do sporządzenia Programu działań korygujących. Skuteczność wprowadzonych działań oceniana jest w trakcie kolejnych audytów planowych lub pozaplanowych. 29 Niezależnie od tego, wszyscy pracownicy Spółki są zobowiązani do dokonywania na swoich stanowiskach pracy bieżącej oceny procesu produkcyjnego oraz oceny funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania, wprowadzania działań korygujących, względnie zawiadamiania przełożonych o swoich spostrzeżeniach. Wszelkie informacje dotyczące działań korygujących poddawane są przeglądowi, dokonywanemu przez kierownictwo najwyższego szczebla. Do oceny efektów Polityki środowiskowej i monitoringu wykorzystywane są także informacje dotyczące ilości wytworzonych odpadów, ścieków, emisji gazów i pyłów do powietrza, zużytej wody, energii elektrycznej i gazu, w zakresie objętym rocznymi sprawozdaniami z korzystania ze środowiska, składanymi do urzędu marszałkowskiego. Powyższe umożliwia jednocześnie skuteczną kontrolę spełniania wymagań zawartych w otrzymanych decyzjach środowiskowych i pozwoleniach. Potwierdzeniem skuteczności działań są pozytywne wyniki kontroli, przeprowadzonych w ubiegłych latach przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ). Szkolenie Spółka przeciwdziała zidentyfikowanym ryzykom w obszarze środowiskowym między innymi poprzez podejmowane w sposób ciągły działania promujące świadomość środowiskową wśród pracowników. Służą temu szkolenia zarówno wewnętrzne, przeprowadzane przez kierowników komórek organizacyjnych lub wyznaczone przez nich osoby posiadające wymagane kwalifikacje zawodowe, Dział BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. oraz Pełnomocnika-Koordynatora Dyrektora Generalnego ds. ZSZ, jak i zewnętrzne, organizowane przede wszystkim zgodnie z procedurą „Szkolenie” (SQ 1801). Okresowe szkolenia w zakresie ochrony środowiska obejmują wszystkich pracowników Spółki. Pracownicy fizyczni oraz kierowcy i operatorzy obejmowani są okresowymi instruktażami stanowiskowymi, w trakcie których zapoznawani są z aspektami środowiskowymi, związanymi z ich pracą oraz wpływem, jaki na środowisko mogą mieć ich czynności, jeśli będą wykonywane nieprawidłowo, a także ze sposobem reagowania na potencjalne awarie i usuwania ich skutków. Pracownicy umysłowi biorą udział w okresowych szkoleniach wewnętrznych oraz zewnętrznych szkoleniach i seminariach (webinariach), poświęconych tematyce ochrony środowiska, organizowanych przez zewnętrzne ośrodki szkoleniowe. Każda osoba zawierająca pierwszą umowę dotyczącą zatrudnienia w Spółce, z chwilą rozpoczęcia pracy jest zapoznawana z ZSZ w obszarze środowiskowym i szkolona w tym zakresie. Łańcuch dostaw towarów i usług Jednym ze zidentyfikowanych, istotnych ryzyk w obszarze środowiskowym jest ryzyko nieodpowiedniego doboru dostawców towarów i usług, niestosujących się do zasad poszanowania środowiska oraz ryzyko naruszenia tych zasad przez wybrane podmioty. Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem w sposób opisany poniżej. Obszar środowiskowy jest przez Spółkę weryfikowany i kontrolowany w całym łańcuchu dostaw. Zakupy towarów i usług dokonywane są u dostawców oraz podwykonawców kwalifikowanych, po ich uprzedniej ocenie, w szczególności zgodnie z odpowiednimi procedurami ZSZ - „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” (SQ 0601) i „Zakupy usług” (SQ 0604), a proces realizacji kontrolowany (kontrole okresowe i doraźne) i nadzorowany, między innymi w oparciu o procedurę „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” (SQ 0903). Zgodnie z wymienionymi powyżej regulacjami, przy wyborze dokonuje się oceny podmiotu oraz uwzględnia między innymi posiadany przez dostawcę towarów/usług system zarządzania środowiskowego, sposób prowadzenia gospodarki odpadami, zawarte umowy z uprawnionymi podmiotami dotyczące odbioru, wywozu i utylizacji odpadów, otrzymany certyfikat dla posiadanego systemu zarządzania środowiskowego. Jeżeli wybrany dostawca towarów/usług posiada opracowany i wdrożony system zarządzania środowiskiem, uzgodnieniu podlega rodzaj i zakres dokumentów systemowych, które będzie sporządzał i przekazywał w trakcie realizacji zamówienia. W przypadku wyboru dostawcy nieposiadającego własnego systemu zarządzania, Spółka nakłada na niego zobowiązanie do działania zgodnie z zasadami i procedurami obowiązującego w Spółce ZSZ, odnoszącymi się do jego zakresu czynności. W przypadku dostawców towarów/usług wykonujących prace na terenie budowy realizowanej przez Spółkę, przyjmują oni na siebie zobowiązania wynikające z dokumentu systemowego pn.: „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych przez Instal Kraków 30 S.A.” i są stale nadzorowani oraz systematycznie kontrolowani. Nadzór nad realizacją budowy w obszarze ochrony środowiska prowadzi kierownik budowy oraz specjaliści branżowi, a także kierownik Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. Stan ochrony środowiska omawiany jest regularnie na naradach koordynacyjnych na budowie. Od zatrudnionych dostawców konsekwentnie egzekwowane jest przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony środowiska i nałożonych zobowiązań. W przypadku naruszeń i bezskuteczności działań interwencyjnych, prace danego dostawcy podlegają wstrzymaniu przez kierownika budowy. Niezależnie Spółka zastrzega prawo odstąpienia od umowy z podmiotem działającym nienależycie w przedmiotowym zakresie. Ocena danego kontrahenta stanowi podstawę decyzji co do przyszłej współpracy. W powyższy sposób Spółka zarządza ryzykiem nieodpowiedniego doboru dostawców towarów i usług, to jest wyboru podmiotu niedbającego o środowisko, a także ryzykiem naruszeń zasad jego ochrony przez zatrudnionych kontrahentów. Przegląd Polityki środowiskowej Polityka środowiskowa poddawana jest cyklicznej ocenie, między innymi w ramach przeglądu Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Kompleksowy przegląd, we wszystkich obszarach, wraz z oceną Polityki ZSZ, przeprowadzany jest raz w roku przez Dyrektora Generalnego – Prezesa Zarządu, zgodnie z Procedurą ZSZ „Przegląd Zintegrowanego Systemu Zarządzania przez kierownictwo” (SQ 0101), po zrealizowaniu planu audytów wewnętrznych i dokonaniu analizy stanu BHP i ochrony środowiska w Spółce (na podstawie wyników kontroli, prowadzonych na bieżąco na budowach oraz w jednostkach organizacyjnych Spółki). Celem przeglądu jest ocena wyników audytów wewnętrznych, adekwatności procedur i instrukcji ZSZ do procesów zachodzących w Spółce, osiągnięcia wyznaczonych celów, analiza podjętych działań korygujących oraz określenie kierunków doskonalenia. ZSZ przewiduje nadto przeglądy przed wprowadzeniem do stosowania nowej technologii (mającej znaczący wpływ na środowisko) oraz na wniosek zewnętrznych instytucji kontrolujących (na przykład Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska), czy też w wykonaniu zaleceń stanowiących rezultat audytów wewnętrznych lub zewnętrznych. Przegląd środowiskowy uwzględnia również oddziaływanie na środowisko wyrobów i usług dostawców oraz podwykonawców Spółki. Zarządzanie obszarem środowiskowym wspierają również inne, szczegółowe procedury ZSZ oraz instrukcje wewnętrzne, uwzględniające zagadnienia z tego zakresu:  „Zobowiązania dotyczące zgodności. Identyfikacja wymagań prawnych oraz ocena zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy” (SQ 0503), której celem jest zapewnienie funkcjonowania Spółki w obszarze ochrony środowiska, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi i podejmowania działań podnoszących stopień tej zgodności, a która określa zasady postępowania przy identyfikacji, gromadzeniu i rozpowszechnianiu przepisów prawa, zarządzeń i poleceń służbowych Dyrektora Generalnego – Prezesa Zarządu, dotyczących ochrony środowiska oraz zasady dokonywania okresowej oceny zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami prawnymi w tym zakresie;  „Gotowość i reagowanie na sytuacje awaryjne” (OS 04) - opisana w części E.7. Sprawozdania;  „Nadzorowanie dokumentacji i danych” (SQ 0501) – na podstawie której są opracowywane, przyjmowane, rejestrowane, rozpowszechniane, aktualizowane i przechowywane dokumenty dotyczące ZSZ w obszarze ochrony środowiska oraz wycofywane z obiegu dokumenty nieaktualne. Procedura określa zasady nadzorowania zapisów dotyczących zarządzania jakością, BHP i ochrony środowiska w sposób pozwalający wykazać zgodność wykonywanych usług z wymaganiami umowy oraz efektywność funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania;  „Audyty wewnętrzne” (SQ 1701) - opisana w części G.2.3 Sprawozdania;  „Zarządzanie ryzykiem” (SQ 2301) - opisana w części G.3 Sprawozdania. Surowce i materiały (E.1) E.1.1 E.1.2 Efektywne korzystanie z surowców i materiałów oraz racjonalna gospodarka odpadami, w tym dążenie do ich maksymalnej redukcji, to jeden z celów Polityki środowiskowej Spółki. 31 Racjonalne korzystanie rozpoczyna się już na etapie doboru materiałów i ich zakupu. Spółka nabywa tylko taką ilość surowców i materiałów, jaka jest niezbędna dla należytego wywiązywania się z przyjętych zobowiązań oraz uzyskania optymalnej jakości oferowanych produktów. Spółka realizuje swoje projekty z użyciem trwałych i wysokiej jakości materiałów i surowców, tak, by ograniczyć do minimum ryzyko wystąpienia wad, zmniejszając tym samym koszty ewentualnych napraw i remontów oraz wydłużając cykl życia oferowanych produktów. Materiały i surowce pozyskiwane są z legalnych źródeł, w oparciu o uprzednio przeprowadzoną ocenę dostawcy i oferowanych produktów. Kryterium wyboru stanowią między innymi: posiadane certyfikaty jakości, aprobaty, znaki bezpieczeństwa wyrobu, certyfikaty zarządzania środowiskowego. Projektowanie urządzeń i instalacji oraz wdrażanie ich do produkcji, następuje w sposób zakładający najbardziej efektywne wykorzystanie materiałów przy równoczesnej minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów. Transport, przechowywanie, pakowanie i dostarczanie materiałów oraz surowców, wykonywane jest w sposób zapobiegający ich uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie właściwości (dotyczy to także obowiązku ich właściwego zagospodarowania i przechowywania na placu budowy). Racjonalne korzystanie z surowców i materiałów realizowane jest przy pomocy następujących procedur ZSZ:  „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” (SQ 0601) – określającej jednolity tok postępowania przy zakupach materiałów, surowców czy półproduktów, w celu zapewnienia wysokiej jakości nabywanych materiałów i legalności źródła ich pochodzenia. Procedura wskazuje podmioty odpowiedzialne za wybór dostawcy, jego ocenę, kryteria, w oparciu o które jest ona dokonywana, opracowanie wniosku zakupowego / zapotrzebowania materiałowego i sam proces realizacji zamówień. Zgodnie z tą procedurą, na podstawie dotychczasowej współpracy, audytów bądź oceny wyrobów, dokonywana jest kwalifikacja dostawcy. Przy ocenie uwzględnia się między innymi posiadanie wymaganych dokumentów dla wyrobów oraz certyfikatów systemów zarządzania, właściwe oznakowanie i identyfikowalność towaru, własne wymogi dotyczące jakości, dopuszczenia wyrobu przez instytucje nadzorujące. Na podstawie pozyskanych informacji następuje wybór dostawcy. Rezygnacja z towarów dostawcy następuje między innymi w przypadku niespełnienia przez dostawcę wymagań w zakresie rodzaju, gatunku lub asortymentu zamawianych towarów, parametrów technicznych i jakościowych (wymaganych dla danego rodzaju towarów) lub braku dokumentów potwierdzających jakość dostarczanego towaru (atestów, świadectw jakości, deklaracji zgodności, protokołów badań, spełnienia wymagań BHP i ochrony środowiska);  „Projektowanie” (SQ 0401) – określającej między innymi etapy projektowania i poszczególne czynności składające się na ten proces, wymóg opracowania karty projektu zawierającej założenia projektowe, w tym w zakresie materiałochłonności wyrobu. Na etapie koncepcyjnym analizuje się wymagania prawne i normatywne dotyczące projektowanego wyrobu, tworzy się pierwsze szkice i warianty wyrobu, określa się zakres wymaganych badań;  „Transport, przechowywanie, pakowanie, dostarczanie” (SQ 1501) – określającej osoby odpowiedzialne za bezpieczny transport towarów, sposób ich transportu i rozładunku, składowania na placu budowy oraz powierzchniach magazynowych i placach składowych. Istotnym ryzykiem zidentyfikowanym w tym obszarze jest ryzyko niskiej efektywności zużycia surowców i materiałów oraz ryzyko zwiększenia materiałochłonności w procesie produkcji, a także zmienna sytuacja na rynku surowców, w tym również wystąpienie ograniczeń w dostępności niektórych grup towarów. Spółka zarządza powyższymi ryzykiem poprzez stosowanie wyżej wymienionych procedur wraz z procedurami ZSZ, dotyczącymi zarządzania jakością, opisanymi w części S.11 Sprawozdania. Ponadto Spółka w ramach Programu środowiskowego przeprowadza regularny monitoring procesów dotyczących zużycia materiałów, dokonuje systematycznych ocen oraz szkoleń w zakresie zarządzania jakością. W razie konieczności podejmuje działania korygujące i naprawcze. Szczegóły dotyczące powyższych działań zostały opisane w części ogólnej Obszar środowiskowy (E) oraz Bezpieczeństwo produktów i konsumentów (S.11). W swojej działalności Spółka wykazuje zapotrzebowanie na różnego rodzaju materiały (w szczególności stalowe), takie jak: blacha stalowa ocynkowana, rury stalowe i miedziane, druty spawalnicze, pręty gwintowane, elektrody i farby. 32 Specyfiką branży budowlanej jest to, że większość wykorzystywanych surowców i materiałów jest nieodnawialna. Z tego powodu Spółka kładzie nacisk na efektywność, długotrwałość i wysoką jakość świadczonych usług i produktów. Spółka już na etapie projektowania wybiera rozwiązania materiałowe, które pozwolą zminimalizować koszty przyszłej eksploatacji obiektów oraz wydłużą okres ich użytkowania. Stosowanie materiałów wysokiej jakości wpływa na ograniczenie ilości remontów, wydłuża cykl życia produktów, co skutkuje niższym poziomem zużycia surowców oraz niższymi kosztami utylizacji materiałów budowlanych. Szeroko wykorzystywane przez Spółkę materiały stalowe są produktami powstającymi z przerobienia rud żelaza, które stanowią surowiec nieodnawialny. Spółka nie posiada danych, w jakim zakresie zostały one wytworzone ze złomu. Większość wykorzystywanych w działalności operacyjnej materiałów nie podlega recyklingowi. Spółka dąży do tego, aby odpad remontowo-budowlany (gruz betonowy, ceglany) powstający podczas prac rozbiórkowych, zwłaszcza w łańcuchu dostaw, był wykorzystany jako materiał do utwardzania placu budowy lub urządzania dróg technologicznych. Również powstałe podczas wykonywania wykopów: ziemia, gleba oraz kamienie (formalnie uznane za odpad) są ponownie wykorzystywane na placu budowy jako pełnowartościowy surowiec, służący wyrównywaniu terenu. Działania takie sprzyjają maksymalnej redukcji odpadów i ograniczeniu ilości zużywanych surowców naturalnych (kruszyw). Powstający w procesie produkcji urządzeń i instalacji odpady stalowe i inne odpady przemysłowe podlegają stałemu monitoringowi, tak co do ilości jak i zasad jego segregacji, zgodnie z procedurami opisanymi w części E.6 Sprawozdania. Rodzaj i ilość wykorzystanego surowca i materiału Lp. Nazwa materiału Ilość (Mg) 2020 2021 1 Blachy stalowe 121,20 61,80 2 Płaskowniki stalowe 4,50 2,00 3 Pręty stalowe 2,40 2,60 4 Kształtowniki stalowe 75,60 14,43 5 Rury stalowe z/s i b/s 76,80 76,83 6 Druty spawalnicze 3,10 1,33 7 Elektrody spawalnicze 0,15 0,17 8 Farby 2,30 0,76 Wykaz materiałów oraz podane ilości obejmują dane wynikające z dokumentów magazynowych Spółki. Zużycie kluczowych materiałów na jednostkę przychodu Nazwa materiału Ilość Mg/1mln 2020 2021 Materiały stalowe 1,07 0,67 Paliwa i energia (E.2) E.2.1 E.2.2 E.2.3 33 Prowadzona przez Spółkę działalność determinuje duże zapotrzebowanie na paliwa i energię. Jednym z zasadniczych celów Polityki ZSZ jest ich racjonalne wykorzystywanie. Optymalizacja zużycia pozwala nie tylko na obniżanie kosztów operacyjnych, ale także na ciągłe ograniczanie szkodliwego wpływu Spółki na środowisko naturalne. Energia elektryczna została uznana w procedurze (OS 01) „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” za aspekt znaczący i jest każdorazowo uwzględniana w programach zarządzania środowiskowego. Cel szczegółowy Polityki środowiskowej w tym zakresie to:  zużycie energii elektrycznej na poziomie nie wyższym niż w roku poprzednim. Aspekt środowiskowy Operacja Sposób monitorowania/pomiaru aspektu Zużycie energii elektrycznej Zasilanie energią elektryczną maszyn i urządzeń (spawarki, elektronarzędzia, nagrzewnice) Oświetlenie, w tym oświetlenie placu budowy Oświetlanie i ogrzewanie melamin Rejestracja ilości Wyłączanie wszystkich zbędnych maszyn i urządzeń oraz oświetlenia Bieżąca kontrola stanu technicznego obiektów, urządzeń, instalacji i zaplecza budowy W działalności operacyjnej Spółka zużywa energię w budynkach, w instalacjach przemysłowych, urządzeniach oraz w transporcie. Największe zużycie notuje się w budynkach, w których Spółka posiada zakłady produkcyjne oraz w budynkach administracyjnych w Krakowie, gdzie energia zużywana jest na potrzeby parku maszynowego, ogrzewania, oświetlenia oraz transportu. Większość energii wykorzystywanej w działalności operacyjnej to: energia elektryczna pochodząca z elektrowni, wykorzystywana głównie w obszarze obróbki metali oraz oświetlenia, energia cieplna pochodząca głównie ze spalania gazu ziemnego i ciepła dostarczanego z elektrociepłowni oraz energia pochodząca za spalania benzyny i oleju napędowego, związana z wykorzystywaniem floty samochodowej oraz sprzętu ciężkiego. Całkowite zużycie energii, według źródeł jej pozyskania. Zużycie 2020 2021 Energia elektryczna [GJ] 2 021 1 661 Energia cieplna [GJ] 835 830 Gaz ziemny [GJ] 4357 3 114 LPG [GJ] 171 263 Olej napędowy [GJ] 3421 3 084 Benzyna [GJ] 886 1129 Zużycie całkowite [GJ] 11 691 10 081 Zużycie całkowite na jednostkę przychodu [GJ/1mln] 44,5 43,1 * Podane wielkości odnoszą się do zużycia na potrzeby własne, wewnątrz organizacji, wynikają ze wskazań liczników Spółki lub danych wykazanych w dokumentach rozliczeniowych, wystawionych przez dostawców paliw i energii, z wyłączeniem ilości energii w przypadku refakturowania na inne podmioty lub ujętej w stawce czynszu. W prezentowanych wartościach pominięto dane z realizacji zamówień w segmencie budowlano-montażowym i zagranicznym, ze względu na zróżnicowany sposób rozliczeń i występujący w przypadku części inwestycji brak możliwości indywidualnego opomiarowania. Zużycie energii na potrzeby własne, według źródeł jej pozyskania. 34 W 2021 roku w Spółce odnotowano niższe zużycie całkowite energii w porównaniu do roku 2020 o 1610 GJ oraz osiągnięto zakładany cel szczegółowy zużycia energii na poziomie nie wyższym niż w roku przednim (zużycie energii elektrycznej było niższe w stosunku do roku poprzedniego o 360 GJ). W 2021 roku udział energii ze źródeł odnawialnych, w końcowym zużyciu energii przez Spółkę, osiągnął wielkość 0,21%. Spośród funkcjonujących rozwiązań pro efektywnych energetycznie należy wskazać na zainstalowane kolektory słoneczne, które produkują 6,85 MWh/rok i pokrywają 26% rocznego zapotrzebowania na ciepłą wodę użytkową (biorąc pod uwagę moc kolektora oraz średnie nasłonecznienie w Polsce, które wynoszą odpowiednio 4284 W oraz 1600h/rok). Istotnym ryzykiem zidentyfikowanym w Spółce w tym obszarze, jest ryzyko wystąpienia niskiej efektywności energetycznej i związany z tym wzrost emisji gazów cieplarnianych oraz ryzyko związane z transportem i pracą ciężkiego sprzętu, powodującego spalanie paliw kopalnych, a tym samym zmniejszenie zasobów naturalnych, przy równoczesnym zwiększaniu emisji dwutlenku węgla. Spółka zarządza powyższym ryzykiem postępując zgodnie z procedurami opisanymi szczegółowo w części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E), a w szczególności poprzez przeprowadzanie cyklicznych przeglądów urządzeń, instalacji oraz obiektów, ze szczególnym zwróceniem uwagi na obszary istotnego zużycia energii, takie jak zapotrzebowanie na energię grzewczą obiektów, zużycie energii elektrycznej w parku maszynowym. Przeglądy realizowanie są w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, według następujących procedur i instrukcji:  „Sterowanie procesem robót montażowych” (SQ 0902),  „Sterowanie procesem wykonawstwa prefabrykatów” (SQ 0901),  „Zasady nadzorowania infrastruktury” (IQ 150103), opisanych szczegółowo w odnośnych częściach Sprawozdania. Nadzór nad stanem technicznym sprzętu i urządzeń sprawują pracownicy z odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi, posiadający świadectwa kwalifikacyjne, wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych, każdy w swoim zakresie odpowiedzialności i kompetencji. Pracownicy są odpowiedzialni za opracowanie oraz przestrzeganie harmonogramów okresowych przeglądów technicznych, konserwacji i remontów sprzętu sieci i urządzeń. W bieżącej działalności Spółki podejmowane są następujące działania, zwiększające efektywność energetyczną przedsiębiorstwa:  ograniczanie zużycia energii elektrycznej w produkcji, głównie w elektrycznych urządzeniach do obróbki metalu (spawarkach, plazmie, gilotynach, sprężarkach), poprzez bieżącą kontrolę stanu 16% 8% 31% 3% 31% 11% Zużycie energii na potrzeby własne [GJ] Energia elektryczna Ciepło MPEC Gaz ziemny Gaz propan-butan Olej napędowy Benzyna 35 technicznego urządzeń na podstawie harmonogramów napraw i remontów oraz planowanie procesu technologicznego, tj. produkcję elementów na urządzeniach o najlepszych wskaźnikach efektywności;  monitorowanie przebiegów oraz wartości spalania floty samochodowej użytkowanej w Spółce, a także odpowiednie planowanie transportu;  monitoring oraz kontrola procesu spalania gazu ziemnego w kotłowniach na potrzeby centralnego ogrzewania, poprzez dedykowane oprogramowanie oraz utrzymywanie wysokiej sprawności kotłów i całego systemu ogrzewania oraz bieżącą konserwację;  sukcesywna wymiana oświetlenia w pomieszczeniach biurowych na oświetlenie energooszczędne typu LED. Woda (E.3) E.3.1 E.3.2 E.3.3 Jednym z głównych celów Polityki środowiskowej jest racjonalne korzystanie z zasobów naturalnych, w tym wody. Woda została uznana w procedurze (OS 01) „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” za aspekt znaczący i jest każdorazowo uwzględniana w opracowywanych programach zarządzania środowiskowego. Celem szczegółowym Polityki środowiskowej w tym obszarze jest:  zużycie wody na poziomie nie wyższym niż w roku poprzednim. Aspekt środowiskowy Operacja Sposób monitorowania/pomiaru aspektu Zużycie wody Produkcja Roboty budowlane Próby szczelności zbiorników/rurociągów Potrzeby socjalno-bytowe Prace porządkowe Rejestracja ilości Utrzymywanie sprawnej technicznie instalacji wodnej Kilkukrotne wykorzystywanie wody w trakcie wykonywania prób szczelności Racjonalne korzystanie z wody w każdym przypadku Spółka notuje zużycie wody - na potrzeby własne - w procesie produkcji, wykonywania robót budowlanych, przeprowadzania procesów technologicznych (próby szczelności zbiorników, rurociągów), prowadzenia prac porządkowych oraz dla celów socjalno-bytowych pracowników. Wykorzystywana woda w całości pochodzi z komunalnych sieci wodociągowych. Spółka nie posiada własnych ujęć wody, ani nie wdrożyła żadnego systemu odzysku wody. W 2021 roku całkowite zużycie wody pochodzącej z sieci komunalnych wyniosło 2 648 m³ i zmniejszyło się w stosunku do roku 2020 o 293 m 3 . Spółka osiągnęła cele szczegółowe polityki środowiskowej w tym obszarze. Ze względu na dużą różnorodność oferowanych przez Spółkę produktów i usług nie ma możliwości przedstawienia wskaźników zużycia wody w przeliczeniu na jednostkę produktu. Całkowite zużycie wody. Zużycie 2020 2021 Całkowite zużycie wody (m3) 2 941 2 648 Całkowite zużycie wody na jednostkę przychodu (1mln) 11,18 11,31 Podane wielkości odnoszą się do zużycia na potrzeby własne, wewnątrz organizacji, wynikają ze wskazań liczników Spółki lub danych wykazanych w dokumentach rozliczeniowych, wystawionych przez dostawców, z wyłączeniem zużycia wody w przypadku refakturowania lub ujętego w stawce czynszu. W prezentowanych wartościach pominięto dane z realizacji zamówień w segmencie 36 budowlano-montażowym i zagranicznym, ze względu na zróżnicowany sposób rozliczeń i występujący w przypadku części inwestycji brak możliwości indywidualnego opomiarowania. W Spółce, jako istotne, zidentyfikowane zostało ryzyko zwiększenia zużycia wody, będącego następstwem awarii instalacji i urządzeń wodnych oraz nieracjonalnego korzystania z wody przez pracowników. Spółka zarządza powyższym ryzykiem postępując zgodnie z procedurami opisanymi szczegółowo w części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E), a w szczególności poprzez opisane poniżej działania:  stały monitoring poziomu zużycia wody, pozwalający zapobiegać stratom poprzez wczesne wykrywanie ewentualnych, ponadnormatywnych przepływów;  przeciwdziałanie awariom poprzez utrzymywanie sprawnej technicznie instalacji wodnej (obwiązek corocznych przeglądów instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz hydrantów);  przeprowadzanie prób szczelności (rurociągów, zbiorników) w taki sposób, aby wodę wykorzystywaną do tego celu używać wielokrotnie;  racjonalne wykorzystywanie wody dla celów bytowo-sanitarnych. Z uwagi na fakt, iż największe straty wody ponoszone są podczas jej zużycia w celach sanitarnych, w umywalkach i prysznicach zainstalowane są ograniczniki przepływu wody, zaś w toaletach urządzenia zmniejszające ilość spłukiwanej wody. Przeprowadzane są także okresowe regulacje i kontrole wydajności wody w urządzeniach sanitarnych. Bioróżnorodność (E.4) E.4.1 E.4.2 E.4.3 E.4.4 Działalność budowlana może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w tym na lokalną bioróżnorodność, z uwagi na ingerencję w lokalne środowisko przyrodnicze i trwałą zmianę krajobrazu. O stopniu oddziaływania na bioróżnorodność decyduje przede wszystkim nie tyle rodzaj realizowanej inwestycji, co jej położenie. W 2021 roku Spółka nie prowadziła działalności na terenach cennych przyrodniczo, w sąsiedztwie siedlisk cennej fauny i flory, na obszarze bądź w bliskim sąsiedztwie obszarów Natura 2000 oraz nie był prowadzony monitoring przyrodniczy. Wskaźniki wpływu na bioróżnorodność Wskaźnik 2020 2021 Liczba stwierdzonych przypadków negatywnego wpływu działalności Spółki na tereny chronione ze względu na bioróżnorodność 0 0 W 2021 roku, podobnie jak i w latach ubiegłych nie stwierdzono negatywnego wpływu działalności Spółki na tereny chronione ze względu na bioróżnorodność, nie stwierdzono strat środowiskowych. W Spółce największe zagrożenie dla bioróżnorodności identyfikowane jest w segmencie budowlano- montażowym. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że budowane lub modernizowane w tym segmencie obiekty służą szeroko pojętej ochronie środowiska naturalnego i co do zasady realizowane są już na terenach przekształconych przyrodniczo. Działalność w segmencie deweloperskim nie miała wpływu na tereny chronione. Dotychczasowe inwestycje mieszkaniowe realizowane były poza terenami cennymi przyrodniczo, na obszarach poprzemysłowych, o wysokim stopniu urbanizacji i niskiej jakości gleb. Spółka realizując inwestycje w segmencie budowlano-montażowym najczęściej występuje w roli generalnego wykonawcy inwestycji. Zadanie wykonywane jest wówczas w oparciu o uprzednio opracowaną i zatwierdzoną dokumentację, określającą warunki realizacji, na które Spółka nie ma wpływu. W takim przypadku jest odpowiedzialna za realizację inwestycji zgodnie z projektem, decyzjami administracyjnymi, raportami oddziaływania na środowisko oraz wymogami inwestora, których bezwzględnie przestrzega. Spółka monitoruje stan środowiska naturalnego celem dotrzymania norm i standardów jakości środowiska, określonych przepisami prawa oraz realizacji zadań określonych w Polityce ZSZ. Szczegółowe zasady dotyczące monitoringu stanu środowiska, identyfikacji aspektów środowiskowych, 37 sporządzania Programów, podejmowania działań korygujących oraz przeprowadzania szkoleń, opisane zostały szczegółowo w części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E). Spółka identyfikuje zagrożenia dla otoczenia przyrodniczego także w samej fazie realizacji inwestycji, wynikające z:  ingerencji w szatę roślinną (wycinka drzew, krzewów, niszczenie warstw gleby);  wytwarzania odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych;  zaistnienia awarii oraz ich skutków, w szczególności wycieku olejów (smarowych i hydraulicznych) czy substancji ropopochodnych, które mogą zanieczyszczać glebę oraz wody powierzchniowe lub podziemne;  naruszania poziomu wód gruntowych;  emisji hałasu generowanego pracą maszyn budowlanych i pojazdów;  drgań wywołanych maszynami produkcyjnymi;  składowania i wykorzystywania substancji i preparatów niebezpiecznych. Spółka zapobiega, ogranicza lub rekompensuje negatywne skutki oddziaływania na środowisko poprzez staranne prowadzenie robót, nadzór nad ich wykonywaniem, w tym także ze strony Służby BHP oraz przestrzeganie wypracowanych procedur, opisanych szczegółowo w części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E). Przed przystąpieniem do realizacji inwestycji Kierownik Budowy dokonuje identyfikacji aspektów środowiskowych, które mają lub mogą mieć wpływ na środowisko. Dokonana ocena stanowi podstawę do sporządzenia przez Kierownika Budowy programu zarządzania środowiskowego, który definiuje aspekty środowiskowe, cele i zadania środowiskowe, osoby odpowiedzialne za ich realizację i nadzór. Szczegółowe zasady tego procesu określone zostały w Procedurze „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” (OS 01). W przypadku ujawnienia nieprawidłowości lub zagrożenia nimi, podejmowane są działania korygujące, zgodnie z procedurą „Działania korygujące” (SQ 1401). Istotny element systemu ochrony środowiska stanowią procedury opracowane na wypadek awarii, szczegółowo opisane w części E.7 Sprawozdania. Dotyczy to zarówno samego procesu produkcyjnego, jak i wykonawstwa robót. Każda realizowana inwestycja posiada odpowiednią procedurę określającą zasady postępowania na wypadek awarii, pracownicy wyposażeni są w odpowiedni sprzęt oraz środki ochrony indywidualnej. W Spółce opracowano instrukcję BHP (IBHP 0404), określającą zasady wykonywania robót z użyciem materiałów niebezpiecznych, której celem jest zabezpieczenie wykonywania prac w sposób nie zagrażający życiu i zdrowiu pracowników oraz środowisku naturalnemu. Ponadto pracownicy poddawani są regularnym, obligatoryjnym szkoleniom, w trakcie których zapoznawani są między innymi ze sposobem reagowania na potencjalne awarie i usuwaniem ich skutków. W trakcie prowadzenia robót podejmowanych jest szereg czynności, które pozwalają ograniczyć lub wyeliminować negatywny wpływ Spółki na środowisko i otoczenie lokalne, takich jak:  minimalizowanie ilości wycinanych drzew i krzewów; ochrona drzew cennych przyrodniczo przed uszkodzeniami mechanicznymi, po zakończeniu robót budowlanych odtwarzanie terenów zielonych, wykonywanie nasadzeń drzew i krzewów (w tym zastępczych), służących poprawie mikroklimatu zabudowanych terenów, zwłaszcza dzięki stosowanym roślinom zimo-zielonym;  opracowywanie harmonogramu robót w zgodzie z cyklem przyrodniczym tak, by przestrzegać zasad ochrony gatunkowej, np. wycinka drzew jest wstrzymywana w okresie lęgowym ptaków;  niewykonywanie prac generujących hałas w porze nocnej;  wyznaczanie na placu budowy, na podstawie planu BiOZ (Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia) przygotowanego przez Kierownika Budowy, odpowiednich, oznaczonych miejsc dla składowania materiałów, w tym w szczególności materiałów niebezpiecznych;  wykonywanie kontroli stanu technicznego pojazdów i sprzętu wjeżdżającego na plac budowy, celem minimalizacji ryzyka wystąpienia wycieku oleju (hydraulicznego oraz silnikowego), benzyny lub innych substancji ropopochodnych;  ograniczanie do minimum wykonywania prac antykorozyjnych na placu budowy;  korzystanie z piezometrów w celu monitorowania zwierciadła wody gruntowej, co pozwala na wykonywanie prac związanych z pompowaniem wody z wykopu w sposób niezmieniający poziomu wód gruntowych w rejonie danej inwestycji; 38  zmniejszanie zanieczyszczenia związanego z transportem materiałów poprzez ich nabywanie na rynku lokalnym, możliwie jak najbliżej miejsca realizacji inwestycji;  wykonywanie transportu materiałów na budowie wyznaczonymi do tego celu drogami technologicznymi, w taki sposób, by nie doprowadzać do przekształcania innych terenów;  ograniczanie ilość pyłów i osadów poprzez regularne sprzątanie dróg na budowie (w okresie panowania wysokich temperatur ich zraszanie), ograniczenie prędkości pojazdów na placu budowy, bezpieczny transport towarów i ostrożny ich rozładunek;  eliminowanie zanieczyszczeń wód gruntowych poprzez stosowanie szczelnej obudowy wykopu ściankami typu Larsen;  urządzanie zaplecza i dróg technologicznych w taki sposób, by ograniczyć do niezbędnego minimum zajęty teren, w pierwszej kolejności wykorzystując teren już zagospodarowany. Jednym ze zidentyfikowanych w Spółce istotnych ryzyk w obszarze środowiskowym jest ryzyko nieodpowiedniego doboru dostawców towarów i usług, niestosujących się do zasad poszanowania środowiska, w tym bezpośrednio w trakcie wykonywania robót budowalnych. Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem w łańcuchu dostaw, w sposób opisany szczegółowo części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E). Emisje do atmosfery (E.5) E.5.1 E.5.2 Emisje zanieczyszczeń do powietrza to przede wszystkim wynik pracy funkcjonującej w Spółce kotłowni zakładowej oraz stosowanych technologii produkcji, które obejmują następujące operacje: obróbkę mechaniczną i powierzchniową metali żelaznych, montowanie, spawanie oraz wykańczanie powierzchniowe z wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych. Źródło emisji w produkcji konstrukcji stalowych stanowią wykorzystywane instalacje odciągu: z kabiny lakierniczo-suszarniczej (lakierowanie i suszenie elementów metalowych), z komory śrutowniczej, z wycinarki plazmowej oraz stanowisk spawania elektrycznego. Emitowane zanieczyszczenia do powietrza to głównie gazy cieplarniane (CO 2 ), niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO), pyły, dwutlenek siarki i tlenki azotu (NO x ). Pozostałe, to emisje, ze spalania paliw w silnikach samochodowych oraz ewentualnie emisje związane z uzupełnieniem czynnika chłodniczego w urządzeniach klimatyzacyjnych w pomieszczeniach biurowych. W roku 2021 emisja zanieczyszczeń do powietrza przebiegała w sposób zorganizowany i niezorganizowany. Emisja zorganizowana odbywała się poprzez 7 emitorów (uległy one likwidacji z dniem 31.10.2021 r.), to jest wyszczególnione poniżej instalacje odciągu wykorzystywane w procesie produkcyjnym oraz 3 kotły gazowe c.o., przy czym największe z nich to: instalacja komory lakierniczo- suszarniczej, w której wykonywano zabezpieczenia antykorozyjne z wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych oraz kotłownie gazowe. Źródłem emisji niezorganizowanej są procesy spawania poza instalacją, uzupełnianie czynnika chłodzącego w klimatyzacji oraz spalanie paliw w silnikach spalinowych w związku z transportem wyrobów i pracą ciężkiego sprzętu. W IV kwartale 2021 roku zakończony został proces wygaszania działalności zakładu produkcyjnego w Krakowie, w związku z czym z eksploatacji zostały wyłączone następujące, z wyżej opisanych instalacji, będących uprzednio źródłem emisji:  Odciąg z kabiny lakierniczo-suszarniczej,  Odciąg z komory śrutowniczej,  Odciąg z wycinarki plazmowej,  Odciąg ze stanowisk spawania elektrycznego. O zakończeniu eksploatacji instalacji poinformowany został Wydział ds. Jakości Powietrza Urzędu Miasta Krakowa, co wiązało z wygaszeniem w całości Decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 grudnia 2015 r., udzielającej Spółce pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Celem polityki Spółki w przedmiotowym obszarze oddziaływania na środowisko jest prowadzenie działalności, w tym procesów technologicznych, w sposób zapewniający dotrzymanie wymagań prawnych dotyczących jego ochrony. 39 Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe: Aspekt środowiskowy Operacja Sposób monitorowania/pomiaru aspektu Emisja pyłów i gazów zawierających tlenki metali Spawanie elektryczne Cięcie i spawanie gazowe Cięcie plazmowe Pomiary stężenia czynników szkodliwych. Rejestracja ilości zużytych drutów spawalniczych i elektrod. Emisja niemetanowych lotnych związków organicznych związana ze stosowaniem farb i lakierów Nakładanie powłok malarskich w komorze lakierniczej Rejestracja ilości Emisja powstająca w wyniku doładowania czynnika chłodniczego (klimatyzacja w budynkach) Uzupełnienie czynnika chłodzącego Okresowe przeglądy, rejestracja ilości Emisja związana z pracą kotłowni gazowych Spalanie gazu ziemnego Rejestracja ilości Emisje ze spalania paliw w silnikach spalinowych Transport wyrobów, praca sprzętu ciężkiego Rejestracja ilości Z omawianym obszarem, w tym zidentyfikowanymi znaczącymi aspektami środowiskowymi, wiąże się istotne ryzyko zwiększenia emisji gazów i pyłów do atmosfery, w szczególności ponad wielkości dopuszczalne zgodnie z udzielonym Spółce pozwoleniem na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem postępując zgodnie z opisanymi w części ogólnej rozdziału „Obszar środowiskowy” (E) procedurami, a w szczególności poprzez opisane poniżej działania. Ilości zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza przy produkcji konstrukcji stalowych są stale monitorowane poprzez system punktów do pomiarów kontrolnych, w które wyposażone są wszystkie emitory. Instalacje i urządzenia emitujące szkodliwe substancje do powietrza, to jest wykorzystywane podczas produkcji konstrukcji stalowych instalacje odciągu, klimatyzatory oraz kotłownie zakładowe, utrzymywane są we właściwym stanie technicznym, na bieżąco kontrolowane i obsługiwane przez wykwalifikowany personel. W szczególności systematyczna kontrola układów odpylających zapewnia wartości stężeń i emisji zanieczyszczeń na poziomie zgodnym z obowiązującymi normami. Eksploatowana (zakończenie eksploatacji z dniem 31.10.2021 r.) instalacja do produkcji konstrukcji stalowych nie była nowa, jednak spełniała wymogi stawiane przez przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska instalacjom nowym, a w szczególności:  stosowano materiały o możliwie małym potencjale zagrożeń,  energia wytwarzana była w sposób efektywny,  zapewniała racjonalne zużycie surowców, materiałów i paliw,  stosowana technologia generowała małą ilość odpadów,  charakteryzowała się niewielką emisją do powietrza o charakterze wyłącznie lokalnym,  uwzględniałą tendencje postępu technicznego w rozpatrywanej dziedzinie. W Spółce zapewnono stałą, profesjonalną obsługę w zakresie eksploatacji, konserwacji i remontów urządzeń wpływających na wielkość emisji substancji do powietrza, a także ciągłą pracę urządzeń wentylacyjnych i ich właściwy stan techniczny oraz prowadzi się ewidencję zużycia materiałów. Kotłownia zakładowa jest systematycznie konserwowana przez wyspecjalizowany serwis zewnętrzny, tak, aby stale spełniała zmieniające się wymagania prawne, a ponadto jako opał stosowany jest wysokometanowy gaz ziemny. W okresie sprawozdawczym Spółka stosowała również następujące urządzenia redukujące emisję:  na drodze odprowadzenia powietrza z komory śrutowniczej zainstalowano filtr workowy, jednokomorowy, pulsacyjny, z układem suchym, składający się z 24 wkładów, o łącznej powierzchni 504 m 2 i sprawności 99% (zakończenie eksploatacji z dniem 31.10.2021 r.), 40  komorę lakierniczo-suszarniczą wyposażono w filtry włókninowe mgły natryskiwanych lakierów, zatrzymujące cząstki stałe na poziomie skuteczności powyżej 90% (zakończenie eksploatacji z dniem 31-10-2021 r.),  wycinarkę plazmową wyposażono w filtr workowy typu TAMA, zatrzymujący cząstki stałe, zapewniający skuteczność powyżej 90% (zakończenie eksploatacji z dniem 31.10.2021 r.). Dodatkowo podjęto następujące działania, mające na celu redukcję zagrożenia:  stosowanie farb i lakierów z obniżoną zawartością lotnych związków organicznych (LZO), ekologicznych, przyjaznych środowisku,  wykorzystywanie nowoczesnych technologii spawalniczych, zmniejszających emisję czynników szkodliwych,  prowadzenie procesów technologicznych w sposób optymalny,  stosowanie ekranów osłaniających i wskazanych powyżej odciągów miejscowych,  zmniejszenie ilości zużywanego paliwa poprzez wymianę taboru i sprzętu,  zmniejszenie zużycia gazu poprzez uszczelnienie i docieplenie obiektów,  dbanie o dobry stan techniczny pojazdów, niezwłoczne dokonywanie napraw, uświadamianie kierowców z zakresu bardziej ekonomicznej jazdy. Spółka nie przekraczała limitów emisji, określonych w otrzymanej decyzji zezwalającej na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji do produkcji konstrukcji stalowych, a w obrębie oddziaływania emitorów nie ma parku narodowego ani obszarów ochrony uzdrowiskowej. Opłaty z tytułu korzystania ze środowiska uiszczane są zgodnie z przepisami prawa. Spółka prowadzi okresowe kontrole wniesionych opłat, które stanowią jeden z elementów prowadzonego monitoringu. Masa emitowanych do atmosfery gazów cieplarnianych oraz pozostałych substancji według rodzaju * Rodzaj emitowanej substancji Źródło emisji Wielkość emisji [kg/rok] 2020 2021 Niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO) Komora lakierniczo- suszarnicza 676,076 215,997 Pył całkowity Komora śrutownicza 3,32 10,792 0,975 5,15 Kotły gazowe instalacji centralnego ogrzewania 0,054 0,055 Proces spawania 7,417648 4,120247 Pył PM10 Komora śrutownicza 3,32 3,374 0,975 1,03 Kotły gazowe instalacji centralnego ogrzewania 0,054 0,055 Tlenki siarki (SOx/SO2) Kotły gazowe instalacji centralnego ogrzewania 0,214 0,220 Tlenki azotu (NOx/NO2) Kotły gazowe instalacji centralnego ogrzewania 162,64 163,4 167,20 167,795 Proces spawania 0,76048 0,595392 Tlenek węgla (CO) Proces spawania 0,916748 33,016 0,239221 33,239 41 Kotły zakładowe 32,1 33 CO2 Kotły gazowe instalacji centralnego ogrzewania 214 000,00 468 435,4 220 000,00 476 234,5 Spalanie paliw w silnikach spalinowych 254 435,40 256 234,50 F-gazy (wodorofluorowęglow odory) Urządzenia klimatyzacyjne w budynkach 0 0 Podane w tabeli dane odpowiadają wartościom przekazanym przez Spółkę właściwym organom w ramach wymaganej przepisami prawa sprawozdawczości oraz w celu wyliczenia opłat za korzystanie ze środowiska. E.5.3 E.5.4 Emisja gazów cieplarnianych i pozostałych substancji na jednostkę przychodu. Rodzaj emitowanej substancji Wielkość emisji [kg/1mln] 2020 2021 Niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO) 2,5706 0,9229 Pył całkowity 0,0410 0,0220 Pył PM10 0,0128 0,0044 Tlenki siarki (SO x /SO 2 ) 0,0008 0,0009 Tlenki azotu (NO x /NO 2 ) 0,6213 0,7169 Tlenek węgla (CO) 0,1255 0,1420 CO 2 1 781,12 2034,79 F-gazy (wodorofluorowęglowodory) 0 0 Odpady i ścieki (E.6) E.6 Dążeniem Spółki jest prowadzenie gospodarki odpadami w sposób zapewniający jak najmniejszą uciążliwość dla środowiska. W zadaniach środowiskowych Polityka środowiskowa Spółki wyznacza w omawianym obszarze odziaływania:  zmniejszenie o 10% ilości odpadów w stosunku do ilości przyznanej w pozwoleniach. Zadanie zostało w 2021 roku zrealizowane z powodzeniem, podobnie jak w latach ubiegłych. Większość wytwarzanych w Spółce odpadów to odpady inne niż niebezpieczne - w 2021 r. odpady te stanowiły 97,81 % całości odpadów, z czego większość to odpady wytworzone poza instalacją, takie jak złom stalowy, zużyte urządzenia oraz odpady z realizowanych budów (zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu, drewno). Odpady niebezpieczne stanowiły w 2021 roku 2,19% wszystkich 42 odpadów. W grupie odpadów niebezpiecznych, największą część stanowiły odpady zużytego czyściwa, rozpuszczalniki i mieszaniny rozpuszczalników oraz opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone. Udział odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne W 2021 roku Spółka wytworzyła o 16,84 % odpadów więcej niż w 2020 roku. Większa ilość wytworzonych odpadów wynika głównie z faktu, że w 2021 roku została przeprowadzona likwidacja Zakładu Produkcyjnego w Krakowie, co wiązało się ze złomowaniem nieprzydatnych w dalszej działalności Spółki maszyn, urządzeń oraz innego wyposażenia hali produkcyjnej. Gospodarka odpadami prowadzona jest w oparciu o przepisy prawa oraz wdrożone procedury ZSZ, określające zasady gospodarowania w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego odziaływania na środowisko oraz sposób ewidencji ich ilości i opłat, z uwzględnieniem posiadanego pozwolenia na wytwarzanie odpadów, wydanego przez Prezydenta Miasta Krakowa. Wytwarzane w Spółce odpady podlegają identyfikacji co do rodzaju, ilości i szkodliwości oraz klasyfikacji kodowej. Na terenie Spółki wyznaczono miejsca tymczasowego gromadzenia odpadów, które są oznakowane i znane pracownikom. Miejsca magazynowania odpadów wyposażone są w odpowiednie sorbenty, na wypadek rozlania się odpadu. Odpady produkcyjne segregowane są w pojemnikach oraz kontenerach uniemożliwiających ich niekorzystne oddziaływanie na otoczenie, oznaczonych kodem i rodzajem odpadu. Za identyfikację operacji związanych z powstawaniem odpadów, prowadzenie właściwej gospodarki wytwarzanymi odpadami oraz prawidłowe zorganizowanie i utrzymywanie czasowych miejsc gromadzenia odpadów odpowiedzialni są dyrektorzy/kierownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych, w zakresie związanym z działalnością danej jednostki oraz mistrzowie i brygadziści. Powyższe obowiązki wynikają między innymi z przyjętych w Spółce procedur ZSZ: „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” (OS 01), „Zobowiązania dotyczące zgodności. Identyfikacja wymagań prawnych i ocena zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy” (SQ 0503), „Planowanie i nadzór nad działaniami operacyjnymi” (OS 03). Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe: Aspekt środowiskowy Operacja Sposób monitorowania/pomiaru aspektu Opakowania po farbach i podobnych substancjach Wykonywanie zabezpieczenia antykorozyjnego elementów stalowych Rejestracja ilości Złom stalowy i metali kolorowych Produkcja konstrukcji stalowych, zbiorników ciśnieniowych i innych Rejestracja ilości 97,81% 2,19% Odpady inne niż niebezpieczne Odpady niebezpieczne 43 wyrobów, naprawy sprzętu i środków transportowych Baterie i akumulatory Wymiana zużytych i uszkodzonych baterii i akumulatorów Rejestracja ilości Filtry olejowe Wymiana filtrów podczas wymiany oleju Rejestracja ilości Oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe bez dodatków chloroorganicznych Wymiana oleju Rejestracja ilości Szlam z myjni samochodowej Mycie nadwozi i sprzętu Rejestracja ilości Zużyte świetlówki i lampy zawierające rtęć Wymiana zużytych świetlówek i żarówek Rejestracja ilości Zużyte materiały i tarcze szlifierskie Cięcie i szlifowanie stali i innych materiałów Rejestracja ilości Odpady z tworzyw sztucznych i z gumy, zużyte opony i elementy gumowe Wymiana uszkodzonych lub zużytych węży spawalniczych, Wymiana ogumienia, naprawy karoserii Rejestracja ilości Płyny hamulcowe i zapobiegające zamarzaniu Naprawy układów hamulcowych i chłodniczych, okresowa wymiana płynów Rejestracja ilości Zużyte zaolejone czyściwo, zaolejone ubrania Używanie czyściwa podczas napraw sprzętu i środków transportu Rejestracja ilości Opakowania z tworzyw sztucznych, obudowy Zużyty sprzęt komputerowy, drukarki Rejestracja ilości Ścieki komunalne Potrzeby bytowe pracowników Rejestracja ilości Z omawianym obszarem, w tym zidentyfikowanymi znaczącymi aspektami środowiskowymi, wiąże się istotne ryzyko wzrostu ilości wytwarzanych odpadów, w szczególności ponad wielkości dopuszczalne określone w udzielonym Spółce przez Prezydenta Miasta Krakowa pozwoleniu. Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem postępując zgodnie z procedurami opisanymi w niniejszej części Sprawozdania, a także powyżej, w części ogólnej rozdziału „Obszar środowiskowy” (E), a w szczególności poprzez wskazane poniżej działania. Osoby odpowiedzialne w Spółce za gospodarowanie odpadami są zobowiązane do prowadzenia dokumentacji w tym zakresie, na kartach przekazania odpadów i kartach ewidencji odpadów w elektronicznym Systemie Bazy danych o Odpadach (BDO), które na bieżąco są weryfikowane przez Dział BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony Przeciwpożarowej i stanowią jeden z elementów monitoringu. Spółka przekazuje wszystkie wytworzone odpady uprawnionym odbiorcom zewnętrznym w celu poddawania ich procesom przetwarzania, aby gospodarka odpadami prowadzona była w sposób należyty i bezpieczny dla środowiska. Dodatkowo prowadzone są działania mające na celu minimalizację ilości wytwarzanych odpadów i ich prawidłową segregację, w tym:  cykliczne szkolenia, kształtujące świadomość środowiskową pracowników, między innymi z zakresu selektywnej zbiórki odpadów, składowania w wyznaczonym miejscu, optymalnego wykorzystania materiałów,  selektywna zbiórka odpadów i składowanie w wyznaczonym miejscu, w tym także zużytych materiałów i tarcz szlifierskich,  powtórne wykorzystanie, 44  zakupy materiałów dobrej jakości i dążenie do ich jak najlepszego wykorzystania, zgodnie z przeznaczeniem oraz przechowywanie zgodne z instrukcjami, w tym stosowanie tarcz szlifierskich i węży spawalniczych dobrej jakości, racjonalne wykorzystywanie stali (zakup na wymiar, trasowanie, wycinanie, stosowanie małych naddatków na obróbkę szlifowaniem itp.),  utrzymywanie środków transportu w dobrym stanie technicznym, bez wycieków oleju, stosowanie dobrych jakościowo olejów o wydłużonych okresach składowania, wymiana starego taboru na nowszy, stosowanie środków nietoksycznych dla środowiska i ulegających biodegradacji, utrzymywanie szczelności układów hamulcowych i chłodniczych,  zastępowanie czyściwa ze szmat czyściwem celulozowym. Monitoring ilości odpadów pozwala na określenie rodzajów odpadów, których należy wytwarzać mniej oraz wdrożenie działań mających na celu zmniejszenie ich wytwarzania i umożliwia odpowiednio szybką reakcję w przypadku sytuacji odbiegających od normy. Konieczność gromadzenia danych do wymaganych przepisami prawa sprawozdań sprzyja także monitorowaniu zużycia mediów, paliw i emisji substancji szkodliwych do powietrza. Zwiększanie świadomości pracowników z zakresu gospodarki odpadami sprzyja zachowaniom proekologicznym, w tym zwiększeniu w ogólnej ilości udziału tych odpadów, które mogą ulec przetworzeniu. Jednostka wprowadzająca w obszar działalności Spółki nowe substancje i materiały zobowiązana jest do dokonania odpowiedniej identyfikacji, jeszcze na etapie zapytania ofertowego, przed podpisaniem umowy, a następnie do przekazania Kierownikowi Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P. Poż. informacji o związanych z takimi substancjami i materiałami odpadach oraz o przedmiocie dostawy lub usługi, w wyniku której będzie wykorzystany lub wytwarzany odpad (skład, charakterystyka, uciążliwość dla środowiska). Podobnie przy wprowadzaniu nowych technologii, surowców oraz nowych opakowań, wprowadzający z wyprzedzeniem przedkłada do Kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.Poż., informacje o związanych z tym zmianach w rodzaju lub ilości dotychczas wytwarzanych odpadów. Przekazane dane stanowią podstawę do określenia sposobu postępowania z odpadami oraz zainicjowania ewentualnych postępowań administracyjnych. Wytworzone odpady Spółka przekazuje wyłącznie odbiorcom posiadającym odpowiednie, wymagane pozwolenia, tj. posiadającym aktualny wpis w Bazie Danych o Odpadach (BDO). Ważność przedmiotowych pozwoleń podlega każdorazowo sprawdzeniu, a dokumenty są ewidencjonowane w rejestrze odbiorców odpadów. Transport do miejsc zbierania lub przetwarzania zlecany jest podmiotom posiadającym zezwolenie na przewóz danego rodzaju odpadów. W organizacji obowiązują zasady współdziałania z kontrahentami wykonującymi na terenie Spółki i na placach budów prace mogące powodować powstawanie odpadów. Dotyczą one szczególnie dostawców usług wykonujących prace konstrukcyjno-budowlane, montażowe, remontowe, konserwacyjne i inne. W umowach zawieranych z dostawcami procesów/towarów/usług, nakładane jest na te podmioty zobowiązanie do przestrzegania przepisów prawa z zakresu ochrony środowiska, w tym gospodarki odpadami. Zgodnie z wiążącym tych dostawców dokumentem systemowym pn. „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych przez Instal Kraków S.A.”, są oni zobowiązani do prowadzenia w miejscu wykonywania prac selektywnej zbiórki wytworzonych odpadów i czasowego ich gromadzenia w wydzielonych, oznakowanych i odpowiednio zabezpieczonych miejscach, a po wywiezieniu z terenu budowy - do składowania na określonych przepisami prawa składowiskach, przeznaczonych dla danego rodzaju odpadów lub ewentualnie do zgodnej z prawem utylizacji. Dostawca ma obowiązek wyznaczenia osób odpowiedzialnych za nadzór nad realizacją usługi, aby zapewnić minimalizację ilości wytwarzanych odpadów. W przypadku naruszeń i bezskuteczności działań interwencyjnych, prace danego dostawcy podlegają wstrzymaniu przez kierownika budowy. Niezależnie Spółka zastrzega sobie prawo do odstąpienia od umowy z podmiotem działającym nienależycie w przedmiotowym zakresie. Dostawcy zobowiązani są do prowadzenia ewidencji odpadów oraz wymaganej przepisami prawa sprawozdawczości, a przestrzeganie przez nich przepisów prawa dotyczących ochrony środowiska oraz postanowień umów w tym zakresie podlega systematycznym kontrolom ze strony Spółki. Monitoring procesu prowadzony jest również poprzez kontrolę realizacji Programów Zarządzania Środowiskowego, sporządzanych dla każdego zadania inwestycyjnego. Działalność Spółki nie jest źródłem wytwarzania ścieków przemysłowych, zaś ścieki socjalno-bytowe odprowadzane są do kanalizacji miejskiej, na podstawie zawartej z właściwym przedsiębiorstwem 45 umowy i podlegają jego kontroli. W protokołach kontroli ścieków nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych wartości i wskaźników określonych w przepisach. E.6.1 E.6.2 Całkowita masa odpadów w podziale na niebezpieczne i inne niż niebezpieczne oraz sposób zagospodarowania Kod odpadu Nazwa odpadu Ilość dopuszczona wg pozwolenia [Mg/rok] Ilość odpadów wytworzona wg kart ewidencji odpadów [Mg/rok] Sposób gospodarowania odpadami zgodnie z pozwoleniem 2020 2021 ODPADY NIEBEZPIECZNE 080111 Odpady farb i lakierów zawierających rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne 2,500 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 110198 Inne odpady zawierające substancje niebezpieczne- odpady z trawienia stali nierdzewnej 0,400 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 130208 Inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe 3,500 0 0,424 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na odzysk tego rodzaju odpadów, w pierwszej kolejności poprzez regenerację, a jeżeli regeneracja będzie niemożliwa ze względu na stopień zanieczyszczenia, dopuszcza się ich unieszkodliwienie 140603 Rozpuszczalniki i mieszaniny rozpuszczalników 1,000 0,300 0,670 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 150110 Opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone 1,000 0,260 0,800 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów 46 150202 Zużyte czyściwo 3,500 0,410 0,520 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 160107 Filtry olejowe 1,200 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 160113 Płyny hamulcowe 0,200 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 160601 Baterie i akumulatory ołowiowe 1,500 0 0 W przypadku wytworzenia odpady bedą zwracane placówce handlowej prowadzącej sprzedaż akumulatorów (przy zakupie nowych ogniw) lub będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie lub zbierania tego rodzaju odpadów 160602 Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe 0,250 0 0 W przypadku wytworzenia odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie lub zbierania tego rodzaju odpadów -stosownie do ustawy o bateriach i akumulatorach 160708 Odpady zawierające ropę naftową lub jej produkty 1,000 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów Odpady zawierające ropę naftową lub jej produkty wytworzone w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników Poza instalacją (budowy) 0 0 47 160213 Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 160209 do 160212 Poza instalacją (budowy) 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 170503 Gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne (np. PCB) Poza instalacją (budowy) 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 160211 Zużyte urządzenia zawierające freony, HCFC,HFC Poza instalacją (budowy) 0 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 200121 Lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć Poza instalacją (budowy) 0 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie lub zbieranie tego rodzaju odpadów ODPADY INNE NIŻ NIEBEZPIECZNE 120101 Odpady z toczenia i piłowania żelaza oraz jego stopów 20,00 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 120117 Odpady poszlifierskie inne niż wymienione w 120116 1,00 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 48 120121 Zużyte materiały szlifierskie inne niż wymienione w 120120 2,500 0,120 0,170 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 150102 Opakowania z tworzyw sztucznych 2,400 0,640 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 150104 Opakowania z metali 5,500 0 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 150203 Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne inne niż wymienione w 150202 1,500 0 0,110 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 160103 Zużyte opony 4,50 4,380 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 160112 Okładziny hamulcowe inne niż wymienione w 160111 1,50 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 49 160115 Płyny zapobiegające zamarzaniu inne niż wymienione w 160114 0,15 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 160119 Tworzywa sztuczne 0,20 0 0,022 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 170405 Odpadowe żelazo i stal 70,000 42,595 3,440 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. Odpadowe żelazo i stal Poza instalacją (budowy) 2,050 95,020 150106 Zmieszane odpady opakowaniowe Poza instalacją (budowy) 0,770 0,240 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 160214 Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 Poza instalacją (budowy) 0,400 0,645 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 50 070213 Odpady z tworzyw sztucznych Poza instalacją (budowy) 0 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 170411 Kable inne niż wymienione w 170410 Poza instalacją (budowy 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 170904 Zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 170901, 170902 i 170903 Poza instalacją (budowy) 16,920 6,740 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 170604 Materiały izolacyjne inne niż wymienione w 170601 i 170603 Poza instalacją (budowy) 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 170107 Zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 Poza instalacją (budowy) 1,760 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 51 170101 Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów Poza instalacją (budowy 0 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 170102 Gruz ceglany Poza instalacją (budowy) 0 0 W przypadku wytworzenia, odpady będą przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 170201 Drewno Poza instalacją (budowy) 2,650 0,600 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 150101 Opakowania z papieru i tektury Poza instalacją (budowy) 0,400 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów 170203 Tworzywa sztuczne Poza instalacją (budowy) 20,500 0 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 160216 Elementy usunięte ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 160215 Poza instalacją (budowy) 0,030 0,020 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 170401 Miedź, brąz, mosiądz Poza instalacją (budowy) 0 0,573 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. 52 170402 Aluminium Poza instalacją (budowy) 0 0,060 Przekazywane podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami lub podmiotowi legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie tego rodzaju odpadów. Razem odpady niebezpieczne i inne niż niebezpieczne (budowy i siedziba Spółki) 94,185 110,054 Dane w tabeli dotyczą odpadów objętych udzielonym Spółce pozwoleniem na wytwarzanie odpadów oraz prowadzoną przez Spółkę zgodnie z przepisami prawa ewidencją i sprawozdawczością do właściwych organów. Dane dotyczą odpadów wytworzonych na terenie realizowanych przez Spółkę inwestycji innych podmiotów, a zatem poza instalacją Instal Kraków S.A. i tym samym nie objętych limitem określonym w posiadanym pozwoleniu. E.6.3 Całkowity wolumen odprowadzanych ścieków. Rodzaj emisji 2020 2021 Wolumen odprowadzonych ścieków (m 3 ) 2 941 2 648 * Podane wielkości odnoszą się do zużycia na potrzeby własne, wewnątrz organizacji, wynikają ze wskazań liczników wody Spółki lub danych wykazanych w dokumentach rozliczeniowych, wystawionych przez przedsiębiorców przesyłowych, z wyłączeniem wolumenu odprowadzonych ścieków w przypadku refakturowania na inne podmioty lub ujętego w stawce czynszu. W prezentowanych wartościach pominięto dane z realizacji zamówień w segmencie budowlano-montażowym i zagranicznym, ze względu na zróżnicowany sposób rozliczeń i występujący w przypadku części inwestycji brak możliwości indywidualnego opomiarowania. E.6.4 E.6.5 Emisja odpadów i ścieków na jednostkę przychodu Rodzaj emisji na jednostkę przychodu 2020 2021 Masa odpadów na jednostkę przychodu [Mg/1 mln zł] [KPI] 0,358 0,470 Ilość ścieków na jednostkę przychodu [m 3 /1 mln zł] 11,18 11,31 Pozostałe aspekty bezpośredniego i pośredniego oddziaływania na środowisko (E.7) E.7.1 E.7.2 E.7.3 E.7.4 W Spółce zidentyfikowano następujące, pozostałe istotne rodzaje zanieczyszczeń emitowanych w trakcie działalności operacyjnej Spółki, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko: hałas, drgania, a także awaryjny wyciek substancji lub pożar. Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe: Aspekt środowiskowy Operacja Sposób monitorowania/pomiaru aspektu Hałas Praca maszyn i urządzeń, praca z użyciem elektronarzędzi Pomiary stężenia hałasu 53 Operacje technologii mechanicznych Drgania Praca maszyn i urządzeń Operacje technologii mechanicznych Pomiary okresowe Spółka zapobiega lub ogranicza negatywne skutki oddziaływania na środowisko związane z hałasem i drganiami poprzez:  zakaz wykonywania prac powodujących hałas w porze nocnej;  wykonywanie prac w pomieszczeniach, przy zamkniętych oknach i drzwiach;  stosowanie ekranów akustycznych i obudów dźwiękochłonnych;  stosowanie przez pracowników indywidualnych środków ochrony (nauszniki, stopery);  prawidłowe posadowienie maszyn produkcyjnych;  utrzymywanie w pełnej sprawności maszyn, urządzeń, elektronarzędzi. Istotnym ryzykiem w obszarze środowiska to ryzyko związane z wystąpieniem awarii. Aspekt środowiskowy Operacja Sposób monitorowania/pomiaru aspektu Awaria: Wyciek oleju hydraulicznego, silnikowego, benzyny lub innych substancji ropopochodnych Praca maszyn, urządzeń i sprzętu budowlanego Wykonywanie usługi transportowej Rejestracja ilości Awaria: Pożar Praca maszyn, urządzeń i sprzętu budowlanego Rejestracja ilości Spółka zarządza powyższym ryzykiem poprzez:  przeglądy stanu technicznego sprzętu i środków transportu używanych na terenie budowy;  szkolenia wszystkich pracowników zatrudnionych na budowie w zakresie prawidłowego postępowania na wypadek awarii zagrażającej środowisku i zapoznania się z drogami ewakuacji z obiektu;  wyposażenie biur i stanowisk pracy w karty alarmowe i instrukcje postepowania na wypadek awarii;  prawidłową organizację prac pożarowo niebezpiecznych, zgodnie z „Instrukcją BHP podczas wykonywania robót z użyciem materiałów niebezpiecznych” (IBHP 0404);  wyposażenie miejsc wykonywania robót w odpowiedni sprzęt p.poż.;  określenie działań korygujących zapewniających zmniejszenie ryzyka wystąpienia podobnej awarii. W ramach ZSZ została opracowana i wdrożona procedura „Gotowość i reagowanie na sytuacje awaryjne” (OS 04). Celem procedury jest identyfikowanie i ustalenie sposobu reagowania, a także ustalenie sposobu zapobiegania i zmniejszenia wpływu na środowisko w sytuacjach awaryjnych, jakie mogą powstać podczas realizacji usług budowlanych, eksploatacji instalacji w Dziale Techniczno- Eksploatacyjnym (ZTE) oraz realizacji usługi produkcji przemysłowej. W procedurze dokonano identyfikacji zagrożeń dla środowiska powstałych podczas awarii sprzętu lub instalacji związanych z wyciekiem olejów (hydraulicznego lub napędowego) podczas ich składowania, wykonywania usługi sprzętowej i transportowej (podczas przejazdu drogami publicznymi lub na terenie budowy z równoczesnym zanieczyszczeniem gruntu) oraz w razie pożaru obiektów budowalnych, środków transportu, pożaru lub wybuchu instalacji użytkowanych na terenie przedsiębiorstwa. Zasady postępowania na wypadek awarii określono w podziale na rodzaj zagrożenia i miejsce ich wystąpienia, wskazano sposób działania po usunięciu skutków awarii w celu określenia jej przyczyn oraz obowiązek podjęcia działań korygujących i zapobiegawczych. 54 W przypadku zagrożeń związanych z wyciekami olejów smarowych, hydraulicznych oraz paliwa, a także w zależności od miejsca wystąpienia awarii, osoby wskazane w procedurze powinny:  przepompować olej z uszkodzonego pojemnika do sprawnego (uszkodzony pojemnik traktować jako zanieczyszczone opakowanie metalowe);  ograniczyć własnymi środkami wielkość wycieku, zabezpieczyć miejsce wycieku znakami ostrzegawczymi;  usunąć uszkodzenie środka sprzętowego lub transportowego będącego przyczyną wycieku, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w dokumentacji techniczno-ruchowej;  przeprowadzić neutralizację skutków wycieku przy pomocy sorbentu;  pozostałości po neutralizacji wycieku składować w pojemniku na zanieczyszczone czyściwo;  przeprowadzić wymianę zanieczyszczonego gruntu poprzez jego usunięcie i przekazanie odbiorcy posiadającemu pozwolenie na transport i gospodarkę odpadami szkodliwymi;  zabezpieczyć studzienki kanalizacyjne przed dostaniem się do nich rozlanego paliwa poprzez przykrycie folią i obwałowanie piaskiem lub sorbentem oraz oznakować teren znakami ostrzegawczymi;  powiadomić o awaryjnym wycieku (w zależności od miejsca wystąpienia wycieku) kierownika Działu Techniczno-Eksploatacyjnego (ZTE), kierownika budowy, kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. oraz właściwe służby ratownicze. W celu zapewnienia eksploatacji jednostek sprzętowych i transportowych w sposób minimalizujący możliwość wystąpienia sytuacji awaryjnych, połączonych z wyciekiem olejów, Dział Techniczno- Eksploatacyjny (ZTE) wykonuje:  przeglądy okresowe jednostek sprzętowych i transportowych, zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową, w terminach zgodnych z planami przeglądów;  codzienną obsługę jednostek sprzętowych i transportowych, której zadaniem jest – między innymi – sprawdzenie stanu technicznego instalacji olejowych;  okresowe szkolenia kierowców i operatorów w zakresie sposobów usuwania awarii i jej skutków wraz z omówieniem postanowień z protokołów z poprzednich narad i sposobu prowadzenia działań korygujących. Dla zapewnienia właściwej reakcji każdego pracownika Spółki na powstały w jego obecności pożar, w programach szkoleń uwzględnia się zasady użycia środków gaśniczych, a także zasady postępowania bezpośrednio po powstaniu pożaru. Czynności, które należy wykonać bezpośrednio po powstaniu/zauważeniu pożaru, to:  alarmowanie (powiadomienie bezpośredniego przełożonego, wezwanie straży pożarnej);  gaszenie ognia (odłączenie zasilania elektrycznego, zamknięcie dopływu gazu, zamknięcie przewodów wentylacyjnych od pomieszczeń lub obiektu objętego pożarem, usunięcie z zasięgu ognia materiałów palnych, likwidacja pożaru przy pomocy podręcznego sprzętu gaśniczego);  ewakuacja (odsunięcie od zasięgu ognia pracowników znajdujących się w strefie zagrożenia, a nie biorących udziału w akcji gaśniczej). W każdym przypadku awaryjnego wycieku olejów, paliwa oraz wybuchu pożaru należy sporządzić protokół ze wskazaniem przyczyn wycieku lub powstania pożaru/zagrożenia pożarowego i przyszłych działań korygujących, zapewniających zmniejszenie ryzyka podobnej awarii lub pożaru w przyszłości. Nadzór nad działaniami związanymi z utrzymaniem gotowości na wypadek awarii, sporządzeniem protokołu i oceną przyczyn awarii oraz realizacją działań korygujących prowadzi kierownik Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony p.poż. W celu przeciwdziałania nadzwyczajnym zagrożeniom opracowano instrukcję bezpieczeństwa pożarowego dla obiektów Instal Kraków S.A. Podstawowym celem opracowania tej instrukcji jest zapewnienie maksymalnej ochrony ludziom przebywającym na terenie obiektów Spółki. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego charakteryzuje także zagrożenie pożarowe, wybuchowe w procesach technologicznych, urządzeniach, instalacjach w czasie ich ruchu (np. instalacja do lakierowania konstrukcji stalowych), zasady zapobiegania możliwości powstania pożaru oraz postępowania w czasie pożaru, zasady zabezpieczenia prac niebezpiecznych pożarowo, rozmieszczenie podręcznego sprzętu gaśniczego i środków do likwidacji ewentualnego wycieku lub rozlewu. 55 W Spółce opracowano również „Instrukcję BHP podczas wykonywania robót z użyciem materiałów niebezpiecznych” (IBHP 0404). Celem tej instrukcji jest określenie szczegółowych zasad bezpiecznego wykonywania prac prowadzonych z użyciem materiałów i preparatów niebezpiecznych, w sposób nie zagrażający życiu i zdrowiu pracowników oraz środowisku naturalnemu. Ponadto w Spółce obowiązuje instrukcja „Zasady magazynowania farb i lakierów” (IQ 080103), ustalająca jednolite zasady magazynowania wyrobów malarskich (farb, lakierów, rozpuszczalników) we wszystkich jednostkach organizacyjnych Spółki, w tym także w magazynach organizowanych na poszczególnych budowach. Powyższa instrukcja określa warunki składowania tych materiałów, w tym w odniesieniu do materiałów już częściowo wykorzystanych oraz tych, których nie wolno już wykorzystywać w procesie produkcji. Powyższe zasady i procedury pozwalają na stały monitoring tego ryzyka, badanie, w jakim kierunku ono ewoluuje, tak, aby podejmować odpowiednie działania zapobiegawcze. Liczba awarii środowiskowych i skarg Wskaźnik 2020 2021 Liczba awarii środowiskowych 0 0 Liczba skarg dotyczących obszaru środowiska 0 0 W okresie sprawozdawczym nie odnotowano awarii ze skutkiem środowiskowym, skażeń środowiskowych ani nie wszczęto żadnego postępowania administracyjnego w związku z potencjalnym naruszeniem przez Spółkę przepisów ochrony środowiska. Na Spółkę nie została także nałożona żadna kara w związku z naruszeniem przepisów ochrony środowiska. Drobne wycieki oleju z maszyn i samochodów są usuwane natychmiast po ich zaistnieniu poprzez zastosowanie sorbentów, które znajdują się w wyznaczonych miejscach w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Spółki oraz w samochodach ciężarowych i żurawiach samochodowych. W 2021 roku, podobnie jak w latach poprzednich, do Spółki nie wpłynęła żadna skarga dotycząca obszaru środowiska. E.7.5 Odsetek (%) umów z kontrahentami, w których znalazła się klauzula odnosząca się do poszanowania środowiska naturalnego oraz liczba audytów u dostawców towarów lub usług Opis wskaźnika Wartość 2020 2021 Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług z klauzulą dotyczącą poszanowania środowiska 88 89 Liczba audytów u dostawców towarów/usług pod kątem przestrzegania zasad ochrony środowiska 0 0 * Wskaźnik liczony jako odsetek procentowy wartości umów, w których znalazła się klauzula odnosząca się do poszanowania środowiska naturalnego, w ogólnej wartości umów zawartych przez Spółkę w 2021 r. z dostawcami towarów/usług. E.7.6 W 2021 r. nie były przeprowadzane u dostawców towarów/usług dodatkowe audyty pod kątem przestrzegania przepisów ochrony środowiska ze względu trwającą epidemię SARS–CoV-2, przy jednoczesnym stwierdzeniu podczas bieżących kontroli, przeprowadzanych na realizowanych budowach, braku istotnych nieprawidłowości w obszarze ochrony środowiska. Rozszerzona odpowiedzialność środowiskowa: produkty i usługi (E.8) E.8.2 56 We wszystkich segmentach swojej działalności Spółka stara się uzyskiwać przychody z działalności z poszanowaniem środowiska naturalnego i świadomością wpływu wytwarzanych produktów i usług na jego stan. Spółka działa w pełnej zgodności z przepisami prawa, indywidulanych decyzji administracyjnych oraz umów cywilnoprawnych oraz dąży do tego, by zaprojektowane i wytworzone produkty pozostawiały mały ślad środowiskowy. Dokonując oceny znaczenia aspektów środowiskowych, bierze pod uwagę wszystkie fazy cyklu życia wytwarzanych produktów: projekt, wytwarzanie/wykonanie, serwis, eksploatację, powtórne użycie i utylizację. Spółka dąży do redukcji negatywnego wpływu na środowisko także na etapie użytkowania i utylizacji wytworzonych produktów, co wiąże się z ich właściwościami takimi jak: energochłonność, zapotrzebowanie na części zamienne, użyteczność, jakość i trwałość, ale także ze sposobem ich eksploatacji przez samych użytkowników. Dostarczane produkty użytkowane są z wykorzystaniem energii, której zużycie zależy między innymi od ich jakości i efektywności energetycznej. W segmencie budowlano–montażowym, gdzie Spółka występuje w roli generalnego wykonawcy, bądź podwykonawcy, odpowiedzialność przejawia się przede wszystkim w przestrzeganiu wymagań prawnych i norm środowiskowych, zarówno w odniesieniu do własnej działalności, jak również zatrudnianych dostawców towarów/usług, stosowaniu wysokiej jakości materiałów, posiadających odpowiednie certyfikaty. W przypadku realizacji inwestycji „pod klucz”, dokumentacja projektowa uwzględnia wymagania klienta, w tym aspekty środowiskowe na etapie eksploatacji. Użytkownicy obiektów poddawani są szkoleniom odnośnie zasad eksploatacji, serwisowania i przeprowadzania przeglądów okresowych. Użytkownicy są obligowani do przestrzegania zapisów instrukcji techniczno-ruchowych i instrukcji eksploatacji, przekazywanych w ramach dokumentacji powykonawczych, uszczegóławiających działania, których należy przestrzegać w trakcie użytkowania, tak by ich oddziaływanie było nieinwazyjne dla otaczającego środowiska, zapewniało długą żywotność i ograniczało konieczność oraz częstotliwość wykonywania remontów lub napraw. W segmencie deweloperskim Spółka spełnia nie tylko wymogi prawne, ale również stara się czynić projektowane osiedla mieszkaniowe przyjaznymi dla środowiska i ich mieszkańców, między innymi dbając o odpowiednią geometrię budynków i właściwy dobór materiałów. Realizowane przez Spółkę inwestycje mieszkaniowe, na etapie użytkowania budynków, generują zapotrzebowanie w energię elektryczną i cieplną. Zużycie energii zależy nie tylko od warunków pogodowych, indywidualnego zapotrzebowania i racjonalnego korzystania przez samych użytkowników, ale także od efektywności energetycznej, przyjętych rozwiązań projektowych i zastosowanych materiałów. Spółka chcąc zapobiec nadmiernej energochłonności budynków, podejmuje działania zmierzające do ograniczenia ilości zużycia energii na etapie ich użytkowania, polegające na:  stosowaniu certyfikowanych systemów termoizolacyjnych pozwalających na znaczące zmniejszenie zapotrzebowania na energię;  montażu okien i szyb energooszczędnych, o niskich współczynnikach przenikania ciepła;  projektowaniu z myślą o jak największym doświetleniu słonecznym pomieszczeń;  stosowaniu wiatrołapów i energooszczędnych źródeł światła;  sterowaniu oświetleniem w częściach wspólnych budynków poprzez wyłączniki czasowe oraz czujniki ruchu;  stosowaniu materiałów i surowców certyfikowanych, wysokiej jakości. Powyższe działania wpływają na podwyższenie efektywności energetycznej budynków, co z kolei przekłada się na niższe koszty eksploatacyjne po stronie użytkowników oraz redukcję emisji gazów, w tym gazów cieplarnianych. Powyższym celom sprzyjają zmiany regulacyjne, do których Spółka się stosuje, w tym zmiana warunków technicznych dla budynków w segmencie deweloperskim, w zakresie oszczędzania energii i izolacyjności cieplnej. Wysoka jakość i trwałość budynków mieszkaniowych oraz wytworzonych w segmencie produkcji przemysłowej wyrobów, zapewnia im dłuższą żywotność, ogranicza częstotliwość wykonywania remontów lub napraw, a tym samym minimalizuje ilość wytwarzanego odpadu i kosztów jego utylizacji. Część wykorzystanych do budowy lub produkcji surowców i materiałów, będzie mogła być poddana recyklingowi i ponownie wykorzystana w przyszłości. Jednym z celów strategicznych na lata 2022-2024 jest redukowanie śladu węglowego netto w cyklu życia budynków realizowanych w ramach inwestycji deweloperskich Spółki, w szczególności w drodze zwiększenia wykorzystania bezpiecznych, przyjaznych środowisku, nowych technologii i proekologicznych rozwiązań, pozwalających między innymi zmniejszyć energochłonność budynków w 57 fazie użytkowania (w tym wdrożenie mikrogeneracji energii, optymalizacja izolacyjności termicznej przegród, zastosowanie niskoenergetycznych źródeł światła) oraz w drodze odpowiedniego doboru materiałów. Od 2022 r. każda nowo projektowana inwestycja mieszkaniowa będzie przewidywała urządzenia wytwarzające energię (np. zastosowanie fotowoltaiki), oświetlenie ledowym, potrójne szyby, możliwość montażu ładowarek dla pojazdów elektrycznych w obiektach wielorodzinnych. 58 Obszar społeczny i pracowniczy (S) Korzystanie z pomocy publicznej i zlecenia publiczne (S.1) S.1.1 S.1.2 W raportowanym okresie Spółka nie korzystała z pomocy publicznej. Istotną część przychodów w segmencie budowlano-montażowym, Spółka osiąga na rynku inwestycji stanowiących zamówienia publiczne. Działalność Spółki na tym rynku polega na wykonywaniu zadań realizowanych w systemie generalnego wykonawstwa na podstawie umowy zawartej z inwestorem, jak również na wykonywaniu prac (dostaw/usług/robót budowlanych) na podstawie umowy o podwykonawstwo objętej regulacją Prawa zamówień publicznych, to jest jako podwykonawca innych podmiotów, które zawarły z inwestorem umowę w sprawie zamówienia publicznego. Wartość przychodów pochodzących z zamówień publicznych i ich procentowy udział w całości przychodów. Źródło przychodów 2020 2021 Przychody ze sprzedaży Spółki ogółem (wartość w tys. PLN) 263 077 248 472 Przychody pochodzące z zamówień publicznych realizowanych w generalnym wykonawstwie (wartość w tys. PLN) 92 408 71 951 Udział [%] przychodów pochodzących z zamówień publicznych realizowanych w generalnym wykonawstwie w całości przychodów Spółki 35,1 29,0 Przychody ze sprzedaży z umów realizowanych jako podwykonawca innego podmiotu, który zawarł z inwestorem umowę w sprawie zmówienia publicznego (wartość w tys. PLN) 265 0 Udział [%] przychodów pochodzących z umów realizowanych jako podwykonawca innego podmiotu, który zawarł z inwestorem umowę w sprawie zmówienia publicznego w całości przychodów Spółki 0,1 0 Zamówienia tego rodzaju stanowią dla Spółki pożądane transakcje z wiarygodnym finansowo, wypłacalnym podmiotem, który nie będzie zagrożony upadłością. Oprócz pewności zapłaty, obecność na rynku zamówień publicznych podnosi rangę Spółki i daje korzyści wizerunkowe. Powyższe dotyczy również odpowiednio występowania Instal Kraków S.A. w łańcuchu dostaw takich inwestycji, na podstawie umów o podwykonawstwo, z uwagi na wynikający z Prawa zamówień publicznych rygoryzm rozliczeń i przewidziany mechanizm bezpośredniej płatności przez inwestora w przypadku uchylania się od obowiązku zapłaty wynagrodzenia przez wykonawcę. Z drugiej jednak strony, rynek ten cechuje duży formalizm, brak możliwości utrzymywania trwałych relacji z zamawiającym oraz - w dalszym ciągu - w postępowaniach o udzielenie zamówień przewaga ceny nad jakością i związana z tym konkurencja cenowa oraz niższa rentowność. Spółka troszczy się o wizerunek podmiotu godnego zaufania, budzącego zadowolenie ze współpracy. Zgodnie z Kodeksem Etyki przyjęła zobowiązanie budowania pozytywnych relacji z klientami poprzez dostarczanie wysokiej jakości produktów i usług, odpowiadających potrzebom klientów i zapewniających ich satysfakcję, działanie zgodnie z przepisami prawa i zawartymi umowami, w szczególności należyte wykonywanie zaciągniętych zobowiązań, dotrzymywanie terminów i złożonych obietnic oraz dokładanie starań, aby wyeliminować ryzyko konfliktu, a ewentualne spory rozstrzygać ugodowo. 59 Podejście Spółki do realizacji zamówień publicznych wpisuje się w politykę wynikającą z regulacji Kodeksu Etyki, a także Politykę ZSZ, której celem jest dostarczanie takich wyrobów i usług, które poziomem swojej jakości zaspokajają potrzeby klientów, są przyjazne środowisku naturalnemu, a ich wytworzenie i użytkowanie jest w pełni bezpieczne. Rynek zamówień publicznych jest uznawany za bardziej wymagający od komercyjnego. Z realizacją wiąże się istotne ryzyko wynikające z ewentualnego niespełnienia warunków wynikających z umowy zawartej z klientem, w tym w zakresie jakości wykonania oraz terminów realizacji, a w konsekwencji zapłaty wysokich kar umownych i potencjalnego odszkodowania uzupełniającego, które zamawiający zmuszony będzie egzekwować w związku z obowiązującą go dyscypliną finansów publicznych. Z materializacją powyższego ryzyka związane jest kolejne, w postaci niezadowolenia klienta i utraty przez Spółkę dobrej reputacji. Najważniejszym dla Spółki miernikiem satysfakcji zamawiającego są otrzymane referencje. Z uwagi na krzyżowanie się sfery prywatnej z publiczną, w obszarze tym istnieje również potencjalne zagrożenie zachowaniami o charakterze korupcyjnym (sposób zarządzania ryzykiem zachowań nieetycznych, w tym korupcyjnych, został opisany w części S.10 oraz G.4 Sprawozdania). Spółka zarządza przedmiotowymi ryzykami działając w sposób opisany poniżej, w szczególności zgodnie ze wskazanymi procedurami. Proces uzyskania zamówień, ich realizacji oraz rozliczenia, objęty jest regulacjami Zintegrowanego Systemu Zarządzania w Spółce. Celem szczegółowym polityki Spółki w omawianym obszarze jest podpisanie z klientem takiej umowy, która może być przez Spółkę wykonana w sposób spełniający wymagania klienta. Na proces ten, w zakresie zamówień publicznych, składają się podprocesy:  Akwizycja – obejmujący etap od uzyskania informacji o przetargu do podjęcia decyzji o udziale w nim i pobrania materiałów przetargowych,  Przygotowanie oferty – od pozyskania materiałów przetargowych do złożenia oferty,  Przygotowanie umowy – od informacji o przyznaniu zamówienia do podpisania umowy z klientem. Czynności w powyższych podprocesach prowadzone są zgodnie z procedurą „Przegląd umowy” (SQ 0301), której celem jest określenie zasad postępowania przy opracowywaniu ofert oraz zawieraniu umów z klientami i zapewnienie, że do realizacji zostaną przyjęte tylko te zlecenia oraz podpisane takie umowy, które mogą być przez Spółkę należycie zrealizowane. Spółka każde potencjalne zamówienie poddaje przed złożeniem oferty analizie w następujących obszarach:  warunków zawartych w specyfikacji warunków zamówienia/instrukcji dla wykonawców/programie funkcjonalno-użytkowym oraz innych materiałach przetargowych,  wymagań w zakresie uprawnień i doświadczenia (referencji) Spółki,  wymaganych kwalifikacji pracowników,  możliwości realizacji umowy w proponowanym terminie,  możliwości własnych realizacji umowy (potencjał ekonomiczny Spółki, zasoby kadrowe, sprzętowe, technologiczne),  uwarunkowań technicznych, technologicznych, prawnych , środowiskowych i związanych z BHP,  historii zdarzeń losowych, mających miejsce w okresie ostatnich 20 lat na terenie przyszłej realizacji zadania (powodzie, zalania, podtopienia, itp.) i wpływających na warunki oraz koszty ubezpieczenia budowy. Proces analizy obejmuje także szacowanie ryzyka, zgodnie z procedurą „Zarządzanie ryzykiem” (SQ 2301), które jest podstawą do podjęcia decyzji o przygotowaniu i złożeniu oferty. Decyzja dokumentowana jest na sporządzanej Karcie szacowania ryzyka i działań redukujących ryzyko. W przypadku wyboru oferty Spółki i zawarcia umowy z zamawiającym, kierownik Działu Umów Spółki (lub wyznaczony przez niego pracownik) jest odpowiedzialny za przeniesienie do umów z dostawcami towarów/usług odpowiednich wymagań wynikających z umowy w sprawie zamówienia publicznego. Na etapie realizacji zamówienie podlega stałemu nadzorowi, również w łańcuchu dostaw, ze strony dyrektora pionu i dyrektora oddziału robót realizującego zamówienie, kierownika budowy, kierownika kontraktu, kierowników robót branżowych (lub specjalistów branżowych) oraz w powierzonym zakresie innych osób odpowiedzialnych. Proces wykonawstwa poddany jest restrykcjom wynikającym z umowy z klientem, przepisów prawa oraz wewnętrznych regulacji Spółki. Czynności, których celem jest 60 zapewnienie należytego wykonania umowy zawartej z klientem, na tym etapie, prowadzone są zgodnie z procedurami: 1. „Zakupy usług” (SQ 0604) oraz „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” (SQ 0601), które regulują proces kwalifikacji i wyboru odpowiednich dostawców towarów/usług, gwarantujących spełnienie między innymi wymagań normatywnych, jakościowych, ilościowych i terminowych klienta. Ocena dostawców towarów/usług dokonywana jest na podstawie ankietyzacji oraz udokumentowanych informacji o dotychczasowej współpracy z danym podmiotem, audytów dostawcy lub informacji o wynikach audytów wykonywanych u niego przez jednostki certyfikujące, oceny wzorca wyrobu i udokumentowanej renomy dostawcy. Ostateczną decyzję o wyborze dostawcy towaru/usług, istotnego z punktu widzenia realizacji zamówienia, podejmuje dyrektor pionu. 2. „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” (SQ 0903), która określa zasady planowania, realizacji i rozliczania umów obejmujących wykonanie inwestycji w generalnym wykonawstwie oraz zasady koordynacji i nadzoru nad pracami dostawców towarów/usług, związanymi z realizacją inwestycji. Nadzór nad realizacją na budowie prowadzi kierownik budowy oraz kierownicy robót branżowych (lub specjaliści branżowi). Nadzór ten obejmuje:  wykonywanie robót zgodnie z aktualną dokumentacją projektową, projektem organizacji robót, ustawą Prawo budowlane,  koordynację robót poszczególnych dostawców usług (podwykonawców) zgodnie z dokumentacją projektową i projektem organizacji robót,  zapewnienie odpowiednich sił i środków niezbędnych dla realizacji umowy w terminie określonym w harmonogramie,  wykonywanie czynności kontrolnych i badań określonych w planach kontroli i badań oraz zgodnie z warunkami wykonania i odbioru robót,  wykonywanie robót w sposób bezpieczny, z zachowaniem wymagań przepisów BHP, p.poż. i ochrony środowiska,  kontrolę dostaw i usług, zgodnie z procedurą „Kontrola i badania w generalnym wykonawstwie inwestycji” (SQ 1002). Podstawowym dokumentem planowania realizacji umowy jest Plan Jakości, sporządzany zgodnie z procedurą „Plan Jakości realizacji budowy” (SQ 2401). Obejmuje on zdefiniowane i udokumentowane działania stosowane w trakcie realizacji, sposób, w jaki należy wykonać wymagane czynności (bezpośrednio lub przez odesłanie do właściwych procedur lub innych dokumentów). Niezbędnym elementem Planu Jakości jest zestawienie punktów krytycznych dla danego procesu realizacji budowy, wskazanie, co należy uwzględnić w harmonogramie, w których momentach należy dokonać sprawdzenia wykonanych części realizowanego zadania oraz określenie działań korygujących (oraz następujących po nich działań właściwych dla realizowanego zadania), podejmowanych w celu wyeliminowania niezgodności, a także rodzaj i zakres audytów jakości, jakie należy przeprowadzić oraz jak ich wyniki powinny być wykorzystane do poprawy i eliminowania niezgodności, które wpływają na realizowane zadanie. Plan Jakości wskazuje również, jak udokumentowane procedury dostawcy towarów/usług są stosowane i w jaki sposób są powiązane z procedurami właściwymi dla danego zadania. Kierownik budowy, kierownicy robót branżowych oraz specjaliści branżowi prowadzą, w oparciu o Plany kontroli i badań, zgodnie z procedurą „Kontrola i badania w generalnym wykonawstwie inwestycji” (SQ 1002), systematyczną kontrolę jakości robót w celu stwierdzenia jej zgodności z umową z klientem, projektem budowlanym, umowami z dostawcami oraz przedmiotowymi normami. Czynności podejmowane w celu zapewnienia należytej jakości przedmiotu zamówienia zostały szczegółowo opisane w części S.11 Sprawozdania. Procedura SQ 0903 („Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji”) przewiduje również zasady rozliczenia zamówienia oraz stały monitoring ze strony dyrektora pionu w zakresie stanu realizacji budżetu pod kątem wystąpienia w nim wartości odbiegających od oczekiwanych, między innymi na podstawie karty budżetu budowy, harmonogramów rzeczowo-finansowych oraz planów finansowania budowy. 3. „Projektowanie” (SQ 0401), która reguluje sposób postępowania podczas projektowania wyrobu lub procesu spełniającego ustalone w umowie z klientem wymagania; 61 Monitoring i kontrola procesu realizacji obejmuje w szczególności:  nadzorowanie zgodności realizacji prac z terminami założonymi harmonogramie,  nadzorowanie zgodności realizowanych prac z dokumentacją projektową i wymaganiami zamawiającego,  nadzorowanie zgodności realizowanych prac z normami i warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót,  kontrolę zgodności realizacji inwestycji z harmonogramem dostaw materiałowych i ocenę ich jakości z przywołanymi normami,  kontrolę zgodności zakresu robót z posiadanymi przez pracowników kwalifikacjami,  kontrolę zgodności pracy sprzętu z dokumentami potwierdzającymi jego stan techniczny,  bieżącą, systematyczną i ciągłą kontrolę jakości realizowanych prac, obejmującą również podzlecone zakresy,  dokonywanie odbiorów częściowych oraz odbiorów robót zanikających,  kompletowanie atestów, certyfikatów i świadectw dla materiałów i urządzeń wbudowanych,  realizację Planu kontroli i badań,  kontrolę stanu BHP, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska, poprzez kontrolę Planów poprawy warunków BHP i Programów zarządzania środowiskowego,  bieżącą analizę kosztów prac wykonywanych siłami własnymi oraz przez dostawców towarów/usług i odbywa się zgodnie z procedurą ZSZ „Monitorowanie” (SQ 2001). Spółka prowadzi również, zgodnie z wyżej wymienioną procedurą, monitorowanie zadowolenia klienta, które realizowane jest w oparciu o:  otrzymane referencje,  informacje zwrotne dotyczące różnych aspektów świadczonej usługi, przekazywane w trakcie jej realizacji poprzez inspektorów nadzoru, a omawiane na naradach produkcyjnych,  zapisy protokołów odbioru,  wymagania klienta (wyszczególnione w umowie oraz wynikające z sytuacji rynkowej),  informacje pozyskiwane od konkurencji (dotyczące poziomu świadczenia usług). Najważniejszym dla Spółki miernikiem satysfakcji zamawiającego są otrzymane referencje. Spółka uznaje wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano-montażowym za jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności, który jest na poziomie wyższym w stosunku do roku 2020. Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano- montażowym [KPI] 2020 2021 Stosunek liczby otrzymanych referencji do liczby złożonych w badanym okresie wniosków o ich wydanie, w odniesieniu do zakończonych w tym okresie umów w segmencie budowlano-montażowym x 100 [%] 50 75 W przypadku zgłoszenia reklamacji przez klienta, Spółka postępuje zgodnie z umową z klientem oraz procedurami „Kontrola i badania” (SQ 1001) oraz „Działania korygujące” (SQ 1401). Spółka monitoruje proces usuwania usterek, w tym prowadzi ich rejestr, stanowiący również podstawę analizy i oceny terminowości działań Spółki w tym obszarze. Ryzyka związane z realizacją zamówień są częściowo przenoszone na inne podmioty, poprzez ubezpieczenia i gwarancje bankowe lub ubezpieczeniowe oraz w relewantnym zakresie na dostawców towarów i usług. Wpływ epidemii COVID-19 na realizację zamówień W 20201 r. ryzyko niedotrzymania warunków zawartej z klientem umowy (nieterminowej realizacji zamówienia lub projektu) w związku z epidemią COVID-19 nie zwiększyło się w stosunku do poziomu z roku 2020. Sytuacja na budowach była monitorowana na bieżąco, tak aby w razie potrzeby podjąć odpowiednie kroki dotyczące organizacji pracy. Monitoringiem objęta została również płynność działania organów administracji i instytucji uczestniczących w odbiorach robót, a inwestorom wszelkie utrudnienia zgłaszane były zgodnie z przepisami prawa. W ramach organizacji Spółka podjęła możliwe działania 62 zapobiegawcze; obowiązywały procedury dotyczące zachowania reżimu sanitarnego, w tym szereg działań o charakterze organizacyjnym i porządkowym, mających na celu ograniczenie ryzyka zakażenia i rozprzestrzeniania się zakażenia koronawirusem SARS-Cov-2 na Spółkę. Pracownicy zostali wyposażeni w niezbędne środki ochrony osobistej. Sprawowany był nadzór nad przestrzeganiem zasad higieniczno- sanitarnych oraz przyjętych zasad i procedur postępowania w tym zakresie. Ostatecznie realizacja zleceń przebiegała bez przestojów, w trybie nie odbiegającym od normy. W przypadku ponownego rozwoju epidemii Spółka przewiduje możliwość wystąpienia trudności związanych z wydłużeniem łańcucha dostaw, wzrostem cen materiałów, ograniczeniami w dostępności pracowników własnych oraz u podwykonawców oraz zwiększeniem kosztów siły roboczej, ograniczeniami w możliwości przemieszczania się po kraju, transportu i dostępu do placów budów, ewentualnymi przestojami, opóźnieniami w działaniu instytucji uczestniczących w procesie inwestycyjnym, w tym wydłużeniem terminów urzędowych i terminów uzyskania decyzji administracyjnych. W celu ograniczenia ekspozycji na to ryzyko, Spółka ściśle nadzoruje proces realizacji przedsięwzięć, a w razie potrzeby podejmuje odpowiednie działania, w tym polegające na zamianie (tam gdzie to możliwe) materiałów, których dostawy wstrzymano, na inne oraz zastrzega w umowach z dostawcami towarów/usług możliwość ograniczenia zakresu rzeczowego lub wykonawstwa zastępczego. Poziom zatrudnienia i poziom wynagrodzeń (S.2) S.2 W spółce polityka zatrudnienia oparta jest na założeniu, że doświadczenie, wiedza, umiejętności, kompetencje oraz zaangażowanie pracowników, wpływają bezpośrednio na pozycję rynkową Spółki i mogą stanowić o jej przewadze konkurencyjnej. Celem prowadzonej polityki jest zapewnienie Spółce pracowników o wykształceniu, umiejętnościach i doświadczeniu, adekwatnym do strategii i celów Spółki, wykorzystujących w pracy postęp techniki, wrażliwych na zagadnienia środowiska, w którym żyją i pracują, zapewniających wysoką jakość produktów i świadczonych przez Spółkę usług. Politykę Spółki w obszarze zatrudnienia określają:  Kodeks Etyki Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A., Polityka Poszanowania Praw Człowieka, która m.in. opiera się na Deklaracji Międzynarodowej Organizacji Pracy Dotyczącej Podstawowych Zasad i Praw w Pracy. Podstawowe zasady określone w wyżej wymienionych dokumentach, to:  równe traktowanie w zatrudnieniu, zakaz dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, wykształcenie, czy inne różnice,  rekrutacja najlepszych kandydatów, w oparciu o obiektywne kryteria,  równy dostęp do szkoleń i awansu zawodowego,  prawo do zrzeszania się,  godne warunki pracy i wynagradzania,  otwartość w komunikacji,  przyjazna atmosfera pracy, oparta na wzajemnym szacunku i poszanowaniu godności osobistej pracowników oraz prawa do prywatności,  bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Powyższe zasady realizowane są przy pomocy szeregu procedur i wewnętrznych regulacji, do których należą m.in.:  Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy Instal Kraków S.A.,  Regulaminy Pracy Instal Kraków S.A.,  Regulamin zatrudniania pracowników Instal Kraków S.A. na budowach eksportowych w Niemczech,  Karta procesu „Zarządzanie Personelem” (P X), 63  Procedura „Szkolenie” (SQ 1801). Spółka działa w pełnej zgodności z prawem w zakresie wynagrodzeń, czasu pracy i innych świadczeń pracowników. System wynagrodzeń i premiowania oparty jest na zasadzie obiektywizmu, sprawiedliwości i ekwiwalentności oraz zgodności z przepisami prawa i wewnętrznymi regulacjami. Świadczenia należne pracownikom wypłacane są bez opóźnień. Rekrutacja nowych pracowników rozpoczyna się od stworzenia profilu rekrutacyjnego, w którym określane są podstawowe informacje o danym stanowisku, wymagania dotyczące kandydata oraz wskazanie kompetencji, które powinien posiadać nowy pracownik. Profil rekrutacyjny tworzony jest odpowiednio przez dyrektorów pionów lub kierowników danych jednostek organizacyjnych, w których ma być zatrudniony nowy pracownik. Na podstawie utworzonego profilu sporządzane jest odpowiednie ogłoszenie o pracę. Spółka stwarza możliwość rozwoju i awansu wszystkim pracownikom, w związku z tym w pierwszej kolejności stara się przeprowadzać rekrutację wewnętrzną. Jeśli wśród pracowników Spółki brak jest odpowiednich kandydatów na dane stanowisko, przeprowadzana jest rekrutacja zewnętrzna. W roku 2021 Spółka korzystała z dostępu do elektronicznego systemu rekrutacji, który ułatwia efektywne zarządzanie aplikacjami pochodzącymi z wielu źródeł oraz wspiera proces przetwarzania danych osobowych kandydatów do pracy, zgodnie z wymogami „Rozporządzenia RODO”. W Spółce obowiązują Tabele Wymagań Kwalifikacyjnych, określające wymagania dla pracowników zarówno umysłowych, jak i fizycznych, na poszczególnych stanowiskach pracy. W tabelach wskazuje się minimalne wymagania odnośnie wykształcenia, specjalistycznych szkoleń, uprawnień, stażu pracy czy szczególnych umiejętności. Tabele są weryfikowane, aktualizowane i zatwierdzane przez dyrektorów właściwych pionów organizacyjnych Spółki. Ma to na celu ciągłe dostosowywanie się Spółki do wymagań rynku pracy i planowanych działań. Zgodność kwalifikacji pracowników z wymaganiami zawartymi w Tabelach Wymagań Kwalifikacyjnych oraz obowiązującymi normami i przepisami poddawana jest audytom wewnętrznym. W Spółce obowiązuje „Regulamin zatrudniania pracowników Instal Kraków S.A. na budowach eksportowych w Niemczech”, określający zasady rekrutacji oraz warunki zatrudnienia i wynagradzania pracowników wykonujących pracę na terenie RFN. Potrzeby odnośnie ilości pracowników, ich kwalifikacji, doświadczenia oraz miejsca ich zatrudniania w Niemczech, zgłasza kierownictwo oddziału Spółki w Niemczech. Rekrutacja przeprowadzana jest w oparciu o obiektywne kryteria, określone w regulaminie (wykształcenie, doświadczenie zawodowe, specjalistyczne uprawnienia, staż pracy, znajomość języka niemieckiego). Jednym z ryzyk dotyczących obszaru pracowniczego, które zostało uznane za istotne, jest ryzyko związane z nieprzestrzeganiem zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Realizacja powyższego ryzyka mogłaby doprowadzić do utraty pracowników, w szczególności kluczowych pracowników średniego i wyższego szczebla, posiadających specjalistyczne wykształcenie, doświadczenie i kwalifikacje zawodowe, pozwalających Spółce na realizację jej celów. Jest to szczególnie istotne z uwagi na potencjalne trudności w zastąpieniu wysoko wykwalifikowanych i doświadczonych pracowników innymi kandydatami, zwłaszcza w świetle obserwowanego na rynku pracy niedostatku doświadczonych, wysoko wykwalifikowanych specjalistów, w tym w branży budowlanej. Spółka zarządza powyższym ryzykiem poprzez stosowanie zasad i procedur wskazanych i opisanych w w/w dokumentach oraz stały monitoring tego ryzyka, który pozwala uzyskiwać Spółce informacje w jakim kierunku ono ewoluuje, tak by podejmować odpowiednie działania prewencyjne. W trakcie procesu rekrutacji, dostępu do szkoleń i awansów, ustalania wysokości wynagrodzenia, Spółka dokłada starań, aby eliminować wszelkie pozamerytoryczne kryteria. Powołany w Spółce Zespół ds. Etyki czuwa nad przestrzeganiem przez pracowników obowiązujących w Spółce regulacji wewnętrznych dotyczących zagadnień etycznych i poszanowania praw człowieka, w tym zasad równego traktowania w zatrudnieniu. Zespół zobowiązany jest do promowania tych wartości wśród pracowników. Każdy pracownik, który ma wiedzę, że doszło do naruszeń zasady równego traktowania w zatrudnieniu, zobowiązany jest zgłosić to swojemu przełożonemu, przełożonemu wyższego szczebla, bądź członkom Zespołu ds. Etyki. 64 Od 2017 roku w Spółce obowiązuje sformalizowany system zgłaszania skarg, szczegółowo opisany w części S.7 Sprawozdania. Spółka w swoich relacjach z dostawcami towarów/usług promuje poszanowanie praw pracowników, oczekując, aby były one przestrzegane przez te podmioty, w pierwszej kolejności stawiając na współpracę i wsparcie, traktując rozwiązanie zawartych umów jako ostateczność. W tym celu, w zawieranych z dostawcami towarów/usług umowach, zamieszczana jest klauzula umowna, zobowiązująca te podmioty do przestrzegania i stosowania standardów etycznych przyjętych przez Spółkę w Kodeksie Etyki, w tym m.in. odnośnie zakazu dyskryminacji, naruszania godności osobistej, mobbingu oraz prawa pracowników do godziwego wynagrodzenia, godnych warunków pracy i wolności zrzeszania. Spółka nie monitoruje swoich dostawców towarów/usług pod kątem przestrzegania praw pracowniczych. S.2.1 Spółka zatrudnia pracowników na podstawie każdego typu umowy o pracę. Umowy na czas nieokreślony zawierane są z pracownikami, którzy zdobyli w Spółce doświadczenie, wykazali się zaangażowaniem, wiedzą oraz umiejętnościami, które pozwalają Spółce na realizację jej celów. Umowy na czas określony stosowane są w szczególności w odniesieniu do pracowników zatrudnianych na potrzeby wykonania konkretnej inwestycji, realizowanej w określonym przedziale czasowym, osób podejmujących pracę po raz pierwszy. Umowy na okres próbny zawierane są w celu sprawdzenia posiadanych przez pracownika umiejętności. Liczba pracowników w przeliczeniu na pełne etaty wg typu umowy o pracę, wieku i płci 2020 2021 Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie Rynek polski 61 173 234 53 134 187 Okres próbny 1 1 2 1 1 2 Czas określony 9 23 32 7 19 26 Czas nieokreślony 51 149 200 45 114 159 Wiek poniżej 30 lat 4 10 14 4 8 12 Wiek 30-50 lat 33 63 96 32 54 86 Wiek powyżej 50 lat 23 99 122 16 72 88 Rynek niemiecki 4 189 193 3 175 178 Okres próbny 0 0 0 0 1 1 Czas określony 1 180 181 1 165 166 Czas nieokreślony 3 9 12 2 9 11 Wiek poniżej 30 lat 0 13 13 0 14 14 Wiek 30-50 lat 1 79 80 1 77 78 Wiek powyżej 50 lat 3 97 100 2 84 86 S.2.2 S.2.3 Stan zatrudnienia na dzień 31 grudnia 2021 roku, w przeliczeniu na pełne etaty, wynosi 365 pracowników, przy czym w okresie sprawozdawczym zatrudnionych zostało 98 nowych pracowników, z pracy odeszło 162 pracowników. Utrzymujący się r/r stosunkowo wysoki poziom rotacji pracowników wynika z potrzeb Spółki związanych z realizacją inwestycji budowlanych w segmencie zagranicznym. 65 Spółka uznaje wskaźnik dobrowolnej rotacji pracowników na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych specjalistów za jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności. Od roku 2021 wskaźnik ten wyliczany jest jako stosunek liczby pracowników zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych specjalistów, którzy w danym roku obrotowym dobrowolnie odeszli z pracy (wypowiedzenie umowy przez pracownika lub jej rozwiązanie za porozumieniem stron na wniosek pracownika, z wyłączeniem wypowiedzenia lub rozwiązania w związku z przejściem na emeryturę) do całkowitej liczby pracowników zatrudnionych na takich stanowiskach, według stanu na początek danego roku. W 2021 roku wskaźnik ten wyniósł 2,60%. Dane porównawcze i ich analiza będą prezentowane w kolejnych okresach sprawozdawczych. Liczba pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, nowo zatrudnionych w raportowanym okresie, według wieku i płci 2020 2021 Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie Rynek polski 8 12 20 2 11 13 Wiek poniżej 30 lat 3 3 6 2 1 3 Wiek 30-50 lat 4 6 10 0 5 5 Wiek powyżej 50 lat 1 3 4 0 5 5 Rynek niemiecki 1 98 99 0 85 85 Wiek poniżej 30 lat 0 14 14 0 13 13 Wiek 30-50 lat 0 41 41 0 37 37 Wiek powyżej 50 lat 1 43 44 0 35 35 Liczba pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, którzy odeszli z pracy w raportowanym okresie, według wieku i płci 2020 2021 Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie Rynek polski 9 33 42 10 47 57 Wiek poniżej 30 lat 4 0 4 0 2 2 Wiek 30-50 lat 1 13 14 3 14 17 Wiek powyżej 50 lat 4 20 24 7 31 38 Rynek niemiecki 0 99 99 0 105 105 Wiek poniżej 30 lat 0 14 14 0 12 12 Wiek 30-50 lat 0 34 34 0 37 37 Wiek powyżej 50 lat 0 51 51 0 56 56 Rotacja pracowników w kategoriach: stanowiska dyrektorskie i kierownicze 2020 2021 Współczynnik przyjęć Współczynnik zwolnień Współczynnik przyjęć Współczynnik zwolnień Stanowiska dyrektorskie 0% 13% 0% 0% 66 Stanowiska kierownicze 3,08% 6,15% 1,67% 10% Wskaźnik dobrowolnej rotacji na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych specjalistów Wskaźnik dobrowolnej rotacji [KPI] 2020 Wskaźnik dobrowolnej rotacji [KPI] 2021 Stanowiska dyrektorskie,kierownicze i głównych specjalistów n/d 2,60% * Wskaźnik wyliczono jako stosunek liczby pracowników zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych specjalistów, którzy w danym roku obrotowym dobrowolnie odeszli z pracy (wypowiedzenie umowy przez pracownika lub jej rozwiązanie za porozumieniem stron na wniosek pracownika, z wyłączeniem wypowiedzenia lub rozwiązania w związku z przejściem na emeryturę) do całkowitej liczby pracowników zatrudnionych na takich stanowiskach, według stanu na początek danego roku; Wskaźnik opomiarowany od 2021 r. S.2.4 S.2.5 S.2.11 S.2.12 Spółka nie stosuje umów cywilnoprawnych w miejsce umów o pracę, dzięki czemu może liczyć na stałą, wykwalifikowaną kadrę, utożsamiającą się ze Spółką, jako rzetelnym i wiarygodnym pracodawcą. Świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych występuje sporadycznie, najczęściej przy okazji realizacji projektów wymagających specjalistycznych uprawnień lub specyficznych umiejętności, w sytuacji gdy rodzaj świadczonej usługi wyklucza stały nadzór ze strony Spółki, okres świadczenia tej usługi jest krótki, bądź nie można wyznaczyć stałego czasu i miejsca jej świadczenia. W raportowanym okresie Spółka zawarła - z osobami fizycznymi - 11 umów cywilnoprawnych, a 4 umowy zostały zakończone. W 2021 roku Spółka nie zatrudniała pracowników w ramach outsourcingu. Liczba osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych wg typu umowy, wieku i płci, na koniec okresu sprawozdawczego 2020 2021 Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie Umowa zlecenie 2 3 5 2 5 7 Umowa o dzieło 0 0 0 0 0 0 Wiek poniżej 30 lat 0 0 0 0 0 0 Wiek 30-50 lat 2 1 3 2 3 5 Wiek powyżej 50 lat 0 2 2 0 2 2 W 2021 roku przeciętne wynagrodzenie brutto osób fizycznych współpracujących ze Spółką na podstawie umów cywilnoprawnych i świadczących na jej rzecz usługi, wyniosło 3 638,48 złotych. S.2.14 Pracownicy Spółki korzystają w pełni z przysługujących im uprawnień rodzicielskich. Pomimo, że Spółka nie wdrożyła żadnego specjalnego programu ułatwiającego powrót do pracy, zarówno w roku 2020, jak i w 2021 w Spółce nie odnotowano ani jednego przypadku rezygnacji z pracy przez kobietę po urodzeniu dziecka - w ciągu 12 miesięcy od jej powrotu do pracy. 67 S.2.6 S.2.13 Zarówno w roku 2020 jak i 2021 Spółka zatrudniała 2 pracowników niepełnosprawnych, co stanowiło odpowiednio 0,44 % i 0,55% ogółu zatrudnionych w danym roku. Wysokość składek na PFRON odprowadzonych (naliczonych) w 2021 roku wyniosła 292.507,00 zł (ujęta w rocznym sprawozdaniu finansowym Spółki za rok obrotowy 2021 w N-50 do Rachunku Zysków i Strat, poz. 1.1.1.4) i była niższa w stosunku do roku 2020 o 24 625,00 zł. S.2.8 W 2021 roku Spółka nie zatrudniała pracownika pochodzącego z kraju słabszego ekonomicznie. S.2.7 S.2.9 S.2.10 Przeciętne wynagrodzenie brutto pracowników zatrudnionych na postawie umowy o pracę Wskaźnik wyliczono zgodnie z Zasadami Metodycznymi Statystyki Rynku Pracy i Wynagrodzeń Głównego Urzędu Statystycznego; do wartości wynagrodzeń nie wliczono m.in. wypłat tytułem zasiłków chorobowych, odpraw pośmiertnych, ryczałtów pieniężnych za używanie do celów służbowych samochodów niebędących własnością pracodawcy. Wskaźnik równości wynagrodzeń (stosunek przeciętnego wynagrodzenia brutto kobiet do przeciętnego wynagrodzenia brutto mężczyzn, w poszczególnych kategoriach stanowisk) Stosunek wynagrodzenia kobiet do mężczyzn 2020 2021 Rynek polski Zarząd 74% 68% Stanowiska dyrektorskie 103% 87% Stanowiska kierownicze 79% 82% Stanowiska nierobotnicze 79% 76% Stanowiska robotnicze 75% 71% Rynek niemiecki Stanowiska dyrektorskie 65% 65% Stanowiska nierobotnicze 62% 64% W danych pominięto kategorie, w których brak pracowników obu płci. Wskaźnik wyliczono zgodnie z Zasadami Metodycznymi Statystyki Rynku Pracy i Wynagrodzeń Głównego Urzędu Statystycznego; do wartości wynagrodzeń nie wliczono m.in. wypłat tytułem zasiłków chorobowych, odpraw pośmiertnych, ryczałtów pieniężnych za używanie do celów służbowych samochodów niebędących własnością pracodawcy. Przeciętne wynagrodzenie 2020 2021 Rynek polski 7 609,14 8 770,49 Rynek niemiecki 11 180,94 12 822,76 Ogółem w Spółce 9 281,33 10 701,68 68 Spółka dąży do zapewnienia pracownikom równej płacy za równą pracę. Obowiązujące w Grupie polityki i związane z nimi procedury stanowią narzędzie zapobiegania zjawisku nieuzasadnionych nierówności płacowych pomiędzy kobietami i mężczyznami. Zaprezentowane dane podano wyłącznie w odniesieniu do rodzaju stanowisk, bez ich wartościowania pod kątem rodzaju świadczonej pracy, wymaganej wiedzy, rangi problemów do rozwiązania czy zakresu odpowiedzialności, które stanowią obiektywne kryteria pozwalające na różnicowanie wynagrodzenia w poszczególnych kategoriach stanowisk. S.2.15 W Spółce stosuje się dodatkowe świadczenia pozapłacowe dla pracowników, takie jak: prawo korzystania również do celów prywatnych z samochodu służbowego i kart paliwowych, możliwość przystąpienia do umowy ubezpieczenia grupowego na życie, szkolenia, dostęp do literatury i prasy branżowej, zwrot kosztów przejazdu oraz bezpłatne zakwaterowanie lub zwrot kosztów zakwaterowania, dla pracowników wykonujących za zgodą, czasowo, na zlecenie pracodawcy, zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem świadczenia pracy. Pracownicy skierowani do pracy za granicą otrzymują zwrot kosztów przejazdu na budowę w momencie podjęcia zatrudnienia i po jego zakończeniu oraz zakwaterowanie. Pracownicy mają możliwość wykupu, na preferencyjnych warunkach, ubezpieczenia na życie, zaś pracownicy pozostający w podróży służbowej poza granicami RP oraz skierowani do pracy za granicę, pozostają ubezpieczeni, na czas trwania podróży, od następstw nieszczęśliwych wypadków. Część pracowników Spółka obejmuje również umową ubezpieczenia typu D&O i ponosi koszty tego ubezpieczenia. W roku 2021 kilku pracowników, w związku z sytuacją losową, uzyskało wsparcie finansowe, ponadto Spółka przyznała grupie pracowników (ustalonej według z góry określonych, obiektywnych kryteriów) oraz ich dzieciom do lat 14, bony świąteczne. Relacje ze stroną pracowniczą i wolność zrzeszania się (S.3) S.3 Władze Spółki dbają o otwartość w relacjach z pracownikami. Spółka szanuje i popiera prawo swoich pracowników do tworzenia związków zawodowych i przystępowania do tych związków, na warunkach określonych w statucie danej organizacji związkowej, zakazuje jakiejkolwiek dyskryminacji na tym tle oraz pozostaje otwarta na prowadzenie - w dobrej wierze, w duchu współodpowiedzialności – konstruktywnego dialogu społecznego. Powyższe zasady określone zostały w Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Praw Człowieka, które stanowią zbiór podstawowych zasad i wartości, jakimi kieruje się Spółka w swojej działalności. Spółka zapoznała wszystkich pracowników ze swoją polityką w tym zakresie. Pracownicy potwierdzali zapoznanie się z treścią w/w dokumentów za pośrednictwem poczty elektronicznej, a w przypadku pracowników nie mających dostępu do komputera lub pracowników nowo zatrudnianych, poprzez złożenie oświadczenia, dołączanego do akt osobowych pracownika. Spółka w swoich stosunkach z dostawcami towarów/usług nie monitoruje wolności zrzeszania się i relacji pomiędzy pracownikami i ich przedstawicielami zrzeszonymi w związkach zawodowych, a dostawcami towarów/usług, jednakże promuje te wolności, oczekując, aby prawo to było przestrzegane przez te podmioty, w pierwszej kolejności stawiając na współpracę i wsparcie, traktując rozwiązanie zawartych umów jako ostateczność. W tym celu nakłada w zawieranych umowach, na swoich wykonawców, podwykonawców, dostawców i usługodawców, zobowiązanie do stosowania i przestrzegania standardów etycznych zgodnych z przyjętymi w Kodeksie, którego treść jest stale dostępna na stronie internetowej Spółki. S.3.1 S.3.2 S.3.5 W Spółce zarejestrowana jest jedna międzyzakładowa organizacja związkowa „NSZZ Solidarność”, przy spółce Instal Kraków i BTH, niemniej jednak w okresie sprawozdawczym nie wykonywała on swoich obowiązków ustawowych. Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy Instal Kraków S.A. objęci są wszyscy pracownicy Spółki, z wyłączeniem członków Zarządu i Głównej Księgowej. W Spółce nie powołano rady pracowniczej. 69 S.3.3 W 2021 roku, podobnie jak i w kliku latach ubiegłych, nie zawiązał się żaden spór zbiorowy, nie pojawiły się jakiekolwiek okoliczności wpływające negatywnie na relację władz Spółki z pracownikami oraz wolność zrzeszania się. S.3.4 Obowiązujący w Spółce Kodeks Etyki, Polityka Poszanowania Praw Człowieka oraz Procedura zgłaszania naruszeń określają sposób zgłaszania przez pracowników skarg i nieprawidłowości, w tym związanych z naruszaniem praw pracowniczych, takich jak m.in. wolność zrzeszania się (procedury opisane zostały szczegółowo w części S.7 oraz G.4 Sprawozdania). Zgłoszone, rozpatrzone, w oparciu o procedurę przewidzianą w Kodeksie Etyki, Polityce Poszanowania Praw Człowieka oraz Procedurze zgłaszania naruszeń, skargi z obszaru praktyk zatrudnienia. Wskaźnik 2020 2021 Liczba zgłoszonych skarg z obszaru praktyk zatrudnienia 0 0 Liczba rozpatrzonych skarg z obszaru praktyk zatrudnienia 0 0 S.3.6 Zarząd Spółki popierając zasadę otwartej komunikacji, zgodnie z wieloletnia praktyką, organizuje cykliczne spotkania członków zarządu Spółki z dyrektorami poszczególnych pionów i kierownikami jednostek organizacyjnych. Przebieg narady oraz poczynione ustalenia każdorazowo dokumentowane są w formie protokołów i publikowane w wewnętrznej sieci komputerowej. W trakcie spotkań omawiane są kwestie związane z bieżącą działalnością Spółki, w tym dotyczące zagadnień pracowniczych. Bezpieczeństwo i higiena pracy (S.4) S.4 Ze względu na silną ekspozycję Spółki na ryzyka z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy („BHP”), z uwagi na branżę, w której prowadzi działalność operacyjną i profil tej działalności, obszar BHP jest kluczowy w realizacji jej zadań i objęty szczególną troską. Spółka stale troszczy się o wizerunek podmiotu dbającego o bezpieczeństwo pracy i życia ludzi. W Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Praw Człowieka Spółka uznała bezpieczeństwo i zdrowie pracowników za swój priorytet i przyjęła zobowiązanie zapewnienia im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, dążenia do stałego podnoszenia ich świadomości i minimalizacji ryzyka powstania zagrożenia dla ich życia lub zdrowia. Obowiązkiem pracowników jest przestrzeganie przepisów prawa oraz wewnętrznych regulacji i wymagań w tym zakresie. System Zarządzania BHP w ramach ZSZ Spółki jest zgodny z wymaganiami normy PN-ISO-45001:2018. Przyjęta i stosowana w Spółce Polityka Zintegrowanego Systemu Zarządzania określa, jako zasadniczy cel i zobowiązanie Spółki w obszarze BHP (dalej również „Polityka BHP”), dostarczanie klientom takich wyrobów i usług, których wytworzenie jest w pełni bezpieczne oraz efektywne zarządzanie bezpieczeństwem. Celem strategicznym Spółki w przedmiotowym obszarze jest wyeliminowanie wypadków przy pracy. Spółka uznaje wskaźnik wypadkowości oraz ilość wypadków ciężkich i śmiertelnych wśród pracowników za jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności. Z obszarem BHP związane są ryzyka szczególnie istotne, jako dotyczące zdrowia i życia ludzkiego. Na etapie identyfikacji zagrożeń, występujących w procesach pracy w Spółce, przydatna jest przede wszystkim dotychczasowa wiedza na temat już znanych ryzyk. W Spółce są to przede wszystkim ryzyka wynikające ze środowiska pracy: 70  zagrożenia wypadkami przy pracy, w szczególności przy pracach niebezpiecznych, występujące także u dostawców towarów i usług, w związku z ich realizacją na rzecz Spółki,  zagrożenie wystąpieniem chorób zawodowych. Powyższymi ryzykami Spółka zarządza poprzez stosowanie zasad przyjętej Polityki BHP i postępowanie zgodnie z opisanymi poniżej, w niniejszej części (S.4) Sprawozdania, procedurami oraz podejmowanie opisanych poniżej działań. Określone w obszarze BHP cele i zobowiązania Spółka realizuje poprzez:  ciągłą analizę występujących zagrożeń i ocenę ryzyka zawodowego na wszystkich stanowiskach pracy,  zapobieganie wypadkom przy pracy oraz zdarzeniom potencjalnie wypadkowym,  zapobieganie chorobom zawodowym,  poprawę stanu BHP w Spółce i zaangażowanie pracowników w działania na rzecz tej poprawy,  dążenie do świadomego i odpowiedzialnego działania całej załogi na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez podnoszenie kwalifikacji i skuteczne motywowanie,  prowadzenie dialogu z pracownikami i wszystkimi zainteresowanymi stronami o przedsięwzięciach na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy,  usuwanie zagrożeń lub ich minimalizowanie poprzez stosowanie nowoczesnych technologii, maszyn i urządzeń, stosowanie środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz kontrolowanie poziomu ryzyka zawodowego. Na podstawie celów ogólnych, określonych w Polityce ZSZ, kierownicy kontraktów/budów oraz dyrektorzy/kierownicy jednostek organizacyjnych, opracowują co roku Plany poprawy stanu BHP, obejmujące cele szczegółowe w obszarze BHP i zadania w celu poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy. W strukturze organizacyjnej Spółki funkcjonuje służba bezpieczeństwa i higieny pracy („Służba BHP”). Obecnie działa ona w ramach jednostki – Dział BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż., podległej bezpośrednio Dyrektorowi Generalnemu – Prezesowi Zarządu, z uwagi na wagę, jaką Spółka przywiązuje do problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy. Służba BHP pełni w Spółce między innymi funkcje kontrolne, doradcze, szkoleniowe i popularyzacyjne w przedmiotowym obszarze. Dodatkowo powołana została Komisja BHP, jako organ doradczy i opiniodawczy, złożona z przedstawicieli pracowników, lekarza zakładowego oraz pracownika Służby BHP, do której zadań należy:  przegląd warunków pracy oraz okresowa ocena stanu bezpieczeństwa i higieny pracy,  opiniowanie podejmowanych środków zapobiegających wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym,  zgłaszanie wniosków dotyczących poprawy warunków pracy. Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy obejmuje wszystkie jednostki organizacyjne Spółki, zarówno te realizujące procesy główne, takie jak pozyskanie klienta, przygotowanie produkcji, realizacja inwestycji, sprzedaż, jak i procesy pomocnicze. Na elementy zarządzania w poszczególnych procesach składa się między innymi:  uwzględnianie problematyki BHP na etapie ofertowania,  włączanie zagadnień z obszaru BHP do zawieranych umów (również tych z dostawcami towarów/usług),  współpraca Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. przy opracowywaniu projektów technicznych, projektów zagospodarowania placów budowy, planów BIOZ (wraz z ich zatwierdzeniem),  kontrole stanu BHP na terenie budów,  sprawdzanie wykonania zaleceń pokontrolnych,  przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy,  nadzór BHP w zakresie wykonywanych usług siłami własnymi oraz siłami innych podmiotów,  przeglądy w jednostkach organizacyjnych Spółki i na budowach, przeprowadzane przez działającą w Spółce Komisję BHP,  reagowanie na wypadki i sporządzanie dokumentacji ze zdarzeń wypadkowych, 71  czynne uczestnictwo kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. w naradach produkcyjnych i koordynacyjnych (omawianie stanu BHP w Spółce i na budowach), w komisjach odbiorowych oraz w przygotowaniu dokumentacji odbiorowej w zakresie wymaganym przepisami BHP i p.poż.,  stały nadzór nad wdrażaniem przepisów prawnych i innych wymagań w zakresie BHP i p.poż. Identyfikacja zagrożeń Na etapie identyfikacji zagrożeń występujących w procesach pracy w Spółce konieczne jest rozpoznanie czynników ryzyka. Jako czynniki te wskazać należy między innymi:  czynniki ryzyka wewnętrzne, związane z potencjalnymi, niedostatecznymi kwalifikacjami pracowników, brakiem wiedzy w zakresie BHP, edukacji, szkoleń, niedostatecznym egzekwowaniem przestrzegania zasad trzeźwości oraz ładu i porządku, niewłaściwym wyposażeniem w środki ochrony zbiorowej oraz środki ochrony indywidualnej, zły stan infrastruktury i środków transportu,  czynniki ryzyka zewnętrzne, związane z trudnym środowiskiem prowadzenia robót (ukształtowanie terenu, silne zanieczyszczenie środowiska pracy, temperatura, opady deszczu lub śniegu, silne i długotrwałe wiatry tp..), zagrożeniem pożarem lub wybuchem (występowanie stref zagrożenia gazowego). Identyfikacja zagrożeń w obszarze BHP oraz szacowanie związanego z nimi ryzyka zawodowego, obejmuje wszystkie jednostki organizacyjne Spółki, we wszystkich jej segmentach działalności i dokonywana jest zgodnie z procedurą ZSZ „Identyfikacja zagrożeń i ocena ryzyka zawodowego” (BHP 01). Procedura określa:  ogólne zasady postępowania przy ocenie ryzyka zawodowego,  osoby przygotowujące ocenę ryzyka zawodowego,  przebieg oceny ryzyka zawodowego, w tym szacowania ryzyka i wyznaczenia jego dopuszczalności, identyfikacji zagrożeń i podejmowania działań korygujących,  nadzór nad procesem i jego dokumentowanie. W odniesieniu do danego stanowiska pracy identyfikacja zagrożeń, przeprowadzana dla oceny ryzyka, polega na rozpoznaniu występujących na badanym stanowisku czynników szkodliwych, uciążliwych i niebezpiecznych, a następnie ustaleniu sposobu oddziaływania tych czynników na organizm człowieka, czasu oddziaływania i liczby pracowników na to oddziaływanie narażonych oraz określeniu stopnia szkodliwości, uciążliwości i niebezpieczeństwa dla pracowników. Ocena ryzyka zawodowego dokonywana jest na każdym stanowisku pracy, zarówno stałym, jak i ruchomym. Do oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Spółce przyjmuje się trójstopniową metodę wyznaczania jego dopuszczalności wg PN-N-18002. Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego daje możliwość racjonalnego zarządzania BHP w Spółce oraz sprawdzania kompetencji osób zarządzających w tym obszarze. Wyniki oceny ryzyka zawodowego stanowią podstawę planowania działań korygujących, takich jak:  eliminacja / zastąpienie,  środki techniczne eliminujące lub ograniczające zagrożenia u źródła,  środki ochrony zbiorowej,  środki organizacyjne i proceduralne (procedury lub instrukcje bezpiecznej pracy),  środki ochrony indywidualnej. Informacja o wynikach oceny ryzyka zawodowego oraz planowanych działaniach korygujących jest przekazywana wszystkim zainteresowanym pracownikom przez kierowników jednostek organizacyjnych. Przeprowadzane są systematyczne pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowiskach pracy, pracownicy są informowani o wynikach pomiarów przez przełożonych oraz na szkoleniach wstępnych i okresowych BHP. Miejsca występowania czynników szkodliwych lub niebezpiecznych są oznakowane znakami BHP. Szczególną uwagę poświęca się w Spółce realizacji prac niebezpiecznych, takich jak roboty remontowo- budowlane w czynnych zakładach, typu: elektrownie, zakłady chemiczne, oczyszczalnie ścieków, gdzie 72 pracownicy są narażeni na poważne zagrożenia, zarówno związane z wykonywanymi przez nich czynnościami, jak też z ruchem danego przedsiębiorstwa (pożary, awarie, wycieki niebezpiecznych substancji itp.). Realizacja tego rodzaju prac zawsze odbywa się zgodnie z procedurą „Prace szczególnie niebezpieczne” (BHP 04) oraz szczegółowymi instrukcjami. Przedmiotem procedury jest identyfikowanie prac szczególnie niebezpiecznych i ustalenie sposobu bezpiecznego ich wykonywania przez pracowników Spółki (lub wykonujących prace na zlecenie Spółki), a także ustalenie sposobu zmniejszenia ryzyka zawodowego i możliwości powstawania awarii. Zgodnie z procedurą w Spółce za prace szczególnie niebezpieczne zostały uznane takie rodzaje prac, jak:  roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części,  prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych,  prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych,  prace na wysokości. Prace szczególnie niebezpieczne są każdorazowo realizowane na podstawie odrębnego pisemnego polecenia z wyszczególnieniem składu brygady, sposobu wykonania robót, stosowania wymaganych środków bezpieczeństwa oraz zasad postępowania na wypadek wystąpienia zagrożenia, wypadku przy pracy lub pożaru. Określa się szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, zapewnia odpowiednie środki zabezpieczające oraz bezpośredni nadzór nad tymi pracami, sprawowany przez wyznaczone do tego celu osoby. W oparciu o wymagania przepisów, których systematyczna analiza przeprowadzana jest zgodnie z procedurą pn.: „Procedura SQ 0503: Zobowiązania dotyczące zgodności, identyfikacja wymagań prawnych oraz ocena zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy”, wymagania normy PN-ISO 45001:2018 i praktyczne doświadczenia, zostały opracowane sposoby postępowania pozwalające na bezpieczne wykonywanie prac i ujęte między innymi w formie szczegółowych instrukcji:  „Instrukcja ogólna BHP podczas prowadzenia robót montażowych” (IBHP 0401),  „Instrukcja BHP podczas wykonywania robót budowlanych, rozbiórkowych, remontowych i montażowych prowadzonych bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części” (IBHP 0402),  „Instrukcja BHP podczas wykonywania ręcznych prac transportowych” (IBHP 0406).  „Instrukcja BHP podczas wykonywania robót w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych” (IBHP 0403),  „Instrukcja BHP podczas wykonywania robót z użyciem materiałów niebezpiecznych (IBHP 0404),  „Instrukcja BHP podczas wykonywania robót na wysokości” (IBHP 0405),  „Instrukcja BHP przy eksploatacji urządzeń i instalacji elektroenergetycznych na placu budowy” (IBHP 0408),  „Instrukcja BHP wykonywania prac transportowych przy pomocy wózków jezdniowych” (IBHP 0410). Działania Spółki doprowadziły do wyeliminowania w ostatnich latach wypadków śmiertelnych. Zagadnienia dotyczące wypadków przy pracy oraz zasad reagowania na inne zagrożenia, z którymi pracownicy mogą mieć do czynienia podczas realizacji zadań, zostały uregulowane procedurą „Reagowanie na wypadki przy pracy i awarie oraz zdarzenia/zagrożenia potencjalnie wypadkowe” (BHP 03) wraz z instrukcją „Reagowanie na wypadki przy pracy i awarie oraz zdarzenia/zagrożenia potencjalnie wypadkowe” (IBHP 0407). Przedmiotem regulacji jest identyfikowanie i ustalenie sposobu reagowania na wypadki przy pracy i awarie oraz zdarzenia/zagrożenia potencjalnie wypadkowe, jakie mogą powstać podczas wykonywania prac, w tym realizacji prac budowlano-montażowych, eksploatacji instalacji i sprzętu oraz działalności produkcyjnej. Zgodnie z powyższymi dokumentami, w Spółce został utworzony punkt pomocy przedlekarskiej, wyznaczono osoby odpowiedzialne za właściwe reagowanie w razie zaistnienia wypadku przy pracy lub innego zagrożenia oraz za wyposażenie miejsc wykonywania pracy i punktu pomocy przedlekarskiej w apteczki i środki pierwszej pomocy, sprzęt ochrony przeciwpożarowej oraz instrukcje pomocy. Dodatkowo, pracownicy są systematycznie szkoleni w zakresie zasad udzielania pomocy przedlekarskiej i postępowania po zaistnieniu wypadku. Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku jest przedmiotem prac zespołu powypadkowego, a ich wyniki są 73 dokumentowane w formie protokołu powypadkowego. Każdy kierownik jednostki organizacyjnej lub kierownik budowy zobowiązany jest również do podjęcia niezwłocznych działań w sytuacji, gdy jest świadkiem lub otrzymał zgłoszenie o zaistnieniu zdarzenia/zagrożenia potencjalnie wypadkowego. Procedura BHP 03 określa również zasady zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, gotowości na wypadek powstania pożaru i groźby wybuchu oraz reagowania na wypadek zaistnienia takiego zdarzenia (alarmowanie, gaszenie, ewakuacja). Monitoring oraz działania korygujące Proaktywne monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy polega na obserwacji stanu BHP poprzez sprawdzanie wdrożenia i skuteczności planów, norm oraz środków zapobiegających występowaniu wypadków przy pracy. Podstawą do monitorowania BHP jest identyfikacja zagrożeń i ocena ryzyka zawodowego. Dokonana identyfikacja zagrożeń stanowi podstawę monitorowania w Spółce obszaru BHP, zgodnie z procedurą „Monitorowanie” (SQ 2001). Monitoring prowadzony jest poprzez: nadzór nad realizacją planów poprawy stanu BHP,  audyty wewnętrzne w obszarze BHP (planowe i pozaplanowe),  nadzór nad realizacją działań korygujących,  analizę skuteczności działań korygujących,  propozycje działań doskonalących,  analizę zgłoszonych zdarzeń potencjalnie wypadkowych,  propozycje weryfikacji Polityki ZSZ w obszarze BHP,  przeglądanie dokumentacji systemowej pod kątem jej adekwatności do zadań wykonywanych przez Spółkę oraz zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,  stałe (co najmniej raz w miesiącu) kontrole stanu bezpieczeństwa i higieny pracy wraz z wydanymi poleceniami pokontrolnymi, przeprowadzane przez kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. (lub wyznaczonego przez niego pracownika) lub kierownika jednostki organizacyjnej,  stałe (co najmniej raz na dwa tygodnie - w zależności od stopnia skomplikowania prac i występujących zagrożeń) kontrole stanu bezpieczeństwa i higieny pracy, przeprowadzane przez dozór techniczny budowy oraz kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. (lub wyznaczonego przez niego pracownika),  gromadzenie informacji od kierowników budów oraz pracowników produkcyjnych na temat dokonanej oceny ryzyka zawodowego i zdarzeń potencjalnie wypadkowych. W Spółce sporządzana jest raz w roku analiza stanu BHP, która jest przekazywana do Zarządu Spółki oraz podawana do wiadomości wszystkich pracowników. Wnioski zawarte w analizie stanowią podstawę do opracowania planów poprawy w obszarze BHP i ochrony środowiska i wyznaczają kierunki działań w przyszłych okresach. Analiza stanowi jednocześnie materiał edukacyjny oraz pozwala na podejmowanie skutecznych działań korygujących, między innymi uregulowanych w zintegrowanej procedurze „Działania korygujące” (SQ 1401). Procedura określa zasady prowadzenia działań korygujących od wykrycia nieprawidłowości (lub zagrożenia ich wystąpieniem), poprzez analizę występujących niezgodności, do udokumentowanego skutecznego wdrożenia działań korygujących, a w przypadku koniecznym - do dokonania stosownych zmian w ZSZ. Procedura obowiązuje we wszystkich jednostkach organizacyjnych Spółki, których dyrektorzy/kierownicy są odpowiedzialni za:  określenie skutecznych działań korygujących, ich wdrożenie i udokumentowanie,  analizę przyczyn powstania niezgodności i inicjowanie działań korygujących. Za nadzór nad realizacją działań korygujących dotyczących funkcjonowania ZSZ w obszarze BHP odpowiedzialny jest Pełnomocnik ds. Systemu Zarządzania Środowiskiem i BHP. Działania korygujące w obszarze BHP podejmowane są w oparciu o:  sprawozdania z audytów wykonywanych przez audytorów zewnętrznych oraz instytucje certyfikujące,  sprawozdania z audytów wewnętrznych,  kontrole stanu BHP przeprowadzane na budowach oraz w jednostkach organizacyjnych Spółki, 74  przeglądy Zintegrowanego Systemu Zarządzania przeprowadzane przez najwyższe kierownictwo Spółki,  wpisy do dziennika budowy,  pisemne i ustne informacje pracowników wykonujących czynności mające wpływ na BHP,  zgłoszenia klientów,  wyniki kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej,  okresowe przeglądy stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony p.poż.,  badania przyczyn wypadków przy pracy, określenie przyczyn i okoliczności ich powstania,  wyniki oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy. Ujawnione niezgodności są analizowane pod kątem przyczyn ich wystąpienia przez kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. oraz - ewentualnie - doraźnie powoływane przez niego zespoły problemowe i stanowią podstawę do wprowadzenia działań korygujących przez wyznaczone osoby odpowiedzialne. Wprowadzenie działań korygujących jest zawsze dokumentowane w formie pisemnej w Programie działań korygujących, a ich skuteczność oceniana w trakcie kolejnych audytów planowych lub pozaplanowych. Elementami działań korygujących są:  lista zagrożeń występujących na stanowiskach pracy, opracowana przez zespół analizujący ryzyko zawodowe,  plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (plan BIOZ) dla rozpoczynanej budowy,  korekta oceny ryzyka zawodowego planowanych stanowisk pracy, opracowywana przez zespół analizujący ryzyko zawodowe w przypadku identyfikacji nowych zagrożeń,  przegląd i ewentualna korekta oceny ryzyka zawodowego po zaistniałych wypadkach przy pracy oraz chorobach zawodowych,  pisemna informacja, przekazana każdemu pracownikowi zatrudnionemu w Spółce, o ryzyku zawodowym i zagrożeniach występujących na jego stanowisku pracy. Wszelkie informacje dotyczące działań korygujących poddawane są przeglądowi, dokonywanemu przez kierownictwo zgodnie z procedurą „Przegląd Zintegrowanego Systemu Zarządzania przez kierownictwo Spółki” (SQ 0101). Pracownicy są wyposażani w środki ochrony zbiorowej, środki ochrony indywidualnej oraz inne zabezpieczenia techniczne odpowiednie do występujących zagrożeń i poziomu ryzyka zawodowego. W wykonaniu obowiązku utrzymywania obiektów budowlanych i znajdujących się w nich pomieszczeń pracy, a także terenów i urządzeń z nimi związanych oraz maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi, w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy, Spółka postępuje między innymi zgodnie z Instrukcją „Zasady nadzorowania infrastruktury” (IQ 150103). Instrukcja określa sposoby:  nadzoru nad stanem technicznym budynków i budowli,  identyfikacji, ewidencji i nadzoru nad wyposażeniem,  przeglądów okresowych, napraw i remontów urządzeń. Na podstawie przyjętej instrukcji opracowuje się harmonogramy przeglądów, konserwacji i napraw budynków i budowli, maszyn i urządzeń sprzętu, kontrolno-pomiarowego. Takie systematyczne działania zapewniają bezpieczne warunki pracy dla pracowników oraz sprawiają, że działalność Spółki nie wpływa negatywnie na jej otoczenie. Szkolenia Wszyscy pracownicy Spółki przechodzą obowiązkowe szkolenia z zakresu BHP, zgodnie z obowiązującą w Spółce procedurą „Szkolenie” (SQ 1801) oraz wymaganiami przepisów prawa i szczegółowym Zarządzeniem Dyrektora Generalnego – Prezesa Zarządu. Zgodnie z wymienionymi powyżej regulacjami, wszyscy pracownicy Spółki uczestniczą w następujących szkoleniach z zakresu BHP:  szkoleniach wstępnych (instruktaż ogólny oraz instruktaż stanowiskowy na stanowisku pracy),  szkoleniach okresowych. 75 Szkolenia są organizowane dla poszczególnych grup zawodowych, w oparciu o opracowane programy szkoleń, uwzględniające specyfikę pracy zatrudnionych pracowników. Szczególnie istotnym zagadnieniem, które jest omawiane na każdym rodzaju szkoleń BHP, jest informacja o ryzyku zawodowym, związanym z wykonywaną pracą na danym stanowisku oraz na każdym etapie realizacji budowy. Łańcuch dostaw towarów i usług Obszar BHP jest przez Spółkę weryfikowany i kontrolowany w łańcuchu dostaw. Zakupy towarów i usług dokonywane są u dostawców oraz podwykonawców kwalifikowanych, po ich uprzedniej ocenie, w szczególności zgodnie z odpowiednimi procedurami ZSZ - „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” (SQ 0601), „Zakupy usług” (SQ 0604), a proces realizacji jest kontrolowany (kontrole okresowe i doraźne) i nadzorowany, między innymi w oparciu o procedurę „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” (SQ 0903). Zgodnie z wymienionymi powyżej regulacjami, przy wyborze dokonuje się oceny podmiotu oraz uwzględnia między innymi posiadany przez dany podmiot system zarządzania BHP i otrzymany dla tego systemu certyfikat. Jeżeli wybrany dostawca towarów/usług posiada opracowany i wdrożony system zarządzania BHP, uzgodnieniu podlega rodzaj i zakres dokumentów systemowych, które będzie sporządzał i przekazywał w trakcie realizacji zamówienia. W przypadku wyboru dostawcy towarów/usług nieposiadającego własnego systemu zarządzania, Spółka nakłada na niego zobowiązanie do działania zgodnie z zasadami i procedurami obowiązującego w Spółce ZSZ, odnoszącymi się do jego zakresu czynności. W przypadku dostawców towarów/usług wykonujących prace na terenie budowy realizowanej przez Spółkę, przyjmują oni na siebie zobowiązania wynikające z dokumentu systemowego pn.: „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych przez Instal Kraków S.A.” i są stale nadzorowani i kontrolowani w zakresie jego przestrzegania. Nadzór nad realizacją budowy w obszarze BHP prowadzi Kierownik Budowy oraz specjaliści branżowi, a także kierownik Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż. Stan BHP na budowie omawiany jest regularnie na naradach koordynacyjnych. Od zatrudnionych podmiotów konsekwentnie egzekwowane jest przestrzeganie przepisów dotyczących BHP i nałożonych w tym zakresie zobowiązań. Ocena danego kontrahenta stanowi podstawę decyzji w zakresie przyszłej współpracy. W powyższy sposób Spółka zarządza ryzykiem naruszenia zasad BHP przez dostawców towarów/usług, w tym ryzykiem związanym z wyborem podmiotu niedbającego o bezpieczeństwo i higienę pracy. Przegląd Polityki BHP Polityka BHP poddawana jest cyklicznej ocenie w ramach przeglądu Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Kompleksowy przegląd, we wszystkich obszarach, wraz z oceną Polityki ZSZ, przeprowadzany jest raz w roku, przez Dyrektora Generalnego – Prezesa Zarządu, zgodnie z Procedurą ZSZ „Przegląd Zintegrowanego Systemu Zarządzania przez kierownictwo” (SQ 0101), po zrealizowaniu planu audytów wewnętrznych i dokonaniu analizy stanu BHP i ochrony środowiska w Spółce (na podstawie wyników kontroli prowadzonych na bieżąco na budowach oraz w jednostkach organizacyjnych Spółki). Celem przeglądu jest ocena wyników audytów wewnętrznych, adekwatności procedur i instrukcji ZSZ do procesów zachodzących w Spółce, osiągnięcia wyznaczonych celów, analiza podjętych działań korygujących oraz określenie kierunków doskonalenia. Zgodnie z przyjętym w ZSZ zobowiązaniem, co najmniej raz w roku audytor zewnętrzny - TÜV Nord Polska sp. z o.o. - przeprowadza w Spółce audyt pod kątem oceny zgodności w zakresie spełnienia wymagań prawnych oraz wewnętrznych uregulowań dotyczących obszaru BHP. Ostatni taki audyt odbył się w maju 2021 roku i zakończył wynikiem pozytywnym. Oprócz audytów zewnętrznych, w Spółce przeprowadzane są w obszarze BHP audyty wewnętrzne, zgodnie z procedurą „Audyty wewnętrzne” (SQ1701), opisaną w części G.2.3. Sprawozdania. Audyty realizowane są zgodnie z opracowanym planem, przez doświadczonych i przeszkolonych w tym zakresie pracowników. W 2021 roku zostało przeprowadzonych 11 audytów wewnętrznych. W ich trakcie nie stwierdzono istotnych nieprawidłowości w tym obszarze. Zarządzanie obszarem BHP wspierają również inne, szczegółowe procedury ZSZ, uwzględniające zagadnienia z tego zakresu: 76  procedura SQ 0503: ”Zobowiązania dotyczące zgodności. Identyfikacja wymagań prawnych oraz ocena zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy”, której celem jest zapewnienie funkcjonowania Spółki w obszarze BHP, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i innymi wymaganiami dotyczącymi BHP;  procedura SQ 0501: „Nadzorowanie dokumentacji i danych”, na podstawie której są opracowywane, przyjmowane, rejestrowane, rozpowszechniane, aktualizowane i przechowywane dokumenty dotyczące ZSZ w obszarze BHP oraz wycofywane z obiegu dokumenty nieaktualne;  procedura SQ 1601: „Nadzorowanie zapisów dotyczących jakości, BHP i ochrony środowiska”, określająca zasady postępowania, w celu zapewnienia prowadzenia i przechowywania zapisów dotyczących zarządzania jakością, BHP i ochrony środowiska w sposób pozwalający wykazać zgodność wykonywanych usług z wymaganiami umowy oraz efektywność funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania;  procedura SQ 1701: „Audyty wewnętrzne” (opisana w części G.2.3 Sprawozdania);  procedura SQ 2301: „Zarządzanie ryzykiem” (opisana w części G.3 Sprawozdania). Ryzyko wynikające z epidemii COVID-19 W związku z trwającym w okresie sprawozdawczym stanem epidemii SARS-CoV-2, w Spółkce obowiązywał szereg rozwiązań proceduralnych i organizacyjnych, mających celu ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się wirusa w Spółce. Podjęte w tym obszarze działania spowodowały, że w okresie sprawozdawczym nie doszło do zachorowań na większą skalę i wstrzymania działalności w żadnym z segmentów operacyjnych. W ramach organizacji Spółka podjęła możliwe działania zapobiegawcze, obowiązywały procedury dotyczące zachowania reżimu sanitarnego, w tym szereg działań o charakterze organizacyjnym i porządkowym, takich jak między innymi (lecz nie wyłącznie):  zapewnienie stałego dostępu do środków służących do dezynfekcji rąk i elementów środowiska pracy, zwiększenie częstotliwości sprzątania pomieszczeń, w tym pomieszczeń higieniczno- sanitarnych;  wdrożenie procedury prewencyjnego odkażania wyznaczonych miejsc (dezynfekcja co dwie godziny klamek, poręczy, wyłączników światła, elementów wyposażenia technicznego, w tym wspólnych urządzeń biurowych itp.);  stałe przypominanie o zasadach higieny i bezpiecznego zachowania, w tym poprzez rozmieszczenie w ogólnie dostępnych miejscach odpowiednich infografik, plakatów, a w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych instrukcji prawidłowego mycia rąk;  wymóg ochrony twarzy przy wykorzystaniu maseczek ochronnych oraz używaniu rękawiczek jednorazowych, w określonych sytuacjach sprzyjających zakażeniu, stosowanie barier odległościowych (przegród pleksiglasowych) na stanowiskach pracy związanych z bezpośrednią obsługą klientów;  ograniczenie do niezbędnego minimum osobistego kontaktu pracowników z klientami/kontrahentami spółki, wyjazdów służbowych, narad, szkoleń, osobistych kontaktów pomiędzy pracownikami (zastępowanie ich formą rozmowy telefonicznej lub poprzez elektroniczny obieg dokumentów), wprowadzenie ograniczeń w przemieszczaniu się po terenie zakładu pracy, wyznaczenie stanowisk pracy z zachowaniem wymogu co najmniej 1,5 m odległości, a tam gdzie to możliwe zapewnienie pracownikowi izolacji (oddzielny pokój);  stałe monitorowanie sytuacji pod kątem możliwości zakażenia koronawirusem SARS-Cov-2, nadzór nad przestrzegania zasad higieniczno-sanitarnych oraz przyjętych zasad i procedur postępowania w tym zakresie. W ujęciu całej organizacji Spółka nie odnotowała zjawiska skumulowanej w jednym okresie znacznej ilości zwolnień lekarskich, choć w raportowanym okresie stwierdzono wyższą zachorowalność wśród pracowników na COVID-19 w stosunku do roku 2020. Absencja w całej Spółce, związana ze stanem epidemii, to jest wynikająca z obowiązku kwarantanny lub stwierdzenia zachorowania na COVID-19 kształtowała się w 2021 r. na poziomie wynoszącym średnio 1,10 % w Polsce, w Oddziale Spółki w Niemczech 2,16 %. W okresie sprawozdawczym stwierdzono 83 przypadki zachorowań na COVID-19 wśród pracowników Spółki. 77 W Spółce obowiązywały Zasady pracy zdalnej, określające warunki bezpiecznego jej wykonywania, zarówno w zakresie bezpieczeństwa informacji i danych osobowych, jak i bezpiecznych i higienicznych warunków dla pracowników świadczących pracę w domu. Ewentualna praca zdalna polecana była wyłącznie pracownikom, którzy złożyli oświadczenie o zapoznaniu się z Zasadami pracy zdalnej oraz że ich warunki mieszkaniowe i rodzinne pozwalają im na świadczenie pracy w formie zdalnej, a ponadto zobowiązali się zorganizować stanowisko do pracy zdalnej w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy. S.4.1 S.4.2 S.4.3 S.4.4 S.4.5 S.4.6 Dane dotyczące wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wskaźnik 2020 2021 Liczba wypadków przy pracy wśród osób wykonujących pracę na terenie zakładu pracy 3 3 Liczba wypadków przy pracy wśród osób wykonujących pracę poza siedzibą pracodawcy 5 2 Wskaźnik wypadkowości (wypadki przy pracy na 1000 zatrudnionych: ilość wypadków/średnie zatrudnienie x 1000) [KPI] 18,00 13,7 Liczba wypadków śmiertelnych wśród osób wykonujących pracę na terenie zakładu pracy 0 0 Liczba wypadków śmiertelnych wśród osób wykonujących pracę poza siedzibą pracodawcy 0 0 Liczba wypadków śmiertelnych ogółem [KPI] 0 0 Łączna liczba dni niezdolności do pracy wśród pracowników spowodowanej wypadkami 571 553 Wskaźnik ciężkości wypadków (liczba dni niezdolności/1 wypadek) 71 111 Liczba stwierdzonych przypadków chorób zawodowych 0 0 S.4.9 W 2021 roku w Spółce doszło do pięciu wypadków przy pracy, z czego trzy miały miejsce na terenie zakładu produkcyjnego, a dwa podczas pracy na budowach. Wszystkie wypadki zostały zakwalifikowane przez zespół powypadkowy jako „pozostałe”, to jest związane z lżejszymi urazami ciała. Wskaźnik wypadkowości uległ obniżeniu w stosunku do roku 2020 z poziomu 18,0 do 13,7 %, co istotne przy niższym poziomie średniego zatrudnienia w roku 2021.Wskaźnik ciężkości wypadków uległ zwiększeniu ze względu na rodzaj doznanych urazów (złamania, skręcenia), skutkujących dłuższym okresem leczenia.. S.4.7 S.4.8 Spółka w 2021 roku, podobnie jaki w latach poprzednich, nie zatrudniała pracowników w warunkach przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) lub najwyższych dopuszczalnych natężeń (NDN) czynników szkodliwych w środowisku pracy. W okresie sprawozdawczym nie zidentyfikowano stanowisk pracy, na których poziom ocenionego ryzyka zawodowego jest nieakceptowalnie wysoki (tj. konieczne są działania mające na celu zmniejszenie poziomu ryzyka). S.4.10 W Spółce nie został powołany Społeczny Inspektor Pracy. W pracach działającej na terenie Spółki, powołanej zgodnie z wymaganiami Kodeksu pracy, Komisji BHP, oprócz lekarza zakładowego oraz przedstawiciela pracodawcy, czynny udział biorą wybrani przedstawiciele pracowników. Komisja BHP zbiera się raz na kwartał i zgodnie z przyjętym przez siebie na pierwszym posiedzeniu programem 78 dokonuje przeglądu warunków pracy oraz okresowej oceny stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Przedstawiciel załogi, wraz z pozostałymi członkami Służby BHP, uczestniczy zawsze w pracach zespołu oceniającego ryzyko zawodowe oraz w pracach zespołu powypadkowego. S.4.11 S.4.12 Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług, w których znalazła się klauzula odnosząca się do BHP oraz przeprowadzone audyty u dostawców towarów lub usług Opis wskaźnika 2020 2021 Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług z klauzulą BHP 88 89 Liczba audytów u dostawców usług pod kątem przestrzegania zasad BHP 0 0 * Wskaźnik liczony jako odsetek procentowy wartości umów, w których znalazła się klauzula odnosząca się do BHP, w ogólnej wartości umów zawartych przez Spółkę w 2021 r. z dostawcami towarów/usług. W 2021 r., podobnie jak i w 2020 r., nie były przeprowadzane u dostawców towarów/usług dodatkowe audyty pod kątem przestrzegania przepisów BHP ze względu trwającą epidemię SARS–CoV-2, przy jednoczesnym stwierdzeniu, podczas bieżących kontroli, przeprowadzanych na realizowanych budowach, braku istotnych nieprawidłowości w tym obszarze. Rozwój i edukacja (S.5) S.5 Spółka dąży do tego, aby zatrudniać i promować najlepiej wykwalifikowane osoby na dane stanowisko, a każdy pracownik miał równe szanse awansu i rozwoju zawodowego. Spółka docenia profesjonalizm, doświadczenie, kompetencje i wyniki pracy. Szkoleniami obejmowani są pracownicy Spółki, niezależnie od płci, wieku i zajmowanego stanowiska, odnośnie których istnieje konieczność zdobycia nowych lub poszerzenia obecnych kwalifikacji, bądź umiejętności, w tym także w zakresie zarządzania jakością, BHP i środowiskiem. Szkolenia są finansowane w całości ze środków pracodawcy. Powyższe zasady zawarte zostały w Kodeks Etyki oraz obowiązującej w Spółce Polityce Poszanowania Praw Człowieka, zaś szczegółowe reguły postępowania określone zostały w procedurze „Szkolenie” (SQ 1801), obowiązującej w ramach ZSZ. Procedura szkoleniowa reguluje zasady sporządzania planów szkoleniowych i ich realizacji w trakcie danego roku szkoleniowego. Szkolenia zawodowe pracowników organizowane są przez Dział Zatrudnienia i Szkolenia. Kierownicy poszczególnych komórek organizacyjnych Spółki analizują kwalifikacje pracowników, z uwzględnieniem potrzeb wynikających z zadań bieżących oraz planów rozwojowych Spółki. W wyniku przeprowadzonych analiz, kierownicy jednostek organizacyjnych Spółki, sporządzają wnioski w zakresie potrzeb szkoleniowych pracowników. Wnioski szkoleniowe kierowane są do zatwierdzenia dyrektorom właściwych pionów organizacyjnych, a po uzyskaniu ich akceptacji, przekazywane, w terminie do 31 stycznia danego roku, kierownikowi Działu Zatrudnienia i Szkolenia, który opracowuje roczne plany szkoleń, z podziałem na szkolenia wewnętrzne i szkolenia prowadzone przez podmioty zewnętrzne. Plan jest uzupełniany i aktualizowany w miarę potrzeb, wynikających z bieżącej działalności Spółki. Wnioski kierowników jednostek organizacyjnych Spółki, dotyczące realizacji szkoleń, nieuwzględnionych w rocznym planie szkoleń, a wynikających z bieżących potrzeb, kierowane są do Prezesa Zarządu – w przypadku szkoleń pracowników umysłowych, bądź do dyrektora właściwego pionu organizacyjnego – w przypadku pracowników fizycznych. Nadzór nad procesem szkolenia prowadzi kierownik Działu Zatrudnienia i Szkolenia poprzez: kierowanie pracowników na szkolenia, ewidencjonowanie odbytych szkoleń, sprawdzanie efektywności szkoleń poprzez okresową (jeden raz w roku) analizę dokumentacji pochodzącej z przeprowadzonych szkoleń wewnętrznych (dzienniki szkoleń, sprawozdania) i zewnętrznych (ankiety oceny szkolenia). Wystawione przez pracowników oceny stanowią podstawę do decyzji o kontynuowaniu współpracy z wybranymi podmiotami szkolącymi, a także tworzenia wewnętrznych planów szkoleniowych w kolejnych latach. 79 Pracownicy uczestniczący w szkoleniach zewnętrznych zobowiązani są do przekazywania, w miarę potrzeb, pozostałym pracownikom zdobytej przez siebie wiedzy i umiejętności, dotyczy to w szczególności pracowników nowozatrudnionych oraz wykorzystywać ją do zwiększenia efektywności pracy. Niezależnie od szkoleń zawodowych, Spółka zapewnia pracownikom szkolenia z zakresu ZSZ w obszarze: zarządzania jakością, bezpiecznymi i higienicznymi warunkami pracy oraz środowiskiem, według zasad określonych w w/w procedurze, a szczegółowo opisanych w odnośnych częściach Sprawozdania. Ocena pracy następuje w oparciu o merytoryczne kryteria. Kierownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych dokonują bieżącej oceny pracy podległych sobie pracowników, z równoczesną analizą potrzeb szkoleniowych, przekazując informacje swoim bezpośrednim przełożonym (dyrektorom pionów), celem podjęcia przez nich dalszych, adekwatnych działań. Spółka identyfikuje ryzyka związane z brakiem szkoleń i rozwoju pracowników takie jak: niewystarczające kompetencje po stronie pracowników, brak efektywności pracy, negatywna opinia o Spółce wśród potencjalnych kandydatów do pracy, odejścia pracowników skutkujące po stronie Spółki utratą wiedzy, pogorszeniem wizerunku Spółki, czy kosztami obsadzenia powstałych wakatów. Spółka zrządza tymi ryzykami poprzez opisaną powyżej procedurę, a także działania przewidziane w Kodeksie Etyki i Polityce Poszanowania Praw Człowieka (system zgłaszania skarg, przeprowadzania audytów wewnętrznych, podejmowania działań naprawczych, opisanych w odnośnych częściach Sprawozdania). S.5.1 W 2021 roku 32 pracowników uczestniczyło w 13 szkoleniach zewnętrznych. Łączny czas szkoleń zewnętrznych i wewnętrznych wyniósł 312 osobodni szkoleniowych. Z uwagi na ogłoszony w Polsce stan epidemii i obowiązujące w związku z tym obostrzenia, szkolenia odbywały głównie w formie online. Średnia liczba dni szkoleniowych przypadających na pracownika (wg płci i kategorii pracowników) organizowanych przez Spółkę 2020 2021 Kobiety Mężczyźni Kobiety Mężczyźni Zarząd 3,00 0,80 2,00 1,00 Stanowiska dyrektorskie 0,70 1,00 0,29 0,62 Stanowiska kierownicze 1,11 1,07 0,17 0,34 Stanowiska nierobotnicze 0,97 1,17 0,44 0,72 Stanowiska robotnicze 1,50 1,47 0,00 1,01 Dane obejmują także szkolenia obowiązkowe; do szkoleń zaliczono także udział w konferencjach, kongresach, webinariach, mających charakter edukacyjny. S.5.2 W 2021 roku Spółka nie zatrudniała pracowników, którym z uwagi na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, przysługiwałyby w stosunku do pracodawcy określone uprawnienia, w tym prawo do urlopu szkoleniowego. W 2021 roku Spółka nie finansowała, ani nie współfinansowała swoim pracownikom nauki języków obcych, czy studiów magisterskich oraz podyplomowych. Zarządzanie różnorodnością (S.6) S.6 Spółka ceni i szanuje różnorodność swoich pracowników, upatrując w niej źródła rozwoju i zdobycia przewagi konkurencyjnej. Kwestie związane z różnorodnością i zasadą równego traktowania regulują w Spółce przede wszystkim dokumenty: 80  Kodeks Etyki Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A.,  Polityka Poszanowania Praw Człowieka Instal Kraków S.A. Podstawowe zasady przyjęte w powyższych regulacjach to: zasada równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji ze względu na rasę, płeć, orientację seksualną, wiek, czy jakiekolwiek inne różnice, równego dostępu do szkoleń i awansu, obiektywnych kryteriów wynagradzania i premiowania, otwartej komunikacji, sprzeciwiania się prześladowaniu, mobbingowi, czy molestowaniu, w tym seksualnemu, oraz zasada budowania środowiska pracy, w którym każda zatrudniona osoba czuje się szanowana i doceniona, a przez to bardziej zaangażowana i kreatywna. Spółka zapoznaje wszystkich nowo zatrudnianych pracowników z w/w regulacjami i obowiązkiem ich przestrzegania. Zasady te Spółka stara się chronić także w swoich relacjach z dostawcami towarów/usług. W umowach zawieranych z dostawcami towarów/usług Spółka stosuje klauzulę zobowiązującą te podmioty do przestrzegania i stosowania standardów etycznych przyjętych przez Spółkę w Kodeksie Etyki. W skład Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki wchodzą osoby ze zróżnicowanym wykształceniem, w różnym wieku oraz o różnorodnym doświadczeniu zawodowym, posiadające zróżnicowane kompetencje, umiejętności i doświadczenie W skład Zarządu wchodzą osoby obu płci. Również przy obsadzie stanowisk, zwłaszcza dyrektorskich i kierowniczych, Spółka dąży do zapewnienia wszechstronności i różnorodności, szczególnie pod względem aspektu płci, wieku, doświadczenia zawodowego oraz kierunków wykształcenia. Decydujące znaczenie mają właściwe kwalifikacje oraz merytoryczne przygotowanie do pełnionej funkcji. Różnorodność w organach Spółki oraz na stanowiskach dyrektorskich i kierowniczych na dzień 31.12.2021 r. Kobiety Mężczyźni wiek poniżej 30 lat wiek 30- 50 lat wiek powyżej 50 lat staż pracy poniżej 10 lat staż pracy 10- 20 lat staż* pracy powyżej 20 lat Rada Nadzorcza 0 5 0 2 3 0 1 4 Zarząd 1 2 0 2 1 0 1 2 Stanowiska dyrektorskie 7 11 0 14 4 0 13 5 Stanowiska kierownicze 12 43 4 30 21 7 16 32 * Ogólny staż pracy Działalność Spółki oparta na powyższych zasadach pozwala wzmacniać wizerunek Spółki jako rzetelnego pracodawcy, pozyskiwać młodych, utalentowanych pracowników, utrzymać stały zespół kluczowych pracowników średniego i wyższego szczebla, lepiej rozumieć potrzeby klientów, tworzyć pozytywną atmosferę pracy, sprzyjającą większemu zaangażowaniu i kreatywności po stronie pracowników, a w konsekwencji osiągać dobre wyniki finansowe. Biorąc pod uwagę, iż działalność Spółki w dużym stopniu uzależniona jest od wiedzy, kompetencji, kreatywności i zaangażowania pracowników, ryzykiem Spółki w tym obszarze jest:  utrata kompetentnych pracowników;  niepozyskanie utalentowanych kandydatów, atrakcyjnych dla Spółki z punktu widzenia realizacji jej celów rozwojowych;  niski poziom motywacji, zaangażowania i efektywności po stronie pracowników (rutynowość działań);  brak wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy pracownikami. Konsekwencją zaistnienia powyższych zdarzeń może być:  odpowiedzialność odszkodowawcza Spółki; 81  pogorszenie wizerunku Spółki wśród pracowników, kandydatów do pracy, partnerów biznesowych i pozostałych interesariuszy;  brak możliwości szybkiego reagowania na zmieniające się warunki rynkowe i oczekiwania klientów. Spółka zarządza powyższymi ryzykami poprzez stosowanie procedur zawartych w Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Praw Człowieka. W Spółce powołany został Zespół ds. Etyki odpowiedzialny między innymi za monitorowanie przestrzegania w Spółce zasady poszanowania różnorodności, godności osobistej i niedyskryminacji. Ponadto obowiązuje sformalizowany system zgłaszania skarg, szczegółowo opisany w części S.7. Sprawozdania. Spółka stawia przed pracownikami zatrudnionymi na stanowiskach dyrektorskich i kierowniczych wymóg umiejętności zarządzania zróżnicowanym zespołem, w szczególności umiejętnego wykorzystywania różnic poprzez łączenie wiedzy, doświadczenia, osobowości, czy zdolności pracowników, w celu sprawnego i efektywnego wykonywania zadań i przezwyciężania trudności. S.6.1 S.6.2 S.6.3 Jako odpowiedzialny pracodawca, przestrzegający zasad równego traktowania w zatrudnieniu, Spółka zobowiązała się w Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Prawa Człowieka, że każdy pracownik i kandydat na pracownika, będą traktowani z poszanowaniem ich godności osobistej i prywatnej sfery życia, wprowadzając równocześnie zakaz jakichkolwiek wrogich zachowań, w tym w szczególności noszących cechy mobbingu, molestowania, czy dyskryminacji ze względu na jakiekolwiek różnice takie jak: rasę, płeć, orientację seksualną, wiek, wygląd, religię, pochodzenie etniczne, narodowe, społeczne, status majątkowy, przekonania, w tym polityczne, niepełnosprawności, ciążę, czy inne okoliczności. Celem Spółki jest budowanie środowiska pracy wolnego od dyskryminacji, mobbingu i molestowania, które sprzyjać będzie tworzeniu pozytywnych relacji pomiędzy pracownikami, a także pomiędzy pracownikami Spółki, a jej kontrahentami. Spółka stworzyła mechanizm interwencji na wypadek zaistnienia tego rodzaju naruszeń. Zasady postępowania i sposób zgłaszania naruszeń określone zostały w Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Praw Człowieka - szczegółowy opis procedury znajduje się w części S.7 Sprawozdania. W 2021 roku, podobnie jak w roku 2020, w Spółce nie potwierdzono żadnych przypadków dyskryminacji, mobbingu, molestowania seksualnego, czy innych przejawów naruszenia godności osobistej pracowników. Prawa człowieka (S.7) S.7 Spółka traktuje prawa człowieka jako wartość nadrzędną w swojej działalności, uznając wrodzoną godność oraz równe i niezbywalne prawa wszystkich ludzi. Obowiązująca w Spółce Polityka Poszanowania Praw Człowieka, opiera się na wartościach zawartych w:  Powszechnej Deklaracji Prawa Człowieka z 1948 roku,  Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 roku,  Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych z 1966 roku,  Deklaracji Międzynarodowej Organizacji Pracy, dotyczącej podstawowych zasad i praw w pracy. Zidentyfikowanym w przedmiotowym obszarze ryzykiem jest:  ryzyko naruszenia praw pracowników,  ryzyko naruszenia praw człowieka w łańcuchu dostaw. Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem w sposób opisany poniżej. Celem Instal Kraków S.A. jest promowanie, zapobieganie i ochrona praw człowieka w związku z prowadzoną przez działalnością, oferowanymi produktami lub usługami. Powyższe cele Spółka realizuje poprzez wdrożony sformalizowany system zgłaszania naruszeń i podejmowanie ewentualnych działań naprawczych. 82 Spółka zobowiązała się szanować prawa człowieka przysługujące jej pracownikom, niezależnie od formy ich zatrudnienia, bez względu na zajmowane stanowisko, czy pełnioną funkcję oraz stać na straży ich przestrzegania. Każdy nowo zatrudniany pracownik jest zaznajamiany z obowiązującą w Spółce Polityką Poszanowania Praw Człowieka, co zostaje potwierdzane każdorazowo w formie oświadczenia, dołączanego do akt osobowych pracownika. Na każdym pracowniku ciąży obowiązek przestrzegania jej zasad w trakcie świadczenia pracy, czy pełnienia określonej funkcji, a także obowiązek zgłaszania przypadków naruszeń. Spółka w swoich relacjach z dostawcami towarów/usług i innymi partnerami biznesowymi, promuje prawa człowieka w pierwszej kolejności stawiając na współpracę i wsparcie, traktując rozwiązanie zawartych umów jako ostateczność. W zawieranych z dostawcami towarów/usług umowach wprowadzana jest dodatkowa klauzula umowna, zobowiązująca te podmioty do stosowania i przestrzegania standardów etycznych przyjętych w Kodeksie Etyki, w tym dotyczących poszanowania praw człowieka. Zamiarem Spółki jest, by każdy dostawca towarów/usług, z którym nawiązane zostaną relacje handlowe, przyjmował na siebie powyższe zobowiązanie. Rezultaty działań w tym zakresie zaprezentowane zostały w części G.4 Sprawozdania. Spółka w swojej działalności oraz relacjach biznesowych uznaje za najistotniejsze poszanowanie praw człowieka w zakresie:  poszanowania godności osobistej i prawa od prywatności;  równości wobec prawa, jednakowej ochrony prawnej, promowania różnorodności i przeciwdziałania dyskryminacji;  prawa do zdrowia, zapewnienia właściwych standardów BHP;  godnych warunków pracy i wynagradzania;  wolności zrzeszania się i dialogu społecznego;  eliminacji wszelkich form niewolnictwa i pracy przymusowej;  zniesienia pracy dzieci. Powołany w Spółce Zespół ds. Etyki czuwa nad przestrzeganiem przez pracowników obowiązujących w Spółce regulacji wewnętrznych dotyczących zagadnień etycznych, w tym Polityki Poszanowania Praw Człowieka. Każdy pracownik, który ma wiedzę, że doszło do naruszeń zasad obowiązującej polityki, zobowiązany jest zgłosić to swojemu przełożonemu, przełożonemu wyższego szczebla, bądź członkom Zespołu ds. Etyki. Pracownik może dokonać zgłoszenia poprzez:  bezpośrednie spotkanie,  wysyłanie wiadomości email, na dedykowany adres: [email protected],  skierowanie pisma na adres Spółki. Członkowie Zespołu ds. Etyki zobowiązani są podchodzić poważnie do wszelkich zgłoszeń, każdy przypadek badać indywidualnie, zachowując poufność, bezstronność i dążąc do zachowania anonimowości wobec osób dokonujących zgłoszeń w dobrej wierze. Zespół ds. Etyki przeprowadzeniu postępowania, dokonuje oceny zgłoszonego przypadku oraz informuje Zarząd Spółki lub właściwego dyrektora pionu o wynikach przeprowadzonego postępowania. W stosunku do pracowników, którzy dopuścili się naruszeń, stosowane są - przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności - odpowiednie środki o charakterze porządkowym lub dyscyplinującym, jak upomnienie, nagana, a w skrajnych przypadkach rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Spółka nie toleruje żadnych działań odwetowych lub represyjnych w stosunku do pracowników, którzy dokonali zgłoszenia w dobrej wierze. Niezależnie pracownicy mogą dokonać anonimowego zgłoszenia naruszenia praw, obowiązujących w Spółce procedur i norm etycznych, w tym podstawowych praw człowieka, zgodnie z Procedurą zgłaszania naruszeń, szczegółowo opisaną w części G.4 Sprawozdania. S.7.1 S.7.2 S.7.3 S.7.4 S.7.5 W 2021 roku w Spółce nie potwierdzono przypadku naruszenia praw człowieka. 83 Zgłoszone i rozpatrzone, w oparciu o procedurę przewidzianą w Kodeksie Etyki, Polityce Poszanowania Praw Człowieka oraz Procedurze zgłaszania naruszeń, skargi z tytułu naruszenia praw człowieka. Wskaźnik 2020 2021 Liczba zgłoszonych skarg z tytułu naruszenia praw człowieka 0 0 Liczba rozpatrzonych skarg z tytułu naruszenia praw człowieka 0 0 Spółka nie posiada danych na temat zgłaszania tego rodzaju naruszeń u swoich dostawców towarów/usług. W 2021 roku Spółka w umowach z kontrahentami zawierała klauzulę zobowiązując do stosowania i przestrzegania Kodeksu Etyki, w tym praw człowieka, lecz nie przeprowadzała u dostawców towarów/usług audytów pod kątem poszanowania tych praw. Jednym z istotnych ryzyk zidentyfikowanym w tym obszarze jest ryzyko związane z naruszeniem praw człowieka w zakresie prawa do zdrowia w następstwie braku zapewnienia odpowiednich standardów bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym u dostawców towarów/usług Spółki oraz zanieczyszczeń powstałych w wyniku działalności operacyjnej Spółki, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie pracowników i/lub członków społeczności lokalnych. W celu wyeliminowania tego ryzyka, Spółka wspólnie ze swoimi pracownikami promuje zasadę: „Produkuj i buduj w sposób bezpieczny dla zdrowia”, dążąc do ciągłego podnoszenia poziomu zaangażowania i wiedzy pracowników, dostawców towarów/usług w tym zakresie. Wspólnie z wyznaczonymi do tego celu pracownikami (Służbą BHP), stara się poprawiać warunki pracy, identyfikować potencjalne zagrożenia dla życia i zdrowia, ostrzegać przed sytuacjami zagrażającymi zdrowiu i życiu, przeprowadzać regularne szkolenia z zakresu BHP, monitorować stan zagrożenia, przeprowadzając audyty, w tym także u swoich dostawców towarów/usług, a w razie konieczności podejmować działania naprawcze. Szczegółowy sposób zarządzania powyższym ryzykiem, zarówno w Spółce, jak i w łańcuchu dostaw, opisany został w części „Bezpieczeństwo i higiena pracy” (S.4). W Spółce zidentyfikowano potencjalne ryzyko naruszania przez dostawców towarów/usług - w szczególności w odniesieniu do pracowników pochodzących z krajów znajdujących się w gorszej sytuacji ekonomicznej niż Polska lub krajów, w których uprawdopodobnione jest łamanie praw człowieka – praw pracowników do korzystania ze sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy, tj. prawa do godziwego zarobku i równego wynagrodzenia za pracę równej wartości, równych dla wszystkich możliwości awansu, prawa do odpoczynku, wolnego czasu i urlopów, prawa do nie bycia dyskryminowanym z jakichkolwiek przyczyn. Spółka zarządza powyższym ryzykiem poprzez wdrożenie w umowach z dostawcami towarów/usług klauzuli zobowiązującej dostawców towarów/usług ich do przestrzegania obowiązującego w Spółce Kodeku Etyki, odwołującego się m.in. do poszanowania powyższych praw. Praca dzieci i praca przymusowa (S.8) S.8.1 S.8.2 S.8.3 S.8.4 Spółka sprzeciwia się naruszaniu praw człowieka, w tym jakiejkolwiek formie korzystania z przymusowej lub obowiązkowej siły roboczej i wykorzystywaniu pracy dzieci, wierząc że powinny być one otoczone szczególną ochroną i wsparciem, zwłaszcza przed wyzyskiem ekonomicznym, czy pracą niebezpieczną dla ich zdrowia i rozwoju. Spółka dopuszcza możliwość zatrudniania pracowników młodocianych, na warunkach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa i postanowieniami Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy, pod warunkiem, że ich zdrowie, bezpieczeństwo i moralność są chronione i służy to zdobyciu wykształcenia, bądź przyuczeniu do zawodu. Powyższa zasada znalazła wyraz w obowiązującym w Spółce Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Prawa Człowieka, które czynią obowiązek jej przestrzegania nadrzędnym. Celem prowadzonej polityki jest wyeliminowanie ryzyka wystąpienia wyzysku ekonomicznego dzieci oraz korzystania z pracy przymusowej lub obowiązkowej, przy czym w ocenie Spółki, w jej organizacji, ryzyko to jest znikome. 84 W 2021 roku, podobnie jak i w latach ubiegłych, w Spółce nie zgłoszono i nie potwierdzono żadnych przypadków pracy przymusowej ani pracy dzieci. Spółka nie posiada danych na temat zgłaszania tego rodzaju naruszeń u swoich dostawców towarów/usług. Spółka stosuje w zawieranych umowach z dostawcami towarów/usług klauzulę odnoszących się do poszanowania praw człowieka, a zatem także zakazu pracy dzieci lub pracy przymusowej, zobowiązującą dostawców towarów/usług do stosowania i przestrzegania w swojej działalności standardów etycznych przyjętych w Kodeksie Etyki. W 2021 roku Spółka nie przeprowadzała u dostawców towarów/usług audytów pod kątem przeciwdziałania pracy dzieci i pracy przymusowej. Społeczności lokalne i zaangażowanie społeczne (S.9) S.9 Spółka kształtuje relacje z otoczeniem społecznym na zasadach zrozumienia i poszanowania wzajemnych potrzeb. W swojej działalności bierze pod uwagę interes i dobro społeczności lokalnych, wspiera inicjatywy lokalne i rozwój kulturalny, współpracuje na korzyść tych społeczności oraz szanuje i popiera u swoich pracowników postawę zaangażowania w problemy społeczne i środowiskowe. Powyższe podejście stanowi zobowiązanie przyjęte przez Spółkę w Kodeksie Etyki. Spółka uczestniczy w projektach wdrażających nowoczesną technologię służącą gospodarce i ekologii, przez co przyczynia się do poprawy stanu środowiska, a tym samym poprawy komfortu i jakości życia mieszkańców. Zrealizowane przez Spółkę inwestycje w obszarze gospodarki wodno-ściekowej i energetycznej (budowa instalacji dezodoryzacji substancji złowonnych, modernizacje oczyszczalni ścieków, stacji uzdatniania wody, instalacji odazotowania i odsiarczania spalin, modernizacje elektrofiltrów) minimalizują zużycie nieefektywnych źródeł energii, zmniejszają poziom emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery, skutkują poprawą jakości wód. Działalność Spółki przyczynia się także do zwiększenia komfortu życia mieszkańców poprzez budowę budynków użyteczności publicznej (szpitali, szkół, basenów). Realizowane przez Spółkę osiedla mieszkaniowe zaspakajają jedną z podstawowych potrzeb – posiadania własnego domu. Osiedla te powstają głównie na terenach poprzemysłowych, przyczyniając się tym samym do rewitalizacji tych terenów. Spółka współfinansuje lub współrealizuje budowę lub remonty dróg publicznych, znajdujących się w sąsiedztwie budowanych przez Spółkę osiedli. Spółka częstokroć, realizując określone zadania inwestycyjne, wspiera lokalne społeczności współorganizując lub współfinansując wydarzenia kulturalne, imprezy okolicznościowe, lokalne kluby sportowe czy inne inicjatywy społeczne. S.9.1 S.9.2 Oddziaływanie Spółki na otoczenie dotyczy zarówno środowiska naturalnego, jak i otoczenia społecznego. Bezpośrednie uciążliwości dla lokalnych mieszkańców występują w szczególności w trakcie realizacji różnego rodzaju inwestycji i stanowią je:  hałas generowany ruchem pojazdów, czy pracą maszyn budowlanych;  powstawanie pyłów i osadów w związku z wykonywaniem robót oraz transportem surowców i materiałów na placu budowy;  drgania spowodowane pracą maszyn i urządzeń;  wytwarzanie odpadów stałych;  zaburzenia krajobrazu (uszczuplanie terenów pokrytych zielenią, obniżanie walorów krajobrazowych otoczenia i walorów architektonicznych budowli),  czasowa zmiana organizacji ruchu drogowego. Choć wszystkie w/w uciążliwości mają charakter przejściowy i ustępują wraz z zakończeniem realizacji danej inwestycji, Spółka dąży do ich zminimalizowania, będąc świadomą ich negatywnego wpływu na komfort życia mieszkańców. Spółka w trakcie realizacji inwestycji przestrzega obowiązujących przepisów prawa, wypełnia wszelkie warunki wnikające z decyzji administracyjnych, przestrzega zobowiązań wynikających z zawartych 85 umów, w tym Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, planów BIOZ oraz zasad i procedur wynikających z ZSZ (opisanych szczegółowo w odnośnych częściach Sprawozdania), zgodnie z którym środowisko to całe otoczenie, w którym Spółka działa, w tym także członkowie lokalnych społeczności. Ponadto w trakcie prowadzenia robót podejmowanych jest szereg prostych czynności, które zapobiegają lub ograniczają uciążliwości dla otoczenia, związane z prowadzonym procesem budowlanym. Również od dostawców towarów/usług wymagane jest przestrzeganie prawa oraz obowiązujących w Spółce procedur, określonych w ZSZ, w tym w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Dostawcy towarów/usług są zapoznawani z treścią obowiązujących procedur, przechodzą odpowiednie szkolenia przeprowadzane przez Służbę BHP oraz poddawani są stałemu nadzorowi i kontroli. Nadzór nad realizacją robót wykonywanych przez dostawców towarów/usług prowadzony jest także w kierunku minimalizowania związanych z prowadzonymi robotami uciążliwości dla społeczności lokalnych. Wiąże się to m.in. z kontrolą wyznaczonych godzin prowadzenia robót, zakazem wykonywania prac powodujących hałas w porze nocnej, utrzymywaniem w czystości dróg wykorzystywanych na potrzeby transportu materiałów budowalnych, kontrolą poruszania się „pojazdów budowy” wyłącznie wyznaczonymi do tego celu drogami dojazdowymi. Jednym z istotnych ryzyk związanych z oddziaływaniem Spółki na społeczności lokalne, które zostało uznane przez Spółkę za istotne, jest ryzyko sprzeciwu członków tych społeczności wobec planowanych, bądź realizowanych przez Spółkę inwestycji, w tym w szczególności w segmencie deweloperskim. Ryzyko to związane jest z ingerencją w środowisko naturalne, trwałym przekształceniem krajobrazu i uciążliwościami związanymi z samą realizacją inwestycji, a jego materializacja mogłaby znacząco opóźnić uzyskanie przez Spółkę niezbędnych decyzji administracyjnych, warunkujących możliwość rozpoczęcia danej inwestycji, bądź opóźnić samą jej realizację. Spółka zarządza powyższym ryzykiem zgodnie z procedurami opisanymi szczegółowo w części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E). Zgodnie z procedurą „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” (OS 01) kierownik właściwej jednostki organizacyjnej dokonuje identyfikacji aspektów środowiskowych, do których zlicza się m.in. wpływ inwestycji na sąsiadów oraz możliwość wystąpienia konfliktów społecznych oraz dokonuje ich oceny wg kryteriów określonych w przywołanej powyżej procedurze, tj. skali wpływu, dotkliwości wpływu, prawdopodobieństwa wystąpienia, czasu trwania wpływu oraz szacuje związane z tym koszty. Dokonana ocena stanowi podstawę do ewentualnych dalszych działań korygujących. Spółka na bieżąco monitoruje efektywność działań w tym zakresie. Analiza wniosków stanowi cenne źródło wiedzy i pozwala Spółce na udoskonalanie stosowanych narzędzi. Ponadto w trakcie procesu projektowania inwestycji dużą wagę przykłada się do eliminacji jakichkolwiek niezgodności projektu architektonicznego z obowiązującymi przepisami prawa, a w przypadku inwestycji deweloperskich zwraca się uwagę, aby projektowana inwestycja była zintegrowana z istniejącym krajobrazem, spójna z pobliską zabudową. Spółka stawia na budowanie dobrych sąsiedzkich relacji. W sytuacjach trudnych nastawiona jest na poszukiwanie rozwiązań, które satysfakcjonowałyby każdą ze stron. W przypadku skarg mieszkańców, podejmowane są odpowiednie środki naprawcze. Liczba skarg ze strony społeczności lokalnych Wskaźnik 2020 2021 Liczba skarg społeczności lokalnych w zakresie związanym z działalnością operacyjną Spółki 0 0 W 2021 r. do Spółki nie wpłynęły żadne skargi ze strony społeczności lokalnych, związane bezpośrednio z działalnością operacyjną Spółki. S.9.3 Spółka zdefiniowała kierunki swojego działania prospołecznego w dokumencie pn.: „Zasady zaangażowania społecznego spółki Instal Kraków S.A.”. Zgodnie z przyjętymi zasadami wspiera działalność charytatywną, inicjatywy i działania, które Zarząd Spółki postrzega jako umacniające postawy prospołeczne, promujące kulturę, które pozostają w zgodzie z normami etycznymi, jakimi Spółka kieruje się w swojej działalności. 86 Spółka wspiera społeczności lokalne, wśród których prowadzi swoją działalność biznesową poprzez podejmowanie działań proekologicznych, prozdrowotnych czy organizowanie imprez mających na celu integrację jej członków. Jednym z ważnych narzędzi budowania relacji są projekty sponsoringowe. Spółka finansuje wybrane organizacje, wydarzenia i inicjatywy, w szczególności te, które łączą w sobie wartości tradycyjne z patriotyzmem, służą edukacji obywatelskiej, czy propagowaniu współzawodnictwa sportowego. Każdego roku stara się odpowiadać na potrzeby organizacji, stowarzyszeń, czy innych instytucji zwracających się do Spółki o wsparcie finansowe. Poprzez swoje zaangażowanie Spółka z jednej strony chce pogłębić zaufanie społeczności lokalnych wobec prowadzonej przez siebie działalności, zwiększyć rozpoznawalność swojej marki, być uznawana przez społeczności lokalne za „dobrego sąsiada", z drugiej zaś strony przyczyniać się do rozwoju kapitału społecznego, stanowiącego element społeczeństwa obywatelskiego. W obszarze zaangażowania społecznego w Spółce zidentyfikowano ryzyko związane z możliwością podjęcia nieetycznych działań przez podmioty, którym Spółka udziela wsparcia finansowego. Spółka zarządza powyższym ryzykiem poprzez każdorazową uprzednią weryfikację podmiotu, rodzaju jego działalności, w tym celów statutowych, analizę dotychczasowych działań wspieranego podmiotu, jak i samego projektu. Powyższych czynności dokonuje każdorazowo Zarząd Spółki. Z uwagi na kategorie podmiotów, z którymi Spółka nawiązuje współpracę, jak i charakter sponsorowanych wydarzeń, w ocenie Spółki wystąpienie tego rodzaju ryzyka jest niewielkie. Działaniami prospołecznymi, promującymi zdrowy tryb życia, czy też propagującymi patriotyzm lub krzewiącymi kulturę, podjętymi przez Grupę Kapitałową w 2021 roku, były: wspófinansowanie oraz czynny udział pracowników Spółki w biegach ulicami Miasta Krakowa, organizowanego przez Stowarzyszenie „I Ty Możesz Być Wielki” oraz darowizny lub wydatki na sponsoring: Muzeum Spraw Wojskowych, prowadzonego przez Fundację Gloria Fortibus, Fundację Stu, Klub Sportowy Bruk-Bet Termalica S.A., 30 -ty Międzynarodowy Turniej Zapaśniczy Memoriał Władysława Bajorka, organizowany przez Klub Sportowy Bieżanowianka, Centrum Kultury Calasanz, Fundację na rzecz pomocy dzieciom z Grodzieńszczyzny, Dom Hospicyjny w Kępie Zaleszańskim, Hospicjum onkologiczne w Będzinie, Fundację Gdańsk, Fundację Piastun, warsztaty terapii zajęciowej w Śmiechowicach czy sfinansowanie renowacji posadzki zabytkowego kościoła, współfinansowanie pomnika postaci literackiej w Radomiu, nabycie protez ortopedycznych dla osoby fizycznej. S.9.4 S.9.5 S.9.6 Darowizny na cele społeczne i wydatki na sponsoring w 2021r. Darowizny na cele społeczne i wydatki na sponsoring Wartość (PLN) Całkowita kwota darowizn (zawarte w Rachunek zysków i start, N-51, poz. 1.2.1) 55 500 Kwota wydatków na sponsoring (w Rachunek zysków i strat, N-50, poz. 1.1.17) 239 081,71 W Spółce nie funkcjonuje żaden program pracowniczego wolontariatu. Przeciwdziałanie korupcji (S.10) S.10.1 S.10.2 S.10.3 Dążeniem Spółki jest prowadzenie działalności z pełnym poszanowaniem prawa, uczciwie i etycznie, w tym w sposób wolny od jakichkolwiek przejawów korupcji i łapownictwa. Podejście Spółki oraz standard postępowania w przedmiotowym obszarze określa obowiązujący „Kodeks Etyki Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A.”, w którym Spółka i jej podmioty zależne zadeklarowały sprzeciw wobec wszelkich przejawów korupcji. Kodeks zakazuje wszelkich zachowań, które wyczerpują znamiona korupcji lub łapownictwa. Spółka nie akceptuje wręczania, obiecywania lub proponowania, a także przyjmowania lub żądania przez pracowników, niedozwolonej lub niewłaściwej korzyści majątkowej, osobistej lub innej, w szczególności w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie prawa, niedopełnienie obowiązku lub przekroczenie uprawnień. Pracownicy zobowiązani są unikać sytuacji mogących prowadzić do 87 powstania konfliktu interesów oraz budzących wątpliwości relacji z pomiotami, z którymi Spółka podejmuje współpracę. W związku z faktem, iż dotychczas nie zostały ujawnione przypadki zachowań korupcyjnych (nie stwierdzono przypadków takich zachowań ani nie zgłoszono podejrzeń takich zachowań, pochodzących zarówno z zewnątrz, bądź z wewnątrz organizacji), Spółka uznaje powszechnie obowiązujący system prawny oraz funkcjonujący program etyczny wspierany przez system kontroli wewnętrznej za wystarczający mechanizm prewencyjny i, poza Kodeksem Etyki oraz Procedurą zgłaszania naruszeń, szczegółowo opisaną w części G4 Sprawozdania, nie stosowała szczególnej polityki dedykowanej wyłącznie przeciwdziałaniu korupcji i łapownictwu. Mając jednak na uwadze istotność zagadnienia, Spółka stale monitoruje ryzyko wystąpienia zachowań korupcyjnych i łapownictwa w ramach cyklicznego przeglądu ryzyk oraz śledzi na bieżąco prace legislacyjne poświęcone temu zagadnieniu, m.in. w celu ewentualnego wdrożenia dodatkowych procedur, , o ile w wyniku dokonanej analizy okażą się one konieczne, bądź wynikać to będzie z obowiązujących przepisów prawa. Jakkolwiek w Spółce nie stwierdzono przypadków zachowań noszących znamiona korupcji, charakter jej działalności, w której często dochodzi do krzyżowania się sfery prywatnej z publiczną powoduje, że potencjalne ryzyko wystąpienia tego zjawiska istnieje. Działalność w segmencie budowlano- montażowym oraz w obszarze działalności deweloperskiej, związana jest z koniecznością uzyskiwania zezwoleń lub decyzji administracyjnych. Nadto, w usługach budowlano-montażowych, realizowane przez Spółkę na rzecz klientów zadania inwestycyjne w większości stanowią zamówienia publiczne, finansowane ze środków publicznych, w trybie zamówień publicznych. Dodatkowo, działalność Spółki w wyżej wymienionych segmentach wiąże się z obrotem znacznych wartości pieniężnych, co może sprzyjać wystąpieniu niepożądanych zjawisk w procesie zakupu towarów lub usług. Jak w każdej organizacji, znaczącą rolę odgrywa w tym obszarze czynnik osobowy, związany z potencjalną, zbyt niską świadomością pracowników lub niewłaściwymi wzorcami postępowania oraz brakiem wiedzy w zakresie zachowań zabronionych i oczekiwanych, a także w zakresie odpowiedzialności prawnej, między innymi wskutek niewystarczającej promocji postaw etycznych. Istotną rolę odgrywać może także czynnik organizacyjny, w obszarze zarządzania zasobami ludzkimi oraz w obszarze nadzoru, kontroli i przepływu informacji w strukturze przedsiębiorstwa. Materializacja ryzyka zachowań korupcyjnych prowadzić może do utraty dobrego imienia, pogorszenia relacji biznesowych oraz konsekwencji prawnych. Przyjęty Kodeks Etyki i Procedura anonimowego zgłaszania naruszeń prawa oraz obowiązujących w Spółce procedur i standardów etycznych oraz objęte nimi rozwiązania oraz zapoznanie pracowników z ich treścią, stanowią elementy systemu zarządzania ryzykiem nieetycznych zachowań w przedsiębiorstwie i minimalizują je, podobnie jak funkcjonujący Zespół ds. Etyki oraz możliwość skorzystania przez pracowników z jego pomocy, w tym dokonania stosownego zgłoszenia. Nieprzestrzeganie zasad etycznego postępowania, w tym zgodnego z prawem, grozi konsekwencjami o charakterze porządkowym i dyscyplinarnym, włącznie z ewentualnym rozwiązaniem umowy łączącej pracownika ze Spółką, a w uzasadnionych przypadkach odpowiedzialnością karną. W obszarze zgodności z prawem i wewnętrznymi regulacjami, program etyczny wspiera system kontroli wewnętrznej Spółki, opisany w części G.2.3 Sprawozdania. Spółka dąży do podnoszenia świadomości pracowników w zakresie niepożądanych lub oczekiwanych zachowań, w celu zapewnienia przestrzegania Kodeksu i krzewienia kultury poszanowania objętych nim standardów. Treść Kodeksu i Procedury zgłaszania naruszeń jest stale, łatwo dostępna dla pracowników. Minimalizacji ryzyka sprzyja sformalizowany proces zakupowy, uregulowany w ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania, jak również proces realizacji zamówienia i jego rozliczenia, przebiegające między innymi zgodnie z poniższymi procedurami:  „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” (SQ 0601), określającą szczegółowe zasady oceny i wyboru dostawcy towaru oraz kompetencje i odpowiedzialność personelu zaangażowanego w proces zakupowy;  „Zakupy usług” (SQ 0604), określającą szczegółowe zasady oceny i wyboru dostawcy usług oraz kompetencje i odpowiedzialność personelu zaangażowanego w proces zakupowy;  „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” (SQ 0903), przewidującą stały monitoring ze strony dyrektora pionu stanu realizacji budżetu pod kątem wystąpienia w nim wartości odbiegających od oczekiwanych, między innymi na podstawie karty budżetu budowy, harmonogramów rzeczowo-finansowych oraz planów finansowania budowy. Przypadki zachowań korupcyjnych 88 Wskaźnik 2020 2021 Liczba zgłoszonych podejrzeń zachowań korupcyjnych 0 0 Liczba stwierdzonych przypadków zachowań korupcyjnych 0 0 Bezpieczeństwo produktów i konsumentów (S.11) S.11 Zasadniczym celem i zobowiązaniem, określonym w obowiązującej w Spółce Polityce Zintegrowanego Systemu Zarządzania, w zakresie zarządzania jakością, jest dostarczanie przez Spółkę wyrobów i usług, których użytkowanie jest w pełni bezpieczne i które poziomem jakości zaspokajają potrzeby obecnych i przyszłych klientów. Powyższy cel przyświeca Spółce we wszystkich procesach operacyjnych. Pamiętając, że jakość ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa klientów i użytkowników, Spółka kładzie szczególny nacisk na dostarczanie wyrobów i usług wysokiej jakości oraz zgodnych z obowiązującymi normami. Zintegrowany System Zarządzania, w obszarze zarządzania jakością, jest zgodny z normą EN ISO 9001 oraz wymaganiami AQAP 2110. Z niniejszym obszarem wiąże się istotne ryzyko nienależytego, pod względem jakościowym, wykonania produktu lub usługi, w tym niezgodnie z dokumentacją techniczną lub normami przedmiotowymi, a także wystąpienia w związku z tym wad na etapie użytkowania, którym to ryzykiem Spółka zarządza w sposób opisany poniżej, z uwzględnieniem wdrożonego systemu zarządzania jakością. Materializacja powyższego ryzyka wiązać się może z konsekwencjami w postaci odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym w postaci kar umownych, utraty reputacji i złych relacji z klientem. Proces realizacji przez Spółkę usług budowlano-montażowych objęty jest nadzorem od momentu przyjęcia zlecenia/podpisania umowy, poprzez wykonanie lub analizę projektu, wybór dostawców towarów/usług, stały nadzór nad prowadzonymi pracami, aż do przekazania obiektu do użytkowania, a także, w wymaganym stopniu, w okresie gwarancji jakości lub rękojmi za wady, w szczególności zgodnie z procedurami: „Projektowanie” (SQ 0401), „Sterowanie procesem robót montażowych” (SQ 0902) oraz „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” (SQ 0903), obowiązującymi w ramach ZSZ i opisującymi proces planowania, realizacji prac i nadzoru nad nimi (w tym nad pracami realizowanymi przez dostawców towarów/usług). Procedura „Projektowanie” określa zasady postępowania podczas projektowania wyrobu lub procesu, a także przy zlecaniu przez Spółkę i nadzorowaniu wykonania dokumentacji technicznej w jednostkach projektowych zewnętrznych, w tym sprawdzeń i weryfikacji, w celu potwierdzenia, że dokumentacja spełnia wymagania zawarte w danych wejściowych oraz zawiera cechy umożliwiające prawidłowe wykonanie, eksploatowanie, przechowywanie, przemieszczanie, obsługę oraz - w razie potrzeby - demontaż/likwidację przedmiotu projektu lub prawidłowe i bezpieczne przeprowadzenie procesu montażu przedmiotu projektu. Procedury SQ 0902 oraz SQ 0903 regulują natomiast zasady wykonawstwa oraz koordynacji i nadzoru nad pracami realizowanymi siłami własnymi oraz pracami, w których uczestniczą dostawcy towarów/usług, w celu zapewnienia wymaganej jakości, w tym:  kompetencje i odpowiedzialność personelu zaangażowanego w proces realizacji inwestycji,  przygotowanie techniczne realizacji robót,  przebieg realizacji robót. Wszelkie prace budowlane, montażowe oraz remontowe prowadzone są w oparciu o wymagania ujęte w dokumentacji technicznej, zgodnie z przepisami Prawa Budowlanego i kierowane przez uprawniony personel, posiadający odpowiednie kwalifikacje, stosowne uprawnienia (np. budowlane) oraz certyfikaty. Prace wykonywane są z należytą starannością, zgodnie z normami przedmiotowymi. Podstawowym dokumentem planowania realizacji danej inwestycji jest Plan Jakości, sporządzany zgodnie z procedurą „Plan Jakości realizacji budowy” (SQ 2401), a opracowywany przez kierownika budowy lub wyznaczonego przez niego pracownika. Kontrole przeprowadzane są również na etapie odbiorów, m.in. odbioru częściowego i końcowego robót branżowych, odbioru technicznego do 89 rozruchu, odbioru rozruchu technologicznego (odbiór po rozruchu), odbioru technicznego obiektu do użytku. Spółka edukuje klientów poprzez przeprowadzanie szkoleń z zakresu obsługi i konserwacji zastosowanych w realizacji produktów. Klient otrzymuje wytyczne, w tym instrukcje techniczno- ruchowe, obejmujące plany (czynności) obsługi serwisowej, wykaz elementów i części zamiennych oraz zasady bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na etapie użytkowania. Sporządzane są również instrukcje eksploatacji, po przekazaniu do eksploatacji i użytkowania, stanowiące integralną część dokumentacji powykonawczej i odbiorowej. Ocena dostawców towarów/usług dokonywana jest na podstawie ankietyzacji oraz udokumentowanych informacji o dotychczasowej współpracy z danym podmiotem, w tym jakości towarów/usług, audytów dostawcy lub informacji o wynikach audytów wykonywanych u niego przez jednostki certyfikujące, oceny wzorca wyrobu, udokumentowanej renomy dostawcy. Przy ocenie uwzględnia się między innymi posiadanie wymaganych obowiązującymi przepisami certyfikatów, aprobat oraz znaków bezpieczeństwa wyrobu, dopuszczenia wyrobu przez instytucje nadzorujące, posiadany system zapewnienia jakości wraz z certyfikatem. Dostawcy towarów/usług, po dokonaniu opisanej powyżej oceny na etapie wyboru, przeprowadzanej pod kątem spełnienia wymagań normatywnych, jakościowych, ilościowych i terminowych, są następnie cyklicznie oceniani, poprzez bieżące audyty i kontrole w trakcie wytwarzania produktu lub realizacji usługi, zarówno w zakładzie produkcyjnym dostawcy, jak i na placu budowy. Na dostawców procesów, wyrobów i usług nakładane jest zobowiązanie do przestrzegania procedur i instrukcji ZSZ obowiązującego w Spółce, z którymi zapoznaje ich kierownik danej budowy, jednocześnie przekazując wzory dokumentów jakościowych. Spółka przedkłada im do podpisu dokument systemowy - „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych przez Instal Kraków S.A.”, regulujący podstawowe zasady bezpiecznej, zgodnej z wymaganiami jakościowymi i ochrony środowiska realizacji prac. W segmencie deweloperskim Spółka współpracuje jedynie z doświadczonymi biurami projektowymi, posiadającymi w swoim dorobku bogaty zbiór zrealizowanych inwestycji. Dobór materiałów następuje na etapie projektowania i obejmuje wyłącznie materiały bezpieczne, wysokiej jakości, posiadające odpowiednie świadectwa jakości, atesty i certyfikaty, ze szczególnym uwzględnieniem faktu, że finalny produkt użytkowany będzie przede wszystkim przez konsumenta. W celu zapewnienia jak najwyższej jakości, wykonawstwo budynków mieszkalnych Spółka zleca jedynie kwalifikowanym, sprawdzonym podmiotom, zapewnia stały nadzór autorski oraz całościowy nadzór inwestorski nad ich wykonaniem, zgodnie z przedmiotowymi normami, zasadami wiedzy technicznej oraz sztuki budowlanej. Wszystkie materiały użyte przez dostawcę usługi (generalnego wykonawcę) podczas procesu budowlanego, podlegają przed ich zamówieniem wcześniejszemu zatwierdzeniu we wnioskach materiałowych, a proces realizacji jest kontrolowany, między innymi pod kątem przestrzegania wymagań „Planu zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych przez Instal Kraków S.A.”. Spółka dostarcza klientom „Instrukcję eksploatacji i konserwacji obiektu”, stanowiącą dokument kompleksowo opisujący produkt (lokale mieszkalne i części wspólne budynku), mający na celu zapoznanie właścicieli mieszkań z technologią oraz podstawowymi materiałami użytymi do wykonania budynku, co w konsekwencji pozwoli na długą, bezproblemową eksploatację. Kontrola jakości i zgodności z normami odbywa się w Spółce nie tylko w odniesieniu do użytych materiałów, lecz na każdym etapie tworzenia produktu lub realizacji usługi. We wszystkich jednostkach organizacyjnych Spółki, dokonujących obrotu materiałami, tj. w magazynach centralnych, zakładach produkcyjnych oraz na poszczególnych budowach w oddziałach robót, obowiązuje instrukcja „Kontrola jakości materiałów dostarczanych w partiach” (IQ 100103), określająca zasady dokonywania wstępnego odbioru jakościowego materiałów, zgodnie z obowiązującymi, powiązanymi procedurami. Zintegrowany System Zarządzania, w procedurach: „Kontrola i badania” (SQ 1001) oraz „Kontrola i badania w generalnym wykonawstwie inwestycji” (SQ 1002), określa zasady postępowania w zakresie kontroli, badań i odbiorów, na każdym etapie realizacji produktu oraz usługi. Zgodnie z wymienionymi powyżej procedurami kontrolnymi obligatoryjne jest opracowanie, przed realizacją zamówienia, dokumentów planistycznych i kontrolnych – Planów Kontroli i Badań, w których określa się rodzaj badania na poszczególnych etapach realizacji, zakres badań, kryteria akceptacji oraz sposób dokumentowania kontroli. Dostawy prefabrykatów i urządzeń podlegają również okresowym jakościowym kontrolom inspekcyjnym ze strony Spółki, na etapie wytworzenia, w zakładach dostawcy. 90 W procedurze „Kontrola i badania” (SQ 1001) opisany został sposób postępowania w przypadku ujawnienia wad, braków lub innych niezgodności oraz zgłoszenia reklamacji wewnętrznej lub zewnętrznej przez klienta. Spółka prowadzi bieżący monitoring i rejestr wad/usterek zgłaszanych przez klientów i dotyczących produktów oraz usług Spółki. Celem działań określonych w powyższych procedurach jest zapewnienie wymaganej jakości wyrobów i robót/usług. Za kontrolę pod względem jakościowym odpowiedzialny jest właściciel procesu (kierownik komórki organizacyjnej, kierownik budowy, magazynu, itp.). Zapewnienie wymaganej jakości dostaw materiałów i urządzeń wspierają mechanizmy określone procedurą „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” (SQ 0601), która reguluje zasady postępowania przy zakupach towarów, między innymi dla zapewnienia wymaganej jakości dostaw. Z kolei procedura „Zakupy usług” (SQ 0604) reguluje proces kwalifikacji i wyboru odpowiednich dostawców usług, gwarantujących spełnienie między innymi wymagań normatywnych, jakościowych, ilościowych i terminowych. Procedury obowiązują przy zakupach towarów/usług, przeznaczonych do realizacji umów na rynku krajowym i określają:  kompetencje i odpowiedzialność personelu zaangażowanego w proces zakupowy,  przygotowanie techniczne zakupu towaru/usługi,  zasady oceny i wyboru dostawcy towaru/usługi,  zasady dostawy towaru/wykonania usługi i ich kontroli,  sposób komunikacji i rodzaje dokumentów wymaganych podczas wykonania usługi przez dostawców usług. Prace realizowane zakładach produkcyjnych Spółki odbywają się zgodnie z procedurą ZSZ „Sterowanie procesem wykonawstwa prefabrykatów” (SQ 0901), której celem jest określenie zasad wykonawstwa prefabrykatów i konstrukcji, dla zapewnienia jakości zgodnie z wymaganiami zawartej umowy oraz dokumentacji technicznej. Opisuje ona kompetencje personelu, przygotowanie techniczne produkcji, sterowanie procesem wykonawstwa prefabrykatów, ze szczególnym uwzględnieniem procesów specjalnych wykorzystywanych w produkcji (spawanie, obróbka cieplna, badanie). Proces produkcji odbywa się zgodnie z obowiązującym w ramach ZSZ przewodnikiem zakładowej kontroli produkcji - „Opis systemu zakładowej kontroli produkcji ZKP (FPC) zgodny z normą PN-EN 1090-1 w systemie zarządzania jakością wg normy EN ISO 9001” (dalej „Przewodnik ZKP”). Jego stosowanie wiąże się z wdrożonym w Spółce systemem Zakładowej Kontroli Produkcji ZKP (FPC), spełniającym specjalistyczne wymagania normy PN-EN 1090-1 pn.: „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 1: Zasady oceny zgodności elementów konstrukcyjnych” w zakresie wytwarzania elementów konstrukcji stalowych oraz normy PN-EN 1090-2 pn.: „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 2: Wymagania techniczne dotyczące konstrukcji stalowych” w zakresie elementów nośnych ze stali. Utrzymując system Zakładowej Kontroli Produkcji Spółka zapewnia, że dostarczany element/wyrób jest wyprodukowany w sposób właściwy, według danego systemu produkcji i jest zgodny z zadeklarowaną charakterystyką. Stosowane materiały mają wymagane własności wytrzymałościowe, spawalność i odporność na kruche pękanie oraz spełniają wymagania odpowiednich norm europejskich. Elementy nośne i konstrukcje nośne ze stali wprowadzane są do obrotu w oparciu o udokumentowaną Certyfikację Zakładowej Kontroli Produkcji ZKP (FPC), która stanowi podstawę nadania wyrobom oznaczenia CE. Wszystkie osoby odpowiedzialne za poszczególne procesy w ZKP mają odpowiednie kwalifikacje i kompetencje do prowadzenia tych działań. Jakość, bezpieczeństwo i zgodność z normami wykonywanych prac spawalniczych, zarówno w ramach realizacji usług budowlano-montażowych, jak i w procesie wytwarzania konstrukcji w zakładach przemysłowych Spółki, zapewnia postępowanie zgodnie z instrukcją „Kontrola jakości prac spawalniczych” (IQ 100101), obowiązującą dla prac wykonywanych w oparciu o instrukcję ZSZ pn.: „Ogólna instrukcja robót spawalniczych” (IQ 090101). Spółka spełnia wymagania jakości w spawalnictwie wg normy EN ISO 3834-2 oraz posiada wdrożony system Zakładowej Kontroli Produkcji. W strukturze organizacyjnej funkcjonuje niezależny Dział Zapewnienia Jakości i Spawalnictwa, dbający o jakość i zgodności wyrobów i usług z odpowiednimi wymaganiami i normami. Wszelkie niezbędne badania i kontrole prowadzone są przez kompetentny personel, posiadający certyfikaty kompetencji. Zgodnie z Przewodnikiem ZKP, podzlecanie procesów specjalnych i prac spawalniczych jest możliwe, o ile dany podmiot spełnia wymagania normy PN-EN 1090-2 oraz posiada udokumentowaną certyfikację 91 według PN-EN 1090-1. Przy doborze sprawdzana jest skuteczność funkcjonującej u poddostawcy zakładowej kontroli produkcji. Możliwości Spółki w zakresie zapewnienia wysokiej jakości produktów i usług potwierdzają liczne certyfikaty oraz pozyskane uprawnienia. Certyfikaty i uprawnienia posiadane przez Spółkę w zakresie produkcji przemysłowej Certyfikaty i uprawnienia posiadane przez Spółkę w zakresie produkcji przemysłowej Certyfikat DVS ZERT D-ZE-16083-01-00-ISO3834-2018.0051.002 potwierdzający spełnienie wymagań jakości dla spawania materiałów metalowych wg EN ISO 3834-2:2005 Certyfikat spawalniczy DVS ZERT-EN1090-2-SZ-2014.0013.004 dla wykonania elementów konstrukcyjnych ze stali wg PN- EN 1090-1 „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 1: Zasady oceny zgodności elementów konstrukcyjnych” Certyfikat zgodności zakładowej kontroli produkcji nr 2451-CPR-EN1090-2014.0389.005 dla elementów nośnych oraz ich zestawów wykonanych ze stali do klasy EXC2 (we wszystkich typach budowli) wg normy PN-EN 1090-2 „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 2: Wymagania techniczne dotyczące konstrukcji stalowych” Certyfikat Urzędu Dozoru Technicznego nr UC-12-30-P/2-10 na modernizację kotłów parowych, kotłów wodnych, zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów trujących lub żrących, zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów ciekłych zapalnych, rurociągów technologicznych oraz stałych zbiorników ciśnieniowych Certyfikat Urzędu Dozoru Technicznego nr UC-12-30-N/4-10 na naprawę kotłów parowych, kotłów wodnych, stałych zbiorników ciśnieniowych, zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów trujących lub żrących, zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów ciekłych zapalnych oraz rurociągów technologicznych Certyfikat Urzędu Dozoru Technicznego nr UC-12-30-W/5-10 na wytwarzanie zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów ciekłych zapalnych oraz zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów trujących lub żrących Świadectwo Uznania Laboratorium (Nr rejestru LBU-175/12-21), potwierdzające spełnienie wymagań Warunków Technicznych Urzędu Dozoru Technicznego WUDT-LAB wydanie 2/2021, wydane przez Urząd Dozoru Technicznego Spółka dysponuje własnym Laboratorium Zakładowym, posiadającym Świadectwo Uznania Laboratorium (Nr rejestru LBU-175/12-21), wydane przez Urząd Dozoru Technicznego, potwierdzające spełnienie wymagań Warunków Technicznych WUDT-LAB wydanie 2/2021, wydane przez Urząd Dozoru Technicznego Wyroby podlegające Dyrektywom (UE) lub przepisom o Dozorze Technicznym, wytwarzane są w oparciu o normy zharmonizowane, a także wytyczne UDT, które opisują i stawiają wymagania dla całego procesu produkcyjnego od projektowania, poprzez dobór odpowiednich materiałów, kwalifikacje personelu, kontrolę i badania. Ocena zgodności wyrobów dokonywana jest przy udziale jednostki notyfikowanej lub jednostki UDT w odniesieniu urządzeń podlegającym przepisom związanym z działaniem UDT. Pozytywny wynik dokumentowany jest wystawieniem dla danego wyrobu odpowiednio Deklaracji Zgodności CE, Deklaracji Właściwości Użytkowych CE lub poświadczeniem wykonania UDT. Jest to poświadczenie wykonania wyrobu bezpiecznego dla konsumenta. Zatrudnieni w Spółce pracownicy posiadają wysokie kwalifikacje, duże doświadczenie zawodowe oraz wymagane ustawą Prawo Budowlane uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Spółka podtrzymuje tradycje zawodowe oraz dobrą markę poprzez wielobranżowe/wielopłaszczyznowe szkolenia i kursy, zdobywanie nowych uprawnień i certyfikatów oraz wdrażanie nowych technologii. Szkolenia w zakresie zarządzania jakością dotyczą wszystkich pracowników Spółki mających wpływ na zapewnienie jakości. Zasady przeprowadzania tych szkoleń określa procedura „Szkolenia” (SQ 1801). Szkolenia prowadzone są w formie: szkoleń wstępnych (dla pracowników nowo przyjmowanych), szkoleń okresowych związanych z doskonaleniem wiedzy, szkoleń związanych ze zmianami i aktualizacjami ZSZ oraz szkoleń specjalistycznych. W przypadku ujawnienia nieprawidłowości w obszarze jakości podejmowane są działania korygujące, zgodnie z procedurą „Działania korygujące” (SQ 1401). Procedura określa zasady prowadzenia tych 92 działań, od wykrycia niezgodności, poprzez analizę występujących niezgodności, do udokumentowanego skutecznego wdrożenia działań korygujących, a w przypadku koniecznym - do dokonania stosownych zmian w ZSZ. Procedura obowiązuje we wszystkich jednostkach organizacyjnych Spółki. Działania korygujące w obszarze jakości podejmowane są w oparciu o:  sprawozdania z audytów wykonywanych przez audytorów zewnętrznych oraz instytucje certyfikujące,  sprawozdania z audytów wewnętrznych,  niezgodności stwierdzone w trakcie kontroli przez przedstawicieli Działu Zapewnienia Jakości i Spawalnictwa,  przeglądy Zintegrowanego Systemu Zarządzania przeprowadzane przez najwyższe kierownictwo Spółki,  wpisy do dziennika budowy,  pisemne i ustne informacje pracowników wykonujących czynności mające wpływ na zapewnienie jakości,  reklamacje klienta. Kierownicy/dyrektorzy jednostek organizacyjnych Spółki są zobowiązani do podjęcia działań korygujących wynikających z analizy jakości. Program działań korygujących sporządza kierownik jednostki organizacyjnej, w której wystąpiła niezgodność, określając w nim przyczynę wystąpienia niezgodności, rodzaje działań i terminy ich wprowadzenia oraz osoby odpowiedzialne za ich realizację. Jednostki organizacyjne Spółki są również zobowiązane do podjęcia działań korygujących, wynikających z analizy funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania w obszarze zarządzania jakością, dokonywanej raz w roku przez Pełnomocnika – Koordynatora Dyrektora Generalnego ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania, w oparciu o wyniki audytów zewnętrznych i wewnętrznych. Polityka ZSZ w obszarze zapewnienia jakości poddawana jest cyklicznej ocenie w ramach przeglądu Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Celem przeglądu jest ocena wyników audytów wewnętrznych, adekwatności procedur i instrukcji ZSZ do procesów zachodzących w Spółce, osiągnięcia wyznaczonych celów, analiza podjętych działań korygujących oraz określenie kierunków doskonalenia. Zarządzanie obszarem zapewnienia jakości wspierają również inne, szczegółowe procedury ZSZ, uwzględniające zagadnienia z tego zakresu:  Nadzorowanie dokumentacji i danych” (SQ 0501), obowiązująca we wszystkich jednostkach organizacyjnych Spółki, w zakresie prowadzenia i przechowywania zapisów dokumentujących każdy etap realizacji danej umowy oraz funkcjonowanie ZSZ w obszarach: jakości, BHP i ochrony środowiska, określająca zasady postępowania w celu zapewnienia prowadzenia i przechowywania zapisów dotyczących zarządzania jakością, BHP i ochrony środowiska w sposób pozwalający wykazać zgodność wykonywanych usług z wymaganiami umowy oraz efektywność funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania,  „Audyty wewnętrzne” (SQ 1701) (opisana w części G.2.3. Sprawozdania),  „Zarządzanie ryzykiem” (SQ 2301) (opisana w części G.3. Sprawozdania). S.11.1 S.11.2 S.11.3 W okresie sprawozdawczym Spółka nie odnotowała incydentów związanych z naruszeniem procedur bezpieczeństwa produktów i usług. Nie było też prowadzone przeciwko Spółce postępowanie administracyjne w tym zakresie (np. przez UOKiK), ani nie nałożono na Spółkę kar za niezgodność z prawem i regulacjami w kwestiach związanych z bezpieczeństwem klientów. Komunikacja marketingowa (S.12) S.12 Zasadniczym celem Spółki w aspekcie komunikacji marketingowej jest, aby prowadzone przez nią działania marketingowe były na każdym ich etapie (począwszy od pierwszego kontaktu z klientem, a 93 skończywszy na realizacji zawartych umów w okresie gwarancji jakości) realizowane w sposób zgodny z przepisami prawa i uczciwy. Polityka, w oparciu o którą Spółka kształtuje swoją komunikację marketingową, wypływa z przyjętej zasady uczciwości w działaniach marketingowych, zamieszczonej w Kodeksie Etyki. W myśl przywołanej zasady, Spółka jest zobowiązana do prowadzenia działań marketingowych w sposób zgodny z przepisami prawa i uczciwy, łącząc swoje interesy z interesem klientów i innych interesariuszy, w tym lokalnych społeczności oraz z poszanowaniem środowiska naturalnego. Reklama pochodząca ze strony Spółki, niezależnie od jej przedmiotu, powinna być zgodna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami, rzetelna i uczciwa, a działania promocyjne odpowiedzialne, wolne od zachowań nachalnych, wprowadzających w błąd lub ingerujących w sferę prywatności klientów Spółki. Przyjęto, że powinność etycznego działania obowiązuje nie tylko w zakresie promocji, lecz we wszystkich obszarach związanych z uruchamianiem instrumentów marketingowych, a dotyczących produktów Spółki lub świadczonych przez nią usług, gwarancji, ceny, czy dystrybucji. Klienci traktowani są z szacunkiem, jednakową starannością, życzliwością i kulturą osobistą. Pracownicy mają obowiązek odpowiedzialnie i z należytą starannością reagować na zgłaszane przez klientów problemy, potrzeby i wyrażane opinie, dbając o partnerskie relacje, oparte na zaufaniu i jasnych zasadach współpracy. W ramach opisanych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania (ZSZ) procesów: „Pozyskiwanie klienta” oraz „Komunikowanie” określone zostały pasywne lub aktywne działania marketingowe, mające skutkować pozyskaniem potencjalnego klienta oraz osoby odpowiedzialne za komunikacją marketingową i nadzór nad tym procesem. Za komunikację z klientem dotyczącą realizacji usługi i jej sprzedaży odpowiada kierownik jednostki organizacyjnej realizujący usługę, a nadzór sprawuje dyrektor właściwego pionu. W omawianym obszarze, Spółka jako istotne zidentyfikowała ryzyko marketingu naruszającego prawa konsumenta w prowadzonej działalności deweloperskiej, z którym mogą się wiązać negatywne konsekwencje w wymiarze reputacyjnym, a także w postaci odpowiedzialności prawnej. Przedmiotowym ryzykiem Spółka zarządza poprzez przestrzeganie zasad przyjętych w obowiązującym Kodeksie Etyki oraz przewidziane w nim mechanizmy, w tym o charakterze edukacyjnym i umożliwiające sygnalizację. Minimalizację zagrożenia zapewnia aktywne korzystanie z wykształconych w ramach praktyki działalności rynkowej Spółki mechanizmów kształtowania i kontroli treści komunikatów marketingowych. Spółka zwraca szczególną uwagę na to, aby podmioty, którymi posługuje się przy realizacji komunikacji marketingowej, w szczególności agencje reklamowe, działały w zgodzie i z poszanowaniem prawa oraz obowiązujących, opisanych powyżej, zasad. W umowach z podmiotami świadczącymi usługi marketingowe, w tym reklamowe, Spółka nakłada zobowiązanie do działania zgodnie z prawem i z poszanowaniem praw osób trzecich. Komunikacja z mediami jest prowadzona wyłącznie przez upoważnione do tego osoby. S.12.1 S.12.2 S.12.3 W 2021 r., podobnie jak w latach ubiegłych , w Spółce nie odnotowano przypadków niezgodności z wewnętrznymi regulacjami dotyczącymi komunikacji marketingowej, wobec Spółki nie były prowadzone postępowania w przedmiocie niezgodności z prawem i regulacjami w kwestiach związanych z rzetelnością i etyką komunikacji marketingowej (np. przez UOKiK) oraz nie nałożono na nią jakichkolwiek kar finansowych za niezgodność z prawem i regulacjami w kwestiach związanych z rzetelnością i etyką komunikacji marketingowej. Ochrona prywatności (S.13) S.13 Spółka przywiązuje szczególną wagę do ochrony danych osobowych. Zgodnie z Kodeksem Etyki, pracownicy zobowiązani są chronić informacje (w tym dane osobowe) uzyskane w związku z pracą w Spółce przed dostępem osób nieuprawnionych, przestrzegać zasad związanych z ich zabezpieczeniem i wykorzystywać je wyłącznie w dozwolony sposób oraz stosować się do przepisów prawa i regulacji wewnętrznych obowiązujących w tym zakresie. Każdy pracownik zobowiązany jest kierować się dyskrecją i poszanowaniem tajemnicy przedsiębiorstwa. 94 Dbałość o ochronę danych osobowych znajduje wyraz w obowiązującej w Spółce „Polityce Bezpieczeństwa Danych Osobowych Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A." (dalej „Polityka Bezpieczeństwa”), uwzględniającej wymogi Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO) oraz przyjętych w celu jej realizacji m.in.:  „Instrukcji Zarządzania Systemami Informatycznymi” (dalej zwana „Instrukcją zarządzania”),  „Instrukcji Użytkowania Systemów Informatycznych” (dalej zwana „IUSI”). W omawianym obszarze za istotne uznane zostało ryzyko naruszenia ochrony danych osobowych, to jest ryzyko naruszenia bezpieczeństwa, prowadzącego do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utraty, zmodyfikowania lub nieuprawnionego ujawnienia, bądź dostępu do przetwarzanych w Spółce danych osobowych, co skutkować może odpowiedzialnością określoną przepisami prawa, w szczególności ewentualnymi karami finansowymi nałożonymi przez organy powołane do ochrony danych osobowych. Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem poprzez stosowanie i przestrzeganie procedur określonych w Polityce Bezpieczeństwa, Instrukcji zarządzania oraz IUSI, funkcjonowanie przewidzianych w tych dokumentach, opisanych poniżej mechanizmów i działań. Zasadniczym celem i zobowiązaniem określonym w Polityce Bezpieczeństwa jest przetwarzanie danych osobowych zgodnie z prawem (w szczególności zgodnie z RODO oraz ustawą o ochronie danych osobowych), w tym zapewnienie ich bezpieczeństwa, w szczególności poprzez:  uniemożliwianie nieuprawnionego dostępu do danych osobowych;  zapewnienie poufności, integralności oraz rozliczalności danych osobowych przetwarzanych w systemach informatycznych, poprzez zapobieganie ich utracie, względnie uszkodzeniu lub nieuprawnionej modyfikacji, między innymi wskutek awarii sprzętu, zasilania lub awarii systemu, oprogramowania, bądź też wprowadzenia do systemów programów komputerowych zakłócających sprawne ich funkcjonowanie;  zapewnienie optymalnych warunków bezpieczeństwa danym osobowym i innym informacjom przetwarzanym poza systemem informatycznym, w formie „tradycyjnej”, w tym zapewnienie możliwości zrealizowania właściwych procedur pracy z dokumentacją papierową, jej przechowywaniem, przesyłaniem, archiwizowaniem i niszczeniem oraz w przypadkach nieautoryzowanego dostępu lub wystąpienia incydentu;  szkolenie pracowników i zaangażowanie ich w stosowanie i przestrzeganie zasad Polityki Bezpieczeństwa. Zgodnie z Polityką Bezpieczeństwa:  przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy jest zgodne z prawem;  należy przetwarzać dane osobowe wyłącznie adekwatnie do celów, w jakich zostały zebrane;  należy działać tak, aby zawsze zapewnić bezpieczeństwo danych osobowych;  należy zapobiegać przetwarzaniu niezgodnemu z przepisami prawa oraz zdarzeniom potencjalnie powodującym ryzyko naruszenia ochrony danych osobowych oraz niezwłocznie podejmować działania naprawcze. Spółka realizuje wymagane przepisami RODO obowiązki informacyjne wobec osób fizycznych, których dane gromadzi. Polityka Bezpieczeństwa określa sposób przetwarzania danych osobowych oraz środki techniczne i organizacyjne zapewniające ich ochronę, w tym poufność, integralność i rozliczalność, takie jak:  pseudonimizacja, anonimizacja;  minimalizacja przetwarzania danych;  stosowanie środków kontroli fizycznej;  zobowiązanie osób upoważnionych do przetwarzania danych do zachowania poufności;  programy antywirusowe i firewalle; 95  uniemożliwienie dostępu do danych osób nieuprawnionych poprzez: szyfrowanie, hasłowanie, stosowanie indywidualnych identyfikatorów oraz innych środków kontroli logicznej procesu przetwarzania danych, podział uprawnień dotyczących IT;  zapewnienie realizacji praw osób fizycznych, których dane dotyczą;  audyty, kontrole, przeglądy, testy i ocena;  szkolenia osób upoważnionych do przetwarzania danych (wstępne i okresowe);  działania korygujące i zapobiegawcze. W celu realizacji Polityki Bezpieczeństwa wyznaczeni są: Inspektor Ochrony Danych (dalej „IOD”) oraz Administrator Systemu Informatycznego, którzy są odpowiedzialni za przestrzeganie zasad ochrony danych osobowych, w tym przetwarzanych w systemach informatycznych, prowadzenie dokumentacji, wdrażanie i nadzorowanie środków technicznych i organizacyjnych zapewniających ich ochronę oraz szkolenia dla pracowników zajmujących się przetwarzaniem danych. Spółka posiada wdrożony proces odpowiedniego szyfrowania urządzeń oraz system autoryzacji urządzeń służących do przetwarzania informacji w systemach informatycznych, zgodnie z którym:  nowe urządzenia muszą posiadać odpowiednie dopuszczenie Zarządu Spółki, określające ich przeznaczenie i sposób użycia,  Administrator Systemu Informatycznego, po otrzymaniu zakupionego sprzętu i jego sprawdzeniu, realizuje czynności związane z instalacją,  Administrator Systemu Informatycznego jest wyłącznie uprawniony do instalowania programów komputerowych w urządzeniach Spółki;  właściwa komórka Spółki ewidencjonuje zakupiony sprzęt, natomiast Administrator Systemu Informatycznego, równolegle wpisuje ten sprzęt do prowadzonych przez siebie rejestrów. W celu zapewnienia bezpieczeństwa fizycznego i środowiskowego przechowywanych danych osobowych, Spółka określiła obszar przetwarzania danych oraz środki zastosowane w celu ochrony tego obszaru, jak również środki służące bezpośredniemu zabezpieczeniu danych osobowych. W zakresie danych w systemie informatycznym, sieć, w której są przetwarzane jest odpowiednio zabezpieczona. Dostęp ze stanowisk zlokalizowanych poza siedzibą Spółki jest realizowany za pomocą szyfrowanego łącza VPN. Każdy komputer jest wyposażony w odpowiedni system antywirusowy. Serwery na których przechowywane są dane osobowe posiadają należyte zabezpieczenie. Dokumentację tradycyjną (papierową) zawierającą dane osobowe przechowuje się w szafach lub szufladach biurowych zamykanych na klucz, znajdujących się w zamykanych na klucz pomieszczeniach. Teren Spółki jest ogrodzony i chroniony. W celu zapewnienia fizycznego bezpieczeństwa danych osobowych przetwarzanych w Spółce, pracownicy obowiązani są do stosowania polityki „czystego biurka” – w zakresie danych przetwarzanych w formie papierowej oraz polityki „czystego ekranu” w zakresie danych osobowych przetwarzanych w sieci informatycznej. Każda osoba dopuszczana do przetwarzania danych osobowych przechodzi szkolenie z zakresu znajomości RODO oraz przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Nadto, do przetwarzania danych osobowych dopuszczone są wyłącznie osoby posiadające imienne upoważnienie. Upoważnienie obejmuje polecenie przetwarzania przez upoważnioną osobę danych osobowych wskazanych w treści upoważnienia. Każda z osób dopuszczonych do przetwarzania danych składa pisemne oświadczenie o zachowaniu w tajemnicy przetwarzanych danych osobowych oraz informacji o stosowanych w Instal Kraków S.A. sposobach ich zabezpieczenia. Osoba upoważniona może przetwarzać dane osobowe wyłącznie w zakresie określonym we wskazanym powyżej, imiennym upoważnieniu i tylko w celu wykonywania nałożonych na nią obowiązków. Rozwiązanie stosunku pracy (odwołanie z funkcji) powoduje wygaśnięcie upoważnienia do przetwarzania danych osobowych. Osoba upoważniona musi zachować w tajemnicy przetwarzane dane osobowe oraz przestrzegać procedur ich bezpiecznego przetwarzania. Przestrzeganie tajemnicy danych osobowych obowiązuje przez cały okres zatrudnienia w Spółce, a także po ustaniu stosunku pracy. Zarządzanie bezpieczeństwem danych w sieciach informatycznych opiera się na Instrukcji Zarządzania Systemami Informatycznymi, której celem jest zapewnianie bezpieczeństwa informacji (w tym danych osobowych) w sieciach i ochrona infrastruktury pomocniczej. Instrukcja zarządzania określa zabezpieczenia sieci, zasady konfiguracji serwerów i urządzeń sieciowych, poziomy dostępu do systemów informatycznych oraz zasady korzystania z Internetu. Zakres dostępu do danych przetwarzanych przez daną osobę w systemach informatycznych przypisany jest do niepowtarzalnego 96 identyfikatora użytkownika (ID), niezbędnego do rozpoczęcia pracy w systemie. Dostęp do poszczególnych programów jest chroniony odpowiednim hasłem. Administrator Systemu Informatycznego dokonuje właściwej konfiguracji mechanizmów uwierzytelnienia i kontroli dostępu oraz sprawuje systematyczny nadzór nad prawidłowym ich działaniem. Użytkownik systemu informatycznego w Spółce zobowiązany jest do przestrzegania postanowień IUSI, która określa zakres obowiązków i odpowiedzialności użytkowników systemów informatycznych wykorzystywanych do pracy i przetwarzania danych osobowych w Spółce, zawiera szczegółowe rozwiązania i procedury dotyczące rozpoczęcia, zawieszenia i zakończenia pracy z systemem informatycznym, opisuje zasady pracy na komputerze, zasady korzystania z systemów informatycznych oraz metody i środki uwierzytelniające, zasady korzystania z zasobów Internetu oraz poczty elektronicznej i zasady zgłaszania incydentów. Zgodnie z Polityką Bezpieczeństwa pracownicy zobowiązani są do niezwłocznego zgłoszenia naruszeń (lub podejrzenia naruszeń) bezpośredniemu przełożonemu, Inspektorowi Ochrony Danych lub Administratorowi Systemów Informatycznych, którzy ustalają, czy incydent rzeczywiście miał miejsce i podejmują odpowiednie działania, udzielają zaleceń oraz przygotowują stosowny raport, który jest przedstawiany Zarządowi Spółki. Niezwłocznie przeprowadzona analiza ryzyka naruszenia praw i wolności osób fizycznych stanowi podstawę podjęcia decyzji dotyczącej ewentualnego zgłoszenia naruszenia zgodnie z RODO do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych oraz zawiadomienia podmiotu danych. W 2021 roku przeprowadzono przegląd Polityki Bezpieczeństwa pod kątem jej aktualności, adekwatności i skuteczności. Praca zdalna w stanie epidemii COVID-19 W Spółce obowiązują Zasady pracy zdalnej, określające warunki bezpiecznego jej wykonywania, zarówno w zakresie bezpieczeństwa informacji i danych osobowych, jak i bezpiecznych i higienicznych warunków pracy dla pracownika świadczącego pracę w domu. Zgodnie z powyższymi Zasadami, m.in:  łączenie się z siecią firmową każdorazowo powinno następować wyłącznie przy wykorzystaniu szyfrowanego połączenia VPN;  zakazuje się udostępniania urządzeń oraz przetwarzanych danych i informacji, w tym także znajdujących się na nośnikach papierowych, osobom trzecim, a także pozostawiania urządzeń i dokumentów niezabezpieczonych;  przed dostępem osób trzecich oraz zobowiązuje się do używania silnych haseł dostępu, przed przystąpieniem do pracy należy wydzielić w mieszkaniu odpowiednią przestrzeń do pracy, w taki sposób, aby wykluczyć domownikom, współlokatorom lub innym osobom postronnym („osobom trzecim”), dostęp do danych i informacji przetwarzanych w trakcie pracy;  odchodząc od stanowiska pracy należy każdorazowo blokować komputer oraz odpowiednio zabezpieczać dokumenty papierowe, w sposób wykluczający nieuprawniony dostęp osobom trzecim, w tym na wypadek drukowania dokumentów (w szczególności nie drukować dokumentów w ogólnodostępnych punktach ksero, a także nie wrzucać dokumentów do śmietnika - należy przechowywać je do momentu bezpiecznego zniszczenia w niszczarce);  w trakcie wykonywania pracy nie należy prowadzić rozmów telefonicznych w miejscach, które nie gwarantują zachowania poufności;  przed wysłaniem wiadomości należy każdorazowo upewnić się, że treść i załączniki, obejmujące dane osobowe lub dane poufne, są właściwie zaszyfrowane oraz że wiadomość jest wysyłana do właściwego adresata;  każdorazowo należy dokładnie sprawdzać nadawcę maila, nie otwierać wiadomości od nieznanych adresatów, a zwłaszcza nie otwierać załączników z programami wykonywalnymi (np. z rozszerzeniem exe) oraz nie klikać w link zawarty w takiej wiadomości;  nie wolno przesyłać informacji zaszyfrowanej razem z hasłem;  wszystkie informacje i dane mogą być przetwarzane na urządzeniach mobilnych wyłącznie takich, które są zaszyfrowane i chronione hasłem. Informacje i dane nie mogą być kopiowane i zapisywane na niezabezpieczonych urządzeniach typu pendrive czy innych nośnikach zewnętrznych. 97 Ewentualna praca zdalna polecana była wyłącznie pracownikom, którzy złożyli oświadczenie o zapoznaniu się z Zasadami pracy zdalnej oraz, że znane są zasady ochrony danych osobowych wynikające z Polityki Bezpieczeństwa i pozostałych powiązanych z nią dokumentów, w tym Instrukcji Użytkowania Systemów Informatycznych, a nadto, że posiada warunki mieszkaniowe i rodzinne pozwalające na świadczenie pracy w formie zdalnej i zobowiązuje się zorganizować stanowisko do pracy zdalnej w sposób zapewniający bezpieczne warunki pracy. S.13.1 S.13.2 S.13.3 W raportowanym okresie w Spółce nie odnotowano jakichkolwiek zdarzeń polegających na wycieku lub nieuprawnionym wykorzystaniu danych osobowych klientów, czy też pracowników, przeciwko Spółce nie toczyło się jakiekolwiek postępowanie administracyjne związane z naruszeniem przepisów prawa dotyczących ochrony danych osobowych (np. wszczęte przez PUODO) oraz nie nałożono na nią żadnych kar za niezgodność z prawem i regulacjami w kwestiach związanych z ochroną danych osobowych. Oznakowanie produktów (S.14) S.14 W ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania, w tym sytemu Zakładowej Kontroli Produkcji (ZKP), obowiązują w Spółce procedury dotyczące oznakowania i identyfikacji wyrobów. Celem obowiązującej we wszystkich jednostkach procedury „Oznakowanie i identyfikowalność” (SQ 0801) jest zapewnienie, aby materiały, prefabrykaty i ich elementy, urządzenia oraz etapy prac montażowych były jednoznacznie oznakowane i identyfikowalne z zamówieniem/zleceniem, dokumentacją techniczną oraz wymogami dotyczącymi jakości. Powyższe zasady obowiązują w zakresie znakowania i identyfikacji podczas:  zakupów towarów, prefabrykatów i urządzeń - zakupione towary poddawane są kontroli zgodności oznaczenia wyrobu z dokumentami dostawy (atesty, świadectwa jakości itp.),  magazynowania i przechowywania towarów, prefabrykatów i urządzeń – w przypadku wyrobów hutniczych oryginalne oznakowanie przenoszone jest na rozcinany materiał, zgodnie z instrukcją „Znakowanie i identyfikacja materiałów hutniczych” (IQ 080101), materiały pomocnicze przechowuje się posegregowane pod względem rodzajowym i gatunkowym oraz znakuje zgodnie z instrukcją „Zasady magazynowania wyrobów hutniczych, gazów technicznych, armatury, wyposażenia, konstrukcji stalowych oraz materiałów pomocniczych” (IQ 080103),  wykonawstwa prefabrykatów: - wyroby gotowe (konstrukcje stalowe, urządzenia ciśnieniowe objęte regulacjami UE lub urządzenia objęte zakresem przepisów związanych z UDT) posiadają oznakowanie ustalone z klientem, a ponadto identyfikowane są poprzez dokumentację danego wyrobu, to jest Deklaracje Zgodności CE, Deklaracje Właściwości Użytkowych CE lub poświadczenie wykonania UDT, którym to dokumentom nadawany jest niepowtarzalny numer, a w których jednocześnie przywołany jest dany wyrób poprzez odniesienie do numeru projektu oraz określenie zastosowania; - identyfikacja materiałów zastosowanych do wykonania prefabrykatów zapewniana jest w dwojaki sposób, to jest przez przenoszenie trwałych znaków materiałowych na wszystkie elementy konstrukcji lub przez dokumentowanie rozcinanych materiałów w zestawieniu elementów do cięcia, zgodnie z procedurą „Sterowanie procesem wykonawstwa prefabrykatów” (SQ 0901), natomiast przy seryjnej lub masowej produkcji drobnych elementów, wykonane i sprawdzone wyroby umieszczane w pojemnikach oznakowanych opisanymi przywieszkami;  pakowania i wysyłki - zgodnie z wymaganiami klienta, dokumentacją techniczną oraz wykazem elementów wysyłkowych;  badań i kontroli końcowej - kontrola końcowa wykonawstwa wyrobów obejmuje także oględziny zewnętrzne w celu sprawdzenia oznakowania produktów, miejsca badań wyrobu są znakowane na wyrobie, jak również na schemacie badań, który stanowi załącznik do dokumentacji z tych czynności;  prac montażowych i remontowych - poszczególne etapy realizacji prac montażowych są oznaczane na schemacie montażowym instalacji lub urządzeń. Identyfikacja przebiegu prac 98 montażowych i remontów oraz zgodności robót z wymaganiami dokumentacji technicznej i dokumentów organizacji robót jest dokonywana na podstawie wpisów do Karty wykonawstwa robót montażowych. Proces produkcji konstrukcji stalowych w Spółce odbywa się zgodnie z obowiązującym w ramach ZSZ Przewodnikiem ZKP „Opis systemu zakładowej kontroli produkcji ZKP (FPC) zgodny z normą PN-EN 1090-1 w systemie zarządzania jakością wg normy EN ISO 9001”, którego jednym z celów jest zapewnienie możliwości pełnej identyfikacji oraz statusu wyrobu na wszystkich etapach jego wytwarzania. Elementy nośne i konstrukcje nośne ze stali, wprowadzane są do obrotu w oparciu o udokumentowaną Certyfikację Zakładowej Kontroli Produkcji ZKP (FPC), stanowiącą podstawę nadania wyrobom oznaczenia CE. Spółka, jako wytwórca, odpowiedzialna jest za umieszczenie znaku CE (symbol zgodny z dyrektywą 93/68/WE/Rozporządzeniem UE 305/2011). Symbol umieszczony jest na elemencie, jego etykiecie, opakowaniu lub w dokumentacji wysyłkowej. Aby można było finalnie oznaczyć produkt znakiem CE, przeprowadzany jest szereg działań kontrolnych, potwierdzających spełnienie wymagań norm PN-EN 1090-1 oraz PN-EN 1090-2. Podzlecanie procesów specjalnych jest możliwe, o ile dany podmiot spełnia wymagania normy PN-EN 1090-2– „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 2: Wymagania techniczne dotyczące konstrukcji stalowych”. Przy podzlecaniu prac spawalniczych dla nośnych elementów i konstrukcji dostawca usług powinien posiadać udokumentowaną certyfikację według PN-EN 1090-1 pomimo, że nie on wprowadza wyrób do obrotu. Z niniejszym obszarem wiąże się ryzyko niezgodności związanych z niewłaściwym oznakowaniem produktów Spółki, w tym błędnych danych materiałowych na dokumentach CE (deklaracje) oraz ryzyko niezakwalifikowania wyrobu do grupy materiałów podlegających odnośnym Dyrektywom UE. Spółka zarządza przedmiotowymi ryzykami w sposób opisany w niniejszej części Sprawozdania (S.14), a w szczególności zgodnie z opisanymi powyżej procedurami. S.14.1 S.14.2 S.14.3 W okresie sprawozdawczym nie stwierdzono przypadków niezgodności związanych z niewłaściwym oznakowaniem produktu, nie wszczęto postępowań administracyjnych w tym zakresie przeciwko Spółce (np. przez UOKiK), jak również nie nałożono na Spółkę kar finansowych, związanych z niewłaściwym oznakowaniem produktu. Pozostałe kwestie społeczne i rynkowe (S.15) S.15 Spółka w swoich relacjach z kontrahentami stawia sobie za cel bycie wiarygodnym i uczciwym partnerem biznesowym i troszczy się o wizerunek podmiotu godnego zaufania i budzącego zadowolenie ze współpracy. W swoich działaniach kieruje się przyjętą w Kodeksie Etyki zasadą prowadzenia negocjacji w dobrej wierze, nie wykorzystywania ewentualnej dominującej pozycji oraz dotrzymywania zaciągniętych zobowiązań. Cele polityki Spółki w odniesieniu do relacji z dostawcami towarów/usług realizowane są poprzez stosowanie przejrzystych i uczciwych postanowień w zawieranych umowach oraz późniejsze, rzetelne regulowanie zobowiązań wobec kontrahentów. Poziom środków finansowych w Spółce utrzymywany jest na poziomie wystarczającym do realizacji wyżej opisanej polityki. Rzetelne wywiązywanie się ze zobowiązań stanowi istotny aspekt w branży budowlanej, w szczególności z uwagi na konieczność nieprzerwanej realizacji procesu inwestycyjnego i wielość podmiotów w tym procesie uczestniczących. Brak płatności wiąże się z istotnym ryzykiem utraty zdolności wykonania przez danego dostawcę towarów/usług powierzonego zadania, a w konsekwencji nienależytym wykonaniem przez Spółkę zobowiązań wobec klienta i obciążeniem karami umownymi, a także generującymi dodatkowe koszty przestojami w pracach. Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem poprzez poniższe działania. Dane dotyczące każdej umowy z dostawcą towarów/usług są rejestrowane i aktualizowane w dedykowanym, elektronicznym, centralnym rejestrze przez wyznaczonych pracowników. Osoby odpowiedzialne za realizację płatności posiadają stały, nieograniczony dostęp do informacji o terminach płatności wynikających z danej umowy. Doręczone faktury podlegają rejestracji w systemie 99 informatycznym, umożliwiającym monitoring stanu rozliczeń, w tym w szczególności generowanie informacji o etapie płatności i zbliżającym się terminie zapłaty. S.15.1 Rzeczywisty okres rotacji zobowiązań określa termin regulowania zobowiązań przez Spółkę. Wskaźnik rotacji zobowiązań Wskaźnik Sposób wyliczenia wskaźnika 2020 2021 Szybkość spłaty zobowiązań (w dniach) stan zobowiązań x 365 / przychód netto ze sprzedaży produktów i towarów 85 77 S.15.2 Rzeczywisty okres rotacji należności określa termin regulowania na rzecz Spółki należności przez kontrahentów Spółki. Wskaźnik rotacji należności Wskaźnik Sposób wyliczenia wskaźnika 2020 2021 Szybkość obrotu należności (w dniach) stan należności x 365 / przychód netto ze sprzedaży produktów i towarów 29 41 S.15.3 Terminy płatności w umowach z dostawcami towarów/usług w segmencie usług budowalno- montażowych oraz produkcji przemysłowej są uzgadniane indywidualnie z danym kontrahentem, z uwzględnieniem postanowień umów zawartych przez Spółkę z klientem. Standardowy, przewidziany w umowach okres płatności zobowiązań wynosi 30 dni. W segmencie działalności deweloperskiej terminy płatności są również indywidualnie negocjowane z poszczególnymi dostawcami towarów/usług. W umowach z generalnymi wykonawcami, standardowo przewidywany okres płatności wynosi 30 dni. S.15.4 Prawie 98% (wartościowo) zobowiązań Spółki zapłaconych zostało w terminie lub z niewielkim (do 7 dni) opóźnieniem. Zdarzające się opóźnienia wynikają przede wszystkim z opóźnionego dostarczenia dokumentów kontrahentów, stanowiących podstawę zapłaty oraz braków lub nieprawidłowości danych w tych dokumentach, skutkujących koniecznością nadania danej płatności statusu „wstrzymane do zapłaty”, do czasu odpowiedniej korekty. Terminowość spłaty zobowiązań Terminowość 2020 2021 Udział (%) (wartościowo) Udział (%) narastająco (wartościowo) Udział (%) (wartościowo) Udział (%) narastająco (wartościow o) Płatności realizowane w terminie 90,7% 90,7% 88,7% 88,7% Płatności realizowane do 7 dni po terminie 6,2% 96,9% 9,1% 97,7% 100 Płatności realizowane od 8 do 14 dni po terminie 1,4% 98,2% 1,8% 99,5% Płatności realizowane powyżej 14 dni po terminie 1,8% 100,0% 0,5% 100% S.15.5 S.15.6 W 2021 roku nie były przeciwko Spółce prowadzone przez UOKiK postępowania administracyjne. Nie zostały również na nią nałożone żadne kary związane z zachowaniami antykonkurencyjnymi i antyrynkowymi. Podpisy Członków Zarządu Piotr Juszczyk Prezes Zarządu Małgorzata Kozioł Członek Zarządu Rafał Rajtar Członek Zarządu

AI Terminal

5653_rns_2022-03-31_2fe232f9-f177-48bd-8013-cf98b56136bc.xhtml

More from Instal Krakow S.A.

Talk to a Data Expert