AI assistant
Fugro N.V. — Annual Report 2007
May 15, 2008
3845_10-k_2008-05-15-000000_078f6805-0272-4edc-a36a-fa0844a2e1b9.pdf
Annual Report
Open in viewerOpens in your device viewer
FUGRO N.V. Jaarverslag 2007
Fugro N.V. Veurse Achterweg 10 Postbus 41 2260 AA Leidschendam Telefoon 070 - 3111422 Telefax 070 - 3202703 E-mail: [email protected] www.fugro.com Handelsregisternummer 27120091 BTW-nummer 00 56 21 409 B01
Inhoudsopgave
Jaarrekening 2007
| Bericht van de President-Directeur | 2 |
|---|---|
| Belangrijke ontwikkelingen 2007 | 3 |
| Kerncijfers | 4 |
| Missie en profiel | 6 |
| Financiële doelstellingen en strategie | 8 |
| Medewerkers en materieel van Fugro | 10 |
| Verslag van de Raad van Commissarissen | 13 |
| Verslag van de Directie | 17 |
| Algemeen | 17 |
| Financieel | 20 |
| Dividendvoorstel | 22 |
| Marktontwikkelingen en trends | 22 |
| Orderportefeuille | 24 |
| Gebeurtenissen na balansdatum | 25 |
| Vooruitzichten | 25 |
| Belangrijke en interessante opdrachten | 27 |
| Geotechniek | 28 |
| Survey | 30 |
| Geoscience | 32 |
| Belangrijke en interessante opdrachten (vervolg) |
34 |
| Fugro grensverleggend | 35 |
| Zoektocht naar Ithaka | 48 |
| Algemene informatie | 50 |
| Organisatie en personeelsbeleid | 50 |
| Maatschappelijk verantwoord ondernemen | 51 |
| Welzijn, veiligheid en milieu (HSE) | 52 |
| Informatie- en communicatietechnologie (ICT) | 52 |
| Onderzoek | 52 |
| Risicobeheer | 53 |
| Corporate governance | 57 |
| Vennootschappelijke informatie | 59 |
| Aandeelhoudersinformatie | 65 |
| 1 | Geconsolideerde winst- en verliesrekening | 70 |
|---|---|---|
| 2 | Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat |
71 |
| 3 | Geconsolideerde balans | 72 |
| 4 | Geconsolideerd kasstroomoverzicht | 73 |
| 5 | Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening |
75 |
| 6 | Dochterondernemingen en investeringen van Fugro N.V. verwerkt volgens 'equity'-methode |
133 |
| 7 | Vennootschappelijke balans | 136 |
| 8 | Vennootschappelijke winst- en verliesrekening |
137 |
| 9 | Toelichting op de vennootschappelijke jaarrekening |
138 |
| 10 Overige gegevens | 142 |
Bericht van de President-Directeur
G e a c h t e a a n d e e l h o u d e r s e n andere belangstellenden,
Het afgelopen jaar hebben wij succesvol voortgebouwd op de in voorgaande jaren ingezette strategie. De extra investeringen in capaciteitsuitbreiding werpen al vruchten af en dragen bij aan de sterke groei in omzet en resultaat die in 2007 is gerealiseerd. Hieraan hebben onze medewerkers wederom een geweldige bijdrage geleverd door hun enthousiaste en niet afl atende inzet. De omzet is met 25,7% toegenomen tot EUR 1.802,7 miljoen (2006: EUR 1.434,3 miljoen) en de nettowinst steeg 53,3% tot EUR 216,2 miljoen (2006: EUR 141,0 miljoen).
De onderneming heeft goed gepresteerd, waarbij de gunstige marktomstandigheden bijdroegen aan de sterke groei. Dit ondanks de druk op omzet en resultaat door een lagere Amerikaanse dollarkoers. Voorts heeft er uitbreiding van de Groep plaatsgevonden door een aantal acquisities, met een gezamenlijke jaaromzet van EUR 76,2 miljoen.
Onze strategie is erop gericht om wereldwijd een breed scala van diensten te leveren aan de olie- en gasindustrie. Daarbij richten wij ons op het bestrijken van de gehele levenscyclus van de productievelden. Hiermee wordt bereikt dat Fugro als totaal minder gevoelig is voor onder meer verschuivingen in de investeringen in de olie- en gasindustrie tussen de verschillende fases zoals exploratie, ontwikkeling en productie. Daarnaast worden aanverwante diensten geleverd in andere marktsectoren zoals de mijnbouw en infrastructuur. De betrokkenheid bij deze marktsegmenten geeft daarbij een extra buffer tegen schommelingen in de vraag naar onze diensten vanuit de olie- en gasindustrie.
Wij liggen goed op schema wat betreft de beoogde verdrievoudiging van onze activiteiten in seismisch onderzoek op zee over de periode 2005-2008. Met de bundeling in 'Geospatial Services' van een aantal bestaande diensten, wordt ingespeeld op de globalisering van het meten vanuit de lucht met hoogwaardige instrumenten. Samen met de reeds in gang gezette verdere uitbreiding van onze vloot en dienstenpakket, wordt hiermee een brede basis
gelegd voor de toekomst. Ons personeelsbestand is in het afgelopen jaar wederom sterk gegroeid en bedraagt begin 2008 bijna 12.000 medewerkers. De interne opleidingen en trainingsprogramma's zijn belangrijke instrumenten om de kwaliteit van de dienstverlening van Fugro op een hoog peil te houden. Hierbij blijft de veiligheid van onze medewerkers en iedereen die bij ons werk betrokken is de hoogste prioriteit houden.
Fugro werd opgericht in 1962. Sindsdien is er veel veranderd, ook wat betreft de activiteiten van Fugro. In dit verslag wordt ingegaan op het grensverleggende karakter van ons werk in die afgelopen 45 jaar.
Het jaar 2008 is roerig begonnen door de problemen in de fi nanciële wereld. De verwachting is desalniettemin dat de omstandigheden in de voor ons relevante marktsegmenten ook in 2008 gunstig zullen zijn. Dit gezien het langeretermijnkarakter van de ontwikkelingen van olie- en gaswinning, mijnbouw en grootschalige infrastructuur. Wij streven ernaar onze dienstverlening verder te verbreden en met de hiervoor genoemde uitbreidingen door te kunnen gaan met het bouwen aan verdere omzetgroei en resultaatverbetering.
Dit wordt ondersteund door een goed gevulde orderportefeuille aan het begin van 2008.
Hoogachtend, Fugro N.V.
Ir. K.S. Wester President-Directeur
Belangrijke ontwikkelingen 2007
- De omzet steeg in het verslagjaar met 25,7% tot EUR 1.802,7 miljoen (2006: EUR 1.434,3 miljoen). De autonome groei bedroeg 22,9%, terwijl door acquisities de omzet met 6,4% steeg. Koersverschillen hadden een negatief effect van 3,5%. Desinvesteringen hadden een negatief effect van 0,1%.
- De nettowinst nam toe met 53,3% tot EUR 216,2 miljoen (2006: EUR 141,0 miljoen).
- De nettowinstmarge steeg tot 12,0% (2006: 9,8%).
- Het resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) steeg met 53,5% naar EUR 324,8 miljoen (2006: EUR 211,6 miljoen).
- De winst per aandeel is met 51,7% gestegen tot EUR 3,11 (2006: EUR 2,05). Met EUR 4,84 is de kasstroom per aandeel 47,1% hoger (2006: EUR 3,29).
- Voorgesteld wordt het dividend naar keuze in (certifi caten van) gewone aandelen of contanten te verhogen tot EUR 1,25 (2006: EUR 0,83) per (certifi caat van) gewoon aandeel.
-
In 2007 zijn drie seismische schepen aan de vloot toegevoegd, te weten 'Geo Barents', 'Seisquest' en 'Geo Celtic'. Daarnaast werden nog vier schepen in gebruik genomen voor andere offshore-activiteiten. Eind 2007 bedroeg het totale aantal schepen in de Fugro-vloot circa 50, waarvan 28 in eigendom. In de komende jaren zal de vloot verder worden uitgebreid en vernieuwd.
-
Mede gezien de goede marktomstandigheden is er in 2007 voor EUR 341,1 miljoen geïnvesteerd, waarvan EUR 93,1 miljoen vervangingsinvesteringen.
- Fugro heeft in het afgelopen jaar een aantal bestaande landsurvey- en plaatsbepalingsactiviteiten gebundeld in 'Geospatial Services' waaraan tevens de overgenomen ondernemingen EarthData (VS) en MAPS Geosystems (VAE) zijn toegevoegd.
- Daarnaast werd nog een aantal andere acquisities afgerond in 2007. De omzet op jaarbasis van de overgenomen ondernemingen bedraagt totaal circa EUR 76,2 miljoen, terwijl met de overnames een bedrag was gemoeid van in totaal EUR 68,4 miljoen.
- Uit enkele externe publicaties blijkt dat in 2007 de investeringen van de olie- en gasindustrie in Amerikaanse dollars met 15 tot 19% zijn toegenomen ten opzichte van 2006. Deze investeringen hebben in 2007 geleid tot een grote vraag naar diensten van toeleveranciers aan deze industrie. Voor 2008 wordt een soortgelijke toename van de investeringen verwacht.
- De orderportefeuille bedraagt begin 2008 EUR 1.458,5 miljoen en is met 27,2% toegenomen ten opzichte van begin 2007 (EUR 1.146,4 miljoen).
Het begrip 'aandelen' dat in dit jaarverslag wordt gebruikt voor aandelen uitgegeven door Fugro N.V. omvat tevens de certificaten van aandelen uitgegeven door Stichting Administratiekantoor Fugro, tenzij de context iets anders vereist of dat uit de context blijkt dat dit niet het geval is. Meer informatie kan worden gevonden op pagina 61.
Kerncijfers
| 2007 | Wijziging in % |
2006 | 2005 | |
|---|---|---|---|---|
| Resultaat (x EUR miljoen) | ||||
| Omzet | 1.802,7 | 25,7 | 1.434,3 | 1.160,6 |
| Brutowinst (netto-omzet eigen diensten) | 1.197,9 | 28,6 | 931,2 | 754,9 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) | 324,8 | 53,5 | 211,6 | 144,1 |
| Kasstroom | 337,1 | 49,1 | 226,1 | 176,1 |
| Nettowinst | 216,2 | 53,3 | 141,0 | 99,4 |
| Nettowinstmarge (%) | 12,0 | 9,8 | 8,6 | |
| Rentedekking (factor) | 13,1 | 10,9 | 7,2 | |
| Vermogen (x EUR miljoen) | ||||
| Balanstotaal | 1.700,1 | 20,9 | 1.405,7 | 1.138,7 |
| Totaal eigen vermogen | 707,0 | 25,0 | 565,8 | 470,8 |
| Solvabiliteit (%) | 41,2 | 40,0 | 40,9 | |
| Solvabiliteit (%) met converteerbare obligatie als eigen vermogen | 48,2 | 48,3 | 51,0 | |
| Rendement op eigen vermogen (%) | 35,4 | 28,6 | 30,4 | |
| Rendement op geïnvesteerd vermogen (%) | 23,6 | 20,0 | 20,8 | |
| Activa (x EUR miljoen) | ||||
| Materiële vaste activa | 599,3 | 45,4 | 412,2 | 262,8 |
| Investeringen (inclusief acquisities en activa in aanbouw) | 341,1 | 38,7 | 245,9 | 90,4 |
| waarvan: activa van acquisities | 8,7 | 21,0 | 10,1 | |
| investeringen | 291,0 | 59,1 | 182,9 | 78,8 |
| activa in aanbouw | 41,4 | 42,0 | 1,5 | |
| Afschrijvingen op materiële vaste activa | 107,7 | 37,7 | 78,2 | 69,4 |
| Gegevens per aandeel (x EUR 1,–) 1) 2) | ||||
| Eigen vermogen | 9,94 | 23,0 | 8,08 | 6,76 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) | 4,67 | 51,6 | 3,08 | 2,18 |
| Kasstroom | 4,84 | 47,1 | 3,29 | 2,67 |
| Nettowinst | 3,11 | 51,7 | 2,05 | 1,51 |
| Dividend over het betreffende verslagjaar | 1,25 | 50,6 | 0,83 | 0,60 |
| Koers op jaareinde | 52,80 | 36,20 | 27,13 | |
| Hoogste koers | 62,00 | 36,64 | 27,40 | |
| Laagste koers | 34,91 | 27,13 | 15,14 | |
| Gemiddelde koerswinstverhouding | 15,6 | 15,5 | 14,1 | |
| Dividendrendement (%) over de gemiddelde koers | 2,6 | 2,6 | 2,8 | |
| Uitgegeven aandelen (in duizenden) 1) | ||||
| Op jaareinde | 70.421 | 69.582 | 68.825 | |
| Dividendgerechtigd | 69.879 | 68.839 | 67.886 | |
| Gemiddeld | 69.614 | 68.761 | 65.976 | |
| Aantal medewerkers | ||||
| Op jaareinde | 11.472 | 16,6 | 9.837 | 8.534 |
| 2004 | 2003 |
|---|---|
| 1.008,0 | 822,4 |
| 643,4 | 549,0 |
| 104,2 | 63,3 |
| 125,8 | 80,5 |
| 49,3 | 18,9 |
| 4,9 | 2,3 |
| 3,7 | 2,2 |
| 983,4 | 1.056,0 |
| 228,2 | 213,7 |
| 22,8 | 20,0 |
| 32,9 | 29,1 |
| 25,9 | 10,9 |
| 14,5 | 7,5 |
| 233,0 | 268,8 |
| 71,0 | 124,0 |
| 2,3 | 70,9 |
| 65,5 | 50,5 |
| 3,2 | 2,6 |
| 66,1 | 54,0 |
| 3,60 | 3,48 |
| 1,76 | 1,09 |
| 2,12 | 1,39 |
| 0,83 | 0,33 |
| 0,48 | 0,48 |
| 15,35 | 10,20 |
| 16,41 | 12,86 |
| 10,05 | 6,13 |
| 15,9 | 29,1 |
| 3,6 | 5,1 |
| 62.192 | 60.664 |
| 60.548 | 58.308 |
| 59.360 | 57.856 |
| 7.615 | 8.472 |
Brutowinst (netto-omzet eigen diensten) (x EUR 1 mln.)
1.250
Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) (x EUR 1 mln.)
1) Gegevens 2003 en 2004 aangepast in verband met aandelensplitsing.
2) Nadere gegevens over de winst per aandeel zijn te vinden in de jaarrekening onder punt 5.45 (pagina 110 en 111).
Missie en profiel
Brazilië – Tewaterlating van een ROV (Remotely Operated Vehicle) voorzien van onderwatercamera's, voor onderzoek naar de conditie van een pijpleiding.
M i s s i e
De missie van Fugro is wereldwijd de toonaangevende onderneming en dienstverlener te zijn in het verzamelen en interpreteren van en adviseren over gegevens van het aardoppervlak, de (zee)bodem en onderliggende lagen.
De activiteiten van Fugro worden over de hele wereld uitgevoerd op het land, op zee en vanuit de lucht en zijn met name gericht op advisering aan de:
- olie- en gasindustrie;
- mijnbouw;
- en bouw.
De missie wordt gerealiseerd door:
- innovatieve dienstverlening van hoge kwaliteit;
- professionele, gespecialiseerde medewerkers;
- geavanceerde, veelal toonaangevende, unieke technologieën en systemen;
- een wereldwijde aanwezigheid, waarbij kennisuitwisseling en samenwerking intern én met de opdrachtgever centraal staan.
Profiel
Fugro ondersteunt haar opdrachtgevers bij het zoeken naar natuurlijke grondstoffen en de ontwikkeling, productie en het transport daarvan. Verder leveren wij onze opdrachtgevers technische gegevens en informatie om bouwwerken en infrastructuur op een veilige en effi ciënte wijze te kunnen ontwerpen en bouwen.
De opdrachtgevers van Fugro zijn op veel plaatsen en onder diverse omstandigheden actief. Om optimaal aan de vraag te kunnen voldoen, heeft Fugro een decentrale, marktgerichte organisatiestructuur. Hierbij werken onze hooggekwalifi ceerde specialisten met moderne technologieën en systemen, waarvan er vele door Fugro zelf zijn ontwikkeld. Voor het verzamelen van gegevens werkt Fugro onder meer met zo'n vijftig schepen, enkele honderden sondeer- en boorunits, circa vijftig vliegtuigen en helikopters, ruim honderd ROV's (Remotely Operated Vehicles) en vier AUV's (Autonomous Underwater Vehicles), alsmede geavanceerde (satelliet) plaatsbepalingsystemen.
Fugro heeft een vooraanstaande en unieke marktpositie door (eigen) technologische ontwikkelingen, hoogwaardige dienstverlening en sterke internationale dan wel regionale aanwezigheid. Fugro is opgericht in 1962 en sinds 1992 genoteerd aan Euronext Amsterdam. De onderneming is sinds maart 2002 opgenomen in de Amsterdam Midkap Index (AMX). Fugro heeft begin 2008 bijna 12.000 medewerkers, die in ruim vijftig landen zijn gestationeerd.
Peru – Geotechnische proeven om het draagvermogen van de grond te bepalen voor een nieuwe LNG-terminal nabij Chincha.
F u g r o 's a c t i v i t e i t e n
De aard van de hoogwaardige dienstverlening van Fugro leent zich in toenemende mate voor het uitvoeren van complexe projecten. Als gevolg hiervan worden de activiteiten en diensten van Fugro vaak gecombineerd aangeboden teneinde voor opdrachtgevers een optimaal resultaat te bereiken. Fugro biedt wereldwijd een uniek scala aan samenhangende activiteiten aan . Fugro bestaat uit drie divisies: Geotechniek, Survey en Geoscience.
Geotechniek
Onderzoek van en advies over de fysische eigenschappen van de aardbodem, funderingsontwerpen en bouwmaterialen.
Survey
Precieze plaatsbepalingsdiensten, geologisch, geofysisch en oceanografi sch advies, vervaardigen van topografi sche en hydrografi sche kaarten en ondersteunende diensten voor bouwprojecten op het land en op zee. Daarnaast worden geavanceerde geografi sche informatiediensten geleverd.
Geoscience
Het verzamelen, verwerken en interpreteren van geofysische en geologische gegevens, het maken van reservoirmodellen en het inschatten van de aanwezigheid van olie, gas, mineralen en water, alsmede optimalisering van de exploratie, ontwikkeling en productie hiervan.
| Fugro's markten | Voornaamste opdrachtgevers |
Markt | Marktpositie |
|---|---|---|---|
| Geotechniek Op het land Op zee |
Overheid, industrie en bouw Olie- en gasmaat schappijen en bouw |
Lokale/regionale markten Wereldwijde markt |
Sterke regionale positie Sterke, leidende positie |
| Survey Op zee Geospatial Services |
Olie- en gasmaat schappijen en overheid Overheid, industrie, bouw en landbouw |
Wereldwijde markt Lokale/regionale markten/ wereldwijde markt |
Leidende positie Sterke regionale positie in nichemarkten |
| Geoscience Development & Production Airborne survey |
Olie- en gasmaat schappijen Mijnbouw, olie- en gasmaatschappijen en overheid |
Wereldwijde markt Wereldwijde markt |
Sterke positie in deelmarkten Leidende positie |
Financiële doelstellingen en strategie
Financiële doelstellingen
Fugro stelt zich ten doel voor aandeelhouders een structurele stijging van de winst per aandeel te realiseren. Het beleid op lange termijn is gericht op het genereren van een gelijkmatig stijgende nettowinst op basis van een groeiende omzet. Om dit te bereiken is een transparante en consistent geïmplementeerde strategie voor alle 'stakeholders' van cruciaal belang.
Onder de huidige marktomstandigheden streeft Fugro in de komende periode naar ten minste handhaving van de nettowinstmarge van rond 12%.
Belangrijke fi nanciële doelstellingen zijn:
- een winstgroei per aandeel van gemiddeld 10% per jaar;
- een sterke kasstroom met een groei per aandeel van gemiddeld 10% per jaar;
- handhaving van een gezonde balans en solvabiliteit (30 – 35%);
- een gezonde rentedekking (EBIT/Interest) van meer dan 5.
De fi nancieringsstrategie van Fugro is gericht op het benutten en/of optimaliseren van:
- de verhouding tussen risico en rendement van de diverse bedrijfsactiviteiten;
- de verhouding tussen eigen en kort/lang vreemd vermogen;
- het gebruik van de openbare en onderhandse kapitaalmarkt;
- de looptijd en fasering van de verschillende fi nancieringscomponenten.
S t r a t e g i e
Fugro richt zich op evenwicht en optimale synergie tussen de diverse activiteiten om de doelstellingen te realiseren. Een goede balans wordt nagestreefd tussen diensten gerelateerd aan zowel exploratie- en productieactiviteiten voor de olie- en gasindustrie als aan overige markten, waaronder mijnbouw en bouw. Dit resulteert tevens in een zekere balans tussen activiteiten op zee en op het land. Door de diversiteit van de activiteiten in meerdere marktsegmenten is Fugro in staat om de gevoeligheid voor schommelingen in deelmarkten aanzienlijk te reduceren.
De brede spreiding van de activiteiten, zowel per product als geografi sch, zorgt voor een goede beheersing van de ondernemingsrisico's. In de belangrijkste sector olie en gas is sprake van een breed palet van Fugro's diensten voor zowel de exploratie- als de exploitatiefase. Hierdoor is Fugro in vele fases van de levenscyclus (20 – 30 jaar) van een olie- of gasveld betrokken. Het niet afhankelijk zijn van één (deel)markt of groep opdrachtgevers is essentieel in de strategie. Het resultaat hiervan is een onderneming die minder cyclisch is.
De winstmarge verschilt per activiteit en is afhankelijk van de specifi eke marktsituaties. Bij activiteiten die risico voller of kapitaalintensiever zijn, wordt een hogere winstmarge nagestreefd dan gemiddeld voor de gehele onderneming.
Gestreefd wordt naar robuuste, maar beheerste winstgroei door:
- een brede en samenhangende activiteitenportfolio;
- de wijze waarop Fugro is gefi nancierd;
- de marktgeoriënteerde organisatiestructuur;
- continue opleiding en training van medewerkers;
- gerichte investeringen in apparatuur en technologie;
- sturing op nettowinstverhoging.
Een relatief goede marge wordt nagestreefd met de focus op kernactiviteiten en nichemarkten door:
- toenemende schaalgrootte;
- sterke marktposities;
- continu onderzoek en ontwikkeling;
- interne samenwerking en ontwikkeling voor en met opdrachtgevers;
- selectief projecten aan te nemen en
- acquisities van ondernemingen met een hoge toe gevoegde waarde.
Samenvattend levert Fugro door de combinatie van professionele en gespecialiseerde medewerkers, (veelal zelfontwikkelde) technologieën en de daaraan gekoppelde hoogwaardige dienstverlening een steeds hogere toegevoegde waarde voor opdrachtgevers.
Verenigd Koninkrijk – Geotechnisch bodemonderzoek voor een elektriciteitscentrale in Marchwood, Southampton.
Gegeven de huidige marktomstandigheden wordt voor het komende jaar een omzetgroei beoogd, die uit zal komen boven het gemiddelde van circa 15% over de afgelopen vijf jaar. Hierbij wordt er van uitgegaan dat evenals in voorgaande jaren zo'n 5% van deze groei kan worden gerealiseerd met uitbreiding van de activiteiten door acquisities. Acquisities zijn echter veelal niet op voorhand planmatig in kaart te brengen en deze worden derhalve beoordeeld als zij zich aandienen.
Voor Fugro zijn naast omzet- en winstgroei ook elementen als personeelsbeleid, welzijn, veiligheid en milieu (HSE) en informatie- en communicatietechnologie (ICT) van belang. Het personeelsbeleid is er mede op gericht de samenwerking tussen de diverse bedrijfsonderdelen een verdere impuls te geven. Hierbij wordt onder meer met behulp van het eigen opleidingsplatform, de Fugro-Academy, medewerkers op continue basis opleidingsmogelijkheden en (project)training geboden.
Fugro gaat ook in de komende periode door met het verder optimaliseren van de HSE-systemen, op alle niveaus binnen de wereldwijde organisatie en bij alle werkmaatschappijen.
Duurzaamheid, transparantie en betrouwbaarheid zijn voor Fugro de centrale beleidsthema's. Voorts worden de (fi nanciële) doelstellingen en de implementatie van de strategie gerealiseerd op basis van:
- marktposities;
- acquisities;
- onderzoek;
- samenwerking en schaalvoordelen.
Marktposities
Fugro gaat primair uit van het verankeren en waar mogelijk uitbouwen van de bestaande, sterke marktposities. Hierbij staan aanvulling en verbreding van het aangeboden en sterk aan elkaar gerelateerde dienstenpakket hoog in het vaandel. Groei in andere aanliggende sectoren, door actief en fl exibel in te spelen op ontwikkelingen in nieuwe groeimarkten, is evenzeer onderdeel van het beleid.
Acquisities
Ter verbreding van het draagvlak en voor de continuering van duurzame groei worden door Fugro veelal meerdere acquisities per jaar verricht. Hierbij gaat het in het algemeen om het versterken of verkrijgen van goede marktposities, of het verwerven van bijzondere technologieën. Omdat overnames altijd een bepaald risico inhouden, wordt in het algemeen een zeer intensieve en uitgebreide 'due diligence' verricht, voordat tot een acquisitie wordt besloten. Hierdoor worden de risico's aanzienlijk beperkt. Acquisities worden, naast fi nanciële criteria, onder meer beoordeeld op:
- toegevoegde waarde voor Fugro;
- samenhang met de activiteiten en diensten van Fugro;
- aansluiting op de cultuur van Fugro;
- groeipotentie;
- vooraanstaande positie in een nichemarkt of regio;
- technische en managementkwaliteiten;
- risicoprofi el.
Onderzoek
Onderzoek is voor Fugro van strategisch belang. Voortdurend worden de mogelijkheden onderzocht voor verdere verbreding en verbetering van de dienstverlening aan opdrachtgevers. Afstemming met hen speelt hierin een belangrijke rol. Veel nieuwe inzichten komen tot stand bij gezamenlijke ontwikkelingsprojecten. Specifi eke meet apparatuur en analysemodellen nemen hierbij een belangrijke plaats in. Jaarlijks besteedt Fugro naar schatting 3 à 4% van de omzet aan onderzoek, deels tijdens de uitvoering van projecten.
Samenwerking en schaalvoordelen
Op diverse niveaus wordt effectieve samenwerking tussen de bedrijfsonderdelen gestimuleerd. Voorts is ook kritische massa een doorslaggevende voorwaarde voor het succesvol uitvoeren van grote opdrachten. De bezettingsgraad en samenwerking worden geoptimaliseerd door uitwisseling van materieel, medewerkers en kennis tussen verschillende activiteiten en door brede training van het personeel. Fugro bevordert technologische vernieuwing door bundeling van de binnen en buiten de Groep aanwezige kennis. De integratie van informatiesystemen en het benutten van schaalvoordelen bevorderen de dienstverlening aan opdrachtgevers.
Medewerkers en materieel van Fugro
Het beleid van Fugro is erop gericht haar werknemers te behouden en hun kennis en vaardigheden verder te ontwikkelen. Zij worden op continue basis getraind en bijgeschoold om ingezet te kunnen worden bij steeds complexere en uitdagender projecten. Bij veel onderzoek wordt gebruikgemaakt van ultra moderne meet- en onderzoekstechnieken die veelal door gekwalifi ceerde Fugro-experts zelf zijn ontwikkeld. De vakbekwame medewerkers en het technisch hoogstaande materieel zijn de belangrijkste pijlers van Fugro.
Aan het begin van 2008 heeft Fugro wereldwijd bijna 12.000 medewerkers in dienst.
medewerkers
De vloot van Fugro bestaat uit seismische, geotechnische, hydrografi sche en construction-supportonderzoeksschepen, totaal circa vijftig stuks. Zo'n zestig procent van de vloot is eigendom van Fugro, en dertig procent is op basis van lange termijn gecharterd en circa tien procent van de schepen huurt Fugro voor kortere termijn in.
Fugro heeft de beschikking over gemiddeld zo'n tien seismische schepen. Twee nieuwe seismische schepen zijn in aanbouw. Eén daarvan zal in 2008 operationeel worden.
vloot >>
De vloot voor geotechnisch onderzoek en hydrografi sch survey-werk bestaat uit ruim veertig schepen. Daarnaast zijn er nog enkele in aanbouw. Fugro verwacht de 'Fugro Saltire' (ROV construction-supportschip) in mei 2008 in gebruik te nemen. Er is opdracht gegeven voor de bouw van eenzelfde ROV construction-supportschip van ruim 110 meter lengte, dat naar verwachting in 2010 wordt opgeleverd. Begin 2009 zal de 'Fugro Synergy' (multifunctioneel schip) in de vaart komen en eind 2009 zal een eveneens in aanbouw zijnde hydrografi sch surveyschip worden opgeleverd.
vloot
Een overzicht van overig materieel waar Fugro eind 2007 mee werkt:
| ROV's (Remotely Operated Vehicles): | 105 |
|---|---|
| AUV's (Autonomous Underwater Vehicles): | 4 |
| Hefeilanden: | 25 |
| Meetkabels seismische schepen in kilometers: | 400 |
| Sondeertrucks: | 65 |
| Boorstellingen: | 215 |
| Vliegtuigen: | 50 |
| Referentiestations (Global Navigation Satellite System): | 105 |
overig materieel
Raad van Commissarissen
Van links naar rechts, staand: P.J. Crawford, F.H. Schreve (Voorzitter), Dr. F.J.G.M. Cremers, Th. Smith; zittend: Ir. G-J. Kramer en J.A. Colligan.
| F.H. Schreve (1942) 1) 2) naam functie Voorzitter nationaliteit Nederlandse eerste benoeming 1983 lopende termijn tot mei 2010 expertise bestuursstrategie en risico's verbonden aan de onder neming, bestuursselectie, -aanbeveling en -ontwikkeling, compliance, aandeelhouders en werknemersrelaties andere functies Voorzitter raad van commissarissen DRSH Slibverwerking N.V., Bever Zwerfsport N.V. Lid raad van commissarissen Muco Vax N.V. Voorzitter bestuur Stichting |
J.A. Colligan (1942) 1) naam nationaliteit Britse eerste benoeming 2003 lopende termijn tot mei 2011 expertise bestuursstrategie en risico's verbonden aan de onderneming, bestuursselectie, -aanbeveling en -ontwikkeling; olie- en gasindustrie; innovatie en technologieontwikkeling andere functies Directeur Society of Petroleum Engineers Foundation |
|---|---|
| Preferente aandelen H.E.S. Beheer N.V., Stichting Administratiekantoor TKH N.V., Stichting Individuele Begeleiding Top Hockey, Stichting Waarborgfonds Sport, Stichting Universiteitsfonds Twente. Lid adviesraad Universiteit Twente. Voorzitter raad van toezicht Sint Lucas Andreas Ziekenhuis, Nationaal Park de Hoge Veluwe. Voorzitter Raad van Advies European Leadership Platform. |
naam Ir. G-J. Kramer (1942) nationaliteit Nederlandse eerste benoeming 2006 lopende termijn tot mei 2010 expertise fi nanciële administratie, boekhouding, interne risico- en controlesystemen, bestuursstrategie en risicoprofi el van de onderneming, compliance en de olie- en gassector andere functies President-commissaris Damen Shipyards Group. Commissaris N.V. Bronwaterleiding Doorn, Energie Beheer Nederland B.V., ABN AMRO N.V., Delta |
| Dr. F.J.G.M. Cremers (1952) 2) naam functie Vice-voorzitter nationaliteit Nederlandse eerste benoeming 2005 lopende termijn tot mei 2009 expertise fi nanciële administratie, fi nanciering, interne risico en controlesystemen, compliance, olie- en gassector, aandeelhouders- en werknemersrelaties andere functies Lid Raad van Commissarissen N.V. Neder landse |
Hydracarbons S.A. en Trajectum B.V. Voorzitter bestuur IRO (branchevereniging voor toeleveranciers in de olie- en gasindustrie in Nederland). Voorzitter raad van toezicht Technische Universiteit Delft. Lid raad van toezicht TNO, lid Monitoring Commissie Corporate Governance Code. Bestuurslid Nederland Maritiem Land, Stichting Museum Beelden aan Zee, Het Concertgebouw Fonds, Protestantse Kerken in Nederland (dienstenorganisatie), Stichting Pieterskerk Leiden. |
| Spoorwegen, Vopak N.V., Unibail-Rodamco S.A., Luchthaven Schiphol N.V. en Parcom Ventures B.V. Bestuurslid Stichting preferente aandelen Philips en Lodewijk Stichting (preferente aandelen Océ). Lid van het Capital Market Committee van AFM. |
Th. Smith (1942) 1) naam nationaliteit Amerikaanse eerste benoeming 2002 lopende termijn tot mei 2010 expertise bestuursstrategie en risico's verbonden aan de onderneming, bestuursselectie, -aanbeveling en |
| P.J. Crawford (1951) 2) naam nationaliteit Britse eerste benoeming 1997 lopende termijn tot mei 2009 expertise interne risico- en controlesystemen, informatietechnologie, innovatie en technologieontwikkeling andere functies Non-Executive Director (voorzitter) bij Crimsonwing Plc, Avanti Capital Plc, Perperitus Ltd., Non-Executive Director Unmissable Ltd. |
-ontwikkeling, innovatie en technologieontwikkeling, olie- en gassector andere functies Bestuursvoorzitter Smith Global Services L.P. Bestuurslid Houston Area Research en directeur van WWWUnited. |
| 1) Lid remuneratie- en nominatiecommissie 2) Lid auditcommissie |
Secretaris van de Raad van Commissarissen Mr. W.G.M. Mulders (1955) |
Fugro heeft wederom een uitstekend jaar achter de rug, qua fi nanciële resultaten en omzet een record. Fugro volgt een gerichte strategie die consequent wordt geïmplementeerd. In de afgelopen decennia is hiermee een gebalanceerde portfolio van activiteiten, diensten en wereldwijde marktposities opgebouwd. De ontwikkelingen in 2007 vormen een solide basis voor verdere winstgevende groei.
Jaarrekening en dividendvoorstel
Dit jaarverslag bevat de jaarrekening 2007, die van een goedkeurende accountantsverklaring is voorzien. Wij stellen de aandeelhouders voor de jaarrekening 2007 vast te stellen en de Directie en de Raad van Commissarissen decharge te verlenen voor het gevoerde beleid, respectievelijk het gehouden toezicht.
Wij hebben ten aanzien van de winstverdeling ingestemd met het op pagina 22 beschreven voorstel van de Directie voor verhoging van het dividend over 2007 tot EUR 1,25 per (certifi caat van) gewoon aandeel (2006: EUR 0,83). Dit dividend bestaat naar keuze uit een uitkering in contanten of in (certifi caten van) gewone aandelen.
S a m e n s t e l l i n g e n p r o f i e l Raad van Commissarissen
Sedert twee decennia wordt het internationale karakter van Fugro duidelijk weerspiegeld in de samenstelling van de Raad van Commissarissen. Hierin zijn de Nederlandse, Britse en Amerikaanse nationaliteit vertegenwoordigd. Op pagina 12 is een overzicht opgenomen van de personalia van de leden van de Raad van Commissarissen. In de profi elschets van de Raad van Commissarissen is aangegeven welke expertises vertegenwoordigd dienen te zijn in onze Raad. Dit betreft strategie, fi nanciering, fi nanciële controle, informatietechnologie, bestuur en organisatie, werknemers en sociaal beleid, marketing, innovatie en technologische ontwikkeling en de olie- en gasindustrie. De profi elschets is gepubliceerd op de website van Fugro. De Raad van Commissarissen voldoet ons inziens aan de gestelde eisen en de huidige samenstelling beoordelen wij als passend voor de vigerende vraagstukken. Ieder jaar worden uitgebreide bedrijfsbezoeken afgelegd die commissarissen in de gelegenheid stellen zich verder te bekwamen. De leden van de Raad van Commissarissen zijn onafhankelijke personen in de zin van de Corporate Governance Code met uitzondering van ir. G-J. Kramer, voormalig President-Directeur van Fugro. Hiermede voldoet de Raad van Commissarissen aan de onafhankelijkheidseis van de Code. Commissarissen oefenen bovendien geen functies uit die hun onafhankelijkheid zouden kunnen aantasten.
Met uitzondering van de heer Kramer hield gedurende het verslagjaar geen van de leden van de Raad van Commissarissen (rechten) op aandelen of certifi caten van aandelen in de vennootschap. De heer Kramer is – als voormalig President-Directeur van de vennootschap – in het bezit van personeelsopties die aan hem in die hoedanigheid toentertijd werden toegekend. Daarnaast heeft de heer Kramer een substantiële deelneming in Fugro.
Plenaire activiteiten
In het verslagjaar heeft de Raad van Commissarissen vijfmaal een reguliere meerdaagse vergadering met de Directie gehad. In bijna alle vergaderingen was de voltallige Raad van Commissarissen aanwezig. Bij één vergadering ontbrak een lid wegens familieomstandigheden. Bij het grootste deel van deze vergaderingen waren ook de overige leden van de Directieraad aanwezig. Vergaderingen werden gecombineerd met bedrijfsbezoeken aan werkmaatschappijen in de Verenigde Arabische Emiraten en Noorwegen.
In de vergaderingen werden in het bijzonder besproken de fi nanciële resultaten en de algemene strategie, evenals die van de verschillende bedrijfsonderdelen die alle jaarlijks aan bod komen. Voorgenomen overnames en desinvesteringen, evenals de ontwikkelingen in de diverse markten werden eveneens regelmatig aan de orde gesteld. Agendapunten die periodiek werden behandeld waren welzijn, veiligheid en milieu (HSE), belangrijke investeringen, de invulling van verschillende seniormanagementposities, 'human resources', ICT en de risico's verbonden aan de onderneming, alsmede de beoordeling van de opzet en de werking van de risicobeheersings- en controlesystemen. Ook zijn de rapportages van de afzonderlijke commissies besproken. Naast deze reguliere vergaderingen hebben tussentijds nog verschillende telefonische vergaderingen plaatsgevonden, waarin een aantal voorgenomen investeringen en acquisities nader werd besproken.
Overleg heeft ook met een zekere periodiciteit plaatsgevonden tussen commissarissen onderling. Het functioneren van de Directie en van de Raad van Commissarissen, alsmede hun individuele leden werd buiten de aanwezigheid van de Directie besproken alsmede de algemene gang van zaken. Met de externe accountant werd vergaderd over zijn bevindingen van uitgevoerde controles. Individuele commissarissen hadden diverse contacten met de Directie; in het bijzonder was er regelmatig overleg tussen de voorzitter van de Raad van Commissarissen en de President-Directeur. Maar ook andere commissarissen hadden bilaterale contacten met individuele leden van de Directie(raad).
Auditcommissie
In het verslagjaar bestond de auditcommissie uit de heren dr. F.J.G.M. Cremers (voorzitter), P.J. Crawford en F.H. Schreve. De leden beschikken gezamenlijk over de vereiste ervaring en fi nanciële deskundigheid om op de fi nanciële activiteiten, de jaarrekening en het risicoprofi el van de onderneming toezicht te kunnen uitoefenen. De auditcommissie heeft in 2007 driemaal vergaderd. De externe accountant heeft deze vergaderingen bijgewoond. Tijdens de relevante vergaderingen zijn de jaarrekening en de halfjaarcijfers besproken. Ook zijn onderwerpen zoals belastingen, claims en geschillen uitvoerig besproken. Voorts zijn risicogebieden zoals hedging, valutaschommelingen en verzekeringen uitvoerig onder de aandacht geweest, evenals het functioneren van de interne en externe controlemechanismen en het werkplan van de interne auditgroep. Belangrijke bevindingen uit de controlebezoeken zijn aan de auditcommissie voorgelegd. De externe accountant heeft desgewenst de mogelijkheid gehad om buiten aanwezigheid van de Directie en medewerkers van Fugro met de leden van de auditcommissie zaken te bespreken.
Remuneratie- en nominatiecommissie
In het verslagjaar waren de leden van deze commissie de heren J.A. Colligan (voorzitter), F.H. Schreve en Th. Smith. De commissie vergaderde in 2007 vijfmaal, maar hield daarnaast ook nog verscheidene informele vergaderingen. Deze frequentie was zo hoog vanwege het onderzoek dat is uitgevoerd naar het beloningsbeleid van de Directie. Met betrekking tot de remuneratie kwamen onder meer de beloning van de individuele leden van de Directie en Raad van Commissarissen aan de orde. De individuele beloning van de leden van de Directie is, op voorstel van de remuneratie- en nominatiecommissie, vastgesteld door de Raad van Commissarissen in overeenstemming met het beloningsbeleid zoals dat door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 19 mei 2004 is vastgesteld. Dit beloningsbeleid is beschikbaar op de website van Fugro (www.fugro.com).
De belangrijkste onderdelen van Fugro's huidige beloningsbeleid, zoals dat wordt uitgevoerd, zijn:
a) vaste (basis) salariscomponent. Het salaris van de leden van de Directie wordt mede bepaald op basis van een onderzoek dat wordt uitgevoerd door een extern bureau. In dit onderzoek worden vergelijkbare ondernemingen betrokken ('peer group'). Voor Fugro N.V. bestaat deze groep uit internationaal opererende beursgenoteerde ondernemingen, die zijn opgenomen in de Midkap Index (AMX-index), dan wel boven in de Small cap Index (AScX-index) of onder in de AEX-index.
- b) variabele component (jaarlijkse bonus of kortetermijnvergoeding). Deze wordt jaarlijks vastgesteld en bedroeg in 2007 maximaal acht maanden van het vaste salaris. Voor de vaststelling ervan gelden drie criteria:
- i) winstgevendheid van de onderneming over het afgelopen boekjaar;
- ii) strategische ontwikkelingen in het afgelopen boekjaar;
iii) realisatie van persoonlijke doelstellingen.
- c) langetermijncomponent (langetermijnbonus) in de vorm van opties. Fugro kent al vele jaren een optieplan dat een brede toepassing binnen de onderneming kent en waarvan een overzicht in de jaarrekening is opgenomen.
- d) pensioenregeling en secundaire arbeidsvoorwaarden. De pensioen afspraken zijn gebaseerd op een beschikbaar premiesysteem. De secundaire arbeidsvoorwaarden zijn marktconform.
Verdere informatie over de beloning van de leden van de Directie in het verslagjaar kan worden gevonden op pagina 129 van de jaarrekening en in het Remuneratierapport 2007 dat beschikbaar is op de website van Fugro.
Zoals eerder aangekondigd in het Remuneratierapport 2006 (dat eveneens beschikbaar is op de website van Fugro) heeft de Raad van Commissarissen in 2007 het beloningsbeleid en de uitvoering ervan geëvalueerd met behulp van Towers Perrin. Op grond van de conclusies van deze evaluatie stelt de Raad van Commissarissen een aantal wijzigingen voor met betrekking tot zowel het huidige beloningsbeleid als het huidige optieplan. Het gewijzigde beloningsbeleid en het gewijzigde optieplan zullen ter vaststelling respectievelijk goedkeuring worden voorgelegd aan de op 14 mei 2008 te houden Algemene Vergadering van aandeelhouders.
De wijzigingen in het huidige beloningsbeleid hebben tot doel om meer marktconform te belonen en houden enerzijds in een verhoging van de variabele component (jaarlijkse bonus) van maximaal acht maanden van het vaste salaris tot maximaal twaalf maanden van het vaste salaris, en anderzijds een (stapsgewijze) verlaging van het aantal opties dat wordt toegekend onder het optieplan. Met betrekking tot het vaste salaris wordt een groep van internationale industriële ondernemingen als aanvullend referentiekader genomen om de vaste (basis) salariscomponent vast te stellen.
Optieplan
Op dit moment geschiedt toekenning van opties op basis van een vast aantal. Met ingang van 2010 zullen opties worden toegekend op basis van een vaste waarde. De waarde van de opties wordt dan geïndexeerd aan het niveau van het vaste salaris doordat de optiewaarde wordt uitgedrukt als percentage van het vaste salaris. In de overgangsfase zal de Raad van Commissarissen een wijziging doorvoeren met betrekking tot de toekenningen. Dit zal naar verwachting leiden tot een (stapsgewijze) vermindering van het aantal opties dat onder het optieplan aan de leden van de Directie wordt toegekend. Deze vermindering van het aantal toe te kennen opties zal aanvangen met ingang van de toekenningen over 2008. De toegekende opties kunnen pas worden uitgeoefend na drie jaar gerekend vanaf 1 januari van het jaar volgend op het jaar van toekenning. De looptijd van de opties is zes jaar. De opties worden jaarlijks toegekend op 31 december en de uitoefenprijs is gelijk aan de slotkoers van de certifi caten van aandelen op Euronext Amsterdam op de laatste handelsdag van het jaar. De opties worden onvoorwaardelijk toegekend en er gelden verder geen uitoefeningsbeperkingen, behalve dan dat de optie houder nog in dienst moet zijn van Fugro. Bij deze voorwaarde gelden de gebruikelijke uitzonderingen in verband met pensioen, langdurige arbeidsongeschiktheid en overlijden. De Raad van Commissarissen kan te allen tijde wijzigingen van ondergeschikt belang aanbrengen in de optievoorwaarden. In bijzondere omstandigheden heeft de Raad van Commissarissen een discretionaire bevoegdheid om meer belangrijke wijzigingen aan te brengen in de optievoorwaarden. Indien de Raad van Commissarissen echter het maximum aantal opties of de toekenningscriteria wenst aan te passen, zal goedkeuring worden gevraagd aan de algemene vergadering van aandeelhouders. De toekenning van opties aan de leden van de Directie en overige medewerkers zal op zodanige wijze plaatsvinden dat op enig moment niet meer opties op gewone aandelen zullen uitstaan dan wordt vertegenwoordigd door 7,5% van het geplaatste gewone aandelenkapitaal. Teneinde verwatering te mitigeren, is het bestendig beleid van Fugro om certifi caten van aandelen in te kopen ter dekking van het optieplan, waardoor feitelijk geen nieuwe (certifi caten) van aandelen worden uitgegeven indien opties worden uitgeoefend.
Benoemingen Directie
De Raad van Commissarissen doet aan de op 14 mei 2008 te houden Algemene Vergadering van Aandeelhouders de voordracht tot herbenoeming van de heer A. Jonkman, voor een periode van vier jaar. De heer Jonkman is op 19 mei 2004 benoemd tot lid van de statutaire Directie voor een periode van vier jaar. Ingevolge artikel 21 lid 1 van de statuten van Fugro loopt zijn huidige benoemingstermijn af op de dag van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders in 2008. De gegevens van de heer Jonkman worden opgenomen in de toelichting op de agenda voor de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
Raad van Commissarissen
In de op 3 mei 2007 gehouden Algemene Vergadering van Aandeelhouders is de heer J.A. Colligan, die volgens het rooster aan de beurt was om af te treden, herbenoemd als lid van de Raad van Commissarissen voor een periode van vier jaar. Zijn benoemingstermijn loopt af op de dag van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders in 2011. De samenstelling van de Raad van Commissarissen van Fugro, als internationaal opererende onderneming en als Nederlandse naamloze vennootschap, is zoals eerder aangegeven gediend met een evenwichtige verdeling tussen niet-Nederlanders en Nederlanders. Voor Fugro wordt een Raad van Commissarissen bestaande uit zes leden als passend beoordeeld. Hiermede kan de Raad van Commissarissen zodanig van samenstelling zijn dat de verschillende wenselijke invalshoeken voldoende aan bod komen.
Tot slot
Wij danken de Directie voor de wijze waarop zij de onderneming heeft geleid tijdens een jaar met wederom uitstekende resultaten. Wij danken tevens de Directieraad en de duizenden werknemers die zich dagelijks voor Fugro inzetten. Mede dankzij hun inzet heeft Fugro als onderneming de toonaangevende wereldwijde marktpositie verworven die zij in 2008 inneemt en waarop wij trots zijn.
Leidschendam, 6 maart 2008
F.H. Schreve, Voorzitter Dr. F.J.G.M. Cremers, Vice-voorzitter J.A. Colligan P.J. Crawford Ir. G-J. Kramer Th. Smith
Directieraad
Fugro N.V. is de houdstermaatschappij van een groot aantal werkmaatschappijen, die op veel plaatsen in de wereld zijn gevestigd en waarvan de activiteiten variëren. Om klantgerichtheid en slagvaardigheid te bevorderen kent de Groep een samenhangende, maar sterk gedecentraliseerde organisatiestructuur. Het management van de werkmaatschappijen rapporteert rechtstreeks aan de Directieraad.
Van links naar rechts, staand: Ir. P. van Riel, W.S. Rainey, Ir. K.S. Wester (President-Directeur), Ir. A. Steenbakker, A. Jonkman; voorste rij: O.M. Goodman, J. Ruegg, S.J. Thomson.
Statutaire Directie
De statutaire Directie van Fugro N.V. bestaat per 3 mei 2007 uit:
naam Ir. K.S. Wester (1946) functie President-Directeur nationaliteit Nederlandse werkzaam bij Fugro sinds 1981 benoeming huidige functie 2005
naam A. Jonkman (1954) functie Financieel Directeur nationaliteit Nederlandse werkzaam bij Fugro sinds 1988 benoeming huidige functie 2004 lopende termijn tot mei 2008
andere functie lid Raad van Commissarissen Dietsmann N.V.
naam Ir. P. van Riel (1956) nationaliteit Nederlandse werkzaam bij Fugro sinds 2001* benoeming huidige functie 2006 lopende termijn tot mei 2010
naam Ir. A. Steenbakker (1957) nationaliteit Nederlandse werkzaam bij Fugro sinds 2005 benoeming huidige functie 2006 lopende termijn tot mei 2010
functie Directeur Development & Production
functie Directeur Geotechniek op het land
Overige leden Directieraad
| naam functie nationaliteit werkzaam bij Fugro benoeming huidige functie |
O.M. Goodman (1956) Directeur Geospatial services Ierse sinds 1993 2001 |
naam functie nationaliteit werkzaam bij Fugro benoeming huidige functie |
W.S. Rainey (1954) Directeur Geotechniek op zee Amerikaanse sinds 1981 2006 |
|---|---|---|---|
| naam | J. Ruegg (1944) | naam | S.J. Thomson (1958) |
| functie | Directeur Survey op zee | functie | Directeur Airborne Survey |
| nationaliteit | Zwitserse | nationaliteit | Australische |
| werkzaam bij Fugro | sinds 1992* | werkzaam bij Fugro | sinds 1999* |
| benoeming huidige functie | 1999 | benoeming huidige functie | 2006 |
| Secretaris van de Vennootschap |
Mr. W.G.M. Mulders (1955)
* = jaar van overname betreffende onderneming.
Verslag van de Directie
ALGEMEEN
Het boekjaar 2007 is voor Fugro een buitengewoon goed jaar geweest. Opnieuw zijn de omzet, de nettowinst en de nettowinstmarge sterk gestegen en de records van 2006 werden ruim overtroffen. De marktomstandig heden waren voor alle bedrijfsonderdelen zeer goed. Hierdoor werd een hoge bezettingsgraad bereikt, tegen goede tarieven. Er was sprake van sterke autonome groei, die positief werd beïnvloed door het investeringsprogramma in de periode 2006 – 2007, in combinatie met succesvolle acquisities. Alle divisies lieten een sterke verbetering zien.
De forse capaciteitsuitbreiding van de seismische vloot die in de periode 2006 – 2007 is vastgelegd, alsmede de extra investeringen die zijn gepland in 2008, zullen eerst volledig hun effect sorteren in het boekjaar 2009 en de daaropvolgende jaren. Daarnaast is er opdracht gegeven voor de bouw van enkele nieuwe schepen, die in 2010 zullen worden opgeleverd. Hiermee speelt Fugro proactief in op de verwachte structurele groei.
Gezien haar omvang en (technische) expertise is er voor Fugro in toenemende mate een rol weggelegd voor complexe en multidisciplinaire projecten. Deze trend is in het verslagjaar voortgezet. Voorbeelden van projecten worden beschreven op pagina 27 en 34 van het verslag. Diverse bedrijfsonderdelen zijn in combinatie betrokken bij deze projecten en werken oplossingsgericht samen. Teneinde deze oplossingen optimaal te leveren, is in 2007 onder meer een aantal adviesdiensten van Offshore Geotechniek en Offshore Survey gebundeld in de Fugro Geoconsultancygroep, met 'service centers' in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk en in 2008 in Zuidoost-Azië.
Fugro verzamelt, verwerkt en interpreteert gegevens over het aardoppervlak, de (zee)bodem en diepe ondergrond. Deze diensten worden voor circa 74% uitgevoerd voor de olie- en gasindustrie. Als gevolg van gericht beleid is Fugro betrokken bij vele fases van de levenscyclus van olie- en gasvelden. Hiermee hebben de in de afgelopen jaren sterk toegenomen (complexe) investeringen van de olie- en gasindustrie op lange termijn een positief effect op Fugro. Door haar evenwichtige portfolio en marktposities levert Fugro diensten aan een brede groep opdrachtgevers in de olie- en gasindustrie. Ons beleid om voortdurend in nieuwe apparatuur en in mensen te investeren, alsmede de continue aandacht voor innovatief onderzoek hebben een structureel positief effect op de gang van zaken.
Voorts is Fugro actief in de infrastructuur (circa 14% van de omzet) en mijnbouw (circa 6% van de omzet). De resterende 6% van de omzet wordt gegenereerd in enkele andere marktsegmenten. In 'Geotechniek op het land' is veel aandacht besteed aan het verkrijgen van grote, geïntegreerde projecten. Deze aanpak geeft een goede basis voor verdere groei en ontwikkeling in deze activiteiten. In de mijnbouw activiteiten is de vraag naar onze diensten hoog gebleven. Ook hier gaat Fugro door met het versterken van haar positie door technologische vernieuwing.
Het jaar 2007 laat zich in fi nanciële zin als volgt in hoofdlijnen omschrijven:
- de omzet van Fugro steeg met 25,7% tot EUR 1.802,7 miljoen (2006: EUR 1.434,3 miljoen). De groei kwam voor 22,9% autonoom tot stand. De omzet groeide met 6,4% als gevolg van acquisities. Het valuta-effect was 3,5% negatief en enkele kleine activiteiten werden afgestoten (0,1% negatief);
- het resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) steeg met 53,5% tot EUR 324,8 miljoen (2006: 211,6 miljoen);
- de nettowinst steeg met 53,3% tot EUR 216,2 miljoen (2006: EUR 141,0 miljoen);
- de nettowinstmarge steeg tot 12,0% (2006: 9,8%);
- alle drie divisies droegen bij aan het sterk verbeterde resultaat.
Gezien het behaalde resultaat wordt voorgesteld het dividend voor 2007 te verhogen tot EUR 1,25 per (certifi caat van) gewoon aandeel (2006: EUR 0,83).
De autonome groei vond plaats bij alle activiteiten van Fugro. Voor een belangrijk deel was dit het gevolg van de wereldwijd aanhoudend sterke vraag naar de aan olie en gas gerelateerde offshorediensten. De seismische onderzoeksactiviteiten namen relatief het sterkst toe. De uitbreiding en modernisering van de seismische capaciteit sluit aan op de groeiende vraag naar deze diensten en de doelstelling van Fugro om in deze sector wereldwijd een sterke positie op te bouwen.
Acquisities
Een belangrijke ontwikkeling in 2007 betrof de bundeling van de landsurvey- en plaatsbepalingsactiviteiten. De doelstelling van Fugro is een wereldwijde geografi sche informatiedienst ('Geospatial Services') op te bouwen, die is gericht op het leveren van oplossingen voor de professionele gebruiker. In dit verband werd EarthData (Verenigde
Brazilië – Ondersteunende werkzaamheden, zoals nauwkeurige positiebepaling, bij de installatie van productiefaciliteiten voor het Roncador olieveld van Petrobras.
Staten) overgenomen. De onder neming levert innovatieve luchtkarterings-, afstandwaarnemings- en geografi sche informatiediensten. Voorts werd de overname van MAPS Geosystems (Verenigde Arabische Emiraten) afgerond. MAPS is gespecialiseerd in onder meer lucht kartering, met meer dan dertig jaar operationele ervaring in het Midden-Oosten en Afrika.
In het Verenigd Koninkrijk werd ImpROV Ltd. verworven, een leverancier van gespecialiseerde, geïntegreerde onder waterapparatuur en -diensten aan de offshore olieen gasindustrie. De onderneming is aan 'Survey op zee' toegevoegd.
Acquisities in 'Geotechniek op het land' waren in 2007 de geotechnische ondernemingen GECO Umwelttechnik GmbH (Oostenrijk) en LGU GmbH (Duitsland). Tevens werd de overname afgerond van Sobesol (Frankrijk), gespecialiseerd in geotechnisch werk en laboratoriumactiviteiten. Aan het eind van het jaar werd het geologische adviesbureau William Lettis & Associates, Inc. (Verenigde Staten) overgenomen. Deze onderneming is gespecialiseerd in advies op het gebied van aardwetenschappen, met name aardbevingsgevoeligheidsstudies en geotechnisch advies voor de energiesector, overheden, de olie- en gasindustrie,
alsmede water- en infrastructuurprojecten. William Lettis & Associates zal bijdragen aan verdere groei van de betrok kenheid van Fugro bij complexe projecten, zoals de bouw van kerncentrales en dammen op het land, alsmede constructies op zee.
Tevens werd HGN Hydrogeologie GmbH (Duitsland) overgenomen, een adviesbureau op het gebied van watermanagement, overstromingsbeheersystemen, dijkenonderzoek en hydrologisch moduleren voor federale en nationale overheden.
De overname van William Lettis & Associates en HGN Hydrogeologie werden eind december 2007 aangekondigd en worden met ingang van 1 januari 2008 geconsolideerd. Ook werd begin 2008 Pavement Management Services Pty Ltd and associated companies (PMS), Sydney, Australië, aan Fugro toegevoegd. De onderneming is actief op het gebied van ontwerp en onderzoek van wegverhardingen en onderhoudsprogramma's voor bestaande wegen. Eveneens begin 2008 is Roadware Group Inc, Paris, Ontario, Canada, overgenomen. Roadware is een bureau voor het in kaart brengen van verhardingen van onder meer snelwegen en de levering van systemen voor wegenbeheer.
In 2007 is ProFocus Systems (Noorwegen) gekocht, dat nu deel uitmaakt van 'Development & Production'.
| Overzicht personeelsbestand | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 |
|---|---|---|---|---|---|
| Gemiddeld aantal medewerkers gedurende | |||||
| het verslagjaar | 10.824 | 9.261 | 8.121 | 7.864 | 7.160 |
| Omzet per medewerker (x EUR 1.000) | 166,5 | 154,9 | 142,9 | 128,2 | 114,9 |
| Brutowinst (netto-omzet eigen diensten) | |||||
| per medewerker (x EUR 1.000) | 110,7 | 100,6 | 93,0 | 81,8 | 76,7 |
| Geografische verdeling op jaareinde | |||||
| Nederland | 935 | 871 | 839 | 890 | 993 |
| Europa overig/Afrika | 3.595 | 3.126 | 2.457 | 2.232 | 2.707 |
| Midden-Oosten/Azië/Australië | 3.624 | 3.007 | 2.594 | 2.225 | 2.439 |
| Noord- en Zuid-Amerika | 3.318 | 2.833 | 2.644 | 2.268 | 2.333 |
| Totaal op jaareinde | 11.472 | 9.837 | 8.534 | 7.615 | 8.472 |
De onderneming ontwikkelt opvang- en opslagsystemen voor seismische gegevens. Ook werd 4th Wave Imaging (Verenigde Staten) aan de Groep toegevoegd. Deze onderneming biedt diensten aan op het gebied van seismische reser voirmonitoring. Fugro heeft in deze business line tevens de overname afgerond van het Canadese Kestrel, gespecialiseerd in archivering van data voor de olie- en gasindustrie. Met deze acquisitie breidt Fugro haar diensten op dit gebied in Noord- Amerika verder uit. Begin 2008 werd overeenstemming bereikt met Electro Magnetic Marine Exploration Technologies (EMMET) Rusland, over de overname van 60% van de aandelen van EMMET. De onderneming ontwikkelt technologie en levert diensten voor elektromagnetisch onderzoek op zee voor het zoeken naar olie en maakt eveneens deel uit van 'Development & Production'.
Voordelen van acquisities zijn het verwerven van 'state of the art' technologie en het vergroten van het marktaandeel. De omzet op jaarbasis van de in 2007 overgenomen ondernemingen bedraagt circa EUR 76,2 miljoen, terwijl met de overnames een bedrag is gemoeid van in totaal EUR 68,4 miljoen. De omzet van de bovengenoemde, begin 2008 overgenomen ondernemingen bedraagt circa EUR 35 miljoen en met de kosten van deze overnames is een bedrag gemoeid van EUR 47 miljoen.
Wat betreft de cijfermatige gegevens van de acquisities in 2007 wordt verwezen naar de jaarrekening op pagina 92. De gegevens van de overnames in het begin van 2008 zijn te vinden op pagina 25 onder 'Gebeurtenissen na balansdatum'.
Capaciteitsuitbreiding
In vervolg op het investeringsprogramma van 2006 – 2007 gaat Fugro verder investeren in extra medewerkers en materieel voor uitbreiding van de capaciteit. Het betreft naast de uitbreiding van de scheepsvloot tevens ROV's (Remotely Operated Vehicles) en seismische apparatuur (waaronder meetkabels, zogenoemde 'streamers'). Naast de offshoregerichte investeringen zullen er tevens uitbreidingen van de meetapparatuur voor andere activiteiten plaats vinden, zoals vliegtuigen en boorstellingen.
In 2007 zijn drie seismische schepen aan de vloot toegevoegd, te weten 'Geo Barents', 'Seisquest' en 'Geo Celtic'. Daarnaast werden nog vijf schepen in gebruik genomen voor andere offshore-activiteiten. Eind 2007 bedroeg het totale aantal schepen in de vloot 50, waarvan 28 in eigendom.
Reeds in aanbouw zijn de nieuwe schepen 'Fugro Saltire' (ROV construction-supportschip), oplevering mei 2008, 'Geo Caribbean '(seismisch), oplevering november 2008 en 'Fugro Synergy' (multifunctioneel schip), oplevering begin 2009. Daarnaast zullen in 2008 enkele schepen op korte, c.q. middellange termijn worden gehuurd. Naar verwachting zal de vloot aan het eind van 2008 zijn uitgebreid tot zo'n 55 schepen.
Tevens is opdracht gegeven voor de bouw van nog enkele nieuwe schepen. Eén voor seismisch onderzoek (oplevering tweede helft 2010), één ROV construction-supportschip (oplevering eind 2010) en een geofysisch surveyschip (oplevering eind 2009).
Genoemde schepen leveren een belangrijke bijdrage aan een vergroting van de capaciteit en de eerder ingezette meerjarige vloot vernieuwing.
De totale investering in de hierboven genoemde (volledig uitgeruste) schepen in eigendom zal circa EUR 450 miljoen bedragen in de periode 2008 tot en met 2010.
| O m z e t o n t w i k ke l i n g (in procenten) |
Autonoom | Acquisities | Desinves teringen |
Valuta effecten |
Totaal |
|---|---|---|---|---|---|
| 2007 | 22,9 | 6,4 | ( 0,1) | (3,5) | 25,7 |
| 2006 | 18,9 | 6,8 | (0,3) | (1,8) | 23,6 |
| 2005 | 12,0 | 1,4 | (1,1) | 2,8 | 15,1 |
| 2004 | 9,7 | 16,2 | (0,6) | (2,7) | 22,6 |
| 2003 | (8,6) | 4,9 | (9,4) | (13,1) | |
| 2002 | 3,4 | 4,0 | (3,4) | 4,0 | |
| 2001 | 18,4 | 8,6 | 0,6 | 27,6 | |
| 2000 | 10,9 | 8,9 | 10,6 | 30,4 | |
| 1999 | (9,5) | 1,8 | (0,6) | 2,9 | (5,4) |
| 1998 | 18,5 | 3,2 | (1,7) | 20,0 | |
| Gemiddeld (1998 – 2007) | 9,7 | 6,2 | (0,3) | (0,6) | 15,0 |
| G e o g r a f i s c h e v e r d e l i n g o m z e t * (per 31 december, x EUR 1 mln.) |
2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 |
|---|---|---|---|---|---|
| Nederland | 124 | 114 | 100 | 97 | 102 |
| Europa overig/Afrika | 857 | 610 | 489 | 415 | 327 |
| Midden-Oosten/Azië/Australië | 351 | 288 | 234 | 196 | 167 |
| Noord- en Zuid-Amerika | 471 | 422 | 338 | 300 | 226 |
| Totaal | 1.803 | 1.434 | 1.161 | 1.008 | 822 |
* Gebaseerd op de vestigingsplaats van de dochteronderneming die het werk uitvoert.
Aantal medewerkers
Als gevolg van de acquisities en met het oog op de goede marktomstandigheden en positieve vooruitzichten werd het aantal medewerkers in 2007 met 1.635 uitgebreid tot 11.472 ultimo het jaar (2006: 9.837). Door de acquisities zijn in 2007 zo'n 700 medewerkers bij Fugro in dienst gekomen. Begin 2008 is het aantal medewerkers toegenomen tot 11.900, doordat nog zo'n 400 medewerkers werden toegevoegd door de overname van William Lettis & Associates, HGN Hydrogeologie, Pavement Management Services, Roadware en EMMET. Mede hierdoor worden goed geschoolde en ervaren professionals aangetrokken, waarnaar Fugro continu op zoek is. Het gemiddeld aantal medewerkers over het boekjaar bedroeg 10.824 (2006: 9.261), een toename van 16,9%. Tevens werkt Fugro met een grote groep ervaren en betrouwbare 'freelance' medewerkers die regelmatig op projectbasis worden ingezet.
Ondanks het wereldwijde tekort aan specialisten blijft Fugro succesvol in het aantrekken van ervaren en professionele medewerkers. In toenemende mate wordt dit ook wereldwijd gecoördineerd, waarmee 'best practices' lokaal worden geïmplementeerd. Redenen voor het succesvol kunnen aantrekken van medewerkers zijn onder meer de wereldwijde spreiding van de activiteiten en de innovatieve en ondernemende cultuur die Fugro eigen is.
FINANCIEEL
Omzet- en kostenontwikkeling
De omzet steeg in het verslagjaar met 25,7% tot EUR 1.802,7 miljoen, vergeleken met EUR 1.434,3 miljoen over 2006. De omzetstijging is in de tabel op pagina 19 uitgesplitst. Hieruit blijkt dat de hogere omzet met name door autonome groei (22,9%) werd gerealiseerd.
Gerelateerd aan de hogere omzet was er ook sprake van hogere kosten. Uitbesteed werk en andere externe kosten stegen in lijn met de omzet met 20,2% tot EUR 604,9 miljoen (2006: EUR 503,1 miljoen).
De personeelskosten namen met 21,4% toe tot EUR 518,1 miljoen (2006: 426,6 miljoen). De gemiddelde kosten per werknemer namen toe met 3,9% (2006: 3,6%). De personeelskosten als percentage van de omzet daalden licht tot 28,7% (2006: 29,7%).
De afschrijvingen op materiële vaste activa stegen met 37,7% tot EUR 107,7 miljoen (2006: 78,2 miljoen). Als percentage van de omzet namen de afschrijvingen iets toe tot 6,0% (2006: 5,5%).
| O m z e t p e r d i v i s i e (per 31 december, x EUR 1 mln.) |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
| 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 | |
| Geotechniek | 443 | 371 | 304 | 273 | 282 |
| Survey | 852 | 709 | 565 | 470 | 354 |
| Geoscience | 508 | 354 | 292 | 265 | 186 |
| Totaal | 1.803 | 1.434 | 1.161 | 1.008 | 822 |
| Gemiddelde dollarkoers | EUR 0,73 | EUR 0,79 | EUR 0,81 | EUR 0,81 | EUR 0,88 |
De overige bedrijfskosten namen toe met 14,8% tot EUR 254,6 miljoen (2006: 221,7 miljoen) en daalden als percentage van de omzet tot 14,1% (2006: 15,5%).
N e t t o w i n s t
De nettowinst steeg met 53,3% tot EUR 216,2 miljoen (2006: EUR 141,0 miljoen), na aftrek van het minderheidsbelang in de winst van dochterondernemingen. Per aandeel is dit EUR 3,11 (2006: EUR 2,05), een toename van 51,7%.
Over 2007 zijn er geen noemenswaardige 'impairments' (bijzondere waardeverminderingen) van materiële en immateriële activa.
De nettowinstmarge is voor het vierde achtereenvolgende jaar gestegen en bedroeg 12,0% (2006: 9,8%).
Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT)
Met EUR 324,8 miljoen was het resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) 53,5% hoger dan in 2006 (EUR 211,6 miljoen), hetgeen in lijn is met de nettowinststijging.
Valutakoersen
Over 2007 bedroeg de gemiddelde Amerikaanse dollarkoers EUR 0,73 (2006: EUR 0,79). Mede door een dalende trend van de dollarkoers gedurende het boekjaar werd een negatief koersresultaat gerealiseerd van circa EUR 7 miljoen (2006: circa EUR 7 miljoen negatief).
Ook werd de balanswaardering door de Amerikaanse dollar, Britse pond en Noorse kroon beïnvloed. Ultimo 2007 was de dollarkoers EUR 0,68 (2006: EUR 0,76), Britse pond EUR 1,36 (2006: EUR 1,49) en Noorse kroon EUR 0,126 (2006: EUR 0,121). Valutaverschillen hebben een 8,7% negatieve (eigen)vermogensmutatie van Fugro tot gevolg gehad (zie voor valutakoerseffecten ook pagina 55 van dit verslag onder risicobeheer en pagina 124 van de jaarrekening onder valutarisico).
Kasstroom
Als een resultaat van de toegenomen nettowinst bedroeg de totale kasstroom uit operationele activiteiten in het boekjaar EUR 337,1 miljoen (2006: EUR 226,1 miljoen). Per aandeel is dit EUR 4,84 (2006: EUR 3,29), een toename van 47,1%.
Investeringen
| De investeringen 2007 kunnen als volgt worden gespecifi - | |
|---|---|
| ceerd (x EUR miljoen): | |
| Vervangingsinvesteringen | 93,1 |
| Investeringen voor capaciteitsuitbreiding | 197,9 |
| Activa in aanbouw | |
| (voornamelijk schepen, streamers en ROV's) | 41,4 |
| Activa uit acquisities | 8,7 |
| Totaal investeringen in materiële vaste activa | 341,1 |
Fugro doet jaarlijks vervangingsinvesteringen voor het in stand houden van de capaciteit. Deze investeringen bedroegen in het verslagjaar EUR 93,1 miljoen (2006: EUR 82,8 miljoen). In 2007 hebben, in navolging van het programma in 2006, extra investeringen plaatsgevonden voor toekomstige autonome groei van EUR 197,9 miljoen (2006: EUR 100,1 miljoen). De investeringen in activa in aanbouw bedroegen EUR 41,4 miljoen (2006: EUR 42,0 miljoen). De activa overgenomen uit acquisities bedragen EUR 8,7 miljoen (2006: EUR 21,0 miljoen). In totaal waren de investeringen in 2007 derhalve EUR 341,1 miljoen (2006: EUR 245,9 miljoen) .
Nettofinancieringslasten en belastingen
Als gevolg van het omvangrijke investeringsprogramma zijn de nettofi nancieringslasten gestegen en bedroegen EUR 31,0 miljoen (2006: 26,4 miljoen). Onder deze nettofi nancieringslasten zijn in 2007 koersverschillen voor EUR 7 miljoen als last opgenomen (2006:
De belastingdruk over de winst voor belastingen steeg licht tot 24,3% (2006: 23,4%). Een relatief laag belastingspercentage wordt nagestreefd door een effi ciënte
last EUR 7 miljoen).
belasting- en bedrijfsfi nancieringsstructuur. De belastingdruk hangt mede af van de geografi sche spreiding van de projecten die worden uitgevoerd.
Meer informatie over de post belastingen is opgenomen in de jaarrekening, pagina 97.
Immateriële activa (goodwill)
In 2007 bedroeg de nettotoevoeging van immateriële activa uit hoofde van acquisities, ofwel goodwill, EUR 46,9 miljoen (2006: EUR 59,4 miljoen). Daarnaast was er een negatief koersverschil van EUR 13,0 miljoen (2006: EUR 1,2 miljoen negatief). Dit resulteert in 2007 in een totale mutatie van de goodwill van EUR 33,9 miljoen (2006: EUR 58,2 miljoen). Eind 2007 was de boekwaarde van de goodwill EUR 381,6 miljoen (2006: EUR 347,3 miljoen). Op goodwill wordt niet afgeschreven, maar deze wordt minstens eenmaal per jaar getest voor 'impairments' (bijzondere waardeverminderingen).
B a l a n s v e r h o u d i n g e n
Eind 2007 bedroeg de solvabiliteit 41,2% (ultimo 2006: 40,0%) en het eigen vermogen toe te rekenen aan aandeelhouders EUR 700,0 miljoen (2006: EUR 562,4 miljoen). Ultimo 2007 bedroeg de current ratio 1,3 (ultimo 2006: 1,3). Het werkkapitaal steeg met EUR 20,5 miljoen tot EUR 171,3 miljoen (2006: EUR 150,8 miljoen). Nadere informatie hieromtrent kan worden gevonden in de geconsolideerde balans op pagina 72.
Fugro investeert jaarlijks in nieuwe seismische en geologische onderzoeksgegevens voor eigen risico en rekening (multi-client), die op de balans onder 'Voorraden' zijn opgenomen. Een dergelijke 'data-library' is gebruikelijk bij ondernemingen die dit soort diensten verlenen. De 'data-library' bevat waardevolle gegevens die aan diverse geïnteresseerde partijen worden aangeboden en onder licentie worden verkocht. Ook na langere tijd zit in deze gegevens winstpotentieel. Op de balans zijn echter vrijwel geen 'data-library' -gegevens gewaardeerd die afkomstig zijn uit het boekjaar 2004 of eerder. De nettoboekwaarde bedraagt bij de jaarafsluiting EUR 34,6 miljoen (2006: EUR 39,1 miljoen). Hiervan is EUR 8,2 miljoen (2006: EUR 18,7 miljoen) de nettoboekwaarde van het zogenaamde Deep Focus-project in de Golf van Mexico, waarin in de afgelopen jaren voor circa EUR 70 miljoen werd geïnvesteerd.
D I V I D E N DVO O R S T E L
Voorgesteld wordt het dividend over 2007 te verhogen tot EUR 1,25 per gewoon aandeel (2006: EUR 0,83), dat naar keuze kan worden opgenomen:
• in contanten, of
• in (certifi caten van) gewone aandelen.
Het voorgestelde dividend komt, in lijn met voorgaande jaren, overeen met een uitkeringspercentage van 40% van de nettowinst.
M A R K T O N T W I K K E L I N G E N E N T R E N D S
Olie- en gasmarkt
In 2007 zijn de investeringen van de olie- en gasindustrie gaande het jaar verder verhoogd en met 15 tot 19% opnieuw sterk gestegen. Hiervan is sectorbreed geprofi teerd en derhalve ook door Fugro. De omzet van Fugro is voor 74% olie- en gasgerelateerd.
Volgens recente externe marktonderzoeken zullen de investeringen door de olie- en gasmaatschappijen (in Amerikaanse dollars) in 2008 wereldwijd opnieuw met zo'n 10% toenemen. In het voor Fugro belangrijke segment (internationaal, buiten de Verenigde Staten) wordt een stijging van zo'n 12 tot 16% verwacht. Dit segment omvat circa 70% van de wereldwijde investeringen. In de Verenigde Staten zullen de investeringen naar verwachting 4 à 5% toenemen en in Canada nemen ze, evenals in 2007, ook in 2008 iets af. Bij deze prognoses dient te worden aangetekend dat de laatste jaren de uiteindelijke toename in de wereldwijde bestedingen jaarlijks op meer dan het dubbele van het initiële percentage is uitgekomen.
Fugro is met verschillende, samenhangende diensten steeds meer oplossingsgericht betrokken bij nagenoeg de totale levenscyclus van olie- en gasvelden. Deze cyclus kan meerdere decennia duren. Het begint met het zoeken naar velden en loopt van het onderzoek ten behoeve van het ontwerp en de bouw van de benodigde installaties voor het in productie nemen van nieuwe velden tot productieverbetering van bestaande velden en het buiten gebruik stellen van de installaties. Fugro kan daarmee over een langere periode profi teren van de verdere verhoging van de al jarenlang aanzienlijke investeringen van olie- en gasmaatschappijen. Een aantal jaren zijn deze investeringen relatief beperkt geweest, terwijl er wereldwijd een stijgende energiebehoefte is. Om de kloof tussen vraag en aanbod te dichten zal er ook in de komende jaren naar verwachting extra worden geïnvesteerd. Fugro speelt op deze ontwikkelingen in met onder meer de in 2007 voortgezette capaciteitsuitbreiding.
Veel van de exploratie- en ontwikkelingsactiviteiten, met name van de diepwaterprojecten, vinden plaats in de Golf van Mexico, West-Afrika en Brazilië. Het Midden-Oosten, de Kaspische Zee, de Noordzee en delen van Azië, India en Australië zijn ook continu actieve regio's. Voorts is er
Mexico – seismisch onderzoek van 7.300 km2 op zee voor PEMEX, nabij Veracruz, met het nieuwste en grootste seismische schip van Fugro, de 'Geo Celtic'.
steeds meer aandacht voor gedetailleerde reservoir-kennis teneinde de productie in bestaande velden zo lang mogelijk op peil te houden en een zo hoog mogelijk percentage van aanwezige olie en gas te winnen.
Gas is wereldwijd ook een sterke groeimarkt. Het aanbod van vloeibaar natuurlijk gas (LNG), dat over zee vervoerd kan worden, voorziet in een deel van de behoefte. Meerdere LNG-terminals zijn inmiddels in ontwikkeling, waarvoor Fugro wereldwijd op diverse locaties onderzoek verricht. De hoge energieprijzen leiden ertoe dat het aantrekkelijker wordt om ook gasvelden op enige afstand van de afzetmarkten te ontwikkelen. Dit geldt vooral voor het Midden-Oosten, waar zich veel gasreserves bevinden op overbrugbare transportafstand van India, China en
Japan. Maar ook in reeds langer gas exporterende landen zoals Australië, Nigeria en Indonesië vinden grootschalige ontwikkelingen plaats. Dit zal de trend naar een mondiale gasmarkt versterken en ervoor kunnen zorgen dat gas aantrekkelijk blijft ten opzichte van andere energiebronnen. De olieprijs is gedurende het hele jaar op een hoog niveau gebleven met in 2007 gemiddeld USD 72,44 (2006: USD 65,51) voor een vat Brent. Dit wordt veroorzaakt door de wereldwijde economische groei (vraagkant) in combinatie met de relatief beperkte productie- en logistieke capaciteit, die niet snel is uit te breiden (aanbodkant). Uit externe publicaties blijkt dat oliemaatschappijen voor hun rentabiliteitseisen voor grotere projecten een olieprijs hanteren van USD 30-40, dus ruim onder het huidige prijsniveau. Gezien de lange doorlooptijd
| O r d e r p o r t e f e u i l l e a a n h e t b e g i n v a n h e t j a a r (voor de volgende twaalf maanden) |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
| (x EUR 1 mln.) | 2008 | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 |
| Geotechniek | |||||
| Op land | 152,7 | 147,1 | 97,5 | 74,8 | 86,7 |
| Op zee | 142,6 | 98,3 | 69,0 | 61,9 | 44,7 |
| 295,3 | 245,4 | 166,5 | 136,7 | 131,4 | |
| Survey | |||||
| Op zee | 539,0 | 481,9 | 371,7 | 253,3 | 241,1 |
| Geospatial Services | 109,1 | 62,1 | 57,4 | 42,1 | 37,3 |
| 648,1 | 544,0 | 429,1 | 295,4 | 278,4 | |
| Geoscience | |||||
| Development & Production | 452,7 | 294,0 | 170,7 | 123,1 | 124,9 |
| Airborne survey | 62,4 | 63,0 | 47,8 | 34,0 | 38,4 |
| 515,1 | 357,0 | 218,5 | 157,1 | 163,3 | |
| Totaal | 1.458,5 | 1.146,4 | 814,1 | 589,2 | 573,1 |
| Gehanteerde dollarkoers | EUR 0,68 | EUR 0,76 | EUR 0,85 | EUR 0,73 | EUR 0,79 |
De orderportefeuille zou omgerekend tegen de koersen van begin 2007 bij het begin van 2008 EUR 41,1 miljoen hoger zijn (EUR 1.499,6 miljoen).
De orderportefeuille betreft omzet voor de komende twaalf maanden en bestaat voor ongeveer 65% uit nog niet gestarte, gegunde projecten en het nog niet uitgevoerde deel van lopende projecten, alsmede voor ongeveer 35% uit projecten die met een grote mate van waarschijnlijkheid zullen worden toegekend.
tussen de aanvang en de realisatie van dit soort projecten verwacht Fugro ook in 2008 en daaropvolgende jaren een goede vraag naar haar diensten.
Markt voor infrastructurele projecten
De infrastructuurgerelateerde activiteiten omvatten in 2007 zo'n 14% van de activiteiten van Fugro. De omvang van deze activiteiten, die sterk regionaal gebonden zijn, neemt toe als gevolg van de sterke economie in een groot aantal regio's en meer aandacht voor grotere, geïntegreerde projecten.
Fugro voert wereldwijd op diverse plaatsen grote opdrachten uit ten behoeve van onder meer vliegvelden, landaanwinning, (LNG-)havenuitbreidingen, dijken, tunnels en grote gebouwen. Fugro slaagt erin haar marktpositie in dit segment gestaag te versterken. Dit vloeit mede voort uit het feit dat Fugro zich steeds meer als een leverancier van integrale oplossingen positioneert en uit de wens van opdrachtgevers om de diverse onderzoekswerk-
| O n t w i k ke l i n g g o o dw i l l * | Goodwill (EUR mln.) |
Boekwaarde per 31 december |
|---|---|---|
| 1987 | 0,3 | 0 |
| 1988 | 0,5 | 0 |
| 1989 | 0,1 | 0 |
| 1990 | 0,7 | 0 |
| 1991 | 17,1 | 0 |
| 1992 | 14,1 | 0 |
| 1993 | 2,9 | 0 |
| 1994 | 40,3 | 0 |
| 1995 | 5,2 | 0 |
| 1996 | 3,0 | 0 |
| 1997 | 18,1 | 0 |
| 1998 | 16,9 | 0 |
| 1999 | 35,3 | 0 |
| 2000 | 37,4 | 0 |
| 2001 | 242,8 | 237,9 |
| 2002 | 3,2 | 190,9 |
| 2003 | 68,2 | 253,1 |
| 2004 | 22,9 | 274,4 |
| 2005 | 8,3 | 289,2 |
| 2006 | 59,4 | 347,3 |
| 2007 | 47,3 | 381,6 |
| Totaal | 644,0 |
* Tot en met 2000 is de goodwill direct ten laste van het eigen vermogen gebracht; de goodwill onder IFRS is herrekend vanaf 31 december 2002.
zaamheden voor een project op een breder terrein bij één onderneming onder te brengen. Door een unieke combinatie van activiteiten, specialisten, apparatuur en technologieën, maar ook door schaalgrootte en een vooraanstaande marktpositie kan Fugro profi teren van deze ontwikkeling.
Mijnbouw
De aan mijnbouw gerelateerde activiteiten omvatten circa 6% van de omzet. De huidige prijzen van mineralen leiden tot substantieel hogere exploratie-uitgaven door mijnbouwbedrijven. Het zoeken naar nieuwe mijnbouwgebieden resulteert in een grote vraag naar dit soort diensten. Overheden laten in toenemende mate geofysische informatie in kaart brengen teneinde exploratie-activiteiten te stimuleren. Dit is ook het geval in de (Afrikaanse) ontwikkelingslanden, waar de Wereldbank, de Europese Unie en de African Development Bank regionale onderzoeken hebben gefi nancierd.
Overige marktsegmenten
Naast de hiervoor genoemde markten levert Fugro ook diensten in een aantal andere nichemarkten. Dit betreft onder meer nauwkeurige plaatsbepaling voor geautomatiseerde besturing van grote landbouwmachines, routebepaling voor telecommunicatie kabels op zee en luchtkartering met behulp van laser technieken voor onder andere overheden. Met name door de bundeling van een aantal activiteiten in 'Geospatial Services' wordt ingespeeld op de globalisering van deze markten onder meer door technische ontwikkelingen zoals het gebruik van satellieten en steeds nauwkeurigere opnametechnieken. Circa 6% van de jaaromzet wordt in deze segmenten gegenereerd.
ORDERPORTEFEUILLE
Begin 2008 bedraagt de orderportefeuille voor werkzaamheden in dat jaar uit te voeren EUR 1.459 miljoen en is met EUR 313 miljoen fors gestegen ten opzichte van een jaar eerder (begin 2007: EUR 1.146 miljoen). Het aandeel van de zekere opdrachten is gelijk gebleven met 65% (begin 2007: 65%). De orderportefeuille is berekend op jaareindekoersen in EUR en is met 27% toegenomen ten opzichte van begin 2007. Dit ondanks een dollarkoers die is gedaald van EUR 0,76 naar EUR 0,68. Op basis van gelijkblijvende wisselkoersen is de orderportefeuille met 31% toegenomen ten opzichte van begin 2007. De toename van de orderportefeuille is mede het gevolg van eerdere gunning en de toegenomen omvang van projecten.
Midden-Oosten – Vliegtuigtype 'Piper Commandero' dat wordt gebruikt voor luchtkartering in het Midden-Oosten en Afrika.
GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM
Na balansdatum heeft Fugro de volgende overnames aangekondigd:
- William Lettis & Associates, Inc., een geologisch adviesbureau met het hoofdkantoor in Walnut Creek, Californië, Verenigde Staten. Met deze overname is een bedrag gemoeid van EUR 12 miljoen. William Lettis & Associates heeft 75 medewerkers en een jaaromzet van ruim EUR 10 miljoen;
- HGN Hydrogeologie GmbH, een hydrogeologisch en hydrologisch adviesbureau in Nordhausen, Duitsland. De overnamesom bedraagt EUR 3,7 miljoen. De jaaromzet van HGN is EUR 7,5 miljoen en de onderneming heeft 120 werknemers;
- Pavement Management Services Pty Ltd and associated companies (PMS), Sydney, Australië. Met deze overname is een bedrag gemoeid van EUR 7,4 miljoen. De jaaromzet van PMS bedraagt EUR 3,8 miljoen. De onderneming heeft 40 medewerkers en is actief op het gebied van ontwerp en onderzoek van wegverhardingen en onderhoudsprogramma's voor bestaande wegen;
- Roadware Group Inc, Paris, Ontario, Canada. Roadware is actief met het in kaart brengen van verhardingen van onder meer snelwegen en de levering van systemen voor wegenbeheer. De overnamesom bedraagt circa EUR 14 miljoen. De onderneming heeft een jaaromzet van EUR 9 miljoen en heeft 130 werknemers in dienst.
- Electro Magnetic Marine Exploration Technologies (EMMET), Rusland. Fugro heeft overeenstemming bereikt om 60% van de aandelen van EMMET over te nemen. De overnamesom bedraagt EUR 10 miljoen. Fugro heeft eveneens een exclusieve optie om de overige aandelen te kopen. EMMET heeft kantoren in St. Petersburg en Moskou en heeft 35 medewerkers. De onderneming ontwikkelt technologie en levert diensten voor elektromagnetisch onderzoek op zee voor het zoeken naar olie.
In januari 2008 ontving Fugro de opdracht om bijna 2.000 kilometer aan dijken te inspecteren die in niet stedelijke gebieden van de Central Valley in Californië liggen. Fugro's deel in dit vijfjarenproject bedraagt EUR 35 miljoen.
VO O R U I T Z I C H T E N
De vooruitzichten voor toeleveranciers in de olie- en gasindustrie, de belangrijkste sector voor Fugro, zijn positief. Uit enkele externe rapporten blijkt dat de voor Fugro belangrijke wereldwijde investeringen van de olieen gasindustrie in 2008 naar verwachting wederom een aanzienlijke verdere stijging te zien zullen geven, waardoor er mogelijkheden zijn voor verdere groei. Onze extra investeringen en de vlootuitbreidingen spelen hierop in. De positieve gevolgen daarvan zullen ook in 2008 merkbaar zijn, maar eerst tot volle wasdom komen in 2009 en de daaropvolgende jaren.
Goede ontwikkelingen worden in het lopende jaar verwacht voor diepwaterprojecten in de Golf van Mexico, in West-Afrika en in Brazilië. Ook in het Midden-Oosten, op de Noordzee en in Azië wordt opnieuw een goede bezetting van de capaciteit verwacht. Fugro profi teert daarnaast van haar kennis en ervaring op het gebied van dienstverlening voor productieverbetering van (bestaande) olie- en gasbronnen.
Fugro is goed uitgerust om wereldwijd op de vraag in de olie- en gassector in te spelen.
Tevens bevindt Fugro zich in een goede positie om haar activiteiten uit te breiden voor omvangrijke infrastructurele projecten op het land en in kustwateren. Dit geldt ook voor de mijnbouwactiviteiten door een aanhoudende vraag naar onder meer diamant, goud en uranium.
De marktomstandigheden in de voor ons belangrijke segmenten lijken ook in het lopende jaar voldoende groeimogelijkheden te bieden. Begin 2008 is er sprake van een zeer goed gevulde orderportefeuille. Onze focus blijft gericht op sterke autonome groei, aangevuld met strategische overnames.
Het handhaven en zo mogelijk verbeteren van de winstmarge wordt daarbij continu meegewogen.
Gezien het feit dat Fugro's activiteiten wereldwijd plaatsvinden, is de ontwikkeling van de wereldeconomie in algemene zin van invloed op Fugro's activiteiten. Onzekerheden zijn er ten aanzien van de Amerikaanse dollarkoers ten opzichte van de euro, de mogelijk internationale
politieke onrust die tot stagnatie van projecten kan leiden en de uitdaging om voldoende en gekwalifi ceerde medewerkers te werven en aan de onderneming te binden.
Wij blijven de toekomst van Fugro met veel vertrouwen tegemoet zien. Voor 2008 verwachten wij, onder de huidige marktomstandigheden, een verdere groei van de omzet en de nettowinst te kunnen realiseren.
Vanwege het kortlopende karakter van een deel van onze projecten kunnen wij, evenals in voorgaande jaren, eerst een kwantitatieve jaarprognose afgeven bij de publicatie van het halfjaarbericht, in augustus 2008.
Leidschendam, 6 maart 2008
Ir. K.S. Wester, President-Directeur A. Jonkman, Financieel Directeur Ir. P. van Riel, Directeur Ir. A. Steenbakker, Directeur
Vooruitzichten samengevat
- positieve vooruitzichten voor toeleveranciers in de olie- en gasindustrie;
- aanzienlijke verdere stijging van investeringen door de olie- en gasindustrie;
- positieve gevolgen van extra investeringen en vlootuitbreiding van Fugro in 2008 en volgende jaren merkbaar;
- verdere ontwikkeling van diepwaterprojecten in meerdere regio's verwacht;
-
voldoende groeimogelijkheden voor Fugro in alle sectoren (olie en gas, mijnbouw en infrastructuur);
-
ontwikkelingen in de wereldeconomie in algemene zin zijn van invloed;
- onzekerheid over de koers van de Amerikaanse dollar ten opzichte van de euro;
- onzekerheden met betrekking tot mogelijke politieke onrust in een aantal landen;
- uitdaging om voldoende en gekwalifi ceerde medewerkers te werven en aan de onderneming te binden;
- onder huidige marktomstandigheden verdere groei van zowel omzet als nettowinst verwacht in 2008.
B e l a n g r i j k e e n i n t e r e s s a n t e o p d r a c h t e n
Fugro heeft belangrijke en interessante nieuwe opdrachten verkregen. In toenemende mate zijn dit ook complexe, multidisciplinaire opdrachten, zoals:
• Verenigde Staten – In samenwerkingsverband is opdracht verworven van US Army Corps of Engineers, District New Orleans, voor inspectiewerk van circa 550 kilometer aan dijken. Fugro is ook betrokken bij andere opdrachten in New Orleans, als onderaannemer voor geotechnisch werk.
In Californië is Fugro gestart met geotechnische onderzoeken van dijken die stedelijke gebieden moeten beschermen tegen overstromingen. Fugro maakt deel uit van het team dat de opdracht heeft verworven van California Department of Water Resources (DWR). Dit onderzoek richt zich op meer dan 500 kilometer aan dijken. Bovengenoemde opdrachten in Californië en New Orleans vertegenwoordigen een totaalwaarde voor Fugro van EUR 40 miljoen.
In oktober 2007 heeft Fugro een opdracht verworven van EUR 3,5 miljoen voor geotechnisch onderzoek in het Craney Island Eastward Expansion project in Portsmouth, Virginia.
In januari 2008 ontving Fugro de opdracht om bijna 2.000 kilometer aan dijken te inspecteren die in niet stedelijke gebieden van de Central Valley in Californië liggen. Fugro's deel in dit vijfjarenproject bedraagt EUR 35 miljoen.
- La Reunion geotechnische bodemonderzoeken voor de kust van het eiland, vanaf een hefplatform, ter voorbereiding van de aanleg van een nieuwe wegverbinding. Opdrachtsom is EUR 5 miljoen.
- Frankrijk Fugro heeft een opdracht verworven voor de ondersteuning van de bouw van een koelwaterafvoersysteem voor de Flamanville EPR3 kerncentrale nabij Cherbourg in Normandië. Het werk wordt uitgevoerd als onderaannemer van Soletanche-Bachy France voor Electricité de France (EDF). De waarde van de opdracht is EUR 15 miljoen. Het project omvat speciaal boorwerk vanaf Fugro's hefeiland 'Excalibur'.
- Panama Fugro heeft een opdracht ontvangen voor geotechnisch werk op zee ten behoeve van de ver breding van het Panamakanaal. Opdrachtgever is Boskalis. De opdrachtsom bedraagt circa EUR 1 miljoen.
- Middellandse-Zeegebied Gedetailleerd onderzoek om de beste route te bepalen voor een gaspijpleiding van Algerije naar Italië. Het project omvat zowel survey als geotechnisch werk. Opdrachtgever is joint venture Galsi S.p.A., een consortium van meerdere ondernemingen. De opdrachtsom bedraagt EUR 18 miljoen.
- Nieuw-Zeeland ROV (Remotely Operated Vehicle)-activiteiten ter ondersteuning van installatiewerkzaamheden voor het Kupe Gas Project worden uitgevoerd voor Origin en een tweehonderd dagen durend boorprogramma voor de ontwikkeling van het Kupe Veld nabij Taranaki voor Technip. De opdrachtwaarde voor Fugro bedraagt EUR 2 miljoen.
- Oman Hier werd een contract voor vier jaar verworven van Petroleum Development Oman (PDO) voor landmeetkundige opnames en karteringswerkzaamheden door het gehele land.
Vervolg op pagina 34
Ir. A. Steenbakker Geotechniek op het land
W.S. Rainey Geotechniek op zee
Geotechniek
Algemeen
De divisie Geotechniek houdt zich bezig met onderzoek van en oplossingsgericht advies over de fysische eigenschappen van de aardbodem en van bouwmaterialen, op het land, op zee en in kustwateren. De activiteiten richten zich binnen de traditionele markten van bouw, olie en gas, steeds meer op grotere en technisch uitdagende internationale projecten. Voor deze complexe projecten, zoals in kustwateren en voor diepzeeprojecten, wordt gebruikgemaakt van de wereldwijd aanwezige kennis en ervaring binnen Fugro. Hierbij wordt intensief samengewerkt voor een optimaal resultaat.
De omzet van de divisie Geotechniek steeg met 19% tot EUR 443 miljoen (2006: EUR 371 miljoen). Het resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) steeg met 34% tot EUR 78 miljoen (2006: EUR 58 miljoen). Dit komt overeen met een marge op de omzet van 18% (2006: 16%).
Geotechniek op het land
De in eerdere jaren ingezette strategie is in 2007 succesvol gebleken. Speerpunten daarin zijn wereldwijde regionale groei, verdere uitbreiding van de positie voor grondonderzoek in kustwateren en betrokkenheid bij grotere, langetermijnprojecten. De omvang van Fugro, gunstige marktomstandigheden en de wereldwijde kennis(uitwisseling) en ondersteuning die de Fugrovestigingen bieden, hebben dit mogelijk gemaakt. In het verslagjaar zijn wederom nieuwe technologische initiatieven ontwikkeld voor verdere groei.
In West-Europa waren de resultaten goed, in een licht groeiende markt. De uitgevoerde projecten in het voormalige Oost-Europa geven aanleiding tot het verder versterken van onze positie daar. De overname van HGN Hydrogeologie GmbH in Duitsland versterkt de positie wereldwijd op het gebied van waterbeheer. De onderneming geeft adviezen voornamelijk op het gebied van (risico)beheersing van oppervlaktewater, wat in het kader van de stijgende waterspiegel als een groeimarkt wordt gezien.
In de Verenigde Staten is uitstekende groei gerealiseerd door voortzetting van activiteiten met betrekking tot dijkenonderzoek in New Orleans en Californië en specialistisch onderzoek en advies voor grootschalige projecten als tunnels, afwateringssystemen en energiecentrales. De overname van William Lettis & Associates Inc., een adviesbureau met name gespecialiseerd op het gebied van gevoeligheidsstudies voor aardbevingen, zal bijdragen tot verdere groei van onze betrokkenheid bij complexe projecten, zoals de bouw van kerncentrales, dammen en de uitbreiding van het Panamakanaal.
In het Midden-Oosten bleef het werkvolume hoog ten gevolge van de aanhoudende activiteiten voor infrastructurele projecten en kunstmatige eilanden, alsmede olieen gasrelateerde projecten, met name in Saudi-Arabië. De nieuwe vestiging in New Delhi zal de verdere groei in India ondersteunen, gericht op de aanzienlijke investeringen in wegen en havens.
In het Verre Oosten is de markt in Hongkong verder verbeterd in een aanloop naar grootschalige investeringen in 2008 en 2009. De resultaten ten gevolge van de geotechnische en instrumentatieactiviteiten in China zijn positief.
Hongkong – Geotechnisch bodemonderzoek voor de kust van Hongkong voor de bouw van een drainagetunnel.
Geotechniek op zee
Met Geotechniek op zee positioneert Fugro zich steeds meer als integrale dienstverlener voor multidisciplinaire, complexe diepwaterprojecten. Een aantal bestaande diensten van Geotechniek op zee en Survey op zee is daartoe gebundeld in de Geoconsultancy-groep. Specifi eke 'service centers' zijn of worden opgezet in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Zuidoost-Azië, waar diverse disciplines van Fugro worden samengebracht ten behoeve van het leveren van oplossingen voor de opdrachtgever. Op basis van haar wereldwijde aanwezigheid en specialistische uitrusting bouwt Fugro haar leidende marktpositie uit. Deze sterke positie en de grote technische expertise spelen een doorslaggevende rol bij het verkrijgen van diepwaterprojecten of multidisciplinaire projecten.
Over het verslagjaar waren de resultaten beter dan in 2006. Er was sprake van een optimale bezetting van de vloot, door adequate logistieke planning van personeel en varend materieel. Er waren diepwaterprojecten in de Middellandse Zee, de Golf van Mexico en voor de kust van West-Afrika, India en Brazilië. Door de hoge olieprijzen was er ook een toenemende belangstelling voor (kleinschaliger, nieuwe) projecten in ondiep water in Zuidoost-Azië, Australië, de Noordzee en in de Golf van Mexico. Hierbij richten de diensten zich meer op de zelfstandige olie- en gasondernemingen ('independents'). Voorts was er een toename in de activiteiten van de olie- en gasbedrijven van nationale overheden. De goede vooruitzichten
hebben tot gevolg dat Fugro ook in deze sector nieuwe investeringen doet in het bekwamen van medewerkers en de uitbreiding van materieel.
Fugro heeft in 2007 in opdracht van onder meer China en Zuid-Korea, alsmede in een eerdere fase voor private olie- en gasbedrijven, nader onderzoek gedaan teneinde de aanwezigheid van gashydraten in diepwater vast te stellen. Van deze kennis wordt onder meer gebruikgemaakt bij de advisering inzake veiligheidsaspecten bij het aanboren of produceren van hydraten als potentiële nieuwe energiebron.
| Ke r n c i j f e r s G e o t e c h n i e k (bedragen x EUR 1 mln.) |
2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 |
|---|---|---|---|---|---|
| Omzet Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) Geïnvesteerd vermogen Afschrijvingen materiële vaste activa |
443 78 246 19 |
371 58 240 14 |
304 46 175 10 |
273 40 188 10 |
282 42 201 13 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) in % omzet in % geïnvesteerd vermogen |
18 32 |
16 24 |
15 26 |
15 21 |
15 21 |
J. Ruegg Survey op zee
O.M. Goodman Geospatial services
S u r v e y
Algemeen
De divisie Survey houdt zich onder meer bezig met het registreren van de topografi sche en geologische samenstelling van de bodem, zowel op zee als op het land en het analyseren en vastleggen van gegevens over het aardoppervlak.
De diensten op zee, waaronder ook constructiesupport, vinden wereldwijd plaats ten behoeve van met name de olie- en gasindustrie. Op het land zijn de diensten gericht op lokale/regionale markten met partijen zoals de overheid, nutsbedrijven, de industrie en de bouw. Voorts biedt Fugro uiterst nauwkeurige plaatsbepalingsdiensten aan voor toepassingen op zee en voor de land- en mijnbouw.
In het verslagjaar behaalde de Survey-divisie een 20% hogere omzet van EUR 852 miljoen (2006: EUR 709 miljoen). Het resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) steeg met 40% tot EUR 205 miljoen (2006: EUR 146 miljoen). Dit komt overeen met 24% van de omzet (2006: 21%).
Survey op zee
Offshore Survey levert een reeks van gespecialiseerde diensten zoals plaatsbepaling, constructiesupport, geofysisch onderzoek, meteorologische en oceanologische studies waarvoor schepen, ROV's (Remotely Operated Vehicles) en AUV's (Autonomous Underwater Vehicles) wereldwijd worden ingezet.
Fugro heeft met deze activiteiten wederom een uitstekend jaar achter de rug. De markten toonden over een breed front een sterk opgaande lijn. De resultaten werden ook positief beïnvloed door de acquisitie eind 2006 van Rovtech. In 2007 was er grote vraag naar onderzoek voor de ontwikkeling van nieuwe velden voor olie- en gasmaatschappijen, alsook naar diensten bij installatiewerk door servicebedrijven. Door de olie- en gasindustrie werd fl ink geïnvesteerd, terwijl ook de telecommunicatiemarkt zich wat herstelde. Er was een uitstekende bezettingsgraad van de capaciteit, waarbij de tarieven goed waren. Fugro profi teerde gedurende 2007 ook nog van de vraag naar assistentie bij herstelwerkzaamheden voor de eind 2005 door orkanen ontstane schade in de Golf van Mexico.
In het boekjaar werden fl inke investeringen gedaan, niet alleen in opleiding en training van medewerkers, maar ook in materieel. Er werden nieuwe schepen aan de vloot toegevoegd en het aantal ROV's werd aanzienlijk uit gebreid. Met deze investeringen wordt door Fugro ingespeeld op de continu groeiende vraag naar onze diensten. Met de toename van de ontwikkeling van olievelden in diep water, is er een grote behoefte aan precieze en gedetailleerde metingen van de zeebodem en de onderliggende lagen. Fugro's AUV-technologie wordt bij deze onderzoeken wereldwijd toegepast. In het verslagjaar is het beleid gecontinueerd om de positie van Fugro buiten de olie- en gasmarkt uit te breiden. Ook in de niet-olie- en gassector (waaronder de telecommunicatiemarkt en het vervaardigen van hydrografi sche kaarten voor overheden) is sprake van sterke wereldwijde vraag naar het in kaart brengen van de zeebodem, waarbij gebruik wordt gemaakt van zowel conventionele techno-
logie als lasertechnologie vanuit de lucht.
Geospatial services
De landsurvey- en plaatsbepalingsactiviteiten zijn met ingang van het verslagjaar 2007 gebundeld in Geospatial services. De strategie is erop gericht een wereldwijde geografi sche informatiedienst op te bouwen die oplossingen levert voor de professionele gebruiker.
In Geospatial services zijn ook EarthData en MAPS ondergebracht, twee acquisities in 2007. Hierdoor zijn nieuwe technieken voor dataverzameling toegevoegd, is een grotere geografi sche spreiding bereikt en is de klantenbasis aanzienlijk verstevigd voor het verder uitbouwen van deze activiteiten op wereldwijde schaal. De marktpositie van Fugro en de synergiemogelijkheden binnen de onderneming zullen bijdragen aan het benutten van de mogelijkheden om verdere groei te realiseren.
In het verslagjaar was er sprake van een goede ontwikkeling in omzet en nettowinst van de bestaande activiteiten. Nagenoeg alle marktsegmenten en regio's hebben zich uitstekend ontwikkeld, met uitzondering van de aan gaswinning gerelateerde onderzoeksactiviteiten in West-Canada. In het Midden-Oosten gaven de infrastructuurgerelateerde activiteiten een sterke groei te zien, terwijl in de Verenigde Staten (Louisiana) de olie- en gasactiviteiten zich uitstekend ontwikkelden. In Afrika was er over een breed front sprake van een goede gang van zaken.
De acquisities hebben de resultaten van Fugro in het verslagjaar ook positief beïnvloed en de dienstverlening verbreed. De overgenomen ondernemingen geven Fugro onder meer een sterke positie op het gebied van luchtkartering in de Verenigde Staten en in moeilijker toegankelijke gebieden. Onder meer veel (lokale en semi-) overheden zijn klant en tevens ligt de focus op activiteiten buiten de olie- en gassector. Met deze acquisities zijn ook technologisch geavanceerde camera's, lasermeetsystemen en een unieke radartechnologie vanuit de lucht (GeoSar) verworven. Ook werd in 2007 verder geïnvesteerd in onder meer meetinstrumenten voor kartering vanuit helikopters, waarvan drie nieuwe systemen in Europa en Noord-Amerika op de markt zijn gebracht.
| Ke r n c i j f e r s S u r v ey (bedragen x EUR 1 mln.) |
2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 |
|---|---|---|---|---|---|
| Omzet Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) Geïnvesteerd vermogen Afschrijvingen materiële vaste activa |
852 205 371 37 |
709 146 278 29 |
565 97 222 25 |
470 71 179 29 |
354 31 267 23 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) in % omzet in % geïnvesteerd vermogen |
24 55 |
21 52 |
17 44 |
15 40 |
9 12 |
Ir. P. van Riel Development & Production
S.J. Thomson Airborne survey
G e o s c i e n c e
Algemeen
De divisie Geoscience is actief op het gebied van het verzamelen, bewerken en interpreteren van geofysische en geologische gegevens, de evaluatie van aanwezigheid van onder meer olie, gas en mineralen, alsmede het optimaliseren van de ontwikkeling en de productie ervan.
In het verslagjaar werd een 44% hogere omzet van EUR 508 miljoen (2006: EUR 354 miljoen) behaald. Het resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) steeg met 74% tot EUR 115 miljoen (2006: EUR 66 miljoen). Dit komt overeen met een marge op de omzet van 23% (2006: 19%).
Development & Production
Development & Production levert wereldwijd aan de olieen gasindustrie een breed, samenhangend dienstenpakket en heeft een sterke positie op het gebied van seismisch onderzoek op zee en als leverancier van data op basis van non-exclusiviteit (multi-client data). Verder worden hoogwaardige diensten geleverd voor de dataverwerking en interpretatie van geofysische, geologische en reservoirdata ter verbetering van de kennis van (potentiële) olie- en gasreservoirs.
Ook in het verslagjaar 2007 ontwikkelden de activiteiten zich over alle bedrijfsonderdelen uitstekend. In de olie- en gasindustrie was wederom sprake van een sterke toename van de investeringsbereidheid in exploratieactiviteiten. Dit resulteerde in een sterke toename van de vraag naar seismisch onderzoek en de goede verkoop van geologische en seismische multi-client data. De verkoop van dit soort gegevens in de Golf van Mexico bleef achter bij de
verwachtingen, maar werd ruimschoots gecompenseerd door goede verkopen elders. De totale omzet in seismische dienstverlening bedroeg in 2007 circa EUR 325 miljoen. De vraag naar gegevens voor het speuren naar nieuwe olie- en gaswinningsgebieden zal naar verwachting aanhouden door voortgaande productie vermindering van bestaande olievelden (depletie-effect), de groeiende vraag naar olie en gas, alsmede de aan houdend hoge olie- en gasprijzen.
Op bovengenoemde trend speelt Fugro in. Naast de goede marktomstandigheden was de uitstekende gang van zaken in 2007 ook met name het gevolg van investeringen van Fugro in kapitaalintensieve activiteiten in het jaar ervoor. Met grote voortvarendheid is gewerkt aan het opbouwen van een moderne vloot voor seismisch onderzoek op zee, zodat wereldwijd effi ciënt geopereerd kan worden. Ook in de komende jaren zal capaciteit worden toegevoegd. Met deze moderne seismische vloot is Fugro nu een speler op wereldschaal, waarbij de onderneming op de 'short list' staat van vrijwel alle grote olie- en gasmaatschappijen. Dit onderstreept het belang van een moderne vloot van voldoende omvang, uitgerust met de nieuwste technologieën en die voldoet aan hoge veiligheidseisen. Met de huidige organisatie werpen samenwerking en synergie tussen de verschillende bedrijfsonderdelen van Fugro ook hun vruchten af. De slagvaardigheid en positie verbeteren verder in een markt die in 2007 gekenmerkt werd door voortgaande consolidatie.
Met betrekking tot het verwerken en interpreteren van gegevens heeft Fugro geografi sch gezien haar positie in 2007 verder verbeterd door met name uitbreiding in Zuid-Amerika. Voorts versterkten twee acquisities, ProFocus Systems en 4th Wave, de positie in respectievelijk de opvang- en opslagsystemen voor seismische gegevens en de verwerking van seismische data voor reservoiranalyse. Tevens zijn in 2007 de dataopslagactiviteiten van Kestrel in Canada overgenomen, als onderdeel van de wereldwijde uitbouw van deze activiteit.
A i r b o r n e s u r v ey
Airborne survey richt zich vooral op onderzoek naar (nieuwe) wingebieden voor de mijnbouw. Ook de olie- en gassector gebruikt steeds meer Airborne survey-methoden en -technieken teneinde nieuwe velden te zoeken en in kaart te brengen. Tevens zijn (semi-)overheidsinstellingen belangrijke opdrachtgevers, aangezien het winnen van mineralen en fossiele brandstoffen van strategisch-economisch belang is.
Bij de Airborne survey -activiteiten waren de resultaten in 2007 ook hoger. Fugro onderscheidt zich in de markt doordat wereldwijd een 'full service' pakket kan worden geleverd.
De voorgenomen aankoop van de Falcon-technologie (nauwkeurige zwaartekrachtmetingen) zal de dienstverlening verder verbreden.
De betere resultaten weerspiegelen ook het continu hoge activiteitenniveau in het zoeken naar natuurlijke hulpbronnen, waarbij het zoeken naar water eveneens steeds meer aandacht krijgt. De behoefte aan basismetalen, waardevolle mineralen en olie en gas blijft onverminderd groot door de wereldwijde economische expansie.
Evenals in het verslagjaar 2006 nam het zoeken naar alternatieve energiebronnen toe. Dit heeft wederom geleid tot een krachtige toename in de exploratie van uranium in Canada en Australië.
Fugro investeerde ook in 2007 in technologische ontwikkelingen. Er werd een nieuwe type, kosteneffi ciënt, vliegtuig aan de vloot toegevoegd. Ook wordt de tweede generatie ontwikkeld van een techniek, waarbij een elektromagnetisch veld vanaf een helikopter diep in de aardkorst doordringt om inzicht in de geologische structuren te verkrijgen. Deze technieken en systemen zijn vooral interessant in afgelegen gebieden, waar vliegvelden niet of onvoldoende aanwezig zijn.
| Kerncijfers Geoscience | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| (bedragen x EUR 1 mln.) | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 |
| Omzet | 508 | 354 | 292 | 265 | 186 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) | 115 | 66 | 44 | 37 | 4 |
| Geïnvesteerd vermogen | 402 | 286 | 180 | 159 | 105 |
| Afschrijvingen materiële vaste activa | 23 | 17 | 18 | 16 | 13 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) | |||||
| in % omzet | 23 | 19 | 15 | 14 | 2 |
| in % geïnvesteerd vermogen | 29 | 23 | 24 | 23 | 4 |
Nederland – Onderzoek van de Zeeuwse eilanden, inclusief de Oosterscheldedam, met behulp van lasertechnologie om een nieuw gedetailleerd hoogtebestand van het beheergebied in te meten.
Belangrijke en interessante opdrachten (vervolg van pagina 27)
- Nederland Fugro voerde een project uit boven de provincie Zeeland door middel van nauwkeurige metingen met behulp van lasertechnologie vanuit een helikopter, om een nieuw gedetailleerd hoogtebestand in te meten voor het waterschap. Opdrachtwaarde: EUR 400 duizend.
- Noorwegen Driedimensionale (3D) seismische onderzoeken op zee gedurende het zomerseizoen 2007 voor de Noorse ondernemingen Hydro, Pertra, Statoil en Talisman Norge. De waarde van deze opdrachten bedraagt in totaal meer dan EUR 40 miljoen.
- Midden-Oosten Grote opdracht voor Al-Khafi Joint Operations om 2D en 3D seismisch onderzoek op zee uit te voeren. Het project is eind april 2007 van start gegaan in het zogenoemde KJO Offshore wingebied in de Arabische Golf. De projectduur is twaalf maanden en omvat ook de seismische dataverwerking. De totale opdrachtwaarde is EUR 29 miljoen.
- Golf van Mexico Fugro is in november 2007 voor Pemex begonnen om met de 'Geo Celtic' over circa 7.200 km2 in de Golf van Mexico driedimensionale seismische gegevens te verzamelen en te verwerken. Het project duurt zes tot zeven maanden en omvat ook de aanboordverwerking van de seismische data. Opdrachtsom is EUR 62 miljoen.
- India 3D seismisch onderzoek op zee. Opdrachtgever is Oil and Natural Gas Corporation Limited (ONGC), de nationale oliemaatschappij van India. Het werk wordt uitgevoerd gedurende twee opeenvolgende seizoenen in 2007/2008 en 2008/2009 van elk ongeveer zeven maanden. De totale waarde van de opdracht bedraagt EUR 106 miljoen. Fugro zal ook de verwerking van de gegevens aan boord verzorgen.
- Australië/Indonesië Twee maanden durend seismisch onderzoek op zee van 1.700 km2 voor ConocoPhilips in Australië, waarmee in november 2007 werd aangevangen. Verder werden twee opdrachten verworven in Indonesië van ConocoPhilips en StatoilHydro. Deze projecten behelzen twee naast elkaar liggende blokken met een totale oppervlakte van 3.500 km2 . De drie onderzoeken worden door de 'Geo Atlantic' uitgevoerd. Totale opdrachtsom is EUR 50 miljoen.
- Nigeria geofysisch onderzoek vanuit de lucht over grote delen van het land (circa 1.000.000 lijnkilometers) voor het ministerie van ontwikkeling van mijnbouw en staalindustrie en de Wereldbank. Opdrachtsom is EUR 17 miljoen.
- Niger Hier werd in 2007 een groot Airborne-project van de Europese Unie afgerond, terwijl in Uganda een Airborne- project van de Wereldbank en African Development Bank startte. Een breed scala van technieken en diensten, ook van andere Fugro-bedrijven, wordt hierbij respectievelijk ingezet en geleverd. Totale opdrachtsom van deze twee projecten is EUR 17 miljoen.
Fugro
Fugro vierde in november 2007 haar 45-jarig bestaan. In die 45 jaar groeide de jaaromzet van EUR 449.000 naar EUR 1,8 miljard. Een groei die tot stand kwam door steeds vernieuwend te zijn, nét een stapje verder te gaan en te blijven zoeken naar onconventionele op lossingen. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan huidige én toekomstige wensen van de opdrachtgevers.
Fugro is dan ook letterlijk en fi guurlijk grensverleggend. Letterlijk omdat we opdrachten en projecten uitvoeren tot in de verste uithoeken van de wereld. Figuurlijk omdat we steeds op zoek zijn naar innovatieve technieken en werkmethoden.
Op de volgende pagina's passeren projecten de revue van de Noordpool tot de woestijn van Dubai en van de Noordzee tot de Golf van Mexico,
voorbeelden van onze wereldwijde aan wezigheid. Maar ze zijn ook grensverleggend in fi guurlijke zin.
In de Noordelijke IJszee werd bijvoorbeeld tot voor kort niet dieper dan 10 meter geboord. Wij zijn erin geslaagd tot 400 meter onder de zeebodem monsters te nemen. Dat is onder meer belangrijk om de gevolgen van klimaatveranderingen in kaart te kunnen brengen.
In Dubai wordt de Burj Al Alam wolkenkrabber gebouwd. Deze toren krijgt 108 verdiepingen. Fugro heeft hiervoor het geotechnisch onderzoek uit gevoerd.
Fugro staat niet stil en zal ook in de toekomst haar grenzen blijven verleggen!
grensverleggend
eigen land, was de eerste (en jarenlang de grootste) opdracht, die voor sonderingen voor vijftig kilometer snelweg in het zuiden van België. Kort daarna volgde al een opdracht in Curaçao. Hier was een draagbaar sondeer apparaat voldoende voor onderzoek van de anderhalve meter dikke veenlaag op het Caribische
eiland.
Fugro is vanaf het begin een wereldwijd opererende onderneming geweest. Hoewel gevestigd in Nederland en met ook veel opdrachten in Van Nederland en vlak landschap… Nederland
Wereldwijd …naar wereldwijd op steeds moeilijker toegankelijke locaties
Door de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmethoden en de verbreding van de bestaande kennis op het gebied van de theoretische en toegepaste grondmechanica kan Fugro haar opdrachtgevers tegenwoordig ook op veel moeilijk toegankelijke locaties van advies dienen. Zo heeft Fugro in de jungle van Brass River in Nigeria bodemonderzoek verricht om de bouw van een LNG-installatie mogelijk te maken (1). Hiervoor moest Fugro eerst de weg door de jungle vrij-maken om de apparatuur te kunnen opstellen.
De Lomonosov Ridge, dicht bij de Noordpool (2 en 4), is een van de weinige plaatsen op de wereld waar afzettingsmateriaal van de zeebodem niet is beïnvloed door tektonische werking of andere vormen van erosie. Het is FugroSeacore enkele jaren geleden gelukt om borend door het ijs grondmonsters naar boven te halen van een diepte van 400 meter onder de zeebodem.
Op onherbergzame hoogte heeft Fugro voor de grensmarkering gezorgd tussen Oman en de Verenigde Arabische Emiraten (3 en 5).
5
4
Van 100 meter diep boren… 100 m
In samenwerking met TNO werd door Fugro de elektrische kleefmantelconus ontwikkeld als alternatief voor de minder nauwkeurige mechanische sondeermethode. De elektrische kleefmantelconus, een wereldprimeur, werd in 1966 operationeel. De ontwikkelingen in de offshore betekenden de defi nitieve doorbraak voor de elektrische sondeermethode. In 1972 viel het offi ciële besluit om de elektrische sondeerconus voortaan als wereldstandaard te aanvaarden.
Fugro's eerste sondering op zee, in 1968 bij de Leman Bank in het Verenigd Koninkrijk, diende om voor een internationale oliemaatschappij te bepalen of de grond sterk genoeg was om een olieplatform te dragen.
3
De Fugro Explorer (1, 2 en 3) is een geo technisch boorschip dat grondmonsters en -testen voor een grote diversiteit aan opdracht gevers uitvoert. Bijvoorbeeld voor olieen gasmaatschappijen om hen zeker te laten zijn dat de bodem hun installaties kan dragen. Of voor ingenieursbureaus die bruggen ontwerpen en van Fugro een funderings advies willen hebben.
Het schip heeft vijftig slaapplaatsen en kan tot veertig dagen achter elkaar op zee opereren. Gemiddeld bestaat de bemanning uit circa 45 personen, onder wie een aantal geotechnische en elektromechanische specialisten. De Fugro Explorer beschikt over een geotechnisch laboratorium en uitgebreide testapparatuur om analyses uit te voeren. Het schip is uniek in haar soort voor het verzamelen van grondmonsters tot in waterdieptes van drieduizend meter! Hiermee kan Fugro haar opdrachtgevers goed van dienst zijn, zeker nu de olie- en gasindustrie op steeds moeilijkere, diepere, plekken naar olie gaat zoeken.
…naar op 3.000 meter diepte 3.000 m grondmonsters nemen
Van handmatige kaartvervaardiging vanaf de grond… Handmatig
3
2
4
Tot zo'n twintig tot dertig jaar geleden werden alle topografi sche kaarten handmatig getekend. Begin jaren tachtig ontwikkelde de automatisering zich enorm. Fugro was een van de eerste ondernemingen die begon met technologische ontwikkelingen op het gebied van geodesie. Fugro verwacht dat de markt voor beelden vanuit de lucht zal groeien, zowel voor algemene als voor zeer specifi eke toepassingen. Door het versterken van de samenhang tussen meettechnieken vanuit de lucht (met behulp van satellieten, vliegtuig en laser- of radartechnieken) en het meer traditionele landmeten vanaf de grond, kan Fugro opdrachtgevers wereldwijd nóg beter van dienst zijn.
1
40
Digitaal
…tot digitale verwerking vanuit de lucht met satellieten, vliegtuigen en radar- en lasertechnieken
Voor meet technieken vanuit de lucht beschikt Fugro onder meer over diverse geavanceerde lasertechnieken (1). Ook is uitgebreide ervaring en kennis opgebouwd met fotogrammetrie. In aanvulling op deze bestaande diensten zijn in 2007 twee gespecialiseerde onder nemingen overgenomen: EarthData
(Verenigde Staten) alsmede MAPS (Verenigde Arabische Emiraten). Zo levert EarthData innovatieve luchtkarterings-, afstands-waarnemings- en geografi sche informatiediensten, waarmee bijvoorbeeld 3D-beelden van een stad kunnen worden gemaakt, zoals van Los Angeles (2) of radarbeelden
vanuit een speciaal vliegtuig met camera's (GeoSar) (3) aan boord. De opnames kunnen zelfs door het wolkendek en het bladerdek heen worden gemaakt. MAPS is gespecialiseerd in onder meer luchtkartering, met meer dan dertig jaar opera tionele ervaring in het Midden-Oosten en Afrika.
Foto 4 is een luchtfoto van het project Palm Island in Dubai, waar Fugro ook met een aantal projecten is betrokken bij de ondersteuning van deze innovatieve ontwikkeling.
Toen in 1966 de naoorlogse woning-EenvoudigVan bodemonderzoek voor het bouwen
bouwmachine In Nederland goed op gang was gekomen, pikte Fugro een graantje mee: de onderneming deed onderzoek en gaf adviezen in tal van gemeentelijke uitbreidingsplannen op het gebied van woning- en utiliteitsbouw. De Rotterdamse haven beleefde zijn bloeiperiode en Fugro plukte ook daar de vruchten van, met opdrachten voor industriële projecten en pijpleidingen in Botlek en Europoort. Fugro boekte in 1966 haar duizendste opdracht.
van een huis…
Fugro heeft in de nieuwe 460 meter lange kabelbrug over Shenzen Bay in Hongkong (1) een controle ysteem geïnstalleerd dat inzicht geeft in de bewegingen van de brugstructuur bij belasting door verkeer, wind en temperatuur. Het systeem is ontworpen, geïnstalleerd en functioneel gemaakt. Dit is het vierde controlesysteem gedurende de laatste tien
jaar dat Fugro heeft verzorgd voor bruggen met een grote overspanning in Hongkong.
Fugro levert ook een bijdrage aan een enorm project op de Maasvlakte: de Euromaxcontainerterminal (2). Fugro heeft in de beginfase van het project geotechnisch onderzoek uitgevoerd voor de terminal.
…tot het draag vermogen van grond bepalen voor woon torens met recordhoogte
Fugro voert in Californië, Verenigde Staten (3) een groot dijken onderzoek uit. Hiervoor wordt grondonderzoek verricht bestaande uit honderden sonderingen en boringen. Het doel van het onderzoek is de zwakke plekken in bestaande keringen in kaart te brengen, waarna ontwerpen voor dijkversterkingen worden gemaakt.
Het hoogste gebouw ter wereld wordt momenteel gebouwd in Dubai: de Burj-Dubai (4). Het gebouw zal
dan ook enorme krachten uitoefenen op zijn funderingen. Fugro kreeg de opdracht geotechnisch onderzoek uit te voeren om het grondprofi el en het draag vermogen van de rotsachtige ondergrond te bepalen. Voor het vaststellen van het bodemprofi el voerde Fugro boringen uit tot meer dan
200 meter diepte; één boring ging tot 300 meter en is daarmee een diepterecord in dit deel van de wereld voor dit soort onderzoek.
Van de fundering voor een eenvoudig ja knikker… Ambachtelijk
Fugro heeft in de loop der jaren uitstekende marktposities opgebouwd dankzij de hoogstaande technologische kennis binnen de onderneming. Fugro's eigen ontwikkeling is voor een groot deel voortgekomen uit de oplossingen die werden bedacht voor problemen van opdrachtgevers.Daarnaast hebben samenwerking en overnames tot schaal vergroting geleid waardoor Fugro nu wereldwijd als vooraanstaand technologisch expert bekend staat.
Fugro introduceerde al begin jaren zeventig de Nederlandse sondeermethoden in de Verenigde Staten.
Een ROV (5) (Remotely Operated Vehicle), ofwel een op afstand bestuurbaar meetapparaat, verschaft extra 'handen en ogen' bij het werken op spectaculaire diepten onder water. Ze worden vanaf schepen te water gelaten en vanuit de controlekamer bestuurd via een kabel. Fugro voert er geofysische onderzoeken mee uit, maar ook plaatsbepalings- en inspectiewerkzaamheden. Dit ter ondersteuning van maritieme constructiewerkzaamheden, zoals het leggen van pijp leidingen en kabels op of in de zeebodem. Soms in zeer diep water en/of onder barre weersomstandigheden. Fugro beschikt over de modernste, geavanceerde ROV's. Videocamera's maken panoramische op names en registeren de op afstand bestuurbare handelingen met hightech instrumenten. Een ROV wordt voornamelijk ingezet voor de olie- en gasindustrie (4), maar dit materieel kon ook uitstekend worden gebruikt voor onderzoek naar een gezonken olietanker (Prestige) (3) voor de kust van Spanje.
Na de overname van de Britse onderneming Seacore beschikt Fugro sinds 2006 over grote en technisch zeer geavanceerde hefeilanden (2), waarmee geotech nische onderzoeken kunnen worden uitgevoerd ter voorbereiding van grote infrastructurele werken zoals aanlegsteigers, bruggen en een windmolenpark op zee.
5
Een AUV (Autonomous Underwater Vehicle) (1) is een kleine onbemande duikboot, die wordt ingezet voor onder meer hydrografi sch en geofysisch onderzoek. De AUV verzamelt de gegevens door middel van geluidssensoren, waarmee een gedetailleerd overzicht van de samenstelling van de zeebodem in kaart kan worden gebracht.
Fugro biedt ook meteorologische dienstverlening. Met infraroodsatellietopnames brengt Fugro waterstromingen in kaart. Tevens zijn wij betrokken bij de ontwikkeling van een systeem om te waarschuwen voor een tsunami.
4
Hightech
45
…tot onderzoek voor complexe olieplatforms op zee
Van lijntekeningen en slechts één meter diep… Twee dimensionaal
Met het schip de 'Bison' werden geluidsgolven naar de zeebodem gezonden, die vervolgens werden teruggekaatst, opgevangen en geregistreerd. Door de registratie van de echo's kon Fugro het bodemprofi el zichtbaar maken in een lijntekening. Technologisch gezien was dat één van de betere systemen in 1976.
Tegenwoordig kan Fugro voor opdachtgevers in 3D-computermodellen alle beschikbare gegevens van een olie- en gasveld vastleggen, om zo de olie- en gasreservoirs te analyseren. Dat kan helpen om het gehele veld zo effi ciënt mogelijk te ontwikkelen en niet slechts een deel van de aanwezige voorraden naar boven te halen.
2
Driedimensionaal …naar ruimtelijke informatie tot kilometers onder de grond
Met behulp van seismisch onderzoek op zee kan Fugro de ondergrond nauwkeurig in kaart brengen (2). Een dergelijk onderzoek gebeurt door middel van sensors in kabels, die worden voortgesleept door een schip (4). Geluids golven, opgewekt door een bron bij het schip, geven teruggekaatst informatie over de opbouw van de ondergrond.
Dat gaat tegenwoordig met kabels die tot twaalf kilometer lang zijn, waarvan er tien tot twaalf naast elkaar achter het schip worden voortgetrokken (1), om een zo groot mogelijk gebied zo diep mogelijk te kunnen bestrijken.
De vraag naar onderzoek in diep water groeit door steeds rendabeler technieken voor het opsporen en winnen van olie en gas in diep water.
Voornamelijk voor de mijnbouw beschikt Fugro over vliegtuigen en helikopters met geavanceerde apparatuur. Opdrachtgevers, vaak instituten als de Wereldbank, krijgen hiermee gedetailleerde informatie over de opbouw van de grond en de mogelijke mineralen of delfstoffen die zich daar bevinden (5). Steeds meer echter wordt ook vanuit de olie- en
gasindustrie een beroep gedaan op de technieken vanuit de lucht van Fugro om na te gaan of er zich wellicht olie of gas onder de grond bevindt.
Zo is ook een klein onbemand vliegtuig (3) ontwikkeld door Fugro. Het wordt ingezet voor hoge resolutie onderzoeken in uit gestrekte gebieden of boven zee. Het vliegtuigje weegt slechts 15 kilo en is twee meter lang. Het is in staat om een afstand van 800 kilometer af te leggen in een periode van tien uur.
5
Zoektocht naar Ithaka
N a d r i e d u i z e n d j a a r i s d e z o e k t o c h t n a a r d e wo o n p l a a t s va n O d y s s e u s h e r o p e n d . Fugro helpt mee.
Links: Beeld van Odysseus. Rechts: Elektromagnetisch onderzoek door Fugro vanuit de lucht.
Odysseus had het eiland Ithaka eigenlijk nooit willen verlaten, zo tevreden was hij in zijn koninkrijk. Meer dan 2.500 jaar geleden beschreef de Griekse dichter Homerus Ithaka als een laag eiland met een hoge berg, ruw en bebost, waar goede mannen opgroeiden. Homerus liet zijn held Odysseus meer dan tien jaar zwerven over de Griekse zeeën, altijd maar dromend van zijn Ithaka.
Toen Odysseus na tien jaar oorlog en omzwervingen terugkwam in zijn Ithaka, herkende hij het niet. Hij was al slapend van boord gezet door de bemanning en toen hij wakker werd, was het eiland in een dichte mist gehuld. De godin Athene was nodig om de held uit Homerus' Odyssee ervan te over tuigen dat hij toch echt weer thuis was.
Als hij er zelf al moeite mee had, is het geen wonder dat wetenschappers ook nu nog problemen hebben om het Ithaka van Odysseus te vinden. Het Griekse eiland dat naar de naam Ithaka luistert, heet zo omdat de Griekse geograaf Strabo het in de
eerste eeuw voor Christus als Ithaka identifi ceerde. Maar tegen die claim bestaat nog altijd weerstand. Het probleem is dat het eiland Ithaka niet klopt met de beschrijvingen uit het epos, omdat het te heuvelachtig is en omdat het relatief dicht bij de kust van het Griekse vasteland ligt. Volgens de Odyssee is Ithaka echter 'het verste eiland op zee richting de zonsondergang' .
Wetenschappers en historici zijn daarom nog steeds op zoek. De laatste hypothese
over de ligging van Ithaka werd in 2003 ontwikkeld door de Britse zakenman en onderzoeker Robert Bittlestone. Hij bedacht dat het Ithakaeiland van Homerus wellicht door aardverschuivingen een schiereiland is geworden van het eiland Kefallonia. Al snel kreeg Bittlestone bijval van professor John Underhill, geoloog aan de universiteit van Edinburgh, en professor James Diggle, oudheidkundige aan de universiteit van Cambridge. Samen startten zij het Odysseus-Unboundproject om de hypothese te onderzoeken.
Robert Bittlestone (midden) schreef met behulp van James Diggle (rechts) en John Underhill het boek Odysseus Unbound over de zoektocht naar Ithaka.
Ligging van de eilanden Ithaka en Kefallonia. Tewaterlating van Fugro-apparatuur voor bodemonderzoek aan de kust van Kefallonia.
Fugro treedt op als sponsor om deze hypothese te helpen onderzoeken en zet high techinstrumenten in die normaal gesproken worden gebruikt bij olie- en gaswinning, voor infrastruc tuur en voor de mijnbouw industrie. Het onderzoek vindt plaats vanuit de lucht, op het land en vanaf het water. In eerste instantie wordt het onderzoeksterrein met een lengte van zes kilometer in kaart gebracht. Daarna vindt met behulp van driedimensionale technieken een virtuele reconstructie plaats van hoe het gebied er duizenden jaren geleden
heeft uitgezien. Aan de hand van proefboringen wordt bekeken hoe de bodem zich op die plek heeft ontwikkeld. Hiermee kunnen onderzoekers achterhalen of de ondergrond van het stuk land uit verweerde rots bestaat of toch uit een meer solide ondergrond. Een ondergrond bestaande uit verweerde rots zou kunnen betekenen dat er ooit zee was, en dat het schiereiland Paliki vroeger een apart eiland moet zijn geweest.
Als Paliki inderdaad Homerus' Ithaka is, dan is de beschrijving van Ithaka in de Odyssee wel in overeenstemming met de werkelijkheid. De onderzoekers hebben ook al een naam voor de vermeende zee-engte: het kanaal van Strabo (naar de man die het 'foute' Ithaka aanwees), maar die ook al een oude zeedoorgang beschreef op deze plek.
In dit project kan Fugro veel van haar technologische onderzoeksmethoden toepassen. Fugro sponsort tevens een student geologie aan de
National Environmental Research Council (NERC), die fulltime aan het project werkt onder de supervisie van John Underhill. De voorbereidingen van
universiteit van Edinburgh via
het project zijn zomer 2007 begonnen. Het onderzoekswerk zal zo'n drie jaar in beslag nemen. Fugro ziet dit project als een goede manier om met haar diverse technologische kennis een bijdrage te leveren aan internationale cultuur ontwikkeling.
Voor meer informatie: www.odysseus-unbound.org.
Links: Mirthos Bay op het eiland Kefallonia. Rechts: Geofysisch onderzoek door Fugro.
ORGANISATIE EN PERSONEELSBELEID
Organisatiestructuur
Fugro is georganiseerd in drie divisies, die wereldwijd markt- en oplossingsgericht samenwerken: Geotechniek, Survey en Geoscience. De Directie is verantwoordelijk voor het groepsbeleid, de strategie, acquisities, investeringen, risicobeheer, fi nanciering en de interne coördinatie. Voorts behartigt de Holding zaken die uit oogpunt van effi ciency, (hoogwaardige) specialisatie of fi nanciering het meest doelmatig centraal geregeld kunnen worden. De fi losofi e van Fugro is dat de werkmaatschappijen van de divisies zoveel mogelijk zelfstandig opereren binnen de kaders van het groepsbeleid, de gedragscode (zie pag. 51) en de interne risicobeheersingssystemen. Dit bevordert de kwaliteit van het management van de werkmaatschappijen. Het delegeren zit sterk in de cultuur verweven. Door toenemende samenwerkings verbanden tussen of binnen de divisies ontstaat synergie, met name bij complexe en geïntegreerde projecten.
Tegelijk wordt de rentabiliteit bevorderd. De creativiteit en betrokkenheid van de gehele organisatie worden zodoende ook vergroot, terwijl de professionele uitdaging en de ontplooiingsmogelijkheden voor de medewerkers toenemen.
Personeelsbeleid
Het decentrale karakter van de onderneming komt ook tot uiting in het personeelsbeleid. De werkmaatschappijen zijn verantwoordelijk voor het (lokale) personeelsbeleid, binnen de richtlijnen zoals uiteengezet door de Holding op onder meer het gebied van beloningen en pensioenen. Fugro acht het in het kader van het jaarverslag niet zinvol alle personeelsmaatregelen binnen de Groep op te sommen, gezien de diversiteit in de vele landen waarin de onderneming actief is. Twee aspecten van dit beleid, te weten opleidingen en personeelsvoorzieningen worden in het navolgende nader toegelicht.
Opleidingen
In 2007 is de Fugro-Academy verder uitgebouwd als het interne opleidingsplatform van Fugro. Dit onderdeel van het corporate personeelsbeleid van Fugro is erop gericht op continue basis opleidingsmogelijkheden en (technische) trainingen te bieden en daarmee de ontplooiïngsmogelijkheden van de medewerkers te vergroten. Het in dienst hebben van professionals en deskundige medewerkers, het aantrekken ervan en het behouden van deze mensen is in toenemende mate van groot belang, zeker in een groeiende markt. Hierbij dienen onze medewerkers bovendien adequaat met zeer geavanceerde (eigen) technologie te kunnen omgaan.
Op drie niveaus levert de Fugro-Academy hieraan een belangrijke bijdrage. Voor het senior management is intern een periodiek 'development' programma van twee cursusweken ontwikkeld. Het doel is enerzijds het vanuit Fugro-perspectief leren optimaliseren van de besluitvorming in het kader van de (denk)processen en systemen bij de onderneming. Anderzijds biedt dit programma een uitstekend platform voor senior management, waarbij wereldwijd gericht aan het netwerk binnen Fugro wordt gewerkt, teneinde samenwerking tussen en binnen divisies te bevorderen. Hiertoe wordt ook aan eigen 'case studies' gewerkt. Op projectmanagementniveau is eveneens een trainingsprogramma ontwikkeld, vooral gericht op het bekwamen van medewerkers in het managen van (internationale) complexe projecten. De Fugro-Academy verzorgt verder hoogwaardige cursussen onder meer gericht op het bedienen van specialistische apparatuur op zee.
Op deze wijze wordt het fundament van Fugro verstevigd voor verdere groei en hogere standaarden van dienstverlening op de lange termijn. De adviezen die Fugro geeft en de diensten die worden geleverd moeten van een hoog niveau en betrouwbaar zijn. Ook kan de kracht van de wereldwijde aanwezigheid van Fugro benut worden, alsmede het innovatieve vermogen van de onderneming. Een adequaat intern loopbaanbeleid is van belang teneinde goede medewerkers en specifi eke deskundigheid voor de organisatie te behouden en maximaal in te zetten. Het beleid richt zich op medewerkers die eventueel kunnen doorgroeien naar kaderfuncties, op de ontwikkeling van specialisten en op medewerkers die fl exibel en projectmatig inzetbaar zijn. Flexibiliteit door uitwisseling is bij Fugro een belangrijk onderdeel van het beleid. Hiertoe worden binnen de Groep wereldwijd zo veel mogelijk dezelfde technische systemen gebruikt en voor kortere of langere tijd uitwisselingsprogramma's voor personeel toegepast. Ter bevordering van het aantrekken van nieuw talent heeft Fugro goede contacten met universiteiten opgebouwd. Ondernemersvaardigheden en managementtechnieken worden steeds belangrijker. Naast 'management development' ondersteunt Fugro 'talent development'. Dit komt onder meer tot uiting in de opleidingsplannen van de werkmaatschappijen en in het ervaring laten opdoen door stationering in het buitenland.
Papoea-Nieuw-Guinea – Fugro Multi Client Services, Perth, Australië, heeft een tweedaagse cursus Petroleumgeologie gesponsord voor 24 studenten aan de Universiteit van Papoea-Nieuw-Guinea.
Personeelsvoorzieningen
Fugro bevordert betrokkenheid, waarbij inzet en resultaat worden beloond. Flexibele beloningssystemen en een optieplan bestaan bij Fugro daarom al jaren. Directie en medewerkers worden gestimuleerd deel te nemen in het aandelenkapitaal van Fugro; circa 1,0% van het aandelenkapitaal is in hun bezit (ultimo 2007), exclusief nog uit te oefenen opties. In 2007 hebben 565 medewerkers opties toegekend gekregen (2006: 547). Zie voor verdere toelichting pagina 65 t/m 68 (aandeelhoudersinformatie) en pagina 93 t/m 95 van de jaarrekening.
Ten behoeve van medewerkers worden pensioenen en soortgelijke regelingen instandgehouden, rekening houdend met de lokale regelgeving en gewoonten.
M A AT S C H A P P E L I J K V E R A N T WO O R D ONDERNEMEN
De medewerkers van Fugro delen gemeenschappelijke waarden: betrouwbaarheid, integriteit, transparantie en respect voor medemens en het milieu. De toepassing van deze waarden in Fugro's zakelijk handelen schept vertrouwen bij alle belanghebbenden.
Deze gemeenschappelijke waarden zijn het fundament voor de gedragscode van Fugro, die van toepassing is op alle werkmaatschappijen. De Directie van Fugro verwacht van medewerkers dat zij iedere inbreuk op de gedragscode, of een vermoeden daarvan, onder haar aandacht of die van het senior management brengen.
Van alle Fugro-medewerkers wordt verwacht dat zij persoonlijke activiteiten en fi nanciële belangen vermijden die strijdig zouden kunnen zijn met hun verantwoordelijkheden ten opzichte van de onderneming.
Onderdeel van deze gedragscode is ook het streven naar een voortdurende bijdrage aan duurzame ontwikkeling. Dit vereist een afweging van korte- en langetermijnbelangen en het integreren van economische, milieukundige en sociale overwegingen in de zakelijke besluitvorming van Fugro.
Hierbij kan worden aangetekend dat Fugro door de wereldwijde aanwezigheid en sterke decentralisatie kan stuiten op frictie tussen enerzijds (het ontbreken van) lokale wet- en regelgeving en anderzijds de hoge standaarden die Fugro nastreeft. Fugro wenst verder geen politieke rol te spelen met betrekking tot de wenselijkheid van het ontwikkelen van projecten. Fugro levert diensten op het moment dat dit met de opdrachtgever wordt overeen-gekomen en dit niet in strijd is met internationale en lokale wet- en regelgeving of de gedragscode van Fugro.
Het bieden van een gezonde en veilige werkomgeving heeft de hoogste prioriteit bij Fugro. In het kader daarvan zijn afgelopen jaar postercampagnes, interne audits en attentie voor veiligheid vragende acties naar alle medewerkers ondernomen. Fugro wil veilige en gezonde arbeidsomstandigheden creëren voor alle medewerkers, ook die van onderaannemers. Wij zullen geen enkele vorm van dwang- of kinderarbeid accepteren. Onderdeel van de gedragscode is tevens dat de Fugroondernemingen streven naar goed nabuurschap door de manier waarop zij (in)direct bijdragen aan het welzijn van de omgeving waarbinnen zij opereren. Leidinggevenden en hun medewerkers worden gestimuleerd om, waar passend, betrokken te zijn bij de lokale gemeenschap. Ook worden zij gestimuleerd om goede doelen en culturele evenementen te ondersteunen, alsmede organisaties en opleidingsinstituten, die als doel hebben om de effectiviteit van de markten waarbinnen Fugro werkzaam is, te verbeteren.
Vanuit dit principe verleent Fugro steun aan een groot aantal initiatieven. Vaak met een fi nanciële bijdrage, maar soms ook actief met eigen kennis en ervaring. Zo vinden ook de Fugro-medewerkers in de Verenigde Staten het 'teruggeven aan de maatschappij' erg belangrijk. De jaarlijkse deelname van zo'n 150 Fugro-medewerkers aan de MS-150 fi etstocht van Houston naar Austin (circa 300 kilometer) is hiervan een voorbeeld. De opbrengsten hiervan gaan naar het nationale MS-onderzoeksfonds. Maar ook kleinere evenementen vinden plaats, zoals de toy ride in de Verenigde Staten, waarbij speelgoed wordt ingezameld dat met Kerstmis wordt weggegeven aan minderbedeelden.
In Brazilië doneert de Fugro-werkmaatschappij aldaar jaarlijks een bedrag aan een kindertehuis. Dit zijn slechts een paar van de vele voorbeelden die wereldwijd zijn te noemen. Fugro N.V. richt zich op algemene maatschappelijke doelen, zoals muziek, kunst, cultuur en sport.
Dit jaar is Fugro een sponsorovereenkomst aangegaan voor het Odysseus Unbound-project in Griekenland. Hiermee helpt Fugro, gebruikmakend van haar eigen innovatieve onderzoeksmethoden, Britse wetenschappelijke onderzoekers op hun zoektocht naar het ware Griekse eiland Ithaka dat door Homerus wordt beschreven in zijn boek over Odysseus. Op pagina 48 van dit jaarverslag treft u daarover meer informatie aan.
W E L Z I J N , V E I L I G H E I D E N M I L I E U ( H S E )
De verantwoordelijkheden op het gebied van HSE vormen een integraal onderdeel van de bedrijfsvoering van Fugro. Het succesvol managen van deze vraagstukken is van essentieel belang voor alle activiteiten van Fugro. Het samenhangende Management Systeem dat Fugro hanteert, beoogt een kader te schetsen voor HSE op alle niveaus binnen de wereldwijde organisatie en bij alle werkmaatschappijen. Het doel is consistente verslaglegging en de beheersing van gevaren op HSE-gebied en op welke wijze continu aan verbetering kan worden gewerkt.
Fugro streeft naar een gezonde en veilige werkplek voor iedereen op elke Fugro- locatie. Het commitment van Fugro berust op de overtuiging dat ongelukken kunnen worden voorkomen. Om deze doelstelling te bereiken, identifi ceert Fugro de HSE-risico's die voortkomen uit de activiteiten en zal deze minimaliseren voor zover dit redelijkerwijs uitvoerbaar is. Door naleving en aanmoediging van dit beleid, draagt de onderneming bij aan de bescherming van het milieu en aan het algehele welbevinden van alle belanghebbenden, in het bijzonder de medewerkers, opdrachtgevers, toeleveranciers en de gemeenschap.
Proactieve omgang met het creëren van veilige werkomgevingen voor alle medewerkers is een doorlopend aandachtspunt van Fugro. Het management van de werkmaatschappijen is verantwoordelijk voor het bevorderen van permanente training op het gebied van veiligheid voor alle medewerkers, het toewijzen van verantwoordelijkheid voor alle aspecten van het HSE-beleid, het aandacht geven aan potentiële verbetergebieden en het uitvoeren van grondige evaluaties van alle voorvallen.
Fugro schenkt voortdurend aandacht aan de invloed van de activiteiten op het gebied van milieu en gezondheid. Het HSE-management systeem richt zich op continue verbetering van de HSE-prestatie via de benoeming van functies en verantwoordelijkheden op alle niveaus binnen de organisatie en een effi ciënte communicatiestructuur.
Dit systeem komt overeen met de bedrijfsprincipes van Fugro, waarbij de werkmaatschappijen hun activiteiten uitvoeren overeenkomstig instructies en begeleiding van de Holding.
I N F O R M AT I E - E N COMMUNICATIETECHNOLOGIE (ICT)
Fugro onderhoudt een wereldwijde ICT-infrastructuur, die voldoet aan de behoeftes van een gedecentraliseerde organisatie. Over het algemeen zijn de Fugro-werkmaatschappijen verantwoordelijk voor het beheer van hun eigen ICT-systemen, hoewel in landen of in plaatsen waar meerdere Fugro-kantoren gevestigd zijn, een gemeenschappelijke ICT-ondersteunende afdeling wordt gedeeld door deze werkmaatschappijen.
Op de beveiliging van de ICT-infrastructuur van Fugro wordt echter centraal toezicht gehouden door een onafhankelijke groep van ICT-beveiligingsmedewerkers, waarbij enkele aspecten zijn uitbesteed aan externe gespecialiseerde bedrijven op dit gebied. Fugro heeft een ICT-beveiligingsteam dat bestaat uit een 'global security offi cer' en vijf regionale 'security offi cers'. Dit team is verantwoordelijk voor het onderhoud en het toezicht op de veiligheidsaspecten van de ICT-infrastructuur die door de werkmaatschappijen worden gebruikt voor toegang tot internet en voor extranet- en intranettoepassingen. Het ICT-beveiligingsteam opereert onafhankelijk van het ICTteam binnen de werkmaatschappijen.
ONDERZOEK
De dienstverlening van Fugro en daarmee de wereldwijde marktposities zijn voor een belangrijk deel afhankelijk van hoogwaardige apparatuur, technologieën en software. Technologisch onderzoek en innovatieve ontwikkelingen spelen daarbij een centrale rol. Hiermee wordt steeds gedetailleerder gemeten en worden uiterst complexe data geïnterpreteerd. De ontwikkelingen vinden vaak in nauwe samenwerking met de opdrachtgever plaats, aangezien deze in het oplossen van een specifi ek probleem is geïnteresseerd. Daartoe wordt steeds meer kennis binnen de onderneming uitgewisseld of samengevoegd om tot oplossingen of nieuwe ontwikkelingen te komen. In 2007 had dit met name betrekking op het verbeteren van de effi ciency van apparatuur. Daarnaast wordt er voortdurend gewerkt aan het bewerkstelligen van nauwkeurigere metingen. In de afgelopen periode is een aantal nieuwe softwarepakketten ontwikkeld, voor de verwerking en interpretatie van geologische, geofysische en reservoirgegevens voor reservoiranalyse en modellering, die in 2008 beschikbaar komen.
Risico's Fugro op langere termijn beperkt door:
- diversiteit van de activiteiten in meerdere marktsegmenten;
- geen opdrachtgevers met opdrachten die op jaarbasis meer dan 4% van de totale omzet van Fugro vertegenwoordigen;
- eigen moderne (veelal zelfontwikkelde) technologieën en professionele medewerkers;
- snelle aanpassing mogelijk aan valutakoers- en prijswijzigingen door merendeels kortlopende projecten;
-
geografi sche spreiding van de activiteiten;
-
evenwichtige, fl exibele opbouw vloot van Fugro (eigendom en charter);
- kortlopende verplichtingen (EUR 496 miljoen) 29% van balanstotaal;
- nagenoeg geen risico's ten aanzien van pensioenaanspraken
- goede interne risicobeheersings- en controlesystemen;
- inhuur van een deel van de (personeels) capaciteit op fl exibele basis.
RISICOBEHEER
Algemeen
Het risicobeheersingsbeleid van Fugro richt zich op duurzame sturing van de bedrijfsactiviteiten op lange termijn en op het beperken of, waar mogelijk, zinvol indekken van de risico's. Gezien de grote diversiteit van markten, opdrachtgevers en regio's en het brede activiteitenportfolio is het nagenoeg onmogelijk om alle eventueel voorkomende risico's te kwantifi ceren die relevant zijn voor de Groep als geheel. Daar waar kwantifi cering wel mogelijk en zinvol is, wordt dat zo veel mogelijk gedaan, zoals bij het effect van koerswijzigingen van de Amerikaanse dollar. Zie pagina 124.
Sterktes
- Uitstekend strategisch fundament
- Wereldwijd een goede marktpositie in vele nichemarkten
- Professionele medewerkers die continu verder worden opgeleid en getraind
- Hoge kwaliteit technologie en dienstverlening
- Goed werkende fi nanciële systemen en risicobeheersingssystemen
- Samenwerking tussen bedrijfsonderdelen
Zwaktes
- Gevoeligheid voor Amerikaanse dollarkoers en Britse pond bij snelle, sterke fl uctuaties
- Groot deel van de omzet is afhankelijk van de investeringen van de olie- en gasindustrie
Kansen
- Stijging investeringen door olie- en gasindustrie
- Toename vraag naar olie en gas
- Optimalisatie van bestaande olie- en gasvelden
-
Meer en grotere infrastructurele projecten, onder meer voor kustbescherming
-
Toename van mijnbouwactiviteiten
- Opkomende markten, zoals India, China, Brazilië, Rusland en landen in Oostelijk Europa.
Bedreigingen
- Wereldwijde negatieve economische ontwikkelingen
- Instorten vraag naar olie, gas en/of mijnbouwproducten
- Politieke instabiliteit in voor Fugro belangrijke landen en/of regio's.
Operationeel
Activiteitenportfolio
De kernactiviteiten tonen enerzijds een grote samenhang, maar hebben anderzijds betrekking op een grote diversiteit van markten, opdrachtgevers en regio's. Bij de activiteiten op zee en het bedrijfsonderdeel Development & Production is een belangrijk deel van de diensten gerelateerd aan de olie- en gasmarkt. Hierbij wordt de afhankelijkheid van de meer cyclische investeringen in exploratie in balans gehouden met activiteiten in de fase van stabielere investeringen gericht op de olie- en gas productie, successievelijk afgenomen, ten gunste van de stabielere investeringen gericht op de olieen gasproductie. De overige activiteiten hangen af van marktontwikkelingen in onder meer de infrastructuur, bouw en mijnbouw. De invloed van conjuncturele mee- en tegenvallers wordt gematigd door:
- samenspel tussen de activiteiten;
- grote geografi sche spreiding;
- diversiteit van opdrachtgevers;
- sterke marktposities en
- omvang van de Groep.
Opdrachtenstroom en prijswijzigingen
Opdrachten voor Fugro komen deels tot stand op basis van langdurige 'preferred supplier' overeenkomsten. Het hebben van een groot aantal opdrachtgevers ondersteunt de onafhankelijkheid van Fugro en bevordert de stabiliteit. Fugro voert voor opdrachtgevers vaak vele projecten in een jaar uit. Voor geen van de opdrachtgevers wordt op jaarbasis meer werk uitgevoerd dan 4% van de totale omzet.
Voor de uitvoering van opdrachten heeft Fugro de beschikking over hoogopgeleide medewerkers en veelal technisch hoogwaardig, dus kostbaar materieel. Opdrachten bestaan voor een belangrijk deel uit kortlopende orders. Fugro is in zekere zin gevoelig voor prijswijzigingen en plotselinge koersverschillen, waaraan de onderneming zich echter snel kan aanpassen. De budgetten van Fugro zijn voor een belangrijk deel op de verwachte investeringen van de olieen gasmaatschappijen gebaseerd. Naar verwachting zullen deze investeringen noch bij (sterke) afwijkingen van de olieprijs naar boven, noch naar beneden, snel in grote mate worden aangepast, tenzij de olieprijs structureel zou dalen tot onder de USD 30 – 40 per vat.
Capaciteitsplanning
Fugro let scherp op signalen die duiden op veranderingen in de marktomstandigheden om snel en adequaat te reageren. Desalniettemin blijft het altijd mogelijk dat zich zeer onverwacht veranderingen van de marktsituatie voordoen. Een deel van de onderzoeksactiviteiten van Fugro loopt vooruit op investeringen door opdrachtgevers en staan veelal aan het begin van activiteiten- of investeringscycli van de opdrachtgevers. Hierdoor kunnen Fugro's activiteiten als eerste de gevolgen ondervinden van veranderingen in de marktomstandigheden. Uitstel en stagnatie van de opdrachtenstroom kunnen leiden tot tijdelijke onderbezettingsverliezen.
Specifi ek bij de activiteiten op zee spelen weersinvloeden en de inzetbaarheid van schepen een rol. Weersinvloeden worden in de budgetten ingecalculeerd en zijn gemiddeld over het jaar en de regio's waar Fugro actief is goed te overzien. Wat betreft de schepen streeft Fugro naar een evenwichtige vlootopbouw, waarbij circa 60% van de inzetbare vloot uit eigen schepen bestaat. Ongeveer 30% van de schepen wordt voor middellange, dan wel langere termijn gehuurd. Daarnaast worden schepen op projectbasis gehuurd (circa 10% van de vloot). Doordat Fugro meer zwaar en specialistisch materieel inzet, nemen de bedrijfsrisico's op eventuele onderbezetting toe. Mogelijke uitwisseling van mensen en materieel tussen de diverse bedrijfsonderdelen kan daarentegen weer tot een eventuele verhoging van de bezettingsgraad leiden.
Financieel
Balans
Fugro voert een actief beleid om de balansverhoudingen te optimaliseren en zodoende fi nanciële risico's te beperken en de fi nanciële soliditeit van de onderneming op lange termijn te handhaven. De beursnotering levert een zinvolle bijdrage aan het bereiken van de (fi nanciële) bedrijfsdoelstellingen. Hierdoor kan onder meer bij grotere overnames een weloverwogen keuze worden gemaakt bij het bepalen van de optimale fi nancieringsmix.
De toekomstige renterisico's zijn beperkt tot de bankleningen. Fugro stelt zich ten doel de invloed van veranderingen in rentetarieven op de resultaten te beperken.
De seismische en geologische databestanden hebben een gemiddelde omlooptijd van minder dan 2,5 jaar. Onderzoekskosten worden direct ten laste van de resultatenrekening gebracht. Een deel wordt in het kader van projecten als kosten van de omzet verantwoord.
| Valutakoersen (in EUR) |
USD einde periode |
USD gemiddeld |
GBP einde periode |
GBP gemiddeld |
|---|---|---|---|---|
| 31 december 2007 | 0,68 | 0,73 | 1,36 | 1,46 |
| 30 juni 2007 | 0,74 | 0,75 | 1,49 | 1,48 |
| 31 december 2006 | 0,76 | 0,79 | 1,49 | 1,47 |
| 30 juni 2006 | 0,79 | 0,81 | 1,44 | 1,45 |
| 31 december 2005 | 0,85 | 0,81 | 1,46 | 1,46 |
| 30 juni 2005 | 0,83 | 0,78 | 1,49 | 1,47 |
| 31 december 2004 | 0,73 | 0,81 | 1,42 | 1,47 |
| 30 juni 2004 | 0,82 | 0,82 | 1,49 | 1,49 |
Ten aanzien van de normale balansevaluatie heeft Fugro de boekwaarde van de activa, inclusief goodwill, beoordeeld. Hieruit is gebleken dat geen noemenswaardige bijzondere afwaardering van materiële en immateriële activa noodzakelijk is.
Omrekening van valuta's
Fugro beperkt de gevoeligheid voor valutakoerswijzigingen, maar is niet ongevoelig voor koersverschillen bij snelle wijzigingen van valutakoersen. Daarnaast resulteren veranderingen in valutakoersen in translatieverschillen. Opbrengsten in lokale valuta's worden grotendeels gebruikt voor lokale betalingen. Negatieve of positieve valutaresultaten spelen bij operationele activiteiten op lokaal niveau slechts een beperkte rol.
De internationale geldstromen van Fugro zijn beperkt en noteren over het algemeen in Amerikaanse dollars of daaraan gerelateerde valuta's.
Waar mogelijk en wenselijk worden wisselkoerscontracten afgesloten (op lokaal niveau, na goedkeuring van Fugro N.V.). Fugro streeft ernaar om activa en passiva in vreemde valuta's met elkaar in balans te brengen. In lijn hiermee is besloten om de 'Cross Currency Swap' op de Private Placement USD leningen niet te verlengen. Snelle en sterke veranderingen in wisselkoersen kunnen de balans en resultatenrekening beïnvloeden, mede gezien de tijdspanne tussen het indienen van offertes en het (vertraagd) gunnen van opdrachten, gedurende welke periode het afsluiten van wisselkoerscontracten niet zinvol is. Hieruit komt een extra valuta risico voort dat vooraf niet te kwantifi ceren is.
Bij de huidige samenstelling en omvang van de Groep heeft een koersverschil van USD 0,01 een effect op de
winst van circa EUR 1 miljoen en op de omzet van ongeveer EUR 7 miljoen.
Pensioenvoorzieningen
Fugro heeft voor medewerkers pensioenregelingen getroffen in overeenstemming met regelgeving en gewoonten in de landen waar de onderneming werkzaam is.
In Nederland heeft Fugro vanaf 1 januari 2005 een middel loonregeling. Deze wordt als 'defi ned benefi t' aangemerkt. In Nederland zijn de opgebouwde pensioentoezeggingen volledig herverzekerd op basis van een garantiecontract. De opgebouwde aanspraken zijn volledig afgefi nancierd.
In de Verenigde Staten heeft Fugro een 401K-regeling voor de werknemers. Fugro draagt bij aan de inleg van werknemers volgens overeengekomen regels en rekening houdend met de voorschriften van de IRS, de Amerikaanse fi scus. Er zit voor Fugro geen risico in dit systeem.
In het Verenigd Koninkrijk heeft Fugro een aantal pensioenvoorzieningen. Alle voorzieningen waartoe nieuwe personeelsleden kunnen toetreden, zijn beschikbare premieregelingen. Er is één 'defi ned benefi t' regeling in gebruik. Deze is voor personeel dat in dienst was voordat de regelingen zijn aangepast. Andere 'defi ned benefi t' regelingen zijn beëindigd. Hier zijn echter nog lopende verplichtingen jegens hun deelnemers en er zijn maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat – indien nodig – aan de verplichtingen uit deze 'defi ned benefi t' regelingen kan worden voldaan.
In de overige landen waar Fugro oudedagsvoorzieningen ten behoeve van het personeel heeft geregeld en voorzover daar verplichtingen uit voortvloeien, zijn deze gedekt door in de balans opgenomen posten bij de betreffende werkmaatschappijen.
Verzekeringen en juridische risico's
Fugro heeft voor een aantal risico's verzekeringen afgesloten. Zo zijn de risico's voor beroepsaansprakelijkheid en algemene aansprakelijkheid op groepsniveau afgedekt. Lokaal worden verzekeringen voor het materieel afgesloten. Voorts worden lokaal adequate verzekeringen afgesloten in het kader van de normale bedrijfsuitvoering, zoals voor het wagenpark, opstallen, alsmede voor de medewerkers.
Enkele werkmaatschappijen zijn, in het kader van de normale bedrijfsuitoefening, als eisende of verwerende partij betrokken bij claims. Waar nodig zijn adequate posten in de jaarrekening opgenomen. Op grond van de ontwikkelingen tot dusver wordt niet verwacht dat de fi nanciële positie van Fugro door één van deze kwesties aanmerkelijk zal worden beïnvloed. Wanneer de uiteindelijke uitkomst afwijkt van de schattingen zal dit tot een resultaatpost leiden.
Interne systemen
Constante monitoring van de markten en van de operationele en fi nanciële resultaten is inherent aan de bedrijfsvoering van Fugro gezien de overwegend korte termijn van de opdrachten. Voor het in kaart brengen en de beoordeling van risico's zijn openheid en transparantie een eerste vereiste. Dit zijn wezenlijke kenmerken van de cultuur van Fugro. Het management van de werkmaatschappijen is verantwoordelijk voor de toepassing, naleving en bewaking van het interne beheersingssysteem, gezien de grote diversiteit van de markten, opdrachtgevers en regio's en het brede activiteitenporfolio van Fugro.
De beheersingssystemen bestaan uit het hieronder beschreven interne controleraamwerk.
Corporate Handboek
Het Fugro Corporate Handboek geeft strikte instructies op het gebied van onder meer risicobeheersing. Dit hand boek wordt ter beschikking gesteld aan het senior management dat voor verdere toepassing binnen de werkmaatschappijen verantwoordelijk is.
Financieel Handboek
Hierin worden de richtlijnen voor de fi nanciële rapportage gedetailleerd weergegeven. Het fi nanciële handboek wordt ter beschikking gesteld aan het senior management en aan de controllers van alle werkmaatschappijen en de Holding.
Handboek voor projectmanagement
In deze handleiding worden de procedures voor het voorbereiden en uitvoeren van projecten vastgelegd. Dit handboek wordt gebruikt door projectmanagers.
Planning
De planning van de uit te voeren werkzaamheden wordt voor alle onderdelen van Fugro in budgetten omgezet. Deze worden op kwartaalbasis getoetst aan de realisatie ervan. Het management van de werkmaatschappijen dient bij onvoorziene omstandigheden of materiële afwijking van de plannen dit onmiddellijk te melden aan het verantwoordelijke lid van de Directieraad en de Directie. In de rapportage aan de Holding licht het operationele management maandelijks de analyse van de realisatie van het goedgekeurde plan toe.
Bevoegdheidsniveau
Leidinggevenden zijn gebonden aan duidelijke restricties ten aanzien van de vertegenwoordigingsbevoegdheid. Projecten en contracten met een waarde of risico boven bepaalde bedragen dienen te worden goedgekeurd door regionale managers, dan wel het verantwoordelijke lid van de Directieraad of de Directie.
Letter of representation
Alle regionale managers en controllers van de werkmaatschappijen en het verantwoordelijke lid van de Directieraad tekenen ieder halfjaar een gedetailleerde verklaring met betrekking tot de fi nanciële rapportage/interne controle.
Interne Audit
Stelselmatig en frequent worden bij de werkmaatschappijen interne controles uitgevoerd door de Holding. Rapportage van bevindingen vindt rechtstreeks aan alle leden van de Directie en Directieraad plaats.
Peer reviews
Regelmatig worden zogeheten 'Peer reviews' gehouden, waarbij werkmaatschappijen door een team medewerkers van andere werkmaatschappijen worden doorgelicht. Rapportage vindt rechtstreeks aan de Directie en Directieraad plaats.
Auditcommissie
De auditcommissie bestaat uit drie leden van de Raad van Commissarissen en zorgt voor een onafhankelijke begeleiding van het proces van risicobeheersing vanuit haar toezichthoudende taak. De auditcommissie richt zich op de kwaliteit van de interne en externe rapportage, op de effectiviteit van de interne controles en op het functioneren van de externe accountants.
Maleisië – Speciaal ontwikkelde apparatuur in gebruik om onderzoek te verrichten naar een route van een pijpleiding.
Externe accountantscontrole
De jaarrekeningen van Fugro N.V. en dochterondernemingen worden jaarlijks door externe accountants gecontroleerd. Deze controles vinden plaats op basis van de algemeen aanvaarde richtlijnen met betrekking tot controleopdrachten.
Adviesfuncties
Adviesfuncties worden niet door de externe accountant uitgevoerd (met uitzondering van due diligence-opdrachten in het kader van overnames en aan de jaarrekening verwante werkzaamheden). De adviesfuncties worden uitgevoerd door derden zoals bijvoorbeeld belastingdeskundigen en verzekeringsexperts.
Klokkenluidersregeling
Fugro heeft een Klokkenluidersregeling. Het doel is te verzekeren dat een mogelijke inbreuk op het beleid en op procedures gemeld kan worden, zonder dat degene die aangifte doet negatieve consequenties hiervan ondervindt.
Verklaring
De Directie is van oordeel dat de interne risicobeheersings- en controlesystemen als hierboven omschreven een redelijke mate van zekerheid bieden dat de jaarrekening geen materiële fouten bevat en dat deze systemen gedurende het huidige verslagjaar adequaat hebben gefunctioneerd. De Directie heeft geen indicaties dat deze systemen in het lopende jaar niet naar behoren zullen functioneren.
In het verslagjaar is het handboek voor projectmanagement toegevoegd. Verder zijn er geen belangrijke wijzigingen in deze systemen aangebracht en op dit moment worden geen belangrijke wijzigingen verwacht.
CORPORATE GOVERNANCE
Algemeen
Fugro hecht veel waarde aan een evenwichtige balans tussen de belangen van haar verschillende 'stakeholders'. Goed ondernemerschap, integriteit, openheid en transparant handelen van het bestuur, alsmede goed toezicht hierop, zijn de uitgangspunten van het corporategovernancebeleid van Fugro.
G o e d ke u r i n g d o o r A l g e m e n e Vergadering van Aandeelhouders
Fugro leeft de Nederlandse Corporate Governance Code na. De Corporate Governance van Fugro is goedgekeurd in de op 19 mei 2004 gehouden Algemene Vergadering van Aandeelhouders. De statuten van de vennootschap zijn op 3 september 2004 dienovereenkomstig aangepast. Nadien zijn enkele afwijkingen van de Code door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders goedgekeurd. Alle onderliggende documentatie, waaronder de relevante regels en reglementen evenals de statuten en administratievoorwaarden van Stichting Administratiekantoor Fugro zijn gepubliceerd op de website van de vennootschap: www.fugro.com, onder Corporate Governance.
H o o f d l i j n e n C o r p o r a t e Governance Structuur
Fugro past het overgrote deel van de Principes en Bepalingen – voorzover op haar van toepassing – toe, waarbij de volgende goedgekeurde uitzonderingen gelden.
Best practice bepaling II.1.1
De duur van de benoemingstermijn van de heer ir. K.S. Wester is niet in overeenstemming met deze bepaling. De heer Wester is benoemd voordat de Code van kracht werd. Fugro kan geen afbreuk doen aan verkregen rechten. De overige drie directeuren zijn wel benoemd voor een periode van maximaal vier jaar. Dat geldt ook voor nieuwe benoemingen of herbenoemingen.
Best practice bepaling II.2.2
In afwijking van deze bepaling was het voor de Nederlandse leden van de Directie in beginsel mogelijk om opties gedurende de eerste drie jaar na toekenning uit te
Duitsland – Bodemonderzoek van een kalksteenterrein in Bernburg.
oefenen, zij het dat dit zeer onaantrekkelijk was doordat hierbij een boete van 90% werd verbeurd. Met ingang van de toekenningen per 31 december 2007 kunnen opties gedurende de eerste drie jaar na toekenning niet meer worden uitgeoefend.
Best practice bepaling II.2.6
In afwijking van deze bepaling is besloten om de meldplicht alleen betrekking te doen hebben op effecten in beursgenoteerde vennootschappen die werkzaam zijn op gebieden waarop de vennootschap werkzaam is, dan wel daaraan gerelateerd is. De werkingssfeer van de bepaling wordt hiermee enerzijds beperkt, maar anderzijds uitgebreid (niet beperkt tot Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen) naar concurrerende bedrijven of opdrachtgevers die in het buitenland beursgenoteerd zijn.
Best practice bepaling II.2.7
De arbeidsovereenkomst met de heer ir. K.S. Wester, die reeds bestond voordat de Code van kracht werd, kent geen regeling met betrekking tot de ontslagvergoeding. Dit betekent dat de algemene regels van het arbeidsrecht van toepassing zijn. De inwerkingtreding van de Code was geen reden voor Fugro om wijzigingen aan te brengen in de bestaande arbeidsovereenkomst.
Best practice bepaling III.3.5
De duur van de aanstelling van de heer F.H. Schreve voldoet niet aan het voorschrift dat neergelegd is in deze bepaling, omdat hij als commissaris langer dan twaalf jaar zitting heeft in de Raad van Commissarissen. Hij is in 2006 door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders als voorzitter van de Raad van Commissarissen her benoemd. Aan zijn herbenoeming werd groot belang gehecht onder meer in het licht van de gewenste continuïteit in de samenstelling van de Raad van Commissarissen.
Principe III.5
Op 19 mei 2005 zijn de remuneratie- en de nominatiecommissie met goedkeuring van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders samengevoegd tot één commissie, die de taken op beide deelterreinen uitoefent. De reden voor samenvoeging was gelegen in het feit dat het onpraktisch bleek om een aparte remuneratie- en nominatiecommissie (met separate vergaderingen) te handhaven, vanwege het feit dat de Raad van Commissarissen relatief klein is en drie leden heeft die niet in Nederland woonachtig zijn.
Principe IV.2
Voor Fugro is onafhankelijkheid van cruciaal belang (zie pagina 61 voor de motivering hiervoor). Eén van de middelen om deze onafhankelijkheid te waarborgen is de certifi cering van aandelen. Certifi cering wordt door Fugro beschouwd als een voor haar noodzakelijke beschermingsmaatregel. Bij het uitoefenen van het stemrecht door Stichting Administratiekantoor Fugro geldt als norm dat de belangen van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming en alle daarbij betrokkenen zo goed mogelijk worden gewaarborgd.
Best practice bepaling IV.2.1
In overeenstemming met deze bepaling geniet het bestuur van Stichting Administratiekantoor Fugro het vertrouwen van de certifi caathouders en opereert het onafhankelijk van Fugro. Een afwijking van deze bepaling is dat de administratievoorwaarden van Stichting Administratiekantoor Fugro niet bepalen in welke gevallen en onder welke voorwaarden de certifi caathouders het administratiekantoor kunnen verzoeken een vergadering bijeen te roepen, met uitzondering ten aanzien van het aanbevelingsrecht voor de benoeming van een bestuurder van de Stichting (zie verder de toelichting bij Best practice bepaling IV.2.2).
Best practice bepaling IV.2.2
Het bestuur van Stichting Administratiekantoor Fugro heeft besloten dat certifi caathouders die ten minste 15% van het in de vorm van certifi caten geplaatste kapitaal vertegenwoordigen, kunnen verlangen dat een vergadering van certifi caathouders wordt bijeengeroepen om een aanbeveling voor de benoeming van een bestuurder van de Stichting te doen.
Best practice bepaling IV.2.8
Stichting Administratiekantoor Fugro kent een regeling over het toekennen van stemvolmachten aan de certifi caathouders. De volmacht kan echter in de gevallen genoemd in de administratievoorwaarden van Stichting Administratiekantoor Fugro worden beperkt, uitgesloten of herroepen. Dit komt overeen met de op 1 oktober 2004 in werking getreden wettelijke regeling.
Naleving en handhaving van de code
In het boekjaar 2007 heeft Fugro haar Corporate Governance nageleefd. In het bijzonder is de Directie van oordeel dat best practice bepalingen II.3.2 tot en met II.3.4 en III.6.1 tot en met III.6.3 zijn nageleefd. Er hebben geen transacties plaatsgevonden waarbij (potentieel) tegenstrijdige belangen van materiële betekenis ten aanzien van bestuurders of commissarissen speelden. Transacties in de zin van best practice bepaling III.6.4 hebben niet plaatsgevonden.
Fugro zal elke substantiële verandering in haar Corporate Governance ter bespreking voorleggen aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
VENNOOTSCHAPPELIJKE INFORMATIE
K a p i t a a l s t r u c t u u r
Het maatschappelijk kapitaal van de vennootschap bedraagt zestien miljoen euro (EUR 16.000.000) en is verdeeld in:
- (i) zesennegentig miljoen (96.000.000) gewone aandelen van elk nominaal vijf eurocent (EUR 0,05);
- (ii) éénhonderdzestig miljoen (160.000.000) cumulatief beschermingspreferente aandelen van elk nominaal vijf eurocent (EUR 0,05);
- (iii) tweeëndertig miljoen (32.000.000) cumulatief fi nancieringspreferente aandelen van elk nominaal vijf eurocent (EUR 0,05), onder te verdelen in twee series van zestien miljoen (16.000.000) cumulatief fi nancieringspreferente aandelen; en
- (iv) tweeëndertig miljoen (32.000.000) cumulatief converteerbare fi nancieringspreferente aandelen van elk nominaal vijf eurocent (EUR 0,05), onder te verdelen in twee series van zestien miljoen (16.000.000) cumulatief converteerbare fi nancieringspreferente aandelen.
Het geplaatste kapitaal bedraagt per 31 december 2007 EUR 3.521.072,15. Van de gewone aandelen is per deze datum 73,35% (70.421.443 aandelen) geplaatst. Er zijn geen preferente aandelen geplaatst.
Beperking overdracht aandelen
Voor elke overdracht van beschermingspreferente aandelen, fi nancieringspreferente aandelen en converteerbare fi nancieringspreferente aandelen is goedkeuring vereist van de directie. De goedkeuring dient schriftelijk te worden verzocht met vermelding van de beoogde verkrijger van de desbetreffende aandelen.
Overdracht van gewone aandelen kan uitsluitend geschieden aan natuurlijke personen. Onverminderd het in de vorige zin bepaalde is overdracht van gewone aandelen niet mogelijk indien en voor zover de verkrijger alleen, dan wel op grond van een onderlinge regeling tot samenwerking tezamen met een of meer anderen, natuurlijke personen en/of rechtspersonen, rechtstreeks of – anders dan als houder van met medewerking van de vennootschap uitgegeven certifi caten van aandelen – middellijk:
- (i) houder is van een nominaal bedrag aan gewone aandelen van één procent of meer van het totale in de vorm van gewone aandelen geplaatste kapitaal van de vennootschap (per 31 december 2007 is één procent gelijk aan 704.215 aandelen); of
- (ii) door zodanige overdracht meer dan één procent van het totale in de vorm van gewone aandelen geplaatste kapitaal aan gewone aandelen zou verkrijgen.
Het hiervoor bepaalde omtrent beperking van overdracht van gewone aandelen is niet van toepassing op:
- (a) overdracht van gewone aandelen aan de vennootschap zelf of aan een dochtermaatschappij van de vennootschap;
-
(b) overdracht of uitgifte van gewone aandelen aan, dan wel de uitoefening van een recht tot het nemen van gewone aandelen door een administratiekantoor of aan een andere rechtspersoon, indien ten aanzien van zodanig administratiekantoor of zodanige andere rechtspersoon de directie onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen de begrenzing van de mogelijkheid tot overdracht of uitgifte van gewone aandelen bij onherroepelijk besluit geheel of gedeeltelijk heeft opgeheven, waarbij aan zodanige opheffi ng voorwaarden kunnen worden verbonden; ten aanzien van een andere rechtspersoon, als hiervoor bedoeld, kan die begrenzing slechts worden opgeheven, voorzover zulks is vereist om die rechtspersoon de faciliteit van de deelnemingsvrijstelling, thans geregeld in artikel 13 Wet op de Vennootschapsbelasting 1969, deelachtig te doen worden;
-
(c) overdracht van door de vennootschap zelf in eigendom verworven gewone aandelen of uitgifte door de vennootschap van gewone aandelen, indien zodanige overdracht of uitgifte geschiedt in het kader van hetzij een samenwerking met of een overname van een andere onderneming, hetzij een juridische fusie, hetzij verkrijging van een deelneming of uitbreiding hiervan, ten aanzien waarvan de directie onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen de begrenzing van de mogelijkheid tot overdracht of uitgifte van gewone aandelen bij onherroepelijk besluit geheel of gedeeltelijk heeft opgeheven, waarbij aan zodanige opheffi ng voorwaarden kunnen worden verbonden;
- (d) overdracht of overgang van gewone aandelen aan aandeelhouders die op eenendertig maart negentienhonderdtweeënnegentig als aandeelhouder van de vennootschap in het aandeelhoudersregister van Fugro N.V. stonden ingeschreven, indien ten aanzien van zodanige overdracht of overgang de Directie, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen, de begrenzing van de mogelijkheid tot overdracht van gewone aandelen bij onherroepelijk besluit geheel of gedeeltelijk heeft opgeheven, waarbij aan zodanige opheffi ng voorwaarden kunnen worden verbonden;
- (e) overdracht of overgang van gewone aandelen aan groepsmaatschappijen van aandeelhoudersrechtspersonen die op eenendertig maart negentienhonderd tweeënnegentig als aandeelhouders der vennootschap in het aandeelhoudersregister van Fugro N.V. stonden ingeschreven, indien ten aanzien van zodanige overdracht of overgang de Directie, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen, de begrenzing van de mogelijkheid tot overdracht van gewone aandelen bij onherroepelijk besluit geheel of gedeeltelijk heeft opgeheven, waarbij aan zodanige opheffi ng voorwaarden kunnen worden verbonden.
De blokkeringsregeling voor de overdracht van gewone aandelen, beschermingspreferente aandelen, fi nancieringspreferente aandelen en converteerbare fi nancieringspreferente aandelen zal buiten toepassing zijn en blijven:
(a) indien en zodra de directie zonder de voorafgaande goedkeuring van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders heeft besloten tot uitgifte van beschermingspreferente aandelen – niet zijnde een uitgifte krachtens de uitoefening van een recht tot het nemen van beschermingspreferente aandelen als bedoeld in artikel 6, lid 1 van de statuten van Fugro N.V. – indien tengevolge van die uitgifte en tengevolge van het eerder uitgeven van beschermingspreferente aandelen door de directie, zonder bedoelde goedkeuring of andere medewerking van de Algemene Vergadering, zoveel beschermingspreferente aandelen zijn
geplaatst, dat het totale nominale bedrag van zonder bedoelde goedkeuring of andere medewerking van de Algemene Vergadering door de Directie uitgegeven beschermingspreferente aandelen meer bedraagt dan vijftig procent (50%) van het totale nominale bedrag van de geplaatste andere aan delen van vóór die uitgifte dan wel indien tengevolge van een uitgifte krachtens de uitoefening van een recht tot het nemen van beschermingspreferente aandelen respectievelijk het vervullen van een voorwaarde bij een voorwaardelijke plaatsing van beschermingspreferente aandelen tengevolge van welke uitgifte casu quo plaatsing het voormeld percentage van vijftig (50) wordt overschreden en
(b) de directie het besluit tot uitgifte en een verklaring, inhoudende dat het bepaalde in de artikelen 16 en 17 van de statuten van Fugro N.V. geen toepassing meer vindt, heeft neergelegd bij het handelsregister.
Indien artikel 17 van de statuten van Fugro N.V., anders dan op grond van artikel 18 lid 2 van de statuten van Fugro, gelding mist dan vindt artikel 11 lid 1 van de administratievoorwaarden van Stichting Administratiekantoor Fugro toepassing. Op grond van artikel 11 lid 1 van de administratievoorwaarden van Stichting Administratiekantoor Fugro kan een houder van certifi caten die krachtens royement gewone aandelen in het kapitaal van Fugro N.V. verkrijgt de verworven gewone aandelen slechts overdragen aan een derde, indien hij deze aandelen eerst aanbiedt aan Stichting Administratiekantoor Fugro. Indien artikel 11 lid 1 van de administratievoorwaarden van Stichting Administratiekantoor Fugro van toepassing is, zal een houder van certifi caten die krachtens royement gewone aandelen in het kapitaal van Fugro N.V. verkrijgt gedurende de periode dat het onderhavige artikel van toepassing is
- (i) de verkregen aandelen niet bezwaren met een pandrecht of vruchtgebruik waarbij het stemrecht op de verpande of met vruchtgebruik belaste aandelen toekomt aan de pandhouder of vruchtgebruiker, en
- (ii) geen volmacht verlenen om op de verkregen aandelen stem uit te brengen noch ten aanzien van de wijze waarop hij op die aandelen het stemrecht uitoefent, instructies van derden aanvaarden.
Substantiële deelnemingen
De substantiele deelnemingen voor zover bekend aan Fugro per eind februari 2008 staan vermeld op pagina 67. India – Verzameling van 3D seismische data op zee en verwerking van data aan boord van het seismische schip 'Geo Atlantic'.
B e s c h e r m i n g s m a a t r e g e l e n ( b i j z o n d e r e z e g g e n s c h a p s r e c h t e n ; beperking stemrechten)
Bij de uitvoering van opdrachten kan Fugro de beschikking krijgen over zeer vertrouwelijke gegevens van opdrachtgevers. Fugro kan om deze reden haar activiteiten alleen voortzetten zolang de onafhankelijkheid ten opzichte van haar opdrachtgevers wordt gewaarborgd.
Het zwaartepunt van de bescherming van Fugro tegen een ongewenste overname is gelegen in enerzijds de cer tifi cering van de gewone aandelen en anderzijds in de mogelijkheid van Fugro om cumulatief beschermingspreferente aandelen ('beschermingspreferente aandelen') uit te geven. Daarnaast kunnen beschermingspreferente aandelen worden uitgegeven door de dochtermaatschappijen Fugro Consultants International N.V. en Fugro Financial International N.V. aan Stichting Continuïteit Fugro (zie pagina 143).
De beschermingsmaatregelen zijn primair bedoeld om de onafhankelijkheid van Fugro ten opzichte van haar opdrachtgevers te waarborgen.
Op Euronext Amsterdam worden uitsluitend stemrechtloze certifi caten van aandelen genoteerd en verhandeld. De beperkt-royeerbare certifi caten worden uitgegeven door Stichting Administratiekantoor Fugro, waarvan het bestuur het stemrecht uitoefent op de onderliggende aandelen. Dit gebeurt op zodanige wijze dat de belangen van de vennootschap, alsmede de met haar verbonden ondernemingen en alle daarbij betrokkenen, zo goed mogelijk worden gewaarborgd. Zie voor de samenstelling van het bestuur van de Stichting Administratiekantoor Fugro pagina 143.
Stichting Administratiekantoor Fugro opereert volledig onafhankelijk van de vennootschap.
Houders van certifi caten (en hun gevolmachtigden):
- hebben, na tijdige schriftelijke aanmelding, toegang tot aandeelhoudersvergaderingen en kunnen aldaar het woord voeren;
- zijn gerechtigd om het administratiekantoor te verzoeken een volmacht te verlenen om het stemrecht op de aandelen, waartegenover de door de betrokkene gehouden certifi caten zijn uitgegeven, uit te oefenen. Het bestuur van het administratiekantoor kan deze volmacht slechts beperken, uitsluiten of herroepen indien:
- (a) een openbaar bod is aangekondigd of uitgebracht op de (certifi caten van) aandelen in Fugro N.V. of een gerechtvaardigde verwachting bestaat dat daartoe wordt overgegaan, zonder dat overeenstemming is bereikt met de vennootschap,
- (b) een certifi caathouder of een aantal certifi caathouders volgens een onderlinge regeling tot samenwerking 25% of meer van het geplaatste kapitaal van de vennootschap bezitten of
- (c) uitoefening van het stemrecht naar het oordeel van het administratiekantoor in strijd is met het algemeen belang van de vennootschap;
- kunnen, mits zij natuurlijke personen zijn en geen onderlinge regeling tot samenwerking kennen, de certifi caten inwisselen voor stemgerechtigde aandelen tot per aandeelhouder maximaal 1% van het geplaatste aandelenkapitaal van Fugro.
Een eventuele plaatsing van beschermingspreferente aandelen zal geschieden bij Stichting Beschermingspreferente aandelen Fugro. Op 3 mei 2007 is de Directie van Fugro N.V. voor een periode tot 3 november 2008 door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders aangewezen als het orgaan bevoegd:
(a) tot het uitgeven en/of verlenen van rechten tot het nemen van alle preferente aandelen – waaronder zijn te verstaan zowel beschermingspreferente aandelen als fi nancieringspreferente aandelen – en gewone aandelen waarin het maatschappelijk kapitaal is verdeeld, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen en
(b) tot het beperken of uitsluiten van het voorkeursrecht op uit te geven aandelen, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen. Nu er geen optie-overeenkomst tussen Fugro en de Stichting Beschermingspreferente aandelen Fugro N.V. is gesloten, dient de Directie van Fugro N.V. indien er een zodanige dreiging van een ongewenste overname is dat onverwijlde plaatsing van preferente aandelen bij Stichting Beschermingspreferente aandelen Fugro wenselijk is, op basis van haar aanwijzing als orgaan dat bevoegd is te besluiten tot uitgifte van aandelen, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen, te besluiten tot uitgifte van preferente aandelen.
De doelstelling van Stichting Beschermingspreferente aandelen Fugro is het behartigen van de belangen van Fugro en van de ondernemingen die door Fugro en de met Fugro in de Groep verbonden vennootschappen in stand worden gehouden, op zodanige wijze dat de belangen van Fugro en van de onderneming van alle daarbij betrokkenen zo goed mogelijk worden gewaarborgd, en dat de invloeden welke de zelfstandigheid en/of de continuïteit en/of de identiteit van Fugro en die ondernemingen in strijd met die belangen zouden kunnen aantasten, naar maximaal vermogen worden geweerd, zomede het verrichten van al hetgeen met het vorenstaande verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn. De door Fugro Consultants International N.V. en Fugro Financial International N.V. toegekende optie op beschermingspreferente aandelen werd door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders in 1999 goedgekeurd. De doelstelling van Stichting Continuïteit Fugro komt overeen met die van Stichting Beschermingspreferente aandelen Fugro. De hiervoor geschetste beschermingsmaatregelen zullen met name in een overnamesituatie worden opgeworpen wanneer dit in belang van Fugro is teneinde haar onafhankelijkheid te waarborgen alsmede haar positie ten opzichte van de overvaller en diens plannen te bepalen en om de mogelijkheid te creëren zonodig naar alternatieven te zoeken. De beschermingsmaatregelen zullen niet worden aangewend ter bescherming van de eigen positie van de Directie. Gezien de onzekerheid omtrent de situatie waarmee Fugro kan worden geconfronteerd, is niet uit te sluiten dat de beschermingsmaatregelen ook onder andere omstandigheden dan hiervoor omschreven worden ingezet.
Controle optieregeling
De optieregeling staat beschreven op pagina 93 van dit jaarverslag. Het totaal aantal uit te geven personeelsopties is onderworpen aan goedkeuring van de Raad van Commissarissen, evenals de toekenning van personeelsopties aan leden van de Directie zelf.
O v e r e e n ko m s t e n m e t a a n d e e l h o u d e r d i e a a n l e i d i n g k a n g ev e n t o t b e p e r k i n g v a n ov e r d r a c h t v a n ( c e r t i f i c a t e n v a n ) aandelen
Indien artikel 11 lid 1 van de administratievoorwaarden van Stichting Administratiekantoor Fugro van toepassing is (zie ook hierboven) is royering van certifi caten slechts mogelijk mits de houder van certifi caten die krachtens royement gewone aandelen in het kapitaal van Fugro N.V. verwerft de in artikel 11 lid 1 vermelde verplichtingen aanvaardt.
B e n o e m i n g e n o n t s l a g b e s t u u r d e r s e n commissarissen, wijziging statuten
Zowel de directeuren als de commissarissen worden door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voor een periode van vier jaar benoemd op bindende voordracht van de Raad van Commissarissen. De Algemene Vergadering kan echter aan een zodanige voordracht steeds het bindend karakter ontnemen door een besluit genomen met volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen, welke meerderheid meer dan een/derde van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigt. Indien het gedeelte van het kapitaal van ten minste een/derde zoals bedoeld in de vorige zin niet ter vergadering is vertegenwoordigd, maar een volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen het besluit tot het ontnemen van het bindend karakter van de voordracht steunt, dan kan in een nieuwe vergadering die wordt bijeengeroepen het besluit bij volstrekte meerderheid van stemmen worden genomen, onafhankelijk van het op deze Algemene Vergadering vertegenwoordigd gedeelte van het kapitaal. De Algemene Vergadering kan een besluit tot schorsing of ontslag van een directeur of een commissaris, tenzij op voorstel van de Raad van Commissarissen, slechts nemen met een meerderheid van ten minste twee/derde van de uitgebrachte stemmen, welke meerderheid meer dan de helft van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigt.
Inzake het ontnemen van het bindend karakter van een voordracht van de Raad van Commissarissen en het besluit tot schorsing of ontslag van een bestuurder of commissaris, als hiervoor bedoeld, kan niet met gebruikmaking van artikel 2:120, lid 3, Burgerlijk Wetboek, een tweede Algemene Vergadering worden bijeengeroepen.
Een besluit tot wijziging van de statuten van Fugro N.V. kan alleen worden genomen op voorstel van de Directie, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen met een meerderheid van ten minste tweederde der uitgebrachte stemmen in een Algemene Vergadering waarin ten minste de helft van het geplaatste kapitaal is vertegenwoordigd.
Is in een vergadering waarin het voorstel tot het nemen van een besluit tot wijziging van de statuten, niet het vereiste kapitaal vertegenwoordigd, dan wordt een tweede vergadering bijeengeroepen, te houden ten hoogste achtentwintig dagen na de eerste vergadering, waarin alsdan, ongeacht het vertegenwoordigde kapitaal, mits met de vereiste meerderheid een besluit tot wijziging van de statuten kan worden genomen.
Voor zover een besluit tot wijziging van de statuten wijziging brengt in de aan de houders van beschermingspreferente aandelen, fi nancieringspreferente aandelen en converteerbare fi nancieringspreferente aandelen als zodanig toekomende rechten, behoeft dit besluit de goedkeuring van de vergadering van houders van beschermingspreferente aandelen, de vergadering van houders van fi nancieringspreferente aandelen respectievelijk de vergadering van houders van converteerbare fi nancieringspreferente aandelen.
B ev o e g d h e i d b e s t u u r m e t b e t r e k k i n g t o t uitgifte en verkrijging van aandelen
Fugro N.V. pleegt aan haar aandeelhouders een machtiging te vragen om de Directie (certifi caten van) aandelen te laten verwerven en uit te geven. De Algemene Vergadering van Aandeelhouders heeft op 3 mei 2007 de Directie gemachtigd tot uiterlijk 3 november 2008 om, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen, de vennootschap volgestorte (certifi caten van) aandelen te doen verwerven tot het wettelijke maximaal aantal (certifi caten van) aandelen dat op het tijdstip van verkrijging aldus door de vennootschap verkregen kan worden, en wel door alle overeenkomsten, waaronder begrepen beurstransacties en onderhandse transacties, voor een prijs gelegen tussen de nominale waarde van de aandelen en het bedrag gelijk aan 110% van de beurskoers. Tevens heeft de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 3 mei 2007 de Directie tot uiterlijk 3 november 2008 aangewezen als bevoegd orgaan tot het uitgeven en/of verlenen van rechten tot het nemen van alle preferente aandelen – waaronder zijn te verstaan zowel beschermingspreferente aandelen als de fi nancieringspreferente aandelen – en gewone aandelen waarin het maatschappelijk kapitaal bij het desbetreffende besluit is verdeeld, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen. De Directie is daarbij ook gemachtigd tot uiterlijk 3 november 2008, als bevoegd orgaan tot het beperken of uitsluiten van het voorkeursrecht op gewone aandelen, en/of op de fi nancieringspreferente aandelen, onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen.
De Directie is onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen bevoegd te besluiten tot vervreemding van de door de vennootschap verworven aandelen in haar eigen kapitaal.
Een besluit tot wijziging van de statuten van Fugro N.V. of tot ontbinding van Fugro N.V. kan alleen worden genomen op voorstel van de directie.
G ev o l g e n o p e n b a a r b o d v o o r b e l a n g r i j ke overeenkomsten
Fugro N.V. onderscheidt vier categorieën overeenkomsten als bedoeld in artikel 1, sub j van het Besluit artikel 10 overnamerichtlijn:
(a) EUR 125.000.000 2.375% Converteerbare obligatie. Details van deze lening zijn opgenomen in de jaarrekening onder paragraaf 5.46.3. In geval van een 'change of control' van Fugro N.V. zal de de conversieprijs worden bepaald in overeenstemming met onderstaande tabel (zij het dat bij iedere gelegenheid dat de conversieprijs conform het contract wordt aangepast ook de tabel op hetzelfde moment en in dezelfde verhoudingen wordt aangepast):
| Conversiedatum | Conversieprijs |
|---|---|
| (EUR) | |
| Na 27 april 2007 tot en met 27 april 2008 | 21,84 |
| Na 27 april 2008 tot en met 27 april 2009 | 23,04 |
| Na 27 april 2009 tot en met 'Maturity Date' | 23,52 |
- (b) Doorlopende kredietfaciliteit bij ABN AMRO Bank N.V en Rabobank van EUR 200 miljoen voor vijf jaar. Deze overeenkomst is aangegegaan in 2005 en is volledig benut. In geval van 'change of ownership' van Fugro N.V. zal de kredietfaciliteit worden geannuleerd en dienen alle uitstaande bedragen te worden terugbetaald vermeerderd met rente en alle andere verschuldigde bedragen.
- (c) Private Placement USD leningen.
Zoals ook beschreven in paragraaf 5.46.2 van de jaarrekening, heeft Fugro lange termijnleningen afgesloten met Amerikaanse en Britse institutionele beleggers. Deze overeenkomsten bepalen dat Fugro N.V. mag fuseren of samengaan met een andere (rechts)persoon indien a) Fugro N.V. de 'overlevende' rechtspersoon is, of b) de 'overlevende', voortzettende of verkrijgende (rechts)persoon die alle of grotendeels alle activa van de onderneming koopt of anderzins verkrijgt, i) een rechtspersoon is naar het recht van Nederland, de Verenigde Staten van Amerika, Canada of enige andere lidstaat van de EU (anders dan Griekenland) op het moment van het ondertekenen van de overeenkomst, ii) een activiteit uitoefent die vergelijkbaar is met de activiteiten van Fugro en iii) expliciet schriftelijk verklaart alle verplichtingen van Fugro uit hoofde van de overeenkomst over te nemen op een wijze die zowel naar vorm als inhoud in voldoende mate instemming heeft van ten minste 51% van de houders van de uitstaande hoofdsommen.
Fugro's geotechnische schip 'Seaprobe' in de Golf van Mexico, Verenigde Staten.
(d) Optieovereenkomsten met personeel.
De optieovereenkomsten met personeel bepalen dat ingeval van een fusie met een andere onderneming of herstructurering van het kapitaal, de optiehouder voor iedere optie gerechtigd is op dezelfde effecten, of andere uitkering als waartoe hij gerechtigd zou zijn op het moment onmiddellijk voorafgaand aan de fusie, tenzij de optieperiode is verkort door Fugro N.V. Ingeval van een fusie met een andere onderneming of herstructurering van het kapitaal is Fugro N.V. gerechtigd om de optieperiode te verkorten teneinde deze met onmiddellijke ingang te doen beëindigen tegen het moment direct voorafgaande aan de inwerkingtreding van de fusie of herstructurering van het kapitaal.
U i t ke r i n g b i j b e ë i n d i g i n g d i e n s t v e r b a n d Directie n.a.v. openbaar bod
Fugro N.V. heeft geen overeenkomsten gesloten met de Directie of werknemers die voorzien in een specifi eke uitkering bij beëindiging van het dienstverband naar aanleiding van een openbaar bod in de zin van artikel 5:70 of 5:74 van de Wet op het fi nancieel toezicht. In de arbeidsovereenkomsten met de heren Jonkman, Van Riel en Steenbakker is – conform de Corporate Governance Code – wel voorzien in een algemene beëindigingsvergoeding die in beginsel van toepassing is bij opzegging of ontbinding van de arbeidsovereenkomst. Deze bedraagt twee bruto jaarsalarissen voor de heren Jonkman en Van Riel gedurende de eerste aanstellingstermijn van vier jaar. Indien de heer Jonkman in de op 14 mei 2008 te houden Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt herbenoemd tot directeur, zal in de arbeidsovereenkomst met hem een maximale beeïndigingsvergoeding worden opgenomen van één bruto jaarsalaris. De beëindigingsvergoeding voor de heer Steenbakker bedraagt één bruto jaarsalaris. Tevens is bepaald dat voormelde vergoedingen ook van toepassing zijn indien genoemde personen hun functie in redelijkheid niet langer kunnen uitoefenen op grond van een zodanige wijziging in de omstandigheden dat van hen niet kan worden gevergd die functie nog langer te vervullen. Vermeld wordt dat dat het geval kan zijn bij ontbinding van de vennootschap, fusie, overname, een ingrijpende reorganisatie of een fundamentele wijziging van het beleid. De overeenkomst met de heer Wester voorziet niet in een specifi eke uitkering bij beëindiging van het dienstverband.
Aandeelhoudersinformatie
Belangrijke data
| 7 maart 2008 | Publicatie jaarcijfers 2007, persconferentie en analistenbijeenkomst met webcast |
|---|---|
| 14 mei 2008, voorbeurs | Trading update over de gang van zaken |
| 14 mei 2008, 14.00 uur | Algemene Vergadering van Aandeelhouders te Den Haag, Crown Plaza Promenade Hotel, |
| tweetalige webcast (Nederlands en Engels) | |
| 16 mei 2008 | Ex-dividenddatum |
| 20 mei 2008 | Registratiedatum |
| 23 mei 2008 | Uiterlijke datum bekendmaking dividendvoorkeur |
| 28 mei 2008, nabeurs | Vaststelling en publicatie van de uitkering in (certifi caten van) aandelen van het |
| keuzedividend aan de hand van de gemiddelde beurskoers op 26, 27 en 28 mei | |
| (bij sluiting van de beurs) | |
| 30 mei 2008 | Betaalbaarstelling dividend over het boekjaar 2007 |
| 8 augustus 2008 | Publicatie halfjaarcijfers en mededeling over de winstverwachting voor 2008, |
| persconferentie en analistenbijeenkomst met webcast | |
| 20 november 2008 | Trading update over de gang van zaken |
| 6 maart 2009 | Publicatie jaarcijfers 2008, persconferentie en analistenbijeenkomst met webcast. |
Beursnotering
Certifi caten van aandelen Fugro zijn genoteerd aan Euronext Amsterdam. Sinds 4 maart 2002 maakt Fugro deel uit van de Amsterdam Midkap Index van Euronext (AMX), met een wegingsfactor per 1 maart 2008 van 8% van de index. De marktkapitalisatie van de onderneming bedraagt eind februari 2008 ongeveer EUR 3,5 miljard. Vanaf 8 juli 2002 worden ook opties op certifi caten van aandelen Fugro verhandeld op Euronext Amsterdam Derivative Markets. Sinds mei 2005 wordt op de beurs de, op 27 april 2010 afl opende, converteerbare obligatielening verhandeld.
In 2007 werd de beurshandel in Fugro-certifi caten bevorderd door vier 'liquidity providers'.
Voorzover bekend is circa 81% van de certifi caten in bezit van buitenlandse beleggers, voornamelijk in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Gegevens per aandeel zijn te vinden op de pagina's 4 en 5 (kerncijfers) en op pagina's 65, 110 en 111.
Dividendbeleid
Fugro streeft naar een dividend ter grootte van 35 tot 55% van de nettowinst. De aandeelhouder kan kiezen tussen een uitkering geheel in contanten of geheel in (certifi caten van) aandelen ten laste van de reserves.
In 2007 heeft circa 63% van de aandeelhouders gekozen voor dividend over het boekjaar 2006 in (certifi caten van) aandelen (in 2006: 58%). Hiervoor zijn 838.830 aandelen uitgegeven.
| Gegevens per aandeel | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| (x EUR 1,–) | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 |
| Kasstroom | 4,84 | 3,29 | 2,67 | 2,12 | 1,39 |
| Nettowinst | 3,11 | 2,05 | 1,51 | 0,83 | 0,33 |
| Dividend uitgekeerd in het betreffende jaar | 0,83 | 0,60 | 0,48 | 0,48 | 0,46 |
| Voorgesteld dividend over het betreffende jaar | 1,25 | 0,83 | 0,60 | 0,48 | 0,48 |
| M u t a t i e s a a n t a l i n g e ko c h t e a a n d e l e n voor optieplan |
2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Stand per 1/1 | 743.396 | 938.696 |
| Ingekocht | 700.000 | 900.000 |
| Uitgeoefend | (900.680) | (1.095.300) |
| Stand per 31/12 | 542.716 | 743.396 |
| Toegekende, niet-uitge | ||
| oefende opties per 31/12 | 5.524.020 | 5.333.400 |
| M u t a t i e s u i t s t a a n d e aandelen |
2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Uitgegeven per 1/1 | 69.582.201 | 68.825.192 |
| Keuzedividend | 838.830 | 756.968 |
| Conversie converteerbare | ||
| obligaties | 412 | 41 |
| Uitgegeven per 31/12 | 70.421.443 | 69.582.201 |
| Ingekocht voor optieplan | ||
| per 31/12 | 542.716 | 743.396 |
| Dividendgerechtigd per 31/12 | 69.878.727 | 68.838.805 |
| Gemiddeld uitstaand | ||
| aantal aandelen | 69.614.020 | 68.760.764 |
| Maximale uitgifte door | ||
| conversie lening | 5.154.187 | 5.154.599 |
Dividend over 2007
Voorgesteld wordt het dividend over 2007 te verhogen tot EUR 1,25 per gewoon aandeel (2006: EUR 0,83), dat naar keuze kan worden opgenomen:
- in contanten, of
- in (certifi caten van) gewone aandelen.
Het voorgestelde dividend komt overeen met een uitkeringspercentage van 40% van de nettowinst.
Aandeel- en certifi caathouders kunnen tot en met 23 mei 2008 hun dividendvoorkeur bekendmaken. De vaststelling van het aantal (certifi caten van) aandelen dat recht geeft op één nieuw (certifi caat van) aandeel geschiedt op 28 mei 2008 nabeurs aan de hand van de gemiddelde beurskoers van 26, 27 en 28 mei 2008 bij sluiting van de beurs. Om tot een afgerond getal te komen zal maximaal 5% van de berekende waarde worden afgeweken. De datum van betaalbaarstelling is 30 mei 2008.
Hoogste en laagste slotkoersen per maand in euro's (staafdiagram, schaal verdeling links).
Volume aandelenhandel per maand x 1.000 (lijndiagram, schaalverdeling rechts).
Bron: Euronext
| O p ko m s t AVA's 1) |
Aandelen (incl. SAF) |
Certifi - caten |
% t.o.v. geplaatste kapitaal |
|---|---|---|---|
| AVA 3 mei 2007 | 68.389.167 | 21.353.821 | 99,0% |
| AVA 10 mei 20061) 2) | 68.058.211 | 8.219.309 | 99,4% |
| AVA 19 mei 20052) | 16.572.975 | 4.007.242 | 99,4% |
| AVA 15 mei 20042) | 14.506.664 | 1.882.628 | 99,4% |
| AVA 15 mei 20032) | 13.749.493 | 439.486 | 99,6% |
| AVA 17 mei 2002 | 13.836.939 | 191.814 | 96,8% |
| AVA 10 mei 2001 | 12.020.618 | 5.546 | 95,0% |
| AVA 10 mei 2000 | 11.757.075 | 35.190 | 93,2% |
| AVA 12 mei 1999 | 11.892.593 | 711.959 | 92,6% |
1) Op 20 juni 2005 vond een aandelensplitsing plaats (vier op één).
2) Certificaten met stemvolmacht (zie pagina 146).
Agenda aandeelhoudersvergadering
De agenda van de aandeelhoudersvergadering zal als pdf-document op de website www.fugro.com worden gepubliceerd. Gedrukte exemplaren zijn telefonisch (070 - 311 14 22) of per e-mail ([email protected]) aan te vragen.
Elektronisch stemmen op afstand
Aan de hand van opgedane ervaringen met het gebruik van elektronische communicatiemiddelen om het verloop van een algemene vergadering van aandeelhouders te volgen en daarin te stemmen zonder fysiek aanwezig te zijn, zal Fugro besluiten of zij haar statuten dienovereenkomstig zal aanpassen aan de Wet elektronische communicatiemiddelen die op 1 januari 2007 van kracht is geworden.
A a n d e e l - e n c e r t i f i c a a t h o u d e r s van 5% of meer
In februari 2008 waren de volgende aandeel- respectievelijk certifi caathouders met een belang van 5% of meer bij Fugro bekend:
| ING Groep N.V. (aandelen en certifi caten) | 10,11% |
|---|---|
| WAM Acquisitions GP, Inc (certifi caten) | 7,26% |
| Ir. G-J. Kramer 1) (aandelen en certifi caten) | 6,40% |
| FMR LLC (certifi caten) | 5,20% |
1) Rechtstreeks en via Woestduin Holding N.V.
Zoals ook aangegeven op pagina 65 zijn alleen certifi caten van aandelen genoteerd aan Euronext Amsterdam. Dit betreft de certifcaten van aandelen welke worden gehouden door de Stichting Administratiekantoor Fugro. Per 1 februari 2008 had de Stichting Administratiekantoor Fugro 88,61% van de uitgegeven gewone aan delen in beheer.
Azerbeidzjan – Het beschrijven van grondmonsters aan boord van het geotechnische schip 'Markab', voor de kust van Baku.
Participaties en opties
Voorzover bekend is circa 1,0% van het aandelenkapitaal (en een onbekend aantal certifi caten) van Fugro op 31 december 2007 in het bezit van Directie en medewerkers, alsmede 5.524.020 opties.
Van alle opties die zijn uitgegeven in de jaren 2001 tot en met 2007, stond op 31 december 2007 nog 75% uit. Deze geven recht op 5.524.020 (certifi caten van) aandelen. Per 31 december 2007 zijn 1.140.500 nieuwe opties (uitoefenprijs EUR 52,80) uitgegeven aan in totaal 565 werknemers. Hiervan werd 31,6% toegekend aan de statutaire Directie van Fugro. Zie ook pagina 130.
Optierechten worden toegekend aan een brede groep medewerkers. Toekenning is afhankelijk van de realisatie van de doelstellingen van de totale Groep en die van de individuele werkmaatschappijen, alsmede van de bijdrage van de betreffende medewerker aan de groei op lange termijn van de onderneming.
Personeelsopties worden toegekend met een uitoefenprijs die gelijk is aan de beurskoers van de certifi caten van de aandelen op het einde van het jaar. De jaarlijks uitgegeven opties hebben een looptijd van zes jaar. Uitoefening van opties in de eerste drie jaar is voor Nederlandse ingezetenen fi nancieel zeer onaantrekkelijk en voor buitenlandse optiehouders niet toegestaan. Met ingang van de toekenningen per 31 december 2007 kunnen ook Nederlandse ingezetenen opties niet meer uitoefenen gedurende de eerste drie jaar na toekenning. Ter dekking van het optieprogramma heeft Fugro in het verslagjaar 700.000 certifi caten van aandelen ingekocht voor een gemiddelde prijs van EUR 46,83. Op 31 december 2007 worden 542.716 certifi caten van aandelen gehouden ten behoeve van het optieprogramma van Fugro. Deze zijn niet dividendgerechtigd en evenmin rust op de onderliggende aandelen een stemrecht. Uitoefening van alle ultimo 2007 uitstaande opties, inclusief de in december 2007 uitgegeven opties, kan – na gebruik van de ingekochte aandelen – op termijn leiden tot een uitbreiding van het aandelenkapitaal met maximaal 7,1%. Sinds het begin van 2008 zijn 58.150 opties uitgeoefend.
Investor Relations
Naast de in de agenda genoemde publicaties worden met name in de maanden maart/april en augustus/september presentaties gehouden voor analisten en beleggers. Hierbij worden de strategie en activiteiten van Fugro uitgebreid uiteengezet door leden van de Directie. In 2007 werden beleggers wereldwijd in vele fi nanciële centra bezocht. Tevens wordt individueel en collectief contact gehouden met beleggers en analisten via (in 2007 zo'n driehonderd) 'one-on-one'-gesprekken, presentaties en telefonische conferenties. Ook biedt Fugro informatie aan via haar website: www.fugro.com.
Voorkoming misbruik voorwetenschap
Fugro beschouwt voorkoming van misbruik van voorwetenschap bij het handelen in aandelen als essentieel in de verhouding met de buitenwereld. Op grond van de Wet op het fi nancieel toezicht is voor Fugro een voorwetenschapsreglement van kracht. Bij Fugro is sinds jaren een 'compliance offi cer' aangesteld.
Overige informatie
Een interactieve versie van het jaarverslag is beschikbaar op de website www.fugro.com. Deze versie heeft onder meer een uitgebreide zoekfunctie.
Meer informatie over het aandeel Fugro is te vinden op de website www.fugro.com. Fugro kan per e-mail via [email protected] en telefonisch (070 - 311 14 22) worden bereikt.
| 1 | Geconsolideerde winst- en verliesrekening | 70 |
|---|---|---|
| 2 | Geconsolideerd overzicht van | |
| het totaalresultaat | 71 | |
| 3 | Geconsolideerde balans | 72 |
| 4 | Geconsolideerd kasstroomoverzicht | 73 |
| 5 | Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening | 75 |
| 6 | Dochterondernemingen en investeringen | |
| van Fugro N.V. verwerkt volgens | ||
| 'equity'-methode | 133 | |
| 7 | Vennootschappelijke balans | 136 |
| 8 | Vennootschappelijke winst- en verliesrekening 137 | |
| 9 | Toelichting op de vennootschappelijke | |
| jaarrekening | 138 | |
| 10 Overige gegevens | 142 |
1 Geconsolideerde winst- en verliesrekening
Voor het jaar geëindigd op 31 december
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| (5.25) | Omzet | 1.802.730 | 1.434.319 |
| (5.28) | Uitbesteed werk en andere externe kosten (kostprijs) | (604.855) | (503.096) |
| Brutowinst (netto-omzet eigen diensten) | 1.197.875 | 931.223 | |
| (5.29) | Overige bedrijfsopbrengsten | 14.448 | 13.052 |
| (5.30) | Personeelskosten | (518.146) | (426.636) |
| (5.35) | Afschrijvingen | (107.684) | (78.169) |
| (5.36) | Amortisatie immateriële activa | (7.093) | (6.212) |
| (5.31) | Overige bedrijfskosten | (254.587) | (221.691) |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) | 324.813 | 211.567 | |
| Financieringsbaten | 3.837 | 2.393 | |
| Financieringslasten | (34.818) | (28.839) | |
| (5.32) | Nettofi nancieringslasten | (30.981) | (26.446) |
| (5.38) | Aandeel in resultaat investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode | (226) | 1 |
| Winst vóór winstbelastingen | 293.606 | 185.122 | |
| (5.33) | Winstbelastingen | (71.277) | (43.373) |
| Winst over het boekjaar | 222.329 | 141.749 | |
| Toe te rekenen aan: | |||
| Aandeelhouders van de vennootschap | 216.213 | 141.011 | |
| Minderheidsbelang | 6.116 | 738 | |
| Winst over het boekjaar | 222.329 | 141.749 | |
| (5.45) | Gewone winst per aandeel (EUR) | 3,11 | 2,05 |
| (5.45) | Verwaterde winst per aandeel (EUR) | 2,86 | 1,91 |
2 G e c o n s o l i d e e r d o v e r z i c h t v a n h e t t o t a a l r e s u l t a a t
Voor het jaar geëindigd op 31 december
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| Valutaomrekenverschillen op buitenlandse activiteiten | |||
| (inclusief minderheidsbelang) | (57.220) | (31.492) | |
| Effectief deel van veranderingen in de reële waarde van afdekking | |||
| netto-investeringen | 7.672 | – | |
| Kosten van op aandelen gebaseerde betalingen | 5.643 | 5.945 | |
| Actuariële winsten (en verliezen) op toegezegd-pensioenregelingen | |||
| (na belasting) | 5.034 | 6.858 | |
| Effectief deel van veranderingen in de reële waarde van kasstroom | |||
| afdekkingen (na belasting) | 1.304 | 4.407 | |
| Reële waarde verandering van activa aangehouden voor verkoop | 3.317 | – | |
| Uitgifte converteerbare obligatielening | – | (2.221) | |
| Overige mutaties | (314) | (195) | |
| Baten en lasten rechtstreeks verantwoord in het eigen vermogen | (34.564) | (16.698) | |
| Winst over het boekjaar | 222.329 | 141.749 | |
| Totaalresultaat over het boekjaar | 187.765 | 125.051 | |
| Toe te rekenen aan: | |||
| Aandeelhouders van de vennootschap | 182.036 | 124.759 | |
| Minderheidsbelang | 5.729 | 292 | |
| Totaalresultaat over het boekjaar | 187.765 | 125.051 |
3 Geconsolideerde balans
Per 31 december
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| Activa | |||
| (5.35) | Materiële vaste activa | 599.298 | 412.232 |
| (5.36) | Immateriële activa | 407.587 | 368.881 |
| (5.38) | Investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode | 1.542 | 1.853 |
| (5.39) | Overige beleggingen | 6.265 | 3.498 |
| (5.40) | Uitgestelde belastingvorderingen | 18.037 | 23.531 |
| Totaal vaste activa | 1.032.729 | 809.995 | |
| (5.41) | Voorraden | 44.320 | 47.403 |
| (5.42) | Handelsvorderingen en overige vorderingen | 549.732 | 472.605 |
| (5.34) | Actuele winstbelastingvorderingen | 1.375 | 4.647 |
| (5.43) | Liquide middelen | 71.974 | 71.048 |
| Totaal vlottende activa | 667.401 | 595.703 | |
| Totaal activa | 1.700.130 | 1.405.698 | |
| Eigen vermogen | |||
| Aandelenkapitaal | 3.521 | 3.479 | |
| Agioreserve | 301.550 | 301.539 | |
| Overige reserves | 178.705 | 116.388 | |
| Onverdeeld resultaat | 216.213 | 141.011 | |
| Totaal eigen vermogen toe te rekenen aan de aandeelhouders | 699.989 | 562.417 | |
| Minderheidsbelang | 7.033 | 3.364 | |
| (5.44) | Totaal eigen vermogen | 707.022 | 565.781 |
| Verplichtingen | |||
| (5.46) | Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | 449.957 | 341.997 |
| (5.47) | Personeelsbeloningen | 30.333 | 38.745 |
| (5.48) | Voorzieningen | 16.278 | 13.888 |
| (5.40) | Uitgestelde belastingverplichtingen | 486 | 357 |
| Totaal langlopende verplichtingen | 497.054 | 394.987 | |
| (5.43) | Rekening-courantkredieten banken | 78.443 | 42.879 |
| (5.46) | Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | 6.460 | 57.010 |
| (5.49) | Schulden aan leveranciers en overige kortlopende verplichtingen | 321.715 | 285.758 |
| Belastingen en premies sociale verzekeringen | 29.407 | 23.782 | |
| (5.34) | Actuele winstbelastingverplichtingen | 60.029 | 35.501 |
| Totaal kortlopende verplichtingen | 496.054 | 444.930 | |
| Totaal verplichtingen | 993.108 | 839.917 | |
| Totaal eigen vermogen en verplichtingen | 1.700.130 | 1.405.698 |
4 Geconsolideerd kasstroomoverzicht
Voor het jaar geëindigd op 31 december
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| Kasstroom uit bedrijfsactiviteiten | |||
| Winst over het boekjaar | 222.329 | 141.749 | |
| Aanpassingen voor: | |||
| Afschrijvingen | 107.684 | 78.169 | |
| Amortisatie immateriële activa | 7.093 | 6.212 | |
| Bijzondere waardeverminderingsverliezen | 442 | – | |
| Nettofi nancieringslasten (exclusief wisselkoersresultaat) | 24.438 | 19.233 | |
| Boekwinst op verkoop materiële vaste activa | (3.731) | (2.036) | |
| Op aandelen gebaseerde betalingstransacties die in eigenvermogens | |||
| instrumenten worden afgewikkeld | 5.643 | 8.445 | |
| Winstbelastingen | 71.277 | 43.373 | |
| Kasstroom voor mutaties in werkkapitaal en voorzieningen | 435.175 | 295.145 | |
| Mutaties in voorraden | 449 | 11.171 | |
| Mutaties in handelsvorderingen en overige vorderingen | (70.549) | (70.964) | |
| Mutaties in schulden aan leveranciers en overige kortlopende | |||
| verplichtingen | 36.067 | 39.918 | |
| Mutaties in voorzieningen en personeelsbeloningen | 3.729 | 13.395 | |
| 404.871 | 288.665 | ||
| Betaalde rente | (26.001) | (19.775) | |
| Betaalde winstbelasting | (39.681) | (41.835) | |
| Nettokasstroom uit bedrijfsactiviteiten | 339.189 | 227.055 | |
| Kasstroom uit investeringsactiviteiten | |||
| Ontvangsten uit verkoop materiële vaste activa | 23.213 | 5.414 | |
| Ontvangsten uit verkoop overige beleggingen | 1.005 | 178 | |
| Ontvangen rente | 3.569 | 2.230 | |
| Ontvangen dividenden | 268 | 163 | |
| Verkoop dochterondernemingen (exclusief verkochte geldmiddelen) | 313 | – | |
| Aankoop dochterondernemingen (exclusief gekochte geldmiddelen) | (68.198) | (77.976) | |
| Investeringen in materiële vaste activa | (291.033) | (182.903) | |
| Uitgaven voor activa in aanbouw | (41.443) | (41.957) | |
| Investeringen in immateriële activa | (1.592) | (2.834) | |
| Intern ontwikkelde immateriële activa | (7.054) | (4.259) | |
| Mutaties investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode | (2) | (102) | |
| Investeringen in overige beleggingen | (121) | (444) | |
| Nettokasstroom uit investeringsactiviteiten | (381.075) | (302.490) | |
4 Geconsolideerd kasstroomoverzicht (vervolg)
Voor het jaar geëindigd op 31 december
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| Kasstroom uit financieringsactiviteiten | |||
| Uitgifte langlopende leningen | 118.847 | 100.000 | |
| Inkoop van eigen aandelen | (33.803) | (28.715) | |
| Betalingen uit de uitoefening van aandelenopties | (22.124) | (16.193) | |
| Ontvangsten uit de verkoop van ingekochte eigen aandelen | 32.779 | 34.187 | |
| Afl ossing van leningen | (61.589) | (3.268) | |
| Betaald dividend | (23.429) | (19.335) | |
| Nettokasstroom uit financieringsactiviteiten | 10.681 | 66.676 | |
| Netto toename van liquide middelen in het jaar | (31.205) | (8.759) | |
| Liquide middelen per 1 januari | 28.169 | 39.462 | |
| Effecten van koersverschillen op aangehouden liquide middelen | (3.433) | (2.534) | |
| Liquide middelen per 31 december | (6.469) | 28.169 | |
| Presentatie in balans | |||
| Liquide middelen | 71.974 | 71.048 | |
| Rekening-courantkredieten banken | (78.443) | (42.879) | |
| (6.469) | 28.169 |
5 Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening
5.1 Algemeen
Fugro N.V. (de onderneming) is statutair gevestigd in Leidschendam, Nederland. De geconsolideerde jaarrekening van de onderneming voor het jaar geëindigd op 31 december 2007 bestaat uit de onderneming en haar dochterondernemingen (tezamen 'de Groep' genoemd), inclusief het aandeel van de Groep in investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode. Een overzicht van de belangrijkste dochterondernemingen is opgenomen in hoofdstuk 6. De jaarrekening is door de Directie opgesteld en is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen op 6 maart 2008. De publicatie vindt plaats op 7 maart 2008. De jaarrekening zal ter vaststelling worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 14 mei 2008. De Nederlandstalige jaarrekening is de offi ciële jaarrekening. Ten aanzien van de vennootschappelijke winst- en verliesrekening van Fugro N.V. is gebruikgemaakt van de vrijstelling ingevolge artikel 2:402 BW.
5.2 O v e r e e n s t e m m i n g s v e r k l a r i n g
De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met International Financial Reporting Standards (IFRS) zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-IFRS).
5.3 Belangrijke grondslagen voor de financiële verslaggeving
5.3.1 Grondslagen van opmaak en waardering
De jaarrekening wordt gepresenteerd in EUR x 1.000, tenzij anders aangegeven. De euro is de functionele valuta en presentatievaluta van Fugro.
De basis voor het opstellen van de jaarrekening is historische kostprijs, met uitzondering van de volgende activa en verplichtingen die tegen reële waarde worden gewaardeerd: afgeleide fi nanciële instrumenten (derivaten), activa beschikbaar voor verkoop en de fondsbeleggingen met betrekking tot toegezegd-pensioenregelingen. Het opmaken van de jaarrekening vereist van het management dat zij beoordelingen, inschattingen en aannames maakt die de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde bedragen voor activa, verplichtingen, baten en lasten beïnvloeden. Werkelijke resultaten kunnen echter afwijken van gemaakte inschattingen.
De gemaakte inschattingen en daarmee samenhangende aannames zijn gebaseerd op historische ervaringen en diverse andere factoren die onder de gegeven omstandigheden als redelijk worden beschouwd. De gemaakte inschattingen en aannames hebben gediend als basis voor de beoordeling van de waarde van de verantwoorde activa en verplichtingen waarvoor vanuit andere bronnen de omvang op dit moment nog niet blijkt. Schattingen en onderliggende aannames worden voortdurend beoordeeld. Wijzigingen in schattingen en aannames worden verwerkt in de periode waarin de schattingen worden herzien als de herziening uitsluitend op de desbetreffende periode betrekking heeft, of in de periode van herziening en toekomstige perioden als de herziening zowel de huidige als toekomstige perioden beïnvloedt.
Beoordelingen door het management in de toepassing van EU-IFRS die een belangrijk effect hebben op de jaarrekening en inschattingen met een belangrijk risico van een materiële onjuistheid in het volgende jaar zijn opgenomen in toelichting 5.60.
De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn door alle dochterondernemingen en geassocieerde deelnemingen consistent toegepast voor alle in deze geconsolideerde jaarrekening gepresenteerde perioden.
5.3.2 Nog niet toegepaste nieuwe standaarden en interpretaties
Een aantal nieuwe standaarden, wijzigingen op standaarden en interpretaties zijn in 2007 nog niet van kracht en zijn derhalve niet toegepast op deze geconsolideerde jaarrekening:
- IFRS 8 Operationele segmenten ('Operationele segmenten') introduceert voor de rapportage op basis van segmenten de zogeheten 'managementbenadering'. Onder IFRS 8, die in 2009 verplicht van toepassing wordt op de jaarrekening van de Groep, dient gesegmenteerde informatie bekend te worden gemaakt op basis van interne rapportages die op regelmatige basis door de belangrijkste operationele besluitvormende functionaris van de groep (de 'Chief Operating Decision Maker') worden gebruikt om de ontwikkeling van elk segment te beoordelen en middelen toe te kennen. De Groep evalueert momenteel de mogelijke effecten van deze standaard.
- In de herziene versie van IAS 23 Financieringskosten verdwijnt de bestaande keuzemogelijkheid om fi nancieringskosten onmiddellijk als last te verantwoorden of te activeren. Volgens de herziene voorschriften dient een entiteit de fi nancieringskosten die direct toerekenbaar zijn aan de acquisitie, constructie of productie van
een in aanmerking komend actief te activeren als onderdeel van de kosten van dat actief. De herziene versie van IAS 23 wordt in 2009 verplicht van toepassing op de jaarrekening van de Groep en zal een stelselwijziging betekenen voor de Groep. In overeenstemming met de overgangsbepalingen zal de Groep de herziene IAS 23 toepassen op in aanmerking komende activa waarvoor de activering van de fi nancieringskosten op of na de datum van inwerkingtreding ingaat.
- IAS 1 Presentation of Financial Statements (revised) Als onderdeel van het verbeterproject van de IASB zijn enkele wijzigingen vastgesteld in IAS 1. De wijzigingen hebben met name betrekking op de presentatie van mutaties in het eigen vermogen, waarbij mutaties als gevolg van transacties met aandeelhouders apart moeten worden gepresenteerd en waar voor een andere opzet van de overzichten van de overige mutaties in het eigen vermogen kan worden gekozen. Daarnaast dient bij herziening van de vergelijkende cijfers ook een openingsbalans te worden opgenomen voor de vergelijkende periode. De Groep evalueert momenteel de impact van deze standaard.
- IFRIC 11 IFRS 2 Transacties in groepsaandelen en ingekochte eigen aandelen schrijft voor dat een op aandelen gebaseerde betalingsovereenkomst waarbij een entiteit goederen of diensten ontvangt in ruil voor toegekende rechten op haar eigen vermogeninstrumenten wordt verwerkt als een op aandelen gebaseerde betalingsovereenkomst die in aandelen wordt afgewikkeld, ongeacht de manier waarop de eigen vermogeninstrumenten zijn verworven. IFRIC 11 wordt in 2008 verplicht van toepassing op de jaarrekening van de Groep en dient dan met terugwerkende kracht te worden toegepast. IFRIC 11 zal naar verwachting geen invloed op de geconsolideerde jaarrekening hebben.
- IFRIC 12 Dienstverlening uit hoofde van concessieovereenkomsten geeft richtlijnen voor bepaalde waarderings- en verwerkingsaspecten van de verslaglegging van concessieovereenkomsten bij publiek-private samenwerking. IFRC 12, die in 2008 verplicht van toepassing wordt op de jaarrekening van de Groep, zal naar verwachting geen invloed op de geconsolideerde jaarrekening hebben.
- IFRIC 13 Customer Loyalty Programmes ('klantenbindingsprogramma's') behandelt de verantwoording van klantenbindingsprogramma's die entiteiten toepassen of waaraan zij op andere wijze deelnemen. De interpretatie gaat in op de verslaggeving van programma's waarbij de klant loyaliteitspunten kan inruilen voor toekenningen zoals gratis of goedkopere goederen of diensten. IFRIC 13, die in 2008 verplicht van toepassing wordt op de jaarrekening van de Groep, zal naar verwachting geen invloed hebben op de geconsolideerde jaarrekening.
- IFRIC 14 IAS 19 The Limit on a Defi ned Benefi t Asset, Minimum Funding Requirements and their Interaction ('Beperking van de activa uit hoofde van toegezegd-pensioenregelingen, minimumdekkingsvereisten en hun onderlinge samenhang') verduidelijkt wanneer terugstortingen of lagere toekomstige pensioenpremies uit hoofde van toegezegd-pensioenregelingen als beschikbaar worden beschouwd en behandelt de impact van minimumdekkingsvereisten op dergelijke activa. Verder wordt aangegeven wanneer een minimumdekkingsvereiste kan leiden tot de opname van een verplichting. IFRIC 14 wordt in 2008 verplicht van toepassing op de jaarrekening van de Groep en dient met terugwerkende kracht te worden toegepast. De Groep heeft de eventuele gevolgen van de interpretatie nog niet bepaald.
- IFRS 3/IAS 27 IFRS 3, en als een gevolg IAS 27, is aangepast op diverse punten. Belangrijkste wijzigingen hebben betrekking op de verwerking van minderheidsbelangen, bedrijfscombinaties in fases en wijzigingen in het belang dat wordt gehouden. Tevens zullen onder deze standaard kosten van acquisitie ten laste van het resultaat moeten worden verantwoord in plaats van onderdeel uit te maken van de goodwill. Deze gewijzigde standaard zal hierdoor van invloed zijn op het resultaat van de groep bij toekomstige acquisities.
Opgemerkt wordt dat niet alle bovenstaande standaarden en interpretaties goedgekeurd zijn door de EU.
5.4 Grondslagen voor consolidatie
5.4.1 Dochterondernemingen
Dochterondernemingen zijn die ondernemingen waarin Fugro N.V. beslissende zeggenschap heeft. Beslissende zeggenschap houdt in dat Fugro direct dan wel indirect de fi nanciële en operationele bedrijfsvoering van een onderneming beheerst met als doel voordelen te behalen uit de activiteiten van die onderneming. Bij de beoordeling of er sprake is van zeggenschap wordt rekening gehouden met potentiële stemrechten die uitoefenbaar zijn. De jaarrekeningen van dochterondernemingen zijn in de geconsolideerde jaarrekening opgenomen vanaf de datum dat beslissende zeggenschap verworven wordt tot het moment dat Fugro beslissende zeggenschap verliest.
5.4.2 Geassocieerde deelnemingen (investeringen verwerkt volgens de 'equity'-methode)
Geassocieerde deelnemingen zijn die ondernemingen waar de Groep invloed van betekenis heeft op de fi nanciële en operationele bedrijfsvoering zonder beslissende zeggenschap te hebben. Het aandeel van de Groep in geassocieerde deelnemingen wordt in de geconsolideerde jaarrekening opgenomen op basis van de equitymethode, bepaald volgens de grondslagen van Fugro N.V. Deze ondernemingen worden verantwoord vanaf de datum dat invloed van betekenis verworven wordt tot het moment dat Fugro dergelijke invloed verliest. Wanneer het aandeel van de Groep in de verliezen meer bedraagt dan de boekwaarde van de geassocieerde deelneming, wordt de boekwaarde op nihil gesteld en worden verdere verliezen niet meer verwerkt, behalve voor zover de Groep een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting is aangegaan of betalingen heeft verricht namens de geassocieerde deelneming.
5.4.3 Overige beleggingen
Overige beleggingen zijn die ondernemingen waar de Groep een minderheidsbelang in de activiteiten heeft en waarop de Groep geen beslissende zeggenschap of invloed van betekenis uit kan oefenen. Dergelijke beleggingen worden gewaardeerd op basis van reële waarde of tegen verkrijgingsprijs voor zover de reële waarde van de investering op balansdatum niet betrouwbaar kan worden vastgesteld. Bij waardering tegen verkrijgingsprijs worden dividenden verantwoord in de winst- en verliesrekening op het moment dat ze opeisbaar zijn.
5.4.4 Geëlimineerde transacties in de consolidatie
Balansposities tussen ondernemingen in de Groep, transacties tussen deze ondernemingen en niet-gerealiseerde winsten op dergelijke transacties worden geëlimineerd bij het opstellen van de geconsolideerde jaarrekening. Niet-gerealiseerde winsten van transacties van de Groep met geassocieerde deelnemingen worden geëlimineerd naar rato van het belang dat de Groep in de onderneming heeft. Niet-gerealiseerde verliezen worden op dezelfde manier geëlimineerd als niet-gerealiseerde winsten, echter alleen voor zover geen aanwijzing voor een bijzondere waardevermindering bestaat.
5.5 Vreemde valuta
5.5.1 Vreemdevalutatransacties en omrekening
Transacties in vreemde valuta worden in EUR omgerekend tegen de geldende wisselkoers per transactiedatum. In vreemde valuta luidende monetaire activa en verplichtingen op balansdatum worden in EUR omgerekend tegen de op balansdatum geldende koers. Omrekeningsverschillen worden hierbij in de winst- en verliesrekening verantwoord. Niet-monetaire activa en verplichtingen in vreemde valuta die tegen historische kostprijs worden gewaardeerd, worden in EUR omgerekend tegen de op balansdatum geldende wisselkoers. Niet-monetaire activa en verplichtingen in vreemde valuta die tegen reële waarde worden opgenomen, worden in EUR omgerekend tegen de wisselkoersen die golden op de datum waarop de waarde werd bepaald. De bij omrekening optredende valutakoersverschillen worden in de winst- en verliesrekening opgenomen, met uitzondering van een fi nanciële verplichting die wordt aangemerkt als afdekking van de nettoinvestering in een buitenlandse activiteit.
Een samenvatting van de belangrijkste wisselkoersen zoals toegepast in het boekjaar en vorige boekjaren is:
| USD op jaareinde |
USD gemiddeld |
GBP op jaareinde |
GBP gemiddeld |
|
|---|---|---|---|---|
| 2007 | 0,68 | 0,73 | 1,36 | 1,46 |
| 2006 | 0,76 | 0,79 | 1,49 | 1,47 |
| 2005 | 0,85 | 0,81 | 1,46 | 1,46 |
| 2004 | 0,73 | 0,81 | 1,42 | 1,47 |
| 2003 | 0,79 | 0,88 | 1,42 | 1,45 |
5.5.2 De jaarrekening van buitenlandse activiteiten
De activa en verplichtingen van buitenlandse activiteiten, met inbegrip van goodwill en bij consolidatie ontstane reële waardecorrecties, worden in EUR omgerekend tegen de koersen die gelden op de balansdatum. De omzet en kosten van buitenlandse activiteiten worden in EUR omgerekend tegen koersen die de wisselkoersen op de transactiedatum benaderen. Valutaomrekeningsverschillen hieruit worden rechtstreeks in het eigen vermogen gebracht en worden in een afzonderlijke component van het eigen vermogen gepresenteerd. Sinds 1 januari 2003, de overgangsdatum van de Groep naar IFRS, worden deze verschillen verwerkt in de reserve omrekeningsverschillen. Als een buitenlandse activiteit geheel of gedeeltelijk wordt verkocht, wordt het corresponderende bedrag uit de reserve omrekeningsverschillen overgeboekt naar de winst- en verliesrekening.
5.5.3 Nettoinvesteringen in buitenlandse activiteiten
Wisselkoersverschillen voortvloeiend uit het omrekenen van nettoinvesteringen in buitenlandse activiteiten worden opgenomen in de reserve omrekeningsverschillen. Ze worden ten laste, dan wel ten gunste van de winsten verliesrekening gebracht op het moment van verkoop van de buitenlandse activiteit.
Van resultaten op derivaten, die als hedge van een nettoinvestering in een buitenlandse activiteit dienen, wordt het gedeelte dat als effectieve hedge wordt bestempeld, verantwoord in het eigen vermogen. Het ineffectieve gedeelte wordt direct ten gunste dan wel ten laste van de winst- en verliesrekening gebracht.
5.6 Bepaling reële waarde
Een aantal grondslagen en de informatieverschaffi ng van de Groep vereisen de bepaling van de reële waarde van zowel fi nanciële als niet-fi nanciële activa en verplichtingen. Voor waarderings- en informatieverschaffi ngsdoeleinden is de reële waarde op basis van de volgende methoden bepaald. Waar van toepassing wordt nadere informatie over de uitgangspunten voor de bepaling van de reële waarde vermeld bij het onderdeel van deze toelichting dat specifi ek op het betreffende actief of passief van toepassing is.
5.6.1 Materiële vaste activa
De reële waarde van materiële vaste activa die ten gevolge van een bedrijfscombinatie zijn opgenomen, is gebaseerd op marktwaarde. De marktwaarde van vastgoed is de geschatte waarde waarvoor een onroerende zaak op de waarderingsdatum kan worden verhandeld tussen een koper en verkoper die ter zake goed zijn geïnformeerd in een transactie op zakelijke, objectieve grondslag waarin beide partijen zorgvuldig en zonder dwang hebben gehandeld. De marktwaarde van overige materiële vaste activa en inventaris is gebaseerd op de genoteerde marktprijzen van vergelijkbare activa.
5.6.2 Immateriële activa
De reële waarde van octrooien en handelsmerken die als onderdeel van een bedrijfscombinatie zijn verworven, wordt bepaald aan de hand van de gedisconteerde geschatte royalty's die dankzij het eigendom van het octrooi of het handelsmerk zijn vermeden. De reële waarde van andere immateriële activa is gebaseerd op de verwachte contante waarde van de kasstroom uit het gebruik en de uiteindelijke verkoop van de activa.
5.6.3 Voorraden
De reële waarde van voorraden die als onderdeel van een bedrijfscombinatie zijn verworven, wordt bepaald op basis van de geschatte verkoopprijs in het kader van de normale bedrijfsvoering, verminderd met de geschatte kosten van voltooiing en de verkoopkosten, plus een redelijke winstmarge waarin de voltooiings- en verkoopinspanning tot uitdrukking komt.
5.6.4 Derivaten
De reële waarde van valutatermijncontracten is gebaseerd op de genoteerde marktprijs, indien voorhanden. Indien geen genoteerde marktprijs beschikbaar is, wordt de reële waarde geschat door het verschil tussen de contractuele en de actuele termijnprijs voor de resterende looptijd contant te maken op basis van een risicovrije rentevoet (ontleend aan staatsobligaties).
5.6.5 Niet-afgeleide financiële verplichtingen
De reële waarde van niet-afgeleide fi nanciële verplichtingen wordt bepaald ten behoeve van de informatieverschaffi ng en berekend op basis van de contante waarde van toekomstige afl ossingen en rentebetalingen, gedisconteerd tegen de marktrente per verslagdatum. De marktwaarde van de vreemdvermogenscomponent van een converteerbare obligatie wordt bepaald op basis van een vergelijkbare verplichting zonder conversieoptie. Voor fi nanciële leases wordt de marktrente bepaald aan de hand van vergelijkbare leaseovereenkomsten.
5.7 Afgeleide financiële instrumenten en hedging
5.7.1 Afgeleide financiële instrumenten (derivaten)
De Groep maakt gebruik van afgeleide fi nanciële instrumenten om valutarisico's af te dekken die ontstaan uit operationele en fi nancieringsactiviteiten. In overeenstemming met het treasurybeleid van de Groep worden geen derivaten voor handelsdoeleinden aangehouden dan wel uitgegeven. Derivaten die echter niet voldoen aan de vereisten voor hedge-accounting worden als handelsinstrumenten verantwoord.
Derivaten worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde; toerekenbare transactiekosten worden in de winst- en verliesrekening verantwoord. Na de eerste opname worden derivaten gewaardeerd tegen reële waarde. De winst of het verlies uit opvolgende herwaarderingen naar reële waarde wordt onmiddellijk in de winst- en verliesrekening opgenomen tenzij hedge-accounting wordt toegepast. Indien derivaten echter voor hedge-accounting in aanmerking komen, is de opname van een resulterende winst of verlies afhankelijk van de aard van de post die wordt afgedekt (zie waarderingsgrondslag 5.7.2 en verder).
5.7.2 Kasstroomhedges
Wanneer een afgeleid fi nancieel instrument wordt aangewezen als een hedge voor de veranderlijkheid van kasstromen voortvloeiend uit een in de balans verantwoord actief of een verplichting of een verwachte transactie die zeer waarschijnlijk zal plaatsvinden, dan wordt het effectieve deel van winst of verlies op het afgeleid fi nancieel instrument direct in het eigen vermogen verwerkt. Wanneer de verwachte transactie tot gevolg heeft dat er een niet-monetair actief dan wel een verplichting wordt verantwoord, dan wordt de cumulatieve bate of last uit het eigen vermogen verwijderd en verantwoord als onderdeel van de initiële kostprijs of waardering van het actief of verplichting.
Wanneer de hedge van een verwachte transactie echter uiteindelijk resulteert in de verantwoording van een monetair actief of monetaire verplichting, dan worden de samenhangende cumulatieve winsten of verliezen uit het eigen vermogen verwijderd en in de winst- en verliesrekening verantwoord in dezelfde periode of perioden dat het actief dan wel de verplichting winst of verlies genereert. Voor kasstroomhedges die niet onder de hiervoor genoemde richtlijnen vallen, worden de samenhangende cumulatieve winsten of verliezen vanuit het eigen vermogen verwijderd en in de winst- en verliesrekening verantwoord in dezelfde periode of perioden dat de verwachte transactie winst of verlies genereert. Het ineffectieve deel wordt direct in de winst- en verliesrekening verantwoord.
Wanneer een hedge-instrument verloopt, verkocht of beëindigd wordt, of de hedge wordt verbroken, maar de afgedekte transactie naar verwachting toch nog plaats zal vinden, blijft de cumulatieve bate of last op dat moment in het eigen vermogen tot het moment dat de transactie plaatsvindt, waarna afwikkeling volgens bovenstaande richtlijnen volgt. Indien het echter onwaarschijnlijk is dat de afgedekte transactie nog plaats zal vinden, wordt de in het eigen vermogen verantwoorde cumulatieve bate of last onmiddellijk in de winst- en verliesrekening verantwoord.
5.7.3 Hedge van monetaire activa en verplichtingen
Wanneer een afgeleid fi nancieel instrument wordt gebruikt om het valutarisico op een verantwoord monetair actief of verplichting in economische zin af te dekken, worden baten of lasten voortvloeiend uit het hedge-instrument in de winst- en verliesrekening verantwoord.
5.8 Materiële vaste activa
5.8.1 Activa in eigendom
Materiële vaste activa worden verantwoord tegen kostprijs verminderd met cumulatieve afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen (zie grondslag 5.14). De verantwoorde waarde van in eigen beheer vervaardigde activa bestaat uit kosten van materiaal, kosten van directe manuren en een redelijk gedeelte van direct toerekenbare overheadkosten. De fi nancieringskosten die samenhangen met de verwerving of bouw van in aanmerking komende activa worden als last in de winst- en verliesrekening opgenomen wanneer zij worden gemaakt. Een actief dat wordt vervaardigd of ontwikkeld voor toekomstig gebruik wordt geclassifi ceerd als materiële vaste activa in aanbouw en wordt gewaardeerd tegen kostprijs tot het moment dat constructie of ontwikkeling is afgerond, waarna het geclassifi ceerd wordt als gebouwen en terreinen, machines en installaties, schepen of overige materiële vaste activa.
Wanneer een actief uit meerdere componenten met een uiteenlopende gebruiksduur bestaat, dan worden de componenten separaat afgeschreven.
5.8.2 Activa in lease
Leaseovereenkomsten waarbij de Groep feitelijk alle risico's en voordelen van eigendom heeft, worden geclassifi ceerd als fi nanciële lease. Materiële vaste activa die door fi nanciële lease zijn verworven, worden bij eerste opname gewaardeerd tegen de laagste van de reële waarde en de contante waarde van de minimale leasebetalingen bij aanvang van de lease, verminderd met cumulatieve afschrijvingen (zie grondslag 5.8.4) en bijzondere waardeverminderingen (zie grondslag 5.14). Na de eerste opname vindt verwerking plaats volgens de van toepassing zijnde grondslag. Activa uit operationele leaseovereenkomsten worden niet in de balans van de Groep opgenomen. Leasebetalingen worden verantwoord conform grondslag 5.22.2 en 5.22.3.
5.8.3 Uitgaven na initiële investering
Vervangingsuitgaven die samenhangen met materiële vaste-activacomponenten worden geactiveerd mits de toekomstige economische voordelen voortvloeiend uit het actief naar de Groep zullen gaan en de kosten van dergelijke vervangingsuitgaven betrouwbaar bepaald kunnen worden. Alle andere uitgaven worden als last in de winst- en verliesrekening verantwoord wanneer zij gemaakt worden.
5.8.4 Afschrijving
Afschrijvingen worden lineair ten laste van de winst- en verliesrekening gebracht op basis van de geschatte gebruiksduur van ieder onderdeel van een materieel vast actief.
Afschrijvingsmethoden, gebruiksduur en restwaarde worden op de balansdatum opnieuw beoordeeld. De geschatte gebruiksduur van materiële vaste activa varieert en is voor de verschillende onderdelen als volgt:
| Categorie | Jaar |
|---|---|
| Gebouwen en terreinen | |
| Terreinen | oneindig |
| Gebouwen | 20 – 40 |
| Inrichting en installaties gebouwen | 5 – 10 |
| Schepen | |
| Schepen en hefeilanden | 2 – 25 |
| Categorie | Jaar |
|---|---|
| Machines en installaties | |
| Machines en installaties | 4 – 10 |
| Survey-materieel | 3 – 5 |
| Vliegtuigen | 5 – 10 |
| AUV's en ROV's | 6 – 7 |
| Computers en kantoormeubelen | 3 – 4 |
| Vervoermiddelen | 4 |
| Overige | |
| Onderhoudscomponenten | 3 – 5 |
| Gebruikte machines en installaties | 1 – 2 |
5.9 Immateriële activa
5.9.1 Goodwill
Als onderdeel van de overgang naar IFRS heeft de Groep ervoor gekozen alleen de verwerking van bedrijfscombinaties welke hebben plaatsgevonden op of na 1 januari 2003 aan te passen. Bij overnames van vóór 1 januari 2003 betreft de goodwill het bedrag zoals dat in het vorige stelsel, Dutch GAAP, werd verwerkt. Alle overnames zijn opgenomen onder toepassing van de 'purchase accounting method'. Goodwill na 1 januari 2003 vloeit voort uit de overname van dochterondernemingen en investeringen verwerkt volgens de 'equity' methode. Voor verwervingen vertegenwoordigt goodwill het verschil tussen de kostprijs van de overname en de netto reële waarde van de overgenomen identifi ceerbare activa, verplichtingen en voorwaardelijke verplichtingen. Is dat verschil negatief (negatieve goodwill), dan wordt dit onmiddellijk in de winst- en verliesrekening verantwoord. Bij de overname van een minderheidsbelang in een dochteronderneming komt de goodwill overeen met het verschil tussen de kostprijs van de extra investering en de boekwaarde van de netto-activa die per de overnamedatum worden verworven.
Goodwill is verantwoord tegen kostprijs verminderd met cumulatieve bijzondere waardeverminderingen. Goodwill is toegerekend aan kasstroomgenererende eenheden. Goodwill wordt niet afgeschreven, maar jaarlijks, of indien er een indicatie is voor een bijzondere waardevermindering, getest op impairment (bijzondere waardevermindering, zie grondslag 5.14). Met betrekking tot investeringen verwerkt volgens de 'equity'-methode is de boekwaarde van de goodwill opgenomen in de boekwaarde van de investering.
5.9.2 Onderzoek en ontwikkeling
Uitgaven in verband met onderzoeksactiviteiten, gemaakt met als doel nieuwe wetenschappelijke en technische kennis te vergaren, worden ten laste van de winst- en verliesrekening gebracht wanneer zij worden gemaakt. De Groep geeft substantiële bedragen uit aan onderzoek en ontwikkeling. Doordat het merendeel hiervan plaatsvindt in het kader van projecten voor derden is kwantifi cering van de totale uitgaven aan technische ontwikkeling en onderzoek niet goed mogelijk.
Kosten voor ontwikkelingsactiviteiten, waarbij onderzoeksresultaten worden aangewend voor de ontwikkeling van nieuwe of verbeterde software, worden geactiveerd indien het product of proces technisch en commercieel haalbaar is en de Groep over voldoende middelen beschikt om de ontwikkeling te voltooien. Dergelijke geactiveerde uitgaven bestaan uit materiaalkosten, direct geleverde arbeid en een toerekenbaar deel van de directe overheadkosten.
5.9.3 Software en overige immateriële activa
Overige door de Groep verworven en ontwikkelde immateriële activa zijn gewaardeerd tegen kostprijs verminderd met gecumuleerde amortisatie en bijzondere waardeverminderingen (zie grondslag 5.14). De geschatte gebruiksduur van software is vijf jaar.
5.9.4 Uitgaven na initiële investering
Uitgaven na initiële investering voor geactiveerde immateriële activa worden uitsluitend geactiveerd wanneer hierdoor de toekomstige economische voordelen voortvloeiend uit het actief toenemen. Alle overige uitgaven, inclusief uitgaven met betrekking tot intern gegenereerde goodwill, worden als last in de winst- en verliesrekening verwerkt wanneer ze gemaakt worden.
5.9.5 Amortisatie
Amortisatiekosten worden lineair ten laste van de winst- en verliesrekening gebracht op basis van de geschatte gebruiksduur van een immaterieel actief tenzij de gebruiksduur onbepaald is. Goodwill en immateriële activa met een onbepaalde gebruiksduur worden systematisch op balansdatum, of indien er een indicatie is voor een bijzondere waardevermindering, getest op bijzondere waardeverminderingen. Overige immateriële activa worden geamortiseerd vanaf de datum dat ze beschikbaar komen voor gebruik.
5.10 Investering verwerkt volgens de 'equity-methode'
Geassocieerde deelnemingen zijn die ondernemingen waar de Groep invloed van betekenis heeft op de fi nanciële en operationele bedrijfsvoering zonder beslissende zeggenschap te hebben. Het aandeel van de Groep in geassocieerde deelnemingen wordt in de geconsolideerde jaarrekening opgenomen op basis van de equitymethode, bepaald volgens de grondslagen van Fugro N.V. Deze ondernemingen worden verantwoord vanaf de datum dat invloed van betekenis verworven wordt tot het moment dat Fugro dergelijke invloed verliest. Wanneer het aandeel van de Groep in de verliezen meer bedraagt dan de boekwaarde van de geassocieerde deelneming, wordt de boekwaarde op nihil gesteld en worden verdere verliezen niet meer verwerkt, behalve voor zover de Groep een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting is aangegaan of betalingen heeft verricht namens de geassocieerde deelneming.
5.11 Voorraden
5.11.1 Seismische data
De voorraad seismische data bestaat uit bestaande of in ontwikkeling zijnde seismische data die vrij aan één of meerdere opdrachtgevers verkocht kunnen worden. Deze seismische data worden gewaardeerd tegen kostprijs of netto opbrengstwaarde indien deze lager is. De kostprijs is inclusief directe kosten en een toe te rekenen deel van overheadkosten, maar exclusief een winstopslag. Aangezien verkopen naar verwachting leiden tot een lagere verwachte netto-opbrengstwaarde van de seismische data, wordt met een dergelijke verwachte verlaging op het moment van de verkoop gedurende het verslagjaar reeds rekening gehouden. Daarnaast wordt de nettoopbrengstwaarde regelmatig en op iedere balansdatum door de Groep opnieuw beoordeeld.
5.11.2 Onderhanden werk
Onderhanden werk voor reeds geleverde diensten en goederen op nog niet afgeronde werken wordt gewaardeerd tegen kostprijs vermeerderd met gerealiseerde winst tot balansdatum (zie grondslag 5.21.1) en verminderd met een voorziening voor voorzienbare verliezen en reeds gefactureerde bedragen. De kostprijs is inclusief alle uitgaven die direct gerelateerd zijn aan het specifi eke project en gealloceerde vaste en direct toerekenbare overheadkosten betrekking hebbende op contractactiviteiten van de Groep op basis van normale bezetting. Indien betalingen van klanten de verantwoorde omzet overtreffen wordt het meerdere gepresenteerd als vooruitgefactureerde termijnen op onderhanden werk.
5.11.3 Overige voorraden
De overige voorraden zijn opgenomen tegen kostprijs of netto opbrengstwaarde indien deze lager is. De netto opbrengstwaarde is de geschatte verkoopprijs in de gewone bedrijfsuitoefening, verminderd met de geschatte kosten van voltooiing en de verkoopkosten. De kosten van overige voorraden zijn gebaseerd op het fi rst-in-fi rstoutprincipe en zijn inclusief kosten bij aankoop om de goederen naar de bestaande locatie en in de huidige conditie te brengen.
5.12 Handelsvorderingen en overige vorderingen
Geleverde diensten en goederen op afgeronde werken die echter nog niet aan de klant zijn gefactureerd zijn opgenomen onder handelsvorderingen als 'Nog niet gefactureerde omzet op gereed werk'.
Handelsvorderingen en overige vorderingen zijn gewaardeerd tegen de reële waarde inclusief eventuele toerekenbare transactiekosten. Na de eerste opnamen worden vorderingen verantwoord op basis van geamortiseerde kostprijs, gebruikmakend van de effectieve interest methode verminderd met eventuele bijzondere waardeverminderingsverliezen (zie grondslag 5.14).
5.13 Liquide middelen
Liquide middelen, bestaande uit banksaldi en direct opvraagbare deposito's, worden bij eerste opname gewaardeerd tegen de reële waarde inclusief eventuele toerekenbare transactiekosten. Na de eerste opnamen worden liquide middelen verantwoord op basis van geamortiseerde kostprijs, gebruikmakend van de effectieve interest methode verminderd met eventuele bijzondere waardeverminderingsverliezen. Direct opvraagbare rekeningencourant vormen een integraal onderdeel van liquide middelen en worden als zodanig verantwoord in het kasstroomoverzicht.
5.14 Bijzondere waardevermindering (impairment)
De boekwaarde van activa anders dan voorraden, activa voortvloeiend uit personeelsbeloningen en uitgestelde belastingvorderingen (zie grondslag 5.23) wordt op iedere balansdatum opnieuw beoordeeld om te bepalen of er aanwijzingen zijn voor bijzondere waardeverminderingen. Indien een dergelijke indicatie bestaat, dan wordt de realiseerbare waarde van het actief berekend.
Voor goodwill, immateriële activa met een onbepaalde gebruiksduur of activa die nog niet beschikbaar zijn voor de bedrijfsvoering wordt de realiseerbare waarde op elke balansdatum opnieuw bepaald of indien er een indicatie is voor impairment.
Een impairmentverlies wordt verantwoord op het moment dat de boekwaarde van een actief of een kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort de realiseerbare waarde overtreft. Impairmentverliezen worden ten laste van de winst- en verliesrekening gebracht.
Bijzondere waardeverminderingsverliezen opgenomen met betrekking tot kasstroomgenererende eenheden worden eerst in mindering gebracht op de boekwaarde van eventueel aan kasstroomgenererende eenheden toegerekende goodwill en vervolgens naar rato in mindering gebracht op de boekwaarde van de overige activa van de eenheid.
5.14.1 Berekening van realiseerbare waarde
De realiseerbare waarde van de beleggingen van de Groep in tot einde looptijd aangehouden effecten en tegen geamortiseerde kostprijs gewaardeerde vorderingen wordt berekend als de contante waarde van de verwachte toekomstige kasstromen, gedisconteerd tegen de oorspronkelijke effectieve rente. Kortlopende vorderingen worden niet contant gemaakt.
De realiseerbare waarde van overige activa is gelijk aan de opbrengstwaarde of de bedrijfswaarde, indien deze hoger is. Bij het bepalen van de bedrijfswaarde wordt de contante waarde van de geschatte toekomstige kasstromen berekend met behulp van een disconteringsvoet vóór belasting die de weerslag is van zowel de actuele markttaxaties van de tijdswaarde van geld als van het specifi eke risico met betrekking tot het actief. Voor een actief dat geen kasstromen genereert en dat in hoge mate onafhankelijk is van andere activa, wordt de realiseerbare waarde bepaald voor de kasstroomgenerende eenheid waartoe het actief behoort.
5.14.2 Terugneming van bijzondere waardeverminderingen
Een bijzonder waardeverminderingsverlies voor tot einde looptijd aangehouden tegen geamortiseerde kostprijs gewaardeerde effecten en/of vorderingen wordt teruggenomen indien de stijging na opname van dit verlies van de realiseerbare waarde objectief in verband kan worden gebracht met een gebeurtenis die zich heeft voorgedaan nadat het bijzondere waardeverminderingsverlies was verwerkt.
Een bijzonder waardeverminderingsverlies met betrekking tot goodwill wordt niet teruggenomen. Een bijzonder waardeverminderingsverlies met betrekking tot overige activa wordt teruggenomen indien de schattingen, aan de hand waarvan de realiseerbare waarde was bepaald, veranderd zijn. Bijzondere waardeverminderingen uit voorgaande perioden worden op balansdatum beoordeeld om vast te stellen of er een indicatie is dat de waardevermindering niet meer bestaat of lager is.
Een bijzonder waardeverminderingsverlies wordt uitsluitend teruggenomen voor zover de boekwaarde van het actief na terugname niet hoger wordt dan de boekwaarde die, na aftrek van afschrijvingen, op dat ogenblik zou zijn vastgesteld indien er geen bijzonder waardeverminderingsverlies was verantwoord.
5.15 Aandelenkapitaal
5.15.1 Aandelenkapitaal
Het aandelenkapitaal wordt gekwalifi ceerd als eigen vermogen. De Groep heeft geen preferente aandelen uitgegeven.
5.15.2 In- en verkoop van aandelen
Bij het in- of verkopen van aandelen wordt het bedrag van de betaalde of ontvangen vergoeding, met inbegrip van rechtstreeks toerekenbare kosten, als mutatie van het eigen vermogen verantwoord. Ingekochte eigen aandelen en de resultaten op transacties daarin worden verwerkt onder de 'reserve voor eigen aandelen' en gepresenteerd als afzonderlijke post binnen het totale eigen vermogen.
5.15.3 Dividenden
Dividenden worden als een verplichting verantwoord in de periode waarin zij worden gedeclareerd.
5.16 Converteerbare obligatieleningen
Converteerbare obligaties die geconverteerd kunnen worden in aandelen naar keuze van de houder, waarbij het aantal uitgegeven aandelen niet varieert met mutaties in hun reële waarde, zijn verantwoord als samengestelde fi nanciële instrumenten. Transactiekosten die betrekking hebben op de uitgifte van een samengesteld fi nancieel instrument worden pro rata aan de eigen- en vreemdvermogenscomponent toegerekend. De eigenvermogencomponent van dergelijke converteerbare obligaties wordt bepaald op het verschil tussen de uitgifteopbrengst en de contante waarde van de toekomstige rentebetalingen en afl ossingen, die contant worden gemaakt tegen de marktrente die van toepassing is op vergelijkbare verplichtingen zonder conversieoptie. De ten laste van de winst- en verliesrekening gebrachte rentekosten worden berekend volgens de effectieve-interestmethode.
5.17 Leningen en overige financieringsverplichtingen
Opgenomen leningen en overige fi nancieringsverplichtingen worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde verminderd met toewijsbare transactiekosten. Na de eerste verwerking worden leningen en overige fi nancieringsverplichtingen gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve rentemethode.
5.18 Personeelsbeloningen
5.18.1 Pensioenregelingen op basis van het beschikbare premiestelsel (Defined contribution plans) Bijdragen aan pensioenregelingen op basis van beschikbare premies worden als last in de winst- en verliesrekening verwerkt in de periode waarin deze verschuldigd zijn.
5.18.2 Toegezegde pensioenrechten (Defined benefit plans)
De nettoverplichting van de Groep ten aanzien van toegezegde pensioenrechten wordt voor elke regeling afzonderlijk berekend door een berekening te maken van de contante waarde van de pensioenaanspraken die werknemers in ruil voor hun diensten hebben opgebouwd in de huidige en voorgaande verslagperioden, waarop eventueel niet opgenomen pensioenkosten van verstreken diensttijd en de reële waarde van de fondsbeleggingen in mindering worden gebracht. De disconteringsvoet is het rendement op de balansdatum van solide bedrijfsof overheidsobligaties waarvan de looptijd de termijn van de verplichtingen van de Groep benadert. De berekeningen worden uitgevoerd door gekwalifi ceerde actuarissen volgens de 'projected unit credit'-methode. Wanneer de aanspraken voor een pensioenregeling worden verbeterd, wordt het gedeelte van de hogere aanspraken dat betrekking heeft op verstreken diensttijd van werknemers lineair als last in de winst- en verliesrekening verwerkt over de gemiddelde periode totdat de aanspraken onvoorwaardelijk worden. Voor zover de aanspraken onmiddellijk onvoorwaardelijk worden, wordt de last onmiddellijk in de winst- en verliesrekening verwerkt. Bij het berekenen van de verplichtingen worden alle actuariële winsten en verliezen in de periode waarin deze zich voordoen verwerkt in het overzicht van het totaalresultaat.
Wanneer de berekening resulteert in een vordering voor de Groep, wordt de verwerkte actiefpost beperkt tot een bedrag dat maximaal gelijk is aan het saldo van niet opgenomen pensioenkosten van verstreken diensttijd en de contante waarde van toekomstige terugstortingen door het fonds of lagere toekomstige pensioenpremies.
5.18.3 Langetermijnpersoneelsbeloningen
De nettoverplichting van de Groep voor langetermijnpersoneelsbeloningen anders dan pensioenrechten is het bedrag van de toekomstige aanspraken die werknemers in ruil voor hun diensten hebben verdiend in de huidige en vorige verslagperioden. De verplichting wordt berekend door de 'projected unit credit'-methode toe te passen en wordt gedisconteerd tot de contante waarde waarna de reële waarde van eventueel daarop betrekking hebbende activa in mindering wordt gebracht. De disconteringsvoet is het rendement op de balansdatum van solide bedrijfs- of overheidsobligaties waarvan de looptijd de termijn van de verplichtingen van de Groep benadert. Eventuele actuariële winsten of verliezen worden in de winst- en verliesrekening opgenomen in de periode waarin deze zich voordoen.
5.18.4 Optierechten
Het optieplan geeft een brede groep werknemers de mogelijkheid aandelen Fugro N.V. te verwerven. De reële waarde van opties wordt verantwoord onder de personeelskosten, waartegenover een verhoging van het eigen vermogen staat. De reële waarde wordt gemeten op de dag van toekenning en gealloceerd over de periode waarin de werknemers onvoorwaardelijk recht krijgen op de opties. De reële waarde van toegewezen opties, toegekend vanaf 7 november 2002, wordt gemeten met gebruikmaking van een binominaal model, met inachtname van de voorwaarden en condities waaronder de opties toegewezen zijn. Het als kosten verantwoorde bedrag wordt jaarlijks aangepast aan het werkelijke aantal opties dat uitgeoefend kan worden.
5.19 Voorzieningen
In de balans wordt een voorziening verwerkt wanneer sprake is van een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting voor de Groep als gevolg van een gebeurtenis uit het verleden en het waarschijnlijk is dat voor de afwikkeling van die verplichting een uitstroom van middelen nodig is. Indien het effect daarvan materieel is, worden de voorzieningen vastgesteld door de verwachte toekomstige kasstromen contant te maken met behulp van een disconteringsvoet vóór belasting die een afspiegeling is van de actuele markttaxaties van de tijdswaarde van geld en, indien nodig, van de specifi eke risico's van de verplichting.
5.19.1 Reorganisatie
In verband met reorganisatie wordt een voorziening getroffen wanneer de Groep een gedetailleerd plan voor de reorganisatie heeft geformaliseerd en een aanvang is gemaakt met de reorganisatie of deze publiekelijk bekend is gemaakt. Kosten in verband met toekomstige operationele activiteiten worden niet in de reorganisatievoorziening begrepen.
5.19.2 Verlieslatende contracten
Er wordt in de balans een voorziening voor verlieslatende contracten verwerkt wanneer de door de Groep naar verwachting te behalen voordelen uit een overeenkomst lager zijn dan de onvermijdbare kosten om aan de verplichtingen uit de overeenkomst te voldoen.
5.20 Schulden aan leveranciers en overige kortlopende verplichtingen
Schulden aan leveranciers en overige kortlopende verplichtingen worden bij eerste opname gewaardeerd tegen reële waarde verminderd met eventuele toerekenbare transactiekosten. Na de eerste opname worden zij verantwoord tegen geamortiseerde kostprijs, gebruikmakend van de effectieve-interestmethode.
5.21 Omzet
5.21.1 Geleverde diensten en goederen
Omzet uit geleverde diensten aan derden wordt ten gunste van de winst- en verliesrekening gebracht naar de mate van gereedheid van een opdracht per balansdatum. De mate van gereedheid van een opdracht wordt bepaald aan de hand van de fase waarin de tot balansdatum verrichte werkzaamheden zich bevinden in relatie tot de totale opdracht. De fase van werkzaamheden wordt beoordeeld aan de hand van gemaakte kosten per balansdatum in verhouding tot de totale contractkosten welke voornamelijk bestaan uit tarieven voor manuren en gebruik van materialen of tarieven per vierkante kilometer voor schepen en vliegtuigen.
Voor contracten met een vaste prijs wordt omzet verantwoord wanneer: (i) de totale omzet uit een contract betrouwbaar gemeten kan worden; (ii) het waarschijnlijk is dat toekomstige economische voordelen voortvloeiend uit het contract aan de Groep toekomen; (iii) de nog benodigde kosten voor afronding van het contract en de fase van afronding betrouwbaar gemeten kunnen worden; (iv) contractkosten duidelijk onderscheiden en gemeten kunnen worden zodat werkelijke uitgaven vergeleken kunnen worden met eerdere inschattingen. De omzet op kosten-plus-opslagcontracten (voornamelijk dagtarieven of tarieven per vierkante kilometer) wordt verantwoord indien: (i) toekomstige baten uit het contract naar de Groep zullen vloeien en (ii) indien de kosten voortvloeiend uit het contract in voldoende betrouwbare mate vastgesteld en gemeten kunnen worden. Opbrengsten uit levering van goederen worden ten gunste van de winst- en verliesrekening verantwoord wanneer de belangrijke risico's en voordelen van eigendom aan de koper zijn overgedragen, de inning van de verschuldigde vergoeding waarschijnlijk is, de hiermee verbandhoudende kosten of eventuele retouren betrouwbaar kunnen worden ingeschat en geen sprake is van aanhoudende managementbetrokkenheid bij de goederen. Er worden geen opbrengsten verantwoord indien er belangrijke onzekerheden bestaan over de inbaarheid van de te ontvangen vergoeding, over de kostprijs van geleverde diensten of goederen of over een mogelijke noodzaak tot het retour nemen van goederen. Verwachte verliezen op projecten worden onmiddellijk in de winst- en verliesrekening genomen.
5.21.2 Seismische data
Omzet uit verkoop van niet-exclusieve seismische data wordt verantwoord in de periode dat de data zijn verzameld, bewerking heeft plaatsgevonden en de data (substantieel) zijn geleverd aan de cliënt. Vooruitbetalingen op seismische-dataverkopen worden verantwoord als vooruitbetalingen tenzij de dataverzameling is gestart, dan wordt de opbrengst verantwoord op basis van de voortgang van de verzameling.
Separate componenten en op te leveren onderdelen zoals jaarlijks onderhoud of trainingen worden verantwoord in de periode waarin deze diensten aan de cliënt zijn geleverd.
5.21.3 Royalty's, softwarelicenties en abonnementinkomsten
Royalty's, softwarelicenties en abonnementinkomsten worden opgenomen in de periode dat de onderliggende diensten zijn geleverd.
5.21.4 Overheidssubsidies
Een onvoorwaardelijke overheidssubsidie wordt in de balans verwerkt wanneer de subsidie opeisbaar wordt. Andere overheidssubsidies worden voor het eerst in de balans verwerkt als vooruitontvangen baten wanneer redelijke zekerheid bestaat dat zij zullen worden ontvangen en dat de Groep zal voldoen aan de daaraan verbonden voorwaarden. Subsidies waarbij de Groep gemaakte kosten vergoed krijgt, worden systematisch in de winsten verliesrekening verwerkt in dezelfde periode als waarin de kosten worden gemaakt. Subsidies waarbij de Groep (een deel van) de kosten van een actief vergoed krijgt, worden systematisch in de winst- en verliesrekening verantwoord gedurende de gebruiksduur van het actief.
5.21.5 Overige bedrijfsopbrengsten
Overige bedrijfsopbrengsten zijn inkomsten die niet voortvloeien uit reguliere bedrijfsactiviteiten, zoals inkomsten uit de verkoop van niet-monetaire activa of verplichingen, bijzondere en/of niet terugkerende opbrengsten.
5.22 Kosten
5.22.1 Uitbesteed werk en andere externe kosten (kostprijs verkopen)
Kosten van uitbesteed werk en andere externe kosten worden tegen historische kostprijs verantwoord in dezelfde periode als de daaraan gerelateerde omzet. Netto-omzet eigen diensten is de som van gerealiseerde omzet van derden, verminderd met kosten uitbesteed werk en andere externe kosten.
5.22.2 Operationele leasebetalingen
Operationele leasebetalingen worden lineair over de leaseperiode in de winst- en verliesrekening verwerkt. Ontvangen leasebonussen worden ten gunste van de winst- en verliesrekening gebracht als een integraal onderdeel van de totale leasekosten.
5.22.3 Financiële leasebetalingen
De minimale leasebetalingen worden deels als fi nancieringskosten opgenomen en deels als afl ossing van de uitstaande verplichting. De fi nancieringskosten worden zodanig toegerekend aan iedere periode van de totale leasetermijn, dat dit resulteert in een constante periodieke rentevoet over het resterende saldo van de verplichting gedurende de leasetermijn.
5.22.4 Nettofinancieringslasten
Nettofi nancieringslasten omvatten de rentekosten op opgenomen gelden, berekend met behulp van de effectieve-interestmethode, renteopbrengsten op belegde middelen, dividendopbrengsten, valutawinsten en -verliezen en winsten en verliezen op afdekkingsinstrumenten die in de winst- en verliesrekening worden verwerkt (zie grondslag 5.7).
Rentebaten worden in de winst- en verliesrekening verwerkt naarmate zij aangroeien, waarbij rekening wordt gehouden met het effectieve rendement op het actief. Dividendopbrengsten worden in de winst- en verliesrekening verwerkt op de datum van declaratie, in geval van beursgenoteerde aandelen is dat de ex-dividend datum. De rente als bestanddeel van de fi nanciële leasebetalingen wordt in de winst- en verliesrekening verwerkt met behulp van de effectieve-interestmethode. Valutakoerswinsten en -verliezen worden gesaldeerd gerapporteerd.
5.23 Winstbelastingen
Belastingen naar de winst of verlies over het boekjaar omvatten de over de verslagperiode verschuldigde en verrekenbare belastingen en uitgestelde belasting. Belasting naar de winst wordt in de winst- en verliesrekening verantwoord, behalve voor zover deze betrekking heeft op posten die rechtstreeks in het eigen vermogen worden verwerkt. In dat laatste geval wordt de daarmee samenhangende belasting in het eigen vermogen verwerkt. De over de verslagperiode verschuldigde en verrekenbare belasting bestaat uit de winstbelasting over het belastbare resultaat, welke wordt berekend aan de hand van belastingtarieven die wettelijk zijn vastgesteld op balansdatum dan wel waartoe materieel reeds op balansdatum is besloten en correcties op belasting over eerdere boekjaren.
Er wordt een voorziening voor uitgestelde belastingverplichtingen getroffen met behulp van de verplichtingenmethode, waarbij een voorziening wordt getroffen voor tijdelijke verschillen tussen de boekwaarde van activa en verplichtingen ten behoeve van de fi nanciële verslaglegging en de fi scale boekwaarde van die posten. Voor de volgende tijdelijke verschillen wordt geen voorziening getroffen: fi scaal niet aftrekbare goodwill, de eerste verwerking van activa of verplichtingen die noch de commerciële noch de fi scale winst beïnvloedt en verschillen die verband houden met investeringen in dochterondernemingen voor zover deze verschillen in de voorzienbare toekomst waarschijnlijk niet teniet zullen gaan. Het bedrag van de voorziening voor uitgestelde belastingverplichtingen is gebaseerd op de wijze waarop naar verwachting de boekwaarde van de activa en verplichtingen zal worden gerealiseerd of afgewikkeld, waarbij gebruik wordt gemaakt van belastingtarieven die op balansdatum wettelijk zijn vastgesteld, dan wel waartoe materieel reeds op balansdatum is besloten.
Een uitgestelde belastingvordering wordt uitsluitend opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat er toekomstige belastbare winsten beschikbaar zullen zijn waarmee de actiefpost kan worden verrekend. Het bedrag van de uitgestelde belastingvorderingen wordt verlaagd voor het gedeelte waarvoor het niet langer waarschijnlijk is dat het daarmee samenhangende belastingvoordeel zal worden gerealiseerd.
Additionele belastingen naar de winst voor dividenduitkeringen worden tegelijkertijd verwerkt met de verplichting om het desbetreffende dividend te betalen.
5.24 Kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. In het kasstroomoverzicht wordt onderscheid gemaakt tussen kasstromen uit operationele activiteiten, investerings- en fi nancieringsactiviteiten. Kasstromen in vreemde valuta worden omgerekend tegen de geldende wisselkoers per transactiedatum. Koersverschillen op aangehouden liquide middelen worden afzonderlijk in het kasstroomoverzicht getoond. Ontvangsten en uitgaven voor winstbelasting zijn opgenomen onder kasstroom uit operationele activiteiten. Rente-uitgaven zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. Kasstromen als gevolg van de verwerving dan wel afstoting van fi nanciële belangen (dochterondernemingen en investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode) zijn opgenomen onder kasstroom uit investeringsactiviteiten, waarbij rekening wordt gehouden met aanwezige liquide middelen in deze belangen. Uitgekeerde dividenden worden opgenomen onder kasstroom uit fi nancieringsactiviteiten.
5.25 Segmentenrapportage
Er wordt gesegmenteerde informatie verstrekt voor de bedrijfs- en geografi sche segmenten van de Groep. De primaire segmentatiebasis, bedrijfssegmenten, is gebaseerd op de bestuurlijke structuur en de interne rapportagestructuur van de Groep. De prijzen voor transacties tussen segmenten worden op een zakelijke, objectieve grondslag bepaald. Segmentresultaten, -activa, en -verplichtingen bestaan uit items die direct toewijsbaar zijn aan het desbetreffende segment, evenals items die redelijkerwijs naar het segment gealloceerd kunnen worden.
Niet-gealloceerde items bestaan voornamelijk uit uitgestelde belastingen en leningen, verplichtingen en gemeenschappelijke activa en kosten. De investeringen in kapitaalgoederen van een segment betreffen het totaal van de in de verslagperiode gedane uitgaven voor verwerving van de activa van het segment die naar verwachting langer dan een verslagperiode in gebruik zullen zijn. De Groep defi nieert in de rapportage een divisie als segment.
5.25.1 Bedrijfssegmenten
Als ingenieursbedrijf met wereldwijde activiteiten levert de Groep haar dienstverlening aan opdrachtgevers gevestigd over de gehele wereld. De Groep verzamelt en interpreteert data die gerelateerd zijn aan de oppervlakte van de aarde, de zeebodem en de daaronder liggende grond en het gesteente. Op basis van deze data geeft de Groep advies aan diverse bedrijfstakken, hoofdzakelijk gerelateerd aan olie- en gaswinning, mijnbouw en constructiewerk. Bedrijfssegmenten vallen uiteen in drie soorten van dienstverlening die de Groep onderscheidt: De divisie Geotechniek levert een palet van gerelateerde diensten. Dit omvat onderzoek van en advies over de fysische eigenschappen van de aardbodem, funderingsontwerpen en bouwmaterialen. De activiteiten zijn voornamelijk gerelateerd aan ontwerpfases. De opdrachtgevers krijgen advies op het gebied van funderingen (zowel op het land als op zee). Laboratoriumuitkomsten worden gebruikt als onderdeel voor de adviezen. Geotechnisch advies wordt veelal in de beginfase van een ontwikkeling gegeven.
De divisie Survey levert ook verscheidene gerelateerde activiteiten. Deze omvatten onder meer precieze plaatsbepalingsdiensten, geologisch advies, vervaardigen van topografi sche, hydrografi sche en geologische kaarten en ondersteunende diensten voor bouwprojecten en datamanagement. Deze activiteiten worden voornamelijk geleverd gedurende de installatie-, constructie- en onderhoudsfases. In een groot aantal gevallen leveren groepsmaatschappijen informatie zoals weersvoorspellingen en GNSS-correctiesignalen voor precieze plaatsbepaling. Deze laatste worden ook gebruikt om boorplatforms te verplaatsen. Ook wordt specialistisch materieel (AUV's, ROV's enz.) gebruikt om opdrachtgevers te assisteren bij constructiewerkzaamheden. De activiteiten van dit segment worden uitgevoerd zonder penetratie en monsternames.
De divisie Geoscience bevat een (andersoortig) scala aan diensten. Dit betreft het verzamelen en het interpreteren van geofysische gegevens, het kwantifi ceren en kwalifi ceren van bronnen voor olie, gas, mineralen en water, alsmede de optimalisatie hiervan. De activiteiten zijn voornamelijk gerelateerd aan de exploratie.
De opdrachtgevers krijgen advies over de potentiële aanwezigheid van de eerdergenoemde grondstoffen en de meest optimale manier om deze te winnen.
De bovenstaande segmenten worden op wereldwijde basis aangestuurd en de activiteiten vinden plaats in vier belangrijke geografi sche gebieden: Nederland, Europa overig/Afrika, Midden-Oosten/Azië/Australië en Noord- en Zuid-Amerika.
Voor de presentatie van informatie van geografi sche segmenten worden behaalde segmentresultaten gealloceerd op basis van de geografi sche locatie van de ondernemingen. Segmentactiva worden gealloceerd op basis van geografi sche locatie van het actief. De prijsstelling van interne leveringen tussen segmenten is gebaseerd op een zakelijke, objectieve grondslag.
| Bedrijfssegmenten (EUR x 1.000) |
Geotechniek | Survey | Geoscience | Niet-gealloceerd/ Eliminatie |
Geconsolideerd | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | |
| Omzet Waarvan intersegmentomzet |
442.534 30.978 |
370.842 31.073 |
852.038 26.570 |
709.189 16.954 |
508.158 53.919 |
354.288 15.636 |
– (111.467) |
– (63.663) |
1.802.730 1.434.319 – |
– |
| Segmentresultaat | 77.587 | 57.555 | 204.650 | 145.472 | 114.675 | 65.564 | (72.099) | (57.024) | 324.813 | 211.567 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) Nettofi nancieringslasten Aandeel in resultaat investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode Winstbelastingen Winst over het boekjaar |
324.813 (30.981) (226) (71.277) 222.329 |
211.567 (26.446) 1 (43.373) 141.749 |
||||||||
| Segmentactiva Niet-gealloceerde activa Totaal activa |
295.751 | 238.848 | 662.606 | 527.345 | 670.201 | 547.376 | 71.572 1.700.130 |
1.628.558 1.313.569 92.129 1.405.698 |
||
| Segmentverplichtingen Niet-gealloceerde verplichtingen |
145.581 | 100.058 | 435.737 | 366.880 | 424.827 | 382.449 | 1.006.145 693.985 |
849.387 556.311 |
||
| Totaal eigen vermogen en verplichtingen | 1.700.130 | 1.405.698 | ||||||||
| Afschrijvingen materiële vaste activa Amortisatie immateriële activa Investeringen in materiële |
19.294 366 |
13.663 76 |
36.473 359 |
29.354 394 |
23.046 6.368 |
16.914 5.742 |
28.871 – |
18.238 – |
107.684 7.093 |
78.169 6.212 |
| vaste activa* Investeringen in immateriële activa |
37.033 1.969 |
25.096 14.992 |
119.621 35.312 |
45.106 48.937 |
128.159 21.435 |
104.294 7.016 |
6.220 300 |
8.407 – |
291.033 59.016 |
182.903 70.945 |
| Geografische segmenten (EUR x 1.000) |
Nederland | Europa overig/ Afrika |
Midden-Oosten/ Azië/Australië |
Noord- en Zuid-Amerika |
Geconsolideerd | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | ||
| Omzet | 124.388 | 113.888 | 856.609 | 610.141 | 350.862 | 288.098 | 470.871 | 422.192 1.802.730 1.434.319 | |||
| Segment activa | 173.685 | 169.975 | 823.316 | 721.292 | 353.623 | 223.410 | 349.506 | 291.021 1.700.130 1.405.698 | |||
| Afschrijvingen materiële vaste activa Amortisatie immateriële |
6.000 | 5.052 | 56.935 | 38.770 | 23.014 | 17.588 | 21.735 | 16.759 | 107.684 | 78.169 | |
| activa | 5.121 | 4.815 | 754 | 655 | 61 | – | 1.157 | 742 | 7.093 | 6.212 | |
| Investeringen in materiële vaste activa* |
6.714 | 5.947 | 189.941 | 120.201 | 64.193 | 35.610 | 30.185 | 21.145 | 291.033 | 182.903 | |
| Investeringen in immateriële activa |
3.990 | 3.556 | 10.133 | 65.167 | 5.183 | – | 39.710 | 2.222 | 59.016 | 70.945 |
* Exclusief activa in aanbouw.
5.26 Acquisities en verkoop van dochterondernemingen
5.26.1 Acquisities 2007
5.26.1.1 LGU GmbH
In januari heeft Fugro het volledige aandelenkapitaal van LGU GmbH overgenomen voor een bedrag van EUR 1,--. De onderneming is opgenomen in de divisie Geotechniek tegen aankoopwaarde. LGU heeft 12 medewerkers en een jaaromzet van circa EUR 1 miljoen. LGU is een geotechnisch bedrijf gevestigd in Darmstad, Duitsland.
5.26.1.2 GECO Umwelttechnik GmbH
In januari heeft Fugro het volledige aandelenkapitaal van GECO Umwelttechnik GmbH in Oostenrijk overgenomen tegen betaling in contanten van EUR 0,7 miljoen. GECO is gespecialiseerd in geotechnisch onderzoek met innovatieve meettechnieken. Op het moment van overname waren er 15 medewerkers werkzaam. De totale jaaromzet bedraagt EUR 1 miljoen. Het verantwoorde bedrag aan goodwill bedraagt EUR 0,7 miljoen. De onderneming maakt deel uit van de divisie Geotechniek.
5.26.1.3 Seiscan Geodata Inc.
In februari heeft Fugro in de activiteiten en activa overgenomen van Seiscan Geodata Inc., Verenigde Staten, voor een bedrag van EUR 34 duizend in contanten. De activa zijn opgenomen in de divisie Geoscience tegen aankoopprijs.
5.26.1.4 Improv Ltd.
Op 1 april heeft Fugro het volledige aandelenkapitaal van Improv Ltd. overgenomen, inclusief de Amerikaanse dochter Improv Inc., tegen een betaling van EUR 8 miljoen in contanten. De onderneming, gevestigd in Aberdeen, Verenigd Koninkrijk, is leverancier van gespecialiseerde, geïntegreerde onderwaterapparatuur en -diensten aan de offshore olie- en gasindustrie. De omzet op jaarbasis bedraagt ongeveer EUR 9 miljoen en er werken 30 mensen. De aan de acquisitie gerelateerde goodwill bedraagt EUR 6 miljoen. Improv is opgenomen in de divisie Survey.
5.26.1.5 Earthdata Inc.
In april heeft Fugro in de Verenigde Staten een 100% belang verworven in de Earthdata groep van ondernemingen voor een bedrag in contanten van EUR 36 miljoen. De groep omvat onder andere Earthdata International Inc. met zijn hoofdvestiging in Frederick, Maryland, Verenigde Staten, en Horizons Inc. gevestigd in Rapid City, South Dakota, Verenigde Staten. Op de datum van acquisitie waren er 340 medewerkers werkzaam bij de onderneming. Earthdata levert innovatieve luchtkartering-, afstandwaarneming- en geografi sche informatiediensten die gebruikt worden door Amerikaanse overheden, maar ook door commerciële opdrachtgevers. Het goodwill bedrag bij deze acquisitie bedraagt EUR 26 miljoen. De onderneming heeft een jaaromzet van EUR 40 miljoen. De Earthdata groep maakt deel uit van de divisie Survey.
5.26.1.6 ProFocus Systems A/S
Op 1 mei 2007 heeft Fugro het volledige aandelenkaptitaal van ProFocus Systems A/S overgenomen tegen betaling in contanten van EUR 1,5 miljoen. Een bedrag van EUR 0,9 miljoen is verantwoord als software. Deze Noorse onderneming ontwikkelt opvang- en opslagsystemen voor seismische gegevens. De jaarlijkse omzet bedraagt EUR 0,9 miljoen en er werken 3 medewerkers. ProFocus Systems is opgenomen in de divisie Geoscience.
5.26.1.7 MAPS Geosystems
In juli heeft Fugro het volledige aandelenkapitaal van MAPS Geosystems overgenomen voor een bedrag in contanten van EUR 6,7 miljoen. De jaaromzet van de onderneming bedraagt EUR 12 miljoen en de aan de acquisitie gerelateerde goodwill bedraagt EUR 3,2 miljoen. Op de datum van acquisitie zijn er 200 mensen werkzaam. MAPS levert een brede reeks van onderzoeksdiensten, waaronder landmeetkundige diensten, luchtkartering, terreinmodellering en geografi sche informatiesystemen. De onderneming heeft operationele vestigingen in Sjarjah (Verenigde Arabische Emiraten) en in Beiroet (Libanon). MAPS is toegevoegd aan de divisie Survey.
5.26.1.8 Sobesol SAS
Op 1 juli heeft Fugro het volledige aandelenkapitaal van de onderneming Sobesol SAS uit Frankrijk overgenomen voor een bedrag van EUR 0,6 miljoen in contanten. De jaaromzet bedragt EUR 7,5 miljoen en het bedrag aan goodwill is EUR 0,3 miljoen. De onderneming heeft 70 medewerkers in dienst. Sobesol is gespecialiseerd in geotechnische en laboratorium diensten. Sobesol is toegevoegd aan de divisie Geotechniek.
5.26.1.9 Earth Solutions
Eind augustus heeft Fugro uit de activiteiten, activa en het handelsmerk van Earth Solutions, Verenigd Koninkrijk, overgenomen voor een bedrag van in totaal EUR 0,1 miljoen in contanten. Dit betreft een acquisitie in de divisie Geotechniek.
5.26.1.10 Kestrel Data (Canada) Ltd
In september heeft Fugro een deel van de activiteiten en activa van Kestrel Data (Canada) Ltd. in Calgary, Alberta, Canada overgenomen. Fugro heeft EUR 12 miljoen in contanten betaald. De activiteiten betreffen de archivering van olie- en gasdata. Met deze acquisitie breidt Fugro haar diensten op dit gebied in Noord-Amerika verder uit. Met deze acquisitie komen 65 medewerkers over. Het goodwill bedrag is EUR 7 miljoen. De jaaromzet van deze activiteiten is EUR 4 miljoen. Kestrel is opgenomen in Fugro Data Solutions Canada in de divisie Geoscience.
5.26.1.11 4th Wave Imaging Corp.
Op 28 september heeft Fugro in de Verenigde Staten alle aandelen overgenomen van 4th Wave Imaging Corp. voor een bedrag van EUR 1,1 miljoen in contanten. Er is een bedrag van EUR 0,6 miljoen verantwoord voor goodwill. 4th Wave Imaging biedt diensten aan en software op het gebied van seismische reservoirmonitoring. Met de acquisitie zijn 4 medewerkers in dienst getreden bij Fugro. 4th Wave Imaging heeft een jaaromzet van EUR 1 miljoen. 4th Wave Imaging zal worden opgenomen in de divisie Geoscience.
5.26.2 Desinvesteringen
5.26.2.1 Fugro België NV
Per 1 januari zijn de milieu-adviesactiviteiten en de activa in België overgenomen door Arcadis Gedas NV. De opbrengst hiervan is EUR 0,3 miljoen. Over 2006 is er voor deze activiteiten een jaaromzet gerapporteerd van EUR 0,6 miljoen. Arcadis heeft 7 werknemers overgenomen.
5.26.2.2 Fugro Japan Co. Ltd.
Met ingang van januari 2007 zijn de geotechnische activiteiten en gerelateerde activa in Japan verkocht. De opbrengst hiervan is EUR 0,1 miljoen. De bijdrage van deze activiteiten aan het geconsolideerde nettoresultaat over 2006 was minimaal.
5.26.3 Effecten van acquisities en desinvesteringen
Acquisities en desinvesteringen van dochterondernemingen hadden de volgende effecten op de activa- en verplichtingenposities van de Groep:
| (EUR x 1.000) | Boek waarde op moment van aquisitie |
Aanpas singen naar reële waarde |
Verant woorde bedragen bij acquisitie 2007 |
Des investerin gen 2007 |
Saldo acquisi ties en desinves teringen 2006 |
|---|---|---|---|---|---|
| Materiële vaste activa | 9.893 | (1.227) | 8.666 | (2) | 21.041 |
| Immateriële activa | 54 | 3.136 | 3.190 | – | 1 |
| Overige vaste activa | 271 | – | 271 | – | 64 |
| Voorraden | 61 | – | 61 | – | 925 |
| Handelsvorderingen en overige vorderingen | 32.603 | 873 | 33.476 | (548) | 20.581 |
| Actuele winstbelastingvorderingen | 56 | – | 56 | – | 31 |
| Uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen | 573 | (573) | – | – | (1.155) |
| Liquide middelen | 158 | – | 158 | 36 | (6.429) |
| Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | (5.280) | – | (5.280) | – | (5.030) |
| Actuele winstbelastingverplichtingen | (233) | (525) | (758) | – | (3.250) |
| Schulden aan leveranciers en overige kortlopende | |||||
| verplichtingen | (19.312) | 150 | (19.162) | 237 | (14.582) |
| Netto geïdentifi ceerde activa en verplichtingen | 18.844 | 1.834 | 20.678 | (277) | 12.197 |
| (Negatieve) goodwill in verworven kapitaalbelangen | 47.678 | – | 59.350 | ||
| Betaalde (ontvangen) vergoedingen in geld | 68.356 | (277) | 71.547 | ||
| (Gekochte) verkochte liquide middelen | (158) | (36) | 6.429 | ||
| Nettokasstroom | 68.198 | (313) | 77.976 |
De acquisities zijn in deze tabel samengevoegd, daar geen van de individuele acquisities als materieel aangemerkt kan worden. Tevens is een bedrag van EUR 0,5 miljoen begrepen in de acquisities 2007 inzake aanpassingen voorgaande jaren.
De in 2007 overgenomen ondernemingen hebben in 2007 sinds het moment van overname EUR 0,8 miljoen negatief bijgedragen aan de winst van Fugro N.V. Op jaarbasis zou dit circa EUR 0,2 miljoen positief hebben bedragen.
5.27 Overheidssubsidies
Aan de Groep zijn geen materiële bedragen aan overheidssubsidies toegekend.
5.28 Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten
Dit betreft kosten van derden die direct aan opdrachten worden toegerekend. Onder kosten uitbesteed werk en andere externe kosten zijn operationele lease kosten opgenomen voor een bedrag van EUR 100.060 (2006: EUR 61.522).
5.29 Overige bedrijfsopbrengsten
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| Overheidssubsidie | 672 | 550 | |
| Resultaat op verkoop van materiële vaste activa | 4.019 | 3.469 | |
| Overige inkomsten | 9.757 | 9.033 | |
| 14.448 | 13.052 | ||
| Personeelskosten 5.30 |
|||
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
| Lonen en salarissen | 445.427 | 361.547 | |
| Verplichte socialezekerheidsbijdrage | 46.663 | 38.468 | |
| Op aandelen gebaseerde betalingstransacties die in | |||
| eigenvermogeninstrumenten worden afgewikkeld | 5.643 | 8.445 | |
| Bijdrage voor pensioenregelingen op basis van het | |||
| beschikbare-premiestelsel | 13.315 | 11.371 | |
| Kosten samenhangend met toegezegd-pensioenregelingen | 6.448 | 5.869 | |
| Toename verplichting langetermijnpersoneelsbeloningen | 650 | 936 | |
| 518.146 | 426.636 |
5.30.1 Optieplan
In 1992 is Fugro N.V. gestart met het huidige optieplan ten behoeve van werknemers van de Groep. Opties worden toegekend op basis van de bijdrage van de werknemer aan de ontwikkeling van de langetermijnstrategie.
Opties worden jaarlijks toegekend per 31 december en de uitoefenprijs is gelijk aan de slotkoers van de certifi caten van aandelen op Euronext Amsterdam op de laatste handelsdag van het jaar van toekenning. De uitoefenkoers van de opties die per 31 december 2007 zijn toegekend is EUR 52,80.
Voor Nederlandse ingezetenen geldt dat de vóór 31 december 2007 toegekende opties onvoorwaardelijk zijn; de opties kunnen onmiddellijk na toekenning worden uitgeoefend, hoewel in dat geval een boete van 90% van de mogelijke winst wordt ingehouden door de Groep. De kosten gerelateerd aan opties toegekend aan Nederlandse ingezetenen worden derhalve in het lopende fi nanciële jaar verantwoord.
Voor niet-Nederlandse ingezetenen geldt dat de toekenning van opties voorwaardelijk is. De Groep vereist dat in aanvulling op de verleende diensten in de twaalf maanden voor de toekenning, ook in de toekomst diensten zullen worden verleend. Ingevolge Fugro N.V.'s optiecontracten kunnen niet-Nederlandse ingezetenen hun opties pas drie jaar (de 'vestingperiode') na toekenning uitoefenen mits zij nog in dienst zijn bij de Groep.
Deze opties hebben derhalve een serviceperiode van één jaar en 'vesten' na drie jaar gerekend vanaf 1 januari van het jaar volgend op het jaar van toekenning. De kosten voor niet-Nederlandse ingezetenen worden derhalve over vier jaar gespreid. Met ingang van de optietoekenningen per 31 december 2007 gelden de regels voor niet-Nederlandse ingezetenen ook voor de Nederlandse ingezetenen.
Gedurende het jaar zijn geen nieuwe (certifi caten van) aandelen uitgegeven in het kader van de uitoefening van opties (2006: nihil). Op 31 december 2007 stonden nog de volgende opties uit:
| Jaar van uitgifte | Looptijd | Aantal deel nemers |
Uit gegeven |
Uitstaand per 01-01- 2007 |
Vervallen in 2007 |
Uit geoefend in 2007 |
Uitstaand per 31-12- 2007 |
Uitoefen baar per 31-12- 2007 |
Uitoefe ningsprijs (EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2001 | 6 jaar | 347 | 910.800 | 437.000 | 800 | 436.200 | – | – | 12,53 |
| 2002 | 6 jaar | 406 | 986.600 | 628.300 | 4.200 | 158.000 | 466.100 | 466.100 | 10,78 |
| 2003 | 6 jaar | 429 1.002.600 | 941.600 | 2.800 | 297.480 | 641.320 | 641.320 | 10,20 | |
| 2004 | 6 jaar | 493 1.064.800 1.039.800 | 10.100 | 1.000 1.028.700 | * 541.600 |
15,35 | |||
| 2005 | 6 jaar | 521 1.155.000 1.146.200 | 17.600 | 4.000 1.124.600 | * 627.500 |
27,13 | |||
| 2006 | 6 jaar | 547 1.140.500 1.140.500 | 13.700 | 4.000 1.122.800 | * 578.150 |
36,20 | |||
| 2007 | 6 jaar | 565 1.140.500 | – | – | – | 1.140.500 | – | 52,80 | |
| 7.400.800 5.333.400 | 49.200 | 900.680 5.524.020 2.854.670 |
* Dit betreft uitsluitend Nederlands ingezetenen
De opties zijn toegekend aan het einde van de respectievelijke boekjaren. De gewogen gemiddelde aandelenprijs gedurende 2007 was EUR 46,21 (2006: EUR 29,42).
Een optie geeft recht op een (certifi caat van een) gewoon aandeel Fugro N.V. Eind 2007 zijn 1.140.500 nieuwe opties uitgegeven aan 565 personen. Deze opties hebben een uitoefenkoers van EUR 52,80.
Van de in 2007 toegekende optierechten wordt 16,2% (2006: 16,4%) beschouwd als 'incentive stock options'. Bij de transitie naar IFRS zijn berekeningen gemaakt om de verwachtingswaarde van de opties toegekend na 7 november 2002 te bepalen als gevolg van de toepassing van IFRS 2.
De waardering van toegekende optierechten is bepaald door toepassing van het 'binominal model', waarbij rekening wordt gehouden met vervroegde uitoefening evenals met de kans op vertrek tijdens de 'vestingperiode'. De bepaling van kosten van toegekende optierechten wordt gebaseerd op de hier beschreven waarderingsmethodiek en bestaat uit de in het jaar toegekende optierechten aan Nederlandse ingezetenen plus een pro rata deel van kosten van toegekende optierechten (na 7 november 2002) aan niet-Nederlandse ingezetenen gedurende de serviceperiode en de 'vestingperiode'.
De verantwoording en waarderingsprincipes in IFRS 2 zijn niet toegepast voor opties die zijn toegekend vóór 7 november 2002.
| 2007 | 2006 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Gewogen gemid delde uit oefenprijs |
Aantal optie rechten |
Gewogen gemid delde uit oefenprijs |
Aantal optie rechten |
||
| Aantal optierechten uitstaand per 1 januari | 20,66 5.333.400 | 16,07 5.351.200 | |||
| Vervallen gedurende het jaar | 24,64 | (49.200) | 14,94 | (63.000) | |
| Toegekende optierechten gedurende het jaar | 52,80 1.140.500 | 36,20 1.140.500 | |||
| Uitgeoefend gedurende het jaar | 11,62 | (900.680) | 14,76 (1.095.300) | ||
| Aantal opties uitstaand per 31 december | 28,67 | 5.524.020 | 20,66 5.333.400 | ||
| Uitoefenbaar per einde van het jaar | 2.854.670 | 2.749.400 |
De Groep heeft 900.680 aandelen uit eigen portefeuille verkocht voor opties uitgeoefend in 2007. Deze aandelen hadden een gemiddelde inkoopwaarde van EUR 34,77 per aandeel. De gerelateerde optierechten werden gelijk verspreid over het jaar uitgeoefend.
De uitstaande optierechten per 31 december 2007 hebben een uitoefenprijs die ligt tussen EUR 10,20 en EUR 52,80 en hebben een gewogen gemiddelde looptijd van vier jaren (2006: vier jaren).
De verwachtingswaarde van de in enig jaar toegekende opties is als volgt berekend:
De waarderingsdatum is gelijk aan de datum van toekenning (jaareinde). De looptijd van optierechten is zes jaren. De volatiliteit is gebaseerd op een historische analyse van de dagelijkse aandelenprijsfl uctuaties over de periode 1993 tot en met het huidige verslagjaar. Het verwachte dividendrendement is gebaseerd op een historische analyse van de uitbetaalde dividenden over de periode 1994 tot en met het huidige verslagjaar.
Voor verwacht vertrek van werknemers wordt rekening gehouden met percentages die verschillen per categorie medewerkers: statutaire Directie: 1%; Directieraad: 2% en managers: 7%. Het verwachte uitoefengedrag voor de statutaire Directie is bepaald op einde looptijd en voor de beide andere groepen wordt rekening gehouden met een multiple van drie.
| * 2007 |
2006 | ||
|---|---|---|---|
| Buiten landse inge zetenen |
Neder landse inge zetenen |
||
| Gemiddelde prijs per aandeel | 46,21 | 29,42 | 29,42 |
| Gemiddelde waarde van toegekende opties | 11,54 | 7,73 | 9,46 |
| Uitoefenprijs | 52,80 | 36,20 | 36,20 |
| Toekenning | 2007 | 2006 | 2006 |
| Volatiliteit | 28% | 30% | 30% |
| Dividend | 3,35% | 3,23% | 3,23% |
| Risicovrije intrestvoet | 4,58% | 4,13% | 4,13% |
| Kosten van toegekende optierechten ultimo 2003 in EUR | – | 531.657 | – |
| Kosten van toegekende optierechten ultimo 2004 in EUR | 568.812 | 568.812 | – |
| Kosten van toegekende optierechten ultimo 2005 in EUR | 715.040 | 715.040 | – |
| Kosten van toegekende optierechten ultimo 2006 in EUR | 1.067.164 | 1.067.164 5.562.007 | |
| Kosten van toegekende optierechten ultimo 2007 in EUR | 3.291.432 | – | – |
| Totaal | 5.642.448 | 8.444.680 |
* Vanaf 2007 is er geen verschil tussen Nederlandse en buitenlandse ingezetenen.
| 5.30.2 | Aantal personeelsleden per 31 december | 2007 | 2006 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nederland Buitenland | Totaal Nederland Buitenland | Totaal | |||||
| Technische staf | 684 | 8.115 | 8.799 | 626 | 6.805 | 7.431 | |
| Directie en administratie | 120 | 2.004 | 2.124 | 119 | 1.719 | 1.838 | |
| Werknemers met tijdelijk dienstverband | 131 | 418 | 549 | 126 | 442 | 568 | |
| 935 | 10.537 | 11.472 | 871 | 8.966 | 9.837 | ||
| Gemiddeld aantal werknemers gedurende | |||||||
| het verslagjaar | 918 | 9.906 | 10.824 | 855 | 8.406 | 9.261 |
5.31 Overige bedrijfskosten
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Onderhoudskosten van materiële vaste activa | 63.181 | 46.364 |
| Indirecte operationele kosten | 51.043 | 43.092 |
| Huisvestingskosten | 33.497 | 30.906 |
| Communicatie- en kantoorkosten | 27.846 | 25.068 |
| Reorganisatiekosten | 241 | 902 |
| Boekverlies op verkoop materiële vaste activa | 288 | 1.433 |
| Bijzonder waardeverminderingsverlies | 442 | – |
| Overige | 78.049 | 73.926 |
| 254.587 | 221.691 |
De belangrijkste taak van de externe accountant is de controle van de jaarrekening van Fugro N.V. Daarnaast wordt de accountant ingezet bij duediligenceopdrachten en aan de jaarrekening verwante werkzaamheden. Belastingadvies wordt in principe verkregen van gespecialiseerde ondernemingen of specialistische afdelingen van de lokale accountantskantoren die veelal niet betrokken zijn bij de controle van de jaarrekening van de desbetreffende dochteronderneming. Advieswerkzaamheden anders dan bovenvermeld worden door Fugro weinig in opdracht gegeven.
De vergoeding die voor bovengenoemde diensten wordt betaald (en in de winst- en verliesrekening wordt verantwoord onder overige indirecte bedrijfskosten), wordt periodiek geëvalueerd en is marktconform.
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Rentebaten | (3.569) | (2.230) |
| Ontvangen dividend | (268) | (163) |
| Financieringsbaten | (3.837) | (2.393) |
| Rentelasten | 28.275 | 21.626 |
| Wisselkoersresultaat | 6.543 | 7.213 |
| Wisselkoersresultaat USD langetermijnleningen | (2.588) | (8.922) |
| Resultaat op fi nanciële afdekkingsinstrumenten | 2.588 | 8.922 |
| Financieringslasten | 34.818 | 28.839 |
| Nettofi nancieringslasten | 30.981 | 26.446 |
5.32 Nettofinancieringslasten
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Verantwoord rechtstreeks in eigen vermogen | ||
| Effectief deel van veranderingen in de reële waarde van afdekking | ||
| van netto-investeringen | 7.672 | – |
| Valutaomrekenverschillen op buitenlandse activiteiten | ||
| (inclusief minderheidsbelang) | (57.220) | (31.492) |
| (49.548) | (31.492) | |
| Effectief deel van veranderingen in de reële waarde | ||
| van kasstroomafdekkingen | 2.198 | 4.407 |
| Reële waarde van kasstroomafdekkingen verplaatst | ||
| naar de winst- en verliesrekening | (894) | – |
| 1.304 | 4.407 | |
| Reële waardeverandering van activa aangehouden voor verkoop | 3.317 | – |
| Totaal | (44.927) | (27.085) |
| Verantwoord in: | ||
| Afdekkingsreserve | 1.304 | 4.407 |
| Reserve omrekeningsverschillen | (49.548) | (31.492) |
| Overige reserves | 3.317 | – |
| Totaal | (44.927) | (27.085) |
| Winstbelastingen 5.33 |
||
| Zoals weergegeven in de winst- en verliesrekening | ||
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
| Actuele winstbelastingen | ||
| Huidig boekjaar | 71.917 | 54.404 |
| Correcties van voorgaande boekjaren | (211) | 4.873 |
| 71.706 | 59.277 | |
| Uitgestelde winstbelastingen | ||
| Ontstaan en afwikkeling van tijdelijke verschillen | (2.225) | (13.277) |
| Waardering van niet eerder opgenomen verrekenbare | ||
| tijdelijke verschillen | – | (2.098) |
| Verlaging van belastingtarief | 9 | (568) |
| Gebruik van fi scaal geactiveerde verliezen | 1.787 | 1.173 |
| Waardering van niet eerder opgenomen belastingverliezen | – | (1.402) |
Het vennootschapsbelastingtarief in Nederland is gelijk gebleven met 25,5% (2006: 25,5%).
| Specificatie van effectief belastingtarief | 2007 | 2007 | 2006 | 2006 |
|---|---|---|---|---|
| (EUR x 1.000) | % | % | ||
| Winst over het boekjaar | 222.329 | 141.749 | ||
| Winstbelastingen | 71.277 | 43.373 | ||
| Winst vóór belastingen | 293.606 | 185.122 | ||
| Belastinglast op basis van het gewogen lokale belastingtarief | 25,8 | 75.634 | 28,2 | 52.167 |
| Waardering van niet eerder opgenomen verrekenbare | ||||
| tijdelijke verschillen | – | – | (1,1) | (2.098) |
| Verlaging van belastingtarief | 0,0 | 9 | (0,3) | (568) |
| Waardering van niet eerder opgenomen belastingverliezen | – | – | (0,8) | (1.402) |
| Afwaardering uitgestelde winstbelasting vorderingen | – | – | 0,1 | 268 |
| Niet-aftrekbare posten | 2,1 | 6.100 | 2,4 | 4.457 |
| Vrijgestelde inkomsten | (0,5) | (1.415) | (1,2) | (2.242) |
| Gebruik eerder niet opgenomen compensabele verliezen | (3,0) | (8.840) | (6,5) | (12.082) |
| Correcties van voorgaande boekjaren | (0,1) | (211) | 2,6 | 4.873 |
| 24,3 | 71.277 | 23,4 | 43.373 |
Het gemiddelde gewogen belastingpercentage op basis van het gewogen lokale belastingtarief daalde van 28,2% naar 25,8%.
Beter dan verwachte bedrijfsresultaten in fi scale eenheden gedurende het jaar hebben ertoe geleid dat EUR 8,8 miljoen (2006: EUR 12,1 miljoen) voorheen niet in de balans opgenomen latente belastingvorderingen konden worden aangewend.
Correctie van voorgaande boekjaren betreft afwikkeling van openstaande belastingaangiften over meerdere boekjaren en fi scale entiteiten evenals het opnemen van belastingverplichtingen inzake ingenomen fi scale standpunten die momenteel worden bediscussieerd of waarschijnlijk door de fi scale autoriteiten ter discussie zullen worden gesteld.
Rechtstreeks in het eigen vermogen verwerkte winstbelastingen
Winstbelastingen op inkomsten en uitgaven die rechtstreeks in het eigen vermogen zijn verwerkt hebben betrekking op:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Actuariële winsten en verliezen | (1.771) | (2.861) |
| Hedgingresultaten | (2.175) | (4.725) |
| Uitgegeven optierechten | – | (2.500) |
| Koersverschillen | (2.106) | (55) |
| (6.052) | (10.141) |
Zie ook toelichting 5.40.
5.34 Actuele winstbelastingvorderingen en -verplichtingen
De netto actuele belastingverplichting van EUR 58.654 (2006: EUR 30.854) bestaat uit het saldo aan belastingverplichtingen en -vorderingen voortvloeiend uit behaalde resultaten verminderd met al ingehouden voorheffi ngen.
5.35 Materiële vaste activa
(EUR x 1.000) 2007
| Gebouwen en terreinen |
Machines en installa ties |
Schepen | Activa in aanbouw |
Overige | Totaal | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Aanschafwaarde | ||||||
| Balans op 1 januari 2007 | 121.459 | 581.947 | 144.279 | 43.124 | 137.327 1.028.136 | |
| Aankoop dochterondernemingen | 1.202 | 15.316 | – | – | 15.073 | 31.591 |
| Investeringen in activa in aanbouw | – | – | – | 146.471 | – | 146.471 |
| Overige investeringen | 11.662 | 110.742 | 39.751 | – | 23.850 | 186.005 |
| Geactiveerde activa in aanbouw | – | 102.437 | 2.591 | (105.028) | – | – |
| Desinvesteringen | (8.202) | (172.089) | (2.093) | – | (5.965) | (188.349) |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | (7.124) | (20.516) | (7.439) | (5.163) | (3.621) | (43.863) |
| Balans op 31 december 2007 | 118.997 | 617.837 | 177.089 | 79.404 | 166.664 1.159.991 | |
| Afschrijvingen en bijzondere waardevermindering | ||||||
| Balans op 1 januari 2007 | 31.245 | 424.801 | 47.694 | – | 112.164 | 615.904 |
| Aankoop dochterondernemingen* | 452 | 11.614 | – | – | 10.859 | 22.925 |
| Afschrijvingen in het jaar | 4.687 | 66.381 | 17.307 | – | 19.309 | 107.684 |
| Desinvesteringen | (1.809) | (160.811) | (497) | – | (5.748) | (168.865) |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | (1.464) | (11.631) | (394) | – | (3.466) | (16.955) |
| Balans op 31 december 2007 | 33.111 | 330.354 | 64.110 | – | 133.118 | 560.693 |
| Boekwaarde | ||||||
| Op 1 januari 2007 | 90.214 | 157.146 | 96.585 | 43.124 | 25.163 | 412.232 |
| Op 31 december 2007 | 85.886 | 287.483 | 112.979 | 79.404 | 33.546 | 599.298 |
* Inclusief aanpassing naar reële waarde.
(EUR x 1.000) 2006
| Gebouwen en terreinen |
Machines en installa ties |
Schepen | Activa in aanbouw |
Overige | Totaal | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Aanschafwaarde | ||||||
| Balans op 1 januari 2006 | 111.119 | 456.239 | 139.284 | 1.482 | 137.451 | 845.575 |
| Aankoop dochterondernemingen | 1.794 | 9.957 | 8.018 | 842 | 430 | 21.041 |
| Investeringen in activa in aanbouw | – | – | – | 51.850 | – | 51.850 |
| Overige investeringen | 13.117 | 127.664 | 15.153 | – | 17.076 | 173.010 |
| Geactiveerde activa in aanbouw | – | 9.893 | – | (9.893) | – | – |
| Desinvesteringen | (671) | (2.371) | (8.548) | – | (8.930) | (20.520) |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | (3.900) | (19.435) | (9.628) | (1.157) | (8.700) | (42.820) |
| Balans op 31 december 2006 | 121.459 | 581.947 | 144.279 | 43.124 | 137.327 1.028.136 | |
| Afschrijvingen en bijzondere waardevermindering | ||||||
| Balans op 1 januari 2006 | 28.125 | 392.871 | 48.194 | – | 113.626 | 582.816 |
| Afschrijvingen | 4.374 | 48.603 | 11.210 | – | 13.982 | 78.169 |
| Desinvesteringen | (115) | (2.364) | (7.195) | – | (7.468) | (17.142) |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | (1.139) | (14.309) | (4.515) | – | (7.976) | (27.939) |
| Balans op 31 december 2006 | 31.245 | 424.801 | 47.694 | – | 112.164 | 615.904 |
| Boekwaarde | ||||||
| Op 1 januari 2006 | 82.994 | 63.368 | 91.090 | 1.482 | 23.825 | 262.759 |
| Op 31 december 2006 | 90.214 | 157.146 | 96.585 | 43.124 | 25.163 | 412.232 |
5.35.1 Bijzonder waardeverminderingsverlies en terugnemen van bijzonder waardeverminderingsverlies
De Groep heeft geen bijzondere waardeverminderingen verantwoord. Er zijn geen bijzondere waardeverminderingsverliezen teruggenomen in het jaar.
5.35.2 Materiële vaste activa per divisie
In de post schepen zijn zowel de scheeps- als survey-uitrustingen begrepen. De boekwaarden van materiële vaste activa zijn als volgt verdeeld:
- Geotechnische divisie EUR 126 miljoen (2006: EUR 119 miljoen);
- Survey divisie EUR 198 miljoen (2006: EUR 163 miljoen);
- Geoscience divisie EUR 275 miljoen (2006: EUR 130 miljoen).
5.35.3 Activa in aanbouw
Dit betreft met name schepen in aanbouw (Fugro Synergy en Geo Caribbean), ROV's en meetkabels. De schepen zullen in 2008 en 2009 in gebruik worden genomen. De ROV's en meetkabels in 2008.
5.35.4 Vaste activa in lease
De Groep heeft geen vaste activa in lease opgenomen onder materiële vaste activa.
5.35.5 Zekerheidsstellingen
Onder gebouwen en terreinen zijn onroerende goederen in Nederland ten bedrage van EUR 9 miljoen (2006: EUR 9 miljoen) opgenomen welke als onderpand dienen voor hypothecaire geldleningen (zie toelichting 5.46).
5.36 Immateriële activa
| (EUR x 1.000) | 2007 | |||
|---|---|---|---|---|
| Goodwill | Software | Overige | Totaal | |
| Aanschafwaarde | ||||
| Balans op 1 januari 2007 | 347.346 | 63.702 | 5.159 | 416.207 |
| Aankoop dochterondernemingen | 47.180 | 1.635 | 1.555 | 50.370 |
| Aanpassingen voorgaande boekjaren | 498 | – | – | 498 |
| Intern ontwikkelde immateriële activa | – | 7.826 | 820 | 8.646 |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | (12.984) | (256) | (220) | (13.460) |
| Balans op 31 december 2007 | 382.040 | 72.907 | 7.314 | 462.261 |
| Amortisatie en bijzondere waardevermindering | ||||
| Balans op 1 januari 2007 | – | 45.074 | 2.252 | 47.326 |
| Amortisatie in het jaar | – | 6.065 | 1.028 | 7.093 |
| Bijzondere waardevermindering | 442 | – | – | 442 |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | – | (89) | (98) | (187) |
| Balans op 31 december 2007 | 442 | 51.050 | 3.182 | 54.674 |
| Boekwaarde | ||||
| Op 1 januari 2007 | 347.346 | 18.628 | 2.907 | 368.881 |
| Op 31 december 2007 | 381.598 | 21.857 | 4.132 | 407.587 |
| (EUR x 1.000) | 2006 | |||
|---|---|---|---|---|
| Goodwill | Software | Overige | Totaal | |
| Aanschafwaarde | ||||
| Balans op 1 januari 2006 | 289.234 | 57.251 | 5.494 | 351.979 |
| Aankoop dochterondernemingen | 63.851 | – | 1 | 63.852 |
| Aanpassingen voorgaande boekjaren | (4.501) | – | – | (4.501) |
| Intern ontwikkelde immateriële activa | – | 6.871 | 222 | 7.093 |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | (1.238) | (420) | (558) | (2.216) |
| Balans op 31 december 2006 | 347.346 | 63.702 | 5.159 | 416.207 |
| Amortisatie en bijzondere waardevermindering | ||||
| Balans op 1 januari 2006 | – | 40.093 | 1.616 | 41.709 |
| Amortisatie | – | 5.380 | 832 | 6.212 |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | – | (399) | (196) | (595) |
| Balans op 31 december 2006 | – | 45.074 | 2.252 | 47.326 |
| Boekwaarde | ||||
| Op 1 januari 2006 | 289.234 | 17.158 | 3.878 | 310.270 |
| Op 31 december 2006 | 347.346 | 18.628 | 2.907 | 368.881 |
In 2007 zijn evenals in 2006 belangrijke bedragen voor onderzoekskosten uitgegeven en verantwoord in de winst- en verliesrekening. Hierbij wordt verwezen naar paragraaf 5.9.2 waar is toegelicht dat het niet mogelijk is om het bedrag uitgegeven aan onderzoek en ontwikkeling in het boekjaar te bepalen.
5.36.1 Amortisatie
De amortisatiekosten zijn separaat opgenomen in de winst- en verliesrekening.
5.37 I m p a i r m e n t t e s t v o o r k a s s t r o o m g e n e r e r e n d e e e n h e d e n wa a r i n goodwill is geactiveerd
Voor de toets op bijzondere waardevermindering (impairmenttest) wordt goodwill toegerekend aan de diverse bedrijfsonderdelen, het laagste niveau binnen de Groep waarop goodwill wordt bewaakt uit hoofde van het interne beheer. In de volgende onderdelen zijn substantiële bedragen aan goodwill geactiveerd:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Airborne | 19.952 | 19.614 |
| Survey | 183.194 | 151.315 |
| Jason groep | 73.319 | 73.773 |
| Robertson groep | 82.745 | 79.011 |
| Overige | 22.388 | 23.633 |
| Totaal | 381.598 | 347.346 |
De Groep voert jaarlijks, of indien er een indicatie voor impairment is, impairmenttests uit op genoemde bedragen uitgaande van de relevante kasstroomgenererende eenheid. Het systeem van testen en de gebruikte calculatiemethode zijn reeds elders beschreven. De te gebruiken periode voor het contant maken van kasstromen is in principe oneindig. De Groep heeft deze periode echter op vijftig jaar gesteld, onder periodieke evaluatie, en wel om de volgende redenen:
Ongeveer 74% van de activiteiten van de Groep concentreert zich rond de olie- en gasindustrie. De dienstverlening van de Groep bestaat voornamelijk uit het adviseren van opdrachtgevers om natuurlijke mineraalbronnen te ontdekken, aan te boren en te exploiteren. Experts zijn eenduidig van mening dat dergelijke mineraalbronnen voor meerdere decennia beschikbaar zullen blijven, waarbij hun verwachtingen uiteenlopen van vijftig tot honderd jaren. Gemakkelijk toegankelijke plaatsen zullen mogelijk 'opdrogen', maar met nieuwe technieken en ontwikkelingen is het in de toekomst mogelijk ook moeilijker toegankelijke plaatsen te bereiken en te exploiteren. De Groep heeft met haar marktaandeel en specialistische technieken een solide positie om haar opdrachtgevers te kunnen blijven bedienen.
De Groep realiseert zich dat de evaluatie van alternatieve energiebronnen, zoals door wind en water opgewekte energie en nucleaire energie, door zal blijven gaan. Deze bronnen zullen echter gelimiteerde output opleveren en zijn moeilijk te transporteren.
De realiseerbare waarde van diverse kasstroomgenererende segmenten waarin goodwill is geactiveerd, wordt bepaald door hun waarde in gebruik te calculeren. Voor dergelijke calculaties wordt gebruikgemaakt van toekomstige kasstromen gebaseerd op actuele resultaten uit operaties en een vijfjaarsprognose. Kasstromen na vijf jaren worden geëxtrapoleerd met gebruikmaking van groeipercentages variërend van 0 tot 3,5% welke als aanvaardbaar worden beschouwd gezien de langetermijntoekomstvoorspellingen voor de bedrijfstak. Deze groeipercentages zijn eveneens consistent met de langetermijngemiddelden binnen de bedrijfstak. Een disconteringsvoet van 9.5% voor belastingen is gebruikt om de contante waarde van toekomstige kasstromen te berekenen. De disconteringsvoet wordt jaarlijks geëvalueerd.
De belangrijkste aannames en de werkwijze bij het bepalen van reële waarde zijn de prijsstijgingen gebaseerd op een analyse van de langetermijnprijstrends in de olie- en gasindustrie die vervolgens aangepast worden op grond van huidige kennis en ervaringen.
De boekwaarde in de kasstroomgenererende eenheden (inclusief goodwill) blijft beneden de realiseerbare waarde gebaseerd op bedrijfswaarde. Er is dan ook geen impairmentverlies verantwoord. Toekomstige nadelige veranderingen in de gebruikte aannames kunnen er echter toe leiden dat de realiseerbare waarden dermate dalen dat deze onder de boekwaarde terechtkomen.
Per 31 december 2007 zijn er cumulatieve bijzondere waardeverminderingen voor een bedrag van EUR 442 duizend verantwoord (2006: nihil).
5.38 Investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode
De Groep heeft de volgende belangen in investeringen verwerkt volgens de 'equity'-methode:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Investeringen verwerkt volgens de 'equity'-methode | 1.542 | 1.853 |
Het Groepsaandeel in behaalde winst van bovenstaande geassocieerde deelnemingen bedroeg over 2007 EUR 226 duizend negatief (2006: EUR 1 duizend positief).
5.39 Overige beleggingen
De Groep heeft de volgende overige beleggingen:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Overige beleggingen | 1.349 | 1.413 |
| Langlopende leningen | 69 | 693 |
| Activa beschikbaar voor verkoop | 3.514 | – |
| Overige langlopende vorderingen | 1.333 | 1.392 |
| 6.265 | 3.498 |
De Groep heeft de volgende belangen in overige beleggingen die worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs:
| (EUR x 1.000) | Eigen | Winst & | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Naam van onderneming | Land | Aandeel | Activa | Passiva | vermogen | Omzet | verlies |
| La Coste & Romberg-Scintrex, Inc. | Canada | 11% | 13.659 | 1.990 | 11.669 | 12.612 | 5.175 |
De overige beleggingen van de groep zijn niet beursgenoteerd. Hierdoor kan geen betrouwbare schatting worden gemaakt van de reële waarde van deze beleggingen. De waarde van de activa beschikbaar voor verkoop is gebaseerd op de beursnotering van deze beleggingen aan de Australische beurs.
5.40 Uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen
De uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen hebben vooral betrekking op de volgende items:
| (EUR x 1.000) | Activa | Passiva | Netto | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | |
| Materiële vaste activa | 8.991 | 7.869 | (3.075) | (3.733) | 5.916 | 4.136 |
| Immateriële activa | 501 | 2.687 | (3.515) | (3.844) | (3.014) | (1.157) |
| Overige investeringen | 3.100 | 2.154 | – | (15) | 3.100 | 2.139 |
| Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | – | 1.219 | (772) | (33) | (772) | 1.186 |
| Personeelsbeloningen | 8.353 | 10.931 | – | – | 8.353 | 10.931 |
| Voorzieningen | 5.007 | 5.687 | (423) | (557) | 4.584 | 5.130 |
| Belastingwaarde gewaardeerde fi scaal | ||||||
| compensabele verliezen | 551 | 2.366 | – | – | 551 | 2.366 |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | 17 | – | (1.037) | – | (1.020) | – |
| Overige | 955 | 765 | (1.102) | (2.322) | (147) | (1.557) |
| Uitgestelde belastingvordering/(-verplichting) | 27.475 | 33.678 | (9.924) | (10.504) | 17.551 | 23.174 |
| Saldering belastingcomponent | (9.438) | (10.147) | 9.438 | 10.147 | – | – |
| Netto uitgestelde belastingvordering/(-verplichting) | 18.037 | 23.531 | (486) | (357) | 17.551 | 23.174 |
Met betrekking tot uitgestelde belastingvorderingen is het gewaardeerde bedrag afhankelijk van de mate waarin toekomstige belastbare winst, de winst voortvloeiend uit het realiseren van belastbare tijdelijke verschillen overstijgt.
Op 31 december 2007 is er geen uitgestelde belastingverplichting, gerelateerd aan een investering in een groepsmaatschappij, verantwoord (2006: nihil).
In sommige landen waarin de Groep activiteiten ontplooit hoeft geen belasting op winst uit verkoop van activa afgedragen te worden mits een dergelijke winst niet gedistribueerd wordt. Op balansdatum bestonden geen belastingreserves die tot een verplichting zouden leiden op het moment dat groepsmaatschappijen over zouden gaan tot uitbetaling van dividend ten laste van dergelijke reserves.
Mutaties in tijdelijke verschillen gedurende het jaar
| (EUR x 1.000) | 2007 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Balans 01-01-07 |
Acqui sities |
Verant woord in W&V |
Verant woord in eigen vermogen |
Balans 31-12-07 |
|
| Materiële vaste activa | 4.136 | – | 1.780 | – | 5.916 |
| Immateriële activa | (1.157) | – | (1.857) | – | (3.014) |
| Overige investeringen | 2.139 | – | 961 | – | 3.100 |
| Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | 1.186 | – | 217 | (2.175) | (772) |
| Personeelsbeloningen | 10.931 | – | (807) | (1.771) | 8.353 |
| Voorzieningen | 5.130 | – | (546) | – | 4.584 |
| Belastingwaarde gewaardeerde fi scaal | |||||
| compensabele verliezen | 2.366 | – | (1.787) | (28) | 551 |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | – | – | 1.058 | (2.078) | (1.020) |
| Overige | (1.557) | – | 1.410 | – | (147) |
| 23.174 | – | 429 | (6.052) | 17.551 |
(EUR x 1.000) 2006
Balans 01-01-06 Acquisities Verantwoord in W&V Verantwoord in eigen vermogen Balans 31-12-06 Materiële vaste activa 3.223 89 824 – 4.136 Immateriële activa (5.691) – 4.534 – (1.157) Overige investeringen (1.508) – 3.647 – 2.139 Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen 5.321 – 590 (4.725) 1.186 Personeelsbeloningen 13.835 19 (62) (2.861) 10.931 Op aandelen gebaseerde betalingstransacties – – 2.500 (2.500) – Voorzieningen 2.887 – 2.243 – 5.130 Belastingwaarde gewaardeerde fi scaal compensabele verliezen 2.300 112 229 (275) 2.366 Effect van omrekenverschillen vreemde valuta – (93) (127) 220 – Overige items (1.801) (1.282) 1.526 – (1.557) 18.566 (1.155) 15.904 (10.141) 23.174 De volgende uitgestelde belastingvorderingen zijn niet verantwoord:
Niet in de balans opgenomen uitgestelde belastingvorderingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Verrekenbare tijdelijke verschillen | 1.498 | 3.046 |
| Belastingverliezen | 15.227 | 14.898 |
| Aftrekposten met betrekking tot investeringen | 8.013 | 7.703 |
| Totaal | 24.738 | 25.647 |
Niet in de balans opgenomen uitgestelde belastingvorderingen betreft fi scale eenheden waar in het verleden verliezen zijn geleden en het vooralsnog niet waarschijnlijk is dat voldoende fi scale resultaten beschikbaar zullen komen om deze verliezen mee te compenseren, rekening houdend met fi scale beklemmingen ten aanzien van de wijze van verliesverrekening.
Mutaties in niet in de balans opgenomen uitgestelde belastingvorderingen gedurende het verslagjaar zijn:
Niet in de balans opgenomen uitgestelde belastingvorderingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Per 1 januari | 25.647 | 33.395 |
| Mutaties gedurende het jaar: | ||
| Additionele verliezen | 5.578 | 2.564 |
| Aangewend | (8.840) | (12.082) |
| Waardering van niet eerder opgenomen verrekenbare | ||
| tijdelijke verschillen | – | (2.098) |
| Waardering van niet eerder opgenomen belastingverliezen | – | (1.402) |
| Effect van wijziging in belastingtarieven | – | 290 |
| Effect van omrekenverschillen vreemde valuta | (1.085) | (768) |
| Herziene schattingen | 3.342 | 5.748 |
| Van acquisities | 96 | – |
| Per 31 december | 24.738 | 25.647 |
Herbeoordeling van de aftrekbaarheid van bepaalde kosten onder de geldende fi scale wetgeving heeft geleid tot een herziene schatting van de niet in de balans opgenomen latente belastingverplichtingen met EUR 3,3 miljoen (2006: EUR 5,7 miljoen).
Van het totaal ultimo 2007 aan in de balans geactiveerde en niet-geactiveerde uitgestelde belastingvorderingen met betrekking tot verrekenbare belastingverliezen vervalt een bedrag van EUR 852 duizend tussen twee en vijf jaren, EUR 316 duizend tussen vijf en tien jaren en EUR 14.610 duizend vervalt niet. De verrekenbare tijdelijke verschillen en aftrekposten met betrekking tot investeringen vervallen niet onder de huidige belastingwetgeving. De uitgestelde belastingvorderingen zijn niet opgenomen omdat het niet waarschijnlijk is dat in de toekomst belastbare winst beschikbaar komt waarmee deze belastingvorderingen verrekend kunnen worden.
5.41 Voorraden
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Seismische data | 34.642 | 39.137 |
| Onderhanden werk | 737 | 2.001 |
| Overige voorraden | 8.941 | 6.265 |
| 44.320 | 47.403 | |
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
| Seismische data | ||
| Netto realiseerbare waarde | 34.642 | 39.137 |
Overige voorraden
Van de post overige voorraden werd in 2007 EUR 8.138 duizend (2006: EUR 6.792 duizend) verantwoord als zijnde kosten en werd EUR 293 duizend (2006: EUR 1.198 duizend) afgewaardeerd ten laste van de winst- en verliesrekening.
5.42 Handelsvorderingen en overige vorderingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Nog niet gefactureerde omzet op gereed werk | 119.394 | 100.358 |
| Handelsvorderingen | 361.933 | 314.451 |
| Overige kortlopende vorderingen | 68.405 | 57.631 |
| Vorderingen op investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode | – | 165 |
| 549.732 | 472.605 |
Op 31 december 2007 was onder handelsvorderingen een post retentiegelden opgenomen ter hoogte van EUR 4,4 miljoen (2006: EUR 4,7 miljoen) verband houdende met onderhanden werk.
Op handelsvorderingen is een post in mindering gebracht voor bijzondere waardevermindering met betrekking tot dubieuze vorderingen ten bedrage van EUR 31,6 miljoen (2006: EUR 26,7 miljoen). Handelsvorderingen zijn afgewaardeerd gebaseerd op de fi nanciële positie van de desbetreffende debiteuren, de ouderdom en de verwachte uitkomst van onderhandelingen met en juridische procedures tegen de desbetreffende debiteuren.
Voor gedetailleerde informatie omtrent het kredietrisico wordt verwezen naar paragraaf 5.51.
5.43 Liquide middelen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Liquide middelen | 71.974 | 71.048 |
| Rekening-courant banken | (78.443) | (42.879) |
| Liquide middelen zoals opgenomen in het kasstroomoverzicht | (6.469) | 28.169 |
Op 31 december 2007 en 2006 waren alle liquide middelen ter vrije beschikking voor de Groep.
5.44 Totaal eigen vermogen
Overzicht van mutaties in het totaal eigen vermogen.
(EUR x 1.000) 2007
| Gestort en opge vraagd kapitaal |
Agio reserve |
Reserve omreke ningsver schillen |
Afdek kings reserve |
Overige reserves |
Reserve voor eigen aandelen |
Onver deeld resultaat |
Totaal | Minder heids belang |
Totaal eigen vermogen |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Balans per 1 januari 2007 | 3.479 | 301.539 | (60.684) | (7.915) | 205.240 | (20.253) | 141.011 | 562.417 | 3.364 | 565.781 |
| Totaalresultaat | – | – | (49.161) | 1.304 | 13.680 | – | 216.213 | 182.036 | 5.729 | 187.765 |
| Uitgeoefende optierechten | ||||||||||
| personeel | – | – | – | – | – | 10.655 | – | 10.655 | – | 10.655 |
| Toevoeging aan overige reserves | – | – | – | – | 119.642 | – | (119.642) | – | – | – |
| Ingekochte aandelen en | ||||||||||
| stockdividend | 42 | 11 | – | – | – | (33.803) | – | (33.750) | – | (33.750) |
| Uitbetaald dividend aan | ||||||||||
| aandeelhouders | – | – | – | – | – | – | (21.369) | (21.369) | (2.060) | (23.429) |
| Balans per 31 december 2007 | 3.521 | 301.550 | (109.845) | (6.611) | 338.562 | (43.401) | 216.213 | 699.989 | 7.033 | 707.022 |
(EUR x 1.000) 2006
| Gestort en opge vraagd kapitaal |
Agio reserve |
Reserve omreke ningsver schillen |
Afdek kings reserve |
Overige reserves |
Reserve voor eigen aandelen |
Onver deeld resultaat |
Totaal | Minder heids belang |
Totaal eigen vermogen |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Balans per 1 januari 2006 | 3.441 | 301.539 | (29.638) | (12.322) | 112.560 | (9.532) | 99.412 | 465.460 | 5.326 | 470.786 |
| Totaalresultaat | – | – | (31.046) | 4.407 | 10.387 | – | 141.011 | 124.759 | 292 | 125.051 |
| Uitgeoefende optierechten | ||||||||||
| personeel | – | – | – | – | – | 17.994 | – | 17.994 | – | 17.994 |
| Toevoeging aan overige reserves | – | – | – | – | 82.293 | – | (82.293) | – | – | – |
| Ingekochte aandelen en | ||||||||||
| stockdividend | 38 | – | – | – | – | (28.715) | (38) | (28.715) | – | (28.715) |
| Uitbetaald dividend aan | ||||||||||
| aandeelhouders | – | – | – | – | – | – | (17.081) | (17.081) | (2.254) | (19.335) |
| Balans per 31 december 2006 | 3.479 | 301.539 | (60.684) | (7.915) | 205.240 | (20.253) | 141.011 | 562.417 | 3.364 | 565.781 |
5.44.1 Aandelenkapitaal
| (In duizenden aandelen) | Gewone aandelen | |
|---|---|---|
| 2007 | 2006 | |
| Uitgegeven per 1 januari | 69.582 | 68.825 |
| Keuzedividend 2006 respectievelijk 2005 | 839 | 757 |
| Ingekocht voor optieplan per jaareinde | (542) | (743) |
| Dividendgerechtigd per 31 december | 69.879 | 68.839 |
Het maatschappelijk aandelenkapitaal per 31 december 2007 omvat 320 miljoen (2006: 320 miljoen) aandelen met een nominale waarde van EUR 0,05. Op 31 december 2006 en 2007 zijn geen preferente aandelen uitgegeven. In 2007 zijn certifi caten van aandelen uitgegeven door Stichting Administratiekantoor Fugro voor 839.242 aandelen (2006: 757.009), waarvan 412 als gevolg van conversie converteerbare obligatielening.
De houders van gewone aandelen hebben recht op uitkering van dividend zoals periodiek door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders goed te keuren. Bovendien hebben houders recht op één stem per aandeel in de aandeelhoudersvergadering van de vennootschap. De houders van certifi caten van aandelen zijn gerechtigd tot hetzelfde dividend, maar hebben geen stemrecht. De statutaire Directie stelt voor per 31 december 2007 ten laste van de reserves een dividend betaalbaar te stellen van EUR 1,25 (2006: EUR 0,83) per (certifi caat van) aandeel, naar keuze contant of in (certifi caten van) aandelen. Het voorgestelde dividend maakt op dit moment deel uit van het onverdeeld resultaat.
5.44.2 Agioreserve
De agioreserve kan worden beschouwd als gestort kapitaal.
5.44.3 Reserve omrekeningsverschillen
De reserve omrekeningsverschillen omvat alle koersverschillen, vanaf 1 januari 2003, die ontstaan door de omrekening van de jaarrekening van buitenlandse activiteiten, alsmede door de omrekening van verplichtingen waarmee de nettoinvestering van de Groep in een buitenlandse groepsmaatschappij is afgedekt.
5.44.4 Afdekkingsreserve
De hedgereserve bestaat uit het effectieve deel van de netto cumulatieve mutatie in de reële waarde van kasstroomafdekkingsinstrumenten waarvan de onderliggende transactie nog niet is afgewikkeld.
5.44.5 Reserve voor eigen aandelen
De vennootschap heeft ten behoeve van haar optieplan (certifi caten van) eigen aandelen ingekocht. Gedurende het boekjaar werden 700.000 (certifi caten van) aandelen tegen een gemiddelde aandelenprijs van EUR 46,83 (2006: 900.000 (certifi caten van) aandelen tegen een gemiddelde aandelenprijs van EUR 31,91) ingekocht. Er werden 900.680 (certifi caten van) aandelen tegen een gemiddelde aandelenprijs van EUR 45,35 (2006: 1.095.300 (certifi caten van) aandelen tegen EUR 32,35) verkocht in het kader van de optie-uitoefening. Per 31 december 2007 had de Groep 542.716 (certifi caten van) aandelen ten behoeve van het optieplan (2006: 743.396 ) in bezit. Dat aantal was per einde 2007 0,8% (2006: 1,1%) van het totaal aantal geplaatste aandelen.
5.44.6 Onverdeeld resultaat
Na de balansdatum zijn de volgende dividenden voorgesteld door de Directie. Hieraan zijn geen winstbelastingconsequenties verbonden.
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| EUR 1,25 per in aanmerking komend (certifi caat van een) aandeel (2006: EUR 0,83) |
87.349 | 57.136 |
| 87.349 | 57.136 |
5.45 Gewone winst per aandeel
De gewone gemiddelde winst per aandeel over 2007 bedroeg EUR 3,11 (2006: EUR 2,05); de gemiddelde winst per aandeel over 2007 na verwatering bedroeg EUR 2,86 (2006: EUR 1,91).
De calculatie van de gewone winst per aandeel per 31 december 2007 is gebaseerd op de winst zoals die aan aandeelhouders van de vennootschap toe te rekenen is, groot EUR 216.213 duizend (2006: EUR 141.011 duizend) en het gewogen aantal gemiddeld over 2007 uitstaande aandelen 69.614 duizend (2006: 68.761 duizend) en wordt als volgt berekend:
5.45.1 Gewone winst per aandeel
Winst toe te rekenen aan aandeelhouders van de vennootschap
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Winst over het boekjaar | 222.329 | 141.749 |
| Minderheidsbelang | (6.116) | (738) |
| Winst toe te rekenen aan aandeelhouders van de vennootschap | 216.213 | 141.011 |
Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen
| (In duizenden aandelen) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Uitgegeven gewone aandelen per 1 januari | 68.839 | 67.886 |
| Effect van ingekochte eigen aandelen | (219) | (362) |
| Effect van uitgegeven aandelen als gevolg van uitgeoefende optierechten | 500 | 799 |
| Effect van uitgegeven aandelen als gevolg van keuzedividend | 494 | 438 |
| Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen per 31 december | 69.614 | 68.761 |
5.45.2 Verwaterde winst per aandeel
De berekening van de gemiddelde winst per aandeel per 31 december 2007 na verwatering is gebaseerd op de winst zoals dat aan aandeelhouders van de vennootschap toe te rekenen was, groot EUR 219.780 duizend (2006: EUR 144.381 duizend) en het gewogen aantal gemiddeld over 2007 uitstaande gewone aandelen 76.957 duizend (2006: 75.766 duizend) en wordt als volgt berekend:
Winst toe te rekenen aan aandeelhouders van de vennootschap (na verwateringseffect)
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Winst toe te rekenen aan aandeelhouders van de vennootschap | 216.213 | 141.011 |
| Effect van rente op converteerbare obligaties na belastingen | 3.567 | 3.370 |
| Winst toe te rekenen aan aandeelhouders van de vennootschap | ||
| (na verwateringseffect) | 219.780 | 144.381 |
| Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen (na verwateringseffect) | ||
| (In duizenden aandelen) | 2007 | 2006 |
| Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen per 31 december | 69.614 | 68.761 |
| Effect van conversie van uitstaande converteerbare obligatielening | 5.154 | 5.155 |
| Effect van uitstaande optierechten | 2.189 | 1.850 |
| Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen (na verwatering) | ||
| per 31 december | 76.957 | 75.766 |
5.46 Leningen en overige financieringsverplichtingen
Deze toelichting bevat informatie over de contractuele bepalingen van de leningen en fi nancieringsverplichtingen. Voor meer informatie over het gelopen rente- en valutavariatierisico zie toelichtingen 5.53 en 5.54.
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Leningen en overige financieringverplichtingen | ||
| Banklening | 200.000 | 100.000 |
| Private Placement rentevastleningen in USD | 81.061 | 90.406 |
| Private Placement rentevastleningen in EUR | 20.000 | 20.000 |
| Kasstroomafdekking op USD leningen | – | 45.362 |
| Valutaverschillen op toekomstige rente in USD | – | 10.624 |
| Converteerbare obligatielening | 119.427 | 117.064 |
| Hypothecaire leningen | 7.987 | 7.986 |
| Overige leningen en langlopende verplichtingen | 27.942 | 7.565 |
| Subtotaal | 456.417 | 399.007 |
| Af: gedeelte hypothecaire en overige leningen dat komend jaar | ||
| afgelost dient te worden | 6.460 | 57.010 |
| 449.957 | 341.997 |
| 2007 | 2006 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Condities en aflossingstermijnen (EUR x 1.000) |
Valuta | Nominale interest % |
Jaar van Afl ossing |
Nominale waarde |
Boek waarde |
Nominale waarde |
Boek waarde |
| EURIBOR | |||||||
| Banklening | EUR | +30 | 2008 | 200.000 | 200.000 | 100.000 | 100.000 |
| Private Placement: | |||||||
| 44 miljoen USD bonds | USD | 6,85% | 2012 | 29.722 | 29.722 | 33.169 | 33.169 |
| 39 miljoen USD bonds | USD | 6,95% | 2014 | 26.345 | 26.345 | 29.377 | 29.377 |
| 37 miljoen USD bonds | USD | 7,10% | 2017 | 24.994 | 24.994 | 27.860 | 27.860 |
| Reële waarde Cross Currency Swap | EUR | n.v.t. | 2007 | – | – | 55.986 | 55.986 |
| 20 miljoen Eurobonds | EUR | 6,45% | 2012 | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 |
| Converteerbare obligatielening: | |||||||
| EUR – vastrentend | EUR | 2,375% | 2010 | 125.000 | 119.427 | 125.000 | 117.064 |
| Hypothecaire en overige leningen | Variabel | 4,22% 2008-2012 | 35.929 | 35.929 | 15.551 | 15.551 | |
| 461.990 | 456.417 | 406.943 | 399.007 |
Ter zekerheidsstelling van bankleningen zijn grond en gebouwen met een boekwaarde van EUR 9 miljoen (2006: EUR 9 miljoen) bezwaard met hypotheek.
5.46.1 Kredietfaciliteit
In 2005 is een doorlopende kredietfaciliteit afgesloten bij ABN AMRO Bank N.V. en Rabobank van EUR 100 miljoen voor vijf jaar. De rentevoet van de faciliteit is momenteel Euribor plus 30 basispunten. In 2007 is de faciliteit verhoogd tot EUR 200 miljoen. De bestaande faciliteit is in 2007 volledig gebruikt.
5.46.2 Private Placement USD leningen
Begin mei 2002 zijn langetermijnleningen afgesloten met twintig Amerikaanse en twee Britse institutionele beleggers. De voorwaarden voor de leningen zijn gebaseerd op de geconsolideerde jaarcijfers zoals jaarlijks opgesteld op grondslagen van Dutch GAAP:
- Eigen vermogen > EUR 200 miljoen
- EBITDA/Interest > 2,5
- Debt/EBITDA < 3,0
- Debt (exclusief private placement en converteerbare achtergestelde obligatielening) < 15% van geconsolideerd balanstotaal.
Op de twaalfmaandelijkse rolling forward meetmomenten in 2006 en 2007 is aan alle voorwaarden voldaan. Het valutarisico op de leningen in Amerikaanse dollars, alsmede op de hierover (toekomstige) verschuldigde rente, is oorspronkelijke volledig en gedurende de gehele looptijd afgedekt door middel van valutatermijncontracten ('Cross Currency Swap'). Aangezien het fi nanciële instrument het gehele valutarisico afdekt wordt hedgeverslaggeving toegepast. Daarbij heeft bij eerste verwerking omrekening naar EUR plaatsgevonden tegen de transactiekoers. Per balansdatum worden de leningen gewaardeerd tegen de balanskoers. Het verschil op de leningen tegen de oorspronkelijke koers respectievelijk de koers per laatste balansdatum wordt in de winst- en verliesrekening verantwoord. Voorts worden de daarop betrekking hebbende ('Cross Currency Swap') valutatermijncontracten per balansdatum omgerekend tegen de marktwaarde. Verschillen ten opzichte van de oorspronkelijke marktwaarde bij eerste verwerking, dan wel laatste herzieningsdatum worden eveneens in de winst- en verliesrekening verwerkt.
Over het verslagjaar bedragen de koersverschillen op de USD leningen EUR 10.260 duizend positief (2006: EUR 8.922 duizend positief), hiertegenover staat een resultaat op de Cross Currency Swap van EUR 2.588 duizend negatief (2006: EUR 8.922 duizend negatief).
Elke vijf jaar, voor het eerst in 2007, wordt op basis van de valutaverhoudingen USD – EUR de omrekeningskoers op dat moment opnieuw bepaald. Afwijkingen die leiden tot een hoger schuldbedrag in EUR dan oorspronkelijk verwerkt respectievelijk vastgesteld bij de laatste 'herzieningsdatum', resulteren in een instroom van middelen voor de Groep ter grootte van het verschil. Afwijkingen die leiden tot een lager schuldbedrag in EUR dan oorspronkelijk of bij de laatste 'herzieningsdatum' verwerkt, resulteren in een bijbetaling (afl ossing) door de Groep van het verschil aan de uitgever van deze hedge-instrumenten. De afl ossing op 8 mei 2007 bedroeg EUR 57,7 miljoen. Per 8 mei 2007 heeft de Groep besloten de Cross Currency Swap te beëindigen. Met betrekking tot de valutahedgecontracten ter zake van de (toekomstige) rentebetalingen op de USD leningen is over het huidige verslagjaar per saldo een bedrag van EUR 2.198 duizend positief (2006: EUR 4.407 duizend positief) na belastingen ten gunste van het eigen vermogen gebracht als gevolg van de gedaalde koers van de USD ten opzichte van de EUR.
Het in het vermogen opgenomen cumulatieve koersverschil op de valuta-afdekkingscontracten op het gebied van toekomstige rentebetalingen (voor belasting) bedraagt per 31 december 2007 EUR 8.874 duizend (2006: EUR 10.624 duizend).
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Opbrengsten uitgifte converteerbare obligaties | 125.000 | 125.000 |
| Geconverteerd in gewone aandelen | (11) | (1) |
| Transactiekosten | (3.209) | (3.209) |
| Netto-opbrengsten | 121.780 | 121.790 |
| Gedeelte geclassifi ceerd als eigen vermogen | (4.113) | (5.846) |
| Geamortiseerde transactiekosten | 1.760 | 1.120 |
| Waardering verplichting per 31 december | 119.427 | 117.064 |
5.46.3 Converteerbare obligatielening
In de waardering van de converteerbare obligatielening is een bedrag ter grootte van EUR 4.113 duizend verantwoord als eigen vermogen. Dit bedrag is vrij van toerekenbare transactiekosten.
Van 6 juni 2005 tot en met 20 april 2010 is conversie in aandelen mogelijk voor houders van de EUR 125 miljoen converteerbare obligatie tegen een conversiekoers van EUR 24,25 per certifi caat van een aandeel van nominaal EUR 0,05. Fugro heeft het recht de gehele obligatielening vervroegd af te lossen, indien de slotkoers van de certifi caten van aandelen Fugro na 11 mei 2008 in een periode van dertig achtereenvolgende beursdagen op ten minste twintig beursdagen ten minste 130% (EUR 31,53) van de conversiekoers bedraagt. Obligaties die per 27 april 2010 niet geconverteerd zijn zullen worden terugbetaald tegen nominale waarde.
5.46.4 Hypothecaire leningen en overige schulden
De gemiddelde rentevoet van hypothecaire leningen en overige schulden, die langer dan één jaar uitstaan, bedraagt 4,2% per jaar (2006: 9,5%).
5.46.5 Effecten van een 'change of control'
Een 'change of control' van Fugro N.V. kan resulteren in een voortijdige terugbetaling van de uitstaande bedragen van de kredietfaciliteit (5.46.1) en de Private Placement (5.46.2) en /of mogelijk een aanpassing van de conversiekoers van de converteerbare obligatie lening (5.46.3).
5.47 Personeelsbeloningen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Contante waarde van gedekte verplichtingen | 209.738 | 216.474 |
| Reële waarde van fondsbeleggingen | (185.917) | (183.207) |
| Contante waarde van nettoverplichtingen | 23.821 | 33.267 |
| Verplichtingen langetermijnpersoneelsbeloningen | 6.512 | 5.478 |
| Totaal personeelsbeloningen | 30.333 | 38.745 |
Verplichting voor toegezegde pensioenrechten
De Groep draagt bij aan een aantal toegezegd-pensioenregelingen die voorzien in pensioenuitkeringen aan werknemers wanneer die met pensioen gaan. Deze regelingen gelden voor werknemers in een aantal landen: Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen. In de overige landen is sprake van beschikbare premieregelingen en/of oudedagsvoorzieningen in overeenstemming met de regelgeving en gewoonten in deze landen.
In de Verenigde Staten heeft de onderneming een 401K (spaar)plan. De inleg voor dit plan vindt plaats op basis van de overeengekomen regeling, rekeninghoudend met de voorschriften van de Amerikaanse belastingdienst, de IRS. Deze regeling levert geen risico's op voor de groep.
In Nederland geldt vanaf 1 januari 2005 een pensioenregeling op basis van middelloon. Deze regeling kwalifi ceert als toegezegd pensioenregeling.
In Nederland zijn de toegezegde regelingen volledig herverzekerd op basis van een garantiecontract. De opgebouwde rechten zijn volledig gefi nancierd. Bij de bepaling van de jaarkosten wordt rekening gehouden met de aard van de regeling die voorziet in (voorwaardelijke) indexatie van pensioentoezeggingen voor zover de opbrengsten uit beleggingen van de gesepareerde beleggingsdepots de actuarieel benodigde interest overstijgen. De benodigde reserve voor deze verplichtingen is, na aftrek van de fondsbeleggingen opgenomen in de balans.
In het Verenigd Koninkrijk heeft Fugro een aantal pensioenvoorzieningen. Alle pensioenvoorzieningen waar nieuwe personeelsleden kunnen toetreden zijn beschikbare premieregelingen. Er is één 'defi ned benefi t' regeling die in gebruik blijft, die voor personeel is dat in dienst was voordat de regelingen zijn aangepast. Andere 'defi ned benefi t' regelingen zijn beëindigd. Hier zijn nog lopende verplichtingen jegens deelnemers. Er zijn maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat aan de verplichtingen uit deze 'defi ned benefi t' regelingen kan worden voldaan indien nodig.
In Noorwegen bestaat een toegezegd-pensioenrechtenregeling die voorziet in een, in combinatie met het van de overheid te ontvangen staatspensioen, uitkering op 67-jarige leeftijd die gebonden is aan een maximumbedrag. De bijdrage van de werkgever omvat naast de periodieke premie die is gebaseerd op een verwacht rendement tevens het (positieve of negatieve) beleggingsrisico.
De fondsbeleggingen bestaan uit:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Aandelen | 93.846 | 99.535 |
| Staatsobligaties | 81.340 | 70.339 |
| Vastgoed | 4.916 | 5.248 |
| Liquiditeiten | 5.815 | 8.085 |
| 185.917 | 183.207 |
Mutaties ingedekte verplichtingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Verplichtingen uit hoofde van toegezegde pensioenrechten per 1 januari | 216.474 | 208.115 |
| Nieuwe toegezegde pensioenrechten | – | 2.416 |
| Betaalde uitkeringen | (1.786) | (2.095) |
| Aan het dienstjaar toegerekende kosten en rente (zie hierna) | 17.173 | 16.119 |
| Resultaat op wijzigingen in pensioenregelingen (zie hierna) | – | (221) |
| In het eigen vermogen opgenomen actuariële winsten en verliezen | ||
| (zie hierna) | (11.205) | (10.531) |
| Koersverschillen | (10.918) | 2.671 |
| Verplichtingen uit hoofde van toegezegde pensioenrechten | ||
| per 31 december | 209.738 | 216.474 |
Mutaties in de fondsbeleggingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Reële waarde fondsbeleggingen per 1 januari | 183.207 | 165.618 |
| Nieuwe toegezegde pensioenrechten | – | 1.608 |
| Betaalde premies | 6.437 | 6.955 |
| Betaalde uitkeringen | (1.786) | (2.095) |
| Verwacht rendement op fondsbeleggingen | 11.150 | 9.997 |
| In het eigen vermogen opgenomen actuariële winsten en verliezen | (4.358) | (813) |
| Koersverschillen | (8.733) | 1.937 |
| Reële waarde fondsbeleggingen per 31 december | 185.917 | 183.207 |
Kosten zoals opgenomen in de winst- en verliesrekening
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Aan het dienstjaar toegerekende pensioenkosten | 6.448 | 5.621 |
| Rente op verplichtingen | 10.725 | 10.028 |
| Verwacht rendement op fondsbeleggingen | (11.150) | (9.997) |
| Pensioenkosten voorgaande boekjaren | – | 469 |
| Resultaat op wijzigingen in pensioenregelingen | – | (221) |
| 6.023 | 5.900 |
De kosten zijn in de winst- en verliesrekening verantwoord onder:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Personeelskosten | 6.448 | 5.869 |
| Rente | (425) | 31 |
| 6.023 | 5.900 | |
| Werkelijke opbrengsten uit fondsbeleggingen | 6.792 | 9.184 |
Rechtstreeks in het eigen vermogen verwerkte actuariële winsten en verliezen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Cumulatief bedrag per 1 januari | 11.538 | 1.817 |
| In het boekjaar verwerkt | 6.847 | 9.717 |
| Koersverschillen | (1.664) | 4 |
| Cumulatief bedrag per 31 december | 16.721 | 11.538 |
Verplichting voor toegezegd-pensioenregeling
Voornaamste actuariële veronderstellingen per balansdatum (uitgedrukt in gewogen gemiddelden):
| 2007 | 2006 | |
|---|---|---|
| Disconteringsvoet per 31 december | 4,7 – 5,9% | 4,5 – 5,3% |
| Verwacht rendement op fondsbeleggingen per 31 december | 5,0 – 7,7% | 5,0 – 7,3% |
| Toekomstige salarisstijgingen | 2,0 – 4,5% | 2,0 – 3,0% |
| Ontwikkeling medische kosten | n.v.t. | n.v.t. |
| Toekomstige pensioenstijgingen | 2,0 – 3,25% | 2,0 – 3,0% |
De fi nanciële effecten van werkelijke uitkomsten op de pensioenverplichtingen en fondsbeleggingen ten opzichte van de actuariële veronderstellingen zijn verwerkt in de actuariële winsten en verliezen. In het actuarieel resultaat op de pensioenverplichtingen is een positief resultaat van EUR 31.322 duizend opgenomen als gevolg van aanpassing van de disconteringsvoet. De voor 2008 verwachte premies voor de toegezegd-pensioenregelingen bedragen EUR 7.225 duizend (2007: EUR 6.955 duizend).
5.48 Voorzieningen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Reorgani satie |
Proce dures |
Totaal | Reorgani satie |
Bezwaar de con tracten |
Proce dures |
Totaal | |
| Balans per 1 januari | 486 | 13.402 | 13.888 | 898 | 547 | – | 1.445 |
| Dotaties gedurende het jaar | 17 | * 6.300 |
6.317 | 18 | – | * 11.866 |
11.884 |
| Aanwending/betalingen | (130) | (3.346) | (3.476) | (430) | (547) | – | (977) |
| Reclassifi catie | – | – | – | – | – | 1.536 | 1.536 |
| Wisselkoers verschillen | – | (451) | (451) | – | – | – | – |
| Balans per 31 december | 373 | 15.905 | 16.278 | 486 | – | 13.402 | 13.888 |
| Langlopend | 373 | 15.905 | 16.278 | 486 | – | 13.402 | 13.888 |
| 373 | 15.905 | 16.278 | 486 | – | 13.402 | 13.888 |
* Inclusief oprenting.
Procedures
De Groep is betrokken bij een aantal procedures in diverse delen van de wereld, waaronder de Verenigde Staten van Amerika. Deze procedures vloeien voort uit de normale bedrijfsactiviteiten en Fugro treedt op als eisende of aangesproken partij. De Directie ziet erop toe dat de belangen van de onderneming naar beste kunnen worden verdedigd. Fugro heeft adequate voorzieningen voor deze claims opgenomen indien er een redelijke verwachting is dat een betaling noodzakelijk zou kunnen zijn en wanneer een redelijke schatting van het bedrag te maken is. Deze schattingen worden periodiek geëvalueerd en indien nodig aangepast. Gezien de verwachte doorlooptijd van de (juridische) procedures van de acht zaken waarvoor een voorziening is getroffen, verwacht Fugro niet dat de afwikkeling in 2008 geëffectueerd zal zijn. De verwachte uitkomst is contant gemaakt tegen een rentevoet van 4,5% en is gebaseerd op de beste inschatting door de Directie. De defi nitieve uitkomst kan van deze inschattingen afwijken en zal in dat geval leiden tot aanpassingen van deze voorzieningen.
5.49 Schulden aan leveranciers en overige kortlopende verplichtingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Schulden aan leveranciers | 98.422 | 88.222 |
| Vooruitgefactureerde termijnen op onderhanden werken | 24.046 | 20.479 |
| Overige niet-handelsschulden en overlopende verplichtingen | 199.247 | 177.057 |
| Stand per 31 december | 321.715 | 285.758 |
5.50 Financieel risicobeheer
5.50.1 Overzicht
Fugro's risicomanagement is beheersing van de bedrijfsactiviteiten op de lange termijn en voor zo ver mogelijk mitigeren van de hiermee samenhangende bedrijfsrisico's. Afhankelijk van de aard en relatieve betekenis van de risico's die samenhangen met Fugro's wereldwijde diversiteit in afzetmarkten, klanten en regio's en haar brede productportefeuille zijn de risico's waar mogelijk gekwantifi ceerd.
De groep is bij het gebruik van fi nanciële instrumenten blootgesteld aan de volgende risico's:
- kredietrisico
- liquiditeitsrisico
- marktrisico
In dit onderdeel van de toelichting wordt informatie gegeven over de blootstelling van de Groep aan elk van de hierboven genoemde risico's, de doelstellingen, grondslagen en processen voor het beheren en meten van deze risico's en het kapitaalbeheer van de Groep.
De Raad van Bestuur heeft de eindverantwoordelijkheid voor de inrichting van en het toezicht op het risicobeheerkader van de Groep.
Het risicobeleid van de Groep heeft als doel de risico's waarmee de Groep zich geconfronteerd ziet in kaart te brengen en te analyseren, passende risicolimieten en -controles te bepalen en de risico's en naleving van de limieten te bewaken. Beleid en systemen voor risicobeheer wor den regelmatig geëvalueerd en waar nodig aangepast aan veranderingen in marktomstan digheden en de activiteiten van de Groep. De Groep wil behalve door opleiding en scholing aan de hand van beheersnormen en -procedures een gedisciplineerd en constructief klimaat ont wikkelen waarin alle werknemers hun rol en verplichtingen begrijpen.
De auditcommissie van de Groep ziet toe op de bewaking door het management van de naleving van het risicobeheerbeleid en de -procedures van de Groep. De auditcommissie houdt zich daarnaast bezig met de toereikendheid van het risicobeheerkader in samenhang met de risico's waarmee de Groep te maken heeft. De auditcommissie van de Groep wordt in haar toezichtfunctie bijgestaan door de interne accountantsdienst. Er vinden zowel regelmatige als incidentele evaluaties plaats van controles en procedures voor risicobeheer, waarvan de bevindingen worden gerapporteerd aan de Directie en de Directieraad. Een samenvatting van de belangrijkste bevindingen wordt gerapporteerd aan de auditcommissie.
5.50.2 Kredietrisico
Kredietrisico is het risico van fi nancieel verlies voor de Groep indien een afnemer of tegenpartij van een fi nancieel instrument de aangegane contractuele verplichtingen niet nakomt. Krediet risico's vloeien vooral voort uit vorderingen op klanten.
Handels- en overige vorderingen
De blootstelling aan kredietrisico van de Groep wordt hoofdzakelijk bepaald door de individuele kenmerken van de afzonderlijke afnemers en het land van vestiging van de afnemers. Doordat de Groep een groot deel van haar activiteiten uitvoert voor de olie- en gasindustrie zijn debiteuren voor een belangrijk deel aan deze branches gerelateerd.
Een deel van de verkopen van de Groep worden toegekend op basis van langetermijn-'preferred supplier' overeenkomsten. Gedurende het jaar voert Fugro veelal meerdere projecten uit voor dezelfde klant. Deze projecten voor één en dezelfde klant zijn niet groter dan 4% van de totale jaarlijkse omzet. Het grote aantal afnemers en de korte doorlooptijd van de projecten mitigeren het kredietrisico van Fugro doordat de individuele vorderingen op afnemers beperkt zijn.
Iedere nieuwe klant wordt afzonderlijk op kredietwaardigheid beoordeeld voordat de standaardbetalings- en leveringsvoorwaarden van de Groep worden aangeboden. De beoordeling omvat externe kredietbeoordelingen en soms bankreferenties. Klanten die niet voldoen aan de kredietwaardigheidsnormen van de Groep kunnen alleen zaken doen met de Groep op basis van vooruitbetaling of moeten een bankgarantie overleggen.
Met het overgrote deel van de afnemers van de Groep wordt al meerdere jaren zaken gedaan en er is slechts in incidentele gevallen sprake geweest van verliezen. Afnemers met bekende negatieve kredietkenmerken worden door de groepscontrollers individueel gemonitord. Bevindingen worden tweewekelijks gerapporteerd aan de Directie. Indien afnemers niet tijdig betalen evalueert de Groep de kredietbeoordeling en worden eventueel strikter incasssomaatregelen ingezet. De Groep publiceert intern een lijst met afnemers welke extra aandacht vragen bij het sluiten van een contract.
De Groep vormt een voorziening voor bijzondere waardeverminderingen ter grootte van de geschatte verliezen uit handels- en overige vorderingen. De belang rijkste onderdelen van deze voorziening zijn een specifi eke verliesvoorziening voor afzonderlijke belangrijke posities voor klanten en landen en een collectieve verliesvoorziening voor groepen vergelijkbare activa in verband met verliezen die zijn geleden maar nog niet geïdentifi ceerd. De collectieve verlies voor ziening wordt bepaald op basis van historische betalingsgegevens.
Garanties
In principe verstrekt de vennootschap geen garanties vanuit de moedermaatschappij aan haar dochterondernemingen tenzij hiervoor een belangrijke commerciële reden bestaat. De vennootschap heeft voor een aantal Nederlandse dochterondernemingen een verklaring van hoofdelijke aansprakelijkheid gedeponeerd bij het Handelsregister waar de desbetreffende dochteronderneming haar zetel heeft. Op de bij het Handelsregister ter inzage gedeponeerde lijst met kapitaalbelangen is aangegeven voor welke dochterondernemingen Fugro N.V. een verklaring van hoofdelijke aansprakelijkheid heeft afgegeven. Per 31 december 2007 en 31 december 2006 stonden geen belangrijke garanties uit.
5.50.3 Liquiditeitsrisico
Het liquiditeitsrisico is het risico dat de Groep niet op het vereiste moment aan haar fi nan ciële verplichtingen kan voldoen. De uitgangspunten van het liquiditeitsrisicobeheer zijn dat er voor zover mogelijk voldoende liquiditeiten worden aangehouden om te kunnen voldoen aan de huidige en toekomstige fi nanciële verplichtingen, in normale en moeilijke omstandigheden, en zonder dat daarbij onaanvaardbare verliezen worden gelopen of de reputatie van de Groep in gevaar komt.
De Groep monitort kasstromen op reguliere basis. Geconsolideerde kasstroominformatie met daarbij een zesmaandsprojectie van de kasstromen wordt maandelijks aan de Directie gerapporteerd. Deze rapportage waarborgt dat de Groep voldoende liquiditeiten ter beschikking heeft (inclusief beschikbare kredietfaciliteiten) om operationele uitgaven voor het komende halfjaar en fi nanciële verplichtingen uit niet in de balans opgenomen leaseverplichtingen en investeringen in schepen te doen. In deze kasstromen is geen rekening gehouden met het eventuele effect van extreme omstandigheden die redelijker wijs niet kunnen worden voorspeld, zoals natuurram pen. Naast de externe fi nanciering die blijkt uit de balans beschikt de Groep over de volgende kredietruimte:
- Een doorlopende kredietfaciliteit afgesloten bij ABN AMRO Bank N.V. en Rabobank van EUR 200 miljoen tot en met 2010. De rentevoet van de faciliteit is momenteel Euribor plus 30 basispunten. De bestaande faciliteit is eind 2007 en eind 2006 (EUR 100 miljoen) volledig gebruikt en op de balans verantwoord.
- Doorlopende kredietfaciliteit bij Rabobank en ING per 31 december 2007 van EUR 200 miljoen waarvoor de documentatie momenteel wordt afgerond.
- Kredietfaciliteiten zonder onderpand in diverse valuta voor in totaal ongeveer EUR 300 miljoen waarvan per 31 december 2007 EUR 62.430 duizend is gebruikt (2006: totaal ongeveer EUR 300 miljoen waarvan EUR 17.891 duizend is gebruikt).
5.50.4 Marktrisico
Marktrisico betreft het risico dat de inkomsten van de Groep of de waarde van de beleggingen in fi nanciële instrumenten nadelig worden beïnvloed door veranderingen in marktprijzen, zoals valutakoersen en rentetarieven. Het beheer van het marktrisico heeft tot doel de marktrisicopositie binnen aanvaardbare grenzen te houden bij een optimaal rendement.
Valutarisico
De bedrijfsvoering van de Groep stelt de operatie en de gerapporteerde fi nanciële resultaten en kasstromen bloot aan risico's als gevolg van wijzigende valutakoersen. De bedrijfsvoering van de Groep wordt geconfronteerd met valutakoersverschillen indien omzet in een andere buitenlandse valuta wordt ontvangen dan de valuta waarin kosten worden gemaakt die samenhangen met de betreffende omzet. Voor zover saldering van omzet en kosten in dezelfde buitenlandse valuta mogelijk is zal het saldo worden beïnvloed door wijzigingen in de koers van de buitenlandse valuta ten opzichte van de euro. Dit risico betreft voornamelijk het deel van de Groep dat een deel van zijn omzet ontvangt in buitenlandse valuta en waarvan de kosten voornamelijk in euro luiden.
Inkomende en uitgaande kasstromen van de bedrijfssegmenten worden gesaldeerd voor zover zij dezelfde buitenlandse valuta betreffen. Dit betekent dat omzet in een bepaalde buitenlandse valuta wordt gesaldeerd met kosten in dezelfde buitenlandse valuta, ook wanneer deze omzet wordt gegenereerd uit een andere transactie dan waar de kosten betrekking op hebben. Als gevolg hiervan beperkt het valutarisico zich tot omzet en kosten die niet met elkaar kunnen worden gesaldeerd.
Om het effect van valutakoersschommelingen te mitigeren evalueert de Groep continu haar valutakoerspositie. Indien hiertoe aanleiding is zal een deel van deze risico's worden afgedekt met afgeleide fi nanciële instrumenten. Valutatermijncontracten vormen hierbij de belangrijkste afgeleide instrumenten die toegepast worden.
Door het omvangrijke investeringsprogramma in schepen en het feit dat het merendeel van de investeringen in USD luidt, kan de positieve kasstroom uit de operationele activiteiten momenteel voor een belangrijk deel worden gesaldeerd met deze investeringen. Hierdoor maakt de Groep momenteel geen gebruik van afgeleide fi nanciële instrumenten.
De rente op fi nancieringsverplichtingen luidt in valuta's die overeenkomen met de kasstromen van de onderliggende activiteiten van de Groep, met name euro's en USD. Dit levert overwegend een economische afdekking op en hiervoor worden dan ook geen derivaten afgeslo ten.
De investering van de Groep in de dochterondernemingen in de Verenigde Staten van Amerika is afgedekt door de USD Private placement lening. Deze lening vermindert het valuta risico dat met de netto-activa van de dochterondernemingen samenhangt.
De afdekking is volledig effectief. Alle koersverschillen in verband met de afdekking zijn daarom in het eigen vermogen verantwoord.
Renterisico
De verplichtingen van de Groep kennen zowel variabele als vaste rentevoeten. Het renterisico op langetermijnfi nanciering wordt over het algemeen gemitigeerd door vaste rentevoeten. Het renterisico beperkt zich hierdoor tot de banklening van de Groep. Het doel van de Groep is om het effect van rentewijzigingen op het resultaat te beperken door langetermijninvesteringen zo veel mogelijk af te dekken met langetermijn-(vastrentende) fi nanciering. Teneinde belangrijke (kortetermijn)renterisico's te mitigeren, evalueert de Groep continu het gebruik van renteswaps.
Overige marktprijsrisico's
De Groep gaat geen goederenovereenkomsten aan.
Fugro heeft pensioenregelingen voor haar medewerkers in overeenstemming met regelgeving en gewoonten in elk van de landen waarin de Groep opereert. Details over de fi nanciering van deze pensioenregelingen zijn opgenomen in 5.47.
5.50.5 Kapitaalbeheer
Het beleid van de Directie is gericht op de handhaving van een sterke vermogens positie waarmee het vertrouwen van beleggers, crediteuren en de markten kan worden behou den en de toekomstige ontwikkeling van de bedrijfsactiviteiten kan worden zekergesteld. De Directie volgt de geografi sche spreiding van de aandeelhouders. De Directie streeft naar een dividendratio van 35 tot 55% van het nettoresultaat. De Directie streeft bovendien naar het behouden van gezonde balansverhoudingen met een solvabiliteitsdoelstelling tussen de 30 en 35%.
De Directie streeft naar een evenwicht tussen een hoger rendement dat mogelijk zou zijn met een hoger niveau aan vreemd vermogen enerzijds en de voordelen en zekerheid van een solide vermogenspositie anderzijds. Het doel van de Groep is een gezond aandeelhoudersrendement te realiseren; in 2007 bedroeg het rendement op eigen vermogen 35,4% (2006: 28,6%). Ter vergelijking bedraagt de gewogen gemiddelde rentelast op rentedragende leningen 4,6% (2006: 4,9%).
De Groep koopt van tijd tot tijd eigen aandelen in op de markt; wanneer hangt van de koers af. Deze aandelen zijn bedoeld voor de uitgifte van aandelen in de aandelenoptierege ling van de Groep. Aankoop- en verkoopbeslissingen worden per specifi eke transactie geno men door de Directie; de Groep beschikt niet over een vastomlijnde regeling voor de inkoop van eigen aandelen.
Er zijn het afgelopen jaar geen wijzigingen aangebracht in de kapitaalbeheerbenadering van de Groep.
5.51 Kredietrisico
Blootstelling aan kredietrisico
De boekwaarde van de fi nanciële activa vertegenwoordigt het maximale kredietrisico. Het maximale kredietrisico op de verslagdatum was als volgt:
| (EUR x 1.000) | Boekwaarde | |
|---|---|---|
| 2007 | 2006 | |
| Leningen en vorderingen | 69 | 693 |
| Overige langlopende vorderingen | 1.333 | 1.392 |
| Nog niet gefactureerde omzet op gereed werk | 119.394 | 100.358 |
| Handelsvorderingen | 361.933 | 314.616 |
| Overige vorderingen | 68.405 | 57.631 |
| Liquide middelen | 71.974 | 71.048 |
| 623.108 | 545.738 |
Het maximale kredietrisico op handelsvorderingen en nog niet gefactureerde omzet op gereed werk bedroeg op de verslagdatum per geografi sche regio:
| (EUR x 1.000) | Boekwaarde | |
|---|---|---|
| 2007 | 2006 | |
| Nederland | 38.960 | 33.105 |
| Europa overig | 205.050 | 172.423 |
| Afrika | 22.862 | 19.239 |
| Midden-Oosten | 47.712 | 27.600 |
| Azië | 38.753 | 30.516 |
| Australië | 23.673 | 23.753 |
| Noord- , Midden- en Zuid-Amerika | 104.317 | 108.338 |
| 481.327 | 414.974 |
Het maximale kredietrisico op handelsvorderingen en nog niet gefactureerde omzet op gereed werk bedroeg op de verslagdatum per categorie opdrachtgever:
| (EUR x 1.000) | Boekwaarde | |
|---|---|---|
| 2007 | 2006 | |
| Olie- en gas | 352.228 | 308.326 |
| Bouw en infrastructuur | 68.521 | 72.385 |
| Mijnbouw | 34.522 | 17.665 |
| Overig | 26.056 | 16.598 |
| 481.327 | 414.974 |
Bijzondere waardeverminderingsverliezen
De ouderdomsopbouw van de handelsvorderingen en nog niet gefactureerde omzet op gereed werk op de verslagdatum was als volgt:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | ||
|---|---|---|---|---|
| Bruto | Waarde verminde ring |
Bruto | Waarde verminde ring |
|
| 0 tot en met 30 dagen | 333.190 | – | 283.409 | – |
| 31 tot en met 60 dagen | 90.882 | – | 67.783 | – |
| 61 tot en met 90 dagen | 36.430 | – | 27.220 | – |
| Meer dan 90 dagen | 47.564 | 31.610 | 57.885 | 26.721 |
| Garantietermijnen en bijzondere posten | 4.871 | – | 5.233 | – |
| Investeringen verwerkt volgens de 'equity-methode' | – | – | 165 | – |
| 512.937 | 31.610 | 441.695 | 26.721 |
Mutaties in de voorziening voor bijzondere waardeverminderingen met betrekking tot handels vorderingen gedurende het jaar waren als volgt:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 26.721 | 23.369 |
| Verantwoorde bijzondere waardeverminderingen | 8.211 | 6.781 |
| Teruggenomen waardeverminderingen | (2.627) | (2.975) |
| Afgeschreven handelsvorderingen | (1.483) | (6.127) |
| Verkregen in acquisities | 788 | 5.673 |
| Stand per 31 december | 31.610 | 26.721 |
De voorziening met betrekking tot handelsvorderingen wordt gebruikt om bijzondere waardeverminderingsverliezen te boeken tenzij de Groep er zeker van is dat het onmogelijk is het verschuldigde bedrag terug te krijgen; in dat laatste geval wordt het bedrag aangemerkt als oninbaar en direct afgeboekt ten laste van het betreffende actief.
Het kredietrisico op overige vorderingen en liquide middelen wordt door de Groep als beperkt ingeschat. Liquide middelen worden aangehouden bij bekende bancaire instellingen met uitsluitend goede kredietwaarderingen.
5.52 Liquiditeitsrisico
Hieronder volgen de contractuele looptijden van de fi nanciële verplichtingen, inclusief de geschatte rentebetalingen en exclusief het effect van verrekeningsovereenkomsten:
| (EUR x 1.000) | 2007 |
|---|---|
| --------------- | ------ |
| Boek waarde |
Contrac tuele kas stromen |
6 maan den of minder |
6 – 12 maanden |
1 – 2 jaar |
2 – 5 jaar |
Meer dan 5 jaar |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Banklening | 200.000 | 200.000 | – | – | – | 200.000 | – |
| Private Placement: | |||||||
| 44 miljoen USD bonds | 29.722 | 29.722 | – | – | – | – | 29.722 |
| 39 miljoen USD bonds | 26.345 | 26.345 | – | – | – | – | 26.345 |
| 37 miljoen USD bonds | 24.994 | 24.994 | – | – | – | – | 24.994 |
| 20 miljoen Eurobonds | 20.000 | 20.000 | – | – | – | – | 20.000 |
| Converteerbare obligatielening | 119.427 | 125.000 | – | – | – | 125.000 | – |
| Hypothecaire en overige leningen | 35.929 | 35.929 | – | 6.460 | 15.093 | 10.746 | 3.630 |
| Rekening-courantfaciliteit | 78.443 | 78.443 | 78.443 | – | – | – | – |
| 534.860 | 540.433 | 78.443 | 6.460 | 15.093 | 335.746 | 104.691 |
(EUR x 1.000) 2006
| Boek waarde |
Contrac tuele kas stromen |
6 maan den of minder |
6 – 12 maanden |
1 – 2 jaar |
2 – 5 jaar |
Meer dan 5 jaar |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Banklening | 100.000 | 100.000 | – | – | – | 100.000 | – |
| Private Placement: | |||||||
| 44 miljoen USD bonds | 33.169 | 33.169 | – | – | – | – | 33.169 |
| 39 miljoen USD bonds | 29.377 | 29.377 | – | – | – | – | 29.377 |
| 37 miljoen USD bonds | 27.860 | 27.860 | – | – | – | – | 27.860 |
| Reële waarde Cross Currency Swap | 55.986 | 55.986 | 55.986 | – | – | – | – |
| 20 miljoen Eurobonds | 20.000 | 20.000 | – | – | – | – | 20.000 |
| Converteerbare obligatielening | 117.064 | 125.000 | – | – | – | 125.000 | – |
| Hypothecaire en overige leningen | 15.551 | 15.551 | – | – | 7.905 | 489 | 7.157 |
| Rekening-courantfaciliteit | 42.879 | 42.879 | 42.879 | – | – | – | – |
| 441.886 | 449.822 | 98.865 | – | 7.905 | 225.489 | 117.563 |
Kasstroomafdekking
In 2006 had de Groep een kasstroomafdekking op de Private Placement rentevast lening (zie 5.46.2). In mei 2007 is deze kasstroomafdekking beëindigd.
5.53 Valutarisico
De belangrijkste wisselkoersen gedurende het verslagjaar luidden als volgt:
| (In EUR) | Gemiddel de koers |
Mid-spot rate op verslag datum |
|---|---|---|
| USD GBP |
0,73 1,46 |
0,68 1,36 |
Gevoeligheidsanalyse
Een toename met 10 procent van de euro ten opzichte van de volgende valuta per jaareinde zou het vermogen en het resultaat met de hieronder vermelde bedragen heb ben verhoogd (verlaagd). Aangenomen wordt dat alle andere variabelen, met name de rentetarieven, con stant blijven. De analyse is op basis van dezelfde aannames uitgevoerd voor 2006.
| Effect in duizenden euro's | Eigen vermogen |
Winst (verlies) |
|---|---|---|
| Ultimo 2007 | ||
| USD | (995) | (7.027) |
| GBP | (11.844) | (3.788) |
| Ultimo 2006 | ||
| USD | (6.221) | (6.157) |
| GBP | (9.584) | (2.937) |
Een verzwakking met 10 procent van de euro ten opzichte van de hierboven vermelde valuta's per jaareinde zou een vergelijkbaar maar tegengesteld effect hebben gehad op voor het hierbovenvermelde bedrag, aangenomen dat alle andere variabelen constant blijven.
5.54 Renterisico
Op de verslagdatum zag het renteprofi el van de rentedragende fi nanciële instrumenten van de Groep er als volgt uit:
| (EUR x 1.000) | Boekwaarde | |
|---|---|---|
| 2007 | 2006 | |
| Instrumenten met een vaste rente | ||
| Financiële activa | 69 | 693 |
| Financiële verplichtingen | (256.417) | (299.007) |
| Instrumenten met een variabele rente | ||
| Financiële verplichtingen | (200.000) | (100.000) |
| (456.348) | (398.314) |
Reële waarde-gevoeligheidsanalyse voor instrumenten met een vaste rente
Financiële activa en verplichtingen met een vaste rente worden door de Groep niet tegen reële waarde opgenomen met verwerking van waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening. Bovendien merkt de Groep derivaten (renteswaps) niet aan als afdekkingsinstrumenten als on derdeel van een hedge accounting-model op basis van de reële waarde. Om die reden heeft een wijziging in de rente op de verslagdatum geen invloed op het resultaat.
Op 31 december 2007 wordt geschat dat een algemene stijging van 100 basispunten in de rente zou resulteren in een daling van het resultaat voor belasting van de groep met ongeveer EUR 2,0 miljoen (2006: negatief effect van EUR 1,0 miljoen).
Kasstromen-gevoeligheidsanalyse voor instrumenten met een variabele rente
Door een wijziging van 100 basispunten in de rente per de verslagdatum zouden het eigen vermogen en het resultaat met de hieronder vermelde bedragen zijn af- of toegenomen. De analyse is op basis van dezelfde aannames uitgevoerd voor 2006.
| (EUR x 1,000) | Resultaat | Eigen vermogen | ||
|---|---|---|---|---|
| 100 bp toename |
100 bp afname |
100 bp toename |
100 bp afname |
|
| Ultimo 2007 | ||||
| Instrumenten met een variabele rente | (2.000) | 2.000 | – | – |
| Gevoeligheid kasstromen (netto) | (2.000) | 2.000 | – | – |
| Ultimo 2006 | ||||
| Instrumenten met een variabele rente | (1.000) | 1.000 | – | – |
| Gevoeligheid kasstromen (netto) | (1.000) | 1.000 | – | – |
5.55 R e ë l e wa a r d e
De in de balans opgenomen reële waarde en boekwaarde van fi nanciële activa en verplichtin gen luiden als volgt:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | ||
|---|---|---|---|---|
| Boek waarde |
Reële waarde |
Boek waarde |
Reële waarde |
|
| Handelsvordering en overige vorderingen (exclusief onderhanden werk) | 430.338 | 430.338 | 372.247 | 372.247 |
| Liquide middelen | 71.974 | 71.974 | 71.048 | 71.048 |
| Banklening | (200.000) | (200.000) | (100.000) | (100.000) |
| Converteerbare obligatielening | (119.427) | (300.000) | (117.064) | (191.250) |
| Hypothecaire leningen | (7.987) | (7.987) | (7.986) | (7.986) |
| USD rentevaste leningen | (81.061) | (94.053) | (90.406) | (90.406) |
| EUR rentevaste leningen | (20.000) | (21.818) | (20.000) | (24.034) |
| Reële waarde Cross Currency Swap | – | – | (55.986) | (55.986) |
| Rekening-courant bank | (78.443) | (78.443) | (42.879) | (42.879) |
| Schulden aan leveranciers en overige kortlopende verplichtingen | (321.715) | (321.715) | (285.758) | (285.758) |
| Totaal | (326.321) | (521.704) | (276.784) | (355.004) |
| Niet verantwoorde opbrengsten/(verliezen) | (195.383) | (78.220) |
Schatting van reële waarde
Onderstaand volgt een opsomming van de belangrijkste methodes en aannames die gebruikt zijn om de reële waardes, zoals hierboven in de tabel weergegeven, in te schatten.
Afgeleide financiële instrumenten
Valutatermijncontracten zijn gewaardeerd tegen marktwaarde op basis van genoteerde handelswaarde.
Leningen en overige financiële verplichtingen
De reële waarde is berekend op basis van de contante waarde van de verwachte toekomstige kasstromen uit hoofde van afl ossingen en rentebetalingen.
Converteerbare obligatielening
De reële waarde is gebaseerd op de genoteerde handelsprijs per 31 december 2007.
Reële waarde leaseverplichtingen
De reële waarde is geschat op basis van de contante waarde van toekomstige kasstromen, contant gemaakt tegen de huidige rentevoet voor vergelijkbare leaseovereenkomsten.
Handelsvorderingen, -crediteuren, overige vorderingen en verplichtingen
Voor kortlopende vorderingen en verplichtingen met looptijden korter dan één jaar wordt de reële waarde gelijk gesteld aan de nominale waarde. Alle overige vorderingen en verplichtingen worden contant gemaakt om hun reële waarde te bepalen.
Rentepercentage zoals gebruikt voor bepaling van reële waarde
De Groep gebruikt het rendement op balansdatum van overheidsobligaties waarvan de looptijd de termijn van het fi nanciële instrument benadert om haar fi nanciële instrumenten contant te maken. De gebruikte rentepercentages zijn:
| 2007 | 2006 |
|---|---|
| 2,0 – 7,1% | 3,67 – 6,5% |
| n.v.t. | n.v.t. |
De reële waarde is bepaald op basis van marktwaardering op balansdatum of door het contant maken van de relevante kasstromen onder toepassing van actuele rentevoeten voor vergelijkbare instrumenten.
5.56 Niet in de balans opgenomen verplichtingen
5.56.1 Operationele lease als lessee
Niet opzegbare operationele lease-overeenkomsten dienen als volgt betaald te worden:
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Minder dan een jaar | 99.854 | 83.414 |
| Tussen één en vijf jaren | 209.194 | 199.079 |
| Meer dan vijf jaren | 53.265 | 24.726 |
| 362.313 | 307.219 |
De Groep huurt een aantal kantoor-, magazijn- en laboratoriumfaciliteiten en schepen in de vorm van een operationele lease. De contractduur loopt uiteen van drie tot tien jaren waarbij in principe de mogelijkheid bestaat de lease te vernieuwen na afl oop van die periode. De leasetermijnen worden jaarlijks verhoogd om de marktcondities weer te geven. Geen van deze leaseconstructies bevat voorwaardelijke huursommen. De Groep treedt in principe niet op als verhuurder.
5.56.2 Aangegane verplichtingen tot kapitaalsinvesteringen
Ultimo 2007 heeft de Groep contractuele verplichtingen voor de aanschaf van materiële vaste activa (met name schepen) ten bedrage van EUR 430,5 miljoen (2006: EUR 332,5 miljoen). De toename in 2007 wordt met name veroorzaakt door de verplichting om twee nieuwe schepen (een ROV support schip en een seismisch schip) te bouwen.
5.56.3 Voorwaardelijke verplichtingen
Enkele groepsmaatschappijen zijn, in het kader van de normale bedrijfsuitoefening, als eisende of verwerende partij betrokken bij claims. Op grond van de ontwikkelingen tot dusver en op basis van de beste schattingen van de Directie wordt niet verwacht dat de fi nanciële positie van de Groep door één van deze zaken aanmerkelijk zal worden beïnvloed. Wanneer de uiteindelijke uitkomst afwijkt van de schattingen zal dit tot een resultaatpost leiden.
Fugro N.V. vormt samen met haar Nederlandse dochterondernemingen een fi scale eenheid voor de heffi ng van vennootschapsbelasting; elk der vennootschappen is volgens de standaardvoorwaarden aansprakelijk voor te betalen belasting van alle bij de fi scale eenheid betrokken vennootschappen.
5.57 Gebeurtenissen na balansdatum
Na balansdatum heeft Fugro de volgende overnames aangekondigd:
- William Lettis & Associates, Inc., een geologisch adviesbureau met het hoofdkantoor in Walnut Creek, Californië, Verenigde Staten. Met deze overname is een bedrag gemoeid van EUR 12 miljoen. William Lettis & Associates heeft 75 medewerkers en een jaaromzet van ruim EUR 10 miljoen;
- HGN Hydrogeologie GmbH, een hydrogeologisch en hydrologisch adviesbureau in Nordhausen, Duitsland. De overnamesom bedraagt EUR 3,7 miljoen. De jaaromzet van HGN is EUR 7,5 miljoen en de onderneming heeft 120 werknemers;
- Pavement Management Services Pty Ltd and associated companies (PMS), Sydney, Australië, geconsolideerd. Met de overname is een bedrag gemoeid van EUR 7,4 miljoen. De jaaromzet van PMS bedraagt EUR 3,8 miljoen. De onderneming heeft 40 medewerkers en is actief op het gebied van ontwerp en onderzoek van wegverhardingen en onderhoudsprogramma's voor bestaande wegen;
- Roadware Group Inc, Paris, Ontario, Canada, aan Fugro toegevoegd. Roadware is actief met het in kaart brengen van verhardingen van onder meer snelwegen en de levering van systemen voor wegenbeheer. De overnamesom bedraagt circa EUR 14 miljoen. De onderneming heeft een jaaromzet van EUR 9 miljoen en heeft 130 werknemers in dienst.
- Electro Magnetic Marine Exploration Technologies (EMMET), Rusland. Fugro heeft overeenstemming bereikt om 60% van de aandelen van EMMET over te nemen. De overnamesom bedraagt EUR 10 miljoen. Fugro heeft eveneens een exclusieve optie om de overige aandelen te kopen. EMMET heeft kantoren in St. Petersburg en Moskou en heeft 35 medewerkers. De ondernemingen ontwikkelt technologie en levert diensten voor elektromagnetische onderzoek op zee voor het zoeken naar olie.
In januari 2008 ontving Fugro de opdracht om bijna 2.000 kilometer aan dijken te inspecteren die in niet stedelijke gebieden van de Central Valley in Californië liggen. Fugro's deel in dit vijfjarenproject bedraagt EUR 35 miljoen.
5.58 Verbonden partijen
5.58.1 Identiteit van verbonden partijen
Als verbonden partijen van de Groep zijn te onderscheiden: de dochterondernemingen, investeringen verwerkt tegen 'equity'-methode (zie toelichting 5.38), de statutaire directieleden en de Directieraad.
5.58.2 Transacties met de statutaire directieleden en management
Directieleden van de Groep en management hebben, voor zover bekend, 0,4% van aandelen met stemrecht in handen. Directieleden en management participeren eveneens in het optieplan van de Groep (zie toelichting 5.30.1). De vergoedingen aan de leden van de statutaire Directie van de vennootschap over 2007 en 2006 kunnen als volgt worden weergegeven:
| (in EUR) | Ir. K.S. Wester | A. Jonkman | Ir. P. van Riel* | Ir. A. Steenbakker* | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | 2007 | 2006 | ||
| Vergoeding | 542.000 | 542.000 | 300.000 | 300.000 | 250.000 | 159.962 | 250.000 | 159.962 | |
| Bonus voorgaand jaar | 361.333 | 347.240 | 200.000 | 151.667 | 166.667 | – | 166.667 | – | |
| Pensioenlasten | |||||||||
| (inclusief AOV-verzekering) | 365.488 | 371.853 | 265.488 | 268.660 | 259.912 | 160.414 | 264.801 | 175.535 | |
| Waarde toegekende | |||||||||
| optierechten | 1.607.500 1.182.500 1.093.100 | 804.100 | 964.500 | 709.500 | 964.500 | 709.500 | |||
| Totaal | 2.876.321 | 2.443.593 1.858.588 | 1.524.427 1.641.079 | 1.029.876 1.645.968 | 1.044.997 |
* Ir. P. van Riel en Ir. A. Steenbakker zijn per 10 mei 2006 benoemd als statutair directeur. De vergoedingen zijn met ingang van deze datum vermeld.
Aan de leden van de statutaire Directie van de vennootschap worden een auto en een mobiele telefoon ter beschikking gesteld. Tevens ontvangen zij maandelijks een zeer geringe vergoeding ter dekking van onkosten. Bij de bepaling van de omvang van de bonussen wordt onder meer de realisatie van de ondernemingsdoelstellingen betrokken.
Er zijn geen garantieverplichtingen aangegaan ten behoeve van de leden van de statutaire Directie.
Onderstaand zijn de gegevens inzake de opties toegekend aan de leden van de statutaire Directie opgenomen:
| Statutaire Directie | Aantal optierechten | In EUR | Maanden | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar | Stand 01-01-07 |
Toe gekend in 2007 |
Uitge oefend in 2007 |
Vervallen in 2007 |
Stand 31-12-07 |
Uitoefen prijs |
Koers op uitoefen datum |
Expiratiedatum | Bonus1) | |
| Ir. K.S. Wester | 2001 | 108.000 | 108.000 | – | 12,53 | 47,34 | 31-12-2007 | 7 | ||
| 2002 | 108.000 | 108.000 | 10,78 | 31-12-2008 | 7 | |||||
| 2003 | 108.000 | 108.000 | 10,20 | 31-12-2009 | 4 | |||||
| 2004 | 108.000 | 108.000 | 15,35 | 31-12-2010 | 6 | |||||
| 2005 | 113.000 | 113.000 | 27,13 | 31-12-2011 | 7 | |||||
| 2006 | 125.000 | 125.000 | 36,20 | 31-12-2012 | 8 | |||||
| 2007 | 125.000 | 125.000 | 52,80 | 31-12-2013 | 8 | |||||
| Totaal | 670.000 | 125.000 | 108.000 | – | 687.000 | |||||
| A. Jonkman | 2001 – 2003 | 100.800 | 25.200 | 75.600 | 2) 11,46 |
43,69 | 31-12-2009 | |||
| 2004 | 80.000 | 80.000 | 15,35 | 31-12-2010 | 6 | |||||
| 2005 | 85.000 | 85.000 | 27,13 | 31-12-2011 | 7 | |||||
| 2006 | 85.000 | 85.000 | 36,20 | 31-12-2012 | 8 | |||||
| 2007 | 85.000 | 85.000 | 52,80 | 31-12-2013 | 8 | |||||
| Totaal | 350.800 | 85.000 | 25.200 | – | 410.600 | |||||
| Ir. P. van Riel | 2002 – 2005 | 93.400 | 11.000 | 82.400 | 2) 21,14 |
38,08 | 31-12-2011 | |||
| 2006 | 75.000 | 75.000 | 36,20 | 31-12-2012 | 8 | |||||
| 2007 | 75.000 | 75.000 | 52,80 | 31-12-2013 | 8 | |||||
| Totaal | 168.400 | 75.000 | 11.000 | – | 232.400 | |||||
| Ir. A. Steenbakker | 2005 | 50.400 | 50.400 | 27,13 | 31-12-2011 | |||||
| 2006 | 75.000 | 75.000 | 36,20 | 31-12-2012 | 8 | |||||
| 2007 | 75.000 | 75.000 | 52,80 | 31-12-2013 | 8 | |||||
| Totaal | 125.400 | 75.000 | – | – | 200.400 | |||||
| Totaal | 1.314.600 | 360.000 | 144.200 | – | 1.530.400 |
1) Bonus betrekking hebbend op het jaar (uitbetaald in het daaropvolgend jaar).
2) Betreft gewogen gemiddelde.
5.58.3 Directieraad
De Groep beschouwt de Directieraad (acht leden en in 2006 negen leden, inclusief de statutaire Directie) als 'key management'. Naast loonvergoeding en bonus krijgen zij tevens niet fi nanciële voordelen en wordt (waar van toepassing) bijgedragen aan hun pensioenregeling. De leden van de Directieraad nemen ook deel aan het optieplan van de Groep. De beloning van de Directieraad omvat:
| (in EUR) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Vergoeding | 2.112.348 | 2.104.883 |
| Bonus voorgaand jaar | 1.354.890 | 1.007.698 |
| Pensioenlasten (inclusief AOV-verzekering) | 1.263.982 | 1.219.825 |
| Waarde toegekende optierechten | 6.444.600 | 4.630.825 |
| 11.175.820 | 8.963.231 |
5.58.4 Raad van Commissarissen
De vergoedingen aan de leden van de Raad van Commissarissen kunnen als volgt worden weergegeven:
| (in EUR) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| F.H. Schreve, Voorzitter | 72.000 | 45.000 |
| Dr. F.J.G.M. Cremers, Vice-voorzitter | 48.000 | 33.000 |
| J.A. Colligan | 48.000 | 31.000 |
| P.J. Crawford | 46.000 | 31.000 |
| Ir. G-J. Kramer | 40.000 | 17.989 |
| Th. Smith | 61.000 | 41.000 |
| Dr. P. Winsemius | – | 22.464 |
| 315.000 | 221.453 |
Er worden geen opties of aandelen toegekend en geen bedrijfsmiddelen aan de Commissarissen ter beschikking gesteld. Er zijn geen leningen verstrekt aan de leden van de Raad van Commissarissen. Er zijn geen garantieverplichtingen aangegaan ten behoeve van de leden van de Raad van Commissarissen.
Hieronder wordt een overzicht gegeven van het aantal optierechten van Ir. G.-J. Kramer. Deze optierechten zijn hem toegekend in de periode dat hij als President-Directeur bij Fugro N.V. werkzaam was.
| Aantal optierechten | In EUR | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar | Stand 01-01-07 |
Uitge oefend in 2007 |
Vervallen in 2007 |
Stand 31-12-07 |
Uitoefen prijs |
Koers op uitoefen datum |
Expiratiedatum | ||
| Ir. G-J. Kramer | 2001 | 129.600 | 129.600 | – | 12,53 | 43,06 | 31-12-2007 | ||
| 2002 | 129.600 | 129.600 | 10,78 | 31-12-2008 | |||||
| 2003 | 129.600 | 129.600 | 10,20 | 31-12-2009 | |||||
| 2004 | 129.600 | 129.600 | 15,35 | 31-12-2010 | |||||
| 2005 | 129.600 | 129.600 | 27,13 | 31-12-2011 | |||||
| Totaal | 648.000 | 129.600 | – | 518.400 |
De heer Kramer hield per 31 december 2007 (rechtstreeks en middellijk via Woestduin Holding N.V.) 3.986.139 (certifi caten van) aandelen Fugro N.V.
5.58.5 Overige transacties met verbonden partijen
5.58.5.1 Joint ventures
De Groep neemt niet deel in joint ventures.
5.59 Dochterondernemingen
5.59.1 Belangrijke dochterondernemingen
Voor een overzicht van (belangrijke) dochterondernemingen wordt verwezen naar hoofdstuk 6.
5.60 Schattingen en oordeelsvorming door het management
Het management heeft met de auditcommissie gesproken over de ontwikkeling en keuze van, en informatieverschaffi ng over de kritische grondslagen voor fi nanciële verslaggeving en schattingen, alsook toepassing van deze grondslagen.
Belangrijkste bronnen van inschattingsonzekerheden
Toelichting 5.37 bevat informatie over de aannames en hun risicofactoren met betrekking tot impairment van goodwill. In toelichting 5.50 is een gedetailleerde analyse gegeven van de valutaposities van de Groep en de risico's die de Groep loopt betreffende vreemdevalutaverschuivingen.
Kritische waarderingsinschattingen in de toepassing van de Groepsverslaggevingsregels
Behalve de al in de toelichting op de jaarrekening uiteengezette elementen zijn er geen andere kritische waarderingsinschattingen in de toepassing van de Groepsverslaggevingsregels die nadere toelichting vereisen.
6 D o c h t e r o n d e r n e m i n g e n e n i n v e s t e r i n g e n v a n F u g r o N . V. verwerkt volgens 'equity'-methode
(Inclusief plaats van vestiging en aandeelpercentage)
Tenzij anders vermeld bedraagt het directe, hetzij indirecte aandeel van Fugro N.V. in onderstaande ondernemingen 100%.
Niet-signifi cante dochterondernemingen in termen van aan derden in rekening gebrachte vergoedingen voor geleverde goederen en diensten en balanstotalen zijn niet opgenomen.
Onderstaande dochterondernemingen zijn in hun geheel opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van Fugro N.V., tenzij anders vermeld. Bedrijven waar de Groep in participeert en die niet meegeconsolideerd worden in de jaarrekening van de Groep zijn gemarkeerd met een #.
Het overzicht kapitaalbelangen zoals bedoeld in artikel 2:379 lid 1 BW wordt door de vennootschap separaat gedeponeerd bij het Handelsregister.
| Vestiging | % Plaats, land | Vestiging | % Plaats, land |
|---|---|---|---|
| Fugro Mauritius Ltd. (Sucursal EM Angola) | Luanda, Angola | Fugro Consult GmbH | Berlijn, Duitsland |
| Fugro Airborne Surveys Pty Ltd. | Perth, Australië | Fugro-OSAE GmbH | Bremen, Duitsland |
| Fugro Ground Geophysics Pty Ltd. | Perth, Australië | IGF GmbH | Konz, Duitsland |
| Fugro-Jason Australia Pty Ltd. | Perth, Australië | Fugro-MAPS Geosystems GmbH | München, Duitsland |
| Fugro Multi Client Services Pty Ltd. | Perth, Australië | HGN Hydrogeologie GmbH (2008) | Nordhausen, Duitsland |
| Fugro Seismic Imaging Pty | Perth, Australië | Fugro M.I.S.R. | 75% Caïro, Egypte |
| Fugro Spatial Solutions Pty Ltd. | Perth, Australië | Fugro S.A.E. | Caïro, Egypte |
| Fugro Survey Pty Ltd. | Perth, Australië | Racal Survey Equatorial Guinea Ltd | Malabo, Equatorial Guinea |
| OmniSTAR Pty Ltd. | Perth, Australië | Fugro Geoid S.A.S. | Clapiers, Frankrijk |
| Pavement Management Services Pty Ltd. (2008) | Sydney, Australië | Fugro France S.A. | Nanterre, Frankrijk |
| Azeri-Fugro # | 40% Baku City, Azerbeidzjan | Fugro Geotechnique S.A. | Nanterre, Frankrijk |
| Fugro Survey Caspian Ltd. | Baku City, Azerbeidzjan | Fugro Topnav S.A.S. | Parijs (Massy), Frankrijk |
| Fugro Engineers S.A. | Brussel, België | Sobesol S.A.S. | Parijs, Frankrijk |
| Fugro Airborne Surveys Ltd. | Gaborone West, Botswana | Fugro Airborne Surveys (Pty) Ltd | Accra, Ghana |
| Fugro do Brasil Ltda | Rio de Janeiro, Brazilië | Fugro (Hong Kong) Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro OceansatPEG SA | 62% Rio de Janeiro, Brazilië | Fugro Geosciences International Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro Geosolutions Brazil Serve de Levantemento | Rio de Janeiro, Brazilië | Fugro Holdings (Hong Kong) Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro Marsat Servicide Submarinos Ltda | Rio de Janeiro, Brazilië | Fugro Geospatial Services (Hong Kong) Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Geomag S/A Prospeccoes Aerogeofi sicas | 20% Rio de Janeiro, Brazilië | Fugro International (Hong Kong) Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| LASA Engenhariae Prospeccoes S.A. | 20% Rio de Janeiro, Brazilië | Fugro Investment (Hong Kong) Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro Sdn Bhd (Brunei) | Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam | Fugro Marine Survey International Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro Survey (Brunei) Sdn Bhd | Kuala Belait, Brunei Darussalam | Fugro SEA Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro (Canada) Inc. | New Brunswick, Canada | Fugro Survey (Middle East) Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro Airborne Surveys Corp. | Ottawa, Ontario, Canada | Fugro Survey International Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro Airborne Surveys Corp. | Missisauga, Toronto, Canada | Fugro Survey Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro Jacques GeoSurveys Inc. | 70% St. John's, Newfoundland, Canada | Fugro Survey Management Ltd. | Wanchai, Hongkong |
| Fugro/SESL Geomatics Ltd. | Calgary, Alberta, Canada | Fugro Certifi cation Services Ltd. | Fo Tan, Shatin, N.T., Hongkong |
| Fugro Data Solutions Canada Inc. | Calgary, Alberta, Canada | Fugro Technical Services Ltd. | Fo Tan, Shatin, N.T., Hongkong |
| Roadware Group Inc. (2008) | Paris, Ontario, Canada | Geotechnical Instruments (Hong Kong) Ltd. | Fo Tan, Shatin, N.T., Hongkong |
| Fugro Geoscience (Beijing) Ltd. | Beijing, China | Fugro Geotechnical Services Ltd. | Fo Tan, Shatin, N.T., Hongkong |
| Fugro Technical Services (Guangzhou) Ltd. | Guangzhou, China | MateriaLab Consultants Ltd. | Tuen Mun, N.T., Hongkong |
| Shanghai Fugro Geotechnique Co. Ltd. | 60% Shanghai, China | Elcome Surveys Pvt. Ltd. | Navi Mumbai, India |
| China Offshore Fugro GeoSolutions | Fugro Geoscience India Pvt Ltd. | Navi Mumbai, India | |
| (Shenzhen) Co, Ltd. | 50% Shekou, Shenzhen, China | Fugro Geotech (Pvt) Ltd. | Navi Mumbai, India |
| Fugro Offshore Survey (Shenzhen) Company Ltd. | Shekou, Shenzhen, China | Fugro Survey (India) Pvt Ltd. | 90% Navi Mumbai, India |
| Fugro Comprehensive Geotechnical | |||
| Investigation (Zhejiang) Co, Ltd. | Zhejiang, China | ||
| Fugro Denmark AS | Esbjerg, Denemarken |
| Vestiging | % Plaats, land | Vestiging | % Plaats, land |
|---|---|---|---|
| Fugro-Jason Netherlands B.V. | Jakarta Selatan, Indonesië | ||
| P.T. Fugro Indonesia | Jakarta Selatan, Indonesië | ||
| P.T. Fugro Geosolutions Indonesia | Jakarta Selatan, Indonesië | ||
| P.T. Kalvindo Raya Semesta | Jakarta Selatan, Indonesië | ||
| Fugro Oceansismica S.p.A. | Rome, Italië | ||
| Fugro Japan Co., Ltd. | Tokio, Japan | ||
| Fugro Kazakhstan LLC | Atyrau, Kazachstan | ||
| Fugro KazProject LLP | Atyrau, Kazachstan | ||
| Fugro-MAPS s.a.r.l. | Beiroet, Libanon | OmniSTAR (NZ) Ltd. | Christchurch, Nieuw Zeeland |
| Fugro Geoscience GmbH (Libyan Branch Offi ce) | Tripoli, Libië | Fugro Survey (Nigeria) Ltd. | Port Harcourt, Nigeria |
| HGN Hydrogeologie Baltic (2008) | Vilnius, Litouwen | Fugro Consultants Nigeria Ltd. | Port Harcourt, Nigeria |
| Fugro Eco Consult S.a.r.l. | Munsbach, Luxemburg | Fugro Geotechnics AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro (Macau) Limitada Engenharia Geotecnica | Macau, Macau | Fugro Multi Client Services AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Technical Services (Macau) Ltd. | Macau, Macau | Fugro Norway AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Geodetic (Malaysia) Sdn Bhd | 30% Kuala Lumpur, Maleisië | Fugro Seastar AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro GEOS Sdn Bhd # | 10% Kuala Lumpur, Maleisië | Fugro Seismic Imaging AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Geosciences (Malaysia) Sdn Bhd | 30% Kuala Lumpur, Maleisië | Fugro Survey AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro TGS (M) Sdn Bhd | Kuala Lumpur, Maleisië | Fugro-Geoteam AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro-Jason (M) Sdn. Bhd | 40% Kuala Lumpur, Maleisië | Fugro Oceanor AS | Trondheim, Noorwegen |
| Fugro Airborne Surveys Ltd. | Ebene, Mauritius | Fugro Middle East & Partners LLC | Muscat, Oman |
| Fugro Mauritius Ltd. | Ebene, Mauritius | Fugro Austria GmbH | Bruch an der Mur, Oostenrijk |
| Fugro Survey Mauritius Ltd. | Ebene, Mauritius | Fugro Geodetic Ltd. | Karachi, Pakistan |
| Fugro-Chance de Mexico S.A. de C.V. | Ciudad Del Carmen, Campeche, Mexico | Fugro Peninsular Geotechnical Services | Doha, Quatar |
| Geomundo S.A. de C.V. | Ciudad Del Carmen, Campeche, Mexico | Fugro Engineering LLP | Moskou, Rusland |
| Fugro Survey Namibia (Pty) Ltd. | Walvis Baai, Namibië | Fugro-Jacques NSTC | Moskou, Rusland |
| Ecodemka B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Geoscience GmbH | Moskou, Rusland |
| Fugro C.I.S. B.V. | Leidschendam, Nederland | Geo Inzh Services LLP | Moskou, Rusland |
| Fugro Caspian B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro-Geostatika Co Ltd. | St. Petersburg, Rusland |
| Fugro Data Solutions B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro-Suhaimi Ltd. | 50% Dammam, Saudi-Arabië |
| Fugro Ecoplan B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Data Solutions Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro-Elbocon B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Geodetic Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Engineers B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Holdings (Singapore) Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Ingenieursbureau B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro OmniSTAR Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Intersite B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Singapore Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro-Jason Asia B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Survey Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro-Jason Middle East B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro-GEOS Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro-Jason Netherlands B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro-Rovtech Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Marine Personnel B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Survey Pte Ltd. | Bangkok, Thailand |
| Fugro Marine Services B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Oceanor Thailand Co Ltd. # | 49% Bangkok, Thailand |
| Fugro Nederland B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Fugro Robertson B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro Caspian B.V. | Ashgabat, Turkmenistan |
| Fugro South America B.V. | Leidschendam, Nederland | Fugro-McClelland Marine Geosciences, Inc. | Caracas, Venezuela |
| Fugro Survey B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Fugro Vastgoed B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Fugro-Inpark B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Fugro Aerial Mapping B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Fugro ICT B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Inpark Detacheringen B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| OmniSTAR B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Oserco B.V. | Leidschendam, Nederland | ||
| Fugro Airborne Surveys N.V. | Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen |
|---|---|
| Fugro Cable N.V. | Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen |
| Fugro Curaçao N.V. | Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen |
| Fugro Jacques N.V. | 70% Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen |
| Fugro Robertson Americas N.V. | Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen |
| Fugro Satellite Services N.V. | Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen |
| Fugro Survey Caribbean N.V. | Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen |
| Fugro BTW Ltd. | New Plymouth, Nieuw Zeeland |
| OmniSTAR (NZ) Ltd. | Christchurch, Nieuw Zeeland |
| Fugro Survey (Nigeria) Ltd. | Port Harcourt, Nigeria |
| Fugro Consultants Nigeria Ltd. | Port Harcourt, Nigeria |
| Fugro Geotechnics AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Multi Client Services AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Norway AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Seastar AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Seismic Imaging AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Survey AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro-Geoteam AS | Oslo, Noorwegen |
| Fugro Oceanor AS | Trondheim, Noorwegen |
| Fugro Middle East & Partners LLC | Muscat, Oman |
| Fugro Austria GmbH | Bruch an der Mur, Oostenrijk |
| Fugro Geodetic Ltd. | Karachi, Pakistan |
| Fugro Peninsular Geotechnical Services | Doha, Quatar |
| Fugro Engineering LLP | Moskou, Rusland |
| Fugro-Jacques NSTC | Moskou, Rusland |
| Fugro Geoscience GmbH | Moskou, Rusland |
| Geo Inzh Services LLP | Moskou, Rusland |
| Fugro-Geostatika Co Ltd. | St. Petersburg, Rusland |
| Fugro-Suhaimi Ltd. | 50% Dammam, Saudi-Arabië |
| Fugro Data Solutions Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Geodetic Pte Ltd. | |
| Singapore, Singapore | |
| Fugro Holdings (Singapore) Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro OmniSTAR Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Singapore Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Survey Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro-GEOS Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro-Rovtech Pte Ltd. | Singapore, Singapore |
| Fugro Survey Pte Ltd. | Bangkok, Thailand |
| Fugro Oceanor Thailand Co Ltd. # | 49% Bangkok, Thailand |
| Fugro Survey Caribbean Inc. | Chaguaramas, Trinidad en Tobago |
| Fugro Caspian B.V. | Ashgabat, Turkmenistan |
| Fugro-McClelland Marine Geosciences, Inc. | Caracas, Venezuela |
| Fugro Middle East B.V. | Dubai, Verenigde Arabische Emiraten |
| Fugro Geoscience Middle East | Dubai, Verenigde Arabische Emiraten |
| Fugro Survey (Middle East) Ltd. | Abu Dhabi, Verenigde Arabische Emiraten |
| Fugro-GEOS UAE | Abu Dhabi, Verenigde Arabische Emiraten |
| Fugro-MAPS (UAE) | Sharjah, Verenigde Arabische Emiraten |
| Fugro-Rovtech Ltd. | Aberdeen, Verenigd Koninkrijk |
|---|---|
| Fugro Survey Limited | Aberdeen, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro-ImpROV Ltd. | Aberdeen, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Aperio Ltd. | Cambridge, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Seacore Ltd. | Falmouth, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Alluvial Offshore Ltd. | Great Yarmouth, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro-Robertson Ltd. | Llandudno, Verenigd Koninkrijk |
| Surrey Geotechnical Consultants Ltd. | Surrey, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Seismic Imaging Ltd. | Swanley, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Intersite Ltd. | Wallingford, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Multi Client Services (UK) Ltd. | Wallingford, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Ltd. | Wallingford, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Airborne Surveys Ltd. | Wallingford, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro Engineering Services Ltd. | Wallingford, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro-GEOS Ltd. | Wallingford, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro-Jason (UK) Ltd. | Wallingford, Verenigd Koninkrijk |
| Fugro EarthData, Inc. | Frederick, Verenigde Staten |
| Fugro (USA), Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Airborne Surveys Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Data Solutions Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Geosciences, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro GeoServices, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Geosolutions, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Gulf, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Multi Client Services, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Consultants Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro-GEOS, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro-ImpROV Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro-Jason Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro-McClelland Marine Geosciences, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro-Robertson, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| Fugro Seismic Imaging, Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| OmniSTAR Inc. | Houston, Verenigde Staten |
| John Chance Land Surveys Inc. | Lafayette, Verenigde Staten |
| Fugro Chance Inc. | Lafayette, Verenigde Staten |
| Fugro Horizons, Inc. | Rapid City, Verenigde Staten |
| Fugro Pelagos, Inc. | San Diego, Verenigde Staten |
| Fugro Seafl oor Surveys, Inc. | Seattle, Verenigde Staten |
| Petcom Inc | Richardson, Verenigde Staten |
| Fugro West, Inc. | Ventura, Verenigde Staten |
| William Lettis & Associates (2008) | Walnut Creek, Verenigde Staten |
| Fugro Airborne Surveys (Pty) Ltd. | Johannesburg, Zuid-Afrika |
| Fugro Survey Africa (Pty) Ltd. | Kaapstad, Zuid-Afrika |
| OmniSTAR (Pty) Ltd. | Kaapstad, Zuid-Afrika |
| Vestiging | % Plaats, land | Vestiging | % Plaats, land |
|---|---|---|---|
| Fugro-Rovtech Ltd. | Aberdeen, Verenigd Koninkrijk | Fugro Data Services AG | Zug, Zwitserland |
| Fugro Survey Limited | Aberdeen, Verenigd Koninkrijk | Fugro Finance AG | Zug, Zwitserland |
| Fugro-ImpROV Ltd. | Aberdeen, Verenigd Koninkrijk | Fugro Geodetic AG | Zug, Zwitserland |
| Fugro Aperio Ltd. | Cambridge, Verenigd Koninkrijk | Fugro Geoscience GmbH | Zug, Zwitserland |
| Fugro Seacore Ltd. | Falmouth, Verenigd Koninkrijk | Fugro South America GmbH | 62% Zug, Zwitserland |
| Fugro Alluvial Offshore Ltd. | Great Yarmouth, Verenigd Koninkrijk | Fugro Survey GmbH | Zug, Zwitserland |
7 Vennootschappelijke balans
Per 31 december
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Activa | ||
| Materiële vaste activa | 323 | 319 |
| Immateriële activa | 70.538 | 70.665 |
| Investeringen in dochterondernemingen | 875.223 | 726.961 |
| Investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode | 130 | 22 |
| Langlopende leningen | 18.776 | 42.473 |
| Uitgestelde winstbelastingvorderingen | 24 | 1.274 |
| Totaal vaste activa | 965.014 | 841.714 |
| Handelsvorderingen en overige vorderingen | 26.278 | 19.027 |
| Actuele winstbelastingvorderingen | – | 2.040 |
| Totaal vlottende activa | 26.278 | 21.067 |
| Totaal activa | 991.292 | 862.781 |
| Eigen vermogen | ||
| Aandelenkapitaal | 3.521 | 3.479 |
| Agioreserve | 301.550 | 301.539 |
| Overige reserves | 178.705 | 116.388 |
| Onverdeeld resultaat | 216.213 | 141.011 |
| Totaal eigen vermogen | 699.989 | 562.417 |
| Verplichtingen | ||
| Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | 220.488 | 227.470 |
| Voorzieningen | 6.347 | 5.347 |
| Totaal langlopende verplichtingen | 226.835 | 232.817 |
| Rekeningen-courantkredieten banken | 49.390 | 672 |
| Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | – | 55.986 |
| Schulden aan leveranciers en overige kortlopende verplichtingen | 11.711 | 10.022 |
| Belastingen en premies sociale verzekeringen | 1.871 | 867 |
| Actuele winstbelastingverplichtingen | 1.496 | – |
| Totaal kortlopende verplichtingen | 64.468 | 67.547 |
| Totaal verplichtingen | 291.303 | 300.364 |
| Totaal eigen vermogen en verplichtingen | 991.292 | 862.781 |
8 Vennootschappelijke winst- en verliesrekening
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Winst dochterondernemingen | 229.862 | 156.075 |
| Overige resultaten | (13.649) | (15.064) |
| Winst over het boekjaar | 216.213 | 141.011 |
| Toegevoegd aan onverdeeld resultaat | 216.213 | 141.011 |
De overige resultaten betreffen de kosten van de vennootschap na aftrek van doorbelastingen aan dochterondernemingen.
9 Toelichting op de vennootschappelijke jaarrekening
A l g e m e e n
De vennootschappelijke jaarrekening maakt deel uit van de jaarrekening 2007 van Fugro N.V. Ten aanzien van de vennootschappelijke winst- en verliesrekening van Fugro N.V. is gebruikgemaakt van de vrijstelling ingevolge artikel 2:402 BW.
Grondslagen voor de financiële verslaggeving
Fugro N.V. maakt voor de bepaling van de grondslagen voor de waardering van activa en verplichtingen en resultaat bepaling van haar vennootschappelijke jaarrekening gebruik van de optie die wordt geboden in artikel 2:362 lid 8 BW. Dit houdt in dat de grondslagen voor de waardering van activa en verplichtingen en resultaatbepaling van de vennootschappelijke jaarrekening van Fugro N.V. gelijk zijn aan die welke in de geconsolideerde jaarrekening zijn toegepast. Hierbij worden deelnemingen, waarop invloed van betekenis wordt uitgeoefend, op basis van de 'equity'-methode gewaardeerd. Deze geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met International Financial Reporting Standards (IFRS) zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-IFRS). Verwezen wordt naar pagina 75 tot en met 89 voor een beschrijving van deze grondslagen.
Het aandeel in het resultaat van ondernemingen waarin wordt deelgenomen omvat het aandeel van Fugro N.V. in de resultaten van deze deelnemingen. Resultaten op transacties, waarbij overdracht van activa en verplichtingen tussen Fugro N.V. en haar deelnemingen en tussen deelnemingen onderling heeft plaatsgevonden, zijn niet verwerkt voorzover deze als niet gerealiseerd kunnen worden beschouwd.
| 2007 Overige |
2006 Overige |
|---|---|
| 2.426 | 2.173 |
| 221 | 253 |
| (337) | – |
| 2.310 | 2.426 |
| 2.107 | 1.792 |
| 217 | 315 |
| (337) | – |
| 1.987 | 2.107 |
| 319 | 381 |
| 323 | 319 |
9.2 I m m a t e r i ë l e a c t i v a
| 2007 | 2006 | ||
|---|---|---|---|
| (EUR x 1.000) | Goodwill | Goodwill | |
| Aanschafwaarde | |||
| Balans op 1 januari | 70.665 | 72.495 | |
| Aanpassingen voorgaande boekjaren | (127) | (1.830) | |
| Balans op 31 december | 70.538 | 70.665 | |
| Boekwaarde | |||
| Op 1 januari | 70.665 | 72.495 | |
| Op 31 december | 70.538 | 70.665 |
De geactiveerde goodwill wordt niet systematisch afgeschreven. Jaarlijks, of als er een indicatie is voor bijzondere waardemindering, wordt de boekwaarde van de goodwill getoetst op de aanwezigheid van een bijzondere waardevermindering. De goodwill is ontstaan bij de acquisitie van dochterondernemingen. Er zijn geen bijzondere waardeverminderingen toegepast.
9.3 I nv e s t e r i n g e n i n d o c h t e r o n d e r n e m i n g e n
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 726.961 | 620.777 | |
| Winst dochterondernemingen | 229.862 | 156.075 | |
| Dividenden | (26.293) | (19.556) | |
| Koersverschillen | (53.901) | (30.299) | |
| Overig | (1.406) | (36) | |
| Stand per 31 december | 875.223 | 726.961 |
9.4 Investeringen verwerkt volgens 'equity'-methode
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Balans per 1 januari | 22 | 22 |
| Toevoegingen | 108 | – |
| Balans per 31 december | 130 | 22 |
9.5 L a n g l o p e n d e l e n i n g e n
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 61.121 | 61.121 | |
| Afl ossing/opname | (42.223) | (17.876) | |
| Koersverschillen | (122) | (772) | |
| Stand per 31 december | 18.776 | 42.473 |
Dit betreft leningen aan dochterondernemingen opgenomen tegen 4% rente. Deze leningen worden in principe binnen twee jaar terugbetaald.
9.6 Handelsvorderingen en overige vorderingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Vorderingen op dochterondernemingen | 25.016 | 16.410 |
| Belastingen en premies sociale verzekeringen | 233 | – |
| Overige vorderingen | 1.029 | 2.617 |
| Stand per 31 december | 26.278 | 19.027 |
9.7 Eigen vermogen
Voor een toelichting op het eigen vermogen wordt verwezen naar 5.44 van de toelichting op de geconsolideerde jaarrekening. De reserveomrekeningsverschillen en de afdekkingsreserve kwalifi ceren als wettelijke reserve conform Titel 9 Boek 2 BW.
9.8 Leningen en overige financieringsverplichtingen
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Converteerbare obligatielening | 119.427 | 117.064 |
| Private Placement rentevaste leningen | 101.061 | 110.406 |
| Stand per 31 december | 220.488 | 227.470 |
Voor een verdere toelichting op de converteerbare obligatielening en de Private Placement leningen wordt verwezen naar 5.46.3 van de toelichting op de geconsolideerde jaarrekening. De gemiddelde rente op langlopende schulden bedraagt 5,1% per jaar (2006: 5,4%).
9.9 Voorzieningen
Voor een toelichting op de voorzieningen wordt verwezen naar 5.48 van de toelichting op de geconsolideerde jaarrekening.
| (EUR x 1.000) | 2007 | 2006 |
|---|---|---|
| Schulden aan leveranciers | 1.581 | 1.721 |
| Rente converteerbare obligatielening | 2.025 | 2.025 |
| Rente Private Placement | 1.043 | 1.502 |
| Overige niet-handelsschulden en overlopende verplichtingen | 7.062 | 4.774 |
| Stand per 31 december | 11.711 | 10.022 |
9.10 Schulden aan leveranciers en overige kortlopende verplichtingen
9.11 Niet in de balans opgenomen verplichtingen
Fiscale eenheid
Fugro N.V. vormt samen met haar Nederlandse dochterondernemingen een fi scale eenheid voor de heffi ng van vennootschapsbelasting; elk der vennootschappen is volgens de standaardvoorwaarden aansprakelijk voor te betalen belasting van alle bij de fi scale eenheid betrokken vennootschappen.
9.12 Garanties
In het algemeen verstrekt de vennootschap geen garanties aan de dochterondernemingen, tenzij daar belangrijke redenen voor bestaan. De vennootschap heeft voor een aantal Nederlandse dochterondernemingen een verklaring van hoofdelijke aansprakelijkheid gedeponeerd bij het Handelsregister waar de desbetreffende dochteronderneming haar zetel heeft. Op de bij het Handelsregister ter inzage gedeponeerde lijst met kapitaalbelangen is aangegeven voor welke dochterondernemingen Fugro een verklaring van hoofdelijke aansprakelijkheid heeft afgegeven.
9.13 Voorwaardelijke verplichtingen
Voor voorwaardelijke verplichtingen wordt verwezen naar 5.56.3 van de toelichting op de geconsolideerde jaarrekening.
Leidschendam, 6 maart 2008
Ir. K.S. Wester, President-Directeur F.H. Schreve, Voorzitter Ir. P. van Riel J.A. Colligan Ir. A. Steenbakker P.J. Crawford
Directie Raad van Commissarissen
A. Jonkman, Financieel Directeur Dr. F.J.G.M. Cremers, Vice-voorzitter Ir. G-J. Kramer Th. Smith
1 0 O v e r i g e g e g e v e n s
10.1 A c c o u n t a n t s v e r k l a r i n g
Aan: de Raad van Commissarissen en Aandeelhouders van Fugro N.V.
Verklaring betreffende de jaarrekening
Wij hebben de op pagina 70 tot en met 141 opgenomen jaarrekening 2007 van Fugro N.V. te Leidschendam gecontroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde en de enkelvoudige jaarrekening. De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde balans per 31 december 2007, winst- en verliesrekening, overzicht van het totaalresultaat en kasstroomoverzicht over 2007 alsmede uit een overzicht van de belangrijkste grondslagen voor fi nanciële verslaggeving en overige toelichtingen. De enkelvoudige jaarrekening bestaat uit de enkelvoudige balans per 31 december 2007 en de enkelvoudige winst- en verliesrekening over 2007 met de toelichting.
Verantwoordelijkheid van het bestuur
Het bestuur van de vennootschap is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven in overeenstemming met International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met Titel 9 Boek 2 BW, alsmede voor het opstellen van het verslag van de directie in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW. Deze verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ontwerpen, invoeren en in stand houden van een intern beheersingssysteem relevant voor het opmaken van en getrouw weergeven in de jaarrekening van vermogen en resultaat, zodanig dat deze geen afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten bevat, het kiezen en toepassen van aanvaardbare grondslagen voor fi nanciële verslaggeving en het maken van schattingen die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.
Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht. Dienovereenkomstig zijn wij verplicht te voldoen aan de voor ons geldende gedragsnormen en zijn wij gehouden onze controle zodanig te plannen en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat.
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De keuze van de
uit te voeren werkzaamheden is afhankelijk van de professionele oordeelsvorming van de accountant, waaronder begrepen zijn beoordeling van de risico's van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. In die beoordeling neemt de accountant in aanmerking het voor het opmaken van en getrouw weergeven in de jaarrekening van vermogen en resultaat relevante interne beheersingssysteem, teneinde een verantwoorde keuze te kunnen maken van de controlewerkzaamheden die onder de gegeven omstandigheden adequaat zijn maar die niet tot doel hebben een oordeel te geven over de effectiviteit van het interne beheersingssysteem van de vennootschap. Tevens omvat een controle onder meer een evaluatie van de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor fi nanciële verslaggeving en van de redelijkheid van schattingen die het bestuur van de vennootschap heeft gemaakt, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controleinformatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.
Oordeel betreffende de geconsolideerde jaarrekening
Naar ons oordeel geeft de geconsolideerde jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Fugro N.V. per 31 december 2007 en van het resultaat en de kasstromen over 2007 in overeenstemming met International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met Titel 9 Boek 2 BW.
Oordeel betreffende de enkelvoudige jaarrekening
Naar ons oordeel geeft de enkelvoudige jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Fugro N.V. per 31 december 2007 en van het resultaat over 2007 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.
Verklaring betreffende andere wettelijke voorschriften
Op grond van de wettelijke verplichting ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e BW melden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW.
Rotterdam, 6 maart 2008
KPMG Accountants N.V.
H. Heijnraets RA
10.2 Gebeurtenissen na balansdatum Zie toelichting 5.57.
10.3 Stichtingsbesturen
Stichting Administratiekantoor Fugro
Het bestuur van de Stichting Administratiekantoor Fugro bestaat uit de heren:
| naam | functie | termijn |
|---|---|---|
| Mr. R. van der Vlist, Voorzitter Bestuurder | 2008 | |
| Drs. L.P.E.M. van den Boom RA Bestuurder | 2009 | |
| J.F. van Duyne | Bestuurder | 2011 |
| Ir. W. Schatborn | Bestuurder | 2010 |
Stichting Beschermingspreferente Aandelen Fugro
Het bestuur van de Stichting Beschermingspreferente Aandelen Fugro bestaat uit de heren:
| naam | functie | termijn |
|---|---|---|
| Prof. Mr. M.W. den Boogert, | ||
| Voorzitter | Bestuurder B | 2010 |
| Mr. J.V.M. Commandeur | Bestuurder B | 2008 |
| J.C. de Mos | Bestuurder B | 2009 |
| P.H. Vogtländer | Bestuurder B | 2011 |
| F.H. Schreve | Bestuurder A | 2010 |
Afgezien van de heer Schreve heeft geen van de bestuursleden banden met Fugro.
Stichting Continuïteit Fugro
Het bestuur van de Stichting Continuïteit Fugro in de Nederlandse Antillen wordt gevormd door de volgende personen:
| naam | functie | termijn |
|---|---|---|
| M.A. Pourier, Voorzitter | Bestuurder B | 2008 |
| A.C.M. Goede | Bestuurder B | 2009 |
| R. de Paus | Bestuurder B | 2011 |
| M. van de Plank | Bestuurder B | 2010 |
| F.H. Schreve | Bestuurder A | Vast |
Afgezien van de heer Schreve heeft geen van de bestuursleden banden met Fugro.
10.4 Winstbestemming
Artikel 36 Statuten (voorzover relevant):
- 36.2 a. Uit de winst wordt allereerst, zo mogelijk, op de beschermingspreferente aandelen uitgekeerd het hierna onder b. te noemen percentage van het verplicht op die aandelen, per de aanvang van het boekjaar waarover de uitkering geschiedt, gestorte bedrag.
- b. Het hiervoor onder a. bedoelde percentage is gelijk aan het gemiddelde van de Euribor-rente berekend voor leningen met een looptijd van één jaar – gewogen naar het aantal dagen waarvoor deze rente gold – gedurende het boekjaar waarover de uitkering geschiedt, verhoogd met maximaal vier procentpunten, deze laatst bedoelde verhoging wordt telkens voor vijf jaar vastgesteld door de Directie, na goedkeuring door de Raad van Commissarissen.
- 36.3 a. Vervolgens wordt, zo mogelijk, op de fi nancieringspreferente aandelen van iedere serie respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen van iedere serie een dividend uitgekeerd gelijk aan een percentage berekend over het bij de eerste uitgifte van de desbetreffende serie effectief op de fi nancieringspreferente aandelen van de desbetreffende serie respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen van de desbetreffende serie gestorte bedrag inclusief eventueel agio, en welk percentage is gerelateerd aan het gemiddelde effectieve rendement op 'staatsleningen algemeen met een looptijd van 7 – 8 jaar', berekend en bepaald op de wijze als hierna vermeld.
- b. De berekening van het percentage van het dividend voor de fi nancieringspreferente aandelen van iedere serie respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen van iedere serie geschiedt door het rekenkundig gemiddelde te nemen van het gemiddelde effectieve rendement van de hiervoor bedoelde leningen, zoals opgemaakt door het Centraal Bureau voor de Statistiek en gepubliceerd in de Offi ciële Prijscourant van Euronext Amsterdam N.V. over de laatste vijf beursdagen, voorafgaande aan de dag van eerste uitgifte van fi nancieringspreferente aandelen van de desbetreffende serie respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen van de desbetreffende serie of voorafgaande aan de dag waarop het dividendpercentage wordt aangepast, eventueel
verhoogd of verlaagd met een door de Directie bij uitgifte vastgestelde en door de Raad van Commissarissen goedgekeurde opslag dan wel afslag ter grootte van maximaal twee procentpunten, afhankelijk van de dan geldende marktomstandigheden, welke opslag dan wel afslag kan verschillen per serie.
36.4 Indien in enig boekjaar de winst niet toereikend is om de hiervoor in lid 3 van dit artikel bedoelde uitkeringen te doen, vindt in de daarop volgende boekjaren het in lid 3 bepaalde eerst toepassing nadat het tekort is ingehaald en nadat het hiervoor bepaalde in lid 3 toepassing heeft gevonden. De Directie is bevoegd onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen te besluiten een bedrag gelijk aan het in de vorige zin bedoelde tekort uit te keren ten laste van de reserves, met uitzondering van de reserves die als agio gevormd zijn bij de uitgifte van fi nancieringspreferente aandelen respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen.
36.5 Indien de eerste uitgifte van fi nancieringspreferente aandelen respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen van een serie plaatsvindt gedurende de loop van een boekjaar, zal over dat boekjaar het dividend op de desbetreffende serie fi nancieringspreferente aandelen respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen naar rato tot de eerste dag van uitgifte worden verminderd.
36.6 Na toepassing van de leden 2 tot en met 5 zal geen verdere dividenduitkering geschieden op de beschermingspreferente aandelen, de fi nancieringspreferente aandelen respectievelijk converteerbare fi nancieringspreferente aandelen.
36.7 Van de na toepassing van de leden 2 tot en met 5 overblijvende winst, zal de Directie onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen zoveel reserveren als hij nodig oordeelt. Voorzover de winst niet met toepassing van de vorige zin wordt gereserveerd, staat zij ter beschikking van de Algemene Vergadering hetzij geheel of gedeeltelijk ter reservering hetzij geheel of gedeeltelijk ter uitkering aan houders van gewone aandelen in verhouding van hun bezit aan gewone aandelen.
10.5 Voorgestelde winstverdeling
Conform artikel 36 van de statuten stelt de Directie voor EUR 87,3 miljoen uit te keren in de vorm van EUR 1,25 in contanten per (certifi caat van) aandeel van nominaal EUR 0,05 of een uitkering in (certifi caten van) gewone aandelen van nominaal EUR 0,05 ten laste van de reserves.
Ve r s l a g v a n S t i c h t i n g Administratiekantoor Fugro
Ter voldoening aan het bepaalde in artikel 19 van de Administratievoorwaarden voor de gewone aandelen op naam Fugro N.V. brengen wij onderstaand verslag uit aan de certifi caathouders.
Gedurende het verslagjaar 2007 heeft de Stichting alleen werkzaamheden verricht die verband hielden met de administratie van gewone aandelen op naam waartegenover certifi caten op naam zijn uitgegeven.
Het bestuur heeft in 2007 tweemaal vergaderd; de vergadering van 16 april 2007 was gewijd aan de voorbereiding van de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders van Fugro N.V. (de 'Vennootschap') en op 17 oktober 2007 was de vergadering naar aanleiding van de publicatie van de halfjaarcijfers van de Vennootschap gewijd aan de algemene gang van zaken. Ook werd gesproken over de corporate governance binnen de Vennootschap en de Stichting.
Alle bestuurders van de Stichting zijn onafhankelijk van de Vennootschap. Het bestuur kan certifi caathouders in de gelegenheid stellen personen voor benoeming tot bestuurder aan te bevelen. Nadere regels zijn gesteld voor het houden van een vergadering van certifi caathouders. De Stichting is bevoegd steminstructies van certifi caathouders te aanvaarden voor stemmen, uit te brengen in een algemene vergadering van aandeelhouders.
Tijdens de op 13 mei 2007 gehouden Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de Vennootschap was het bestuur aanwezig. De Stichting vertegenwoordigde 56,9% van de uitgebrachte stemmen. De Stichting heeft ten gunste van alle in de vergadering aan de orde gestelde onderwerpen stem uitgebracht. Overeenkomstig de administratievoorwaarden was certifi caathouders de mogelijkheid geboden zelf, naar eigen inzicht, als gevolmachtigde van de Stichting het stemrecht uit te oefenen. 374 certifi caathouders met 21.353.821 certifi caten hebben van die mogelijkheid gebruikgemaakt.
Per 30 juni 2007 is overeenkomstig het rooster van aftreden de heer Van Duyne als lid van het bestuur van de Stichting afgetreden. In het vorige verslag van de Stichting was opgenomen dat, met inachtneming van artikel 4 lid 3 van de statuten, certifi caathouders vertegenwoordigende 15% van de uitstaande certifi caten tot 14 april 2007 in de gelegenheid werden gesteld het bestuur te verzoeken een vergadering van certifi caathouders bijeen te roepen om een aanbeveling voor de benoeming van een lid van het bestuur van de Stichting te doen. Aangezien geen verzoek tot bijeenroeping van een vergadering van certifi caathouders werd ingediend, heeft het bestuur overeenkomstig zijn aangekondigde voornemen in zijn vergadering van 16 april 2007 besloten de heer Van Duyne per 1 juli 2007 als lid van het bestuur te herbenoemen voor een periode van vier jaar.
Per 30 juni 2008 zal volgens het rooster de heer Van der Vlist als lid van het bestuur van de Stichting aftreden. Het bestuur van de Stichting is voornemens de heer Van der Vlist te herbenoemen als lid van het bestuur voor een periode van vier jaar. Het bestuur van de Stichting stelt, met inachtneming van artikel 4 lid 3 van de statuten, certifi caathouders vertegenwoordigende 15% van de uitstaande certifi caten tot 4 april 2008 in de gelegenheid het bestuur te verzoeken een vergadering van certifi caathouders bijeen te roepen om een aanbeveling voor de benoeming van een lid van een bestuur van de Stichting te doen. Het verzoek dient schriftelijk te worden ingediend en dient naam en adres van de aanbevolen persoon te vermelden.
Het bestuur van de Stichting bestaat uit de heren:
-
- Mr R. van der Vlist, Voorzitter;
-
- J.F. van Duyne;
-
- Ir W. Schatborn; en
-
- Drs L.P.E.M. van den Boom RA.
De heer Van der Vlist was algemeen secretaris van N.V. Koninklijke Nederlandsche Petroleum Maatschappij. De heer Van Duyne was voorzitter van de raad van bestuur van Koninklijke Hoogovens N.V. en later CEO van Corus. De heer Schatborn was lid van de Raad van Bestuur van Stork. De heer Van den Boom was lid van de raad van bestuur van NIB Capital Bank N.V. en is thans senior partner bij Catalyst Advsors B.V.
Over 2007 bedroeg de bezoldiging voor de bestuurders EUR 31.000 en bedroegen de totale kosten van de Stichting EUR 108.135.
Per 31 december 2007 zijn 61.995.268 gewone aandelen met een nominale waarde van EUR 0,05 op naam in administratie genomen, waartegenover 61.995.268 certifi caten van aandelen à EUR 0,05 nominaal op naam zijn uitgegeven. Gedurende het boekjaar werden 175.398 certifi caten omgewisseld in gewone aandelen en 353.400 gewone aandelen in certifi caten. 690.442 certifi caten van aandelen werden uitgegeven in verband met stockdividend en 412 certifi caten van aandelen werden uitgegeven in verband met de conversie van een obligatielening.
De werkzaamheden verbonden aan de administratie van de aandelen worden verricht door de administrateur van de Stichting: Administratiekantoor van het Algemeen Administratie en Trustkantoor B.V. te Amsterdam. Het adres van de Stichting is Veurse Achterweg 10, 2264 SG te Leidschendam.
Leidschendam, 4 maart 2008
Het Bestuur
R a p p o r t N . V. A l g e m e e n N e d e r l a n d s Trustkantoor over het verslagjaar 2007
2,375% in certifi caten van gewone aandelen converteerbare achtergestelde obligatielening 2005 per 2010 oorspronkelijk groot EUR 125.000.000,-- ten laste van Fugro N.V.
Ter voldoening aan het bepaalde in artikel 32, lid 2 van de op 27 april 2005 voor Mr F.K. Buijn te Amsterdam verleden trustakte, brengen wij onderstaand verslag uit. Tenzij eerder ingekocht, afgelost of geconverteerd conform het bepaalde in de trustakte zullen de obligaties à pari worden afgelost op 27 april 2010. De obligaties zijn tot en met 20 april 2010 converteerbaar in certifi caten van gewone aandelen Fugro N.V. à EUR 0,05 nominaal tegen een conversiekoers van EUR 24,25.
Gedurende het verslagjaar zijn geen obligaties ingekocht en zijn 10 obligaties à EUR 1.000,-- ter conversie aangeboden. Het per 31 december 2007 uitstaande bedrag van de lening bedroeg EUR 124.989.000,--.
Fugro N.V. is bevoegd de lening vanaf 11 mei 2008 vervroegd af te lossen, op voorwaarde dat de slotkoers van de certifi caten van gewone aandelen Fugro N.V. op Euronext Amsterdam N.V te Amsterdam, blijkens de Offi ciële Prijscourant van Euronext Amsterdam, in een aaneengesloten periode van 30 beursdagen, op 20 beursdagen tenminste 130% van de dan geldende conversiekoers heeft bedragen.
In het geval van een 'Change of Control' als bedoeld in artikel 5 van de trustakte zullen obligatiehouders in de gelegenheid worden gesteld hun obligaties vervroegd af te lossen per de door Fugro N.V. alsdan vastgestelde datum, onverminderd het overige in de trustakte bepaalde. Voor opmerkingen of handelingen hebben wij geen aanleiding gevonden.
Amsterdam, 9 januari 2008
N.V. Algemeen Nederlands Trustkantoor ANT
L.J.J.M. Lutz
Meerjarenoverzicht 1)
| IFRS 2007 |
IFRS 2006 |
IFRS 2005 |
IFRS 2004 |
IFRS 2003 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| Resultaat (EUR x 1.000) | |||||
| Omzet | 1.802.730 1.434.319 1.160.615 | 1.008.008 | 822.372 | ||
| Kostprijs verkopen (uitbesteed werk en andere externe kosten) | 604.855 | 503.096 | 405.701 | 364.644 | 273.372 |
| Brutowinst (netto-omzet eigen diensten) | 1.197.875 | 931.223 | 754.914 | 643.364 | 549.000 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) 3) | 324.813 | 211.567 | 144.070 | 104.236 | 63.272 |
| Kasstroom | 337.106 | 226.130 | 176.093 | 125.802 | 80.480 |
| Nettowinst 3) | 216.213 | 141.011 | 99.412 | 49.317 | 18.872 |
| waarvan eenmalige baten en lasten | – | – | – | – | – |
| Vermogen (EUR x 1.000) | |||||
| Materiële vaste activa | 599.298 | 412.232 | 262.759 | 232.956 | 268.801 |
| Investeringen | 299.699 | 203.944 | 90.414 | 71.028 | 123.983 |
| waarvan in nieuwe groepsmaatschappijen | 8.666 | 21.041 | 10.057 | 2.296 | 70.888 |
| Afschrijving materiële vaste activa | 107.684 | 78.169 | 69.445 | 66.139 | 54.004 |
| Werkkapitaal 2) | 171.347 | 150.733 | 222.485 | (95.348) | 114.852 |
| Balanstotaal | 1.700.130 1.405.698 | 1.138.660 | 983.350 | 1.056.003 | |
| Voorzieningen | 16.278 | 13.888 | 398 | 1.075 | 584 |
| Leningen en overige fi nancieringsverplichtingen | 449.957 | 341.997 | 300.753 | 184.268 | 431.895 |
| Eigen vermogen 2) | 699.989 | 562.417 | 465.460 | 223.913 | 211.196 |
| Verhoudingsgetallen (in %) 3) | |||||
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT)/omzet | 18,0 | 14,8 | 12,9 | 10,3 | 9,2 |
| Nettowinst/omzet | 12,0 | 9,8 | 8,6 | 4,9 | 2,3 |
| Nettowinst/netto-omzet eigen diensten | 18,0 | 15,1 | 13,2 | 7,7 | 8,3 |
| Nettowinst/eigen vermogen 2) | 37,1 | 27,4 | 28,8 | 22,7 | 17,6 |
| Totaal eigen vermogen/balanstotaal 2) | 41,6 | 40,2 | 41,3 | 23,2 | 20,2 |
| Rentedekking | 13,1 | 10,9 | 7,2 | 3,7 | 2,2 |
| Gegevens per aandeel (EUR x 1,–) 3) 5) | |||||
| Eigen vermogen 2) | 9,94 | 8,08 | 6,76 | 3,60 | 3,48 |
| Resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) 4) | 4,67 | 3,08 | 2,18 | 1,76 | 1,09 |
| Kasstroom 4) | 4,84 | 3,29 | 2,67 | 2,12 | 1,39 |
| Nettowinst 4) | 3,11 | 2,05 | 1,51 | 0,83 | 0,33 |
| Dividend uitbetaald in verslagjaar | 0,83 | 0,60 | 0,48 | 0,48 | 0,46 |
| Koersinformatie (EUR x 1,–) 5) | |||||
| Koers aan het einde van het jaar | 52,80 | 36,20 | 27,13 | 15,35 | 10,20 |
| Hoogste koers | 62,00 | 36,64 | 27,40 | 16,41 | 12,86 |
| Laagste koers | 34,91 | 27,13 | 15,14 | 10,05 | 6,13 |
| Aantal medewerkers | |||||
| Op jaareinde | 11.472 | 9.837 | 8.534 | 7.615 | 8.472 |
| Uitgegeven aandelen (in duizenden) 5) | |||||
| Van nominaal EUR 0,05 op jaareinde | 70.421 | 69.582 | 68.825 | 62.192 | 60.664 |
1) Vanaf 2003 gebaseerd op IFRS.
2) Vanaf 2002 is geen te betalen dividend in contanten opgenomen.
3) Voor 2002 en eerder, voor afschrijving van goodwill.
4) In tegenstelling tot eerdere jaren is vanaf 1999 uitgegaan van een gewogen gemiddelde van het aantal uitstaande aandelen.
5) Als gevolg van de aandelensplitsing (4:1) in 2005 zijn de historische gegevens aangepast.
| Dutch GAAP 2002 |
Dutch GAAP 2001 |
Dutch GAAP 2000 |
Dutch GAAP 1999 |
Dutch GAAP 1998 |
Dutch GAAP 1997 |
Dutch GAAP 1996 |
Dutch GAAP 1995 |
Dutch GAAP 1994 |
Dutch GAAP 1993 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 945.899 | 909.817 | 712.934 | 546.760 | 578.207 | 482.096 | 375.276 | 296.636 | 300.130 | 221.490 |
| 328.401 | 331.685 | 250.132 | 176.067 | 197.258 | 172.346 | 123.337 | 99.378 | 100.104 | 65.344 |
| 617.498 | 578.132 | 462.765 | 370.648 | 380.948 | 309.750 | 251.939 | 197.258 | 200.026 | 156.146 |
| 111.873 | 98.470 | 73.697 | 61.805 | 61.669 | 46.195 | 25.911 | 12.434 | 21.146 | 18.015 |
| 119.161 | 105.301 | 85.596 | 77.233 | 74.057 | 60.670 | 39.479 | 26.773 | 33.625 | 26.728 |
| 72.220 | 61.732 | 46.024 | 40.704 | 37.800 | 31.084 | 16.018 | 7.170 | 13.931 | 12.388 |
| – | – | – | – | – | 3.630 | – | (4.538) | – | – |
| 192.293 | 163.298 | 120.526 | 114.035 | 108.181 | 93.479 | 68.521 | 64.800 | 65.254 | 55.497 |
| 100.036 | 89.352 | 49.008 | 37.301 | 61.487 | 58.220 | 27.000 | 24.776 | 39.434 | 25.639 |
| 24.852 | 11.196 | 3.686 | 9.257 | 6.081 | 5.763 | 1.724 | 3.222 | 11.662 | 4.901 |
| 46.941 | 43.569 | 39.572 | 36.529 | 36.257 | 29.586 | 23.460 | 19.603 | 19.694 | 14.339 |
| 129.071 | (50.514) | 92.269 | 15.066 | 7.170 | 6.308 | 11.571 | 9.121 | 23.733 | 17.334 |
| 793.245 | 814.772 | 474.741 | 380.495 | 338.021 | 289.512 | 216.272 | 170.122 | 176.702 | 141.579 |
| 12.706 | 8.056 | 6.746 | 10.573 | 8.894 | 7.805 | 4.447 | 2.723 | 2.450 | 3.403 |
| 273.520 | 121.450 | 120.713 | 23.234 | 24.368 | 17.153 | 18.741 | 23.823 | 30.449 | 7.260 |
| 271.698 | 244.660 | 101.453 | 107.909 | 90.575 | 77.370 | 61.260 | 51.050 | 58.402 | 62.168 |
| 11,8 | 10,8 | 10,3 | 11,3 | 10,7 | 9,6 | 6,9 | 4,2 | 7,0 | 8,1 |
| 7,6 | 6,8 | 6,5 | 7,4 | 6,5 | 6,4 | 4,3 | 2,4 | 4,6 | 5,6 |
| 11,7 | 10,7 | 9,9 | 11,0 | 9,9 | 10,0 | 6,4 | 3,6 | 7,0 | 7,9 |
| 27,4 | 35,7 | 45,4 | 41,0 | 45,0 | 44,8 | 28,5 | 13,1 | 23,1 | 20,9 |
| 34,6 | 30,4 | 22,1 | 29,3 | 27,9 | 27,7 | 28,9 | 30,4 | 33,8 | 44,7 |
| 6,1 | 7,8 | 8,1 | 13,1 | 12,1 | 10,4 | – | – | – | – |
| 4,57 | 4,17 | 2,10 | 2,29 | 1,91 | 1,65 | 1,36 | 1,11 | 1,39 | 1,71 |
| 1,95 2,08 |
1,86 1,98 |
1,48 1,72 |
1,27 1,59 |
1,30 1,56 |
0,98 1,29 |
0,58 0,88 |
0,27 0,58 |
0,50 0,80 |
0,50 0,74 |
| 1,26 | 1,16 | 0,92 | 0,84 | 0,80 | 0,66 | 0,36 | 0,16 | 0,33 | 0,34 |
| 0,46 | 0,40 | 0,34 | 0,31 | 0,28 | 0,25 | 0,17 | 0,08 | 0,17 | 0,17 |
| 10,78 | 12,53 | 17,19 | 9,23 | 4,99 | 7,01 | 3,48 | 1,96 | 3,88 | 4,17 |
| 16,50 9,88 |
18,91 10,75 |
17,81 9,31 |
9,98 4,10 |
10,99 4,06 |
8,28 3,44 |
3,71 1,93 |
4,14 1,45 |
4,75 3,69 |
4,46 2,64 |
| 6.923 | 6.953 | 5.756 | 5.114 | 5.136 | 4.429 | 4.222 | 3.968 | 3.557 | 2.824 |
| 59.449 | 58.679 | 51.048 | 50.449 | 48.682 | 47.673 | 46.053 | 46.044 | 46.040 | 36.370 |
Woordenlijst
Technische begrippen
2D Seismic: akoestische meetmethode die gebruikmaakt van enkele door een schip gesleepte opnamekabels. Deze methode levert een tweedimensionale doorsnede van het diepe zeebed en wordt voornamelijk gebruikt als eerste verkenningsmethode voor het vinden van olie- of gasbronnen.
3D Seismic: akoestische meetmethode die gebruikmaakt van meerdere lange simultaan door een schip gesleepte opnamekabels. De methode levert een 3D model van het diepe zeebed en wordt gebruikt voor het vinden en analyseren van olie- en gasbronnen. 3 DiQ (3D Integrated Quantitative): technologie voor het ontwikkelen van geïntegreerde (geologie, geofysica, reservoir engineering), kwantitatieve olie- en gasreservoirmodellen; deze modellen worden gebruikt om de risico's, kosten en effi ciency bij de ontwikkeling en productie van olie- en gasvelden te optimaliseren.
AM (asset management): managementsysteem dat zorgt voor een effi ciënt gebruik van bedrijfsmiddelen als schepen, meetapparatuur enz.
Asset monitoring: het volgen van de locatie en inzet van bedrijfsmiddelen als schepen, meetapparatuur enz.
AUV (Autonomous Underwater Vehicle): onbemand onderwatervaartuig dat vanaf een moederschip te water wordt gelaten en niet met een kabel hieraan verbonden is. De aandrijving en controle zijn autonoom en maken gebruik van vooraf gedefi nieerde missieprotocollen.
Construction Support: begeleiding van installatie op zee van bijvoorbeeld pijpleidingen, boorplatforms en andere olie- en gasgerelateerde infrastructuur, veelal met behulp van ROV's.
D&P: Development & Production (van olie- en gasvelden).
DGPS (Differential Global Positioning System): op GPS gebaseerd plaatsbepalingssysteem dat gebruikmaakt van terristische referentiepunten om de nauwkeurigheid te verbeteren.
DP (dynamic positioning): een automatische piloot die de motoren en roeren van een schip bedient, meestal om een schip op een vaste plaats te houden. Dergelijke systemen hebben een nauwkeurig plaatsbepalingssysteem nodig als referentie. EM: elektromagnetisch.
FLI-MAP: systeem dat met behulp van een laser fan beam in een helikopter nauwkeurige hoogtekaarten aanlevert.
Geophysics: vastleggen van ondergrondse bodemkarakteristieken met behulp van niet-destructieve methoden zoals geluid.
Geoscience: wetenschappelijke disciplines (geologie, geofysie, petroleum engineering, biosstratigrafi e, geochemie enz.) met betrekking tot de studie van stenen, fossielen en vloeistoffen.
Geotechnisch: vastleggen van ondergrondse bodemkarakteristieken met behulp van binnendringende methoden zoals sonderen, boren en steken.
GIS: Geografi sch Informatie Systeem.
GNSS Global Navigation Satellite System: een verzamelnaam voor GPS, het Russische GLONASS en het toekomstige Europese Gallileo-systeem.
GPS: Global Positioning System.
Gravity: precieze zwaartekrachtmetingen, waarbij afwijkingen bijvoorbeeld op aanwezigheid van olie of gas kunnen duiden.
HP (high-precision): decimeternauwkeurige plaatsbepaling.
LiDAR: op lasertechnologie gebaseerd meetsysteem dat vanuit een vliegtuig zeer nauwkeurige opnamen kan maken.
Multi-client data: data die voor eigen risico en rekening wordt verzameld en aan meerdere klanten wordt verkocht.
Omnistar: DGPS plaatsbepalingssysteem specifi ek voor gebruik op het land. Dit systeem onderscheidt zich door nauwkeurigheid, wereldwijde dekking en gebruikersgemak.
Reservoir engineering: methoden voor de voorspelling van het productiegedrag van olie- en gasreservoirs en optimalisatie van de uiteindelijke winning op basis van een reservoirmodel, gesteente- en vloeistofeigenschappen en vloeistofstromingsmodellen. ROV (Remotely Operated Vehicle): onbemand onderwatervoertuig dat vanaf een schip te water gelaten wordt en is uitgerust met meet- en manipulatie-instrumenten. Een kabel naar het moederschip voorziet in aandrijving, video- en datacommunicatie. Seastar-dp: DGPS plaatsbepalingssysteem, specifi ek voor gebruik aan boord van DP-schepen.
Seismic: akoestische meting van zeebedkarakteristieken en gelaagdheden met als doel het detecteren van olie en gas. Deze metingen worden uitgevoerd met speciale schepen, uitgerust met krachtige geluidsbronnen en lange opnamekabels om geluidsrefl ecties aan het (sub-)zeebed waar te nemen.
Skyfi x: DGPS plaatsbepalingssysteem, zie Starfi x. Aan Skyfi x ligt een andere technologie ten grondslag om de hoge nauwkeurigheid te behalen.
Starfi x: DGPS plaatsbepalingssysteem, specifi ek voor gebruik op zee. Dit systeem is bedoeld voor de professionele gebruiker en voorziet naast een hoge nauwkeurigheid in een uitgebreid pakket aan data-analyse- en kwaliteitbewakingsmogelijkheden.
Survey Services: services gerelateerd aan het meten, begeleiden en in kaart brengen van omgeving, objecten en operaties en die meestal een sterke navigatie- en positioneringscomponent hebben.
UAV (Unmanned Airborne Vehicle): autonoom vliegtuigje dat is uitgerust met magnetische meetapparatuur.
Financiële begrippen
Debt (ten behoeve van voorwaarden 'Private Placement'): langlopende leningen inclusief verplichtingen uit lease-overeenkomsten.
Dividendrendement: dividend ten opzichte van de (gemiddelde) aandelenkoers. EBIT: resultaat uit bedrijfsactiviteiten.
EBITDA: resultaat uit bedrijfsactiviteiten voor afschrijvingen en amortisatie.
Geïnvesteerd vermogen: het aan de vennootschap ter beschikking gestelde vermogen, te weten: totaal eigen vermogen vermeerderd met ter beschikking gestelde leningen en het saldo van banktegoeden / opnames rekening-courant.
Nettowinstmarge: percentage van de winst ten opzichte van de omzet.
Omzet eigen diensten: Omzet minus uitbesteed werk en andere externe kosten. Private Placement: langetermijnfi nanciering (tien tot vijftien jaar), aangegaan in mei 2002 door middel van een onderhandse plaatsing bij twintig Amerikaanse en twee Britse institutionele beleggers.
Rendement op geïnvesteerd vermogen: percentage van de winst (voor winstbestemming) inclusief minderheidsbelang en rentelasten ten opzichte van het gemiddeld geïnvesteerd vermogen.
Rentedekking: resultaat uit bedrijfsactiviteiten (EBIT) ten opzichte van de nettorentelast
Solvabiliteit: percentage eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal.
Colofon
Fugro N.V. Veurse Achterweg 10 2264 SG Leidschendam Telefoon 070 - 3111422 Telefax 070 - 3202703
Concept en realisatie: C&F Report Amsterdam B.V.
Fotografie: Fugro N.V., Picture Report, Amsterdam.
Fugro heeft ernaar gestreefd de auteursrechten voor de foto's volgens de wettelijke bepalingen te regelen. Diegenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot Fugro wenden.
Tekst: Boogaard Communications Consultancy (BCC) v.o.f.
Er is een Engelse vertaling van dit verslag beschikbaar. An English translation of this report is available.
Het jaarverslag is ook beschikbaar op www.fugro.com.
Voor volledige gegevens zie www.fugro.com
Waarschuwing met betrekking tot toekomstgerichte uitspraken
Dit jaarverslag bevat mogelijk toekomstgerichte uitspraken. Toekomstgerichte uitspraken zijn uitspraken die geen historische feiten zijn, zoals, niet limitatief, mededelingen die overtuigingen, verwachtingen, bedoelingen, prognoses, schattingen of voorspellingen (en de aannames die daaraan ten grondslag liggen) van Fugro N.V. uitdrukken of inhouden. Aan toekomstgerichte uitspraken zijn noodzakelijkerwijs risico's en onzekerheden verbonden. De werkelijke toekomstige resultaten of omstandigheden kunnen dan ook wezenlijk verschillen van die uitgedrukt of bedoeld in toekomstgerichte uitspraken. De oorzaak van een zodanig verschil kan zijn gelegen in diverse factoren (zoals, niet limitatief, de ontwikkelingen in de olie- en gassector en aanverwante markten, valutarisico's en onverwachte operationele tegenslagen). Eventuele toekomstgerichte uitspraken in dit jaarverslag zijn gebaseerd op informatie die Fugro N.V.'s management op dit moment ter beschikking staat. Fugro N.V. neemt geen verplichting op zich om steeds een publieke aankondiging te doen indien zich wijzigingen voordoen in die informatie of indien er anderszins wijzigingen of ontwikkelingen zijn met betrekking tot toekomstgerichte uitspraken in dit jaarverslag.