Ferro S.A. — Audit Report / Information 2018

Mar 29, 2019

JEDNOSTKOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK OBROTOWY KOŃCZĄCY SIĘ 31 GRUDNIA 2018 R. PRZYGOTOWANE ZGODNIE Z MIĘDZYNARODOWYMI STANDARDAMI SPRAWOZDAWCZOŚCI FINANSOWEJ, KTÓRE ZOSTAŁY ZATWIERDZONE PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

Spis treści

Strona

Jednostkowe sprawozdanie finansowe

Jednostkowe sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów	3
Jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej	4
Jednostkowe sprawozdanie z przepływów pieniężnych	5
Jednostkowe sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym	6
Informacje objaśniające	7

FERRO S.A. Jednostkowe sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Jednostkowe sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów za rok kończący się 31 grudnia

	Nota	2018	2017
Przychody ze sprzedaży	5	243 315,5	218 134,1
Pozostałe przychody	6	509,8	856,1
Koszt własny sprzedanych towarów i materiałów		(183 688,4)	(165 909,0)
Zużycie materiałów i energii		(3 992,0)	(3 491,5)
Wynagrodzenia oraz świadczenia pracownicze	8	(19 956,7)	(17 657,5)
Amortyzacja	11, 12	(2 066,5)	(1 840,3)
Pozostałe koszty	7	(19 548,1)	(16 202,0)
Zysk na działalności operacyjnej		14 573,6	13 889,9
Przychody finansowe	9	13 660,7	16 733,0
Koszty finansowe, w tym:	9	(4 486,8)	(9 681,7)
Odsetki od zobowiązań/ rezerw podatkowych	9, 21	(873,6)	(7 952,9)
Przychody/(Koszty) finansowe netto		9 173,9	7 051,3
Zysk przed opodatkowaniem		23 747,5	20 941,2
Podatek dochodowy	10	(2 381,5)	(23 431,0)
Zysk/(Strata) netto za rok obrotowy		21 366,0	(2 489,8)
Inne całkowite dochody netto za rok obrotowy		-	-
Całkowite dochody ogółem za rok obrotowy		21 366,0	(2 489,8)

FERRO S.A. Jednostkowe sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia

	Nota	2018	2017
Aktywa
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe	11	19 424,6	19 042,6
Wartości niematerialne	12	748,8	416,5
Inwestycje w jednostkach zależnych	13	99 911,1	99 911,1
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	14	861,1	801,2
Aktywa trwałe razem		120 945,6	120 171,4
Aktywa obrotowe
Zapasy	15	77 552,4	66 029,5
Aktywa z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów	4	852,5	-
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	16	37 374,4	39 153,0
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	17	287,4	3 688,6
Aktywa obrotowe razem		116 066,7	108 871,1
Aktywa razem		237 012,3	229 042,5
Pasywa
Kapitał własny
Kapitał zakładowy	18	21 242,7	21 242,7
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej		82 374,0	84 863,8
Zyski zatrzymane		25 375,2	9 142,5
Kapitał własny razem		128 991,9	115 249,0
Zobowiązania
Zobowiązania długoterminowe
Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych	19	20 933,3	22 334,0
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	20	557,7	342,6
Zobowiązania długoterminowe razem		21 491,0	22 676,6
Zobowiązania krótkoterminowe
Kredyty w rachunku bieżącym	17	21 541,6	-
Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych	19	34 512,0	13 937,9
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	20	2 573,7	2 022,3
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego		1 519,2	2 449,9
Rezerwa na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego wraz z odsetkami	21	-	27 207,5
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	22	25 254,5	45 499,3
Zobowiązania z tytułu zwrotu zapłaty	4	1 128,4	-
Zobowiązania krótkoterminowe razem		86 529,4	91 116,9
Zobowiązania razem		108 020,4	113 793,5
Pasywa razem		237 012,3	229 042,5

FERRO S.A. Jednostkowe sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Jednostkowe sprawozdanie z przepływów pieniężnych za rok kończący się 31 grudnia

	Nota	2018	2017
Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej
Zysk przed opodatkowaniem		23 747,5	20 941,2
Korekty
Amortyzacja		2 066,5	1 840,3
Utworzenie odpisów z tytułu utraty wartości		794,3	337,0
Zysk z tytułu różnic kursowych		(111,0)	-
Strata/ (Zysk) ze sprzedaży wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów
trwałych		27,7	(20,2)
Odsetki i dywidendy netto		(11 883,1)	(12 347,0)
Zmiana stanu zapasów		(12 373,3)	(4 787,2)
Zmiana stanu należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych		(4 881,5)	(3 601,1)
Zmiana zobowiązań krótkoterminowych z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałych		(20 240,9)	22 412,7
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych		766,5	434,8
Zmiana stanu aktywów z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów		(852,5)	-
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu zwrotu zapłaty		1 128,4
Odsetki od zobowiązań/ rezerw podatkowych		873,6	7 952,9
Środki pieniężne netto wygenerowane na działalności operacyjnej		(20 937,8)	33 163,4
Bieżący podatek dochodowy zapłacony		(3 372,1)	(2 099,4)
Podatek dochodowy dotyczący roku 2012 - zapłacony	21	(19 254,6)	-
Odsetki od zaległości podatkowej	21	(8 826,5)	-
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej		(52 391,0)	31 064,0
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy inwestycyjne
Wpływy z tytułu sprzedaży wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów
trwałych		53,8	36,4
Zwrot dopłat do kapitału przez jednostkę zależną		-	5 857,5
Dywidendy otrzymane		20 296,2	7 201,9
Wydatki inwestycyjne
Nabycie wartości niematerialnych oraz rzeczowych aktywów trwałych		(1 187,3)	(1 627,0)
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej		19 162,7	11 468,8
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wpływy finansowe
Zaciągnięcie kredytów i pożyczek		30 000,0	24 000,0
Wydatki finansowe
Spłata zobowiązań z tytułu umów leasingu finansowego		(905,4)	(418,9)
Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli		(7 434,9)	(25 491,2)
Spłata kredytów i pożyczek		(11 600,0)	(15 600,0)
Odsetki zapłacone		(1 774,2)	(1 382,9)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej		8 285,5	(18 893,0)
Przepływy pieniężne netto, razem		(24 942,8)	23 639,8
W tym zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych Środki pieniężne i ich ekwiwalenty po pomniejszeniu o kredyty w rachunku		(0,3)	25,2
bieżącym na początek okresu		3 688,6	(19 951,2)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty po pomniejszeniu o kredyty w rachunku	17
bieżącym na koniec okresu		(21 254,2)	3 688,6
W tym o ograniczonej możliwości dysponowania		-	-

FERRO S.A. Jednostkowe sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Jednostkowe sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za rok kończący się 31 grudnia

			Kapitał z emisji
			akcji powyżej
			ich
		Kapitał	wartości	Kapitał	Akcje	Zyski	Kapitał
	Nota	zakładowy	nominalnej	rezerwowy	własne	zatrzymane	własny razem
Kapitał własny na dzień
1 stycznia 2018 r. dane				-	-
zatwierdzone		21 242,7	84 863,8			9 142,5	115 249,0
Wpływ wdrożenia MSSF 9	4	-	-	-	-	(188,2)	(188,2)
Kapitał własny na dzień
1 stycznia 2018 r. dane
przekształcone		21 242,7	84 863,8	-	-	8 954,3	115 060,8
Całkowite dochody za okres
sprawozdawczy
Pokrycie straty z lat ubiegłych			(2 489,8)	-	-	2 489,8	-
Zysk netto za okres		-	-	-	-	21 366,0	21 366,0
Inne całkowite dochody netto za
okres sprawozdawczy		-	-	-	-	-	-
Całkowite dochody ogółem za
okres sprawozdawczy		-	(2 489,8)	-	-	23 855,8	21 366,0
Transakcje z właścicielami, ujęte
bezpośrednio w kapitale własnym
Wypłata dywidendy	18	-	-	-	-	(7 434,9)	(7 434,9)
Dopłaty od i wypłaty do właścicieli		-	-	-	-	(7 434,9)	(7 434,9)
Kapitał własny na dzień
31 grudnia 2018 r.		21 242,7	82 374,0	-	-	25 375,2	128 991,9
Kapitał własny na dzień
1 stycznia 2017 r.		21 242,7	84 863,8	-	-	37 123,5	143 230,0
Całkowite dochody za okres
sprawozdawczy
Strata netto za okres Inne całkowite dochody netto za		-	-	-	-	(2 489,8)	(2 489,8)
okres sprawozdawczy		-	-	-	-	-	-
Całkowite dochody ogółem za
okres sprawozdawczy		-	-	-	-	(2 489,8)	(2 489,8)
Transakcje z właścicielami, ujęte
bezpośrednio w kapitale własnym
Wypłata dywidendy	18	-	-	-	-	(25 491,2)	(25 491,2)
Dopłaty od i wypłaty do właścicieli		-	-	-	-	(25 491,2)	(25 491,2)
Kapitał własny na dzień
31 grudnia 2017 r.		21 242,7	84 863,8			9 142,5	115 249,0

1. Podstawowe dane o Spółce

FERRO S.A. (zwana dalej "Spółką") jest spółką akcyjną zarejestrowaną w Polsce pod nr KRS 0000289768. Siedziba Spółki mieści się w Skawinie, ul. Przemysłowa 7.

W dniu 1 października 2007 r., postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, XII Wydział Gospodarczy KRS wykreślono dotychczasową spółkę – Ferro Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zastępując ją spółką z nową formą prawną – FERRO Spółka Akcyjna pod numerem KRS 0000289768.

Spółka została założona zgodnie ze statutem Spółki z dnia 11 września 2007 r. na czas nieokreślony.

Przedmiotem działalności Spółki jest sprzedaż armatury sanitarnej, instalacyjnej, sprzętu wyposażenia hydraulicznego, grzewczego i klimatyzacji.

Jednostkowe sprawozdanie finansowe zostało przygotowane za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., natomiast dane porównawcze obejmują okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r.

Spółka jest jednostką dominującą Grupy Kapitałowej FERRO S.A. i sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.

2. Podstawa sporządzenia jednostkowego sprawozdania finansowego

a) Oświadczenie zgodności

Jednostkowe sprawozdanie finansowe za rok kończący się 31 grudnia 2018 r. zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej, które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, zwanymi dalej "MSSF UE". Jednostkowe sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Spółki w dniu 29 marca 2019 r.

MSSF UE zawierają wszystkie Międzynarodowe Standardy Rachunkowości, Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej oraz związane z nimi Interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF) poza wymienionymi poniżej Standardami oraz Interpretacjami, które oczekują na zatwierdzenie przez Unię Europejską oraz Standardami oraz Interpretacjami, które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, ale nie weszły jeszcze w życie.

Zmiany wynikające ze zmian MSSF

Pewne nowe standardy, zmiany do standardów oraz interpretacji, które obowiązują lub będą obowiązywać dla okresów sprawozdawczych kończących się po 31 grudnia 2018 roku, nie zostały uwzględnione do sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego. Jednakże oczekuje się, iż żadne z nich nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie Spółki za wyjątkiem MSSF 16 Leasing oraz KIMSF 23 Niepewność związana z ujęciem podatku dochodowego.

MSSF 16 Leasing, który będzie obowiązkowy dla sprawozdania finansowego Spółki za rok 2019, zastępuje MSR 17 Leasing oraz związane z tym standardem interpretacje. W odniesieniu do leasingobiorców nowy Standard eliminuje występujące obecnie rozróżnienie pomiędzy leasingiem finansowym oraz operacyjnym i wprowadza większość umów leasingu do sprawozdania z sytuacji finansowej.

Zgodnie z MSSF 16 umowa jest, lub zawiera w sobie, leasing jeśli w zamian za wynagrodzenie przekazuje prawo do kontroli użytkowania zidentyfikowanego składnika aktywów na dany okres. Dla takich umów nowy model wymaga ujęcia u leasingobiorców aktywów z tytułu prawa do użytkowania oraz zobowiązania z tytułu leasingu w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Prawa do użytkowania podlegają amortyzacji, natomiast od zobowiązania nalicza się odsetki. Spowoduje to powstanie większych kosztów w początkowej fazie leasingu, nawet w przypadku gdy jego strony uzgodniły stałe opłaty roczne.

Nowy standard przewiduje kilka wyłączeń o ograniczonej możliwości zastosowania, między innymi:

• dla umów leasingu o okresie poniżej 12 miesięcy bez opcji wykupu, oraz
• dla umów leasingu dotyczących składnika aktywów o niskiej wartości.

Ujęcie umów leasingu u leasingodawcy w większości przypadków pozostanie niezmienione w związku z utrzymanym podziałem na umowy leasingu operacyjnego oraz finansowego.

W momencie początkowego zastosowania wpływ Standardu będzie zależał od specyficznych faktów i okoliczności dotyczących umów leasingu, których jednostka będzie stroną. Z obecnych analiz wpływu Standardu na sprawozdanie finansowe Spółki wynika, że zastosowanie nowego standardu na dzień 31 grudnia 2018 roku spowodowałoby zwiększenie

sumy bilansowej wynikającej z ujęcia w sprawozdaniu z sytuacji finansowej dodatkowego prawa do użytkowania przedmiotu leasingu oraz zobowiązania do dokonania płatności z tytułu leasingu w wysokości 520,7 tys. zł.

KIMSF 23 Niepewność Związana z Ujęciem Podatku Dochodowego, który będzie obowiązujący dla sprawozdań finansowych sporządzanych za okresy rozpoczynające się od 1 stycznia 2019 roku, wyjaśnia ujęcie podatku dochodowego, w przypadku gdy zastosowane podejście nie zostało jeszcze zaakceptowane przez organy podatkowe, oraz ma na celu zwiększenie przejrzystości. Kluczową z punktu widzenia KIMSF 23 kwestią jest ocena prawdopodobieństwa zaakceptowania wybranego ujęcia podatkowego przez organy podatkowe. W przypadku jeśli jest prawdopodobne, że organy podatkowe zaakceptują ujęcie podatkowe, co do którego występuje niepewność, to należy ująć podatki w sprawozdaniu finansowym spójnie z zeznaniami podatkowymi bez odzwierciedlenia niepewności w ujęciu podatku bieżącego oraz odroczonego. W przeciwnym wypadku podstawę opodatkowania (lub stratę podatkową), wartości podatkowe oraz niewykorzystane straty podatkowe należy ująć w kwocie, która w najlepszy sposób odzwierciedli rozstrzygnięcie niepewności, przy wykorzystaniu jednego najbardziej prawdopodobnego wyniku bądź wartości oczekiwanej (sumy ważonych prawdopodobieństwem możliwych rozwiązań). Jednostka musi założyć, że organy podatkowe dokonają weryfikacji niepewnego ujęcia podatkowego oraz mają pełną wiedzę o tym zagadnieniu.

Z obecnych analiz wpływu Interpretacji na sprawozdanie finansowe Spółki wynika, że zastosowanie nowych regulacji w odniesieniu do danych za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. spowodowałoby, że aktywo warunkowe wynikające z zapłaty w 2017 r. dodatkowego zobowiązania podatkowego za 2014 r., opisane w nocie 26 niniejszego jednostkowego sprawozdania finansowego, nie byłoby już traktowane jako pozabilansowe aktywo warunkowe, ale zostałoby ujęte w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Spółki jako należność.

b) Waluta funkcjonalna i prezentacyjna

Dane w jednostkowym sprawozdaniu finansowym zostały zaprezentowane w złotych polskich, po zaokrągleniu do pełnych tysięcy. Złoty polski jest walutą funkcjonalną Spółki Ferro S.A.

c) Dokonane osądy i oszacowania

Sporządzenie sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF UE wymaga od Zarządu osądów, szacunków i założeń, które mają wpływ na przyjęte zasady oraz prezentowane wartości aktywów, pasywów, przychodów oraz kosztów. Szacunki oraz związane z nimi założenia opierają się na doświadczeniu historycznym oraz innych czynnikach, które są uznawane za racjonalne w danych okolicznościach, a ich wyniki dają podstawę osądu, co do wartości księgowej netto aktywów i zobowiązań, która nie wynika bezpośrednio z innych źródeł. Faktyczna wartość może różnić się od wartości szacowanej.

Szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącej weryfikacji. Zmiana szacunków księgowych jest ujęta w okresie, w którym dokonano zmiany szacunku lub w okresach bieżącym i przyszłych, jeżeli dokonana zmiana szacunku dotyczy zarówno okresu bieżącego, jak i okresów przyszłych.

Kluczowe osądy oraz szacunki dokonywane przez Zarząd przy sporządzaniu jednostkowego sprawozdania finansowego pozostały niezmienione w stosunku do osądów i szacunków przyjętych przy sporządzaniu jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2017 r., za wyjątkiem osądów i szacunków wynikających z zastosowania nowych MSSF UE opisanych w nocie 4.

Osądy oraz szacunki dokonywane przez Zarząd przy zastosowaniu MSSF UE, które mają istotny wpływ na jednostkowe sprawozdanie finansowe, zostały przedstawione w notach 4, 15, 16, 20, 21 i 26.

d) Założenie kontynuacji działalności gospodarczej

Jednostkowe sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuacji działalności w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień sporządzania jednostkowego sprawozdania finansowego nie istnieją żadne okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuacji działalności gospodarczej przez Spółkę.

e) Połączenia jednostek pod wspólną kontrolą

Połączenia jednostek wynikające z przeniesienia udziałów w jednostkach znajdujących się pod wspólną kontrolą akcjonariusza, są ujmowane, jakby nabycie miało miejsce na początku najwcześniejszego okresu porównawczego lub na datę ustanowienia wspólnej kontroli, jeśli miało to miejsce później. W tym celu dane porównawcze są przekształcane od pierwszego dnia najwcześniejszego prezentowanego okresu sprawozdawczego z uwzględnieniem wymaganych wyłączeń w zakresie kapitałów oraz wzajemnych przychodów i kosztów, chyba, że wpływ przekształcenia byłby nieistotny i nie miał wpływu na porównywalność danych. Nabyte aktywa i zobowiązania są ujmowane według wartości księgowej przedstawionej w porównywalnych sprawozdaniach połączonych jednostek.

Połączenia jednostek gospodarczych, które nie znajdują się pod wspólną kontrolą rozlicza się zgodnie z zasadami MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych.

3. Opis ważniejszych stosowanych zasad rachunkowości

Zasady polityki rachunkowości przedstawione poniżej stosowane były w odniesieniu do wszystkich okresów zaprezentowanych w jednostkowym sprawozdaniu finansowym z wyjątkiem zasad, które zostały wprowadzone w wyniku zastosowania z dniem 1 stycznia 2018 roku nowych standardów MSSF 9 Instrumenty finansowe ("MSSF 9") oraz MSSF 15 Przychody z umów z klientami ("MSSF 15").

Wpływ nowych standardów na stosowane przez Spółkę zasady (polityki) rachunkowości opisano w nocie 4 niniejszego jednostkowego sprawozdania finansowego.

MSSF 15 Przychody z umów z klientami mający zastosowanie do okresów rocznych rozpoczynających się po 1 stycznia 2018 r. zawiera nowe wymogi dotyczące ujawnień, zarówno ilościowych jak i jakościowych, mających na celu umożliwienie użytkownikom sprawozdań finansowych zrozumienie charakteru, kwoty, momentu ujęcia i niepewności odnośnie przychodów i przepływów pieniężnych wynikających z umów z klientami.

Na podstawie dopuszczalnych przez standard uproszczeń, Spółka zdecydowała, że standard zostanie wdrożony retrospektywnie z łącznym efektem pierwszego zastosowania ujętym w dniu 1 stycznia 2018 r.

Szczegóły dotyczące rodzajów osiąganych przychodów, zasad ustalania cen transakcyjnych, momentu rozpoznawania przychodu i terminów płatności zostały opisane w nocie 5 poniżej.

W wyniku przeprowadzonych analiz, nie zidentyfikowano, aby zastosowanie nowego standardu skutkowało korektą kapitałów własnych na dzień pierwszego zastosowania.

Zgodnie z dopuszczoną przez standard możliwością, Spółka prezentuje dane porównawcze w oparciu o MSR 18.

Szczegóły dotyczące zastosowania MSSF 9 z dniem 1 stycznia 2018 roku zostały opisane w nocie 3c Informacji objaśniających do jednostkowego sprawozdania finansowego.

a) Waluty obce

(i) Transakcje w walucie obcej

Transakcje wyrażone w walutach obcych w dniu dokonania transakcji ujmowane są w złotych przy zastosowaniu natychmiastowego kursu wymiany waluty funkcjonalnej na walutę obcą, obowiązujący na dzień zawarcia transakcji. Rozchód środków pieniężnych w walucie obcej wyceniany jest metodą FIFO. Przy zakupie środków pieniężnych w walucie obcej stosuje się kurs zawarcia transakcji.

Pozycje pieniężne wyrażone w walucie obcej są przeliczane na dzień sprawozdawczy według średniego kursu NBP dla danej waluty obowiązującego na ten dzień. Różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz wyceny bilansowej aktywów i pasywów pieniężnych wyrażonych w walutach obcych ujmowane są w wyniku finansowym. Pozostałe niepieniężne pozycje aktywów i zobowiązań wyceniane według kosztu historycznego w walucie obcej są przeliczane według średniego kursu NBP obowiązującego w dniu dokonania transakcji. Pozostałe niepieniężne pozycje bilansowe wyrażone w walucie obcej wyceniane według wartości godziwej są przeliczane według średniego kursu NBP obowiązującego na dzień szacowania wartości godziwej.

b) Inwestycje w jednostkach zależnych

Spółka wycenia inwestycje w jednostki zależne według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu utraty wartości (zob. punkt 3 i) - odpisy z tytułu utraty wartości aktywów).

c) Instrumenty finansowe

(i) Instrumenty finansowe inne niż instrumenty pochodne

Inne niż pochodne instrumenty finansowe obejmują inwestycje kapitałowe, dłużne papiery wartościowe, należności z tytułu dostaw i usług i pozostałe należności, udzielone pożyczki, środki pieniężne i ich ekwiwalenty, zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych, zobowiązania z tytułu dostaw i usług i pozostałe zobowiązania.

Instrumenty finansowe inne niż instrumenty pochodne są ujmowane początkowo według wartości godziwej powiększonej za wyjątkiem inwestycji wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy - o bezpośrednie koszty związane z nabyciem (poza wyjątkami opisanymi poniżej).

Instrument finansowy jest ujmowany, jeśli Spółka staje się stroną umowy danego instrumentu finansowego. Aktywa finansowe zostają wyłączone ze sprawozdania z sytuacji finansowej, jeśli wynikające z umowy prawa Spółki do przepływów pieniężnych z aktywów finansowych wygasną lub jeśli Spółka przeniesie aktywa finansowe nie zachowując nad nimi (lub związanymi zeń ryzykami i korzyściami) kontroli. Standaryzowane transakcje kupna i sprzedaży składnika aktywów finansowych są ujmowane na dzień zawarcia transakcji, tj. w dniu, w którym Spółka zobowiąże się do kupna lub

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

sprzedaży aktywa. Zobowiązania finansowe przestają być wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jeśli zobowiązania te wygasną (to znaczy, kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł).

MSSF 9 Instrumenty finansowe, mający zastosowanie od 1 stycznia 2018 r. eliminuje dotychczasową klasyfikację aktywów finansowych i zastępuje ją nową klasyfikacją, obejmującą:

• aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu;
• aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy; lub
• aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.

Składnik aktywów finansowych jest klasyfikowany do kategorii wycenianych po początkowym ujęciu według zamortyzowanego kosztu, jeżeli spełnione są następujące dwa warunki:

• aktywa utrzymywane są w ramach modelu biznesowego, którego celem jest utrzymywanie aktywów w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z kontraktu; oraz

• jego warunki umowne powodują powstanie w określonych momentach przepływów pieniężnych stanowiących wyłącznie spłatę kapitału oraz odsetek od niespłaconej części kapitału.

W sytuacji, gdy powyższe warunki nie są spełnione (jak to ma miejsce na przykład w przypadku instrumentów kapitałowych innych jednostek), składnik aktywów finansowych jest wyceniany w wartości godziwej.

Do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie zaliczane są przede wszystkim instrumenty dłużne, które nie są utrzymywane w celu generowania korzyści z tytułu ich sprzedaży, a przepływy pieniężne z ich tytułu można ustalić w stosunkowo łatwy sposób.

Spółka jako aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje w szczególności środki pieniężne i ich ekwiwalenty, należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności.

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty obejmują środki pieniężne w kasie oraz depozyty bankowe na żądanie o początkowym okresie zapadalności do trzech miesięcy. Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w jednostkowym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych składa się z określonych powyżej środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, pomniejszonych dodatkowo o niespłacone kredyty w rachunkach bieżących, stanowiące integralną część systemu zarządzania środkami pieniężnymi Spółki.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy

Aktywa finansowe są klasyfikowane jako inwestycja w instrumenty kapitałowe wyceniana według wartości godziwej przez wynik finansowy, jeśli są wyznaczone do obrotu lub zostaną do takich zaliczone przy początkowym ujęciu. Aktywa finansowe są zaliczane do wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, jeśli Spółka aktywnie zarządza takimi inwestycjami i podejmuje decyzje odnośnie kupna i sprzedaży na podstawie ich wartości godziwej. Koszty transakcyjne związane z inwestycją zostają ujęte jako zysk lub strata bieżącego okresu w dacie poniesienia.

Zyski i straty z wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej ujmowane są w wyniku bieżącego okresu, za wyjątkiem aktywów utrzymywanych w ramach modelu biznesowego, którego celem jest utrzymywanie aktywów zarówno w celu uzyskania przepływów pieniężnych z kontraktów jak i ich sprzedaż – dla tych aktywów zyski i straty z wyceny ujmowane są w innych całkowitych dochodach.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez całkowite dochody

Aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane w wartości godziwej przez całkowite dochody jeżeli spełnione są dwa warunki:

• są utrzymywane w wyniku przyjętego modelu zarządzania aktywami finansowymi, którego cel może być osiągnięty albo w drodze generowania przepływów pieniężnych wynikających z zawartych umów albo poprzez sprzedaż aktywów finansowych,

• przepływy pieniężne z nimi związane, zgodnie z warunkami umownymi, następują w określonych terminach i stanowią wyłącznie płatności z tytułu spłaty kwoty głównej oraz odsetek od niespłaconej kwoty głównej.

Ponadto w przypadku, gdy inwestycja w instrument kapitałowy nie jest przeznaczona do obrotu, MSSF 9 daje możliwość dokonania nieodwracalnej decyzji o wycenie takiego instrumentu finansowego, w momencie początkowego ujęcia, w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Wyboru takiego Spółka dokonuje dla każdego instrumentu osobno. Wartości ujęte w innych całkowitych dochodach w związku z powyższą wyceną nie są w późniejszych okresach przekwalifikowane do wyniku bieżącego okresu.

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Nowy standard zachowuje niemal wszystkie dotychczasowe wymogi MSR 39 w zakresie klasyfikacji i wyceny zobowiązań finansowych oraz wyłączania aktywów finansowych i zobowiązań finansowych. MSSF 9 wymaga jednak, aby zmiana wartości godziwej dotycząca zmiany ryzyka kredytowego zobowiązania finansowego wyznaczonego w momencie początkowego ujęcia jako wycenianego w wartości godziwej przez wynik finansowy była prezentowana w innych całkowitych dochodach. Jedynie pozostała część zysku lub straty z wyceny do wartości godziwej jest ujmowana w wyniku bieżącego okresu. W przypadku jednak, gdyby zastosowanie tego wymogu powodowało brak współmierności przychodów i kosztów lub gdyby zobowiązanie finansowe wynikało ze zobowiązań do udzielenia pożyczki lub umów gwarancji finansowych, cała zmiana wartości godziwej będzie ujmowana w zysku lub stracie bieżącego okresu.

Spółka jako zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych, pozostałe zobowiązania, zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych dłużnych instrumentów finansowych.

Zobowiązania finansowe nie będące instrumentami pochodnymi

Wyemitowane instrumenty dłużne oraz zobowiązania podporządkowane są ujmowane w księgach rachunkowych Spółki na dzień ich powstania. Wszystkie pozostałe zobowiązania finansowe, w tym zobowiązania wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, są początkowo ujmowane na dzień zawarcia transakcji, w którym Spółka staje się stroną zobowiązującej umowy do wydania instrumentu finansowego.

Spółka wyłącza z ksiąg zobowiązanie finansowe, kiedy zobowiązanie zostanie spłacone, umorzone lub ulegnie przedawnieniu.

Aktywa i zobowiązania finansowe kompensuje się ze sobą i wykazuje w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w kwocie netto, wyłącznie jeśli Spółka posiada ważny prawnie tytuł do kompensaty określonych aktywów i zobowiązań finansowych lub zamierza rozliczyć daną transakcję w wartości netto poddanych kompensacie składników aktywów i zobowiązań finansowych lub zamierza jednocześnie podlegające kompensacie aktywa finansowe zrealizować, a zobowiązania finansowe rozliczyć.

Kredyty w rachunku bieżącym, które muszą zostać spłacone na żądanie banku i stanowią element zarządzania gotówką Spółki, są zaliczone do środków pieniężnych i ich ekwiwalentów dla celów sporządzenia jednostkowego sprawozdania z przepływów środków pieniężnych.

Tego typu zobowiązania finansowe początkowo ujmowane są według wartości godziwej powiększonej o dające się bezpośrednio przyporządkować koszty transakcyjne. Po początkowym ujęciu zobowiązania te wycenianie są według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej.

(ii) Pochodne instrumenty finansowe

Wbudowane instrumenty pochodne są wydzielane z kontraktu bazowego i wykazywane oddzielnie, jeśli cechy ekonomiczne i ryzyka kontraktu bazowego i wbudowanego instrumentu pochodnego nie są blisko powiązane, oddzielny instrument o tych samych warunkach, co wbudowany instrument pochodny odpowiadałby definicji instrumentu pochodnego i złożony instrument nie jest wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy.

Pochodne instrumenty finansowe są ujmowane początkowo w wartości godziwej; przynależne koszty transakcji są ujmowane w wyniku finansowym w momencie poniesienia. Po początkowym ujęciu, Spółka wycenia pochodne instrumenty finansowe w wartości godziwej, zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmuje się w podany poniżej sposób.

Zabezpieczenia przepływów pieniężnych

Spółka nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń.

Pozostałe instrumenty pochodne nieprzeznaczone do obrotu

Gdy instrument pochodny nie został wyznaczony jako instrument zabezpieczający, wszelkie zmiany jego wartości godziwej są ujmowane w zysku lub stracie bieżącego okresu.

d) Kapitał własny

Akcje zwykłe

Akcje zwykłe ujmuje się w kapitale własnym. Koszty bezpośrednio związane z emisją akcji zwykłych i opcji na akcje pomniejszają wartość kapitału.

Akcje uprzywilejowane

Akcje uprzywilejowane są ujmowane w kapitale własnym, jeśli nie podlegają umorzeniu lub podlegają umorzeniu wyłącznie na wniosek Spółki, a wypłata dywidendy z tych akcji jest nieobowiązkowa. Wypłaty dywidend wpływają bezpośrednio na wartość kapitału.

Akcje uprzywilejowane są ujmowane jako zobowiązania, jeśli podlegają umorzeniu na określoną datę lub na wniosek posiadacza akcji lub jeśli wypłata dywidend jest obligatoryjna. Wypłacone dywidendy są ujmowane jako koszty odsetek w wyniku finansowym.

Zakup akcji własnych

W przypadku zakupu akcji własnych, kwota zapłaty z tego tytułu wraz z kosztami bezpośrednimi przeprowadzenia transakcji, wykazywana jest jako pomniejszenie kapitału własnego. Zakupione akcje własne wykazywane są jako odrębna pozycja kapitału własnego ze znakiem ujemnym.

e) Rzeczowe aktywa trwałe

(i) Własne składniki rzeczowych aktywów trwałych

Spółka dokonuje początkowej wyceny rzeczowych aktywów trwałych według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia. Pozycje rzeczowych aktywów trwałych, które zostały przeszacowane do wartości godziwej na dzień 1 stycznia 2005 r., czyli dzień zastosowania po raz pierwszy przez Spółkę MSSF UE dla celów sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego, są wyceniane w oparciu o koszt założony, który stanowi wartość godziwą na dzień dokonania przeszacowania.

Rzeczowe aktywa trwałe wyceniane są po koszcie obejmującym cenę nabycia oraz koszty pozwalające się bezpośrednio przyporządkować, poniesione w celu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania. Po początkowym ujęciu rzeczowe aktywa trwałe wykazuje się wg ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o zakumulowaną amortyzację oraz zakumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości (zob. pkt. 3i). Koszty bieżącego utrzymania środka trwałego, konserwacje, naprawy, remonty i okresowe przeglądy zaliczane są na wynik finansowy okresu, w którym zostały poniesione.

Spółka aktywuje koszty finansowania zewnętrznego, jeżeli są one bezpośrednio związane z nabyciem, budową lub wytworzeniem aktywów trwałych. Aktywowanie kosztów finansowania zewnętrznego zostaje zawieszone, jeżeli działalność inwestycyjna została przerwana na dłuższy okres czasu.

Spółka przestaje aktywować koszty finansowania zewnętrznego, jeśli działania niezbędne do przygotowania dostosowanego składnika aktywów do użytku są zakończone.

Nie aktywowane koszty zewnętrznego finansowania są odnoszone bezpośrednio do wyniku finansowego.

(ii) Amortyzacja oraz utrata wartości

Rzeczowe aktywa trwałe amortyzowane są od momentu, kiedy są one dostępne do użytkowania.

Grunty nie są amortyzowane.

Składniki rzeczowych aktywów trwałych, względnie ich istotne i odrębne części składowe amortyzowane są metodą liniową przez okres użytkowania przy uwzględnieniu wartości rezydualnej.

Spółka zakłada poniższe okresy użytkowania dla poszczególnych kategorii środków trwałych:

• budynki do 40 lat,
• urządzenia i maszyny do 10 lat,
• pojazdy do 10 lat,
• pozostałe inne do 5 lat.

Wartość końcowa oraz okres amortyzacji są okresowo, co najmniej na koniec każdego roku finansowego, weryfikowane. Ewentualne zmiany szacunków wartości końcowej lub okresu amortyzacji korygują wysokość odpisów amortyzacyjnych w następnych latach.

(iii) Dotacje do składników rzeczowych aktywów trwałych

W przypadku otrzymania dotacji na zakup rzeczowych aktywów trwałych dotacje te pomniejszają wartość początkową dofinansowanego składnika rzeczowych aktywów trwałych. Wartość przyznanej dotacji jest zatem amortyzowana przez okres ekonomicznej użyteczności danego składnika rzeczowych aktywów trwałych.

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

(iv) Składniki rzeczowych aktywów trwałych użytkowane na podstawie umów leasingu

Umowy leasingowe, w ramach których Spółka ponosi praktycznie całość ryzyka oraz czerpie praktycznie wszystkie korzyści wynikające z posiadania składników rzeczowych aktywów trwałych klasyfikowane są jako umowy leasingu finansowego.

Aktywa nabyte w drodze leasingu finansowego są wykazywane początkowo w wartości godziwej lub wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa, a następnie pomniejszane o odpisy amortyzacyjne oraz odpisy z tytułu utraty wartości (zob. pkt 3i). Używane na podstawie leasingu finansowego składniki rzeczowych aktywów trwałych podlegają amortyzacji według zasad stosowanych dla własnych środków trwałych. Jeżeli brak jest pewności, że po zakończeniu umowy leasingu Spółka otrzyma prawo własności, aktywa te są amortyzowane w okresie krótszym spośród okresu leasingu i okresu użyteczności.

Minimalne płatności leasingowe z tytułu leasingu finansowego są rozdzielane na część stanowiącą koszt finansowania oraz część zmniejszającą zobowiązanie. Część stanowiąca koszt finansowania jest przypisywana do poszczególnych okresów w czasie trwania umowy leasingu przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.

Umowy leasingowe niebędące umowami leasingu finansowego są traktowane jak leasing operacyjny.

f) Wartości niematerialne

Wartości niematerialne to możliwe do zidentyfikowania niepieniężne składniki aktywów nie mające postaci fizycznej, które zostały nabyte lub wytworzone, takie jak:

• programy komputerowe,
• patenty,
• prawa autorskie,
• licencje.

Wartości niematerialne to także nabyte znaki firmowe i towarowe oraz nabyta wartość firmy.

Nie stanowią wartości niematerialnych nakłady poniesione na wytworzenie we własnym zakresie znaków towarowych i znaków firmowych.

Początkowo wartości niematerialne wyceniane są po cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Zakupiony lub wytworzony składnik wartości niematerialnych jest ujmowany gdy:

• jest prawdopodobne, że osiągnie przyszłe korzyści ekonomiczne, które można przypisać do danego składnika aktywów,
• można wiarygodnie ustalić cenę nabycia lub koszt danego składnika.

Amortyzacja naliczana jest liniowo. Poprawność okresów amortyzacji oraz wartości końcowej jest weryfikowana na koniec roku obrotowego.

Późniejsze wydatki na składniki istniejących wartości niematerialnych podlegają aktywowaniu tylko wtedy, gdy zwiększają przyszłe korzyści ekonomiczne związane z danym składnikiem. Pozostałe nakłady ujmowane są jako koszty w momencie poniesienia.

Spółka zakłada poniższe okresy użytkowania dla poszczególnych kategorii wartości niematerialnych:

• licencje, prawa do patentów i pokrewne od 1 do 10 lat,
• programy komputerowe od 2 do 10 lat.

g) Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży

Aktywa trwałe (lub aktywa i zobowiązania stanowiące grupę przeznaczoną do zbycia), co do których zakładane jest, że wypracują one korzyści dla jednostki w wyniku sprzedaży, a nie w wyniku długotrwałego użytkowania, są klasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży. Bezpośrednio przed przeklasyfikowaniem do grupy przeznaczonych do sprzedaży, aktywa te (lub składniki grupy przeznaczonej do zbycia) są wyceniane zgodnie z zasadami rachunkowości właściwymi dla tego aktywa. Następnie na dzień początkowej klasyfikacji jako przeznaczone do sprzedaży, aktywa trwałe lub grupa przeznaczona do zbycia są ujmowane według niższej z dwóch wartości: wartości księgowej netto lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży.

h) Zapasy

Zapasy wycenia się według niższej z wartości:

• cena nabycia lub koszt wytworzenia,
• możliwa do uzyskania cena sprzedaży netto.

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Na cenę nabycia lub koszt wytworzenia składają się wszystkie koszty zakupu, przetworzenia i pozostałe koszty poniesione w trakcie doprowadzania zapasów do ich obecnego miejsca i stanu.

Na koszty zakupu składają się: cena zakupu, cła importowe i inne podatki, koszty transportu, koszty przeładunku i inne koszty bezpośrednio związane z nabyciem wyrobów gotowych, materiałów lub usług, pomniejszone o opusty, rabaty i tym podobne.

Pozostałe koszty zalicza się do ceny nabycia lub kosztu wytworzenia w zakresie, w jakim zostały poniesione w celu doprowadzenia zapasów do ich obecnego miejsca i stanu.

Spółka stosuje metodę FIFO ("pierwsze weszło, pierwsze wyszło"). Taka sama metoda ustalania ceny nabycia i kosztu wytworzenia jest stosowana dla wszystkich zapasów o podobnym charakterze i przeznaczeniu.

Przykładami kosztów wyłączonych z ceny nabycia lub kosztu wytworzenia zapasów i ujmowanych jako koszty okresu są koszty magazynowania, koszty administracyjne, ogólne, które nie są poniesione w celu dostosowania produktu do wymagań klienta oraz koszty sprzedaży.

Możliwa do uzyskania cena sprzedaży netto to szacowana cena sprzedaży w trakcie normalnej działalności pomniejszona o szacowany koszt wykończenia i szacowany koszt doprowadzenia do sprzedaży (np. koszty marketingu, sprzedaży i dystrybucji).

i) Odpisy z tytułu utraty wartości aktywów

(i) Aktywa finansowe (w tym należności)

Na koniec każdego okresu sprawozdawczego Spółka ocenia, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składników aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy.

Uznaje się, że składnik aktywów finansowych utracił wartość, gdy po jego początkowym ujęciu istnieją obiektywne przesłanki wystąpienia zdarzenia powodującego utratę wartości, mogącego mieć negatywny, wiarygodnie oszacowany wpływ na wartość przyszłych przepływów pieniężnych związanych z danym składnikiem aktywów.

Do obiektywnych przesłanek utraty wartości aktywów finansowych (w tym instrumentów kapitałowych) zalicza się niespłacenie albo zaleganie w spłacie długu przez dłużnika; restrukturyzację długu dłużnika, na którą Spółka wyraziła zgodę ze względów ekonomicznych lub prawnych wynikających z trudności finansowych pożyczkobiorcy, a której w innym wypadku Spółka by nie udzieliła; okoliczności świadczące o wysokim poziomie prawdopodobieństwa bankructwa dłużnika lub emitenta; zanik aktywnego rynku na dany składnik aktywów finansowych. Ponadto, w przypadku inwestycji w instrumenty kapitałowe, za obiektywną przesłankę utraty wartości aktywów finansowych uważa się znaczący i przedłużający się spadek wartości godziwej takiej inwestycji poniżej ceny jej nabycia.

Spółka ocenia przesłanki świadczące o utracie wartości należności lub inwestycji w instrumenty kapitałowe zarówno na poziomie pojedynczego składnika aktywów jak i w odniesieniu do grup aktywów. W przypadku indywidualnie istotnych należności i inwestycji w instrumenty kapitałowe, przeprowadza się test na utratę wartości pojedynczego składnika aktywów.

Wszystkie indywidualnie istotne należności i inwestycje w instrumenty kapitałowe, dla których nie stwierdzono przesłanek utraty wartości w oparciu o indywidualną ocenę, są następnie poddawane grupowej ocenie w celu stwierdzenia, czy nie wystąpiła inaczej niezidentyfikowana utrata wartości. Należności i inwestycje w instrumenty kapitałowe o indywidualnie nieistotnej wartości są oceniane zbiorczo pod kątem utraty wartości w podziale na grupy o zbliżonej charakterystyce ryzyka.

Dokonując oceny utraty wartości dla grup aktywów Spółka wykorzystuje historyczne trendy do szacowania prawdopodobieństwa wystąpienia zaległości oraz momentu zapłaty oraz wartości poniesionych strat, skorygowane o szacunki Zarządu oceniające, czy bieżące warunki ekonomiczne i kredytowe wskazują, aby rzeczywisty poziom strat miał znacząco różnić się od poziomu strat wynikającego z oceny historycznych trendów.

Utrata wartości w odniesieniu do aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu szacowana jest jako różnica między ich wartością księgową netto (wartością w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej), a wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy użyciu pierwotnej efektywnej stopy procentowej. Wszelkie straty ujmowane są jako strata bieżącego okresu i zmniejszają wartość księgową netto należności, przy czym Spółka kontynuuje naliczanie odsetek od zaktualizowanych aktywów. Jeżeli późniejsze okoliczności świadczą o ustaniu przesłanek powodujących powstanie utraty wartości, wówczas odwrócenie odpisu aktualizującego ujmowane jest jako zysk bieżącego okresu.

Utratę wartości aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody rozpoznaje się poprzez przeniesienie do zysku lub straty bieżącego okresu skumulowanej straty, rozpoznanej uprzednio w innych całkowitych dochodach. Wartość skumulowanej straty, o której mowa, oblicza się jako różnicę pomiędzy ceną nabycia, pomniejszoną o amortyzację i spłatę rat kapitałowych, a wartością godziwą pomniejszoną o straty z tytułu utraty wartości

rozpoznane uprzednio jako zysk lub strata bieżącego okresu. Zmiany w utracie wartości związane z wartością pieniądza w czasie są ujmowane jako przychody z tytułu odsetek. Różnice między zamortyzowanych kosztem a wartością godziwą podlegają odniesieniu na kapitał przez pozostałe dochody całkowite a ich przeklasyfikowanie (tzw. recycling) następuje dopiero w momencie usunięcia danego składnika aktywów.

Oczekiwane straty dla należności

W zakresie szacunku utraty wartości aktywów finansowych MSSF 9 zastępuje model "straty poniesionej" zawarty w MSR 39 modelem "straty oczekiwanej", co oznacza, że zdarzenie powodujące powstanie straty nie musiałoby poprzedzać jej rozpoznania i utworzenia odpisu. Nowy model utraty wartości ma zastosowanie do aktywów wycenianych w zamortyzowanym koszcie oraz wartości godziwej przez inne całkowite dochody, za wyjątkiem inwestycji w instrumenty kapitałowe oraz aktywów wynikających z umów.

Szacując kwotę oczekiwanych strat kredytowych, Spółka uwzględnia ważone prawdopodobieństwo możliwych przyszłych strat oraz wartość pieniądza w czasie. Spółka stosując model uproszczony dla należności z tytułu dostaw i usług szacuje oczekiwaną stratę kredytową, ustalając dla poszczególnych grup odbiorców matrycę odpisów w poszczególnych przedziałach wiekowych należności w oparciu o indywidualną analizę oraz wskaźnik uzależniony od rzeczywistych opóźnień w spłacie. Oczekiwana strata kredytowa jest kalkulowana w momencie ujęcia należności w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz jest aktualizowana na dzień kończący okres sprawozdawczy, w zależności od ilości dni przeterminowania danej należności.

Oczekiwane straty kredytowe dla należności z tytułu dostaw i usług ustala się po terminie płatności powyżej 90 dni. Należności zagraniczne wiążą się z większym ryzykiem kredytowym niż należności krajowe wobec powyższego dla należności krajowych oczekiwane straty kredytowe ustala się indywidualnie (indywidualna analiza klientów z zakresu 91-365 dni opóźnienia w zapłacie), dla należności zagranicznych Spółka przyjmuje stały wskaźnik w zależności od rzeczywistych opóźnień w spłacie: opóźnienie 91-180 dni - 20 %, opóźnienie: 181-365 dni - 30%.

Spółka podjęła decyzję o wdrożeniu standardu bez korygowania danych porównawczych (zastosowała zwolnienie przewidziane w pkt. 7.2.15 MSSF 9). Korekty związane z zastosowaniem MSSF 9 zostały wprowadzone z dniem 1 stycznia 2018 r. przez kapitały własne (zyski zatrzymane).

Aktywa niefinansowe

Wartość bilansowa aktywów niefinansowych, innych niż zapasy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego poddawana jest ocenie na każdy dzień sprawozdawczy w celu stwierdzenia, czy występują przesłanki wskazujące na utratę ich wartości. W przypadku wystąpienia takich przesłanek Spółka dokonuje szacunku wartości odzyskiwanej poszczególnych aktywów.

Odpis z tytułu utraty wartości ujmowany jest w momencie, kiedy wartość bilansowa składnika aktywów lub ośrodka generującego środki pieniężne przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Ośrodek generujący środki pieniężne jest definiowany jako najmniejsza identyfikowalna grupa aktywów, która wypracowuje środki pieniężne niezależnie od innych aktywów i ich grup. Odpisy z tytułu utraty wartości są ujmowane w ramach zysku lub straty bieżącego okresu.

Wartość odzyskiwalna aktywów lub ośrodków generujących środki pieniężne definiowana jest jako większa z ich wartości netto możliwej do uzyskania ze sprzedaży oraz ich wartości użytkowej. Przy szacowaniu wartości użytkowej przyszłe przepływy pieniężne dyskontowane są przy użyciu stopy procentowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla aktualną rynkową ocenę wartości pieniądza w czasie oraz czynniki ryzyka charakterystyczne dla danego składnika aktywów. W przypadku aktywów, które nie generują niezależnych przepływów pieniężnych wartość użytkowa szacowana jest dla najmniejszego identyfikowalnego ośrodka generującego środki pieniężne, do którego dany składnik aktywów przynależy.

Odpisy z tytułu utraty wartości rozpoznane w poprzednich okresach, są poddawane na każdy dzień sprawozdawczy ocenie, czy zaszły przesłanki wskazujące na zmniejszenie utraty wartości lub jej całkowite odwrócenie. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest odwracany, jeżeli zmieniły się szacunki zastosowane do szacowania wartości odzyskiwalnej. Odpis z tytułu utraty wartości odwracany jest tylko do wysokości wartości księgowej netto składnika aktywów pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne, jaka byłaby wykazana w sytuacji, gdyby odpis z tytułu utraty wartości nie został ujęty.

Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży

Ewentualny odpis z tytułu utraty wartości składników grupy przeznaczonej do zbycia jest ujmowany jako zmniejszenie wartości bilansowej składników aktywów na zasadzie proporcjonalnej, z zastrzeżeniem, że utrata wartości nie wpływa na wartość zapasów, aktywów finansowych, aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, aktywów z tytułu świadczeń pracowniczych, które są nadal wyceniane stosownie do stosowanych zasad rachunkowości. Utrata wartości ujęta przy początkowej klasyfikacji jako przeznaczone do sprzedaży jest ujmowana w ramach zysku lub straty bieżącego okresu.

Dotyczy to również zysków i strat wynikających z późniejszej zmiany wartości. Zyski z tytułu wyceny do wartości godziwej są ujmowane tylko do wysokości uprzednio zarachowanych strat z tytułu utraty wartości.

j) Świadczenia pracownicze

(i) Program określonych świadczeń – odprawy emerytalne

Zobowiązanie Spółki wynikające z odpraw emerytalnych obliczane jest poprzez oszacowanie wysokości przyszłego wynagrodzenia pracownika w okresie, w którym pracownik osiągnie wiek emerytalny oraz poprzez oszacowanie wysokości przyszłej odprawy emerytalnej. Odprawy te są dyskontowane do wartości bieżącej. Stopę dyskontową otrzymuje się na podstawie rynkowej stopy zwrotu z wolnych od ryzyka obligacji Skarbu Państwa na dzień kończący okres sprawozdawczy. Zobowiązanie z tytułu odpraw emerytalnych ujmowane jest proporcjonalnie do przewidywanego okresu świadczenia pracy przez danego pracownika.

(ii) Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy

Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy (odprawy) zostają rozpoznane w kosztach, jeśli na Spółce ciąży nieodwołalne zobowiązanie wynikające z tytułu formalnego, szczegółowego planu rozwiązania stosunku pracy z pracownikami przed wiekiem emerytalnym. Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy w przypadku dobrowolnych odejść są ujmowane w kosztach, jeśli Spółka złożyła pracownikom ofertę zachęcającą do dobrowolnych odejść, jest prawdopodobne, że oferta zostanie zaakceptowana i liczba dobrowolnych odejść może być rzetelnie oszacowana.

(iii) Krótkoterminowe świadczenia pracownicze

Zobowiązania z tytułu krótkoterminowych świadczeń pracowniczych są wycenianie bez uwzględnienia dyskonta i są odnoszone w koszty w momencie wykonania świadczenia.

Spółka tworzy rezerwę w ciężar kosztów w wysokości przewidzianych płatności dla pracowników z tytułu krótkoterminowych premii pieniężnych lub planów podziału zysku (profit sharing plans), jeśli Spółka jest prawnie lub konstruktywnie zobowiązana do takich wypłat na podstawie usług świadczonych przez pracowników w przeszłości, a zobowiązanie to może zostać rzetelnie oszacowane.

(iv) Wynagrodzenia w formie akcji własnych

W Spółce FERRO S.A. realizowane były plany motywacyjne oparte o akcje Spółki. Wartość godziwa przyznanych opcji była ujmowana w kosztach wynagrodzeń w korespondencji ze zwiększeniem kapitału własnego. W odniesieniu do opcji przyznanych dla Zarządu spółek zależnych wartość godziwa przyznanych opcji była ujmowana jako zwiększenie inwestycji w jednostkach zależnych w korespondencji ze zwiększeniem kapitału własnego. Wartość godziwa opcji była ustalana na dzień przyznania i ujmowana przez okres nabywania uprawnień.

k) Rezerwy

Rezerwa zostaje ujęta w przypadku, gdy na Spółce ciąży obowiązek wynikający z przeszłych zdarzeń i prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku wiązać się będzie z wypływem korzyści ekonomicznych. W przypadku, kiedy efekt wartości pieniądza w czasie ma istotne znaczenie, rezerwy są szacowane poprzez dyskontowanie oczekiwanych przyszłych przepływów środków pieniężnych w oparciu o stopę przed opodatkowaniem, która odzwierciedla bieżące szacunki rynkowe zmian wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko związane z danym zobowiązaniem.

(i) Naprawy gwarancyjne

Rezerwa na naprawy gwarancyjne jest ujmowana, gdy produkty lub usługi, na które gwarancja została udzielona, zostały sprzedane. Wysokość rezerwy oparta jest na danych historycznych dotyczących udzielonych gwarancji oraz średniej ważonej wszystkich możliwych wyników związanych z jej wykonaniem.

(ii) Umowy rodzące obciążenia

Rezerwa na umowy rodzące obciążenia ujmowana jest w przypadku, gdy spodziewane przez Spółkę korzyści ekonomiczne z umowy są niższe niż nieuniknione koszty wypełnienia obowiązków umownych. Wysokość rezerwy jest ustalana na podstawie niższej z wartości kosztów związanych z odstąpieniem od umowy lub kosztów jej realizacji. Przed ujęciem w księgach rezerwy, Spółka rozpoznaje ewentualną utratę wartości aktywów związanych z daną umową.

l) Przychody

Ujęcie przychodu przez Spółkę odwzorowuje przekazanie towarów lub usług do kontrahenta w kwocie, która odzwierciedla wynagrodzenie, jakie jednostka spodziewa się otrzymać, w zamian za te towary lub usługi. W celu zastosowania kluczowej zasady dotyczącej rozpoznania przychodu zgodnie z MSSF 15 Spółka rozpoznaje przychód z uwzględnieniem pięciostopniowego modelu:

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

(i) Identyfikacja umowy (umów) z klientem

Umowa z klientem spełnia swoją definicję, gdy zostaną spełnione wszystkie następujące kryteria:

a) strony umowy zawarły umowę (w formie pisemnej, ustnej lub zgodnie z innymi zwyczajowymi praktykami handlowymi) i są zobowiązane do wykonania swoich obowiązków;

b) Spółka jest w stanie zidentyfikować prawa każdej ze stron dotyczące dóbr lub usług, które mają zostać przekazane;

c) Spółka jest w stanie zidentyfikować warunki płatności za dobra lub usługi, które mają zostać przekazane;

d) umowa ma treść ekonomiczną (tzn. można oczekiwać, że w wyniku umowy ulegnie zmianie ryzyko, rozkład w czasie lub kwota przyszłych przepływów pieniężnych jednostki); oraz

e) jest prawdopodobne, że Spółka otrzyma wynagrodzenie, które będzie jej przysługiwało w zamian za dobra lub usługi, które zostaną przekazane klientowi.

(ii) Identyfikacja zobowiązań do wykonania świadczenia

W momencie zawarcia umowy Spółka dokonuje oceny dóbr lub usług przyrzeczonych w umowie z klientem i identyfikuje jako zobowiązanie do wykonania świadczenia każde przyrzeczenie do przekazania na rzecz klienta dobra lub usługi (lub pakietu dóbr lub usług), które można wyodrębnić lub grupy odrębnych dóbr lub usług, które są zasadniczo takie same i w przypadku których przekazanie na rzecz klienta ma taki sam charakter. Jeżeli te towary lub usługi są odrębne, stanowią odrębne zobowiązanie do wykonania świadczeń i są księgowane osobno.

(iii) Ustalenie ceny transakcji

Cena transakcji to wynagrodzenie, którego na mocy umowy spodziewa się Spółka w zamian za dostarczenie klientowi obiecanych towarów lub usług. Cena transakcji może być stałą kwotą, ale może również czasami zawierać zmienne wynagrodzenie lub zapłatę w innej formie niż gotówka. Jeśli wynagrodzenie jest zmienne, Spółka szacuje kwotę wynagrodzenia, jakiej spodziewa się w zamian za obiecane towary lub usługi. Oszacowana kwota zmiennego wynagrodzenia jest ujęta w cenie transakcji tylko w takiej wysokości, w jakiej jest wysoce prawdopodobne, że nie nastąpi istotna korekta przychodu w momencie ustania niepewności.

(iv) Alokowanie ceny transakcji do poszczególnych zobowiązań do wykonania świadczeń

Spółka przypisuje cenę transakcyjną do każdego zobowiązania do wykonania świadczenia (lub do odrębnego dobra lub odrębnej usługi) w kwocie, która odzwierciedla kwotę wynagrodzenia, które – zgodnie z oczekiwaniem jednostki – przysługuje jej w zamian za przekazanie przyrzeczonych dóbr lub usług klientowi.

(v) Ujęcie przychodu w momencie realizacji zobowiązania wynikającego z umowy

Spółka ujmuje przychody w momencie spełnienia (lub w trakcie spełniania) zobowiązania do wykonania świadczenia poprzez przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi klientowi. Przekazanie składnika aktywów następuje w momencie, gdy klient przejmuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów.

Rozrachunki z tytułu spodziewanych zwrotów towarów są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej poprzez rozpoznanie składnika aktywów w kwocie kosztu własnego sprzedanych towarów, co do których oczekuje się ich zwrotu (prezentowanego w pozycji aktywa z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów) oraz zobowiązania w kwocie będącej równowartością przychodów ze sprzedaży zrealizowanych na sprzedaży towarów, co do których oczekuje się ich zwrotu (prezentowanego w zobowiązaniach z tytułu zwrotu zapłaty).

m) Koszty i przychody finansowe

Przychody finansowe obejmują odsetki należne z tytułu zainwestowanych przez Spółkę środków pieniężnych, należne dywidendy, zyski z tytułu zbycia dostępnych do sprzedaży instrumentów finansowych, zyski z tytułu zmiany wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych przez wynik finansowy, zyski z tytułu różnic kursowych oraz zyski dotyczące instrumentów zabezpieczających, które ujmowane są w wyniku finansowym. Przychody z tytułu odsetek wykazuje się w wyniku finansowym według zasady memoriałowej, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej. Dochód z tytułu dywidend ujmuje się w wyniku finansowym w momencie, kiedy Spółka nabywa prawa do jej otrzymania.

Koszty finansowe obejmują odsetki płatne z tytułu zadłużenia, odwracanie dyskonta z tytułu rezerw, dywidendy z tytułu zaklasyfikowanych do zobowiązań akcji uprzywilejowanych, straty z tytułu różnic kursowych, straty z tytułu zmiany wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych przez wynik finansowy, odpisy z tytułu utraty wartości aktywów finansowych oraz straty dotyczące instrumentów zabezpieczających, które ujmowane są w wyniku finansowym. Wszystkie koszty z tytułu odsetek są ustalane w oparciu o efektywną stopę procentową.

n) Podatek dochodowy

Podatek dochodowy wykazany w zysku lub stracie bieżącego okresu obejmuje część bieżącą i odroczoną. Podatek dochodowy ujmowany jest w zysku lub stracie bieżącego okresu, za wyjątkiem kwot związanych z pozycjami rozliczanymi bezpośrednio z kapitałem własnym lub jako inne całkowite dochody.

Podatek bieżący stanowi zobowiązanie podatkowe z tytułu dochodu do opodatkowania za dany rok, ustalone przy zastosowaniu stawek podatkowych obowiązujących na dzień kończący okres sprawozdawczy oraz korekty podatku dotyczącego lat ubiegłych.

Podatek odroczony wyliczany jest przy zastosowaniu metody zobowiązania bilansowego, w oparciu o różnice przejściowe pomiędzy wartością aktywów i zobowiązań ustalaną dla celów księgowych, a ich wartością ustalaną dla celów podatkowych. Rezerwy ani aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego nie tworzy się na następujące różnice przejściowe: początkowe ujęcie aktywów lub pasywów nie wynikające z transakcji połączenia jednostek gospodarczych, które nie wpływają ani na zysk księgowy ani na dochód do opodatkowania, różnice związane z inwestycjami w jednostkach zależnych w zakresie, w którym nie jest prawdopodobne, że zostaną one zrealizowane w dającej się przewidzieć przyszłości. Ujęta kwota podatku odroczonego opiera się na oczekiwaniach co do sposobu realizacji wartości księgowej netto aktywów i pasywów, przy zastosowaniu stawek podatkowych, które według przewidywań będą stosowane wtedy, gdy przejściowe różnice odwrócą się, przy czym za podstawę przyjmowane są przepisy podatkowe obowiązujące prawnie lub praktycznie do dnia sprawozdawczego.

Aktywa z tytułu podatku odroczonego są ujmowane do wysokości, do której jest prawdopodobne, iż osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który pozwoli na realizację różnic przejściowych. Aktywa z tytułu podatku odroczonego obniża się w zakresie, w jakim nie jest prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania różnic przejściowych. Takie obniżki koryguje się w górę, w zakresie, w jakim uzyskanie wystarczającego dochodu do opodatkowania staje się prawdopodobne.

o) Działalność zaniechana

Działalność zaniechana jest częścią działalności Spółki, która stanowi oddzielną znaczną część działalności lub segment geograficzny zbyty lub przeznaczony do sprzedaży lub jest jednostką zależną nabytą wyłącznie w celu odsprzedaży.

Klasyfikacja do działalności zaniechanej dokonuje się w wyniku sprzedaży lub w momencie, kiedy działalność spełnia kryteria zaklasyfikowania do przeznaczonej do sprzedaży. Kiedy działalność jest zaklasyfikowana jako zaniechana, dane porównawcze w sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów są przekształcane tak, jakby działalność została zaniechana na początku okresu porównawczego.

p) Zysk na akcje

Podstawowy zysk na akcję jest wyliczany na poziomie Grupy Kapitałowej FERRO S.A. w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym przez podzielenie zysku lub straty przypadającej posiadaczom akcji zwykłych przez średnią ważoną liczbę akcji zwykłych w okresie. Rozwodniony zysk na akcję jest wyliczany przez podzielenie zysku lub straty przypadającej posiadaczom i potencjalnym posiadaczom akcji zwykłych przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych i możliwych do wyemitowania akcji zwykłych w okresie.

q) Jednostki powiązane

Na potrzeby jednostkowego sprawozdania finansowego do jednostek powiązanych zalicza się: spółki zależne i stowarzyszone wobec FERRO S.A., członków Zarządów i Rad Nadzorczych spółek wchodzących w skład Grupy FERRO, ich najbliższe rodziny oraz podmioty przez nich kontrolowane.

r) Segmenty operacyjne

Informacje o segmentach działalności, które zarządzający używają przy podejmowaniu decyzji operacyjnych ujmowane są na poziomie Grupy Kapitałowej FERRO S.A. ("Grupy") w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. Segmenty operacyjne to elementy składowe jednostki, dla których dostępna jest oddzielna informacja finansowa, regularnie oceniana przez osoby podejmujące kluczowe decyzje odnośnie alokacji zasobów i oceniające działalność Grupy.

W okresie kończącym się 31 grudnia 2018 r. przychody od jednego klienta (w 2017 r. od dwóch klientów ) przekroczyły (pojedynczo) 10% przychodów ze sprzedaży Spółki i wyniosły 46 311,5 tys. zł (w 2017 r. 24 416,1 tys. zł oraz 38 715,5 tys. zł). Przychody od tych klientów są realizowane w ramach wszystkich segmentów sprawozdawczych.

4. Wpływ wdrożenia nowych standardów MSSF 9 oraz MSSF 15

Poniższa tabela podsumowuje wpływ wdrożenia MSSF 9 oraz MSSF 15 na jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej Spółki na dzień 1 stycznia 2018 roku.

Na dzień wdrożenia 31.12.2017 MSSF 9 i MSSF 15 19 042,6 -	Wpływ
	Na dzień
	1.01.2018
	19 042,6
416,5 -	416,5
99 911,1 -	99 911,1
801,2 44,2	845,4
120 171,4 44,2	120 215,6
66 029,5 -	66 029,5
- 648,0	648,0
39 153,0 (232,4)	38 920,6
3 688,6 -	3 688,6
108 871,1 415,6	109 286,7
229 042,5 459,8	229 502,3
21 242,7 -	21 242,7
84 863,8 -	84 863,8
9 142,5 (188,2)	8 954,3
115 249,0 (188,2)	115 060,8
	22 334,0
-	342,6
22 334,0 342,6 -	22 676,6
22 676,6 -	-
- -	13 937,9
-
2 022,3 -	2 022,3
	13 937,9

27 207,5	-	27 207,5
45 499,3	(203,5)	45 295,8
-	851,5	851,5
91 116,9	648,0	91 764,9
113 793,5	648,0	114 441,5
229 042,5	459,8	229 502,3

Zastosowanie standardu MSSF 9 oraz MSSF 15 ma wpływ na:

(a) zmianę szacunku utraty wartości należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności, która spowodowała wzrost odpisu aktualizującego wartość tych należności z tytułu utraty wartości o kwotę 232,40 tys. zł oraz spadek kapitałów własnych o kwotę 188,2 tys. zł z uwzględnieniem aktywa z tytułu podatku odroczonego na dzień przejścia tj. 1 stycznia 2018 r.

Zmiana wartości należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności wynika między innymi ze zmiany sposobu ustalania szacunku odpisu aktualizującego wartość należności z tytułu utraty ich wartości w związku z uwzględnieniem w procesie szacowania modelu oczekiwanych strat kredytowych wskazanego w MSSF 9.

(b) ujęcie w sprawozdaniu z sytuacji finansowej rozrachunków związanych ze spodziewanym zwrotem sprzedanych towarów. Przed zastosowaniem nowego standardu Spółka ujmowała rezerwę na spodziewane zwroty towarów (prezentowaną w zobowiązaniach z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych) w wysokości marży zrealizowanej na sprzedaży towarów, co do których oczekuje się, że będą zwrócone (na dzień 31 grudnia 2017 r. rezerwa ta miała wartość 203,5 tys. zł), natomiast po zastosowaniu MSSF 15 rozrachunki te są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej poprzez rozpoznanie składnika aktywów w kwocie kosztu własnego sprzedanych towarów, co do których oczekuje się ich zwrotu (prezentowanego w pozycji aktywa z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów) oraz zobowiązania w kwocie będącej równowartością przychodów ze sprzedaży zrealizowanych na sprzedaży towarów, co do których oczekuje się ich zwrotu (prezentowanego w zobowiązaniach z tytułu zwrotu zapłaty). (c) W wyniku wdrożenia MSSF 9 uległa zmianie klasyfikacja aktywów finansowych Spółki na dzień 1 stycznia 2018 r. zgodnie z poniższą tabelą:

Klasa instrumentów finansowych	Klasyfikacja wg MSR 39	Klasyfikacja wg MSSF 9	Wcześniejsza wartość bieżąca według MSR 39 na 31 grudnia 2017 r.	Obecna wartość bieżąca według MSSF 9 na 1 stycznia 2018 r.
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności	Pożyczki i należności	Wyceniane w zamortyzowanym koszcie	32 098,8	31 866,4
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	Wyceniane w zamortyzowanym koszcie	3 688,6	3 688,6

Wpływ zastosowania MSSF 15 i MSSF 9 na jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień i za okres sprawozdawczy kończący się 31 grudnia 2018 r.

Wpływ zastosowania MSSF 15 na wybrane pozycje jednostkowego sprawozdania z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2018 r.:

	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r. (po zastosowaniu MSSF 15)	Korekta zastosowania MSSF 15	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r. (przed zastosowaniem MSSF 15)
Aktywa z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów	852,5	(852,5)	-
Zobowiązania z tytułu zwrotu zapłaty	1 128,4	(1 128,4)	-
Zobowiązania z tytuł dostaw i usług oraz pozostałe	25 254,5	275,9	25 530,4

Wpływ zastosowania MSSF 15 na wybrane pozycje jednostkowego sprawozdania z przepływów pieniężnych za okres sprawozdawczy kończący się 31 grudnia 2018 r.:

	Okres kończący się 31 grudnia 2018 r. (po zastosowaniu MSSF 15)	Korekta zastosowania MSSF 15	Okres kończący się 31 grudnia 2018 r. (przed zastosowaniem MSSF 15)
Zmiana stanu aktywów z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów	(852,5)	852,5	-
Zmiana stanu zobowiązania z tytułu zwrotu zapłaty	1 128,4	(1 128,4)	-
Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych	20 240,9	275,9	20 516,8

Brak wpływu zastosowania MSSF 15 na jednostkowe sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów za okres sprawozdawczy kończący się 31 grudnia 2018 r.

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Wpływ zastosowania MSSF 9 na wybrane pozycje jednostkowego sprawozdania z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2018 r.:

	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r. (po zastosowaniu MSSF 9)	Korekta zastosowania MSSF 9	Stan na dzień 31 grudnia 2018 r. (przed zastosowaniem MSSF 9)
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	37 374,4	138,1	37 512,5
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	861,1	(26,2)	834,9
Zyski zatrzymane	25 375,2	111,9	25 487,1

Wpływ zastosowania MSSF 9 na wybrane pozycje jednostkowego sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów za okres sprawozdawczy kończący się 31 grudnia 2018 r.:

	Okres kończący się 31 grudnia 2018 r. (po zastosowaniu MSSF 9)	Korekta zastosowania MSSF 9	Okres kończący się 31 grudnia 2018 r. (przed zastosowaniem MSSF 9)
Pozostałe przychody/ Pozostałe koszty netto	(19 038,3)	(94,2)	(19 132,5)
Podatek dochodowy	(2 381,5)	17,9	(2 363,6)

Wpływ zastosowania MSSF 9 na wybrane pozycje jednostkowego sprawozdania z przepływów pieniężnych za okres sprawozdawczy kończący się 31 grudnia 2018 r.:

	Okres kończący się 31 grudnia 2018 r. (po zastosowaniu MSSF 9)	Korekta zastosowania MSSF 9	Okres kończący się 31 grudnia 2018 r. (przed zastosowaniem MSSF 9)
Zysk przed opodatkowaniem	23 747,5	(94,2)	23 653,3
Zmiana stanu należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych	(4 881,5)	94,2	(4 787,3)

5. Przychody ze sprzedaży

	2018	2017
Przychody ze sprzedaży towarów, w tym*:	243 260,7	218 112,0
Tradycyjny kanał dystrybucji	107 028,3	94 671,2
Nowoczesny kanał dystrybucji	64 355,5	63 282,8
Dystrybucja do jednostek powiązanych	71 876,9	60 158,0
Przychody ze sprzedaży usług	54,8	22,1
Przychody razem	243 315,5	218 134,1

*Wobec nowych wymagań dotyczących ujawnień wprowadzonych nowym standardem MSSF 15 Spółka dokonała dodatkowej desegregacji Przychodów ze sprzedaży towarów w oparciu o kategorię obejmującą kanały sprzedaży.

Przychody z tytułu umów z klientami

Przedmiotem działalności Spółki jest sprzedaż armatury sanitarnej, instalacyjnej i grzewczej.

Spółka prowadzi dystrybucję swoich produktów za pośrednictwem dwóch kanałów: "tradycyjnego" obejmującego głównie hurtownie, oraz "nowoczesnego" obejmującego sieci specjalistycznych sklepów wielkopowierzchniowych. Tradycyjny kanał dystrybucji, obecnie najbardziej rozpowszechniony w Polsce, bazuje na współpracy z punktami sprzedaży hurtowej, sieciami hurtowni, grupami zakupowymi oraz hurtowniami na terenie całego kraju. Duzi odbiorcy hurtowi stanowią w tym modelu źródło zaopatrzenia dla mniejszych hurtowni, instalatorów oraz sklepów detalicznych.

Przychody z tytułu umów z klientami analizowane są w oparciu o kategorie odpowiadające wyodrębnionym segmentom sprawozdawczym (tj. baterie i akcesoria, armatura instalacyjna i pozostałe) oraz obszarom geograficznym, na których sprzedawane są produkty Spółki. Informacje o segmentach działalności, które zarządzający używają przy podejmowaniu decyzji operacyjnych ujmowane są na poziomie Grupy Kapitałowej FERRO S.A. ("Grupy") w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Przychody ze sprzedaży towarów i produktów wykazane w powyższych kategoriach ujmowane są w momencie gdy klient przejmuje kontrolę nad dostarczanym aktywem. Spółka nie świadczy usług, dla których przychód rozpoznawany byłby w miarę upływu czasu.

Wszystkie umowy oparte są na stałej cenie (uwzględniającej ewentualne bonusy za obrót). Bonusy są rozliczane na poziomie poszczególnych zamówień lub w określonym czasie. Przychody ze sprzedaży rozpoznawane są w oparciu o cenę transakcyjną uwzględniającą wartość należnych (lub oczekiwanych) bonusów. Spółka nie posiada umów rozliczanych w oparciu o wykorzystany czas i nakłady, (ang. time-and-materials contracts).

Terminy płatności stosowane w Spółce odzwierciedlają standardowe terminy stosowane w branży i nie przekraczają 120 dni. W związku z tym, Spółka nie ujmuje efektu wartości pieniądza w czasie (dyskonta) w wycenie świadczenia.

6. Pozostałe przychody

	2018	2017
Otrzymane odszkodowania	168,2	86,3
Otrzymane dotacje	116,3	98,1
Wartość otrzymanych części serwisowych	145,5	279,0
Zwrot kosztów sądowych	2,4	-
Zysk netto ze sprzedaży wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów trwałych	-	20,2
Odwrócenie odpisu z tytułu utraty wartości należności	56,1	-
Inne	21,3	372,5
Pozostałe przychody razem	509,8	856,1

Z uwagi na nieistotność kwot w jednostkowym sprawozdaniu finansowym za 2018 r., odpis na oczekiwane straty kredytowe nie jest wydzielany w odrębnej pozycji w sprawozdaniu z zysków i strat i innych całkowitych dochodów. Odpis aktualizujący wartość należności został zaprezentowany w nocie nr 23.

7. Pozostałe koszty

	2018	2017
Usługi transportowe	4 804,3	4 004,3
Usługi informacyjne i reklamowe	3 687,9	3 268,3
Usługi telekomunikacyjne	68,0	73,0
Usługi związane z samochodami	822,4	809,7
Usługi doradztwa prawnego i finansowego	1 706,2	1 070,3
Usługi ochrony	359,1	358,4
Usługi wsparcia sprzedaży	2 529,6	1 660,0
Usługi IT	688,4	523,1
Usługi certyfikacji, badania i ekspertyzy	191,2	265,2
Usługi gwarancyjne i remontowe	546,6	502,5
Pozostałe usługi obce	1 732,5	1 560,0
Podatki i opłaty	554,1	739,3
Koszty delegacji	275,9	329,6
Koszty ubezpieczeń	614,1	492,6
Pozostałe	967,8	545,7
Pozostałe koszty razem	19 548,1	16 202,0

8. Koszty świadczeń pracowniczych

	2018	2017
Wynagrodzenia	16 460,5	14 753,2
Ubezpieczenia społeczne	2 576,0	2 190,2
Inne koszty świadczeń pracowniczych	920,2	714,1
Wynagrodzenia oraz świadczenia pracownicze razem	19 956,7	17 657,5

9. Przychody i koszty finansowe

	2018	2017
Przychody z tytułu odsetek z lokat bankowych	2,9	0,7
Przychody z tytułu pozostałych odsetek	0,5	-
Dywidendy	13 657,3	13 729,9
Różnice kursowe netto	-	3 002,4
Przychody finansowe razem	13 660,7	16 733,0
Koszty z tytułu odsetek od zobowiązań finansowych wycenianych według
zamortyzowanego kosztu	(1 774,2)	(1 382,9)
Odsetki ujęte w rezerwie na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego (patrz nota 21)	(873,6)	(7 952,9)
Różnice kursowe netto	(1 642,7)	-
Inne koszty finansowe	(196,3)	(345,9)
Koszty finansowe razem	(4 486,8)	(9 681,7)
Przychody/(Koszty) finansowe netto	9 173,9	7 051,3

10. Podatek dochodowy

	2018	2017
Podatek dochodowy bieżący	(2 397,2)	(2 700,7)
Zapłacony podatek dochodowy za lata ubiegłe (patrz nota 26)	-	(1 139,7)
Rezerwa na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za lata ubiegłe (patrz nota 21)	-	(19 254,6)
Podatek odroczony	15,7	(336,0)
Podatek dochodowy wykazany w jednostkowym sprawozdaniu z zysków lub strat
i innych całkowitych dochodów	(2 381,5)	(23 431,0)

Efektywna stopa podatkowa

	2018			2017
	%		%
Zysk przed opodatkowaniem		23 747,5		20 941,2
Podatek dochodowy w oparciu o obowiązującą stawkę podatkową	19	4 512,1	19	3 978,8
Przychody trwałe niebędące przychodami podatkowymi	(11,0)	(2 594,9)	(12,5)	(2 608,7)
Zapłacony podatek dochodowy za lata ubiegłe (patrz nota 26)	-	-	5,4	1 139,7
Rezerwa na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za lata ubiegłe (patrz nota 21)	-	-	91,9	19 254,6
Pozostałe różnice trwałe i inne	2	464,3	7,9	1 666,6
	10,0	2 381,5	111,9	23 431,0
Efektywna stopa podatkowa po eliminacji wpływu zapłaconego podatku dochodowego za lata ubiegłe oraz rezerwy na	10,0	2 381,5	14,5	3 036,7
zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za lata ubiegłe

11. Rzeczowe aktywa trwałe

	Grunty	Budynki i budowle	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Meble i wyposażenie	Rzeczowe aktywa trwałe w budowie	Razem
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2017 r.	450,2	20 087,9	1 958,5	1 667,7	2 297,2	291,0	26 752,5
Nabycie	311,1	34,4	184,0	597,0	839,6	408,1	2 374,2
Zakończenie inwestycji	-	-	-	-	-	(273,3)	(273,3)
Zbycie / likwidacja	(4,0)	-	(110,7)	-	-	-	(114,7)
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2017 r.	757,3	20 122,3	2 031,8	2 264,7	3 136,8	425,8	28 738,7
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2018 r.	757,3	20 122,3	2 031,8	2 264,7	3 136,8	425,8	28 738,7
Nabycie	-	13,3	1 326,3	781,0	575,1	133,5	2 829,2
Zakończenie inwestycji	-	-	-	-	-	(425,8)	(425,8)
Zbycie / likwidacja	-	-	(45,8)	(488,4)	(13,6)	-	(547,8)
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2018 r.	757,3	20 135,6	3 312,3	2 557,3	3 698,3	133,5	30 594,3
Umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2017 r.	-	(5 057,8)	(1 199,8)	(757,0)	(1 055,7)	-	(8 070,3)
Amortyzacja za okres	-	(537,6)	(252,1)	(268,7)	(665,9)	-	(1 724,3)
Zbycie / likwidacja	-	-	98,1	-	0,4	-	98,5
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2017 r.	-	(5 595,4)	(1 353,8)	(1 025,7)	(1 721,2)	-	(9 696,1)
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2018 r.	-	(5 595,4)	(1 353,8)	(1 025,7)	(1 721,2)	-	(9 696,1)
Amortyzacja za okres	-	(538,3)	(301,4)	(350,1)	(782,4)	-	(1 972,2)
Zbycie / likwidacja	-	-	39,7	458,9	-	-	498,6
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2018 r.	-	(6 133,7)	(1 615,5)	(916,9)	(2 503,6)	-	(11 169,7)
Wartość netto
Na dzień 1 stycznia 2017 r.	450,2	15 030,1	758,7	910,7	1 241,5	291,0	18 682,2
Na dzień 31 grudnia 2017 r.	757,3	14 526,9	678,0	1 239,0	1 415,6	425,8	19 042,6
Na dzień 1 stycznia 2018 r.	757,3	14 526,9	678,0	1 239,0	1 415,6	425,8	19 042,6
Na dzień 31 grudnia 2018 r.	757,3	14 001,9	1 696,8	1 640,4	1 194,7	133,5	19 424,6

Zabezpieczenia

Na koniec okresu sprawozdawczego, rzeczowe aktywa trwałe o wartości księgowej netto 14 759,2 tys. zł (w 2017 r.: 15 284,2 tys. zł) stanowiły zabezpieczenie kredytu bankowego (patrz nota 19), w ramach hipoteki kaucyjnej w łącznej wysokości 57 000,0 tys. zł (w 2017 r.: 57 000,0 tys. zł).

Rzeczowe aktywa trwałe w leasingu

Spółka użytkuje samochody osobowe, wózki widłowe i inne urządzenia w ramach umów leasingu finansowego. Na koniec okresu sprawozdawczego wartość bilansowa leasingowanych samochodów i urządzeń wyniosła 2 558,0 tys. zł (w 2017 r.: 1 310,1 tys. zł). Samochody i inne urządzenia stanowią zabezpieczenie zobowiązań z tytułu leasingu (patrz nota 19).

Dotacja do składnika aktywów trwałych

Na koniec okresu sprawozdawczego Spółka otrzymała dofinasowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na zakup wózka widłowego w ramach projektu dotyczącego utrzymania zdolności pracowników do pracy przez cały okres aktywności zawodowej, wartość przyznanego dofinansowania wynosi 36,3 tys. zł.

Utrata wartości

Zarówno na dzień 31 grudnia 2018 r., jak i na dzień 31 grudnia 2017 r. nie zidentyfikowano przesłanek świadczących o możliwości utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych.

12. Wartości niematerialne

	Licencje, oprogramowanie komputerowe i pozostałe	Wartości niematerialne razem
Wartość brutto
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2017 r.	1 182,0	1 182,0
Nabycie	16,9	16,9
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2017 r.	1 198,9	1 198,9
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2018 r.	1 198,9	1 198,9
Nabycie	4,0	4,0
Wartości niematerialne w realizacji	454,9	454,9
Zbycia	(166,6)	(166,6)
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2018 r.	1 491,2	1 491,2
Umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2017 r.	(666,4)	(666,4)
Amortyzacja za okres	(116,0)	(116,0)
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2017 r.	(782,4)	(782,4)
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2018 r.	(782,4)	(782,4)
Amortyzacja za okres	(94,3)	(94,3)
Zbycia	134,3	134,3
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2018 r.	(742,4)	(742,4)
Wartość netto
Na dzień 1 stycznia 2017 r.	515,6	515,6
Na dzień 31 grudnia 2017 r.	416,5	416,5
Na dzień 1 stycznia 2018 r.	416,5	416,5
Na dzień 31 grudnia 2018 r.	748,8	748,8

13. Inwestycje w jednostkach zależnych

	2018	2017
W jednostkach zależnych
Płatności w formie akcji dla Zarządu Novaservis spol. s r.o. (rozliczone)	305,2	305,2
Udziały lub akcje w jednostkach zależnych	99 605,9	99 605,9
Inwestycje w jednostkach zależnych	99 911,1	99 911,1

Podstawowe dane finansowe o jednostkach zależnych:

		Wartość udziałów
	% posiadanych udziałów	(akcji) wg cen nabycia	Wartość bilansowa udziałów (akcji)
31 grudnia 2018 r.
Ferro International Sp. z o.o.	99,5%	202,0	202,0
Novaservis spol. s.r.o.	100%	99 400,8	99 400,8
Novaservis Ferro SK s.r.o	2%*	3,1	3,1
Razem		99 605,9	99 605,9
31 grudnia 2017 r.
Ferro International Sp. z o.o.	99,5%	202,0	202,0
Novaservis spol. s.r.o.	100%	99 400,8	99 400,8
Novaservis Ferro SK s.r.o.	2%*	3,1	3,1
Razem		99 605,9	99 605,9

* Wartość stanowi % bezpośredniego udziału w kapitale własnym. Spółka posiada 100% udziałów (bezpośrednio oraz pośrednio, poprzez jednostki zależne).

			Kapitał	Przychody ze
	Zobowiązania	Aktywa	własny	sprzedaży	Zysk za okres
31 grudnia 2018 r.
Ferro International Sp. z o.o.	520,1	1 287,4	767,3	3 953,5	67,5
Novaservis spol. s.r.o.*	60 878,5	264 708,4	203 829,9	236 989,5	29 858,8
Razem	61 398,6	265 995,8	204 597,2	240 943,0	29 926,3
31 grudnia 2017 r.
Ferro International Sp. z o.o.	142,6	870,1	727,5	3 054,4	231,3
Novaservis spol. s.r.o.*	68 393,3	251 194,1	182 800,8	209 494,9	26 979,7
Razem	68 535,9	252 064,2	183 528,3	212 549,3	27 211,0

*dane dotyczą Grupy Kapitałowej Novaservis spol. s.r.o. i zawierają dane finansowe wszystkich spółek zależnych od Novaservis spol. s.r.o., w tym Novaservis Ferro SK s.r.o.

14. Podatek odroczony

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Aktywa oraz zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego zostały ujęte w odniesieniu do poniższych pozycji aktywów i zobowiązań:

	Aktywa		Rezerwa		Wartość netto
	2018	2017	2018	2017	2018	2017
Wartości niematerialne	-	-	(54,4)	(66,4)	(54,4)	(66,4)
Rzeczowe aktywa trwałe	-	-	(697,9)	(434,2)	(697,9)	(434,2)
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	80,9	180,2	-	-	80,9	180,2
Zapasy	365,5	310,5	-	-	365,5	310,5
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	-	4,8	-	-	-	4,8
Zobowiązania z tyt. leasingu finansowego	312,6	165,7	-	-	312,6	165,7
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	594,9	449,4	-	-	594,9	449,4
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	421,5	240,2	(162,0)	(49,0)	259,5	191,3
Aktywa / rezerwa z tytułu podatku odroczonego na różnicach przejściowych	1 775,4	1 350,8	(914,3)	(549,6)	861,1	801,2
Kompensata	(914,3)	(549,6)	914,3	549,6	-	-
Aktywa / rezerwa z tytułu podatku odroczonego wykazane w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej		801,2	-	-	86,1	801,2
Zmiana ujęta w wyniku finansowym (patrz nota 10) 15,7
Zmiana ujęta przez kapitał (patrz nota 4) 44,2

15. Zapasy

	2018	2017
Towary	77 552,4	66 029,5
Zapasy razem	77 552,4	66 029,5

Na dzień 31 grudnia 2018 r. odpis aktualizujący wartość zapasów do możliwych do uzyskania cen sprzedaży netto wyniósł 1 923,9 tys. zł (2017 r.: 1 634,2 tys. zł) i dotyczy zapasów o wartości brutto 1 923,9 tys. zł (2017 r.: 1 634,2 tys. zł). Wartość odpisów aktualizujących zapasy, ujęta w jednostkowym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów w pozycji koszt własny sprzedanych towarów i materiałów wyniosła w 2018 r. 850,4 tys. zł (w 2017 r. 300,3 tys. zł). W okresie sprawozdawczym wykorzystano odpis w kwocie 560,7 tys. zł (2017 r. 439,4 tys. zł.)

Na dzień 31 grudnia 2018 r. na zapasach o wartości bilansowej 42 500 tys. zł (2017 r.: 32 500 tys. zł) był ustanowiony zastaw rejestrowy jako zabezpieczenie zobowiązań Spółki (patrz nota 19).

16. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe

	2018	2017
Należności z tytułu dostaw i usług od jednostek powiązanych	11 174,1	8 342,0
Należności z tytułu dostaw i usług od jednostek niepowiązanych	25 340,7	22 378,2
Udzielone zaliczki na dostawy towarów	206,0	1 378,6
Należności z tytułu dywidend	-	6 528,0
Przedpłaty (rozliczenia międzyokresowe kosztów)	637,4	512,8
Pozostałe należności	16,2	13,4
	37 374,4	39 153,0

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Należności z tytułu dostaw i usług są przedstawione po pomniejszeniu o odpisy aktualizujące w kwocie 386,5 tys. zł (2017 r.: 622,6 tys. zł) w związku z prawdopodobnym brakiem ich ściągalności. Rozwiązania/zawiązania odpisów aktualizujących wartości należności z tytułu dostaw i usług, które zostały ujęte w jednostkowym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów w pozycji pozostałe przychody/koszty wynosiły w 2018 r. 56,1 tys. zł (przychód netto) (w 2017 r.: 36,7 tys. zł (koszt netto)).

Należności denominowane w walutach innych niż waluta funkcjonalna składają się z należności w dolarach amerykańskich na kwotę 3 288,8 tys. (w 2017 r.: 3 484,9 tys.) oraz należności w euro na kwotę 639,5 tys. (w 2017 r.: 743,1 tys.).

Na dzień 31 grudnia 2018 r. na należnościach o wartości bilansowej 8 510,1 tys. zł (2017 r.: 7 973,3 tys. zł) była ustanowiona cesja jako zabezpieczenie zobowiązań Spółki (patrz nota 19).

17. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

	2018	2017
Środki pieniężne w kasie	7,6	6,4
Środki pieniężne na rachunkach bankowych	97,7	2 682,2
Krótkoterminowe lokaty bankowe	182,1	1 000,0
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty,	287,4	3 688,6
wartość wykazana w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej
Kredyty w rachunku bieżącym	( 21 541,6)	-
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty,
wartość wykazana w jednostkowym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych	(21 254,2)	3 688,6

18. Kapitał własny

Spółka FERRO S.A. posiada kapitał zakładowy o wartości 21 242,7 tys. zł.

Akcjonariusz	Ilość akcji	Ilość akcji	Wartość	Wartość	Udział na	Udział na
	na	na	nominalna	nominalna	31.12.2018	31.12.2017
	31.12.2018	31.12.2017	akcji na	akcji na	r.	r.
	r.	r.	31.12.2018 r.	31.12.2017
			[tys. zł]	r.	%	%
	[szt.]	[szt.]		[tys. zł]
Nationale Nederlanden OFE	3 749 533	3 749 533	3 749,5	3 749,5	17,7%	17,7%
AVIVA OFE	3 182 326	3 182 326	3 182,3	3 182,3	15,0%	15,0%
PKO BP Bankowy OFE	3 800 926	2 718 117	3 800,9	2 718,1	17,9%	12,8%
AEGON Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A.	2 210 696	2 210 696	2 210,7	2 210,7	10,4%	10,4%
Santander TFI S.A.	1 390 128	-	1 390,1	-	6,5%	-
ALTUS Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A	965 705	1 066 620	965,7	1 066,6	4,5%	5,0%
Aneta Raczek	168 810	168 810	168,8	168,8	0,8%	0,8%
Artur Depta**	-	131 170	-	131,2	-	0,6%
Zbigniew Gonsior	132 535	132 535	132,5	132,5	0,6%	0,6%
Zarząd Novaservis spol. s.r.o.	75 000	75 000	75,0	75,0	0,4%	0,4%
Pozostali	5 566 996	7 807 848	5 567,2	7 808,0	26,2%	36,7%
Razem	21 242 655*	21 242 655*	21 242,7	21 242,7	100,0%	100,0%

*- na podstawie informacji otrzymanych przez Spółkę w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

** W dniu 30 sierpnia 2018 roku członek Zarządu Artur Depta złożył oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu Spółki. Powyższa rezygnacja została złożona ze skutkiem na dzień 30 września 2018 roku.

Wszystkie akcje uprawniają w jednakowym stopniu do majątku Spółki (akcje zwykłe).

Posiadacze akcji zwykłych są uprawnieni do otrzymywania uchwalonych dywidend oraz mają prawo do jednego głosu na akcję podczas Walnego Zgromadzenia Spółki.

Wszystkie wyemitowane akcje zostały w pełni opłacone.

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 21 242,7 tys. zł i dzieli się na 21.242.655 (dwadzieścia jeden milionów dwieście czterdzieści dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt pięć) akcji o wartości nominalnej 1 (jeden) złotych każda.

W bieżącym okresie sprawozdawczym kończącym się 31 grudnia 2018 r. nie dokonano zmian w kapitale zakładowym.

Dywidendy

Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki w bieżącym okresie sprawozdawczym podjęło uchwałę dotyczącą wypłaty dywidendy z zysków Spółki z lat ubiegłych w kwocie 7 434,9 tys. zł, co stanowi 0,35 zł na jedną akcję.

W okresie porównawczym kończącym się 31 grudnia 2017 r. zgodnie z uchwałą Walnego Zgromadzenia wypłacono dywidendę w kwocie 25 491,2 tys. zł co stanowiło 1,20 zł na jedną akcję.

19. Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych

Nota prezentuje dane o zobowiązaniach Spółki z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych. Informacje odnośnie ryzyka kursowego i ryzyka stopy procentowej, na jakie narażona jest Spółka przedstawia nota 23.

	2018	2017
Kredyty zabezpieczone na majątku Spółki	20 100,0	21 800,0
Długoterminowa część zobowiązań z tytułu leasingu finansowego	833,3	534,0
Zobowiązania długoterminowe razem	20 933,3	22 334,0
Kredyty zabezpieczone na majątku Spółki	33 700,0	13 600,0
Krótkoterminowa część zobowiązań z tytułu leasingu finansowego	812,0	337,9

Wartość zobowiązania

Harmonogram spłat kredytów i pożyczek

				na
	Waluta	Nominalna stopa	Rok spłaty	31.12.2018	31.12.2017
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2020	4 000,0	4 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2018	-	6 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2020	5 000,0	-
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	2 000,0	-
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2021	15 000,0	-
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	6 000,0	-
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	1 800,0	5 400,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	8 000,0	8 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	12 000,0	12 000,0
Razem kredyty zabezpieczone
na majątku Spółki				53 800,0	35 400,0
Kredyt w rachunku bieżącym
zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR O/N + marża	2019	5 025,6	-
Kredyt w rachunku bieżącym
zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	12 955,7	-
Kredyt w rachunku bieżącym
zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2020	3 560,3	-
Razem kredyty w rachunku
bieżącym zabezpieczone na
majątku Spółki				21 541,6	-

Ustanowione przez Spółkę zabezpieczenia majątkowe:

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

	2018	2017
Środki trwałe hipoteka umowna łączna na nieruchomości gruntowej na rzecz kredytodawcy	57 000,0	57 000,0
Środki obrotowe zastaw rejestrowy na środkach obrotowych (zapasach) - zabezpieczenie wierzytelności na rzecz kredytodawcy	42 500,0	32 500,0
Należności cesja należności na rzecz kredytodawcy	8 510,1	7 973,3
Zabezpieczenia na majątku razem	108 010,1	97 473,3

Harmonogram spłat zobowiązań z tytułu leasingu finansowego

	Minimalne płatności			Minimalne płatności z
	z tytułu leasingu	Odsetki	Kapitał	tytułu leasingu	Odsetki	Kapitał
	2018	2018	2018	2017	2017	2017
Do roku	825,8	13,8	812,0	343,6	5,7	337,9
1 do 5 lat	847,5	14,2	833,3	543,1	9,1	534,0
	1 673,3	28,0	1 645,3	886,7	14,8	871,9

Jak opisano w nocie 11, do momentu spłaty zobowiązań leasingowych rzeczowe aktywa trwałe będące przedmiotem leasingu stanowią zabezpieczenie płatności z tytułu leasingu.

20. Świadczenia pracownicze

	2018	2017
Zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych na początek okresu	342,6	237,7
Koszty ujęte w wyniku finansowym	215,1	104,9
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych na koniec okresu	557,7	342,6
Koszty są ujmowane w wyniku finansowym w poniższy sposób:
	2018	2017
Wynagrodzenia oraz świadczenia pracownicze	215,1	104,9
Podstawowe szacunki aktuarialne na dzień sprawozdawczy:
	2018	2017
Stopa dyskontowa na 31 grudnia	2,79%	3,1%
Przyszły wzrost wynagrodzeń (nominalny)	3,7%	2%
	2018	2017
Zobowiązanie z tytułu niewykorzystanych urlopów	651,5	640,6
Zobowiązanie z tytułu niewypłaconych wynagrodzeń (w tym zarachowane premie)	1 922,2	1 381,7
Krótkoterminowe zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych razem	2 573,7	2 022,3

21. Rezerwa na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego wraz z odsetkami oraz jej wykorzystanie

Spółka w dniu 17 lipca 2018 r. otrzymała decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 10 lipca 2018 r., w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. W decyzji podtrzymano ustalenia zawarte w protokole z kontroli celno-skarbowej otrzymanym w dniu 12 marca 2018 r. Organ podatkowy w wyniku kontroli stwierdził, iż w związku z transakcją ze spółką Novaservis spol. s.r.o., która miała miejsce w 2012 r., Spółka nie wykazała przychodu z tytułu objęcia udziałów w spółce Novaservis spol. s.r.o. w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, co spowodowało zaniżenie dochodu

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

stanowiącego podstawę opodatkowania i w konsekwencji zaniżenie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r.

Przeprowadzona w roku 2012 transakcja ze spółką Novaservis spol. s.r.o., dotyczyła podwyższenia kapitału zakładowego Novaservis spol. s.r.o. z siedzibą w Brnie o kwotę 600.000.000 CZK (101 340,0 tys. zł). Jednostka Dominująca jako jedyny udziałowiec Novaservis spol. s.r.o., po podjęciu uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego Novaservis spol. s.r.o. i zawarciu odpowiedniego porozumienia, dokonała wpłaty na poczet podwyższonego kapitału zakładowego poprzez umowne potrącenie z wierzytelnością Novaservis spol. s.r.o. z tytułu udzielonej pożyczki. Mechanizm taki jest dopuszczalny na gruncie regulacji prawa czeskiego, a właściwy sąd w Brnie dokonał rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego w formie pieniężnej.

W wyniku opisanej powyżej transakcji Spółka nie uzyskała jakiejkolwiek oszczędności podatkowej, a na moment przeprowadzenia transakcji Spółka dysponowała stanowiskiem doradcy podatkowego, zgodnie z którym opisywana transakcja ze spółką Novaservis spol. s.r.o. była uznana jako neutralna z punktu widzenia opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych z perspektywy ówcześnie obowiązujących przepisów i orzecznictwa podatkowego.

Na powyższe w okresie porównawczym kończącym się 31 grudnia 2017 r. została utworzona rezerwa na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego obejmująca zobowiązanie podstawowe w wysokości 19 254,6 tys. zł oraz odsetki za zwłokę skalkulowane do dnia 31 grudnia 2017 r. w wysokości 7 952,9 tys. zł.

Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie jako organu wyższej instancji w postępowaniu administracyjnym. W dniu 26 lipca 2018 r. Spółka dokonała zapłaty w wysokości określonej w decyzji Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Krakowie w łącznej kwocie 28 081,1 tys. zł, w tym kwoty 19 254,6 tys. zł należności głównej oraz kwoty 8 826,5 tys. zł tytułem odsetek.

W postępowaniu administracyjnym Organ wyższej instancji utrzymał w mocy Decyzję pierwszoinstancyjną w związku z powyższym Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zapłata zobowiązania podatkowego przez Spółkę została ujęta w ciężar utworzonej rezerwy na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego wraz z odsetkami w kwocie 27 207,5 tys. zł. Kwota odsetek naliczonych od 1 stycznia 2018 roku do dnia uregulowania zapłaty została ujęta w jednostkowym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów w pozycji koszty finansowe w wysokości 873,6 tys. zł.

22. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe

	2018	2017
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług od jednostek powiązanych	571,0	1 097,7
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług od pozostałych jednostek	23 099,0	43 059,1
Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń
oprócz podatku dochodowego	566,5	339,6
Zobowiązania z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych	30,5	34,4
Rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów	984,5	964,2
Pozostałe zobowiązania	3,0	4,3
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe razem	25 254,5	45 499,3

Zobowiązania denominowane w walutach innych niż waluta funkcjonalna składają się ze zobowiązań denominowanych w dolarach amerykańskich na kwotę 3 762,5 tys. (w 2017 r. 10 176,7 tys.) oraz w euro na kwotę 554,0 tys. (w 2017 r. 644,6 tys.).

23. Instrumenty finansowe

a) Klasyfikacja instrumentów finansowych

	31 grudnia 2018 r.
	Długoterminowe	Krótkoterminowe	Razem
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	-	287,4	287,4
Należności wyceniane według metody zamortyzowanego	-	36 720,8	36 720,8

kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane według metody zamortyzowanego kosztu	(20 933,3)	(79 757,1)	(100 690,4)
	(20 933,3)	(42 748,9)	(63 682,2)

	31 grudnia 2017 r.*
	Długoterminowe	Krótkoterminowe	Razem
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Należności wyceniane według metody zamortyzowanego kosztu Zobowiązania finansowe wyceniane według metody zamortyzowanego kosztu	-	3 688,6	3 688,6
	-	32 098,8	32 098,8
	(22 334,0)	(58 133,4)	(80 467,4)
	(22 334,0)	(22 346,0)	44 680,0)

*W wyniku wdrożenia MSSF 9 uległa zmianie klasyfikacja aktywów finansowych Spółki. Wpływ zmian na dzień 1 stycznia 2018 r. został zaprezentowany w nocie nr 4 niniejszego sprawozdania.

Należności wyceniane według zamortyzowanego kosztu obejmują: należności z tytułu dostaw i usług, udzielone zaliczki na dostawy oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty.

Zobowiązania finansowe wyceniane metodą zamortyzowanego kosztu obejmują: zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych, pozostałe zobowiązania, zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych dłużnych instrumentów finansowych.

Ekspozycja na ryzyko kredytowe, ryzyko stopy procentowej oraz ryzyko kursowe powstaje w trakcie normalnej działalności Spółki.

b) Ryzyko kredytowe

Instrumenty finansowe, które potencjalnie narażają Spółkę na koncentrację ryzyka kredytowego obejmują w szczególności środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz należności. Spółka lokuje swoje środki pieniężne i ich ekwiwalenty w instytucjach finansowych posiadających wysoką ocenę kredytową.

Ryzyko kredytowe związane z należnościami jest ograniczone. Spółka dokonuje bieżącej oceny zdolności kredytowej odbiorców wraz z ich bieżącym monitoringiem, a w uzasadnionych przypadkach wymaga stosownych zabezpieczeń. Limit kredytu kupieckiego przyznawany jest w oparciu o pozytywną historię współpracy oraz historię płatniczą klientów. Spółka przeprowadza transakcje z jednostkami o wysokiej wiarygodności finansowej.

Wartość netto każdego aktywa finansowego przedstawia maksymalną ekspozycję na ryzyko kredytowe.

Struktura wiekowa należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych na koniec okresu sprawozdawczego przedstawia się następująco:

	31.12.2018	31.12.2017
Wartość brutto należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych	37 107,3	32 721,4
Niewymagalne	33 892,2	27 552,2
Przeterminowane, w tym:	3 215,1	5 169,2
do 30 dni	1 285,4	2 210,5
31-90 dni	971,6	1 239,6
91-180 dni	675,8	776,9
181-365 dni	25,1	337,4
powyżej roku	257,2	604,8
Odpis aktualizujący ujęty na koniec okresu	386,5	622,6
Wartość netto należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych	36 720,8	32 098,8

Zwiększenia i zmniejszenia odpisów aktualizujących wartość należności kształtowały się następująco:

	31.12.2018	31.12.2017
Odpis aktualizujący wartość należności na początek okresu	622,6	585,9
Wpływ wdrożenia MSSF 9*	232,4	-
Zawiązanie odpisu aktualizującego należności	337,1	89,9
Wykorzystanie / rozwiązanie odpisu aktualizującego należności	(805,6)	(53,2)
Odpis aktualizujący wartość należności na koniec okresu	386,5	622,6

*Wpływ wdrożenia MSSF 9 został szerzej opisany w nocie nr 4 niniejszego sprawozdania

Oczekiwana ocena strat kredytowych

Spółka szacuje oczekiwane straty kredytowe na podstawie różnych danych, które determinują ryzyko poniesienia straty kredytowej (w tym zewnętrzne ratingi, zaudytowanych sprawozdań finansowych, prognoz przepływów środków pieniężnych oraz dostępnych informacji prasowych o klientach) i własnym doświadczeniu oceny ryzyka. Obejmuje ona również wyniki analizy wiekowania i struktury należności oraz historię relacji biznesowej z klientem. W oparciu o tę analizę, przy użyciu jakościowych oraz ilościowych czynników, które wskazują na ryzyko straty kredytowej, ustala się stopnie ryzyka kredytowego.

Na dzień 31.12.2018

w tysiącach złotych	Wartość bilansowa brutto	Wskaźnik ważonej średniej straty	Odpis z tytułu utraty wartości	Niewypłacalne
Stopień 1: Niskie ryzyko	36 158,1	0,0%	-	Nie
Stopień 2: Wątpliwe	700,8	19,7%	138,1	Tak
Stopień 3: Strata	248,4	100,0%	248,4	Tak
	37 107,3		386,5

Na dzień 31.12.2017

w tysiącach złotych	Wartość bilansowa brutto	Wskaźnik ważonej średniej straty	Odpis z tytułu utraty wartości	Niewypłacalne
Stopień 1: Niskie ryzyko	32 098,8	0,0%	-	Nie
Stopień 2: Wątpliwe	-	-	-	n/d
Stopień 3: Strata	622,6	100,0%	622,6	Tak
	32 721,4		622,6

c) Ryzyko płynności

Ryzyko utraty płynności finansowej jest to ryzyko wystąpienia braku możliwości spłaty przez Spółkę jej zobowiązań finansowych w momencie ich wymagalności. Działania mające na celu ograniczenie przedmiotowego ryzyka obejmują właściwe zarządzanie płynnością finansową, realizowane poprzez poprawną ocenę poziomu zasobów środków pieniężnych w oparciu o plany przepływów środków pieniężnych w różnych horyzontach czasowych.

Spółka monitoruje ryzyko braku funduszy przy pomocy narzędzia okresowego planowania płynności. Narzędzie to uwzględnia terminy wymagalności/zapadalności zarówno inwestycji, aktywów finansowych (np. należności, pozostałych aktywów finansowych) jak i terminy spłat zobowiązań finansowych oraz prognozowane przepływy pieniężne z działalności operacyjnej.

Celem Spółki jest utrzymanie równowagi pomiędzy ciągłością a elastycznością finansowania, poprzez korzystanie z rozmaitych źródeł finansowania, takich jak kredyty w rachunku bieżącym, kredyty bankowe, umowy leasingu finansowego.

	Wartość bieżąca	Zakontraktowana wartość przepływów pieniężnych	Do 1 roku	1-5 lat	powyżej 5 lat
31 grudnia 2018 r.
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania z tytułu dostaw
i usług oraz pozostałe	(23 703,5)	(23 703,5)	(23 703,5)	-	-
Inne zobowiązania
oprocentowane	(75 341,6)	(77 133,0)	(56 709,4)	(20 423,6)	-
Zobowiązania z tytułu leasingu
finansowego	(1 645,3)	(1 673,3)	(825,8)	(847,5)	-
	(100 690,4)	(102 509,8)	(81 238,7)	(21 271,1)	-
31 grudnia 2017 r.
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania z tytułu dostaw
i usług oraz pozostałe	(44 195,5)	(44 195,5)	(44 195,5)	-	-
Inne zobowiązania
oprocentowane	(35 400,0)	(36 633,5)	(14 356,6)	(22 276,9)	-
Zobowiązania z tytułu leasingu
finansowego	(871,9)	(886,7)	(343,6)	(543,1)	-
	(80 467,4)	(81 715,7)	(58 895,7)	(22 820,0)	-

d) Ryzyko rynkowe

Ryzyko rynkowe jest związane z zajściem zmian w zakresie popytu, podaży oraz cen a także innych czynników, które wpłyną na wyniki Spółki lub wartość posiadanych aktywów (takich jak kursy walut zagranicznych, stopy procentowe, cena kapitału). Celem zarządzania ryzykiem rynkowym jest utrzymanie ekspozycji na to ryzyko w akceptowalnych ramach, przy jednoczesnej optymalizacji zwrotu z ryzyka.

e) Ryzyko kursowe

Spółka ponosi ryzyko kursowe związane ze sprzedażą, zakupami, kredytami i pożyczkami, które są denominowane w innych walutach niż polski złoty (waluta funkcjonalna). Ryzyko kursowe dotyczy głównie waluty Euro, dolara amerykańskiego (USD) oraz korony czeskiej (CZK).

Poniższa tabela przedstawia profil podatności Spółki na ryzyko zmiany kursów walutowych poprzez prezentację instrumentów finansowych w podziale według walut, w których są one denominowane:

31 grudnia 2018 r.	tys. EUR	tys. USD	tys. CZK
Środki pieniężne	22,5	49,9	0,5
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	639,5	3 288,8	-
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	(554,0)	(3 762,5)	-
Ekspozycja na ryzyko kursowe	108,0	(423,8)	0,5

31 grudnia 2017 r.	tys. EUR	tys. USD	tys. CZK
Środki pieniężne	189,6	313,0	0,6
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	743,1	3 484,9	-
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	(644,6)	(10 176,7)	-
Ekspozycja na ryzyko kursowe	288,1	(6 378,8)	0,6

W latach kończących się 31 grudnia 2018 r. oraz 31 grudnia 2017 r. Spółka nie zabezpieczała się przed ryzykiem zmian kursów walutowych.

Analiza wrażliwości instrumentów finansowych na różnice kursowe

Spółka przeprowadziła analizę wrażliwości instrumentów finansowych denominowanych w walutach obcych na zmianę kursów tych walut. W poniższej tabeli zaprezentowano wpływ, jaki miałoby wzmocnienie lub osłabienie złotego na dzień sprawozdawczy o 5% w stosunku do wszystkich walut na wynik finansowy i na kapitały własne w związku z wyceną tych instrumentów. Analiza została przeprowadzona przy założeniu, że wszystkie inne zmienne jak np. stopy procentowe pozostają niezmienione.

		Zysk / (Strata)	Kapitał własny
	wzrost kursów walut	spadek kursów walut	wzrost kursów walut	spadek kursów walut obcych (umocnienie
	obcych (osłabienie	obcych (umocnienie	obcych (osłabienie
	złotego) o 5%	złotego) o 5%	złotego) o 5%	złotego) o 5%
31.12.2018 r.	(56,4)	56,4	(56,4)	56,4
31.12.2017 r.	(1 050,2)	1 050,2	(1 050,2)	1 050,2

f) Ryzyko stopy procentowej

Ekspozycja Spółki na zmiany stóp procentowych dotyczy głównie środków pieniężnych, ekwiwalentów środków pieniężnych, jak również pożyczek i kredytów bankowych oraz pozostałych zobowiązań opartych na zmiennej stopie procentowej bazującej na WIBOR + marża. Spółka nie zabezpiecza się przed ryzykiem zmian stóp procentowych.

Działania dotyczące ograniczenia ryzyka zmian stóp procentowych obejmują bieżące monitorowanie sytuacji na rynku pieniężnym. Na dzień 31 grudnia 2018 r. Zarząd Spółki szacuje, że ogólne zwiększenie stóp procentowych o 1 p.p. spowodowałoby zmniejszenie zysku Spółki przed opodatkowaniem o około 753,4 tys. zł (2016 r. 354,0 tys. zł).

Oprocentowanie i analiza kategorii wiekowych

W poniższych tabelach przedstawione zostały warunki oprocentowania dotyczące oprocentowanych aktywów i zobowiązań, w podziale na poszczególne kategorie zapadalności:

	2018			2017
Środki pieniężne w banku	Oprocentowanie	Suma 279,8	do 1 roku 279,8	od roku do 3 lat -	powyżej 3 lat -	Oprocentowanie	Suma 3 682,2	do 1 roku 3 682,2	od roku do 3 lat -	powyżej 3 lat -
Kredyty w rachunku bieżącym: - o zmiennej stopie procentowej w PLN - o zmiennej stopie procentowej w PLN - o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR O/N + marża WIBOR 1M + marża WIBOR 1M + marża	21 541,6 5 025,6 12 955,7 3 560,3	21 541,6 5 025,6 12 955,7 3 560,3	- - - -	- - - -		- - - -	- - - -	- - - -	- - - -
Kredyty bankowe: - o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M	53 800,0 6 000,0	33 700,0 6 000,0	20 100,0	-		35 400,0	13 600,0	21 800,0	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	+ marża WIBOR 1M + marża	5 000,0	-	5 000,0	-		-	-	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN - o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża WIBOR 1M + marża	2 000,0 15 000,0	2 000,0 3 900,0	- 11 100,0	- -	WIBOR 1M + marża	6 000,0 -	6 000,0 -	- -	- -
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	1 800,0	1 800,0	-	-	WIBOR 1M + marża	5 400,0	3 600,0	1 800,0	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	4 000,0	-	4 000,0	-	WIBOR 1M + marża	4 000,0	4 000,0	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	8 000,0	8 000,0	-	-	WIBOR 1M + marża	8 000,0	-	8 000,0	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	12 000,0	12 000,0	-	-	WIBOR 1M + marża	12 000,0	-	12 000,0	-
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego: - o zmiennej stopie procentowej w PLN	1,7%	1 645,3 1 645,3	812,0 812,0	833,3 833,3	- -	1,7%	871,9 871,9	337,9 337,9	534,0 534,0	- -

Informacje objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

g) Wartość godziwa

Hierarchia instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej

Instrumenty finansowe wyceniane w wartości godziwej można zakwalifikować do następujących modeli wyceny:

• Poziom 1: ceny kwotowane (nieskorygowane) na aktywnych rynkach dla takich samych aktywów i zobowiązań,
• Poziom 2: dane wejściowe, inne niż ceny kwotowane użyte w Poziomie 1, które są obserwowalne dla danych aktywów i zobowiązań, zarówno bezpośrednio (np. jako ceny) lub pośrednio (np. są pochodną rezerw),
• Poziom 3: dane wejściowe niebazujące na obserwowalnych cenach rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne).

(i) wartość godziwa pozostałych instrumentów finansowych

Poniżej przedstawiono szczegóły dotyczące wartości godziwych instrumentów finansowych, dla których jest możliwe ich oszacowanie:

• Środki pieniężne i ich ekwiwalenty, krótkoterminowe lokaty bankowe oraz krótkoterminowe kredyty bankowe. Wartość bilansowa wyżej wymienionych instrumentów jest zbliżona do ich wartości godziwej z uwagi na szybką zapadalność tych instrumentów.
• Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności, zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania. Wartość bilansowa wyżej wymienionych instrumentów jest zbliżona do ich wartości godziwej z uwagi na ich krótkoterminowy charakter.
• Zobowiązania z tytułu kredytów i leasingu finansowego. Wartość księgowa netto wyżej wymienionych instrumentów jest zbliżona do ich wartości godziwej z uwagi na zmienny charakter ich oprocentowania oparty na stopach rynkowych.

Do oszacowania wartości godziwej instrumentów finansowych posiadanych przez Spółkę zastosowano poziom 2 wyceny.

24. Leasing operacyjny

Umowy leasingu operacyjnego, w których Spółka jest leasingobiorcą

Płatności z tytułu nieodwoływanych umów leasingu operacyjnego kształtują się w sposób przedstawiony poniżej:

	2018	2017
Do roku	794,4	415,4
1 do 5 lat	310,1	160,6
	1 104,5	576,0

Spółka jest stroną umów najmu samochodów osobowych, zakwalifikowanych jako leasing operacyjny. Opłaty z tytułu najmu są stałe i płatne w okresie od 2 - 3 lat. Ponadto, Spółka zawarła umowę najmu powierzchni magazynowej na czas nieokreślony.

Płatności ujęte w kosztach

	2018	2017
Opłaty leasingowe	1 176,1	1 061,1

25. Transakcje z podmiotami powiązanymi

a) Wartość rozrachunków z jednostkami powiązanymi

	31 grudnia 2018 r.		31 grudnia 2017 r.
Nazwa jednostki	Należności	Zobowiązania	Należności	Zobowiązania
Ferro International Sp. z o.o.	463,3	-	102,6	-
Novaservis spol. s.r.o.	1 730,1	571,0	8 542,0	1 097,7
w tym należność z tytułu dywidendy FERRO Hungary Kft.(poprzednio: Novaservis	-	-	6 528,0	-
FERRO Hungary Kft.)	1 099,1	-	564,0	-
Novaservis FERRO Group SRL	7 097,8	-	5 116,5	-
Novaservis FERRO Bulgaria Ltd.	783,7	-	544,9	-
	11 174,0	571,0	14 870,0	1 097,7

b) Wartość transakcji z jednostkami powiązanymi

Rodzaj przychodów	Nazwa jednostki	2018	2017
Sprzedaż towarów	Ferro International Sp. z o.o.	3 495,4	2 664,9
Sprzedaż towarów	Novaservis FERRO Group SRL	46 311,5	38 715,5
Sprzedaż towarów	FERRO Hungary Kft.(poprzednio: Novaservis FERRO Hungary Kft.)	6 026,4	4 165,7
Sprzedaż towarów	Novaservis FERRO Bulgaria Ltd.	2 052,1	1 545,7
Sprzedaż towarów	Novaservis spol. s.r.o.	13 996,5	13 059,5
Sprzedaż towarów razem		71 881,9	60 151,3
Rodzaj przychodów	Nazwa jednostki	2018	2017
Sprzedaż usług	Ferro International Sp. z o.o.	5,4	6,7
Sprzedaż usług razem		5,4	6,7
Dywidenda	Novaservis spol. s.r.o.	13 657,3	13 729,9
Przychody finansowe razem		13 657,3	13 729,9
Rodzaj zakupów	Nazwa jednostki	2018	2017
Zakupy towarów	Novaservis spol. s.r.o.
Zakupy towarów razem		6 809,6	5 769,8
		6 809,6	5 769,8
Zakupy usług i inne	Novaservis spol. s.r.o.	155,8	-
Zakupy usług razem		155,8	-

Wszystkie transakcje z podmiotami powiązanymi są zawierane na warunkach rynkowych w ramach normalnej działalności prowadzonej przez podmioty Grupy Ferro.

c) Transakcje z kadrą kierowniczą

Wynagrodzenia wypłacone lub należne członkom Zarządu i Rady Nadzorczej

Wynagrodzenia brutto członków Zarządu w 2018 r. wyniosły 2 159,7 tys. zł (w 2017 r. 2 075,1 tys. zł), w tym 943,8 tys. zł z tytułu premii za 2017 r. (na które na dzień 31 grudnia 2017 r. była utworzona odpowiednia rezerwa). Ponadto na dzień 31 grudnia 2018 r. utworzono rezerwę na spodziewane premie dla Zarządu w wysokości 900,8 tys. zł. Wynagrodzenia brutto członków Rady Nadzorczej Spółki wyniosły 448,0 tys. zł (w 2017 r. 319,8 tys. zł).

Pożyczki udzielone członkom Zarządu i organów nadzoru

W latach 2018 i 2017 nie udzielono pożyczek i świadczeń o podobnych charakterze osobom wchodzącym w skład organów zarządzających i nadzorujących oraz ich współmałżonkom, krewnym i powinowatym drugiego stopnia, przysposobionym, przysposabiającym lub innym osobom zależnym albo osobom administrującym.

26. Aktywa i zobowiązania warunkowe, gwarancje

a) Aktywa i zobowiązania warunkowe

W 2016 r. Spółka otrzymała decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie z dnia 6 października 2016 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2014. W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego stwierdzono, że Spółka nieprawidłowo zadeklarowała podatek dochodowy od osób prawnych za 2014 r. z powodu zawyżenia kosztów uzyskania przychodów w związku z zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości znaków towarowych przejętych w procesie połączenia spółek. W związku z powyższym Urząd Kontroli Skarbowej ("UKS") naliczył dodatkowe zobowiązanie podatkowe za rok 2014 w kwocie 1 139,7 tys. zł plus odsetki.

Zarząd Spółki nie zgadzał się ze stanowiskiem przedstawionym w decyzji UKS. W 2016 r. od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie jako organu wyższej instancji w postępowaniu administracyjnym.

W dniu 21 lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("DIAS") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja DIAS jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku postępowania. W związku z otrzymaniem powyższej decyzji, w dniu 1 sierpnia 2017 r. Spółka uregulowała dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 1 350,4 tys. zł, w tym odsetki w kwocie 210,7 tys. zł. Zarząd Spółki nie zgadzał się ze stanowiskiem przedstawionym w decyzji UKS i z treścią decyzji organu wyższej instancji, w związku z czym od powyższych decyzji Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki na decyzję DIAS z lipca 2017 r. W związku z tym, że stanowisko Zarządu nie uległo zmianie, w lutym 2018 r. Spółka złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W ocenie Zarządu Spółki, popartej konsultacjami z doradcami podatkowymi i prawnymi oraz w oparciu o analizę orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnych sprawach podatkowych, pomimo niepewności co do ostatecznego rozstrzygnięcia tej kwestii, na dzień sporządzenia niniejszego jednostkowego sprawozdania finansowego ostateczne uchylenie decyzji w procesie sądowym jest bardziej prawdopodobne niż nie, w związku z czym w jednostkowym sprawozdaniu finansowym za okres kończący się 31 grudnia 2018 r. Spółka nie rozpoznała żadnych rezerw na dodatkowe zobowiązania podatkowe za lata 2015-2017 wynikające z zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości znaków towarowych.

Ewentualne utrzymanie powyższej decyzji UKS w postępowaniu sądowym mogłoby skutkować rozpoznaniem dodatkowego zobowiązania podatkowego również za lata 2015 i 2016 w kwocie 1 437,5 tys. zł plus odsetki oraz zwiększeniem zobowiązania z tytułu podatku dochodowego za 2017 r. w kwocie 318,3 tys. zł plus odsetki z uwagi na brak możliwości wykorzystania straty podatkowej.

Ponadto, w związku z uregulowaniem przez Spółkę dodatkowego zobowiązania podatkowego za rok 2014, zapłacona kwota skutkuje rozpoznaniem (pozabilansowego) aktywa warunkowego do czasu rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu sądowym.

Na dzień 31 grudnia 2018 r. i 31 grudnia 2017 r. Spółka nie posiadała innych zobowiązań i aktywów warunkowych.

b) Gwarancje

Na dzień 31 grudnia 2018 r. Spółka posiadała następującą gwarancję:

mBank S.A. udzielił Spółce gwarancji, która stanowi zabezpieczenie zobowiązań Spółki dotyczących długów celnych, podatków i innych opłat w sprawach celnych do łącznej kwoty 725,0 tys. zł. (w 2017 r. 500,0 tys. zł).

Dodatkowo Spółka w ramach ustanowionych zabezpieczeń do umowy kredytu skierowała list wspierający (ang. letter of comfort) dla banku jednostki zależnej Novaservis spol. s r.o. W liście tym Spółka zobowiązała się, że w przypadku intencji zmniejszenia zaangażowania kapitałowego w spółce Novaservis spol. s.r.o., Spółka poinformuje o tym fakcie kredytodawcę Novaservis spol. s.r.o. oraz zadeklarowała, że podejmie działania, aby zapewnić spłatę zobowiązań wynikających z umowy kredytu.

27. Zdarzenia po dniu sprawozdawczym

W 2019 roku Spółka podjęła czynności utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na terenie Republiki Litewskiej. Nowo utworzona spółka przeznaczona będzie do dystrybucji produktów Grupy na terytorium krajów bałtyckich, Litwy, Łotwy i Estonii.

W dniu 12 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ogłosił wyrok w którym oddalił skargę Spółki na Decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z dnia 5 listopada 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 rok.

Spółka zamierza wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W dniu 5 marca 2019 roku Rada Nadzorcza podjęła uchwałę o powołaniu z dniem 11 marca 2019 r. Pana Wojciecha Gątkiewicza do Zarządu Spółki i powierzyła mu pełnienie funkcji Wiceprezesa Zarządu Spółki.

W dniu 5 marca 2019 roku Spółka przyjęła projekt strategiczny na lata 2019-2023. Szczegóły tego projektu zostały opisane szerzej w sprawozdaniu Zarządu Grupy.

Po dniu sprawozdawczym nie wystąpiły inne niż opisane powyżej istotne zdarzenia, które wymagałyby ujawnienia w jednostkowym sprawozdaniu finansowym za 2018 r.

28. Zarządzanie kapitałami

Podstawowym założeniem polityki Spółki w zakresie zarządzania kapitałami jest utrzymanie silnej bazy kapitałowej, która będzie podstawą zaufania ze strony inwestorów, kredytodawców oraz rynku i która zapewni przyszły rozwój działalności. Spółka monitoruje wskaźniki rentowności kapitału oraz wskaźniki relacji kapitału własnego do zobowiązań.

Celem Spółki jest osiągnięcie zwrotu z kapitału, który jest satysfakcjonujący dla akcjonariuszy.

Spółka podlega regulacji wynikającej z art. 396 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych, który wymaga przekazania na kapitał zapasowy spółki akcyjnej co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego.

W trakcie roku obrotowego nie było zmian w polityce Spółki dotyczącej zarządzania kapitałami.

Aneta Raczek Olga Panek

Signed by / Podpisano przez:

Aneta Raczek

Date / Data: 2019-03-29 10:39

Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu

Signed by / Podpisano przez:

Olga Panek

Date / Data: 2019-03-29 09:35

Zbigniew Gonsior Vladimir Sild Zbignie w Gonsior Elektronicznie podpisany przez Zbigniew Gonsior Data: 2019.03.29 09:43:50 +01'00'

Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu

Signed by / Podpisano przez:

Vladimír Šild

Date / Data: 2019-03-29 10:17

Wiceprezes Zarządu

Wojciech Gątkiewicz

Główny księgowy

Anna Buzdygan

Anna Beata Buzdygan

Date / Data: 2019- 03-29 08:00

Skawina, 29 marca 2019 r.