Ferro S.A. — Annual Report 2019

Mar 30, 2020

GRUPA KAPITAŁOWA

FERRO S.A.

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK OBROTOWY KOŃCZĄCY SIĘ 31 GRUDNIA 2019 R. PRZYGOTOWANE ZGODNIE Z MIĘDZYNARODOWYMI STANDARDAMI SPRAWOZDAWCZOŚCI FINANSOWEJ, KTÓRE ZOSTAŁY ZATWIERDZONE PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

Spis treści

Strona

Skonsolidowane sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów	3
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej	4
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych	5
Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym	6
Informacje objaśniające do skonsolidowanego sprawozdania finansowego	8

Grupa Kapitałowa FERRO S.A. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2019 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Skonsolidowane sprawozdanie z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów za rok kończący się 31 grudnia

	Nota	2019	2018
Przychody ze sprzedaży	5	451 257,3	405 570,7
Pozostałe przychody	6	2 251,2	1 889,4
Koszt własny sprzedanych towarów i materiałów		(218 349,0)	(201 565,3)
Zużycie materiałów i energii		(81 365,7)	(71 038,7)
Wynagrodzenia oraz świadczenia pracownicze	8	(48 594,7)	(42 000,4)
Amortyzacja	11, 12	(6 254,9)	(3 726,8)
Pozostałe koszty	7	(38 342,4)	(35 571,1)
Zysk na działalności operacyjnej		60 601,8	53 557,8
Przychody finansowe Koszty finansowe, w tym:	9 9	12,0 (6 597,4)	4,5 (6 740,2)
Odsetki na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego	20	(401,3)	(873,6)
Koszty finansowe netto		(6 585,4)	(6 735,7)
Zysk przed opodatkowaniem		54 016,4	46 822,1
Podatek dochodowy	10	(14 016,0)	(9 112,7)
Zysk netto za rok obrotowy		40 000,4	37 709,4
Zysk netto przypadający na:
Właścicieli jednostki dominującej		39 999,4	37 709,1
Udziały niekontrolujące		1,0	0,3
Zysk netto za rok obrotowy		40 000,4	37 709,4
Inne całkowite dochody • które zostaną następnie przeklasyfikowane na zyski lub straty po spełnieniu określonych warunków
Różnice kursowe z przeliczenia dotyczące jednostek działających za granicą		(231,6)	4 829,9
Inne całkowite dochody netto za rok obrotowy		(231,6)	4 829,9
Całkowite dochody ogółem za rok obrotowy		39 768,8	42 539,3
Całkowite dochody ogółem przypadające na:
Właścicieli jednostki dominującej		39 767,8	42 539,0
Udziały niekontrolujące		1,0	0,3
Całkowite dochody ogółem za rok obrotowy		39 768,8	42 539,3
Podstawowy zysk netto przypadający na jedną akcję w złotych	17	1,88	1,78
Rozwodniony zysk netto przypadający na jedną akcję w złotych	17	1,88	1,78

Informacje objaśniające zawarte na stronach od 8 do 53 są integralną częścią niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia

	Nota	2019	2018
Aktywa
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe	4,11	42 203,4	35 118,7
Wartości niematerialne	12	161 224,5	161 072,5
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	13	1 557,2	1 004,7
Aktywa trwałe razem		204 985,1	197 195,9
Aktywa obrotowe
Zapasy	14	125 498,4	119 021,9
Aktywa z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów		827,9	852,5
Należności z tytułu podatku dochodowego		19,6	7,1
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	15	59 830,7	56 243,9
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	16	20 487,5	17 553,7
Aktywa obrotowe razem		206 664,1	193 679,1
Aktywa razem		411 649,2	390 875,0
Pasywa
Kapitał własny
Kapitał zakładowy	17	21 242,7	21 242,7
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej		82 374,0	82 374,0
Różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań finansowych			2 470,9
jednostek działających za granicą		2 239,3
Zyski zatrzymane	4	144 456,7	127 109,5
Kapitał własny właścicieli jednostki dominującej		250 312,8	233 197,1
Udziały niekontrolujące		4,9	3,9
Kapitał własny razem		250 317,7	233 201,0
Zobowiązania
Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów
dłużnych Zobowiązania z tytułu leasingu	4,18 4,18	25 378,2	30 352,3
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	19	4 551,2	-
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	13	640,7	563,1
		8 142,7	8 117,9
Zobowiązania długoterminowe razem		38 712,8	39 033,3
Kredyty w rachunku bieżącym	18	37 653,2	33 159,9
Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów
dłużnych	4,18	26 157,6	45 620,7
Zobowiązania z tytułu leasingu	4,18	2 515,9	-
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	19	4 324,2	3 032,9
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego	20,25	4 761,1	2 167,2
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	21	46 106,1	33 531,6
Zobowiązania z tytułu zwrotu zapłaty		1 100,6	1 128,4
Zobowiązania krótkoterminowe razem		122 618,7	118 640,7
Zobowiązania razem		161 331,5	157 674,0
Pasywa razem		411 649,2	390 875,0

Informacje objaśniające zawarte na stronach od 8 do 53 są integralną częścią

niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Grupa Kapitałowa FERRO S.A. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2019 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za rok kończący się 31 grudnia

Nota	2019	2018
Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej
Zysk przed opodatkowaniem Korekty	54 016,4	46 822,1
Amortyzacja	6 254,9	3 726,8
(Zysk) ze sprzedaży wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów
trwałych	(172,5)	(57,4)
Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości zapasów i należności z tytułu dostaw i usług	1 678,1	1 315,1
Odsetki i dywidendy, netto	2 957,8	2 348,9
Zmiana stanu zapasów	(7 418,9)	(13 585,7)
Zmiana stanu należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych	(4 322,5)	(4 757,8)
Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych	12 556,5	(26 325,2)
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych	1 368,9	961,1
Odsetki ujęte w rezerwie od zobowiązania z tytułu podatku dochodowego	401,3	873,6
Zmiana stanu aktywów z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów	24,6	(852,5)
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu zwrotu zapłaty	(27,8)	1 128,4
Inne korekty	(1 536,3)	1 075,7
Środki pieniężne netto wygenerowane na działalności operacyjnej	65 780,5	12 673,1
Bieżący podatek dochodowy zapłacony	(11 223,9)	(9 699,5)
Podatek dochodowy dotyczący roku 2012 – zapłacony	-	(19 254,6)
Odsetki od zaległości podatkowej	-	(8 826,5)
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej	54 556,6	(25 107,5)
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy z tytułu sprzedaży wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów trwałych	227,3	160,4
Nabycie wartości niematerialnych oraz rzeczowych aktywów trwałych	(4 634,4)	(7 239,1)
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	(4 407,1)	(7 078,7)
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Zaciągnięcie kredytów i pożyczek	-	84 380,0
Spłata zobowiązań z tytułu umów leasingu	(2 343,0)	(905,4)
Spłata kredytów i pożyczek	(22 828,6)	(68 441,3)
Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli	(23 791,8)	(7 434,9)
Odsetki zapłacone, w tym:	(2 957,8)	(2 348,9)
Odsetki z tytułu umów leasingu	(290,6)	(38,8)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	(51 921,2)	5 249,5
Przepływy pieniężne netto, razem	(1 771,6)	(26 936,5)
W tym zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych	212,1	189,8
Zmiana stanu środków pieniężnych według sprawozdania z sytuacji finansowej	(1 559,5)	(26 746,7)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty po pomniejszeniu o kredyty w rachunku
bieżącym na początek okresu	(15 606,2)	11 140,5
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty po pomniejszeniu o kredyty w rachunku
bieżącym na koniec okresu 16	(17 165,7)	(15 606,2)
w tym o ograniczonej możliwości dysponowania	127,5	-

Informacje objaśniające zawarte na stronach od 8 do 53 są integralną częścią

niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za rok kończący się 31 grudnia

Różnice kursowe z przeliczenia Kapitał z sprawozdań emisji akcji finansowych powyżej ich jednostek Udziały Kapitał wartości działających za Zyski niekontro Kapitał zakładowy nominalnej granicą zatrzymane Suma -lujące własny razem Kapitał własny na dzień 31 grudnia 2018 r. dane zatwierdzone 21 242,7 82 374,0 2 470,9 127 109,5 233 197,1 3,9 233 201,0 Wpływ wdrożenia KIMSF 23 - - - 1 139,7 1 139,7 - 1 139,7 Kapitał własny na dzień 1 stycznia 2019 r. dane przekształcone 21 242,7 82 374,0 2 470,9 128 249,2 234 336,8 3,9 234 340,7 Całkowite dochody za okres sprawozdawczy Zysk netto za okres - - - 39 999,4 39 999,4 1,0 40 000,4 Inne całkowite dochody netto za okres: - - (231,6) - (231,6) - (231,6) - różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań		Kapitał własny właścicieli jednostki dominującej
finansowych jednostek
działających za granicą - - (231,6) - (231,6) - (231,6)
Całkowite dochody
ogółem za okres
sprawozdawczy - - (231,6) 39 999,4 39 767,8 1,0 39 768,8
Transakcje z
właścicielami jednostki
dominującej, ujęte
bezpośrednio w kapitale
własnym
Wypłata dywidendy - - - (23 791,8) (23 791,8) - (23 791,8)
Dopłaty od i wypłaty do
właścicieli - - - (23 791,8) (23 791,8) - (23 791,8)
Kapitał własny
na dzień
31 grudnia 2019 r. 21 242,7 82 374,0 2 239,3 144 456,7 250 312,7 4,9 250 317,7

Informacje objaśniające zawarte na stronach od 8 do 53 są integralną częścią niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Grupa Kapitałowa FERRO S.A. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2019 r. (w tysiącach złotych, o ile nie zaznaczono inaczej)

			Kapitał własny właścicieli jednostki dominującej
	Kapitał zakładowy	Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej	Różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań finansowych jednostek działających za granicą	Zyski zatrzymane	Suma	Udziały niekontro -lujące	Kapitał własny razem
Kapitał własny
na dzień 31 grudnia 2017 r. dane zatwierdzone	21 242,7	84 863,8	(2 359,0)	94 564,2	198 311,7	3,6	198 315,3
Wpływ wdrożenia MSSF 9	-	-	-	(218,7)	(218,7)	-	(218,7)
Kapitał własny na dzień 1 stycznia 2018 r. dane
przekształcone	21 242,7	84 863,8	(2 359,0)	94 345,5	198 093,0	3,6	198 096,6
Całkowite dochody za okres sprawozdawczy Pokrycie straty z lat ubiegłych	-	(2 489,8)	-	2 489,8	-		-
Zysk netto za okres	-	-	-	37 709,1	37 709,1	0,3	37 709,4
Inne całkowite dochody netto za okres: - różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań finansowych jednostek	-	-	4 829,9	-	4 829,9	-	4 829,9
działających za granicą Całkowite dochody ogółem za okres	-	-	4 829,9	-	4 829,9	-	4 829,9
sprawozdawczy Transakcje z właścicielami jednostki dominującej, ujęte bezpośrednio w kapitale własnym	-	(2 489,8)	4 829,9	40 045,7	42 539,0	0,3	42 539,3
Wypłata dywidendy	-	-	-	(7 434,9)	(7 434,9)	-	(7 434,9)
Dopłaty od i wypłaty do właścicieli	-	-	-	(7 434,9)	(7 434,9)	-	(7 434,9)
Kapitał własny na dzień
31 grudnia 2018 r.	21 242,7	82 374,0	2 470,9	127 109,5	233 197,1	3,9	233 201,0

Informacje objaśniające zawarte na stronach od 8 do 53 są integralną częścią niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

1. Podstawowe dane o Grupie

FERRO S.A. (zwana dalej "Spółką" lub "Jednostką Dominującą") jest spółką akcyjną zarejestrowaną w Polsce pod nr KRS 0000289768. Siedziba Spółki mieści się w Skawinie, ul. Przemysłowa 7.

W dniu 1 października 2007 r., postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, XII Wydział Gospodarczy KRS wykreślono dotychczasową spółkę – Ferro Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zastępując ją spółką z nową formą prawną – FERRO Spółka Akcyjna pod numerem KRS 0000289768.

Jednostka Dominująca została założona zgodnie ze statutem Spółki z dnia 11 września 2007 r. na czas nieokreślony.

Przedmiotem działalności Jednostki Dominującej jest sprzedaż armatury sanitarnej, instalacyjnej, sprzętu wyposażenia hydraulicznego oraz grzewczego.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok kończący się 31 grudnia 2019 r. obejmuje sprawozdania finansowe Spółki oraz jej jednostek zależnych (zwanych łącznie "Grupą" lub "Grupą Kapitałową").

Jednostką Dominującą najwyższego szczebla jest FERRO S.A.

Poza Spółką w skład Grupy Kapitałowej na dzień 31 grudnia 2019 r. wchodziły następujące podmioty:

Nazwa spółki	Siedziba	Zakres podstawowej działalności jednostki	Udział w kapitale / liczbie głosów	Data objęcia kontroli/ nabycia Metoda konsolidacji
FERRO International Sp. z o.o.	Skawina, Polska	Spółka przeznaczona do dystrybucji produktów Grupy na eksport	99,50%	2004 r. metoda pełna
NOVASERVIS spol. s.r.o.	Brno, Czechy	Spółka zajmuje się sprzedażą i produkcją armatury i wyposażenia sanitarnego	100,00%	2011 r. metoda pełna
NOVASERVIS FERRO Group SRL	Cluj - Napoca, Rumunia	Spółka przeznaczona do dystrybucji produktów Grupy na terenie Rumunii	100,00%	2011 r. metoda pełna
Novaservis FERRO SK s.r.o.	Senica, Słowacja	Spółka przeznaczona do dystrybucji produktów Grupy na terenie Słowacji	100,00%	2013 r. metoda pełna
FERRO Hungary Kft.	Budapeszt, Węgry	Spółka przeznaczona do dystrybucji produktów Grupy na terenie Węgier	100,00%	2014 r. metoda pełna
Novaservis FERRO Bulgaria Ltd.	Płowdiw, Bułgaria	Spółka przeznaczona do dystrybucji produktów Grupy na terenie Bułgarii	100,00%	2015 r. metoda pełna
FERRO Baltics UAB	Wilno, Litwa	Spółka przeznaczona do dystrybucji produktów Grupy na terenie Litwy, Łotwy i Estonii	100,00%	2019 r. metoda pełna
FERRO Adriatica d o.o.*	Bjelovar, Chorwacja	Spółka przeznaczona do rozwoju działalności eksportowej obejmujący region Adriatyku	100,00%	2019 r. metoda pełna

Ferro Adriatica d o.o. została utworzona w dniu 17 grudnia 2019 roku do prowadzenia pośrednictwa handlowego w regionie Adriatyku w Chorwacji, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie, Macedonii oraz Słowenii.

2. Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego

a) Oświadczenie zgodności

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok kończący się 31 grudnia 2019 r. zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej, które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, zwanymi dalej "MSSF UE". Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Jednostki Dominującej w dniu 30 marca 2020 r.

MSSF UE zawierają wszystkie Międzynarodowe Standardy Rachunkowości, Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej oraz związane z nimi Interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF) poza Standardami oraz Interpretacjami, które oczekują na zatwierdzenie przez Unię Europejską oraz Standardami oraz Interpretacjami, które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, ale nie weszły jeszcze w życie.

Zmiany w Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej

Pewne nowe standardy, zmiany do standardów oraz interpretacji, które obowiązują lub będą obowiązywać dla okresów sprawozdawczych kończących się po 31 grudnia 2019 roku, nie zostały uwzględnione do sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego. Jednakże zgodnie z najlepszą wiedzą żadne z nich nie będzie miało istotnego wpływu na sprawozdanie Grupy, za wyjątkiem już obowiązujących MSSF 16 Leasing oraz KIMSF 23 Niepewność związana z ujęciem podatku dochodowego.

Zmiany w polityce rachunkowości Jednostki Dominującej wynikające z zastosowania z dniem 1 stycznia 2019 r. nowych standardów MSSF 16 Leasing oraz KIMSF 23 Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu zostały zaprezentowane w notach 3 i 4 poniżej.

b) Waluta funkcjonalna i prezentacyjna

Dane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zostały zaprezentowane w złotych polskich, po zaokrągleniu do pełnych tysięcy. Złoty polski jest walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej.

c) Dokonane osądy i oszacowania

Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF UE wymaga od Zarządu osądów, szacunków i założeń, które mają wpływ na przyjęte zasady oraz prezentowane wartości aktywów, pasywów, przychodów oraz kosztów. Szacunki oraz związane z nimi założenia opierają się na doświadczeniu historycznym oraz innych czynnikach, które są uznawane za racjonalne w danych okolicznościach, a ich wyniki dają podstawę osądu, co do wartości księgowej netto aktywów i zobowiązań, która nie wynika bezpośrednio z innych źródeł. Faktyczna wartość może różnić się od wartości szacowanej.

Szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącej weryfikacji. Zmiana szacunków księgowych jest ujęta w okresie, w którym dokonano zmiany szacunku lub w okresach bieżącym i przyszłych, jeżeli dokonana zmiana szacunku dotyczy zarówno okresu bieżącego, jak i okresów przyszłych.

Kluczowe osądy oraz szacunki dokonywane przez Zarząd przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania finansowego pozostały niezmienione w stosunku do osądów i szacunków przyjętych przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r., za wyjątkiem osądów i szacunków wynikających z zastosowania nowych MSSF UE opisanych w nocie 4.

Osądy oraz szacunki dokonywane przez Zarząd przy zastosowaniu MSSF UE, które mają istotny wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe, zostały przedstawione w notach 4, 12, 14, 15, 19, 20 i 25.

d) Założenie kontynuacji działalności gospodarczej

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuacji działalności w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień sporządzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie istnieją żadne okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuacji działalności gospodarczej przez Grupę.

3. Opis ważniejszych stosowanych zasad rachunkowości

Zasady polityki rachunkowości przedstawione poniżej stosowane były w odniesieniu do wszystkich okresów zaprezentowanych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym z wyjątkiem zasad, które zostały wprowadzone w wyniku zastosowania z dniem 1 stycznia 2019 roku nowego standardu MSSF 16 Leasing oraz nowej interpretacji Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej KIMSF 23 Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu.

Wpływ nowych standardów na stosowane przez Grupę zasady (polityki) rachunkowości opisano w nocie 4 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

a) Zasady konsolidacji

(i) Jednostki zależne

Jednostkami zależnymi są jednostki kontrolowane przez Jednostkę Dominującą. Kontrola ma miejsce wtedy, gdy Spółka z tytułu swojego zaangażowania w jednostkę zależną podlega ekspozycji na zmieniający się poziom zwrotu z inwestycji, lub gdy ma prawa do zmieniającego się poziomu zwrotu z inwestycji, oraz ma możliwość wywierania wpływu na wysokość tego zwrotu poprzez sprawowanie władzy nad tą jednostką. Sprawozdania finansowe jednostek zależnych uwzględniane są w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym począwszy od dnia uzyskania nad nimi kontroli aż do momentu jej wygaśnięcia.

(ii) Jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia

Jednostki stowarzyszone są to jednostki gospodarcze, na których politykę operacyjną i finansową Grupa wywiera znaczący wpływ, lecz ich nie kontroluje bądź współkontroluje. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera udział Grupy w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych wykazywanych metodą praw własności, od momentu uzyskania znaczącego wpływu do momentu jego wygaśnięcia. W przypadku, gdy udział Grupy w stratach przewyższa wartość udziałów w jednostce stowarzyszonej, wartość bilansowa jest zredukowana do zera. Wówczas ujmowanie wszelkich dodatkowych strat jest zaniechane, za wyjątkiem strat wynikających z przyjęcia na siebie przez Grupę prawnych lub zwyczajowych obowiązków lub z faktu dokonania płatności w imieniu jednostki stowarzyszonej lub współzależnej.

Wspólne przedsięwzięcie to ustalenie umowne, na mocy którego dwie lub więcej stron podejmuje działalność gospodarczą podlegającą współkontroli. Współkontrola jest to określony w umowie podział kontroli nad działalnością gospodarczą, który występuje tylko wówczas, gdy strategiczne decyzje finansowe i operacyjne dotyczące tej działalności wymagają jednomyślnej zgody stron sprawujących współkontrolę. Grupa nie posiadała inwestycji we wspólnych przedsięwzięciach w żadnym z okresów sprawozdawczych objętych niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym.

(iii) Procedury konsolidacyjne

W celu sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego stosuje się następujące procedury konsolidacyjne:

• wyłączenie na dzień nabycia wartości księgowej inwestycji Jednostki Dominującej w każdej z jednostek zależnych oraz tej części kapitału własnego jednostek zależnych, która odpowiada udziałowi Jednostki Dominującej,
• określenie udziałów niesprawujących kontroli w kapitale własnym jednostek zależnych oraz w wyniku finansowym konsolidowanych jednostek zależnych za dany okres sprawozdawczy,
• wyłączenie rozrachunków wewnętrznych pomiędzy jednostkami Grupy,
• wyłączenie wszelkich niezrealizowanych zysków powstałych na transakcjach w obrębie Grupy,
• wyłączenie niezrealizowanych strat powstałych na transakcjach w obrębie Grupy, ale wyłącznie w przypadku, gdy nie występują przesłanki wskazujące na utratę wartości,
• wyłączenie przychodów oraz kosztów związanych z transakcjami wewnątrz Grupy.

(iiv) Połączenie jednostek gospodarczych

Połączenia jednostek są rozliczane metodą nabycia na dzień nabycia, który jest dniem, w którym Grupa obejmuje kontrolę nad jednostką nabywaną. Grupa ujmuje wartość firmy na dzień nabycia jako wartość godziwą przekazanej zapłaty; powiększoną o:

• ujętą wartość udziałów niekontrolujących w jednostce przejmowanej; powiększoną o
• wartość godziwą dotychczas posiadanych kapitałów w jednostce nabywanej, jeśli połączenie odbywa się etapami; pomniejszoną o
• ujętą wartość netto (wartość godziwą) nabytych identyfikowalnych aktywów oraz przejętych zobowiązań i zobowiązań warunkowych.

W sytuacji, gdy różnica przybiera wartość ujemną, zysk na okazyjnym nabyciu jest ujmowany w sprawozdaniu z zysków lub strat bieżącego okresu na dzień przejęcia w pozycji pozostałe przychody operacyjne.

Wartość godziwa przekazanej zapłaty nie zawiera kwot związanych z rozliczeniem wcześniej istniejących powiązań. Kwoty te zasadniczo są ujmowane w sprawozdaniu z zysków lub strat bieżącego okresu.

Koszty związane z nabyciem, inne niż odnoszące się do emisji instrumentów dłużnych lub kapitałowych, które Grupa ponosi w związku z połączeniem jednostek rozlicza się jako koszt okresu, w którym zostały poniesione.

Zapłata warunkowa jest ujmowana w wartości godziwej na dzień nabycia. Jeśli zapłata warunkowa klasyfikowana jest jako składnik kapitału własnego, nie jest ponownie wyceniana, a jej rozliczenie jest ujęte w kapitałach. W innym przypadku późniejsze zmiany wartości godziwej zapłaty warunkowej są ujmowane w zysku lub stracie bieżącego okresu.

b) Waluty obce

(i) Transakcje w walucie obcej

Transakcje wyrażone w walutach obcych w dniu dokonania transakcji ujmowane są w walucie funkcjonalnej jednostki przy zastosowaniu kursu wymiany waluty obcej, obowiązujący na dzień zawarcia transakcji. Rozchód środków pieniężnych w walucie obcej wyceniany jest metodą FIFO. Przy zakupie środków pieniężnych w walucie obcej stosuje się kurs zawarcia transakcji.

Pozycje pieniężne wyrażone w walucie obcej są przeliczane na dzień sprawozdawczy według średniego kursu NBP dla danej waluty obowiązującego na ten dzień. Różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz wyceny bilansowej aktywów i pasywów pieniężnych wyrażonych w walutach obcych ujmowane są w wyniku finansowym. Niepieniężne pozycje aktywów i zobowiązań wyrażone w walucie obcej wyceniane według kosztu historycznego są przeliczane według średniego kursu NBP obowiązującego w dniu dokonania transakcji. Niepieniężne pozycje bilansowe wyrażone

w walucie obcej wyceniane według wartości godziwej są przeliczane według średniego kursu NBP obowiązującego na dzień szacowania wartości godziwej.

(ii) Przeliczanie jednostki działającej za granicą

Aktywa i zobowiązania jednostek działających za granicą, włączając wartość firmy i korekty dotyczące wartości godziwej dokonywane przy konsolidacji, są przeliczane według średniego kursu NBP obowiązującego na dzień sprawozdawczy.

Przychody i koszty jednostek działających za granicą są przeliczane według średniego kursu NBP obowiązującego na dzień transakcji. Różnice kursowe powstałe przy przeliczeniu są ujmowane w innych całkowitych dochodach i prezentowane jako "Różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań finansowych jednostek działających za granicą" w kapitałach. W sytuacji, gdy kontrola lub znaczący wpływ nad jednostką działającą za granicą zostaje utracona, skumulowana wartość różnic kursowych z przeliczenia jest przeklasyfikowywana do zysku lub straty bieżącego okresu.

c) Instrumenty finansowe

(i) Instrumenty finansowe inne niż instrumenty pochodne

Inne niż pochodne instrumenty finansowe obejmują inwestycje kapitałowe, dłużne papiery wartościowe, należności z tytułu dostaw i usług i pozostałe należności, udzielone pożyczki, środki pieniężne i ich ekwiwalenty, zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych, zobowiązania z tytułu dostaw i usług i pozostałe zobowiązania.

Instrumenty finansowe inne niż instrumenty pochodne są ujmowane początkowo według wartości godziwej powiększonej za wyjątkiem inwestycji wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy - o bezpośrednie koszty związane z nabyciem (poza wyjątkami opisanymi poniżej).

Instrument finansowy jest ujmowany, jeśli Grupa staje się stroną umowy danego instrumentu finansowego. Aktywa finansowe zostają wyłączone ze sprawozdania z sytuacji finansowej, jeśli wynikające z umowy prawa Grupy do przepływów pieniężnych z aktywów finansowych wygasną lub jeśli Grupa przeniesie aktywa finansowe nie zachowując nad nimi (lub związanymi zeń ryzykami i korzyściami) kontroli. Standaryzowane transakcje kupna i sprzedaży składnika aktywów finansowych są ujmowane na dzień zawarcia transakcji, tj. w dniu, w którym Grupa zobowiąże się do kupna lub sprzedaży aktywa. Zobowiązania finansowe przestają być wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jeśli zobowiązania te wygasną (to znaczy, kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł).

Klasyfikacja aktywów finansowych obejmuje:

• aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu;
• aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy; lub
• aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.

Składnik aktywów finansowych jest klasyfikowany do kategorii wycenianych po początkowym ujęciu według zamortyzowanego kosztu, jeżeli spełnione są następujące dwa warunki:

• aktywa utrzymywane są w ramach modelu biznesowego, którego celem jest utrzymywanie aktywów w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z kontraktu; oraz

• jego warunki umowne powodują powstanie w określonych momentach przepływów pieniężnych stanowiących wyłącznie spłatę kapitału oraz odsetek od niespłaconej części kapitału.

W sytuacji, gdy powyższe warunki nie są spełnione (jak to ma miejsce na przykład w przypadku instrumentów kapitałowych innych jednostek), składnik aktywów finansowych jest wyceniany w wartości godziwej.

Do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie zaliczane są przede wszystkim instrumenty dłużne, które nie są utrzymywane w celu generowania korzyści z tytułu ich sprzedaży, a przepływy pieniężne z ich tytułu można ustalić stosunkowo łatwy sposób ze względu na określone terminy płatności.

Grupa jako aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje w szczególności środki pieniężne i ich ekwiwalenty, należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności.

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty obejmują środki pieniężne w kasie oraz depozyty bankowe na żądanie o początkowym okresie zapadalności do trzech miesięcy. Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych składa się z określonych powyżej środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, pomniejszonych dodatkowo o niespłacone kredyty w rachunkach bieżących, stanowiące integralną część systemu zarządzania środkami pieniężnymi Grupy.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy

Składnik aktywów finansowych wycenia się w wartości godziwej przez wynik jeżeli nie spełnia kryteriów wyceny w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody oraz nie jest instrumentem kapitałowym wyznaczonym w momencie początkowego ujęcia do wyceny w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody. Do tej kategorii zaliczane są wszystkie instrumenty pochodne, za wyjątkiem pochodnych instrumentów zabezpieczających ujmowanych zgodnie z rachunkowością zabezpieczeń, akcje i udziały spółek innych niż spółki zależne i stowarzyszone oraz jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych. Koszty transakcyjne związane z inwestycją zostają ujęte jako zysk lub strata bieżącego okresu w dacie poniesienia.

Zyski i straty z wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej ujmowane są w wyniku bieżącego okresu, za wyjątkiem aktywów utrzymywanych w ramach modelu biznesowego, którego celem jest utrzymywanie aktywów zarówno w celu uzyskania przepływów pieniężnych z kontraktów jak i ich sprzedaż – dla tych aktywów zyski i straty z wyceny ujmowane są w innych całkowitych dochodach.

Nie występują w Grupie aktywa finansowe należące do powyższej kategorii.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez całkowite dochody

Aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane w wartości godziwej przez całkowite dochody jeżeli spełnione są dwa warunki:

• są utrzymywane w wyniku przyjętego modelu zarządzania aktywami finansowymi, którego cel może być osiągnięty albo w drodze generowania przepływów pieniężnych wynikających z zawartych umów albo poprzez sprzedaż aktywów finansowych,

• przepływy pieniężne z nimi związane, zgodnie z warunkami umownymi, następują w określonych terminach i stanowią wyłącznie płatności z tytułu spłaty kwoty głównej oraz odsetek od niespłaconej kwoty głównej.

Ponadto w przypadku, gdy inwestycja w instrument kapitałowy nie jest przeznaczona do obrotu, MSSF 9 daje możliwość dokonania nieodwracalnej decyzji o wycenie takiego instrumentu finansowego, w momencie początkowego ujęcia, w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Wyboru takiego Grupa dokonuje dla każdego instrumentu osobno. Wartości ujęte w innych całkowitych dochodach w związku z powyższą wyceną nie są w późniejszych okresach przekwalifikowane do wyniku bieżącego okresu.

Zmiana wartości godziwej dotycząca zmiany ryzyka kredytowego zobowiązania finansowego wyznaczonego w momencie początkowego ujęcia jako wycenianego w wartości godziwej przez wynik finansowy jest prezentowana w innych całkowitych dochodach. Jedynie pozostała część zysku lub straty z wyceny do wartości godziwej jest ujmowana w wyniku bieżącego okresu. W przypadku jednak, gdyby zastosowanie tego wymogu powodowało brak współmierności przychodów i kosztów lub gdyby zobowiązanie finansowe wynikało ze zobowiązań do udzielenia pożyczki lub umów gwarancji finansowych, cała zmiana wartości godziwej będzie ujmowana w zysku lub stracie bieżącego okresu.

Nie występują w Grupie aktywa finansowe należące do powyższej kategorii.

Grupa jako zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych, pozostałe zobowiązania, zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych dłużnych instrumentów finansowych.

Zobowiązania finansowe nie będące instrumentami pochodnymi

Wyemitowane instrumenty dłużne oraz zobowiązania podporządkowane są ujmowane w księgach rachunkowych Grupy na dzień ich powstania. Wszystkie pozostałe zobowiązania finansowe, w tym zobowiązania wyceniane według wartości

godziwej przez wynik finansowy, są początkowo ujmowane na dzień zawarcia transakcji, w którym Grupa staje się stroną zobowiązującej umowy do wydania instrumentu finansowego.

Grupa wyłącza z ksiąg zobowiązanie finansowe, kiedy zobowiązanie zostanie spłacone, umorzone lub ulegnie przedawnieniu.

Aktywa i zobowiązania finansowe kompensuje się ze sobą i wykazuje w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w kwocie netto, wyłącznie jeśli Grupa posiada ważny prawnie tytuł do kompensaty określonych aktywów i zobowiązań finansowych lub zamierza rozliczyć daną transakcję w wartości netto poddanych kompensacie składników aktywów i zobowiązań finansowych lub zamierza jednocześnie podlegające kompensacie aktywa finansowe zrealizować, a zobowiązania finansowe rozliczyć.

Kredyty w rachunku bieżącym, które muszą zostać spłacone na żądanie banku i stanowią element zarządzania gotówką Grupy, są zaliczone do środków pieniężnych i ich ekwiwalentów dla celów sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania z przepływów środków pieniężnych.

Tego typu zobowiązania finansowe początkowo ujmowane są według wartości godziwej powiększonej o dające się bezpośrednio przyporządkować koszty transakcyjne. Po początkowym ujęciu zobowiązania te wycenianie są według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej.

(ii) Pochodne instrumenty finansowe

Wbudowane instrumenty pochodne są wydzielane z kontraktu bazowego i wykazywane oddzielnie, jeśli cechy ekonomiczne i ryzyka kontraktu bazowego i wbudowanego instrumentu pochodnego nie są blisko powiązane, oddzielny instrument o tych samych warunkach, co wbudowany instrument pochodny odpowiadałby definicji instrumentu pochodnego i złożony instrument nie jest wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy.

Pochodne instrumenty finansowe są ujmowane początkowo w wartości godziwej; przynależne koszty transakcji są ujmowane w wyniku finansowym w momencie poniesienia. Po początkowym ujęciu, Grupa wycenia pochodne instrumenty finansowe w wartości godziwej, zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmuje się w podany poniżej sposób.

Zabezpieczenia przepływów pieniężnych

Grupa nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń.

Pozostałe instrumenty pochodne nieprzeznaczone do obrotu

Gdy instrument pochodny nie został wyznaczony jako instrument zabezpieczający, wszelkie zmiany jego wartości godziwej są ujmowane w zysku lub stracie bieżącego okresu.

d) Kapitał własny

Akcje zwykłe

Akcje zwykłe ujmuje się w kapitale własnym. Koszty bezpośrednio związane z emisją akcji zwykłych i opcji na akcje pomniejszają wartość kapitału.

Akcje uprzywilejowane

Akcje uprzywilejowane są ujmowane w kapitale własnym, jeśli nie podlegają umorzeniu lub podlegają umorzeniu wyłącznie na wniosek Spółki, a wypłata dywidendy z tych akcji jest nieobowiązkowa. Wypłaty dywidend wpływają bezpośrednio na wartość kapitału.

Akcje uprzywilejowane są ujmowane jako zobowiązania, jeśli podlegają umorzeniu na określoną datę lub na wniosek posiadacza akcji lub jeśli wypłata dywidend jest obligatoryjna. Wypłacone dywidendy są ujmowane jako koszty odsetek w wyniku finansowym.

Zakup akcji własnych

W przypadku zakupu akcji własnych, kwota zapłaty z tego tytułu wraz z kosztami bezpośrednimi przeprowadzenia transakcji, wykazywana jest jako pomniejszenie kapitału własnego. Zakupione akcje własne wykazywane są jako odrębna pozycja kapitału własnego ze znakiem ujemnym.

e) Rzeczowe aktywa trwałe

(i) Własne składniki rzeczowych aktywów trwałych

Grupa dokonuje początkowej wyceny rzeczowych aktywów trwałych według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia. Pozycje rzeczowych aktywów trwałych, które zostały przeszacowane do wartości godziwej na dzień 1 stycznia 2005 r., czyli dzień

zastosowania po raz pierwszy przez Grupę MSSF UE, są wyceniane w oparciu o koszt założony, który stanowi wartość godziwą na dzień dokonania przeszacowania.

Rzeczowe aktywa trwałe wyceniane są po koszcie obejmującym cenę nabycia oraz koszty pozwalające się bezpośrednio przyporządkować, poniesione w celu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania. Po początkowym ujęciu rzeczowe aktywa trwałe wykazuje się wg ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o zakumulowaną amortyzację oraz zakumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości (zob. pkt. 3i). Koszty bieżącego utrzymania środka trwałego, konserwacje, naprawy, remonty i okresowe przeglądy zaliczane są na wynik finansowy okresu, w którym zostały poniesione.

Grupa Kapitałowa aktywuje koszty finansowania zewnętrznego, jeżeli są one bezpośrednio związane z nabyciem, budową lub wytworzeniem aktywów trwałych. Aktywowanie kosztów finansowania zewnętrznego zostaje zawieszone, jeżeli działalność inwestycyjna została przerwana na dłuższy okres czasu.

Grupa przestaje aktywować koszty finansowania zewnętrznego, jeśli działania niezbędne do przygotowania dostosowanego składnika aktywów do użytku są zakończone.

Nie aktywowane koszty zewnętrznego finansowania są odnoszone bezpośrednio do wyniku finansowego.

(ii) Dotacje do składników rzeczowych aktywów trwałych

W przypadku otrzymania dotacji na zakup rzeczowych aktywów trwałych dotacje te pomniejszają wartość początkową dofinansowanego składnika rzeczowych aktywów trwałych. Wartość przyznanej dotacji jest zatem amortyzowana przez okres ekonomicznej użyteczności danego składnika rzeczowych aktywów trwałych.

(iii) Amortyzacja oraz utrata wartości

Rzeczowe aktywa trwałe amortyzowane są od momentu, kiedy są one dostępne do użytkowania.

Grunty nie są amortyzowane.

Składniki rzeczowych aktywów trwałych, względnie ich istotne i odrębne części składowe amortyzowane są metodą liniową przez okres użytkowania przy uwzględnieniu wartości rezydualnej.

Grupa Kapitałowa zakłada poniższe okresy użytkowania dla poszczególnych kategorii środków trwałych:

• budynki do 40 lat,
• urządzenia i maszyny do 10 lat,
• pojazdy do 10 lat,
• inne do 5 lat.

Wartość końcowa oraz okres amortyzacji są okresowo, co najmniej na koniec każdego roku finansowego, weryfikowane. Ewentualne zmiany szacunków wartości końcowej lub okresu amortyzacji korygują wysokość odpisów amortyzacyjnych w następnych latach.

(iv) Składniki rzeczowych aktywów trwałych użytkowane na podstawie umów leasingu

MSSF 16 Leasing, który jest obowiązkowy dla sprawozdania finansowego Grupy za rok 2019, zastąpił MSR 17 Leasing oraz związane z tym standardem interpretacje. W odniesieniu do leasingobiorców nowy Standard eliminuje występujące wcześniej rozróżnienie pomiędzy leasingiem finansowym oraz operacyjnym i wprowadza większość praw do użytkowania aktywów objętych umowami leasingu i dzierżawy do sprawozdania z sytuacji finansowej.

Grupa wprowadziła jeden model dotyczący ujęcia księgowego umowy leasingowej przez leasingobiorcę w celu wykazania aktywów i zobowiązań dotyczących wszystkich umów leasingowych, których termin przekracza 12 miesięcy, chyba że składnik aktywów będący przedmiotem umowy ma niską wartość.

Umowa jest, lub zawiera w sobie, leasing jeśli w zamian za wynagrodzenie przekazuje prawo do kontroli użytkowania zidentyfikowanego składnika aktywów na dany okres.

Aby ocenić, czy umową przekazuje się prawo sprawowania kontroli nad użytkowaniem danego składnika aktywów przez dany okres, Grupa ocenia czy przez cały okres użytkowania użytkownik dysponuje łącznie następującymi prawami:

• prawem do uzyskania zasadniczo wszystkich korzyści ekonomicznych z użytkowania zidentyfikowanego składnika aktywów oraz
• prawem do kierowania użytkowaniem zidentyfikowanego składnika aktywów.

W dniu rozpoczęcia Leasingobiorca ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania, który reprezentuje prawo do użytkowania składnika aktywów w ramach umowy oraz zobowiązanie z tytułu leasingu, jako zobowiązanie do dokonywania płatności leasingowych.

Koszt składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania obejmuje:

• Kwotę początkowej wyceny zobowiązania z tytułu leasingu;
• Wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dniu rozpoczęcia lub przed tą datą pomniejszone o wszelkie otrzymane zachęty leasingowe;
• Wszelkie początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez leasingobiorcę oraz
• Szacunek kosztów, które mają zostać poniesione przez leasingobiorcę w związku z demontażem i usunięciem bazowego składnika aktywów do stanu wymaganego przez warunki leasingu.

Składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania po dacie rozpoczęcia zostaje pomniejszony o odpisy amortyzacyjne oraz odpisy z tytułu utraty wartości (zob. pkt 3i). Prawa do używania na podstawie umów leasingu składników rzeczowych aktywów trwałych podlegają amortyzacji według zasad stosowanych dla własnych środków trwałych. Jeżeli brak jest pewności, że po zakończeniu umowy leasingu Grupa otrzyma prawo własności, aktywa te są amortyzowane w okresie krótszym spośród okresu leasingu i okresu użyteczności.

W dacie rozpoczęcia leasingobiorca wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu w wysokości wartości bieżącej opłat leasingowych pozostających do zapłaty w tej dacie.

Opłaty leasingowe dyskontuje się z zastosowaniem stopy procentowej leasingu, jeżeli stopę tę można z łatwością ustalić. W przeciwnym razie leasingobiorca stosuje krańcową stopę procentową leasingobiorcy.

Opłaty leasingowe z tytułu leasingu są rozdzielane na część stanowiącą koszt finansowania oraz część zmniejszającą zobowiązanie. Część stanowiąca koszt finansowania jest przypisywana do poszczególnych okresów w czasie trwania umowy leasingu przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.

W dniu rozpoczęcia opłaty leasingowe zawarte w wycenie zobowiązania z tytułu leasingu obejmują następujące opłaty za prawo do użytkowania bazowego składnika aktywów podczas okresu leasingu, które pozostają do zapłaty na ten dzień:

• stałe opłaty leasingowe pomniejszone o wszelkie należne zachęty leasingowe;
• zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, wycenione początkowo z zastosowaniem tego indeksu lub tej stawki zgodnie z ich wartością w dniu rozpoczęcia,
• kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej,
• cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że leasingobiorca skorzysta z tej opcji oraz
• kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, jeżeli w warunkach leasingu przewidziano, że leasingobiorca może skorzystać z opcji wypowiedzenia leasingu.

W momencie modyfikacji leasingu tj. zmiany zakresu leasingu, lub płatności za leasing, nie ujętej w ramach pierwotnych ustaleń umownych dotyczących leasingu, która nie jest traktowana jako odrębna umowa, leasingobiorca ponownie wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu.

Grupa stosuje następujące zwolnienia z ujmowania:

• dla umów leasingu o okresie 12 miesięcy lub krótszym bez opcji wykupu oraz
• dla umów leasingu dotyczących składnika aktywów o niskiej wartości.

Dla umów leasingu o okresie krótkoterminowym i aktywów niskocennych dla różnych klas aktywów Grupa stosuje następujący model uproszczony :

• nie ujmuje aktywa i zobowiązania z tytułu leasingu oraz
• opłaty leasingowe są ujmowane w kosztach w momencie ich ponoszenia przez okres leasingu.

Grupa zastosowała nowy standard MSSF 16 Leasing stosując zmodyfikowane retrospektywne podejście dla umów leasingowych istniejących na dzień początkowego zastosowania standardu w ramach którego informacje porównawcze nie zostały przekształcone.

f) Wartości niematerialne

Wartości niematerialne to możliwe do zidentyfikowania niepieniężne składniki aktywów nie mające postaci fizycznej, które zostały nabyte lub wytworzone, takie jak:

• programy komputerowe,
• patenty,
• prawa autorskie,
• znaki firmowe i towarowe,
• licencje.

Wartości niematerialne to także nabyte w ramach połączenia jednostek gospodarczych znaki towarowe oraz wartość firmy.

Nie stanowią wartości niematerialnych nakłady poniesione na wytworzenie we własnym zakresie znaków towarowych i znaków firmowych.

Początkowo wartości niematerialne wyceniane są po cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Zakupiony lub wytworzony składnik wartości niematerialnych jest ujmowany, gdy:

• jest prawdopodobne, że osiągnie przyszłe korzyści ekonomiczne, które można przypisać do danego składnika aktywów,
• można wiarygodnie ustalić cenę nabycia lub koszt danego składnika.

Amortyzacja naliczana jest liniowo. Poprawność okresów amortyzacji oraz wartości końcowej jest weryfikowana na koniec roku obrotowego.

Wartości niematerialne co do zasady amortyzowane są metodą liniową biorąc pod uwagę okres ich użytkowania, chyba, że nie jest on określony. Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania oraz te, które jeszcze nie są użytkowane poddaje się co roku weryfikacji pod kątem ewentualnej utraty wartości, w odniesieniu do poszczególnych aktywów lub na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne. W przypadku pozostałych wartości niematerialnych dokonywana jest coroczna ocena, czy wystąpiły przesłanki, które mogą świadczyć o utracie ich wartości.

Grupa Kapitałowa zakłada poniższe okresy użytkowania dla poszczególnych kategorii wartości niematerialnych:

• licencje, prawa do patentów i pokrewne od 1 do 10 lat,
• znaki towarowe nieokreślony okres użytkowania,
• programy komputerowe od 2 do 10 lat.

g) Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży

Aktywa trwałe (lub aktywa i zobowiązania stanowiące grupę przeznaczoną do zbycia), co do których zakładane jest, że wypracują one korzyści dla jednostki w wyniku sprzedaży, a nie w wyniku długotrwałego użytkowania, są klasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży. Bezpośrednio przed przeklasyfikowaniem do grupy przeznaczonych do sprzedaży, aktywa te (lub składniki grupy przeznaczonej do zbycia) są wyceniane zgodnie z zasadami rachunkowości właściwymi dla tego aktywa. Następnie na dzień początkowej klasyfikacji jako przeznaczone do sprzedaży, aktywa trwałe lub grupa przeznaczona do zbycia są ujmowane według niższej z dwóch wartości: wartości księgowej netto lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży.

Ewentualny odpis z tytułu trwałej utraty wartości składników grupy przeznaczonej do zbycia jest w pierwszej kolejności ujmowany jako zmniejszenie wartości firmy, a następnie jako zmniejszenie wartości księgowej netto pozostałych składników na zasadzie proporcjonalnej z zastrzeżeniem, że utrata wartości nie wpływa na wartość zapasów, aktywów finansowych, aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, aktywów z tytułu świadczeń pracowniczych i nieruchomości inwestycyjnych, które są nadal wyceniane stosownie do grupowych zasad rachunkowości. Utrata wartości ujęta przy początkowej klasyfikacji jako przeznaczone do sprzedaży jest ujmowana w wyniku finansowym. Dotyczy to również zysków i strat wynikających z późniejszej zmiany wartości. Zyski z tytułu wyceny do wartości godziwej są ujmowane tylko do wysokości uprzednio ujętych strat z tytułu utraty wartości.

h) Zapasy

Zapasy wycenia się według niższej z wartości:

• cena nabycia lub koszt wytworzenia,
• możliwa do uzyskania cena sprzedaży netto.

Na cenę nabycia lub koszt wytworzenia składają się wszystkie koszty zakupu, przetworzenia i pozostałe koszty poniesione w trakcie doprowadzania zapasów do ich obecnego miejsca i stanu.

Na koszty zakupu składają się: cena zakupu, cła importowe i inne podatki, koszty transportu, koszty przeładunku i inne koszty bezpośrednio związane z nabyciem wyrobów gotowych, materiałów lub usług, pomniejszone o opusty, rabaty i tym podobne.

Na koszty przetworzenia składają się:

• koszty bezpośrednio związane z jednostkami produkcyjnymi,
• stałe i zmienne ogólne koszty produkcji ponoszone podczas przetwarzania materiałów w wyroby gotowe.

Stałe koszty ogólne produkcji przypisuje się do jednostek produkcyjnych w wysokości ustalonej na podstawie normalnej zdolności produkcyjnej tych jednostek (produkcja prowadzona na średnim poziomie przez kilka sezonów w warunkach normalnych). W okresach o wyjątkowo wysokiej produkcji wielkość przypisywanych stałych kosztów produkcji zmniejsza się, aby uniknąć wyceny zapasów powyżej kosztów wytworzenia.

Pozostałe koszty zalicza się do ceny nabycia lub kosztu wytworzenia w zakresie, w jakim zostały poniesione w celu doprowadzenia zapasów do ich obecnego miejsca i stanu.

Grupa Kapitałowa stosuje metodę FIFO ("pierwsze weszło, pierwsze wyszło"). Taka sama metoda ustalania ceny nabycia i kosztu wytworzenia jest stosowana dla wszystkich zapasów o podobnym charakterze i przeznaczeniu.

Przykładami kosztów wyłączonych z ceny nabycia lub kosztu wytworzenia zapasów i ujmowanych jako koszty okresu są koszty magazynowania, koszty administracyjne, ogólne, które nie są poniesione w celu dostosowania produktu do wymagań klienta, koszty sprzedaży oraz koszty większego niż normalnie poziomu odpadów.

Możliwa do uzyskania cena sprzedaży netto to szacowana cena sprzedaży w trakcie normalnej działalności pomniejszona o szacowany koszt wykończenia i szacowany koszt doprowadzenia do sprzedaży (np. koszty marketingu, sprzedaży i dystrybucji).

i) Odpisy z tytułu utraty wartości aktywów

(i) Aktywa finansowe

Oczekiwane straty kredytowe to ważony prawdopodobieństwem szacunek strat kredytowych (tj. bieżącej wartości wszystkich niedoborów środków pieniężnych) w całym oczekiwanym okresie życia instrumentu finansowego. Niedobór środków pieniężnych jest to różnica między przepływami pieniężnymi należnymi jednostce zgodnie z umową a przepływami pieniężnymi, które jednostka spodziewa się otrzymać. Ponieważ oczekiwane straty kredytowe uwzględniają kwotę i terminy płatności, strata kredytowa powstaje nawet wtedy, gdy Grupa spodziewa się otrzymać całą płatność, lecz ma to miejsce później niż przewidziano w umowie.

Grupa ujmuje odpisy na oczekiwane straty kredytowe w odniesieniu do:

• aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu;
• instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody;
• składniki aktywów z tytułu umów (MSSF15).

Grupa ujmuje odpis na oczekiwane straty w kwocie równej:

• oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia, jeżeli ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym znacznie wzrosło od momentu początkowego ujęcia, lub
• 12-miesięcznym oczekiwanym stratom kredytowym, jeżeli na dzień sprawozdawczy ryzyko kredytowe związane z instrumentem finansowym nie wzrosło znacząco od momentu początkowego ujęcia.

W odniesieniu do należności z tytułu dostaw i usług, aktywów z tytułu umów Grupa wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia.

Określając czy ryzyko kredytowe znacznie wzrosło od momentu początkowego ujęcia, a także na potrzeby oszacowania oczekiwanych strat kredytowych, Grupa uwzględnia adekwatne i możliwe do udokumentowania informacje, które są dostępne bez nadmiernych kosztów lub starań. Obejmuje to zarówno informacje ilościowe jak i jakościowe, oparte zarówno na doświadczeniach Grupy jak i na ocenie ryzyka kredytowego uwzględniającego informacje dotyczące przyszłości.

Grupa zakłada, że ryzyko kredytowe związane ze składnikiem aktywów finansowych znacznie wzrosło od momentu początkowego ujęcia, gdy płatności z tytułu umowy są przeterminowane o ponad 30 dni.

Przy ustalaniu, czy ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym znacznie wzrosło, Grupa uwzględniała zmianę ryzyka niewykonania zobowiązania, jaka nastąpiła od momentu początkowego ujęcia. Według Grupy do niewykonania zobowiązania dochodzi gdy:

i) nie oczekuje się że dłużnik spłaci swoje zobowiązanie wobec Grupy w pełni, bez wykorzystania przez Grupę posiadanego zabezpieczenia (o ile istnieje), lub ii) składnik aktywów finansowych jest przeterminowany o 90 dni.

Maksymalny okres, który należy brać pod uwagę przy wycenie oczekiwanych strat kredytowych, to maksymalny okres trwania umowy (wliczając możliwość jej przedłużenia), podczas którego jednostka jest narażona na ryzyko kredytowe.

W odniesieniu do aktywów finansowych strata kredytowa jest bieżącą wartością różnicy (niedoboru środków) pomiędzy:

▪ przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy, należnymi Grupie na mocy umowy; oraz

▪ przepływami pieniężnymi, które Grupa spodziewa się otrzymać.

Szacując kwotę oczekiwanych strat kredytowych, Grupa uwzględnia ważone prawdopodobieństwo możliwych przyszłych strat oraz wartość pieniądza w czasie. Spółka stosując model uproszczony dla należności z tytułu dostaw i usług szacuje oczekiwaną stratę kredytową, ustalając dla poszczególnych grup odbiorców matrycę odpisów w poszczególnych przedziałach wiekowych należności w oparciu o indywidualną analizę oraz wskaźnik uzależniony od rzeczywistych opóźnień w spłacie. Oczekiwana strata kredytowa jest kalkulowana w momencie ujęcia należności w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz jest aktualizowana na dzień kończący okres sprawozdawczy, w zależności od ilości dni przeterminowania danej należności.

Oczekiwane straty kredytowe dla należności z tytułu dostaw i usług ustala się po terminie płatności powyżej 90 dni.

Należności zagraniczne wiążą się z większym ryzykiem kredytowym niż należności krajowe wobec powyższego dla należności krajowych oczekiwane straty kredytowe ustala się indywidualnie (indywidualna analiza klientów z zakresu 91- 365 dni opóźnienia w zapłacie), dla należności zagranicznych Grupa przyjmuje stały wskaźnik w zależności od rzeczywistych opóźnień w spłacie: opóźnienie 91-180 dni - 20 %, opóźnienie: 181-365 dni - 30%. Należności bieżące z tytułu dostaw i usług objęte są ubezpieczeniem. Dla tych należności które nie są objęte ubezpieczeniem oraz nie mają dodatkowych zabezpieczeń Spółka stosuje system przedpłat wobec powyższego ryzyko wystąpienia strat kredytowych jest znikome.

Kwotę oczekiwanych strat kredytowych (lub kwotę odwrócenia strat), jaka jest wymagana, aby dostosować odpis na oczekiwane straty kredytowe na koniec okresu sprawozdawczego do kwoty wynikającej z przyjętych zasad, Grupa ujmuje w wyniku finansowym, jako zysk lub stratę z tytułu utraty wartości.

Z uwagi na nieistotność kwot, odpis na oczekiwane straty kredytowe nie jest wydzielany w odrębnej pozycji w sprawozdaniu z zysków i strat i innych całkowitych dochodów.

Na koniec każdego okresu sprawozdawczego Grupa ocenia, czy składnik aktywów finansowych wyceniany według zamortyzowanego kosztu jest dotknięty utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Składnik aktywów finansowych jest dotknięty utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, jeżeli wystąpiło zdarzenie, jedno lub więcej, mające negatywny wpływ na szacowane przyszłe przepływy pieniężne związane z rzeczonym składnikiem aktywów finansowych.

Do dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych ze względu na ryzyko kredytowe zalicza się dające się zaobserwować dane na temat następujących zdarzeń:

• znacznych trudności finansowych emitenta lub pożyczkobiorcy;
• naruszenia umowy, takiego jak zdarzenie niewykonania zobowiązania lub niedokonanie płatności w terminie 90 dni;
• przyznania pożyczkobiorcy przez pożyczkodawcę, ze względów ekonomicznych lub umownych wynikających z trudności finansowych pożyczkobiorcy, udogodnienia (udogodnień), którego w innym przypadku pożyczkodawca by nie udzielił;
• staje się prawdopodobne, że nastąpi upadłość lub inna reorganizacja finansowa pożyczkobiorcy;
• zaniku aktywnego rynku na dany składnik aktywów finansowych ze względu na trudności finansowe, lub
• kupna lub powstania składnika aktywów finansowych z dużym dyskontem odzwierciedlającym poniesione straty kredytowe.

W odniesieniu do składnika aktywów finansowych, który na dzień sprawozdawczy jest dotknięty utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, lecz który nie jest zakupionym lub utworzonym składnikiem aktywów finansowych dotkniętym utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, Grupa wycenia oczekiwane straty kredytowe jako różnicę między wartością bilansową brutto składnika aktywów a bieżącą wartością szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych, dyskontowanych według pierwotnej efektywnej stopy procentowej składnika aktywów finansowych. Wszelkie korekty oczekiwanych strat kredytowych ujmuje się w wyniku finansowym jako zysk lub stratę z tytułu utraty wartości.

(ii)Aktywa niefinansowe

Wartość bilansowa aktywów niefinansowych, innych niż zapasy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego poddawana jest ocenie na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy w celu stwierdzenia, czy występują przesłanki wskazujące na utratę ich wartości. W przypadku wystąpienia takich przesłanek Grupa dokonuje szacunku wartości odzyskiwalnej poszczególnych aktywów. Wartość odzyskiwalna wartości firmy, wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania oraz wartości niematerialnych, które nie są jeszcze zdatne do użytkowania jest szacowana na każdy dzień sprawozdawczy.

Odpis z tytułu utraty wartości ujmowany jest w momencie, kiedy wartość bilansowa składnika aktywów lub ośrodka generującego środki pieniężne przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Ośrodek generujący środki pieniężne jest definiowany jako najmniejsza identyfikowalna grupa aktywów, która wypracowuje środki pieniężne niezależnie od innych aktywów i ich grup. Odpisy z tytułu utraty wartości są ujmowane w ramach zysku lub straty bieżącego okresu. Utrata wartości ośrodka generującego środki pieniężne jest w pierwszej kolejności ujmowana jako zmniejszenie wartości firmy przypisanej do tego ośrodka (grupy ośrodków), a następnie jako zmniejszenie wartości księgowej netto pozostałych aktywów tego ośrodka (grupy ośrodków) na zasadzie proporcjonalnej.

Wartość odzyskiwalna aktywów lub ośrodków generujących środki pieniężne definiowana jest jako większa z ich wartości netto możliwej do uzyskania ze sprzedaży oraz ich wartości użytkowej. Przy szacowaniu wartości użytkowej przyszłe przepływy pieniężne dyskontowane są przy użyciu stopy procentowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla aktualną rynkową ocenę wartości pieniądza w czasie oraz czynniki ryzyka charakterystyczne dla danego składnika aktywów. W przypadku aktywów, które nie generują niezależnych przepływów pieniężnych wartość użytkowa szacowana jest dla najmniejszego identyfikowalnego ośrodka generującego środki pieniężne, do którego dany składnik aktywów przynależy.

Odpis aktualizujący wartość firmy z tytułu utraty wartości nie jest odwracany. W odniesieniu do innych aktywów, odpisy z tytułu utraty wartości rozpoznane w poprzednich okresach, są poddawane na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy ocenie, czy zaszły przesłanki wskazujące na zmniejszenie utraty wartości lub jej całkowite odwrócenie. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest odwracany, jeżeli zmieniły się szacunki zastosowane do szacowania wartości odzyskiwalnej. Odpis z tytułu utraty wartości odwracany jest tylko do wysokości wartości księgowej netto składnika aktywów pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne, jaka byłaby wykazana w sytuacji, gdyby odpis z tytułu utraty wartości nie został ujęty.

(iii)Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży

Ewentualny odpis z tytułu utraty wartości składników grupy przeznaczonej do zbycia jest ujmowany jako zmniejszenie wartości bilansowej składników aktywów na zasadzie proporcjonalnej, z zastrzeżeniem, że utrata wartości nie wpływa na wartość zapasów, aktywów finansowych, aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, aktywów z tytułu świadczeń pracowniczych, które są nadal wyceniane stosownie do stosowanych zasad rachunkowości. Utrata wartości ujęta przy początkowej klasyfikacji jako przeznaczone do sprzedaży jest ujmowana w ramach zysku lub straty bieżącego okresu. Dotyczy to również zysków i strat wynikających z późniejszej zmiany wartości. Zyski z tytułu wyceny do wartości godziwej są ujmowane tylko do wysokości uprzednio zarachowanych strat z tytułu utraty wartości.

j) Świadczenia pracownicze

(i) Program określonych świadczeń – odprawy emerytalne

Zobowiązanie Grupy wynikające z odpraw emerytalnych obliczane jest poprzez oszacowanie wysokości przyszłego wynagrodzenia pracownika w okresie, w którym pracownik osiągnie wiek emerytalny oraz poprzez oszacowanie wysokości przyszłej odprawy emerytalnej. Odprawy te są dyskontowane do wartości bieżącej. Stopę dyskontową otrzymuje się na podstawie rynkowej stopy zwrotu z wolnych od ryzyka obligacji Skarbu Państwa na dzień kończący okres sprawozdawczy. Zobowiązanie z tytułu odpraw emerytalnych ujmowane jest proporcjonalnie do przewidywanego okresu świadczenia pracy przez danego pracownika.

(ii) Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy

Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy (odprawy) zostają rozpoznane w kosztach, jeśli na Grupie ciąży nieodwołalne zobowiązanie wynikające z tytułu formalnego, szczegółowego planu rozwiązania stosunku pracy z pracownikami przed wiekiem emerytalnym. Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy w przypadku dobrowolnych odejść są ujmowane w kosztach, jeśli Grupa złożyła pracownikom ofertę zachęcającą do dobrowolnych odejść, jest prawdopodobne, że oferta zostanie zaakceptowana i liczba dobrowolnych odejść może być rzetelnie oszacowana.

(iii) Krótkoterminowe świadczenia pracownicze

Zobowiązania z tytułu krótkoterminowych świadczeń pracowniczych są wycenianie bez uwzględnienia dyskonta i są odnoszone w koszty w momencie wykonania świadczenia.

Grupa tworzy rezerwę w ciężar kosztów w wysokości przewidzianych płatności dla pracowników z tytułu krótkoterminowych premii pieniężnych lub planów podziału zysku (profit sharing plans), jeśli Grupa jest prawnie lub konstruktywnie zobowiązana do takich wypłat na podstawie usług świadczonych przez pracowników w przeszłości, a zobowiązanie to może zostać rzetelnie oszacowane.

k) Rezerwy

Rezerwa zostaje ujęta w przypadku, gdy na Grupie ciąży obowiązek wynikający z przeszłych zdarzeń i prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku wiązać się będzie z wypływem korzyści ekonomicznych. W przypadku, kiedy efekt wartości pieniądza w czasie ma istotne znaczenie, rezerwy są szacowane poprzez dyskontowanie oczekiwanych przyszłych przepływów środków pieniężnych w oparciu o stopę przed opodatkowaniem, która odzwierciedla bieżące szacunki rynkowe zmian wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko związane z danym zobowiązaniem.

(i) Naprawy gwarancyjne

Rezerwa na naprawy gwarancyjne jest ujmowana, gdy produkty lub usługi, na które gwarancja została udzielona, zostały sprzedane. Wysokość rezerwy oparta jest na danych historycznych dotyczących udzielonych gwarancji oraz średniej ważonej wszystkich możliwych wyników związanych z jej wykonaniem.

(ii) Umowy rodzące obciążenia

Rezerwa na umowy rodzące obciążenia ujmowana jest w przypadku, gdy spodziewane przez Grupę korzyści ekonomiczne z umowy są niższe niż nieuniknione koszty wypełnienia obowiązków umownych. Wysokość rezerwy jest ustalana na podstawie niższej z wartości kosztów związanych z odstąpieniem od umowy lub kosztów jej realizacji. Przed ujęciem w księgach rezerwy, Grupa rozpoznaje ewentualną utratę wartości aktywów związanych z daną umową.

l) Przychody z tytułu z umów z klientami

Ujęcie przychodu przez Grupę odwzorowuje przekazanie towarów lub usług do kontrahenta w kwocie, która odzwierciedla wynagrodzenie, jakie jednostka spodziewa się otrzymać, w zamian za te towary lub usługi. W celu zastosowania kluczowej zasady dotyczącej rozpoznania przychodu zgodnie z MSSF 15 Grupa rozpoznaje przychód z uwzględnieniem pięciostopniowego modelu:

(i) Identyfikacja umowy (umów) z klientem

Umowa z klientem spełnia swoją definicję, gdy zostaną spełnione wszystkie następujące kryteria:

a) strony umowy zawarły umowę (w formie pisemnej, ustnej lub zgodnie z innymi zwyczajowymi praktykami handlowymi) i są zobowiązane do wykonania swoich obowiązków;

b) Grupa jest w stanie zidentyfikować prawa każdej ze stron dotyczące dóbr lub usług, które mają zostać przekazane;

c) Grupa jest w stanie zidentyfikować warunki płatności za dobra lub usługi, które mają zostać przekazane;

d) umowa ma treść ekonomiczną (tzn. można oczekiwać, że w wyniku umowy ulegnie zmianie ryzyko, rozkład w czasie lub kwota przyszłych przepływów pieniężnych jednostki); oraz

e) jest prawdopodobne, że Grupa otrzyma wynagrodzenie, które będzie jej przysługiwało w zamian za dobra lub usługi, które zostaną przekazane klientowi.

(ii) Identyfikacja zobowiązań do wykonania świadczenia

W momencie zawarcia umowy Grupa dokonuje oceny dóbr lub usług przyrzeczonych w umowie z klientem i identyfikuje jako zobowiązanie do wykonania świadczenia każde przyrzeczenie do przekazania na rzecz klienta dobra lub usługi (lub pakietu dóbr lub usług), które można wyodrębnić lub grupy odrębnych dóbr lub usług, które są zasadniczo takie same i w przypadku których przekazanie na rzecz klienta ma taki sam charakter. Jeżeli te towary lub usługi są odrębne, stanowią odrębne zobowiązanie do wykonania świadczeń i są księgowane osobno.

(iii) Ustalenie ceny transakcji

Cena transakcji to wynagrodzenie, którego na mocy umowy spodziewa się Grupa w zamian za dostarczenie klientowi obiecanych towarów lub usług. Cena transakcji może być stałą kwotą, ale może również czasami zawierać zmienne wynagrodzenie lub zapłatę w innej formie niż gotówka. Jeśli wynagrodzenie jest zmienne, Grupa szacuje kwotę wynagrodzenia, jakiej spodziewa się w zamian za obiecane towary lub usługi. Oszacowana kwota zmiennego wynagrodzenia jest ujęta w cenie transakcji tylko w takiej wysokości, w jakiej jest wysoce prawdopodobne, że nie nastąpi istotna korekta przychodu w momencie ustania niepewności.

(iv) Alokowanie ceny transakcji do poszczególnych zobowiązań do wykonania świadczeń

Grupa przypisuje cenę transakcyjną do każdego zobowiązania do wykonania świadczenia (lub do odrębnego dobra lub odrębnej usługi) w kwocie, która odzwierciedla kwotę wynagrodzenia, które – zgodnie z oczekiwaniem jednostki – przysługuje jej w zamian za przekazanie przyrzeczonych dóbr lub usług klientowi.

(v) Ujęcie przychodu w momencie realizacji zobowiązania wynikającego z umowy

Grupa ujmuje przychody w momencie spełnienia (lub w trakcie spełniania) zobowiązania do wykonania świadczenia poprzez przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi klientowi. Przekazanie składnika aktywów następuje w momencie, gdy klient przejmuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów.

Rozrachunki z tytułu spodziewanych zwrotów towarów są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej poprzez rozpoznanie składnika aktywów w kwocie kosztu własnego sprzedanych towarów, co do których oczekuje się ich zwrotu (prezentowanego w pozycji aktywa z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów) oraz zobowiązania w kwocie będącej równowartością przychodów ze sprzedaży zrealizowanych na sprzedaży towarów, co do których oczekuje się ich zwrotu (prezentowanego w zobowiązaniach z tytułu zwrotu zapłaty).

Dotacje

Otrzymane dotacje będące zwrotem poniesionych przez Grupę kosztów są ujmowane w zysku lub stracie bieżącego okresu i wykazywane w pozostałych przychodach operacyjnych.

m) Koszty i przychody finansowe

Przychody finansowe obejmują odsetki należne z tytułu zainwestowanych przez Grupę środków pieniężnych, należne dywidendy, zyski z tytułu zbycia dostępnych do sprzedaży instrumentów finansowych, zyski z tytułu zmiany wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych przez wynik finansowy, zyski z tytułu różnic kursowych oraz zyski dotyczące instrumentów zabezpieczających, które ujmowane są w wyniku finansowym. Przychody z tytułu odsetek wykazuje się w wyniku finansowym według zasady memoriałowej, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej. Dochód z tytułu dywidend ujmuje się w wyniku finansowym w momencie, kiedy Grupa nabywa prawa do jej otrzymania.

Koszty finansowe obejmują odsetki płatne z tytułu zadłużenia, odwracanie dyskonta z tytułu rezerw, dywidendy z tytułu zaklasyfikowanych do zobowiązań akcji uprzywilejowanych, straty z tytułu różnic kursowych, straty z tytułu zmiany wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych przez wynik finansowy, odpisy z tytułu utraty wartości aktywów finansowych oraz straty dotyczące instrumentów zabezpieczających, które ujmowane są w wyniku finansowym. Wszystkie koszty z tytułu odsetek są ustalane w oparciu o efektywną stopę procentową.

n) Podatek dochodowy

Podatek dochodowy wykazany w zysku lub stracie bieżącego okresu obejmuje część bieżącą i odroczoną. Podatek dochodowy ujmowany jest w zysku lub stracie bieżącego okresu, za wyjątkiem kwot związanych z pozycjami rozliczanymi bezpośrednio z kapitałem własnym lub jako inne całkowite dochody.

Podatek bieżący stanowi zobowiązanie podatkowe z tytułu dochodu do opodatkowania za dany rok, ustalone przy zastosowaniu stawek podatkowych obowiązujących na dzień kończący okres sprawozdawczy oraz korekty podatku dotyczącego lat ubiegłych.

Podatek odroczony wyliczany jest przy zastosowaniu metody zobowiązania bilansowego, w oparciu o różnice przejściowe pomiędzy wartością aktywów i zobowiązań ustalaną dla celów księgowych, a ich wartością ustalaną dla celów podatkowych. Rezerwy ani aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego nie tworzy się na następujące różnice przejściowe: początkowe ujęcie aktywów lub pasywów nie wynikających z połączenia jednostek gospodarczych, które nie wpływają ani na zysk księgowy ani na dochód do opodatkowania, różnice związane z inwestycjami w jednostkach zależnych w zakresie, w którym nie jest prawdopodobne, że zostaną one zrealizowane w dającej się przewidzieć przyszłości. Ujęta kwota podatku odroczonego opiera się na oczekiwaniach co do sposobu realizacji wartości księgowej netto aktywów i pasywów, przy zastosowaniu stawek podatkowych, które według przewidywań będą stosowane wtedy, gdy przejściowe różnice odwrócą się, przy czym za podstawę przyjmowane są przepisy podatkowe obowiązujące prawnie lub praktycznie do dnia sprawozdawczego.

Aktywa z tytułu podatku odroczonego są ujmowane do wysokości, do której jest prawdopodobne, iż osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który pozwoli na realizację różnic przejściowych. Aktywa z tytułu podatku odroczonego obniża się w zakresie, w jakim nie jest prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania różnic przejściowych. Takie obniżki koryguje się w górę, w zakresie, w jakim uzyskanie wystarczającego dochodu do opodatkowania staje się prawdopodobne.

o) Niepewość co do traktowania podatkowego dochodu

KIMSF 23 Niepewność Związana z Ujęciem Podatku Dochodowego, który będzie obowiązujący dla sprawozdań finansowych sporządzanych za okresy rozpoczynające się od 1 stycznia 2019 roku, wyjaśnia ujęcie podatku dochodowego, w przypadku gdy zastosowane podejście nie zostało jeszcze zaakceptowane przez organy podatkowe, oraz ma na celu zwiększenie przejrzystości. Kluczową z punktu widzenia KIMSF 23 kwestią jest ocena prawdopodobieństwa zaakceptowania wybranego ujęcia podatkowego przez organy podatkowe. W przypadku jeśli jest prawdopodobne, że organy podatkowe zaakceptują ujęcie podatkowe, co do którego występuje niepewność, to należy ująć podatki w sprawozdaniu finansowym spójnie z zeznaniami podatkowymi bez odzwierciedlenia niepewności w ujęciu podatku bieżącego oraz odroczonego. W przeciwnym wypadku podstawę opodatkowania (lub stratę podatkową), wartości podatkowe oraz niewykorzystane straty podatkowe należy ująć w kwocie, która w najlepszy sposób odzwierciedli rozstrzygnięcie niepewności, przy wykorzystaniu jednego najbardziej prawdopodobnego wyniku bądź wartości oczekiwanej (sumy ważonych prawdopodobieństwem możliwych rozwiązań). Jednostka musi założyć, że organy podatkowe dokonają weryfikacji niepewnego ujęcia podatkowego oraz mają pełną wiedzę o tym zagadnieniu.

Spółka zastosowała wymogi interpretacji KIMSF 23 z wykorzystaniem zmodyfikowanego podejścia retrospektywnego ze skutkiem od 1 stycznia 2019 roku. Zgodnie z dopuszczoną przez standard możliwością, Spółka nie przekształca danych porównawczych. Spółka ujmuje łączny efekt pierwszego zastosowania niniejszej interpretacji jako korektę bilansu otwarcia zysków zatrzymanych na dzień pierwszego zastosowania.

p) Działalność zaniechana

Działalność zaniechana jest częścią działalności Grupy, która stanowi oddzielną znaczną część działalności lub segment geograficzny zbyty lub przeznaczony do sprzedaży lub jest jednostką zależną nabytą wyłącznie w celu odsprzedaży.

Klasyfikacja do działalności zaniechanej dokonuje się w wyniku sprzedaży lub w momencie, kiedy działalność spełnia kryteria zaklasyfikowania do przeznaczonej do sprzedaży. Kiedy działalność jest zaklasyfikowana jako zaniechana, dane porównawcze w sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów są przekształcane tak, jakby działalność została zaniechana na początku okresu porównawczego.

q) Zysk na akcje

Podstawowy zysk na akcję jest wyliczany przez podzielenie zysku lub straty przypadającej posiadaczom akcji zwykłych przez średnią ważoną liczbę akcji zwykłych w okresie skorygowaną o posiadane przez Grupę akcje własne. Rozwodniony zysk na akcję jest wyliczany przez podzielenie zysku lub straty przypadającej posiadaczom i potencjalnym posiadaczom akcji zwykłych przez średnią ważoną liczbę wyemitowanych i możliwych do wyemitowania akcji zwykłych w okresie skorygowaną o posiadane akcje własne.

r) Raportowanie segmentów działalności

W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym ujmowane są informacje o segmentach działalności, które zarządzający używają przy podejmowaniu decyzji operacyjnych. Segmenty operacyjne to elementy składowe jednostki, dla których dostępna jest oddzielna informacja finansowa, regularnie oceniana przez osoby podejmujące kluczowe decyzje odnośnie alokacji zasobów i oceniające działalność Grupy.

4. Wpływ wdrożenia nowych standardów MSSF 16 oraz KIMSF 23

Poniższa tabela podsumowuje wpływ wdrożenia MSSF 16 oraz KIMSF 23 na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy na dzień 1 stycznia 2019 roku:

	Na dzień 31.12.2018	Wpływ zmian MSSF 16 oraz KIMSF 23	Na dzień 1.01.2019
Aktywa
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe (a) (b)	35 118,7	1 179,6	36 298,3
Wartości niematerialne	161 072,5		161 072,5
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	1 004,7		1 004,7
Aktywa trwałe razem	197 195,9	1 179,6	198 375,5
Aktywa obrotowe
Zapasy	119 021,9		119 021,9
Aktywa z tytułu prawa jednostki do odzyskania produktów	852,5		852,5
Należności z tytułu podatku dochodowego (c)	7,1	1 139,7	1 146,8
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	56 243,9		56 243,9
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	17 553,7		17 553,7
Aktywa obrotowe razem	193 679,1	1 139,7	194 818,8
Aktywa razem	390 875,0	2 319,3	393 194,3
Pasywa
Kapitał własny
Kapitał zakładowy	21 242,7		21 242,7
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej	82 374,0		82 374,0
Różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań finansowych
jednostek działających za granicą	2 470,9		2 470,9
Zyski zatrzymane (c)	127 109,5	1 139,7	128 249,2
Kapitał własny właścicieli jednostki dominującej	233 197,1	1 139,7	234 336,8
Udziały niekontrolujące	3,9		3,9
Kapitał własny razem	233 201,0	1 139,7	234 340,7
Zobowiązania
Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych
instrumentów dłużnych (a), (b)	30 352,3	(833,3)	29 519,0
Zobowiązanie z tytułu leasingu (a), (b)	-	1 302,2	1 302,2
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	563,1		563,1
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	8 117,9		8 117,9
Zobowiązania długoterminowe razem	39 033,3	468,9	39 502,2
Kredyty w rachunku bieżącym	33 159,9		33 159,9
Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych
instrumentów dłużnych (a), (b)	45 620,7	(812,0)	44 808,7
Zobowiązanie z tytułu leasingu (a), (b)	-	1 522,7	1 522,7
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	3 032,9		3 032,9
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego	2 167,2		2 167,2
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	33 531,6		33 531,6
Zobowiązania z tytułu zwrotu zapłaty	1 128,4		1 128,4
Zobowiązania krótkoterminowe razem	118 640,7	710,7	119 351,4
Zobowiązania razem	157 674,0	1 179,6	158 853,6
Pasywa razem	390 875,0	2 319,3	393 194,3

Zastosowanie standardu MSSF 16 oraz KIMSF 23 ma wpływ na :

• (a) zwiększenie sumy bilansowej wynikającej z ujęcia w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej dodatkowego prawa do użytkowania przedmiotu leasingu oraz zobowiązania do dokonania płatności z tytułu leasingu w wysokości 1 179,6 tys. zł.
• (b) W wyniku wdrożenia MSSF 16 dokonano zmiany prezentacji w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej, zobowiązania długoterminowe oraz krótkoterminowe z tytułu leasingu zostały wydzielone z pozycji Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych.
• (c) ujęcie w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy dodatkowej należności z tytułu podatku dochodowego traktowanej za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. jako aktywo warunkowe wynikające z zapłaty w 2017 r. dodatkowego zobowiązania podatkowego za 2014 r. Przed zastosowaniem nowej interpretacji zapłacona kwota skutkowała rozpoznaniem (pozabilansowego) aktywa warunkowego do czasu rozstrzygnięcia sporu w postepowaniu sądowym (patrz nota 14). Grupa ujmuje łączny efekt pierwszego zastosowania nowej interpretacji jako korektę bilansu otwarcia zysków zatrzymanych. Powyższa zmiana wpływa na wzrost kapitałów własnych o kwotę 1 139,7 tys. na dzień przejścia tj. 1 stycznia 2019 r.

Wpływ zastosowania MSSF 16 i KIMSF 23 na skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień i za okres kończący się 31 grudnia 2019 r.

Wpływ zastosowania MSSF 16 na wybrane pozycje skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2019 r.:

	Stan na dzień 31 grudnia 2019 r. (po zastosowaniu MSSF 16)	Korekta zastosowania MSSF 16	Stan na dzień 31 grudnia 2019 r. (przed zastosowaniem MSSF 16)
Rzeczowe aktywa trwałe	42 203,4	(5 579,3)	36 624,1
Długoterminowe zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych	25 378,2	1 000,9	26 379,1
Długoterminowe zobowiązania z tytułu leasingu	4 551,2	(4 551,2)	-
Krótkoterminowe zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych	26 157,6	486,9	26 644,5
Krótkoterminowe zobowiązania z tytułu leasingu	2 515,9	(2 515,9)	-

Wpływ zastosowania MSSF 16 na wybrane pozycje skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych za okres kończący się 31 grudnia 2019 r.:

	Okres kończący się	Korekta	Okres kończący się
	31 grudnia 2019 r.	zastosowania	31 grudnia 2019r. (przed
	(po zastosowaniu MSSF 16)	MSSF 16	zastosowaniem MSSF 16)
Przepływy z działalności operacyjnej
Amortyzacja	6 254,9	(1 587,6)	4 667,3
Koszty odsetek i dywidendy netto	2 957,8	(239,4)	2 718,4

Przepływy z działalności finansowej

Spłata zobowiązania z tytułu leasingu	(2 343,0)	1 587,6	(755,4)
Odsetki zapłacone	(2 957,8)	239,4	(2 718,4)

Wpływ zastosowania MSSF 16 na wybrane pozycje skonsolidowanego sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów za okres kończący się 31 grudnia 2019 r.:

	Okres kończący się 31 grudnia 2019 r. (po zastosowaniu MSSF 16)	Korekta zastosowania MSSF 16	Okres kończący się 31 grudnia 2019 r. (przed zastosowaniem MSSF 16)
Amortyzacja	(6 254,9)	1 587,6	(4 667,3)
Koszty finansowe	(6 597,4)	239,4	(6 358,0)
Pozostałe koszty	(38 342,4)	(1 827,0)	(40 169,4)

Wpływ zastosowania KIMSF 23 na wybrane pozycje skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2019 r.:

	Stan na dzień 31 grudnia 2019 r. (po zastosowaniu KIMSF 23)	Korekta zastosowania KIMSF 23	Stan na dzień 31 grudnia 2019 r. (przed zastosowaniem KIMSF 23)
Podatek dochodowy	(14 016,0)	1 139,7	(12 876,3)

Brak wpływu zastosowania KIMSF 23 na wybrane pozycje skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji oraz na skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres kończący się 31 grudnia 2019 r.

5. Przychody ze sprzedaży

	2019	2018
Przychody ze sprzedaży produktów, w tym:	118 912,7	104 273,9
Tradycyjny kanał dystrybucji	84 280,7	75 815,4
Nowoczesny kanał dystrybucji	34 632,0	28 458,5
Przychody ze sprzedaży towarów, w tym:	332 022,8	300 902,1
Tradycyjny kanał dystrybucji	214 603,1	199 337,9
Nowoczesny kanał dystrybucji	117 419,7	101 564,2
Przychody ze sprzedaży usług	321,8	394,7
Przychody razem	451 257,3	405 570,7

Przyporządkowanie przychodów ze sprzedaży prezentowanych w oparciu o kategorie podziału według kanału dystrybucji do segmentów operacyjnych Grupy zaprezentowano w nocie 28.

Przychody z tytułu umów z klientami

Przedmiotem działalności Grupy jest handel lub produkcja/ sprzedaż armatury sanitarnej, instalacyjnej i grzewczej.

Grupa prowadzi dystrybucję swoich produktów za pośrednictwem dwóch kanałów: "tradycyjnego" obejmującego głównie hurtownie, oraz "nowoczesnego" obejmującego sieci specjalistycznych sklepów wielkopowierzchniowych. Tradycyjny kanał dystrybucji, bazuje na współpracy z punktami sprzedaży hurtowej, sieciami hurtowni, grupami zakupowymi oraz hurtowniami na terenie całego kraju. Duzi odbiorcy hurtowi stanowią w tym modelu źródło zaopatrzenia dla mniejszych hurtowni, instalatorów oraz sklepów detalicznych.

Przychody z tytułu umów z Klientami analizowane są również w oparciu o kategorie odpowiadające wyodrębnionym segmentom sprawozdawczym (tj. armatura sanitarna (poprzednio: baterie i akcesoria), armatura instalacyjna i pozostałe) oraz obszarom geograficznym, na których sprzedawane są produkty Grupy (patrz nota 28).

Przychody ze sprzedaży towarów i produktów wykazane w powyższych kategoriach ujmowane są w momencie gdy klient przejmuje kontrolę nad dostarczanym aktywem. Grupa nie świadczy istotnych usług, dla których przychód rozpoznawany byłby w miarę upływu czasu.

Wszystkie umowy oparte są na stałej cenie (uwzględniającej ewentualne bonusy za obrót). Bonusy są rozliczane na poziomie poszczególnych zamówień lub w określonym czasie. Przychody ze sprzedaży rozpoznawane są w oparciu o cenę transakcyjną uwzględniającą wartość należnych (lub oczekiwanych) bonusów. Grupa nie posiada umów rozliczanych w oparciu o wykorzystany czas i nakłady, (ang. time-and-materials contracts).

Zgodnie z umową, przepisami prawa oraz zwyczajowymi praktykami handlowymi Grupa udziela gwarancji na sprzedawany produkt. Gwarancja stanowi zapewnienie, że klient otrzyma produkt zgodnie ze specyfikacją w umowie. Grupa jako producent sprzedaje produkty w ramach systemu prawnego, zgodnie z którym producent ponosi odpowiedzialność za szkody, które mogą zostać wyrządzone przez konsumenta używającego produkt zgodnie z jego przeznaczeniem. Klient nie ma możliwości zakupu gwarancji oddzielnie.

Grupa zawiera umowy, które dają klientowi prawo zwrotu produktu w określonych okolicznościach (innych niż zwrot z tytułu gwarancji). Określając szacunkowo liczbę zwrotów jednostka wykorzystuje historyczne i aktualne dostępne informacje. Wartość aktywów z tytułu zwrotów szacuje się na podstawie kosztu wytworzenia.

Terminy płatności stosowane w Grupie odzwierciedlają standardowe terminy stosowane w branży i nie przekraczają 120 dni. W związku z tym, Grupa nie ujmuje efektu wartości pieniądza w czasie (dyskonta) w wycenie świadczenia.

6. Pozostałe przychody

	2019	2018
Dotacje rządowe	116,5	141,6
Darowizny	287,4	145,5
Zwrot kosztów sądowych	0,2	2,4
Otrzymane odszkodowania od firm ubezpieczeniowych	215,8	410,8
Zysk netto ze sprzedaży rzeczowego majątku trwałego	172,5	85,1
Przychody ze sprzedaży materiału odpadowego	553,1	522,1
Inne	905,8	581,9
Pozostałe przychody razem	2 251,2	1 889,4

7. Pozostałe koszty

	2019	2018
Usługi transportowe	9 638,2	8 796,7
Usługi informacyjne i reklamowe	7 665,7	6 972,5
Usługi telekomunikacyjne	266,9	230,6
Usługi związane z samochodami	664,9	1 091,3
Usługi doradztwa prawnego i finansowego	2 416,2	1 970,3
Usługi ochrony	364,1	359,1
Usługi wsparcia sprzedaży	6 936,7	6 551,8
Usługi IT	953,8	882,6
Usługi certyfikacji, badania i ekspertyzy	331,4	237,4
Usługi gwarancyjne i remontowe	528,8	782,7
Pozostałe usługi obce	4 480,5	4 238,9
Podatki i opłaty	524,1	651,1
Koszty delegacji	869,1	592,5
Koszty ubezpieczeń	1 117,1	927,9
Zawiązanie odpisu z tytułu oczekiwanych strat kredytowych	679,4	52,9
Pozostałe	905,5	1 232,8
Pozostałe koszty razem	38 342,4	35 571,1

Z uwagi na nieistotność kwot w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, odpis na oczekiwane straty kredytowe nie jest wydzielany w odrębnej pozycji w sprawozdaniu z zysków i strat i innych całkowitych dochodów. Odpis aktualizujący wartość należności został dodatkowo zaprezentowany w nocie nr 22.

8. Wynagrodzenia oraz świadczenia pracownicze

	2019	2018
Wynagrodzenia	38 513,6	33 064,6
Ubezpieczenia społeczne	8 116,9	7 104,6
Inne koszty świadczeń pracowniczych	1 964,3	1 831,2
Wynagrodzenia oraz świadczenia pracownicze razem	48 594,7	42 000,4

9. Przychody i koszty finansowe

	2019	2018
Przychody z tytułu odsetek z lokat bankowych	12,0	4,0
Przychody z tytułu odsetek pozostałych	-	0,5
Przychody finansowe razem	12,0	4,5
Koszty z tytułu odsetek od zobowiązań finansowych
wycenianych według zamortyzowanego kosztu, w tym:	(3 121,9)	(2 498,9)
Odsetki z tytułu zobowiązań leasingowych	(290,7)	(38,8)
Odsetki ujęte na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego (patrz nota 20)	(401,3)	(873,6)
Różnice kursowe netto	(2 814,6)	(3 171,4)
Inne koszty finansowe	(259,6)	(196,3)
Koszty finansowe razem	(6 597,4)	(6 740,2)
Koszty finansowe netto	(6 585,6)	(6 735,7)

10. Podatek dochodowy

	2019	2018
Podatek dochodowy bieżący	(11 662,6)	(9 074,9)
Rezerwa na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za lata ubiegłe (patrz nota 20)	(2 895,5)	-
Zmiana podatku odroczonego	542,1	(37,8)
Podatek dochodowy wykazany w skonsolidowanym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów	(14 016,0)	(9 112,7)

Efektywna stopa podatkowa

		2019		2018
	%		%
Zysk przed opodatkowaniem		54 016,4		46 822,1
Podatek dochodowy w oparciu o obowiązującą stawkę podatkową	19	10 263,1	19	8 896,2
Rezerwa na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za lata ubiegłe (patrz nota 20)	5,4	2 895,5		-
Różnice trwałe i inne	1,5	857,4	0,5	216,5
	25,9	14 016,0	19,5	9 112,7
Efektywna stopa podatkowa po eliminacji wpływu rezerwy na zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za lata ubiegłe	20,5	11 120,5	19,5	9 112,7

11. Rzeczowe aktywa trwałe

	Grunty	Budynki i budowle	Maszyny i urządzenia	Środki transportu	Meble i wyposażenie	Rzeczowe aktywa trwałe w budowie	Razem
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2018 r.	2 173,5	27 095,9	6 979,4	4 289,6	4 003,2	492,2	45 033,9
Nabycie	-	3 029,0	3 041,7	1 083,7	871,3	498,2	8 523,8
Zbycie / likwidacja	-	-	(57,9)	(937,2)	(107,4)	-	(1 102,6)
Zakończenie inwestycji	-	34,3	-	-	-	(425,8)	(425,8)
Wpływ zmian kursów wymiany walut	35,6	321,4	405,3	72,7	61,9	(4,0)	900,9
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2018 r.	2 209,0	30 446,3	10 368,6	4 508,7	4 829,0	568,6	52 930,2
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2019 r., w tym:	2 209,0	30 446,3	10 368,6	4 508,7	4 829,0	568,6	52 930,2
aktywa z tytułu prawa do użytkowania (leasing finansowy)	-	-	933,5	1 773,5	-	-	2 707,0
Wpływ wdrożenia MSSF 16 *	-	-	-	1 179,6	-	-	1 179,6
Nabycie, w tym:	-	6 530,1	894,4	2 527,4	2 900,9	36,7	12 889,5
aktywa z tytułu prawa do użytkowania	-	4 766,9	-	1 818,2	-	-	6 585,1
Zbycie / likwidacja, w tym:	-	(59,5)	(1 461,1)	(1 183,5)	(1 020,1)	-	(3 724,2)
aktywa z tytułu prawa do użytkowania	-	-	-	(190,5)	-	-	(190,5)
Zakończenie inwestycji	-	-	-	-	-	(495,7)	(495,7)
Wpływ zmian kursów wymiany walut	95,6	(2,2)	25,2	(29,6)	40,6	0,8	130,4
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2019 r. w tym:	2 304,6	36 914,7	9 827,1	7 002,6	6 750,4	110,4	62 909,8
Wartość brutto aktywa z tytułu prawa do użytkowania	-	4 766,9	933,5	4 580,8	-	-	10 281,2
Umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2018 r.	-	(6 778,3)	(3 735,6)	(1 897,2)	2 148,5	-	(14 559,5)
Amortyzacja za okres	-	(801,1)	(976,2)	(812,1)	(1 008,4)	-	(3 597,8)
Zbycie / likwidacja	-	-	51,8	907,7	92,1	-	1 051,7
Wpływ zmian kursów wymiany walut	-	(159,5)	(358,6)	(51,5)	(136,1)	-	(705,7)
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2018 r.	-	(7 738,8)	(5 018,6)	(1 853,2)	(3 200,8)	-	(17 811,4)
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2019 r., w tym:	-	(7 738,8)	(5 018,6)	(1 853,2)	(3 200,8)	-	(17 811,4)
Umorzenie dla aktywa z prawem do użytkowania (leasing
finansowy)	-	-	(7,4)	(420,8)	-	-	(428,2)
Amortyzacja za okres, w tym:	-	(1 844,3)	(1 198,8)	(1 473,9)	(1 844,8)	-	(6 361,8)
Amortyzacja dla aktywa z prawem do użytkowania za okres	-	(882,9)	(93,4)	(949,3)	-	-	(1 925,6)
Zbycie / likwidacja, w tym:	-	59,5	1 458,2	1 029,8	1 019,3	-	3 566,8
zbycie / likwidacja aktywa z prawem do użytkowania	-	-	-	87,9	-	-	87,9

Wpływ zmian kursów wymiany walut	-	(12,0)	(27,2)	(146,7)	85,9	-	(100,0)
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2019 r. , w tym:	-	(9 535,7)	(4 786,4)	(2 444,0)	(3 940,4)	-	(20 706,5)
Umorzenie dla aktywa z prawem do użytkowania
Wartość netto
Na dzień 1 stycznia 2018 r.	2 173,5	20 317,7	3 243,8	2 392,4	1 854,7	492,2	30 474,4
Na dzień 31 grudnia 2018 r.	2 209,0	22 707,4	5 349,9	2 655,6	1 628,2	568,6	35 118,7
Na dzień 1 stycznia 2019 r., w tym:	2 209,0	22 707,4	5 349,9	2 655,6	1 628,2	568,6	35 118,7
aktywa z tytułu prawa do użytkowania (łącznie z wpływem	-	-	926,1	2 532,3	-	-	3 458,4
wdrożenia MSSF 16*)
Na dzień 31 grudnia 2019 r. w tym:	2 304,6	27 379,1	5 040,7	4 558,6	2 810,0	110,4	42 203,4
aktywa z tytułu prawa do użytkowania	-	3 884,0	832,7	3 298,6	-	-	8 015,3

* Wpływ wdrożenia MSSF 16 został szerzej opisany w nocie nr 4 niniejszego sprawozdania

Nie wystąpiły zmiany w aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu wobec powyższego wartość prawa do użytkowania nie uległa zmianie.

Zabezpieczenia

Na koniec okresu sprawozdawczego rzeczowe aktywa trwałe o wartości księgowej netto 34 004,8 tys. zł stanowiły zabezpieczenie kredytu bankowego (patrz nota 18), w ramach hipoteki kaucyjnej w łącznej wysokości do kwoty 227 080,0 tys. zł (w tym 800 000,0 tys. CZK).

Na koniec poprzedniego okresu sprawozdawczego, rzeczowe aktywa trwałe o wartości księgowej netto 30 115,4 tys. zł stanowiły zabezpieczenie kredytu bankowego (patrz nota 18), w ramach hipoteki kaucyjnej w łącznej wysokości 109 384,0 tys. zł (w tym 320 000,0 tys. CZK).

Rzeczowe aktywa trwałe w leasingu finansowym

Na koniec poprzedniego okresu sprawozdawczego wartość bilansowa leasingowanych środków transportu i urządzeń stanowiła zabezpieczenie zobowiązań z tytułu leasingu finansowego (patrz nota 18).

Dotacja do składnika aktywów trwałych

Na koniec poprzedniego okresu sprawozdawczego Grupa otrzymała dofinasowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na zakup wózka widłowego w ramach projektu dotyczącego utrzymania zdolności pracowników do pracy przez cały okres aktywności zawodowej, wartość przyznanego dofinansowania wynosi 36,3 tys. zł.

Utrata wartości

Zarówno na dzień 31 grudnia 2019 r., jak i na dzień 31 grudnia 2018 r. nie zidentyfikowano przesłanek świadczących o możliwości utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych.

12. Wartości niematerialne

	Wartość firmy	Znaki towarowe, licencje, oprogramowanie komputerowe i pozostałe	Wartości niematerialne razem
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2018 r.	117 341,4	42 624,6	159 966,0
Nabycie	-	530,2	530,2
Wartości niematerialne w realizacji	-	454,9	454,9
Zbycie	-	(166,6)	(166,6)
Wpływ zmiany kursów wymiany walut	2 947,7	1 057,1	4 004,8
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2018 r.	120 289,1	44 500,2	164 789,3
Wartość brutto na dzień 1 stycznia 2019 r.	120 289,1	44 500,2	164 789,3
Nabycie	-	625,5	625,5
Wartości niematerialne zrealizowane	-	454,9	454,9
Wpływ zmiany kursów wymiany walut	215,7	75,8	75,8
Wartość brutto na dzień 31 grudnia 2019 r.	120 504,8	44 746,7	165 251,5
Umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2018 r.	-	(3 615,6)	(3 615,6)
Amortyzacja za okres	-	(129,1)	(129,1)
Wpływ zmiany kursów wymiany walut		115,0	115,0
Zbycie	-	(87,1)	(87,1)
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2018 r.	-	(3 716,8)	(3 716,8)
Umorzenie na dzień 1 stycznia 2019 r.	-	(3 716,8)	(3 716,8)
Amortyzacja za okres	-	(298,3)	(298,3)
Wpływ zmiany kursów wymiany walut	-	(11,7)	(11,7)
Umorzenie na dzień 31 grudnia 2019 r.	-	(4 026,8)	(4 026,8)

Wartość netto
Na dzień 1 stycznia 2018 r.	117 341,4	39 009,0	156 350,4
Na dzień 31 grudnia 2018r.	120 289,1	40 783,4	161 072,5
Na dzień 1 stycznia 2019 r.	120 289,1	40 783,4	161 072,5
Na dzień 31 grudnia 2019 r.	120 504,8	40 719,8	161 224,6

Test na utratę wartości

Do przeprowadzenia testu na utratę wartości w odniesieniu do aktywów niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania oraz wartości firmy nabytej przy połączeniu jednostek gospodarczych Grupa wykorzystała najbardziej aktualną i szczegółową wycenę wartości odzyskiwalnej ośrodka wypracowującego środki pieniężne przeprowadzoną w poprzednim okresie sprawozdawczym. Grupa spełniła warunki do jej wykorzystania tj. od chwili przeprowadzenia wyceny wartości odzyskiwalnej aktywa oraz zobowiązania wchodzące w skład danego ośrodka w bieżącym okresie nie uległy znacznym zmianom, wycena wartości odzyskiwalnej odpowiada kwocie, która jest znacznie wyższa od wartości bilansowej danego ośrodka oraz analiza wydarzeń i okoliczności, wskazuje na niskie prawdopodobieństwo uzyskania w wyniku bieżącej wyceny kwoty wartości odzyskiwalnej niższej od bieżącej wartości bilansowej danego ośrodka.

Ośrodki wypracowujące środki pieniężne odzwierciedlają segmenty operacyjne czeskiej spółki zależnej i stanowią podstawę alokacji wartości firmy.

Alokacja wartości firmy do ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne przedstawia się następująco:

	2019	2018
Baterie i akcesoria	76 731,6	76 594,3
Pozostałe	43 773,2	43 694,8
Razem	120 504,8	120 289,1

Wartość odzyskiwalna ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne została oszacowana w oparciu o wartość użytkową. W wyliczeniach wartości użytkowej stosuje się metodę zdyskontowanych przepływów pieniężnych po opodatkowaniu z zastosowaniem koncepcji średniego ważonego kosztu kapitału ("WACC"). W wyliczeniach tych wykorzystano budżet na 2019 r. oraz prognozy przepływów pieniężnych za lata 2020-2024.

Oszacowana na dzień 31 grudnia 2019 r. wartość odzyskiwalna ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne zidentyfikowanych dla czeskiej spółki zależnej była następująca:

	2019	2018
Baterie i akcesoria	326 599,1	326 014,5
Pozostałe	163 860,1	163 566,8
Razem	490 459,2	489 581,3

Do kluczowych założeń przyjętych przy kalkulacji wartości odzyskiwalnej należą stopa dyskontowa, stopa krańcowego wzrostu wartości oraz marży EBITDA.

W wyliczeniach zastosowano stopę dyskontową po opodatkowaniu (WACC) w wysokości 9,2% (2018 r. 9,2%). Stopa wzrostu końcowej wartości została określona na poziomie 2,0%. Prognozowany średni roczny wzrost EBITDA w okresie 2019-2024 wyniósł średnio 3,92 %. Zgodnie z założeniami, wzrost EBITDA będzie możliwy m.in. dzięki zwiększonym wolumenom sprzedaży.

Według uzyskanych szacunków wartość odzyskiwalna ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne obliczonych na podstawie powyższego testu jest wyższa niż ich wartość bilansowa wykazywana w sprawozdaniu finansowym (łącznie z wartością firmy związaną z poszczególnym ośrodkiem) o ponad 100%.

Aktywa niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania (znaki towarowe) przedstawiają się następująco:

	2019	2018
Metalia	9 286,4	9 269,8
Titania	11 010,8	10 991,1
Novaservis	19 247,7	19 213,2
Razem	39 544,9	39 474,1

Wszystkie wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania zostały poddane testowaniu na utratę wartości razem z wartością firmy oraz pozostałymi aktywami należącymi do ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne w czeskiej spółce zależnej.

Powyższe wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania zostały alokowane do poszczególnych ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne w następujący sposób:

	2019
	Baterie i akcesoria	Pozostałe
Metalia	9 286,4	-
Titania	11 010,8	-
Novaservis	12 256,8	6 990,9
Razem	32 554,0	6 990,9

	2018
	Baterie i akcesoria	Pozostałe
Metalia	9 269,8	-
Titania	10 991,1	-
Novaservis	12 234,8	6 978,4
Razem	32 495,7	6 978,4

13. Podatek odroczony

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Aktywa oraz zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego zostały ujęte w odniesieniu do poniższych pozycji aktywów i zobowiązań:

	Aktywa		Rezerwa		Wartość netto
	2019	2018	2019	2018	2019	2018
Wartości niematerialne	-	-	7 569,6	7 554,4	(7 569,9)	(7 554,4)
Rzeczowe aktywa trwałe	-	-	1 979,2	1 466,8	(1 979,2)	(1 466,8)
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	323,4	122,3	-	-	323,4	122,3
Zapasy	598,9	512,2	-	-	598,9	512,2
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	0,1	-	-	-	0,1	-
Zobowiązania z tyt. leasingu finansowego	803,7	312,6	-	-	803,7	312,6
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	800,5	597,3	-	-	800,5	597,3
Rozpoznane straty podatkowe podlegające odliczeniu w przyszłych okresach	5,4	9,0	-	-	5,4	9,0
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	618,7	516,6	187,4	162,0	431,3	354,6
Aktywa / rezerwa z tytułu podatku odroczonego	3 150,7	2 070,0	9 736,2	9 183,2		(6 585,5) (7 113,2)
Kompensata	(1 593,5)	(1 065,3)	( 1 593,5 )	( 1 065,3 )	-	-
Aktywa / rezerwa z tytułu podatku odroczonego wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji
finansowej	1 557,2	1 004,7	8 142,7	8 117,9		(6 585,5) (7 113,2)

14. Zapasy

	2019	2018
Materiały	22 987,0	25 128,6
Produkty w toku	1 739,9	1 713,7
Wyroby gotowe	6 979,7	5 883,3
Towary	93 791,9	86 296,3
Zapasy razem	125 498,4	119 021,9

Na dzień 31 grudnia 2019 r. odpis aktualizujący wartość zapasów do możliwych do uzyskania cen sprzedaży netto wyniósł 2 513,6 tys. zł (2018 r. 2 506,4 tys. zł) i dotyczył zapasów o wartości 2 513,6 tys. zł (2018: 2 503,0 tys. zł). Wartość odpisów aktualizujących zapasy, ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów w pozycji koszt własny sprzedanych towarów i materiałów wyniosła w 2019 r. 942,4 tys. zł (w 2018 r. 1 262,2 tys. zł). W okresie sprawozdawczym wykorzystano odpis w kwocie 936,3 tys. zł (2018 r. 560,7 tys. zł). Wpływ różnic kursowych na odpis aktualizujący wartość zapasów wynikających z przeliczenia sprawozdań finansowych wynosi 1,1 tys. zł (w 2018 r. 6,5 tys. zł).

Na dzień 31 grudnia 2019 r. na zapasach o wartości bilansowej 39 000 tys. zł (2018 r. 42 500 tys. zł) był ustanowiony zastaw rejestrowy jako zabezpieczenie zobowiązań Grupy (patrz nota 18).

15. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe

	2019	2018
Należności z tytułu dostaw i usług od jednostek niepowiązanych	57 419,3	54 657,7
Udzielone zaliczki na dostawy towarów	1 140,1	298,5
Należności publicznoprawne	420,0	269,4
Przedpłaty	735,8	642,1
Pozostałe należności	115,5	376,2
	59 830,7	56 243,9

Należności z tytułu dostaw i usług są przedstawione po pomniejszeniu o odpisy aktualizujące w kwocie 1 518,0 tys. zł (2018 r. 838,1 tys. zł) w związku z prawdopodobnym brakiem ich ściągalności. Rozwiązania/zawiązania odpisów aktualizujących wartości należności z tytułu dostaw i usług, które zostały ujęte w skonsolidowanym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów w pozycji pozostałe przychody/koszty wynosiły w 2019 r. 679,4 tys. zł (koszt netto) (w 2018 r. 52,9 tys. zł (koszt netto)).

Należności denominowane w walutach innych niż waluta funkcjonalna poszczególnych spółek składają się z należności w dolarach amerykańskich na kwotę 85,0 tys. (w 2018 r. 440,0 tys.) i należności w euro na kwotę 1 819,2 tys. (w 2018 r. 1 773,7 tys.).

Na dzień 31 grudnia 2019 r. na należnościach o wartości bilansowej 25 169,2 tys. zł (2018 r. 25 744,5 tys. zł) była ustanowiona cesja jako zabezpieczenie zobowiązań Grupy (patrz nota 18).

16. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

	2019	2018
Środki pieniężne w kasie	106,2	130,9
Środki pieniężne na rachunkach bankowych	20 381,4	17 240,7
Krótkoterminowe lokaty bankowe	-	182,1
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty, wartość wykazana w skonsolidowanym	20 487,5	17 553,7
sprawozdaniu z sytuacji finansowej
Kredyty w rachunku bieżącym	(37 653,2)	(33 159,9)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty,
wartość wykazana w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych	(17 165,7)	(15 606,2)

17. Kapitał własny

Jednostka Dominująca FERRO S.A. posiada kapitał zakładowy o wartości 21 242,7 tys. zł.

Akcjonariusz	Liczba akcji na	Liczba akcji	Wartość	Wartość	Udział na	Udział na
	31.12.2019 r.	na	nominalna	nominalna	31.12.2019	31.12.2018
		31.12.2018	akcji na	akcji na	r.	r.
	[szt.]	r.	31.12.2019	31.12.2018
			r.	r.	%	%
		[szt.]	[tys. zł]	[tys. zł]
PKO BP Bankowy OFE	3 800 926	3 800 926	3 800,9	3 800,9	17,9%	17,9%
Nationale Nederlanden OFE	3 749 533	3 749 533	3 749,5	3 749,5	17,7%	17,7%
AVIVA OFE	3 182 326	3 182 326	3 182,3	3 182,3	15,0%	15,0%
AEGON OFE	2 210 696	2 210 696	2 210,7	2 210,7	10,4%	10,4%
Santander TFI	1 390 128	1 390 128	1 390,1	1 390,1	6,5%	6,5%
Aneta Raczek	168 810	168 810	168,8	168,8	0,8%	0,8%
Zbigniew Gonsior	132 535	132 535	132,5	132,5	0,6%	0,6%
Zarząd Novaservis spol. s.r.o.	47 168	75 000	47,2	75,0	0,2%	0,4%
Pozostali	6 560 533	6 532 701	6 560,5	6 532,7	30,9%	30,7%
Razem	21 242 655*	21 242 655*	21 242,7	21 242,7	100,0%	100,0%

*- na podstawie informacji otrzymanych przez Spółkę w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

Wszystkie akcje uprawniają w jednakowym stopniu do majątku Jednostki Dominującej (akcje zwykłe).

Posiadacze akcji zwykłych są uprawnieni do otrzymywania uchwalonych dywidend oraz mają prawo do jednego głosu na akcję podczas Walnego Zgromadzenia Jednostki Dominującej.

Wszystkie wyemitowane akcje zostały w pełni opłacone.

Wysokość kapitału zakładowego Jednostki Dominującej wynosi 21 242,7 tys. zł i dzieli się na 21 242 655 (dwadzieścia jeden milionów dwieście czterdzieści dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt pięć) akcji o wartości nominalnej 1 (jeden) złotych każda.

W bieżącym okresie sprawozdawczym kończącym się 31 grudnia 2019 r. nie dokonano zmian w kapitale zakładowym.

Dywidendy

Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki w bieżącym okresie sprawozdawczym podjęło uchwałę dotyczącą wypłaty dywidendy z zysku netto Spółki za 2018 r. w kwocie 21.366,0 tys. zł oraz zysków z lat ubiegłych w kwocie 2.425,8 tys. zł., łącznie 23 791,8 tys. zł co stanowi 1,12 zł na jedną akcję. Wypłata dywidendy, w wysokości 10 621,3 tys. zł, tj. 0,50 zł na jedną akcję nastąpiła w dniu 31 lipca 2019 r., pozostała kwota 13 170,5 tys. zł, tj. 0,62 zł na jedną akcję została wypłacona w dniu 30 października 2019 r.

W okresie porównawczym kończącym się 31 grudnia 2018 r. zgodnie z uchwałą Walnego Zgromadzenia wypłacono dywidendę w kwocie 7 434,9 tys. zł, co stanowiło 0,35 zł na jedną akcję.

Zysk netto przypadający na jedną akcję

Kalkulacja podstawowego zysku netto przypadającego na jedną akcję dokonana została w oparciu o zysk netto przypadający na akcjonariuszy Jednostki Dominującej oraz o średnią ważoną liczbę akcji w okresie sprawozdawczym. Wielkości te zostały ustalone w sposób przedstawiony poniżej.

	31.12.2019	31.12.2018
Zysk netto przypadający na właścicieli Jednostki Dominującej	39 999,4	37 709,1
Średnia ważona liczba akcji	21 242 655	21 242 655
Zysk na jedną akcję (w złotych)	1,88	1,78

Na potrzeby wyliczenia średniej ważonej liczby akcji nowo emitowane akcje w okresie zostają włączone do średniej ważonej liczby akcji począwszy od daty ich objęcia. W związku z tym, iż w okresie sprawozdawczym akcje nie były emitowane średnia ważona liczba akcji równa się liczbie akcji stanowiącej kapitał zakładowy Jednostki Dominującej w wysokości 21 242 655 szt.

Rozwodniony zysk netto przypadający na jedną akcję

W okresie sprawozdawczym i na dzień 31 grudnia 2019 r. nie stwierdzono czynników, które powodowałyby rozwodnienie zysku netto przypadającego na jedną akcję. Rozwodniony zysk netto na jedną akcję jest równy zyskowi netto przypadającemu na 1 akcję.

18. Zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych

Nota prezentuje dane o zobowiązaniach Grupy z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych instrumentów dłużnych. Informacje odnośnie ryzyka kursowego i ryzyka stopy procentowej, na jakie narażona jest Grupa przedstawia nota 22.

	2019	2018
Kredyty zabezpieczone na majątku Grupy	25 378,2	29 519,0
Długoterminowa część zobowiązań z tytułu leasingu	4 551,2	833,3
Zobowiązania długoterminowe razem	29 929,4	30 352,3
Kredyty zabezpieczone na majątku Grupy (w tym kredyty w rachunku bieżącym)	63 810,8	77 968,6
Krótkoterminowa część zobowiązań z tytułu leasingu	2 515,9	812,0
Zobowiązania krótkoterminowe razem	66 326,7	78 780,6

Harmonogram spłat kredytów i pożyczek

				Wartość zobowiązania na
	Waluta	Nominalna stopa	Rok spłaty	31.12.2019	31.12.2018
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2020	4 000,0	4 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2020	5 000,0	5 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	-	2 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2021	11 100,0	15 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2020	2 000,0	6 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2019	-	1 800,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2021	8 000,0	8 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2021	12 000,0	12 000,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	CZK	PRIBOR 1M + marża	do 2020	6 285,0	14 638,7
Kredyt zabezpieczony na majątku	CZK	PRIBOR 1M + marża	2022	3 150,8	4 216,0
Kredyt zabezpieczony na majątku	CZK	PRIBOR 1M + marża	2019	-	1 673,0
Kredyt w rachunku bieżącym
zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR O/N + marża	2022	6 793,7	5 025,6
Kredyt w rachunku bieżącym
zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2021	11 099,5	12 955,7
Kredyt w rachunku bieżącym
zabezpieczony na majątku	PLN	WIBOR 1M + marża	2020	3 326,4	3 560,3
Kredyt w rachunku bieżącym
zabezpieczony na majątku	CZK	PRIBOR O/N + marża	2020	16 433,6	11 618,3
Razem				89 189,0	107 487,6

W poprzednim okresie sprawozdawczym zostały ustanowione następujące zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zawartych umów kredytowych: (i) zastaw na rachunkach bankowych, (ii) hipoteka na nieruchomościach, (iii) zastaw na wierzytelnościach z umów ubezpieczenia zawartych przez Grupę (iv) zastaw na wierzytelnościach z kontraktów handlowych. Powyższe zabezpieczenia są aktualne w bieżącym okresie sprawozdawczym.

Dodatkowo kredyty bankowe są zabezpieczone zastawami rejestrowymi na środkach obrotowych - zapasach Grupy w wysokości 39 000,0 tys. zł (2018 r. 42 500,0 tys. zł) oraz cesją należności w kwocie 25 169,2 tys. zł (2018 r. 25 744,5 tys. zł).

Harmonogram spłat zobowiązań z tytułu leasingu

	Płatności			Minimalne płatności z tytułu leasingu
	z tytułu leasingu	Odsetki	Kapitał	finansowego	Odsetki	Kapitał
	2019	2019	2019	2018	2018	2018
Do roku	2 749,3	233,4	2 515,9	825,8	13,8	812,0
1 do 5 lat	4 745,6	194,4	4 551,2	847,5	14,2	833,3
	1 673,3	427,8	7 067,1	1 673,3	28,0	1 645,3

Jak opisano w nocie 11, do momentu spłaty zobowiązań leasingowych rzeczowe aktywa trwałe w poprzednim okresie sprawozdawczym będące przedmiotem leasingu finansowego stanowiły zabezpieczenie płatności z tytułu leasingu.

W wyniku wdrożenia MSSF 16 harmonogram spłat zobowiązań z tytułu leasingu w roku 2019 obejmuje wszystkie umowy, zarówno leasingu finansowego jak i operacyjnego, których termin przekracza 12 miesięcy, chyba że składnik aktywów będący przedmiotem umowy ma niską wartość.

19. Świadczenia pracownicze

	2019	2018
Zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych na początek okresu	563,1	346,5
Koszty ujęte w wyniku finansowym	77,6	216,6
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych na koniec okresu	640,7	563,1
Koszty są ujmowane w wyniku finansowym w poniższy sposób:
	2019	2018
Wynagrodzenia oraz świadczenia pracownicze	77,6	216,6
Podstawowe szacunki aktuarialne na dzień sprawozdawczy:
	2019	2018
Stopa dyskontowa na 31 grudnia	1,93%	2,79%
Przyszły wzrost wynagrodzeń (nominalny)	5,0%	3,7%
	2019	2018
Zobowiązanie z tytułu niewykorzystanych urlopów	1 198,3	926,4
Zobowiązanie z tytułu niewypłaconych wynagrodzeń (w tym zarachowane	3 125,9	2 106,5
premie)
Krótkoterminowe zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych	4 324,2	3 032,9
razem

20. Zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego wraz z odsetkami

W związku z prowadzonymi przez Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie kontrolami celnoskarbowymi w przedmiocie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania dochodów osiągniętych odpowiednio za lata 2015, 2016 oraz 2017 na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz wobec uzyskanej od zewnętrznego doradcy podatkowego informacji dotyczącej aktualnego stanu sprawy pośrednio powiązanej z ww. kontrolami (dotyczącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. – patrz nota nr 25 ) Zarząd Jednostki Dominującej podjął decyzję o rozpoznaniu rezerwy obciążającej wynik finansowy Grupy za rok 2019 w kwocie 2 157,1 tys. zł, w tym należność główna w kwocie 1 755,8 tys. zł oraz odsetki w wysokości 401,3 tys. zł ustalone na dzień 31 grudnia 2019 roku.

Rezerwa zostaje zawiązana na poczet zapłaty przyszłych zobowiązań podatkowych za lata 2015-2017, które mają związek z toczącym się postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości znaków towarowych za rok 2014 (prowadzone przez Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie kontrole celno-skarbowe za lata 2015-2017 są pośrednio związane z tym postępowaniem).

Ponadto, w związku z uregulowaniem przez Grupę dodatkowego zobowiązania podatkowego za rok 2014, zapłacona kwota skutkowała rozpoznaniem (pozabilansowego) aktywa warunkowego do czasu rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu sądowym. W wyniku zastosowania z dniem 1 stycznia 2019 roku nowych regulacji w oparciu o interpretację Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej KIMSF 23 Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu aktywo warunkowe wynikające z zapłaty w 2017 r. dodatkowego zobowiązania podatkowego za 2014 r., zostało ujęte w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy jako należność z tytułu podatku dochodowego (patrz nota 4). Wobec ujęcia na koniec bieżącego okresu sprawozdawczego rezerwy na dodatkowe zobowiązanie podatkowe, powyższa należność w kwocie 1 139, 7 tys. zł zostaje rozpoznana w ciężar wyniku finansowego 2019 roku w pozycji podatek dochodowy.

21. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe

	2019	2018
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług od pozostałych jednostek	40 093,5	27 979,9
Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń oprócz
podatku dochodowego	1 944,8	2 171,1
Zobowiązania z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych	274,1	256,5
Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń	1 218,9	1 043,0
Zaliczki na poczet przyszłych dostaw dóbr i usług	75,1	69,0
Rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów	1 563,2	984,5
Pozostałe zobowiązania	936,5	1 027,6
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe razem	46 106,1	33 531,6

Zobowiązania denominowane w walutach innych niż waluta funkcjonalna poszczególnych spółek składają się z zobowiązań denominowanych w dolarach amerykańskich na kwotę 6 519,2 tys. (w 2018 r. 3 923,6 tys.) i w euro na kwotę 847,7 tys. (w 2018 r. 834,7 tys.).

22. Instrumenty finansowe

a) Klasyfikacja instrumentów finansowych

		31 grudnia 2019 r.
	Długoterminowe	Krótkoterminowe	Razem
Należności wyceniane według metody zamortyzowanego kosztu Zobowiązania finansowe wyceniane według metody	-	79 046,9	79 046,9
zamortyzowanego kosztu	(29 929,4)	(107 705,9)	(137 635,3)
	(29 929,4)	(28 659,0)	(58 588,4)
	Długoterminowe	31 grudnia 2018 r. Krótkoterminowe	Razem
Należności wyceniane według metody zamortyzowanego kosztu Zobowiązania finansowe wyceniane według metody	-	72 509,9	72 509,9
zamortyzowanego kosztu	(30 352,3)	(108 113,6)	(138 465,9)
	(30 352,3)	(35 603,7)	(65 956,0)

Zobowiązania finansowe wyceniane metodą zamortyzowanego kosztu obejmują: zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania z tytułu nabycia rzeczowych aktywów trwałych, pozostałe zobowiązania, zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek oraz innych dłużnych instrumentów finansowych, zaliczki na poczet przyszłych dostaw i usług.

Należności wyceniane według zamortyzowanego kosztu obejmują: należności z tytułu dostaw i usług oraz zaliczki na poczet przyszłych dostaw i usług oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty.

Ekspozycja na ryzyko kredytowe, ryzyko stopy procentowej oraz ryzyko kursowe powstaje w trakcie normalnej działalności Grupy.

b) Ryzyko kredytowe

Instrumenty finansowe, które potencjalnie narażają Grupę na koncentrację ryzyka kredytowego obejmują w szczególności środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz należności. Grupa lokuje swoje środki pieniężne i ich ekwiwalenty w instytucjach finansowych posiadających wysoką ocenę kredytową.

Ryzyko kredytowe związane z należnościami jest ograniczone, ponieważ krąg odbiorców Grupy jest szeroki, a więc koncentracja ryzyka kredytowego nie jest znacząca. Grupa dokonuje bieżącej oceny zdolności kredytowej odbiorców wraz z ich bieżącym monitoringiem, a w uzasadnionych przypadkach wymaga stosownych zabezpieczeń. Limit kredytu kupieckiego przyznawany jest w oparciu o pozytywną historię współpracy oraz historię płatniczą klientów. Grupa przeprowadza transakcje z jednostkami o wysokiej wiarygodności finansowej.

Na dzień sprawozdawczy nie występowała znacząca koncentracja ryzyka kredytowego. Wartość netto każdego aktywa finansowego przedstawia maksymalną ekspozycję na ryzyko kredytowe.

Struktura wiekowa należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych na koniec okresu sprawozdawczego przedstawia się następująco:

	31.12.2019	31.12.2018
Wartość brutto należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych, klasyfikowanych jako
instrumenty finansowe	60 077,4	55 794,3
Niewymagalne	46 198,5	46 913,8
Przeterminowane, w tym:	13 877,8	8 881,3
do 30 dni	10 577,8	6 057,6
31-90 dni	1 655,3	1 331,0
91-180 dni	731,7	702,6
181-365 dni	184,1	37,8
powyżej roku	728,9	752,3
Odpis aktualizujący ujęty na koniec okresu sprawozdawczego	1 518,0	838,1
Wartość netto należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych	58 559,4	54 956,2

W ocenie Zarządu należności nie pokryte odpisem aktualizującym są odzyskiwalne.

Zwiększenia i zmniejszenia odpisów aktualizujących wartość należności kształtowały się następująco:

	31.12.2019	31.12.2018
Odpis aktualizujący wartość należności na początek okresu	838,1	929,1
Wpływ wdrożenia zmian MSSF 9	-	270,0
Wpływ różnic kursowych	0,5	5,3
Zawiązanie odpisu aktualizującego należności	817,3	479,1
Wykorzystanie / rozwiązanie odpisu aktualizującego należności	(137,9)	(845,4)
Odpis aktualizujący wartość należności na koniec okresu	1 518,0	838,1

Ocena oczekiwanych strat kredytowych

Grupa szacuje oczekiwane straty kredytowe na podstawie różnych danych, które determinują ryzyko poniesienia straty kredytowej (w tym zewnętrzne ratingi, zaudytowanych sprawozdań finansowych, prognoz przepływów środków pieniężnych oraz dostępnych informacji prasowych o klientach) i własnym doświadczeniu oceny ryzyka. Obejmuje ona również wyniki analizy wiekowania i struktury należności oraz historię relacji biznesowej z klientem. W oparciu o tę analizę, przy użyciu jakościowych oraz ilościowych czynników, które wskazują na ryzyko straty kredytowej, ustala się stopnie ryzyka kredytowego.

Na dzień 31.12.2019

w tysiącach złotych	Wartość bilansowa brutto	Wskaźnik ważonej średniej straty	Odpis z tytułu utraty wartości	Niewypłacalne
Stopień 1: Niskie ryzyko	57 785,4	0,0%	-	Nie
Stopień 2: Wątpliwe	914,2	15 ,3%	140,2	Tak
Stopień 3: Strata	1 377,8	100,0%	1 377,8	Tak
	60 077,4		1 518,0

Na dzień 31.12.2018

w tysiącach złotych	Wartość bilansowa brutto	Wskaźnik ważonej średniej straty	Odpis z tytułu utraty wartości	Niewypłacalne
Stopień 1: Niskie ryzyko	54 356,1	0,0%	-	Nie
Stopień 2: Wątpliwe	739,4	18,8%	139,3	Tak
Stopień 3: Strata	698,8	100,0%	698,8	Tak
	55 794,3		838,1

c) Ryzyko płynności

Ryzyko utraty płynności finansowej jest to ryzyko wystąpienia braku możliwości spłaty przez Grupę jej zobowiązań finansowych w momencie ich wymagalności. Działania mające na celu ograniczenie przedmiotowego ryzyka obejmują właściwe zarządzanie płynnością finansową, realizowane poprzez poprawną ocenę poziomu zasobów środków pieniężnych w oparciu o plany przepływów środków pieniężnych w różnych horyzontach czasowych.

31 grudnia 2019 r. Zobowiązania finansowe	Wartość bieżąca	Zakontraktowana wartość przepływów pieniężnych	do 1 roku	1-5 lat	powyżej 5 lat
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe	(41 379,2)	(41 379,2)	(41 379,2)	-	-
Inne zobowiązania oprocentowane
(kredyty i pożyczki)	(89 189,0)	(91 183,7)	(65 232,7)	(25 951,0)	-
Zobowiązania z tytułu leasingu	(7 067,1)	(7 494,9)	(2 749,3)	(4 745,6)	-
	(137 635,3)	(140 057,7)	(109 361,2	(30 696,5)	-
31 grudnia 2018 r.
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe	(29 333,0)	(29 333)	(29 333)	-	-
Inne zobowiązania oprocentowane
(kredyty, pożyczki)	(107 487,6)	(109 875,6)	(79 825,4)	(30 050,2)	-
Zobowiązania z tytułu leasingu
finansowego	(1 645,3)	(1 673,3)	(825,8)	(847,5)	-
	(138 465,9)	(140 881,9)	(109 984,2	(30 897,7)	-

d) Ryzyko rynkowe

Ryzyko rynkowe jest związane z zajściem zmian w zakresie popytu, podaży oraz cen a także innych czynników, które wpłyną na wyniki Grupy lub wartość posiadanych aktywów (takich jak kursy walut zagranicznych, stopy procentowe, cena kapitału). Celem zarządzania ryzykiem rynkowym jest utrzymanie ekspozycji na to ryzyko w akceptowalnych ramach, przy jednoczesnej optymalizacji zwrotu z ryzyka.

e) Ryzyko kursowe

Grupa ponosi ryzyko kursowe związane ze sprzedażą, zakupami, kredytami i pożyczkami, które są denominowane w innych walutach niż waluta funkcjonalna. Ryzyko kursowe dotyczy głównie waluty euro (EUR), dolara amerykańskiego (USD) oraz korony czeskiej (CZK).

Poniższa tabela przedstawia profil podatności Grupy na ryzyko zmiany kursów walutowych poprzez prezentację instrumentów finansowych w podziale według walut, w których są one denominowane.

Informacja na temat sald w walutach obcych (tj. innych niż waluta funkcjonalna) dotyczących transakcji między jednostkami Grupy Kapitałowej konsolidowanymi metodą pełną:

31 grudnia 2019 r.	tys. EUR	tys. USD
Środki pieniężne	-	-
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	726,4	4 387,0
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	(726,4)	(4 387,0)
31 grudnia 2018 r.	tys. EUR	tys. USD
Środki pieniężne	-	-
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	107,8	3 000,7

Informacja na temat sald w walutach obcych (tj. innych niż waluta funkcjonalna) względem pozostałych jednostek:

31 grudnia 2019 r.	tys. EUR	tys. USD	tys. CZK
Środki pieniężne	791,2	2 470,7	1,8
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	1 819,2	85,0	-
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	(847,7)	(6 519,2)	-
Zobowiązanie z tytułu leasingu	(608,0)	-	-
Ekspozycja na ryzyko kursowe	1 154,7	(3 963,5)	1,8
31 grudnia 2018 r.	tys. EUR	tys. USD	tys. CZK
Środki pieniężne	1 060,4	2 040,9	0,5
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	1 773,7	440,0	-
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe	(834,7)	(3 923,6)	-
Ekspozycja na ryzyko kursowe	1 999,4	(1 442,7)	0,5

Analiza wrażliwości instrumentów finansowych na różnice kursowe

Grupa przeprowadziła analizę wrażliwości instrumentów finansowych (poza instrumentami pochodnymi) denominowanych w walutach obcych na zmianę kursów tych walut. W poniższej tabeli zaprezentowano wpływ, jaki miałoby wzmocnienie lub osłabienie waluty funkcjonalnej na dzień sprawozdawczy o 5% w stosunku do wszystkich walut na wynik finansowy i na kapitały własne w związku z wyceną tych instrumentów. Analiza została przeprowadzona przy założeniu, że wszystkie inne zmienne jak np. stopy procentowe pozostają niezmienione.

		Zysk / (Strata)	Kapitał własny
	wzrost kursów walut	spadek kursów walut	wzrost kursów walut	spadek kursów walut obcych (umocnienie waluty
	obcych (osłabienie waluty	obcych (umocnienie waluty	obcych (osłabienie waluty
	funkcjonalnej) o 5%	funkcjonalnej) o 5%	funkcjonalnej) o 5%	funkcjonalnej) o 5%
2019 r.	(506,7)	506,7	(506,7)	506,7
2018 r.	(158,7)	158,7	(158,7)	158,7

f) Ryzyko stopy procentowej

Ekspozycja Grupy na zmiany stóp procentowych dotyczy głównie środków pieniężnych, ekwiwalentów środków pieniężnych jak również pożyczek i kredytów bankowych oraz pozostałych zobowiązań opartych na zmiennej stopie procentowej bazującej na WIBOR lub PRIBOR + marża.

Działania dotyczące ograniczenia ryzyka zmian stóp procentowych obejmują bieżące monitorowanie sytuacji na rynku pieniężnym. Na dzień 31 grudnia 2019 r. Zarząd Jednostki Dominującej szacuje, że ogólne zwiększenie stóp procentowych o 1 p.p. spowodowałoby zmniejszenie zysku Grupy przed opodatkowaniem o około 891,1 tys. zł (2018 r. 1 072,9 tys. zł).

Oprocentowanie i analiza kategorii wiekowych

W poniższych tabelach przedstawione zostały warunki oprocentowania dotyczące oprocentowanych aktywów i zobowiązań, w podziale na poszczególne kategorie zapadalności:

	2019				2018
	Oprocentowanie zmienne	Suma	do 1 roku	od roku do 3 lat	od 3 lat do 5 lat	Oprocentowanie zmienne	Suma	do 1 roku	od roku do 3 lat	od 3 lat do 5 lat
Środki pieniężne w banku		20 381,4	20 381,4	-	-		17 240,7	17 240,7	-	-
Krótkoterminowe lokaty bankowe		-	-	-	-	Średnio na poziomie 1,09%	182,1	182,1	-	-
Kredyty w rachunku bieżącym:		37 653,2	37 653,2	-	-		33 159,9	33 159,9	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w CZK	PRIBOR O/N + marża	16 433,6	16 433,6	-	-	PRIBOR O/N + marża	11 618,3	11 618,3	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR O/N + marża	6 793,7	6 793,7	-	-	WIBOR O/N + marża	5 025,6	5 025,6	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	11 099,5	11 099,5	-	-	WIBOR 1M + marża	12 955,7	12 955,7	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	3 326,4	3 326,4	-	-	WIBOR 1M + marża	3 560,3	3 560,3	-	-
Kredyty bankowe:		51 535,8	26 157,6	33 378,2	-		74 327,7	44 808,7	29 519,0	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	2 000,0	2 000,0			WIBOR 1M + marża	6 000,0	6 000,0
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	5 000,0	5 000,0	-	-	WIBOR 1M + marża	5 000,0	-	5 000,0	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	-	-	-	-	WIBOR 1M + marża	2 000,0	2 000,0	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	11 100,0	7 800,0	3 300,0	-	WIBOR 1M + marża	15 000,0	3 900,0	11 100,0	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	-	-	-	-	WIBOR 1M + marża	1 800,0	1 800,0	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	4 000,0	4 000,0	-	-	WIBOR 1M + marża	4 000,0	-	4 000,0	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	8 000,0	-	8 000,0	-	WIBOR 1M + marża	8 000,0	8 000,0	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w PLN	WIBOR 1M + marża	12 000,0	-	12 000,0	-	WIBOR 1M + marża	12 000,0	12 000,0	-	-
- o zmiennej stopie procentowej w CZK	PRIBOR 1M + marża	3 150,8	1 072,6	2 078,2		PRIBOR 1M + marża	4 216,0	1 070,7	3 145,3
- o zmiennej stopie procentowej w CZK	PRIBOR 1M + marża	6 285,0	6 285,0	-	-	PRIBOR 1M + marża	14 638,7	8 365,0	6 273,7	-
- o zmiennej stopie procentowej w CZK	PRIBOR 1M + marża	-	-			PRIBOR 1M + marża	1 673,0	1 673,0
Zobowiązania z tytułu leasingu :	Stopa bazowa ustalona w oparciu o depozyty międzybankowe odpowiednio w walutach
	danego kraju	7 067,1	2 515,9	4 551,2	-		1 645,3	812,0	833,3	-
- o zmiennej lub stałej stopie procentowej w PLN	1M + marża	7 067,1	2 515,9	4 551,2	-	1,7 %	1 645,3	812,0	833,3	-

g) Wartość godziwa

(i) Instrumenty finansowe wyceniane wg wartości godziwej

Hierarchia instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej

Instrumenty finansowe wyceniane w wartości godziwej można zakwalifikować do następujących modeli wyceny:

• Poziom 1: ceny kwotowane (nieskorygowane) na aktywnych rynkach dla takich samych aktywów i zobowiązań,
• Poziom 2: dane wejściowe, inne niż ceny kwotowane użyte w Poziomie 1, które są obserwowalne dla danych aktywów i zobowiązań, zarówno bezpośrednio (np. jako ceny) lub pośrednio (np. są pochodną rezerw),
• Poziom 3: dane wejściowe niebazujące na obserwowalnych cenach rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne).

Na dzień 31 grudnia 2019 r. roku Grupa nie posiadała instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej.

(ii) wartość godziwa pozostałych instrumentów finansowych

Poniżej przedstawiono szczegóły dotyczące wartości godziwych instrumentów finansowych, dla których jest możliwe ich oszacowanie:

• Środki pieniężne i ich ekwiwalenty, krótkoterminowe lokaty bankowe oraz krótkoterminowe kredyty bankowe. Wartość bilansowa wyżej wymienionych instrumentów jest zbliżona do ich wartości godziwej z uwagi na szybką zapadalność tych instrumentów.
• Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności, udzielone pożyczki, zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania. Wartość bilansowa wyżej wymienionych instrumentów jest zbliżona do ich wartości godziwej z uwagi na ich krótkoterminowy charakter.
• Zobowiązania z tytułu kredytów i leasingu. Wartość księgowa netto wyżej wymienionych instrumentów jest zbliżona do ich wartości godziwej z uwagi na zmienny charakter ich oprocentowania oparty na stopach rynkowych.

Do oszacowania wartości godziwej instrumentów finansowych posiadanych przez Grupę zastosowano poziom 2 wyceny.

23. Leasing operacyjny (do 2018 roku)

Umowy leasingu operacyjnego, w których Grupa jest leasingobiorcą

Płatności z tytułu nieodwoływanych umów leasingu operacyjnego kształtują się w sposób przedstawiony poniżej:

	2018
Do roku	1 108,5
1 do 5 lat	741,3
	1 849,8

Jednostka Dominująca oraz jednostki zależne są stronami umów najmu środków transportu zakwalifikowanych jako leasing operacyjny. Opłaty z tytułu najmu są stałe i płatne w okresie od 2-3 lat. Ponadto, Jednostka Dominująca oraz jednostki zależne zawarły umowy najmu powierzchni magazynowej i/lub biurowej na czas nieokreślony.

Płatności ujęte w kosztach

	2018
Opłaty leasingowe	1 882,1

Leasing (od 2019 roku)

Grupa nie ujmuje zobowiązań z tytułu leasingów krótkoterminowych oraz leasingów, w odniesieniu do których bazowy składnik aktywów ma niską wartość. W 2019 roku koszty z tego tytułu wyniosły 30,6 tys. zł.

24. Transakcje z podmiotami powiązanymi

a) Wartość rozrachunków z jednostkami powiązanymi

Na dzień 31 grudnia 2019 r. i 31 grudnia 2018 r., poza jednostkami zależnymi objętymi konsolidacją pełną, dla których rozrachunki zostały wyłączone z niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, nie wystąpiły w Grupie inne rozrachunki z podmiotami powiązanymi.

b) Wartość transakcji z jednostkami powiązanymi

W okresie sprawozdawczym Grupa, poza jednostkami zależnymi objętymi konsolidacją pełną dla których transakcje zostały wyłączone z niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, nie posiadała innych jednostek powiązanych.

c) Transakcje z kadrą kierowniczą

Wynagrodzenia wypłacone lub należne członkom Zarządu i Rady Nadzorczej

Wynagrodzenia brutto członków Zarządu Jednostki Dominującej w 2019 r. wyniosły 2 578,9 tys. zł (w 2018 r. 2 159,7 tys. zł), w tym 770,8 tys. zł z tytułu premii za 2018 r. (na które na dzień 31 grudnia 2018 r. była utworzona odpowiednia rezerwa) i dotyczyły krótkoterminowych świadczeń pracowniczych. Ponadto na dzień 31 grudnia 2019 r. utworzono rezerwę na spodziewane premie dla Zarządu Jednostki Dominującej w wysokości 1 616,7 tys. zł.

Wynagrodzenia brutto członków Zarządów jednostek zależnych w 2019 r. wyniosły 961,2 tys. zł (w 2018 r. 1 018,7 tys. zł) i dotyczyły krótkoterminowych świadczeń pracowniczych.

Wynagrodzenie brutto Rady Nadzorczej Jednostki Dominującej, w tym członków Komitetu Audytu wyniosło 472,8 tys. zł (w 2018 r. 448,0 tys. zł).

Pożyczki udzielone członkom Zarządów i organów nadzoru

W 2019 r. i 2018 r. nie udzielono żadnych pożyczek członkom Zarządów i Rad Nadzorczych spółek Grupy Kapitałowej oraz ich małżonkom, krewnym lub powinowatym w linii prostej do drugiego stopnia lub związanym z tytułu opieki, przysposobienia lub kurateli z osobami zarządzającymi lub będącymi w organach nadzorczych jednostki dominującej lub spółek Grupy Kapitałowej, w których są znaczącymi udziałowcami (akcjonariuszami lub wspólnikami). Spółki tworzące Grupę Kapitałową nie udzielały też powyższym osobom zaliczek, gwarancji czy poręczeń.

25. Aktywa i zobowiązania warunkowe i gwarancje

a) Aktywa i zobowiązania warunkowe

W 2016 r. Jednostka Dominująca otrzymała decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie z dnia 6 października 2016 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2014. W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego stwierdzono, że Jednostka Dominująca nieprawidłowo zadeklarowała podatek dochodowy od osób prawnych za 2014 r. z powodu zawyżenia kosztów uzyskania przychodów w związku z zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości znaków towarowych przejętych w procesie połączenia spółek. W związku z powyższym Urząd Kontroli Skarbowej ("UKS") naliczył dodatkowe zobowiązanie podatkowe za rok 2014 w kwocie 1 139,7 tys. zł plus odsetki.

Zarząd Jednostki Dominującej nie zgadzał się ze stanowiskiem przedstawionym w decyzji UKS. W 2016 r. od powyższej decyzji Jednostka Dominująca złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie jako organu wyższej instancji w postępowaniu administracyjnym.

W dniu 21 lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("DIAS") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja DIAS jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku postępowania. W związku z otrzymaniem powyższej decyzji, w dniu 1 sierpnia 2017 r. Jednostka Dominująca uregulowała dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 1 350,4 tys. zł, w tym odsetki w kwocie 210,7 tys. zł. Zarząd Jednostki Dominującej nie zgadzał się ze stanowiskiem przedstawionym w decyzji UKS i z treścią decyzji organu wyższej instancji, w związku z czym od powyższych decyzji Jednostka Dominująca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Jednostki Dominującej na decyzję DIAS z lipca 2017 r. W związku z tym, że stanowisko Zarządu nie uległo zmianie, w lutym 2018 r. Jednostka Dominująca złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W ocenie Zarządu Jednostki Dominującej, popartej konsultacjami z doradcami podatkowymi i prawnymi oraz w oparciu o analizę orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnych sprawach podatkowych, pomimo niepewności co do ostatecznego rozstrzygnięcia tej kwestii, na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego ostateczne uchylenie decyzji w procesie sądowym jest bardziej prawdopodobne niż nie, w związku z czym w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za okres kończący się 31 grudnia 2018 r. Jednostka Dominująca nie rozpoznała żadnych rezerw na dodatkowe zobowiązania podatkowe za lata 2015-2017 wynikające z zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości znaków towarowych.

Niemniej jednak w związku z prowadzonym od lipca 2019 roku postępowaniem kontrolnym w Jednostce Dominującej w przedmiocie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania dochodów osiągniętych odpowiednio za lata 2015, 2016 orz 2017 na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz wobec trwającego postępowania sądowego za rok 2014, pośrednio dotyczącego prowadzonego obecnie postępowania kontrolnego, Zarząd Jednostki Dominującej podjął decyzję o rozpoznaniu rezerwy na dodatkowe zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego. Szczegóły dotyczące rozpoznania dodatkowego zobowiązania podatkowego zostały szerzej opisane w nocie 20.

Ponadto, w związku z uregulowaniem przez Jednostkę Dominującej dodatkowego zobowiązania podatkowego za rok 2014, zapłacona kwota w odniesieniu do danych ujętych za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2018 r. skutkowała rozpoznaniem (pozabilansowego) aktywa warunkowego do czasu rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu sądowym. W wyniku zastosowania z dniem 1 stycznia 2019 roku nowych regulacji w oparciu o interpretację Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej KIMSF 23 Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu aktywo warunkowe wynikające z zapłaty w 2017 r. dodatkowego zobowiązania podatkowego za 2014 r., opisane powyżej nie było już traktowane jako pozabilansowe aktywo warunkowe, lecz zostało ujęte w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy jako należność z tytułu podatku dochodowego. Wpływ zmian został szerzej opisany w nocie 4 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Na dzień 31 grudnia 2019 r. Grupa nie posiadała innych zobowiązań i aktywów warunkowych.

b) Gwarancje

Na dzień 31 grudnia 2019 r. Grupa posiadała następującą gwarancję:

mBank S.A. udzielił Jednostce Dominującej gwarancji, która stanowi zabezpieczenie zobowiązań Jednostki Dominującej dotyczących długów celnych, podatków i innych opłat w sprawach celnych do łącznej kwoty 225,0 tys. zł. (w 2018 r. 725,0 tys. zł).

26. Zdarzenia po dniu sprawozdawczym

W dniu 23 stycznia 2020 r. Vladimír Šild złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji Wiceprezesa Zarządu Jednostki Dominującej oraz jednostek zależnych ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2020 r. Szczegóły dotyczące złożonej rezygnacji zostały opisane w Sprawozdaniu Zarządu Grupy.

Skutki ogłoszonej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) pandemii koronawirusa COVID-19 i związane z tym działania podejmowane aktualnie przez administrację rządową Polski oraz innych krajów Unii Europejskiej, z którymi Grupę łączą stosunki gospodarcze, w zakresie ograniczenia działalności niektórych przedsiębiorstw, mogą mieć istotny wpływ na przyszłe wyniki finansowe oraz płynność Grupy.

Wpływ na działalność Grupy mogą mieć dodatkowe środki bezpieczeństwa wprowadzone w państwach będących rynkami operacyjnymi Grupy, w tym m.in. tymczasowe ograniczenie dostępności pracowników związane z umożliwieniem pracy zdalnej dla niektórych funkcji.

Zarząd Jednostki Dominującej podkreśla, że Grupa prowadzi działalność w formule B2B (business-to-business) i na moment przekazania niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego zamówienia realizowane są bez istotnych zakłóceń, niemniej jednak nie można wykluczyć, że przejściowe zamknięcie galerii handlowych na niektórych rynkach oraz ogólne ograniczenie aktywności gospodarczej i konsumenckiej przełożą się na konieczność czasowego wstrzymania obsługi części zamówień.

Jednocześnie Grupa deklaruje, że według stanu na moment przekazania niniejszego sprawozdania finansowego brak istotnych zakłóceń w zakresie ciągłości dostaw towarów i komponentów do Spółki oraz spółek należących do Grupy.

Zarząd Jednostki Dominującej wyjaśnia, iż na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie jest w stanie precyzyjne oszacować rozmiaru oraz wpływu pandemii koronawirusa COVID-19 na wyniki finansowe oraz płynność Grupy. Zarząd Jednostki Dominującej na bieżąco analizuje sytuację związaną z pandemią w krajach, w których Spółka lub podmioty należące do Grupy prowadzą działalność.

Po dniu sprawozdawczym nie wystąpiły inne niż opisane powyżej istotne zdarzenia, które wymagałyby ujawnienia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2019 r.

27. Zarządzanie kapitałami

Podstawowym założeniem polityki Grupy w zakresie zarządzania kapitałami jest utrzymanie silnej bazy kapitałowej, która będzie podstawą zaufania ze strony inwestorów, kredytodawców oraz rynku i która zapewni przyszły rozwój działalności. Grupa monitoruje wskaźniki rentowności kapitału oraz wskaźniki relacji kapitału własnego do zobowiązań.

Celem Grupy jest osiągnięcie zwrotu z kapitału, który jest satysfakcjonujący dla akcjonariuszy.

Jednostka Dominująca podlega regulacji wynikającej z art. 396 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych, który wymaga przekazania na kapitał zapasowy spółki akcyjnej co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego.

W trakcie roku obrotowego nie było zmian w polityce Grupy dotyczącej zarządzania kapitałami.

28. Raportowanie segmentów działalności

Zgodnie z MSSF 8 Segmenty operacyjne w niniejszym rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym ujmowane są informacje o segmentach działalności, które zarządzający używają przy podejmowaniu decyzji operacyjnych. Segmenty operacyjne to elementy składowe jednostki, dla których dostępna jest oddzielna informacja finansowa, regularnie oceniana przez osoby podejmujące kluczowe decyzje odnośnie alokacji zasobów i oceniające działalność Grupy.

Segmenty sprawozdawcze Grupy Ferro, to duże grupy produktów różniących się między sobą ich zastosowaniem u klienta. Podlegają one odrębnemu zarządzaniu, ponieważ każda z tych grup wymaga stosowania odmiennych materiałów i technologii produkcji oraz różnych strategii marketingowych.

Zarząd Grupy po dokonaniu przeglądu produktów prezentowanych w segmentach sprawozdawczych oraz ich uporządkowaniu w ramach grup produktowych spółek Grupy podjął decyzję o dostosowaniu segmentów sprawozdawczych i ich nazw do głównych kategorii produktów stosowanych w działalności Grupy należących do armatury sanitarnej i instalacyjnej oraz relokacji części grup asortymentowych z segmentu "Pozostałe". Segment sprawozdawczy "Baterie i akcesoria" otrzymuje nowe brzmienie "Armatura sanitarna", segment "Armatura instalacyjna" oraz "Pozostałe" zachowują swoją nazwę. W ramach segmentu "Armatura sanitarna" obecnie ujmuje się produkty prezentowane dotychczas w segmencie "Baterie i akcesoria" oraz część produktów relokowanych z segmentu "Pozostałe", przeniesieniu podlegały m. innymi natryski oraz zlewy. Do istniejącego segmentu "Armatura instalacyjna" relokowano dodatkowo część produktów ujętych uprzednio w segmencie "Pozostałe" należą do nich miedzy innymi naczynia przeponowe, grzejniki i akcesoria do grzejników.

Dostosowanie i relokacja pomiędzy segmentami służy skuteczniejszej kontroli i uzyskaniu niezbędnych informacji zarządczych.

Wpływ zmian w poszczególnych segmentach został zaprezentowany poniżej.

W wyniku wprowadzonych zmian Grupa wyodrębnia dwa segmenty sprawozdawcze:

• Armatura sanitarna (poprzednio: baterie i akcesoria),
• Armatura instalacyjna.

Dodatkowo Grupa prezentuje przychody z tytułu umów z klientami w podziale na kategorie dotyczące kanałów dystrybucji. Grupa prowadzi dystrybucję swoich produktów za pośrednictwem dwóch kanałów: "tradycyjnego" obejmującego głównie hurtownie, oraz "nowoczesnego" obejmującego sieci specjalistycznych sklepów wielkopowierzchniowych.

Segmenty sprawozdawcze, które nie przekroczyły progów ilościowych, prezentowane są w kategorii "Pozostałe segmenty" i obejmują następujące rodzaje działalności będące źródłem przychodów Grupy: obce marki, których Grupa jest dystrybutorem na Polskę (marki własne Odbiorców Grupy), program ogród, oraz inne produkty.

Ocena poszczególnych segmentów operacyjnych jest dokonywana do poziomu kosztu wytworzenia sprzedanych produktów/kosztu własnego sprzedanych towarów i materiałów. Decyzje biznesowe dotyczące przychodów i kosztów z pozostałej działalności operacyjnej oraz działalności finansowej są podejmowane na poziomie Grupy, bez przypisywania ich do poszczególnych segmentów.

Grupa nie analizuje poszczególnych aktywów i zobowiązań z podziałem na segmenty, ponieważ te same aktywa i zobowiązania są zaangażowane w poszczególnych segmentach. Informacje o wartości aktywów i zobowiązań w poszczególnych segmentach nie są przekazywane regularnie do osób zarządzających.

Informacje o przychodach wraz z ich podziałem na kategorie (kanały dystrybucji) oraz zysku segmentów sprawozdawczych, ich uzgodnienie ze skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym Grupy oraz informacje o segmentach w okresie porównawczym 2018 r. (okres porównywalny przedstawiono w układzie historycznym oraz przekształconym uwzględniającym zmiany zasad prezentacji) przedstawia poniższe zestawienie:

	GRUPA FERRO
	01.01.2019 -31.12.2019
	SEGMENTY
	Armatura sanitarna	Armatura instalacyjna	SUMA SEGMENTÓW	Pozostałe segmenty	RAZEM
			SPRAWOZDAWCZ YCH
Sprzedaż klientom zewnętrznym	277 001,2	167 359,9	444 361,1	6 896,2	451 257,3
Przychody za sprzedaży	107 213,3	11 694,0	118 907,3	5,4	118 912,7
produktów
Tradycyjny kanał dystrybucji	73 006,3	11 271,8	84 278,1	2,6	84 280,7
Nowoczesny kanał dystrybucji	34 207,0	422,2	34 629,2	2,8	34 632,0
Przychody ze sprzedaży	169 787,9	155 665,9	325 453,8	6 569,0	332 022,8
towarów

Tradycyjny kanał dystrybucji	77 598,6	134 197,9	211 796,5	2 806,6	214 603,1
Nowoczesny kanał dystrybucji	92 189,3	21 468,0	113 657,3	3 762,4	117 419,7
Przychody za sprzedaży usług	-	-	-	321,8	321,8
Sprzedaż między segmentami	-	-	-	-	-
Koszty segmentów	(177 660,4)	(121 190,9)	(298 851,3)	(4 605,5)	(303 456,8)
Zysk segmentu	99 340,8	46 169,0	145 509,8	2 290,7	147 800,5
Pozostałe przychody					2 251,20
Nieprzypisane koszty całej Grupy					(89 449,9)
Zysk na działalności operacyjnej					60 601,8
Przychody finansowe					12,0
Koszty finansowe					(6 597,4)
Zysk przed opodatkowaniem					54 016,4
Podatek dochodowy					(14 016,0)
Zysk netto					40 000,4

Segmenty za okres porównawczy po zmianie zasad prezentacji:

	GRUPA FERRO 01.01.2018 -31.12.2018
	Armatura sanitarna	SEGMENTY Armatura instalacyjna	SUMA SEGMENTÓW SPRAWOZDAWCZ YCH	Pozostałe segmenty	RAZEM
Sprzedaż klientom zewnętrznym	241 545,3	157 017,3	398 562,6	7 008,1	405 570,7
Przychody za sprzedaży produktów	96 205,5	8 059,2	104 264,7	9,2	104 273,9
Tradycyjny kanał dystrybucji	67 894,3	7 912,2	75 806,5	8,8	75 815,3
Nowoczesny kanał dystrybucji	28 311,2	147,0	28 458,2	0,4	28 458,5
Przychody ze sprzedaży towarów	145 339,8	148 958,1	294 297,9	6 604,2	300 902,1
Tradycyjny kanał dystrybucji	67 946,2	128 791,0	196 737,2	2 600,7	199 337,9
Nowoczesny kanał dystrybucji	77 393,6	20 167,1	97 560,7	4 003,5	101 564,2
Przychody za sprzedaży usług	-	-	-	394,7	394,7
Sprzedaż między segmentami	-	-	-	-	-
Koszty segmentów	(156 644,2)	(114 010,8)	(270 655,0)	(4 818,3)	(275 473,3)
Zysk segmentu	84 901,1	43 006,5	127 907,6	2 189,8	130 097,4
Pozostałe przychody					1 889,4
Nieprzypisane koszty całej Grupy					(78 429,0)
Zysk na działalności operacyjnej					53 557,8
Przychody finansowe					4,5
Koszty finansowe					(6 740,2)
Zysk przed opodatkowaniem					46 822,1
Podatek dochodowy					(9 112,7)
Zysk netto					37 709,4

Segmenty za okres porównawczy przed zmianą zasad prezentacji:

	GRUPA FERRO
	01.01.2018 -31.12.2018
	Baterie i	Armatura	SUMA	Pozostałe	RAZEM
	akcesoria	instalacyjna	SEGMENTÓW	segmenty
			SPRAWOZDAWCZ YCH
Sprzedaż klientom zewnętrznym	220 821,1	146 285,7	367 106,8	38 463,9	405 570,7
Przychody za sprzedaży	92 996,1	8 059,2	101 055,3	3 218,6	104 273,9
produktów
Tradycyjny kanał dystrybucji	65 626,4	7 912,2	73 538,6	2 276,8	75 815,4
Nowoczesny kanał dystrybucji	27 369,7	147,0	27 516,7	941,8	28 458,5
Przychody ze sprzedaży	127 825,0	138 226,5	266 051,5	34 850,6	300 902,1
towarów
Tradycyjny kanał dystrybucji	55 524,8	122 783,9	178 308,7	21 029,2	199 337,9
Nowoczesny kanał dystrybucji	72 300,2	15 442,6	87 742,8	13 821,4	101 564,2
Przychody za sprzedaży usług	-	-	-	394,7	394,7
Sprzedaż między segmentami	-	-	-	-	-
Koszty segmentów	(144 600,4)	(105 726,6)	(250 327,0)	(25 146,3)	(275 473,3)
Zysk segmentu	76 220,7	40 559,1	116 779,8	13 317,5	130 097,4
Pozostałe przychody					1 889,4
Nieprzypisane koszty całej Grupy					(78 429,0)
Zysk na działalności operacyjnej					53 557,8
Przychody finansowe					4,5
Koszty finansowe					(6 740,2)
Zysk przed opodatkowaniem					46 822,1
Podatek dochodowy					(9 112,7)
Zysk netto					37 709,4

W poniższej tabeli zaprezentowano informacje w podziale na obszary geograficzne, dla których przychód jest ustalany według kryterium lokalizacji siedziby klientów.

		GRUPA FERRO
				Obszary geograficzne 01.01.2019 -31.12.2019
	tys. PLN
				GRUPA FERRO
	Polska	Czechy	Słowacja	Rumunia	Węgry	Pozostałe kraje	RAZEM
Przychody ze	167 971,6	104 215,9	41 457,0	90 008,0	13 277,1	34 327,7	451 257,3

52

sprzedaży

	GRUPA FERRO
	Obszary geograficzne 01.01.2018 -31.12.2018
tys. PLN
	GRUPA FERRO
Polska	Czechy	Słowacja	Rumunia	Węgry	Pozostałe kraje	RAZEM
154 968,3	99 427,6	36 864,3	76 694,7	10 098,3	27 517,5	405 570,7

W roku obrotowym kończącym się w dniu 31 grudnia 2019 r. jak również kończącym się w dniu 31 grudnia 2018 r. nie wystąpiła znacząca koncentracja przychodów dla indywidualnych klientów (sprzedaż do pojedynczych klientów nie przekroczyła 10% przychodów ze sprzedaży Grupy).

Rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy na dzień 31 grudnia 2019 r. zlokalizowane w Polsce miały wartość odpowiednio 22 488,1 tys. zł oraz 767,7 tys. zł (2018 r. 19 424,6 tys. zł oraz 748,8 tys. zł.) Rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne o wartości na dzień 31 grudnia 2019 r. odpowiednio 16 810,6 tys. zł oraz 160 449,2 tys. zł (2018 r. 15 356,4 tys. zł oraz 156 866,3 tys. zł) są zlokalizowane za granicą, głównie w Czechach.

Skawina, 30 marca 2020 r.