Erbud S.A.

2594006DOIYZFLCUVQ09 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ext:SharePremiumAndStatutoryReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ext:SharePremiumAndStatutoryReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ext:SharePremiumAndStatutoryReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ext:SharePremiumAndStatutoryReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ext:SharePremiumAndStatutoryReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ifrs-full:CapitalReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ifrs-full:CapitalReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ifrs-full:CapitalReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ifrs-full:CapitalReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:CapitalReserveMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 2594006DOIYZFLCUVQ09 2021-12-31 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-12-31 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-12-31 iso4217:PLN 2594006DOIYZFLCUVQ09 2022-01-01 2022-12-31 2594006DOIYZFLCUVQ09 2023-01-01 2023-12-31 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z WYNIKU Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 DZIAŁALNOŚĆ KONTYNUOWANA Nota 4.2.-4.3. Przychody ze sprzedaży dóbr i usług 3 234 363 3 855 649 Nota 4.2., 4.4. Koszty sprzedanych dóbr i usług 3 025 252 3 633 500 Zysk brutto ze sprzedaży 209 111 222 149 Nota 4.4. Koszty sprzedaży 15 490 13 259 Nota 4.4. Koszty ogólnego zarządu 195 287 180 780 w tym: koszty związane z odszkodowaniem Millennium 13 067 - Nota 4.6. Pozostałe przychody operacyjne - odszkodowanie Millennium 51 384 - Nota 4.6. Pozostałe przychody operacyjne 17 522 11 508 Nota 4.6. Pozostałe koszty operacyjne - odszkodowanie Modlin 16 698 - Nota 4.6. Pozostałe koszty operacyjne 8 255 7 652 Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów z klientami (22 200) (11 108) Nota 4.2. Zysk z działalności operacyjnej 20 087 20 858 Udział w zyskach/ (stratach) netto wycenianych metodą praw własności 1 110 (1 451) Przychody finansowe - odsetki od odszkodowania Millennium 60 929 - Nota 4.7. Przychody finansowe 16 743 14 832 Nota 4.7. Koszty finansowe 48 395 35 855 Nota 4.2. Zysk/(strata) brutto 50 474 (1 616) Nota 4.8. Podatek dochodowy 27 179 (12 610) Zysk netto za okres obrotowy 23 295 10 994 Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 10 003 8 291 Udziałowcom niekontrolującym 13 292 2 703 SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z POZOSTAŁYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Skonsolidowana strata/ zysk netto 23 295 10 994 Różnice kursowe z przeliczenia sprawozdań jednostek zagranicznych (3 347) 1 174 Całkowite dochody (z uwzględnieniem efektu podatkowego) podlegające przeklasyfikowaniu do wyniku (3 347) 1 174 Całkowite dochody za okres obrotowy 19 948 12 168 Przypadające: Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 7 142 9 456 Udziałowcom niekontrolującym 12 806 2 712 2 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ 31.12.2023 31.12.2022 AKTYWA 1 973 833 2 016 268 Nota 6.2. Wartość firmy 40 217 41 588 Nota 6.1. Wartości niematerialne 13 605 13 546 Nota 6.1. Rzeczowe aktywa trwałe 233 900 229 776 Nota 6.11. Inwestycje ujmowane metodą praw własności 53 998 52 888 Nota 5.1. Aktywa finansowe 16 734 13 823 Nota 4.8. Aktywa z tytułu podatku odroczonego 109 150 82 358 Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje 9 296 8 576 Aktywa trwałe 476 900 442 555 Nota 6.4. Zapasy 139 664 160 239 Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje 30 815 23 455 Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa 455 336 431 013 Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług 479 533 651 583 Nota 6.5. Należności z tytułu podatku dochodowego i VAT 23 715 68 378 Nota 6.5. Pozostałe należności 42 618 23 158 Nota 5.1. Aktywa finansowe 9 951 9 428 Nota 3.7. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 263 119 163 961 Nota 3.7. Środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT 44 186 35 338 Nota 6.6. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 7 996 7 160 Aktywa obrotowe 1 496 933 1 573 713 PASYWA 1 973 833 2 016 268 Nota 3.1. Kapitał podstawowy 1 193 1 210 Kapitał zapasowy 281 353 262 074 Nota 3.1. Akcje własne - (20 000) Kapitał rezerwowy 104 346 124 319 Różnice kursowe z przeliczenia jednostki zagranicznej 3 784 6 645 Zyski zatrzymane 146 867 166 633 Kapitał własny akcjonariuszy Jednostki Dominującej 537 543 540 881 Kapitał udziałowców niekontrolujących 137 403 124 597 Kapitał własny 674 946 665 478 Nota 3.2.-3.5. Zadłużenie 178 157 189 407 Nota 6.7. Rezerwy 21 921 22 062 Nota 4.8. Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego 15 804 15 274 Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje 16 986 16 866 Zobowiązania długoterminowe 232 868 243 609 Nota 3.2.-3.5. Zadłużenie 61 280 123 168 Nota 6.7. Rezerwy 48 623 34 340 Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje 148 004 154 169 Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - pasywa 387 717 245 957 Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 280 620 443 402 Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego i VAT 51 358 29 798 Nota 6.9. Pozostałe zobowiązania 88 417 76 347 Zobowiązania krótkoterminowe 1 066 019 1 107 181 3 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 oraz za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Kapitał podstawowy Akcje własne Kapitał zapasowy Kapitał rezerwowy Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych Zyski zatrzymane Razem Kapitał udziałowców niekontrolujących Kapitał własny Stan na 1 stycznia 2022 r. 1 240 (70 000) 207 074 71 552 5 480 337 521 552 867 131 866 684 733 Wynik netto za okres - - - - - 8 291 8 291 2 703 10 994 Całkowite dochody za okres obrotowy - - - - 1 165 - 1 165 9 1 174 Łączne całkowite dochody - - - - 1 165 8 291 9 456 2 712 12 168 Dywidenda - - - - - (447) (447) - (447) Przeniesienie wyniku netto z roku poprzedniego na zyski zatrzymane - - 100 000 77 737 - (177 737) - - - Rozliczenie wykupu akcji własnych przez Spółkę zależną w Grupie - - - - - 28 610 28 610 (9 981) 18 629 Obniżenie kapitału podstawowego (30) 70 000 (45 000) (24 970) - - - - - Wykup i umorzenie udziałów w spółce zależnej - - - - - 395 395 - 395 Nabycie akcji własnych - (20 000) - - - - (20 000) - (20 000) Nabycie akcji własnych przez Spółkę zależną w Grupie - - - - - (30 000) (30 000) - (30 000) Stan na 31 grudnia 2022 r. 1 210 (20 000) 262 074 124 319 6 645 166 633 540 881 124 597 665 478 Stan na 1 stycznia 2023 r. 1 210 (20 000) 262 074 124 319 6 645 166 633 540 881 124 597 665 478 Wynik netto za okres - - - - - 10 003 10 003 13 292 23 295 Całkowite dochody za okres obrotowy - - - - (2 861) - (2 861) (486) (3 347) Łączne całkowite dochody - - - - (2 861) 10 003 7 142 12 806 19 948 Dywidenda - - - - - (10 490) (10 490) - (10 490) Przeniesienie wyniku netto z roku poprzedniego - - 19 279 - - (19 279) - - - Rejestracja umorzenia akcji własnych (17) 20 000 - (19 983) - - - - - Pozostałe - - - 10 - - 10 - 10 Stan na 31 grudnia 2023 r. 1 193 - 281 353 104 346 3 784 146 867 537 543 137 403 674 946 4 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ Wynik brutto 50 474 (1 616) Nota 4.2. Amortyzacja 36 934 33 128 Nota 4.7. Straty z tytułu różnic kursowych (10 563) (4 333) Nota 4.7. Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy) (33 334) 16 982 Nota 6.10 Pozostałe korekty niepieniężne 9 590 (7 011) Wpływy z tytułu odsetek związanych z uzyskanym odszkodowaniem Millennium 60 929 - Nota 4.8. Zapłacony podatek dochodowy (42 209) (29 758) Nota 6.10 Zmiana stanu kapitału obrotowego 185 291 (143 017) Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej 257 112 (135 625) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Nota 5.1.2. Wpływy z tytułu spłat udzielonych pożyczek 7 578 2 708 Nota 6.10. Wpływy pozostałe 5 835 30 890 Nota 6.1. Wydatki na nabycie rzeczowych aktywów trwałych (22 747) (54 202) Nota 5.1.2. Wydatki z tytułu udzielonych pożyczek (9 977) (972) Wydatki na nabycie udziałów w spółkach (13 864) (30 586) Wydatki pozostałe (37) (39) Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej (33 212) (52 201) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ Nota 3.2. Wpływy z tytułu zaciągniętego zadłużenia - kredyty i pożyczki 24 375 149 231 Wpływy pozostałe - 209 Nota 3.2. Wydatki z tytułu spłaty zadłużenia kredytowego - kapitał (94 436) (86 555) Nota 3.2. Wydatki z tytułu spłaty zadłużenia leasingowego - kapitał (15 861) (24 174) Nota 3.2. Wydatki z tytułu spłaty zadłużenia - odsetki (28 330) (18 593) Wypłata dywidend (10 490) (500) Nota 3.1. Nabycia akcji własnych - (30 977) Wydatki pozostałe - (64) Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej (124 742) (11 423) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO 99 158 (199 249) Środki pieniężne na początek okresu 163 961 363 210 Środki pieniężne na koniec okresu 263 119 163 961 5 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 1.INFORMACJE OGÓLNE7 1.1.WPROWADZENIE7 1.2.PODSTAWA SPORZĄDZENIA9 1.3.ZASTOSOWANE NOWE I ZMIENIONE STANDARDY I INTERPRETACJE10 2.KONTRAKTY BUDOWLANE13 2.1.PRZYCHODY I KOSZTY Z TYTUŁU KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH14 2.2.NALEŻNOŚCI I ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH - KAUCJE15 2.3.UZGODNIENIE KWOTY Z TYTUŁU NIEZAKOŃCZONYCH KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH16 3.ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIEM17 3.1.ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM17 3.2.ZADŁUŻENIE NETTO19 3.3.ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU KREDYTÓW I POŻYCZEK20 3.4.ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH OBLIGACJI21 3.5.ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU LEASINGU22 3.6.AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIA ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU ZADŁUŻENIA23 3.7.ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY24 4.NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z WYNIKU25 4.1.ALTERNATYWNE MIERNIKI WYNIKÓW25 4.2.SEGMENTY SPRAWOZDAWCZE26 4.3.PRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY30 4.4.KOSZT WŁASNY SPRZEDAŻY30 4.5.KOSZTY ŚWIADCZEŃ PRACOWNICZYCH30 4.6.POZOSTAŁE PRZYCHODY I KOSZTY OPERACYJNE31 4.7.PRZYCHODY I KOSZTY FINANSOWE31 4.8.OPODATKOWANIE32 5.INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM35 5.1.AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE35 5.1.1.AKTYWA FINANSOWE39 5.1.2.AKTYWA FINANSOWE – UDZIELONE POŻYCZKI39 5.2.ZASADY ZARZĄDANIA RYZYKIEM FINANSOWYM40 5.2.1.RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO WALUTOWE40 5.2.2.RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO STÓP PROCENTOWYCH41 5.2.3.RYZYKO KREDYTOWE42 5.2.4.RYZYKO PŁYNNOŚCI44 5.2.5.RYZYKO KLIMATYCZNE45 6.NOTY POZOSTAŁE46 6.1.RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE46 6.1.1.KWOTY ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH ZACIĄGNIĘTYCH W CELU NABYCIA RZECZOWYCH AKTYWÓW TRWAŁYCH50 6.2.WARTOŚĆ FIRMY50 6.3.UTRATA WARTOŚCI AKTYWÓW TRWAŁYCH50 6.4.ZAPASY51 6.5.NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU DOSTAW I USŁUG ORAZ NALEŻNOŚCI POZOSTAŁE52 6.6.POZOSTAŁE AKTYWA52 6.7.REZERWY52 6.8.SPRAWY SPORNE52 6.9.ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU DOSTAW I USŁUG ORAZ ZOBOWIĄZANIA POZOSTAŁE52 6.10.WYJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH52 6.11.STRUKTURA GRUPY52 6.12.TRANSAKCJE Z PODMIOTAMI POWIĄZANYMI57 6.13.ZDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO58 6 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 1. INFORMACJE OGÓLNE 1.INFORMACJE OGÓLNE 1.1.WPROWADZENIE Podmiotem Dominującym Grupy Kapitałowej Erbud S.A. („Grupa”) jest spółka Erbud S.A. („Jednostka Dominująca”), mająca siedzibę w Polsce, w Warszawie, ul. Franciszka Klimczaka nr 1. Jednostka Dominująca została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym 29 listopada 2006 roku pod numerem KRS 0000268667 (Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy KRS). Jednostka Dominująca jest notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie od 2007 roku, wchodzi ‎ w skład indeksu spółek budowlanych WIG Budownictwo. Przedmiotem działalności Grupy są szeroko rozumiane usługi budowlano - montażowe wykonywane w systemie generalnego wykonawstwa w kraju i za granicą oraz usługi dewelopmentu projektów OZE i usługi serwisowe dla przemysłu. Ponadto Erbud S.A. pełni w Grupie rolę centrum zarządzającego, doradczego i finansowego. Grupa działa na rynku polskim oraz na rynkach innych krajów Unii Europejskiej. Czas trwania Jednostki Dominującej i jednostek wchodzących w skład Grupy jest nieoznaczony. W skład Zarządu Jednostki Dominującej na dzień 31.12.2023 r. oraz na dzień podpisania niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego wchodzą: Dariusz Grzeszczak – Prezes Zarządu Agnieszka Głowacka – Wiceprezes Zarządu Jacek Leczkowski – Wiceprezes Zarządu W skład Rady Nadzorczej Jednostki Dominującej na dzień 31.12.2023 r. oraz na dzień podpisania niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego wchodzą: Gabriel Główka Albert Durr Michał Otto Janusz Reiter Michał Wosik Roland Bosch Beata Jarosz Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Erbud S.A. publikowane jest na stronie Giełdy Papierów Wartościowych w części Raporty Spółek ESPI/EBI. 7 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 1. INFORMACJE OGÓLNE Szczegółową strukturę Grupy zamieszczono w nocie 6.11. Powyższa grafika pokazuje udział Erbud S.A. ‎ w poszczególnych spółkach z GK Erbud S.A. na dzień 31.12.2023 r. 8 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 1. INFORMACJE OGÓLNE 1.2.PODSTAWA SPORZĄDZENIA Stwierdzenie o zgodności z MSR Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy na 31 grudnia 2023 r. sporządzone zostało zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez Unię Europejską (dalej: „MSSF”). Skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest przedstawione w złotych polskich („PLN”), a wszystkie wartości podane są w tysiącach. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone według zasady kosztu historycznego, a inwestycje w jednostkach współzależnych i stowarzyszonych wyceniane są metodą praw własności. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd w dniu 26 marca 2024 r. Kontynuacja działalności Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Grupę. Wpływ konfliktu w Ukrainie Po inwazji Rosji na Ukrainę zarówno cały świat, jak i Polska, stanęły w obliczu kryzysu paliwowego oraz słabnących giełd ‎ i walut krajów ościennych. Ceny surowców i ich dostępność stały się dużo większym problemem w branży budowlanej niż zagrożenia związane z COVID-19. Zarząd na bieżąco monitoruje wpływ sytuacji polityczno-gospodarczej w Ukrainie i w Rosji oraz w Białorusi na działalność Grupy. Od momentu wybuchu wojny mamy do czynienia ze wzrostem cen materiałów budowlanych i robocizny na rynku polskim. Grupa na bieżąco uwzględnia ryzyko wzrostu cen materiałów i robocizny w przygotowywanych kalkulacjach. Zarząd podejmuje działania w celu zmniejszenia wpływu szoku cenowego spowodowanego konfliktem w Ukrainie, takie jak dywersyfikacja działalności pod kątem geograficznym, jak i segmentowym, jednocześnie negocjując warunki kontraktów ze zleceniodawcami. Wycena do wartości godziwej W wycenie do wartości godziwej składnika aktywów lub zobowiązania Grupa bierze pod uwagę właściwości danego składnika aktywów lub zobowiązań, jeżeli uczestnicy rynku biorą te cechy pod uwagę przy wycenie aktywów lub zobowiązań na dzień wyceny. Grupa klasyfikuje zasady pomiaru wartości godziwej wykorzystując hierarchię wartości godziwej odzwierciedlającą wagę danych źródłowych wykorzystywanych do wyceny, zgodną z zapisami MSSF 13. Na poszczególne dni bilansowe Grupa nie posiada pozycji wycenianych do wartości godziwej, lecz ujawnia wartość godziwą w odniesieniu do pozycji wycenianych według zamortyzowanego kosztu. Przeliczanie pozycji w walutach obcych Pozycje zawarte w sprawozdaniu finansowym wycenia się w walucie podstawowego środowiska gospodarczego, w którym jednostka prowadzi działalność („waluta funkcjonalna”). Walutą funkcjonalną spółek polskich w Grupie jest PLN, a spółek niemieckich EUR, zaś walutą prezentacji sprawozdań finansowych jest złoty polski (PLN). Transakcje w walutach obcych wykazuje się w księgach na moment początkowego ujęcia w wartości przeliczonej na złote według kursu średniego NBP z dnia transakcji. Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane na złote polskie przy zastosowaniu obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są odpowiednio w pozycji przychodów (kosztów) finansowych lub - w przypadkach określonych zasadami (polityką) rachunkowości - kapitalizowane ‎ w wartości aktywów. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według kosztu historycznego wyrażonego w walucie obcej są wykazywane po kursie historycznym z dnia transakcji. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej są przeliczane po kursie z dnia dokonania wyceny do wartości godziwej. 9 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 1. INFORMACJE OGÓLNE 1.3.ZASTOSOWANE NOWE I ZMIENIONE STANDARDY I INTERPRETACJE Zastosowane nowe i zmienione standardy i interpretacje: W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zastosowano po raz pierwszy następujące nowe standardy oraz zmiany do obowiązujących standardów, które weszły w życie w 2023 r.: a)MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” oraz zmiany do MSSF 17 MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” został wydany przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości ‎ 18 maja 2017 r., natomiast zmiany do MSSF 17 opublikowano 25 czerwca 2020 r. MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe zastąpił obowiązujący dotychczas MSSF 4, który zezwalał na różnorodną praktykę w zakresie rozliczania umów ubezpieczeniowych. Nowy standard zasadniczo zmienia rachunkowość wszystkich podmiotów, które zajmują się umowami ubezpieczeniowymi i umowami inwestycyjnymi; niemniej jednak zakres standardu nie jest ograniczony jedynie do firm ubezpieczeniowych, a umowy zawierane przez podmioty inne niż firmy ubezpieczeniowe mogą także zawierać element spełniający definicję umowy ubezpieczeniowej (jak zdefiniowano ‎ w MSSF 17). b)Zmiana do MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” Zmiana dotyczy wymogów przejściowych w związku z zastosowaniem po raz pierwszy MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” oraz MSSF 9 „Instrumenty finansowe”. Celem zmiany jest zapewnienie użyteczności informacji finansowych dla inwestorów w okresie pierwszego zastosowania nowego standardu wprowadzając określone uproszczenia w odniesieniu do prezentacji danych porównawczych. Zmiana dotyczy wyłącznie zastosowania nowego standardu MSSF 17 i nie ma wpływu na żadne inne wymogi zawarte ‎ w MSSF 17. c)Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” oraz wytyczne Rady MSSF w zakresie ujawnień dotyczących polityk rachunkowości w praktyce Zmiana do MSR 1 wprowadza wymóg ujawniania istotnych informacji dotyczących zasad rachunkowości, które zostały zdefiniowane w standardzie. Zmiana wyjaśnia, że informacje na temat polityk rachunkowości są istotne, jeżeli ‎ w przypadku ich braku, użytkownicy sprawozdania finansowego nie byliby w stanie zrozumieć innych istotnych informacji zawartych w sprawozdaniu finansowym. Ponadto, dokonano również zmian wytycznych Rady w zakresie stosowania koncepcji istotności w praktyce, aby zapewnić wytyczne dotyczące stosowania pojęcia istotności do ujawnień dotyczących zasad rachunkowości. d)Zmiany do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów” W 2021 r. Rada opublikowała zmianę do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych ‎ i korygowanie błędów” w zakresie definicji wartości szacunkowych. Zmiana do MSR 8 wyjaśnia, w jaki sposób jednostki powinny odróżniać zmiany zasad rachunkowości od zmian wartości szacunkowych. e)Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy” Zmiany do MSR 12 precyzują, w jaki sposób rozliczać podatek odroczony od transakcji takich jak leasing ‎ i zobowiązania z tytułu wycofania z eksploatacji. Przed zmianą do standardu istniały niejasności co do tego, czy ujęcie równych kwot aktywa i zobowiązania dla celów księgowych (np. początkowe ujęcie leasingu) pozostające bez wpływu na bieżące rozliczenia podatkowe powoduje konieczność ujęcia sald podatku odroczonego czy też zastosowanie ma tzw. zwolnienie z początkowego ujęcia (ang. „initial recognition exemption”), które mówi, że nie ujmuje się sald podatku odroczonego, jeśli ujęcie składnika aktywów lub zobowiązań nie ma wpływu na wynik księgowy lub podatkowy na moment tego ujęcia. Zmieniony MSR 12 reguluje tę kwestię wymagając ujęcia podatku odroczonego w powyższej sytuacji poprzez wprowadzenie dodatkowego zapisu, że zwolnienie z początkowego ujęcia nie ma zastosowania, jeżeli jednostka jednocześnie rozpoznaje składnik aktywów i równoznaczny składnik zobowiązań i każdy z nich tworzy różnice przejściowe. f)Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy”: globalny minimalny podatek dochodowy (Pillar Two) 10 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 1. INFORMACJE OGÓLNE W maju 2023 r. Rada opublikowała zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy” w odpowiedzi na globalne regulacje ‎ w zakresie minimalnego podatku dochodowego Filar II (ang. ”Pillar Two”) wydanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w związku z międzynarodową reformą podatkową. Zmiana do MSR 12 przewiduje czasowe zwolnienie z wymogu ujmowania podatku odroczonego wynikającego z uchwalonego prawa podatkowego, które implementuje modelowe zasady Filaru II. Spółki mogą zastosować wytyczne zmienionego standardu MSR 12 od razu, natomiast dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 r. lub później wymagane jest zamieszczenie określonych ujawnień. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. Wprowadzone standardy w ocenie Zarządu nie mają istotnego wpływu na Grupę. Opublikowane standardy i interpretacje, które jeszcze nie obowiązują i nie zostały wcześniej zastosowane przez Spółkę: W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa nie zdecydowała o wcześniejszym zastosowaniu następujących opublikowanych standardów, interpretacji lub poprawek do istniejących standardów przed ich datą wejścia w życie: a)Zmiana do MSSF 16 „Leasing” We wrześniu 2022 r. Rada zmieniła standard MSSF 16 „Leasing” uzupełniając wymogi dotyczące późniejszej wyceny obowiązania leasingowego w przypadku transakcji sprzedaży i leasingu zwrotnego, w sytuacji, gdy spełnione są kryteria MSSF 15 i gdy transakcję należy ująć jako sprzedaż. Zmiana wymaga od sprzedawcy-leasingobiorcy późniejszej wyceny zobowiązań leasingowych wynikających ‎ z leasingu zwrotnego w taki sposób, aby nie ujmować zysku lub straty związanej z zachowanym prawem do użytkowania. Nowy wymóg ma szczególne znaczenie w przypadku, gdy leasing zwrotny obejmuje zmienne opłaty leasingowe, które nie zależą od indeksu lub stawki, gdyż opłaty te są wyłączone z „płatności leasingowych” w myśl MSSF 16. Zmieniony standard zawiera nowy przykład, który ilustruje zastosowanie nowego wymogu w tym zakresie. Zmiana obowiązuje począwszy od 1 stycznia 2024 r. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zmiana ta nie została jeszcze zatwierdzona przez Unię Europejską. b)Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” W 2020 roku Rada opublikowała zmiany do MSR 1, które wyjaśniają kwestię prezentacji zobowiązań jako długo- i krótkoterminowe. W październiku 2022 r. Rada wydała kolejne poprawki do standardu MSR 1, które adresują kwestię klasyfikacji zobowiązań jako długo- i krótkoterminowe, w odniesieniu do których jednostka zobowiązana jest spełniać określone wymogi umowne tzw. kowenanty. Zmieniony standard MSR 1 stanowi, że zobowiązania są klasyfikowane jako krótko- lub długoterminowe w zależności od praw istniejących na koniec okresu sprawozdawczego. Na klasyfikację nie mają wpływu ani oczekiwania jednostki, ani zdarzenia po dniu sprawozdawczym (na przykład rezygnacja z kowenantu lub jego naruszenie). Opublikowane zmiany obowiązują dla sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się z dniem ‎ 1 stycznia 2024 r. lub po tej dacie. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zmiany te nie zostały jeszcze zatwierdzone przez Unię Europejską. 11 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 1. INFORMACJE OGÓLNE c)Zmiany do MSR 7 „Sprawozdanie z przepływów pieniężnych” i MSSF 7 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji” – ujawnianie informacji na temat umów finansowych z dostawcami (“supplier finance arrangement”) W maju 2023 r. Rada opublikowała zmiany do MSR 7 „Sprawozdanie z przepływów pieniężnych” oraz MSSF 7 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji”. Zmiany do standardów wprowadzają wymogi w zakresie ujawnień na temat umów finansowania dostawców. Zmiany te wymagają ujawnienia specyficznych informacji dotyczących umów finansowych z dostawcami jednostki, aby umożliwić użytkownikom sprawozdań finansowych ocenę wpływu tych umów na zobowiązania i przepływy pieniężne jednostki oraz ekspozycję jednostki na ryzyko płynności. Niniejsze zmiany mają na celu zwiększenie przejrzystości ujawnianych informacji o ustaleniach dokonanych z dostawcami. Zmiany nie wpływają na zasady ujmowania i wyceny, a jedynie na wymogi dotyczące ujawniania informacji. Nowe obowiązki informacyjne będą obowiązywać dla rocznych okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2024 r. lub później. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zmiany te nie zostały jeszcze zatwierdzone przez Unię Europejską. d)Zmiany do MSR 21 “Skutki zmian kursów wymiany walut obcych” W sierpniu 2023 r. Rada opublikowała zmiany do MSR 21 „Skutki zmian kursów wymiany walut obcych”. Wprowadzone zmiany mają ułatwić jednostkom ustalenie, czy dana waluta jest wymienialna na inną walutę oraz oszacowanie natychmiastowego kursu wymiany, w przypadku braku wymienialności danej waluty. Ponadto, zmiany do standardu wprowadzają dodatkowe ujawnienia w przypadku braku wymienialności walut na temat sposobu ustalenia alternatywnego kursu wymiany. Opublikowane zmiany obowiązują dla sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się z dniem 1 stycznia 2025 r. lub po tej dacie. Na dzień sporządzenia niniejszego jednostkowego sprawozdania finansowego, zmiany te nie zostały jeszcze zatwierdzone przez Unię Europejską. e)MSSF 14 „Regulacyjne rozliczenia międzyokresowe” Standard ten pozwala jednostkom, które sporządzają sprawozdanie finansowe zgodnie z MSSF po raz pierwszy ‎ (z dniem 1 stycznia 2016 r. lub po tej dacie), do ujmowania kwot wynikających z działalności o regulowanych cenach, zgodnie z dotychczas stosowanymi zasadami rachunkowości. Dla poprawienia porównywalności, z jednostkami które stosują już MSSF i nie wykazują takich kwot, zgodnie z opublikowanym MSSF 14 kwoty wynikające z działalności ‎ o regulowanych cenach, powinny podlegać prezentacji w odrębnej pozycji, zarówno w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jak i w rachunku zysków i strat oraz sprawozdaniu z innych całkowitych dochodów. Decyzją Unii Europejskiej MSSF 14 nie zostanie zatwierdzony. f)Zmiany do MSSF 10 i MSR 28 dot. sprzedaży lub wniesienia aktywów pomiędzy inwestorem, a jego jednostkami stowarzyszonymi lub wspólnymi przedsięwzięciami Zmiany rozwiązują problem aktualnej niespójności pomiędzy MSSF 10 a MSR 28. Ujęcie księgowe zależy od tego, czy aktywa niepieniężne sprzedane lub wniesione do jednostki stowarzyszonej lub wspólnego przedsięwzięcia stanowią „biznes” (ang. business). W przypadku, gdy aktywa niepieniężne stanowią „biznes”, inwestor wykazuje pełny zysk lub stratę na transakcji. Jeżeli zaś aktywa nie spełniają definicji biznesu, inwestor ujmuje zysk lub stratę tylko w zakresie części stanowiącej udziały innych inwestorów. Zmiany zostały opublikowane 11 września 2014 r. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, zatwierdzenie tej zmiany jest odroczone przez Unię Europejską. Zmiany te, w ocenie Zarządu nie mają istotnego wpływu na Grupę. 12 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 2. KONTRAKTY BUDOWLANE 2.KONTRAKTY BUDOWLANE Grupa podpisuje umowy w cenach stałych na realizację kontraktów budowlanych głównie w zakresie budowy mieszkań (w tym całych osiedli), hoteli, obiektów SPA, centrów handlowych i dystrybucyjnych, farm wiatrowych i fotowoltaicznych, elektrowni, hal produkcyjnych, dróg i autostrad oraz budowli w drewnianej technologii modułowej. Przychody i koszty z tytułu wykonywanych kontraktów budowlanych Grupa rozpoznaje w czasie w miarę postępu stopnia wykonywanych prac. Część Spółek w Grupie dokonuje pomiaru stopnia wykonania kontraktu stosując metodę opartą na wynikach, tj. ustala wartość przychodów i kosztów z wykonania kontraktów budowlanych w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia bilansowego proporcjonalnie do stopnia realizacji danego kontraktu w drodze oceny osiągniętych wyników i etapów prac. Część Spółek natomiast stosuje metodę opartą na nakładach tj. ustala wartość przychodów z wykonania kontraktów budowlanych w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia bilansowego, proporcjonalnie do stopnia realizacji danego kontraktu, w drodze wyliczenia stopnia zaawansowania prac w oparciu o stosunek rozpoznanych na danym kontrakcie kosztów do całkowitego budżetu kosztów przygotowanego dla danego kontraktu. Od otrzymanych w ten sposób wielkości Grupa odlicza przychody i koszty, które wpłynęły na wynik finansowy w latach ubiegłych, uzyskując przychody i koszty z tytułu wykonywanych kontraktów budowlanych dotyczące bieżącego okresu. Zmiana szacunku stopnia zaawansowania realizacji umowy traktowana jest jako zmiana szacunku i wpływa na kwotę ujętego przychodu w okresie, w którym dokonano zmiany szacunku stopnia zaawansowania. Jeżeli stopień zaawansowania niezakończonej usługi (w tym budowlanej) lub przewidywany, całkowity koszt jej wykonania nie może być na dzień bilansowy ustalony w sposób wiarygodny, to przychód ustalany jest w wysokości poniesionych w danym okresie sprawozdawczym kosztów, nie wyższych jednak od kosztów, których pokrycie w przyszłości przez zamawiającego jest oczekiwane. Drugostronnie, wyniki wyceny (tj. ustalenia przychodów i kosztów metodą stopnia zaawansowania) ujmowane są jako „Wycena kontraktów budowlanych – aktywa (lub pasywa)”. Salda aktywów z tytułu kontraktów budowlanych wynikające z nadwyżki przychodu rozpoznanego metodą opartą na wynikach nad przychodem zafakturowanym, są obejmowane odpisem z tytułu utraty wartości, wyliczanym analogicznie jak dla należności handlowych nieprzeterminowanych. Wszystkie aktywa z tytułu kontraktów budowlanych znajdują się w Poziomie 2 modelu utraty wartości i stosuje się do wyliczenia odpisu z tytułu utraty wartości tych aktywów uproszczone podejście na bazie matrycy (analogicznie jak dla należności handlowych). Z uwagi na sposób rozpoznawania sald z tytułu aktywów z tytułu kontraktów budowlanych, nie podlegają one wiekowaniu i są traktowane w całości jako bieżące, nieprzeterminowane. Fakturowanie prac wykonywanych w ramach realizacji kontraktów budowlanych odbywa się zgodnie z harmonogramem określonym ‎w umowie. Przychody zafakturowane Grupa ujmuje w linii „Należności z tytułu dostaw i usług” (Nota 6.5.). Kontrahenci w ramach kontraktów budowlanych podpisywanych z Grupą zatrzymują część zapłat jako gwarancje dobrego wykonania umowy. Kwoty te ujmowane są jako „Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje” (Nota 2.2.) ‎i podlegają zwrotowi najczęściej po zakończeniu projektu lub po zakończeniu okresu gwarancji. Do realizacji prac związanych z realizacją kontraktów budowlanych Spółka angażuje podwykonawców. Spółka działa jako główny wykonawca (ang. principal). Zafakturowane koszty z tytułu ich zatrudnienia ujmuje jako „Zobowiązania ‎z tytułu dostaw i usług” (Nota 6.9.). Zatrzymane przez Spółkę części zapłat wobec podwykonawców z tytułu gwarancji dobrego wykonania umowy Spółka ujmuje w pozycji „Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje” (Nota 2.2.). Podział przychodów na przychody rozpoznawane w czasie i w punkcie w czasie został zaprezentowany ‎w Nocie 4.2. W związku z realizacją kontraktów budowlanych i różnicą w momencie ujmowania przychodów i kosztów na potrzeby księgowe i podatkowe, w sprawozdaniu z sytuacji finansowej ujmuje się aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego – patrz Nota 4.8. 13 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 2. KONTRAKTY BUDOWLANE Grupa tworzy rezerwy na kontrakty z ujemną marżą w momencie zidentyfikowania przesłanek, że dany realizowany kontrakt budowlany zamknie się ze stratą. Rezerwy tworzone są w koszty danego okresu w pełnej wartości prognozowanej straty na danym kontrakcie i są wykazywane w bilansie w linii „Rezerwy”. Grupa udziela swoim odbiorcom jedynie gwarancji podstawowych, które nie stanowią odrębnego zobowiązania do wykonania świadczenia. Okres objęty gwarancją różni się w zależności od realizowanego kontraktu oraz elementów składowych, których dotyczy gwarancja. W przypadku niektórych kontraktów budowlanych realizowanych w ramach wspólnych porozumień umownych, ‎w których Grupa jest liderem konsorcjum lub zlecenia, Grupa oceniła, iż występuje w charakterze pośrednika ‎w odniesieniu do prac wykonanych przez drugiego wspólnika, a które Grupa jako leader fakturuje na rzecz zamawiającego. Grupa określa swoją rolę jako rolę pośrednika w danym zleceniu w przypadku, gdy identyfikuje konkretne dobra oraz usługi, które mają być dostarczone, nad którymi nie sprawuje kontroli przed przekazaniem ich klientowi. W przypadku, gdy Grupa pełni rolę pośrednika, rozpoznaje przychód w momencie wypełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia w umownej kwocie opłaty lub prowizji, będzie uprawniona w zamian za zlecenie dostarczenia konkretnych usług lub dóbr przez inny podmiot. Z uwagi na charakter zawieranych konsorcjów oraz zleceń, w których Grupa pełni rolę lidera, nie występują opisane powyżej opłaty i prowizje, stąd w Grupie nie powstaje przychód z tyt. prowizji za fakturowanie na rzecz klienta prac wykonanych przez drugiego konsorcjanta. Grupa jako przychód ujmuje wyłącznie kwoty wynagrodzenia należnego z tyt. Wykonania na rzecz zamawiającego swojego zakresu prac zgodnie z polityką opisaną powyżej. Termin płatności dla świadczonych przez Grupę kontraktów o usługi budowlane wynosi od 30 do 180 dni od dnia wystawienia faktury, a dla sprzedaży pozostałej wynosi zazwyczaj 30 dni od dnia wystawienia faktury. Zawierane kontrakty nie zawierają zatem istotnego elementu finansowania, za wyjątkiem kwot zafakturowanych z tytułu realizacji kontraktów budowlanych, które spłacane są w późniejszym okresie czasu, gdyż stanowią kaucje zatrzymane przez klienta. Kwoty zatrzymane z poszczególnych faktur stanowią maksymalnie do 10% wynagrodzenia z tyt. realizacji umowy i podlegają zwolnieniu w okresie maksymalnie do 5 lat po zakończeniu realizacji zlecenia. Przychód z realizacji kontraktów budowlanych w części, która jest zatrzymana jako kaucja, ujmowany jest w kwocie zdyskontowanej. Zastosowanie metody opartej na wynikach lub nakładach do ujmowania przychodów i kosztów z tytułu kontraktów budowlanych wymaga szacunku w odniesieniu do określenia stopnia realizacji prac na danym kontrakcie, tj. obmiaru wykonanych prac na dzień bilansowy (metoda oparta na wynikach) lub oszacowania całkowitego budżetu kosztów na danym kontrakcie (metoda oparta na nakładach). Metoda oparta na wynikach: Fizycznego obmiaru, służącego określaniu stopnia realizacji umowy, dokonują pracownicy budowy. Pomiar dokonywany jest odrębnie dla poszczególnych zakresów prac, tj. elementów lub etapów realizowanego kontraktu, według przypisanych im mierników (głównie m2, kg i szt.). W Grupie funkcjonują stosowne procesy kontroli służące zapewnieniu, że kalkulacja realizacji wyników danego projektu odbywa się w oparciu o bieżące i wiarygodne szacunki dotyczące obmiaru, podlegające weryfikacji ‎i akceptacji przez wyznaczone do tego procesu osoby. Wykonany przez pracowników budowy obmiar podlega weryfikacji przez dyrektora oddziału, któremu podlega budowa, a następnie dodatkowo przez komórkę audytu wewnętrznego Grupy. Metoda oparta na nakładach: Budżety kosztowe dla danych kontraktów są przygotowywane przez kadrę zarządzającą Grupy na etapie ofertowania i aktualizowane w ciągu roku finansowego lub w momencie zidentyfikowania przesłanek do rewizji budżetu kosztowego lub przychodowego. W przypadku zaistnienia zdarzeń pomiędzy oficjalnymi rewizjami budżetu, które w istotny sposób wpływają na wynik kontraktu, wartość całkowitych przychodów lub kosztów kontraktu aktualizowana jest na bieżąco, tj. zmiany zakresu kontraktu znajdują odzwierciedlenie w prowadzonym przez Grupę systemie wewnętrznym od razu po tym, jak zostaną wynegocjowane przez Grupę z klientem. Grupa prowadzi ewidencję realizowanych projektów – umów o kontrakty budowlane w systemie wewnętrznym, służącym do zarządzania projektami. Informacje dotyczące danego kontraktu, w tym stopnia jego realizacji, ‎są wprowadzane do systemu przez kierownika kontraktu/budowy, a następnie zatwierdzane przez dyrektora oddziału, któremu podlega budowa. Budżety poszczególnych kontraktów podlegają w ciągu roku formalnemu procesowi aktualizacji w oparciu o bieżące informacje i są zatwierdzane przez Zarząd. W przypadku zaistnienia zdarzeń pomiędzy oficjalnymi rewizjami budżetu, które w istotny sposób wpływają na wynik kontraktu, wartość całkowitych przychodów lub kosztów kontraktu aktualizowana jest na bieżąco, tj. zmiany zakresu kontraktu znajdują odzwierciedlenie ‎w prowadzonym przez Grupę systemie wewnętrznym od razu po tym, jak zostaną wynegocjowane przez Grupę ‎z klientem. 2.1.PRZYCHODY I KOSZTY Z TYTUŁU KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH Kwoty przychodów i kosztów z tytułu kontraktów budowlanych za okres i kumulatywnie ujęto w tabeli poniżej: 14 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 2. KONTRAKTY BUDOWLANE Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Kontrakty w okresie Kontrakty w okresie Kwoty ujęte w okresie Przychody z tytułu umów o budowę 2 635 877 3 341 874 Koszty z tytułu umów o budowę 2 498 028 3 194 523 Wynik przed ujęciem i rozliczeniem rezerw na kontrakty rodzące obciążenia 137 849 147 351 Utworzenie rezerw na kontrakty rodzące obciążenia 3 143 3 466 Wynik brutto 134 706 143 885 Marża zysku brutto bez uwzględnienia rezerw na kontrakty rodzące obciążenia 5% 4% z uwzględnieniem rezerw na kontrakty rodzące obciążenia 5% 4% Marża zysku brutto jest definiowana jako zysk brutto ze sprzedaży dzielony przez przychody ze sprzedaży. 2.2.NALEŻNOŚCI I ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH - KAUCJE Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje są utrzymywane w celu ściągnięcia umownych przepływów, które obejmują wyłącznie spłaty kapitału i odsetek („SPPI” ang. Solely payment of principal and interest) i są wyceniane według zamortyzowanego kosztu z uwzględnieniem ewentualnego odpisu aktualizującego. Na moment początkowego ujęcia te aktywa finansowe ujmuje się w wartości nominalnej, tj. według kwot pierwotnie zafakturowanych, pomniejszonych o wartość dyskonta. Sposób kalkulacji wartości dyskonta wskazano w Nocie 6.5. Wartość należnych kaucji jest aktualizowana przez Grupę o odpisy z tytułu utraty wartości ujmowane zgodnie z zasadą rachunkowości wskazane w Nocie 6.5. i prezentowane w pozycji „Odpisy z tytułu utraty wartości aktywów finansowych” w sprawozdaniu z wyniku. Zobowiązania z tytułu kaucji są wyceniane w momencie początkowego ujęcia w wartości godziwej (tj. kwocie płatności zdyskontowanych przy zastosowaniu aktualnej rynkowej stopy procentowej dla takich zobowiązań) i w tej wysokości ujmowany jest koszt usług podwykonawców. W późniejszych okresach zobowiązania z tytułu kaucji wyceniane są według zamortyzowanego kosztu, a koszty odsetek ujmowane są w kosztach finansowych 2023 2022 Zwrot do 12 miesięcy Zwrot pow. 12 miesięcy Razem Zwrot do 12 miesięcy Zwrot pow. 12 miesięcy Razem Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje przed zdyskontowaniem 31 592 12 871 44 463 23 888 11 044 34 932 Odpis z tytułu utraty wartości (777) (3 575) (4 352) (433) (2 468) (2 901) Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje 30 815 9 296 40 111 23 455 8 576 32 031 Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje po uwzględnieniu dyskonta 148 004 16 986 164 990 154 169 16 866 171 035 Dla wszystkich należności z tytułu kaucji od odbiorców oszacowano odpis z tytułu utraty wartości na podstawie analizy portfelowej, przy wykorzystaniu matrycy odpisów w oparciu o dane historyczne, skorygowane o wpływ przyszłych czynników. Wszystkie należności z tyt. kaucji są w przedziale należności nieprzeterminowanych, dla których zastosowano współczynniki niewypełnienia zobowiązania analogicznie do współczynników zastosowanych do wyliczenia oczekiwanych strat kredytowych, w odniesieniu do aktywów z tyt. kontraktu. Wysokość odpisu z tyt. oczekiwanych strat kredytowych oraz jego zmiany w prezentowanych okresach są nieistotne kwotowo, stąd Spółka nie prezentuje ruchów na tym odpisie. Nie zidentyfikowano należności z tytułu kaucji, dla których konieczne byłoby tworzenie dodatkowych specyficznych odpisów. 15 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 2. KONTRAKTY BUDOWLANE 2.3.UZGODNIENIE KWOTY Z TYTUŁU NIEZAKOŃCZONYCH KONTRAKTÓW BUDOWLANYCH 2023 2022 Przychody z tytułu niezakończonych umów o budowę narastająco 4 632 376 5 463 874 Kwoty zafakturowane do klientów narastająco (bez zaliczek) 4 453 830 5 261 616 Saldo rozliczeń z tytułu niezakończonych kontraktów budowlanych 178 546 202 258 w tym: (1)Aktywa z tytułu wykonanych niezafakturowanych prac budowlanych brutto 337 264 307 488 Odpis z tytułu utraty wartości aktywów z tytułu kontraktów budowlanych (3 692) (2 843) (1a)Aktywa z tytułu wykonanych niezafakturowanych prac budowlanych netto 333 572 304 645 (2)Zobowiązania z tytułu wymagalnych zafakturowanych i niewykonanych prac budowlanych - zobowiązania z tytułu kontraktów 155 026 102 387 Koszty z tytułu umów o budowę narastająco 2 563 568 3 450 360 Koszty zafakturowane od podwykonawców oraz koszty własne narastająco 2 595 679 3 500 604 Saldo rozliczeń z tytułu kontraktów budowlanych 32 111 50 244 w tym: (3)Aktywa z tytułu zafakturowanych niewykonanych przez podwykonawców prac budowlanych 121 764 126 368 (4)Zobowiązania z tytułu wymagalnych niezafakturowanych przez podwykonawców prac budowlanych 89 653 76 124 Saldo rozliczeń z tytułu kontraktów budowlanych 210 657 252 502 w tym: Wycena kontraktów budowlanych - aktywa - RAZEM 455 336 431 013 Wycena kontraktów budowlanych - rozliczenie sald (2)+(4) 244 679 178 511 Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - zaliczki otrzymane 143 038 67 446 Wycena kontraktów budowlanych - pasywa - RAZEM 387 717 245 957 Dla wszystkich dat będących początkami okresów wskazanych w tabeli powyżej, całe salda zobowiązań kontraktowych na początek okresu zostały rozpoznane jako przychody w danym okresie. Zmiany w wartości aktywów i zobowiązań z wyceny kontraktów wynikają ze specyfiki rozliczania kontraktów budowlanych oraz harmonogramów fakturowania na poszczególnych kontraktach. 16 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE 3.ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIEM 3.1.ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM Kapitał podstawowy obejmuje akcje zwykłe i jest wykazywany według wartości nominalnej (zgodnej ze statutem Jednostki Dominującej oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego). Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej to kwota równa nadwyżce cen obejmowania akcji Jednostki Dominującej ponad ich wartość nominalną. Ujmowana jest w linii Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej. Pozostałe kapitały zapasowe tworzone są głównie z zysku lat ubiegłych, w tym kwot obligatoryjnie przekazywanych na kapitał zapasowy zgodnie z wymogami KSH. Kapitały rezerwowe tworzone są z zysku lat ubiegłych, z przeznaczeniem na cele wskazane w statucie. Kapitał własny przypisany udziałowcom niekontrolującym stanowi część kapitałów własnych jednostek zależnych objętych konsolidacją pełną, która należy do innych udziałowców aniżeli jednostki wchodzące w skład Grupy. Kapitał zapasowy Jednostki Dominującej tworzony jest zgodnie z postanowieniami Kodeksu Spółek Handlowych oraz decyzjami akcjonariuszy. Zgodnie z Kodeksem Spółek Handlowych na pokrycie straty należy utworzyć kapitał zapasowy, do którego przelewa się co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego. Tak utworzony kapitał zapasowy nie podlega podziałowi. O użyciu kapitału zapasowego ‎i rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy, jednakże część kapitału zapasowego można użyć jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym i nie podlega on podziałowi na inne cele. Grupa zarządza strukturą kapitałową i w wyniku zmian warunków ekonomicznych wprowadza do niej zmiany. W celu utrzymania lub skorygowania struktury kapitałowej, Grupa może odpowiednio kształtować wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy lub wyemitować nowe akcje. Głównym celem zarządzania kapitałem Grupy jest utrzymanie dobrego ratingu kredytowego i bezpiecznych wskaźników kapitałowych, które wspierałyby działalność operacyjną Grupy i zwiększałyby wartość dla jej akcjonariuszy. Stopa zwrotu z kapitału - ROE 2023 2022 (1) Zysk netto przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej 10 003 8 291 (2) Kapitał własny 674 946 665 478 ROE [(1)/(2) * 100%] 1,48% 1,25% Wskaźnik ogólnego zadłużenia 2023 2022 (1) Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 1 298 887 1 350 790 (2) Aktywa razem 1 973 833 2 016 268 Wskaźnik ogólnego zadłużenia [(1)/(2) * 100%] 65,81% 66,99% ‎ Wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych 2023 2022 (1) Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 1 298 887 1 350 790 (2) Kapitał własny 674 946 665 478 Wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych [(1)/(2)] 192,44% 202,98% 17 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE „Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania” stanowią sumę wszystkich zobowiązań długoterminowych i zobowiązań krótkoterminowych wykazywanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Wysokość osiągniętego wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych we wszystkich prezentowanych okresach mieści się ‎w zakresie wyznaczonym przez Zarząd jako poziom docelowy kształtowania się tego wskaźnika. Najważniejszym czynnikiem mającym wpływ na kształtowanie się powyższych wskaźników i ich wartość jest zysk netto Grupy. Kapitał podstawowy Na 31 grudnia 2023 r. kapitał podstawowy składał się z 11 929 836 akcji jednostki dominującej o łącznej wartości 1 192 983,60 zł, a struktura Udziałowców posiadających ponad 5% udziału w kapitale zakładowym oraz Członków Zarządu lub podmiotów kontrolowanych przez nich prezentowała się następująco: Akcjonariusz Liczba akcji % udziału w kapitale zakładowym Wolff & Müller Baubeteiligungen GmbH & Co. KG 3 592 950 30,12% Wolff & Müller Holding GmbH & Co. KG 261 887 2,20% Durr Holding GmbH 12 712 0,11% DGI Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych kontrolowany przez Dariusza Grzeszczaka 721 553 6,05% NATIONALE - NEDERLANDEN Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A (dawniej ING PTE ) 1 200 000 10,06% Allianz OFE, Allianz DFE, Drugi Allianz OFE 764 935 6,41% Dariusz Grzeszczak 1 831 907 15,36% PKO BP Bankowy Otwarty Fundusz Emerytalny 715 279 6,00% Jacek Leczkowski 5 112 0,04% Agnieszka Głowacka 3 938 0,03% Albert Durr 13 642 0,11% Roland Bosch 10 000 0,08% Pozostali Akcjonariusze 2 795 921 23,43% Razem 11 929 836 100% Statut Spółki nie przyznaje akcjonariuszom, o których mowa powyżej, żadnych uprawnień osobistych w stosunku do ‎Erbud S.A., w szczególności nie przyznaje prawa do powoływania członków Zarządu ani członków Rady Nadzorczej Spółki. Liczba akcji składających się na zatwierdzony kapitał jest równa liczbie akcji wyemitowanych. Wartość nominalna jednej akcji dla wszystkich serii wynosi 0,10 zł. Żadne akcje nie zostały zarezerwowane dla potrzeb emisji związanych ‎z realizacją opcji umów sprzedaży. Wszystkie wyemitowane akcje są akcjami zwykłymi nieuprzywilejowanymi. ‎ Nie występują żadne ograniczenia praw do akcji, ani ograniczenia zbywalności akcji. ‎ Na dzień 31 grudnia 2022 roku Spółka Erbud S.A. posiadała 166 666 sztuk akcji własnych, co stanowiło 1,38 % wszystkich akcji w ww. Spółce, nabytych w celu ich umorzenia. Na mocy uchwały nr 20/2023 z dnia 22 maja 2023 roku Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Erbud S.A. zostało umorzonych 166 666 sztuk akcji własnych Spółki o wartości nominalnej 0,10 zł (dziesięć groszy) każda, tj. o łącznej wartości nominalnej 16 666,60 zł (szesnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy). W wyniku umorzenia akcji własnych, w drodze uchwały nr 21/2023 z dnia 22 maja 2023 roku Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Erbud S.A., nastąpiło obniżenie kapitału zakładowego o kwotę odpowiadającą łącznej wartości nominalnej umarzanych akcji, tj. o kwotę 16 666,60 zł, a więc z kwoty 1 209 650,20 zł do kwoty 1 192 983,60 zł. Na dzień 31 grudnia 2023 r. oraz na dzień publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego wysokość kapitału zakładowego wynosi zatem 1 192 983,60 zł, a kapitał zakładowy dzieli się na 11 929 836 akcji zwykłych na okaziciela serii A, o wartości nominalnej 0,10 zł każda. 18 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE Podstawowy zysk przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie zysku/(straty) netto za okres sprawozdawczy, przypisanego zwykłym akcjonariuszom Spółki, przez średnią ważoną liczbę akcji zwykłych w danym okresie sprawozdawczym. Akcje własne skupione przez Spółkę celem umorzenia są wyłączane z kalkulacji średniej ważonej liczby akcji w prezentowanych okresach. Dla celów kalkulacji rozwodnionego zysku na akcję, zysk/(strata) netto za okres sprawozdawczy, przypisana zwykłym akcjonariuszom oraz średnia ważona liczba akcji zwykłych w danym okresie sprawozdawczym, korygowane są o efekt wszystkich rozwadniających potencjalnych akcji zwykłych. Rozwodniony zysk na jedną akcję jest równy podstawowemu zyskowi na jedną akcję, ponieważ w Grupie nie występują instrumenty rozwadniające. Podział (split) akcji dokonany zarówno w okresie sprawozdawczym, jaki i po dniu bilansowym koryguje średnią ważoną liczbę akcji zwykłych dla celów wyliczenia podstawowego i rozwodnionego zysku na akcje we wszystkich prezentowanych okresach. Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Zysk netto przypadający na akcjonariuszy Jednostki Dominującej 10 003 8 291 Średnia ważona liczba akcji zwykłych (w szt.) 11 929 836 12 007 918 Podstawowy i rozwodniony zysk na jedną akcję (w zł) 0,84 0,69 3.2.ZADŁUŻENIE NETTO 2023 2022 Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania (A) 263 119 163 961 Nota 3.3. Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek 35 726 46 343 Nota 3.4. Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji 75 000 75 586 Nota 3.5. Zadłużenie z tytułu leasingu 67 431 67 478 Zadłużenie długoterminowe 178 157 189 407 Nota 3.3. Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek 38 170 100 834 Nota 3.4. Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji 1 678 - Nota 3.5. Zadłużenie z tytułu leasingu 21 432 22 334 Zadłużenie krótkoterminowe 61 280 123 168 Zadłużenie razem (B) 239 437 312 575 (Zadłużenie netto)/Środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania ((A)-(B)) 23 682 (148 614) Zadłużenie netto Grupa definiuje jako saldo zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek oraz leasingu pomniejszone o środki pieniężne i ich ekwiwalenty (w tym środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania zaliczone do aktywów krótkoterminowych). W przypadku występowania nadwyżki środków pieniężnych i ich ekwiwalentów nad zadłużeniem, kwotę netto Grupa określa jako „środki pieniężne i ich ekwiwalenty netto”. Zmiany zadłużenia w trakcie prezentowanych okresów sprawozdawczych były następujące: 19 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE Zadłużenie z tytułu: Kredytów i pożyczek Wyemitowanych obligacji Leasingu Razem zadłużenie Zadłużenie na 1 stycznia 2022 r. 90 019 75 586 48 290 213 895 Wpływy z tytułu zaciągniętego zadłużenia - otrzymane finansowanie 149 231 - - 149 231 Zawarcie umów leasingu - - 54 553 54 553 Naliczenie odsetek od zadłużenia 12 229 3 851 2 700 18 780 Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata kapitału 86 555 - 24 174 110 729 Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata odsetek 12 201 3 851 2 541 18 593 Różnice kursowe od zadłużenia w walutach obcych 997 - 20 1 017 Pozostałe zmiany niepieniężne (6 543) - 10 964 4 421 Zmiana zadłużenia w okresie 57 158 - 41 522 98 680 Zadłużenie na 31 grudnia 2022 r. 147 177 75 586 89 812 312 575 Zwiększenie z tytułu przejęcia 5 231 - 3 079 8 310 Wpływy z tytułu zaciągniętego zadłużenia - otrzymane finansowanie 24 375 - - 24 375 Zawarcie umów leasingu - - 26 107 26 107 Naliczenie odsetek od zadłużenia 16 576 8 400 5 288 30 264 Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata kapitału 94 436 - 15 861 103 146 Wydatki z tytułu zaciągniętego zadłużenia - spłata odsetek 16 347 7 308 4 675 28 330 Różnice kursowe od zadłużenia w walutach obcych (5 090) - (184) (5 274) Pozostałe zmiany niepieniężne (3 590) - (14 703) (25 444) Zmiana zadłużenia w okresie (73 281) 1 092 (949) (73 138) Zadłużenie na 31 grudnia 2023 r. 73 896 76 678 88 863 239 437 3.3.ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU KREDYTÓW I POŻYCZEK Zobowiązania z tytułu zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek ujmuje się początkowo w wartości godziwej, pomniejszonej o koszty transakcyjne. Na każdy dzień bilansowy pozycje te są wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. 2023 2022 Długoterminowe Kredyty bankowe 34 629 44 035 Pożyczki 1 097 2 308 35 726 46 343 Krótkoterminowe Kredyty w rachunku bieżącym 22 418 26 582 Kredyty bankowe 13 419 72 460 Pożyczki 2 333 1 792 38 170 100 834 Razem zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek 73 896 147 177 31.12.2023 31.12.2023 31.12.2022 31.12.2022 W walucie funkcjonalnej W walucie obcej EUR W walucie funkcjonalnej W walucie obcej EUR Kredyty i pożyczki Długoterminowe 16 396 19 330 46 343 - Krótkoterminowe 26 235 11 935 100 834 - Razem 42 631 31 265 147 177 - 20 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE Pożyczki i kredyty wykazane jako długoterminowe i krótkoterminowe oprocentowane są stopą WIBOR 3M + 1,35%-3,5%, 3M Euribor + 1,35%-2,2%. 6M WIBOR +3% oraz 10% w skali roku. Dnia 16 lutego 2023 r. nastąpiło przewalutowanie kredytu z BNP Paribas zawartego w PLN na walutę EUR, po kursie ustalonym między Erbud S.A. i bankiem, który wyniósł 4,748. Kwota przewalutowania to 26 208 tys. PLN, która po przeliczeniu na EUR wyniosła 5 520 tys. EUR. Na podane dni bilansowe, wartość godziwa kredytów i pożyczek nie była istotnie różna od wyceny w koszcie zamortyzowanym. Wartość godziwa kredytów i pożyczek jest szacowana za pomocą modeli DCF w oparciu o przepływy pieniężne odzwierciedlające harmonogram spłat otrzymanych kredytów. Założono stopę dyskonta na poziomie WIBOR 1M na dany dzień powiększony o stały procent wyrażający premię za ryzyko. Kredyty i pożyczki długoterminowe wyceniane ‎w koszcie zamortyzowanym są klasyfikowane do drugiego poziomu hierarchii wartości godziwej. Na dzień bilansowy 31.12.2023 r. Grupa Erbud S.A. posiada dostęp do bankowych i ubezpieczeniowych linii wielocelowych o łącznej wartości 1 996 743 tys. zł, które mogą zostać wykorzystane głównie na kredyty lub gwarancje bankowe ‎i ubezpieczeniowe. Na dzień bilansowy 31.12.2023 r. Grupa Erbud S.A. wykorzystała 70 466 tys. zł na zaciągnięcie kredytów oraz 1 021 686 tys. zł na wykorzystane gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe. Na dzień bilansowy 31.12.2022 r. Grupa Erbud S.A. posiadała dostęp do bankowych i ubezpieczeniowych linii wielocelowych o łącznej wartości 1 930 565 tys. zł, które mogły zostać wykorzystane głównie na kredyty lub gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe. Na dzień bilansowy 31.12.2022 r. Grupa Erbud S.A. wykorzystała 143 077 tys. zł na zaciągnięcie kredytów oraz 988 136 tys. zł na wykorzystane gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe. Kowenanty Z bankami zostały podpisane aneksy do umów kredytowych, na mocy których zmieniony został sposób liczenia wskaźników finansowych (kowenantów). Wskaźnik rentowności liczony jest jako iloraz EBITDA (poprzednio EBIT) do Przychodów ze sprzedaży. Wartość graniczna wskaźnika pozostała bez zmian – minimum 1%. Wskaźnik rentowności wskazany powyżej kształtował się w roku 2023 na poziomie 1,76%, a w roku 2022 wyniósł 1,40%. Kalkulacja wskaźnika znajduje się w Nocie 4.1. W ciągu roku, na dzień 31 grudnia 2023 r. oraz do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego wszystkie kowenanty zostały spełnione, analogicznie jak w roku poprzednim. 21 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE 3.4.ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH OBLIGACJI Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji ujmuje się początkowo w wartości godziwej pomniejszonej o koszty transakcyjne. Na każdy dzień bilansowy zobowiązanie to wyceniane jest według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. Na dzień bilansowy Grupa posiadała następujące zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji, stanowiące zobowiązania o charakterze długo i krótkoterminowym: Data emisji Rodzaj wyemitowanych obligacji Waluta Oprocentowanie Termin wykupu Cel pozyskania finansowania Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji 31.12.2023 31.12.2022 23-09-2021 na okaziciela seria D, zdematerializowanych, niezabezpieczonych funkcjonalna WIBOR 6M + 2,6% 23-09-2025 sfinansowanie zwiększonego zapotrzebowania na kapitał obrotowy 76 678 75 586 Razem zobowiązanie z tytułu obligacji na 31.12.2023 r. w tym: 76 678 75 586 długoterminowe 75 000 75 000 krótkoterminowe 1 678 586 Kowenanty „Wskaźnik Skonsolidowanego Zadłużenia Finansowego Netto” oznacza iloraz wartości Skonsolidowanego Zadłużenia Finansowego Netto oraz wartości Skonsolidowanych Kapitałów Własnych Stan na dzień 31.12.2023 31.12.2022 -0,11 0,19 Skonsolidowane zadłużenie długo i krótkoterminowe 239 437 312 575 Środki pieniężne 307 305 199 299 Skorygowane kapitały własne o wartość firmy i wartości niematerialne i prawne 621 124 610 344 Oczekiwana wartość wskaźnika powinna być nie wyższa niż 1,1. Pozycja „Skonsolidowane zadłużenie długo i krótkoterminowe” oznacza sumę zadłużenia z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu i wyemitowanych obligacji. Pozycja „Środki pieniężne” oznacza sumę środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku VAT oraz środków pieniężnych o ograniczonej możliwości dysponowania. Pozycja „Skorygowane kapitały własne o wartość firmy i wartości niematerialne i prawne” oznacza wartość kapitałów własnych pomniejszoną o wartość firmy oraz wartości niematerialne i prawne. 22 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE 3.5.ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU LEASINGU 2023 2022 Okres Wartość nominalna minimalnych opłat Wartość nominalna minimalnych opłat Do 1 roku Krótkoterminowe 25 222 24 574 Powyżej roku Długoterminowe 77 130 74 914 Wartość nominalna minimalnych opłat 102 352 99 488 Przyszłe koszty z tytułu leasingu 13 489 9 676 Wartość bieżąca minimalnych opłat 88 863 89 812 Do 1 roku Krótkoterminowe 21 432 21 748 Powyżej roku Długoterminowe 67 431 68 064 3.6.AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIA ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU ZADŁUŻENIA Na 31 grudnia 2023 r. oraz na 31 grudnia 2022 r. zabezpieczenia zobowiązań z tytułu zadłużenia na rzeczowych aktywach trwałych zaprezentowano poniżej: 2023 2022 Rzeczowe aktywa trwałe 86 624 85 183 Zapasy 18 609 1 280 Razem 105 233 86 463 Aktywa warunkowe Zobowiązania warunkowe 2023 2022 2023 2022 Pozostałe jednostki Gwarancje i poręczenia 153 947 181 775 1 096 957 979 650 Weksle - 153 - 14 820 Sprawy sporne 38 924 12 117 48 717 48 681 W tym sprawa przeciwko Modlin - - - 34 381 Razem 192 871 194 045 1 145 673 1 043 151 Aktywa warunkowe obejmują otrzymane przez Grupę od podwykonawców gwarancje i poręczenia z tytułu gwarancji dobrego wykonania oraz rękojmi. Zobowiązania warunkowe Grupy natomiast dotyczą przede wszystkim zleceń udzielenia gwarancji przez Grupę ‎oraz przez banki na rzecz kontrahentów Grupy na zabezpieczenie ich roszczeń z tytułu kontraktów budowlanych, głównie gwarancji dobrego wykonania. Dnia 30 października 2023 r. została zawarta Ugoda mediacyjna pomiędzy Erbud SA, a Mazowieckim Portem Lotniczym Warszawa-Modlin Sp. z o.o. Ugoda dotyczyła wzajemnych roszczeń Erbud SA i MPL objętych pozwem MPL przeciwko Erbud SA o zapłatę kwoty 34.381.374,64 złotych oraz pozwem wzajemnym Erbud SA przeciwko MPL o zapłatę kwoty 19.892.366,30 złotych związanych z wykonaniem umowy o budowę części lotniczej lotniska Warszawa - Modlin. Na podstawie Ugody, Erbud SA zobowiązał się zapłacić na rzecz MPL kwotę 21.697.809,43 złotych Do dnia sporządzenie sprawozdania finansowego kwota została uregulowana w całości. Kwota ugody została pomniejszona o kwotę 5.000.000,00 złotych, która została wypłacona przez zakład ubezpieczeń. Na mocy Ugody, Erbud SA oraz MPL wzajemnie zrzekli się również wszelkich roszczeń powstałych lub mogących powstać na podstawie lub w związku z Umową. Zawarcie przez Erbud SA Ugody z MPL definitywnie zakończyło wszelkie rozliczenia i roszczenia związane z budową lotniska Warszawa-Modlin. 23 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 3. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM I ZADŁUŻENIE Wykaz spraw sądowych został opisany w nocie 6.8. 3.7.ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują środki pieniężne w banku i kasie oraz lokaty krótkoterminowe o okresie zapadalności nie przekraczającym trzech miesięcy od dnia założenia. Grupa posiada środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania. Do grupy tej zalicza przede wszystkim środki stanowiące zabezpieczenie gwarancji bankowych wystawionych w odniesieniu do realizowanych przez Grupę kontraktów budowalnych. Grupa wykazuje środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania w sprawozdaniu z sytuacji finansowej ‎w osobnej linii, gdyż nie spełniają one definicji środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, ze względu na brak dostępności możliwości ich wykorzystania w krótkim okresie czasu na potrzeby Grupy. Środki pieniężne utrzymywane na rachunkach bankowych VAT nie spełniają kryteriów prezentacji jako środki pieniężne i ich ekwiwalenty i są prezentowane w odrębnej linii w bilansie. Klasyfikacja przyjęta dla celów prezentacji w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jest zgodna z klasyfikacją tych środków w Sprawozdaniu z przepływów pieniężnych. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz środki pieniężne na rachunkach VAT i na rachunkach bankowych spełniają test SPPI oraz test modelu biznesowego „utrzymywane w celu ściągnięcia”, w związku z tym wyceniane są według zamortyzowanego kosztu z uwzględnieniem odpisu z tytułu utraty wartości ustalonego zgodnie z modelem strat oczekiwanych (zgodnie z polityką przedstawioną w Nocie 6.5.). 2023 2022 Środki pieniężne w kasie 65 60 Środki pieniężne na rachunkach bankowych 263 054 163 901 Razem środki pieniężne i ich ekwiwalenty 263 119 163 961 Wartość odpisu z tytułu utraty wartości przez środki pieniężne jest nieistotna. 24 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 4. NOTY WYJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z WYNIKU Środki pieniężne na rachunkach bankowych VAT na 31.12.2023 r. wyniosły 44 186 tys. zł (na 31.12.2022 r. wyniosły 35 338 tys. zł) 4.NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z WYNIKU 4.1.ALTERNATYWNE MIERNIKI WYNIKÓW Zarząd analizuje wyniki segmentów przy użyciu kluczowych wskaźników efektywności takich jak EBIT, skorygowany EBIT, marża EBIT, skorygowana marża EBIT oraz EBITDA i skorygowana EBITDA. Zarząd Grupy uznaje wyżej wymienione miary jako istotne dodatkowe mierniki wyników i dlatego prezentuje je w sprawozdaniu obok mierników zdefiniowanych przez MSSF. Należy mieć na uwadze, że EBIT, marża EBIT i EBITDA nie są to wskaźniki zdefiniowane w MSSF oraz nie stanowią one mierników wystandaryzowanych, dlatego sposoby ich kalkulacji mogą różnić się między różnymi jednostkami na rynku. W związku z tym, wskaźniki te nie powinny być analizowane osobno lub jako substytuty dla miar zdefiniowanych przez MSSF. EBITDA oraz EBIT to mierniki pokazujące wyniki osiągane przez Grupę po eliminacji wpływu podatku dochodowego, kosztów i przychodów finansowych oraz w przypadku EBITDA, amortyzacji. EBITDA definiowana jest jako zysk po opodatkowaniu (wynik netto), powiększony o obciążenia z tytułu podatku dochodowego, koszty finansowe oraz amortyzację, a pomniejszony o przychody finansowe. Skorygowana EBITDA jest definiowana jako EBITDA po eliminacji zdarzeń o charakterze jednorazowym. Grupa definiuje EBIT jako zysk po opodatkowaniu (wynik netto), powiększony o obciążenia z tytułu podatku dochodowego, koszty finansowe i pomniejszony o przychody finansowe. Skorygowany EBIT jest definiowany jako EBIT po eliminacji zdarzeń o charakterze jednorazowym. Marża EBIT jest miernikiem pokazującym rentowność Grupy pomijającym wpływ podatku dochodowego oraz kosztów i przychodów finansowych. Grupa definiuje marżę EBIT jako EBIT dzielony przez przychody ze sprzedaży dóbr i usług. 2023 2022 Strata/zysk netto za okres obrotowy 23 295 10 994 Podatek dochodowy 27 179 (12 610) Zysk brutto 50 474 (1 616) Udział w zyskach/ (stratach) netto jednostek podporządkowanych wycenianych metodą praw własności 1 110 (1 451) Koszty finansowe 48 395 35 855 Przychody finansowe 16 743 14 832 Przychody finansowe - odsetki od odszkodowania 60 929 - EBIT 20 087 20 858 Zysk jednorazowy związany z wpływem odszkodowań 21 619 - Skorygowany zysk brutto 28 855 (1 616) Skorygowany EBIT (1 532) 20 858 Amortyzacja 36 934 33 128 EBITDA 57 021 53 986 Skorygowany EBITDA 35 402 53 986 Przychody ze sprzedaży dóbr i usług 3 234 363 3 855 649 Marża EBIT 1% 1% Skorygowana marża EBIT 0% 1% EBITDA/Przychody ze sprzedaży dóbr i usług 1,76% 1,40% Na potrzeby analizy wyników, Zarząd posługuje się miarą skorygowany EBIT zdefiniowaną powyżej. W danych ‎za 12 miesięcy 2023 r. takimi zdarzeniami było otrzymane odszkodowanie z banku Millennium oraz zapłacone odszkodowanie do Mazowieckiego Portu Lotniczego. 25 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 4. NOTY WYJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z WYNIKU 4.2.SEGMENTY SPRAWOZDAWCZE Grupa na podstawie raportowania zarządczego przedstawianego głównemu decydentowi operacyjnemu (tj. Zarządowi Jednostki Dominującej) zidentyfikowała osiem podstawowych segmentów sprawozdawczych: ●budownictwo kubaturowe w kraju, ●budownictwo kubaturowe za granicą, ●budownictwo drogowo – inżynieryjne, ●segment przemysłu w kraju, ●segment przemysłu za granicą, ●segment odnawialnych źródeł energii (w tym: sprzedaż spółek zależnych zajmujących się produkcją energii), ●budownictwo modułowe z drewna, ●segment pozostały. Podział działalności na poszczególne segmenty został dokonany poprzez kwalifikację znaczenia działalności na rzecz segmentu. Taki podział odpowiada rozłożeniu zasadniczych ryzyk oraz zwrotów z poniesionych nakładów. Dane finansowe przygotowywane dla celów sprawozdawczości zarządczej stanowiące podstawę danych na temat segmentów sprawozdawczych oparte są na tych samych zasadach rachunkowości, jakie stosuje się przy sporządzaniu jednostkowych sprawozdań finansowych Grupy. Główne informacje dotyczące segmentów w okresach sprawozdawczych 01.2023 – 12.2023 oraz 01.2022 – 12.2022 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Kraj (Polska) Zagranica Razem Kraj (Polska) Zagranica Razem Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych, w tym: 2 634 751 599 612 3 234 363 3 360 333 495 316 3 855 649 Przychody rozpoznawane w czasie 2 399 439 236 438 2 635 877 3 193 701 148 173 3 341 874 Przychody rozpoznawane w punkcie w czasie 235 312 363 174 598 486 166 632 347 143 513 775 Aktywa trwałe inne niż instrumenty finansowe i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 381 815 53 900 435 715 366 436 51 781 418 217 W związku z reorganizacją Grupy i połączeniem Erbud S.A. i Erbud Industry Sp. z o.o., zmieniła się prezentacja segmentów. Skutkiem tego, część segmentu przemysłu w kraju przeniesiono do segment budownictwa kubaturowego kraju. 26 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 4. NOTY WYJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z WYNIKU Dane dotyczące przychodów i wyników oraz aktywów i zobowiązań poszczególnych segmentów sprawozdawczych przedstawiono w poniższej tabel i 27 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 4. NOTY WYJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z WYNIKU Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Budownictwo kubaturowe w kraju Budownictwo kubaturowe za granicą Budownictwo drogowo-inżynieryjne Segment przemysłu w kraju Segment przemysłu za granicą Segment odnawialnych źródeł energii Budownictwo modułowe z drewna Segment pozostały Razem działalność kontynuowana Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 1 423 753 98 844 285 186 209 806 363 187 789 731 51 525 12 331 3 234 363 Przychody ze sprzedaży razem 1 423 753 98 844 285 186 209 806 363 187 789 731 51 525 12 331 3 234 363 Wyniki segmentów oraz uzgodnienie do zysku brutto Grupy Koszt własny sprzedaży 1 371 496 105 751 267 143 187 288 326 234 698 029 62 253 7 058 3 025 252 Marża na sprzedaży 52 257 (6 907) 18 043 22 518 36 953 91 702 (10 728) 5 273 209 111 Marża na sprzedaży % 4% -7% 6% 11% 10% 12% -21% 43% 6% Wynik na pozostałej działalności operacyjnej (77 198) (14 810) (14 439) (14 983) (13 487) (46 428) (24 769) (4 529) (210 643) Zysk jednorazowy związany z wpływem odszkodowań - - - - - - 21 619 21 619 Wynik segmentu – EBIT (24 941) (21 717) 3 604 7 535 23 466 45 274 (35 497) 22 363 20 087 Wynik segmentu - EBIT skorygowany (24 941) (21 717) 3 604 7 535 23 466 45 274 (35 497) 744 (1 532) Marża EBIT -2% -22% 1% 4% 6% 6% -69% 181% 1% Udział w zyskach/ (stratach) netto wycenianych metodą praw własności 2 235 - - - - (1 125) - - 1 110 Wynik na działalności finansowej (przychody finansowe minus koszty finansowe) 29 277 Wynik brutto 50 474 Podatek dochodowy 27 179 Wynik netto 23 295 Amortyzacja 7 872 901 3 895 5 241 5 432 5 175 3 999 4 419 36 934 Wynik segmentu – EBITDA (17 069) (20 816) 7 499 12 776 28 898 50 449 (31 498) 26 782 57 021 Wynik segmentu - EBITDA skorygowana (17 069) (20 816) 7 499 12 776 28 898 50 449 (31 498) 5 163 35 402 Aktywa i zobowiązania Wycena kontraktów budowlanych - aktywa 175 176 6 627 64 520 3 310 32 556 126 844 46 303 - 455 336 Aktywa pozostałe 1 518 497 Aktywa Razem 1 973 833 Wycena kontraktów budowlanych - pasywa 216 618 51 425 17 899 13 049 1 907 86 819 - - 387 717 Pasywa pozostałe 1 586 116 Pasywa Razem 1 973 833 Inne istotne pozycje Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć wycenianych metodą praw własności 2 235 - - - - (1 125) - - 1 110 Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów (16 367) (34) 2 028 270 (1 521) (3 365) - (3 211) (22 200) Nakłady na rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne 2 747 70 4 252 2 110 7 727 370 5 325 147 22 748 Przychody z tytułu odsetek 66 550 - 1 597 377 88 - - 1 68 613 Koszty z tytułu odsetek 20 547 831 6 998 1 960 1 204 86 1 278 181 33 085 28 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 4. NOTY WYJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDAŃ Z WYNIKU Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Budownictwo kubaturowe w kraju Budownictwo kubaturowe za granicą Budownictwo drogowo-inżynieryjne Segment przemysłu w kraju Segment przemysłu za granicą Segment odnawialnych źródeł energii Budownictwo modułowe z drewna Segment pozostały Razem działalność kontynuowana Przychody razem Sprzedaż między segmentami - - - - - - - - - Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 2 087 038 127 302 212 820 179 818 368 014 875 066 262 5 329 3 855 649 Przychody ze sprzedaży razem 2 087 038 127 302 212 820 179 818 368 014 875 066 262 5 329 3 855 649 Wyniki segmentów oraz uzgodnienie do zysku brutto Grupy Koszt własny sprzedaży 1 999 337 125 891 201 138 161 599 325 432 815 674 37 4 392 3 633 500 Marża na sprzedaży 87 701 1 411 11 682 18 219 42 582 59 392 225 937 222 149 Marża na sprzedaży % 4% 1% 5% 10% 12% 7% - 17% 6% Płatność w formie akcji - - - - - - - - - Wynik na pozostałej działalności operacyjnej (68 958) (20 600) (6 386) (11 738) (32 269) (42 741) (13 155) (5 444) (201 291) Koszty o charakterze jednorazowym - - - - - - Udział w zyskach/ (stratach) netto wycenianych metodą praw własności - - - - - - - - Wynik segmentu – EBIT 18 743 (19 189) 5 296 6 481 10 313 16 651 (12 930) (4 507) 20 858 Wynik segmentu - EBIT skorygowany 18 743 (19 189) 5 296 6 481 10 313 16 651 (12 930) (4 507) 20 858 Marża EBIT 4% -15% 2% 4% 3% 2% -4935% -85% 1% Udział w zyskach/ (stratach) netto jednostek podporządkowanych wycenianych metodą praw własności (680) (771) (1 451) Wynik na działalności finansowej (przychody finansowe minus koszty finansowe) (21 023) Wynik brutto (1 616) Podatek dochodowy (12 610) Wynik netto 10 994 Amortyzacja 7 063 1 839 1 457 4 526 5 611 3 415 1 665 7 552 33 128 Wynik segmentu – EBITDA 25 806 (17 350) 6 753 11 007 15 924 20 066 (11 265) 3 045 53 986 Aktywa i zobowiązania Wycena kontraktów budowlanych - aktywa 199 414 6 023 44 987 5 794 23 958 150 837 - - 431 013 Aktywa pozostałe 1 585 255 Aktywa Razem 2 016 268 Wycena kontraktów budowlanych - pasywa 187 565 16 490 20 308 7 841 807 12 946 - - 245 957 Pasywa pozostałe 1 770 311 Pasywa Razem 2 016 268 Inne istotne pozycje Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć wycenianych metodą praw własności (680) - - - - (771) - - (1 451) Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów (3 604) (9 261) 2 523 (5) (88) (673) - - (11 108) Nakłady na rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne 7 811 766 2 405 3 099 5 538 64 35 423 851 55 957 Przychody z tytułu odsetek 5 397 (1) 4 692 307 148 - - - 10 543 Koszty z tytułu odsetek 11 525 276 5 607 2 023 762 13 772 434 21 412 29 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 4.3.PRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY Grupa osiąga około 90% przychodów z tytułu realizacji kontraktów budowlanych. Szczegóły dotyczące ujmowania tej grupy przychodów opisano w Nocie 2.1. Główne szacunki w zakresie przychodów dotyczą ujmowania przychodów z tytułu umów o kontrakty budowlane. Zostały one opisane w Nocie 2.1. Poniższa tabela przedstawia informacje odnośnie zagregowanej kwoty cen transakcyjnych alokowanych do obowiązków świadczenia niewykonanych lub nie w pełni wykonanych na dzień bilansowy z tyt. realizacji kontraktów budowlanych: 31.12.2023 31.12.2022 Łączna wartość otwartych kontraktów 6 450 202 7 483 011 - część stała wynagrodzenia 6 421 626 7 477 511 - część zmienna wynagrodzenia 28 576 5 500 Kumulatywna wartość przychodów z otwartych kontraktów rozpoznana do dnia sprawozdawczego 4 632 376 5 463 874 Wartość przychodów pozostająca do rozpoznania w kolejnych okresach z otwartych kontraktów 1 817 826 2 019 137 Długoterminowe (przychody do zrealizowania w okresie od roku do 3 lat od daty bilansowej) 617 448 455 696 Krótkoterminowe (przychody do zrealizowania w okresie poniżej roku od daty bilansowej) 1 200 378 1 563 441 Całość wynagrodzenia z tytułu realizacji kontraktów będzie rozliczona w gotówce. Z uwagi na specyfikę realizowanych kontraktów długoterminowych, nie jest możliwe dokładne oszacowanie przedziałów czasowych, w jakich będą rozpoznawane przychody z rozpoczętych na dany dzień bilansowy kontraktów w horyzoncie dłuższym niż jeden rok. Przychody osiągane przez Grupę pochodzą z realizacji prac budowlanych na terenie Polski i Unii Europejskiej ‎oraz sprzedaży pozostałej do lokalnych odbiorców. Dane liczbowe dotyczące przychodów przedstawiono w Nocie 4.2 Segmenty sprawozdawcze. 4.4.KOSZT WŁASNY SPRZEDAŻY Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Usługi obce 1 882 921 2 229 880 w tym usługi obce od podwykonawców 1 580 854 1 874 017 Zużycie materiałów i energii 770 727 1 088 826 Koszty świadczeń pracowniczych 492 836 480 003 Amortyzacja 36 934 33 128 Podatki i opłaty 15 498 15 123 Pozostałe koszty rodzajowe 26 734 23 496 Wartość sprzedanych towarów i materiałów 3 722 3 255 Koszty według rodzaju razem 3 229 372 3 873 711 Zmiana stanu produktów, produkcji w toku i rozliczeń międzyokresowych kosztów dotycząca kontraktów budowlanych 6 657 (46 172) Koszty sprzedaży (wartość ujemna) (15 490) (13 259) Koszty ogólnego zarządu (wielkość ujemna) (195 287) (180 780) Koszt wytworzenia sprzedanych produktów 3 025 252 3 633 500 4.5.KOSZTY ŚWIADCZEŃ PRACOWNICZYCH 30 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Wynagrodzenia 399 057 388 318 Koszty programów określonych świadczeń po okresie zatrudnienia 531 852 Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia na rzecz pracowników 93 248 90 833 Razem 492 836 480 003 4.6.POZOSTAŁE PRZYCHODY I KOSZTY OPERACYJNE Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Pozostałe przychody operacyjne Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych 1 866 3 089 Kary, grzywny i odszkodowania 3 102 792 Przychody z otrzymanych dotacji 22 24 Umorzone zobowiązania 7 636 1 319 Zwrot podatków i opłat 2 368 2 385 Rozwiązanie rezerw 71 1 140 Odszkodowanie uzyskane Millennium 51 384 - Pozostałe 2 457 2 759 68 906 11 508 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Pozostałe koszty operacyjne Nota 6.7. Utworzone / rozwiązane rezerwy 715 12 Nota 6.8. Koszty postępowania sądowego 146 276 Darowizny 1 050 1 667 Kary, grzywny, odszkodowania 2 874 2 203 Odszkodowanie zapłacone Modlin 16 698 - Pozostałe 3 470 3 494 24 953 7 652 31 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 4.7.PRZYCHODY I KOSZTY FINANSOWE Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Przychody finansowe Nota 5.1.2. Odsetki 68 613 10 543 Z tytułu udzielonych pożyczek 1 516 1 816 Z tytułu nieterminowej płatności Millennium 60 929 - Od rozrachunków 2 034 6 322 Pozostałe 4 134 2 405 Różnice kursowe 5 890 2 496 Pozostałe 3 169 1 793 77 672 14 832 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Koszty finansowe Nota 5.1.2. Odsetki 33 085 21 412 Nota 3.4. Od wyemitowanych obligacji 8 400 3 851 Nota 3.3. Od kredytów i pożyczek 16 838 12 201 Nota 3.5. Od zobowiązań leasingowych 5 288 2 541 Pozostałe 2 559 2 819 Bankowa prowizja przygotowawcza dotycząca finansowania w rachunku bieżącym 2 804 2 874 Różnice kursowe 9 679 8 728 Pozostałe 2 827 2 841 48 395 35 855 4.8.OPODATKOWANIE Na obowiązkowe obciążenie wyniku finansowego składają się dwa elementy: bieżący podatek dochodowy oraz podatek odroczony. W związku z przejściowymi różnicami między wykazywaną w księgach rachunkowych wartością aktywów i zobowiązań, a ich wartością podatkową oraz stratą podatkową możliwą do odliczenia w przyszłości, Grupa stosując metodę bilansową tworzy: zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego w odniesieniu do dodatnich różnic przejściowych i ustala aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego w odniesieniu do ujemnych różnic kursowych oraz straty podatkowej możliwej do odliczenia przy zastosowaniu zasady ostrożności. Zobowiązań oraz aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego nie ujmuje się w przypadku różnic przejściowych powstających na początkowym ujęciu składnika aktywów bądź zobowiązania w transakcji nie stanowiącej połączenia przedsięwzięć oraz w momencie przeprowadzania transakcji nie mających wpływu ani na wynik księgowy, ani podatkowy. Aktywa i zobowiązania z tytułu podatku odroczonego są kompensowane, jeżeli istnieje tytuł prawny uprawniający do skompensowania należności podatkowych i bieżących zobowiązań podatkowych, oraz jeżeli odroczony podatek dotyczy podatku nałożonego przez tą samą władzę podatkową na tego samego podatnika. Oznacza to, iż aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego podlegają kompensacie w sprawozdaniach finansowych Grupy. Grupa rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku tylko w sytuacji, gdy prognozy przyszłych wyników finansowych wskazują na to, że zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na zrealizowanie aktywa w określonej przyszłości. 32 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku jest weryfikowana na każdy dzień bilansowy ‎i ulega stosownemu obniżeniu o tyle, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku. Element osądu w zakresie odzyskiwalności aktywów z tytułu podatku odroczonego stanowią prognozowane przyszłe wyniki finansowe Grupy oraz ich wpływ na odzyskiwalność aktywów. Uzgodnienie efektywnej stawki podatku dochodowego przedstawia poniższa tabela: Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Wynik brutto przed opodatkowaniem 50 474 (1 616) Podatek według ustawowej stawki podatkowej obowiązującej w Polsce - 19% 9 590 (307) Dodatkowe obciążenie wynikające ze stawki przekraczającej 19% w Niemczech 8 276 8 427 (Nadwyżka przychodów niepodatkowych nad kosztami niebędącymi kosztami uzyskania przychodów)/Nadwyżka kosztów niebędących kosztami uzyskania przychodów nad przychodami niepodatkowymi 17 700 (7 469) Wynik na sprzedaży akcji spółki zależnej - 3 539 Wsparcie SSE (8 387) (16 800) Podatek wykazany w wyniku finansowym 27 179 (12 610) Podatek bieżący 54 815 22 723 Podatek odroczony (27 636) (35 333) Efektywna stopa podatkowa 53,85% 780,32% Tak wysoka kwota podatku odroczonego wynika głównie z rozpoznania aktywa na podatek odroczony z tytułu otrzymania decyzji o wsparciu strefowym przez MOD 21 Sp. z o.o. Kwota utworzonego aktywa z tego tytułu na koniec 2022r. wyniosła 16 800 tys. zł, natomiast na koniec roku 2023 – 25 187 tys. zł. 33 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Poniższa tabela przedstawia zmiany aktywów i zobowiązań z tytułu podatku odroczonego w roku obrotowym: Wpływ na Wpływ na 1 stycznia 2022 Wynik netto Pozostałe całkowite dochody 31 grudnia 2022 Wynik netto Pozostałe całkowite dochody 31 grudnia 2023 Aktywa z tytułu podatku odroczonego Wycena kontraktów budowlanych - pasywa oraz podatkowa produkcja w toku 70 730 42 591 - 113 321 1 690 - 115 011 Rezerwy 11 684 1 192 - 12 876 682 - 13 558 Strata podatkowa 3 139 5 876 - 9 015 5 772 2 346 17 133 Wsparcie SSE - 16 800 - 16 800 7 508 - 24 308 Naliczone wynagrodzenia i obciążenia 2 599 (1 627) - 972 (866) - 106 Odpisy aktualizujące wartość należności 5 979 5 804 - 11 783 (2 371) - 9 412 Inne zobowiązania finansowe 3 563 (1 553) - 2 010 7 092 - 9 102 Koszty następnych okresów 693 345 - 1 038 (553) - 485 Pozostałe 2 234 3 836 87 6 157 1 220 710 8 087 Razem 100 621 73 264 87 173 972 20 174 3 056 197 202 Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego Wycena kontraktów budowlanych - aktywa 46 151 32 296 - 78 447 (2 599) - 75 848 Przeszacowanie aktywów do wartości godziwej 11 127 (214) 7 146 18 059 (507) 775 18 327 Wycena bilansowa oraz dyskonto zobowiązań 988 930 - 1 918 (611) - 1 307 Naliczone odsetki od zadłużenia 754 807 - 1 561 1 814 - 3 375 Zarachowane przychody 487 (370) - 117 49 - 166 Pozostałe 2 215 4 482 89 6 786 (5 608) 3 655 4 833 Razem 61 722 37 931 7 235 106 888 (7 462) 4 430 103 856 Kompensata aktywów i zobowiązań 51 125 91 614 88 052 Stan po kompensacie 60 093 97 632 124 954 Aktywa 49 496 82 358 109 150 Zobowiązania 10 597 15 274 15 804 Wpływ netto zmian w okresie 35 333 (7 148) 27 636 (1 374) W roku zakończonym 31 grudnia 2023 r. oraz 31 grudnia 2022 r. nie wystąpiły ujemne pozycje różnic przejściowych, ‎od których nie ujęto aktywa z tytułu podatku odroczonego. W tabeli poniżej zawarto okresy realizacji aktywów i zobowiązań z tytułu odroczonego podatku dochodowego: 2023 2022 Aktywa Zobowiązania Aktywa Zobowiązania Krótkoterminowe 85 631 78 167 115 081 80 518 Długoterminowe 111 571 25 689 58 891 26 370 Razem 197 202 103 856 173 972 106 888 34 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 5.INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 5.1.AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE Zgodnie z MSSF 9 Grupa klasyfikuje instrumenty finansowe do następujących kategorii: ●Aktywa wyceniane według zamortyzowanego kosztu; ●Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy; ●Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu; ●Instrumenty pochodne wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające w rachunkowości zabezpieczeń. Z wyżej podanych kategorii, Grupa posiada tylko pozycje wyceniane według zamortyzowanego kosztu Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego stanowią przede wszystkim: Nota 5.1.2. Aktywa finansowe – udzielone pożyczki Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług Nota 6.5. Należności pozostałe Nota 2.3. Aktywa z tytułu kontraktów budowlanych Nota 3.7. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Nota 3.7. Środki pieniężne na rachunku VAT Nota 3.7. Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania Nota 5.1. Inne aktywa finansowe (w tym udzielone pożyczki) Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu obejmują głównie: Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców – kaucje Nota 2.3. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług Nota 6.9. Zobowiązania pozostałe Noty 3.2. – 3.5. Zadłużenie 35 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM W tabeli poniżej przedstawiono wartość bilansową istotnych grup aktywów finansowych i zobowiązań finansowych w podziale na kategorie. Wartość bilansowa posiadanych przez Grupę aktywów finansowych i zobowiązań finansowych przedstawionych w poniższych tabelach nie różniła się istotnie od ich wartości godziwej we wszystkich prezentowanych okresach. Kategorie instrumentów finansowych Linia w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Aktywa wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania leasingowe Razem istotne kategorie 2023 Nota 5.1.2 Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki 22 474 - - 22 474 Aktywa finansowe - pozostałe 950 - - 950 Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje 40 111 - - 40 111 Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług 479 533 - - 479 533 Nota 6.5. Pozostałe należności 66 333 - - 66 333 Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa 455 336 - - 455 336 Nota 3.7. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 263 119 - - 263 119 Nota 3.7. Środki pieniężne na rachunkach VAT 44 186 - - 44 186 Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje - 164 990 - 164 990 Nota 2.3. Zobowiązania wobec podwykonawców – wycena - 387 717 - 387 717 Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług - 280 620 - 280 620 Nota 6.9. Pozostałe zobowiązania - 139 775 - 139 775 Nota 3.2-3.5. Zadłużenie - 150 574 88 863 239 437 Razem 1 372 042 1 123 676 88 863 2 584 581 36 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Linia w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Aktywa wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania leasingowe Razem istotne kategorie 2022 Nota 5.1.2 Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki 17 530 - - 17 530 Aktywa finansowe - pozostałe 756 - - 756 Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje 32 031 - - 32 031 Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług 651 583 - - 651 583 Nota 6.5. Pozostałe należności 91 536 - - 91 536 Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa 431 013 - - 431 013 Nota 3.7. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 163 961 - - 163 961 Nota 3.7. Środki pieniężne na rachunkach VAT 35 338 - - 35 338 Nota 2.2. Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje - 171 035 - 171 035 Nota 2.3. Zobowiązania wobec podwykonawców – wycena - 245 957 - 245 957 Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług - 443 402 - 443 402 Nota 6.9. Pozostałe zobowiązania - 106 145 - 106 145 Nota 3.2-3.5. Zadłużenie - 222 763 89 812 312 575 Razem 1 423 748 1 189 302 89 812 2 702 862 37 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Kategorie instrumentów finansowych Aktywa wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania leasingowe Razem istotne kategorie 2023 Wpływ na wynik finansowy Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) – odsetki 68 613 (27 803) (5 288) 35 522 Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) - różnice kursowe 5 890 (9 679) - (3 789) Nota 4.2. Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów z klientami (22 200) - - (22 200) Razem 52 303 (37 482) (5 288) 9 533 Kategorie instrumentów finansowych Aktywa wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu Zobowiązania leasingowe Razem istotne kategorie 2022 Wpływ na wynik finansowy Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) – odsetki 10 543 (18 712) (2 700) (10 869) Nota 4.7. Przychody finansowe/(koszty finansowe) - różnice kursowe 29 (6 261) - (6 232) Nota 4.2. Odwrócenie utraty/(utrata) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów z klientami (11 108) - - (11 108) Razem (536) (24 973) (2 700) (28 209) 38 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 5.1.1.AKTYWA FINANSOWE Grupa posiadała na 31 grudnia 2023 r. oraz na 31 grudnia 2022 r. następujące pozycje wykazane w sprawozdaniu ‎z sytuacji finansowej jako aktywa finansowe: 2023 2022 Nota 5.1.2. Udzielone pożyczki 22 474 17 530 Pozostałe 4 211 5 721 Razem 26 685 23 251 Długoterminowe 16 734 13 823 Krótkoterminowe 9 951 9 428 5.1.2.AKTYWA FINANSOWE – UDZIELONE POŻYCZKI Pożyczkobiorca Waluta pożyczki Oprocentowanie Termin spłaty 2023 2022 FARMA WIATROWA SZYBOWICE SP. Z O.O. PLN WIBOR 3M + marża 2,5 p.p. 22.11.2024 3 496 3 358 FARMA WIATROWA SZYBOWICE SP. Z O.O. PLN WIBOR 3M + marża 2,5 p.p. 04.12.2025 1 489 - PfelgeQuartier Beteiligungs EUR 4,00% 31.01.2022 - 3 849 KWE PLN 2,50% 01.01.2032 4 738 3 177 SOLAR SERBY PLN WIBOR 3M + marża 3 p.p. 04.03.2024 213 1 534 SOLAR SERBY PLN WIBOR 3M + marża 2,5 p.p. 19.12.2027 4 862 - Pracownicy IVT EUR 0-0,5% 31.12.2024 49 32 Pracownicy IVT EUR 0-0,5% 31.12.2025 8 22 Sanssouci Karpacz Sp. z o.o. PLN 10,00% 31.12.2024 5 861 5 404 JV PABC Sp. z o.o. PLN 3 M Euribor + 2,2% - 3,5% 31.12.2024 332 154 Solar Kazimierz Biskupi Sp. z o.o. PLN WIBOR 3M + marża 2,5 p.p. 07.12.2027 1 112 - Solar Kazimierz Biskupi Sp. z o.o. EUR WIBOR 3M + marża 2,5 p.p. 07.12.2027 314 - Razem, w tym: 22 474 17 530 Długoterminowe 12 523 8 101 Krótkoterminowe 9 951 9 429 Zarząd dokonał odpisu z tytułu utraty wartości pełnej kwoty pożyczki dla PflegeQuartier Beteiligungs, ponieważ pożyczkodawca nie dokonuje spłaty zaciągniętej pożyczki. Z udzielonymi pożyczkami wiąże się ryzyko kredytowe oraz ryzyko walutowe, które zostały opisane odpowiednio ‎w Nocie 5.2. Udzielone pożyczki klasyfikowane są w Poziomie 1 modelu utraty wartości. Udzielone pożyczki są zdaniem Grupy aktywami o wysokiej ocenie jakości kredytowej na potrzeby modelu ECL. Na podane dni bilansowe wartość godziwa pożyczek nie była istotnie różna od wyceny w koszcie zamortyzowanym. Wartość godziwa pożyczek jest szacowana za pomocą modeli DCF w oparciu o przepływy pieniężne odzwierciedlające harmonogram spłat udzielonych pożyczek. Założono stopę dyskonta na poziomie WIBOR dla pożyczek w PLN ‎oraz EURIBOR dla pożyczek w EUR na dany dzień powiększony o stały procent wyrażający premię za ryzyko. Pożyczki wyceniane w koszcie zamortyzowanym są klasyfikowane do drugiego poziomu hierarchii wartości godziwej. 39 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Pożyczki zaklasyfikowane są do Poziomu 1 modelu utraty wartości na wszystkie prezentowane dni bilansowe. Wszystkie udzielone pożyczki na poszczególne dni bilansowe uznane zostały za instrumenty o niskim ryzyku kredytowym, ‎w związku z czym odpis na oczekiwane straty kredytowe ujęty w ciągu danego okresu ogranicza się do 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych. Oczekiwaną stratę kredytową wyliczono na podstawie prawdopodobieństwa niewypełnienia zobowiązania, profilu spłat uzgodnionego w umowie pożyczki i oceny odzysków z zabezpieczenia. ‎ Na poszczególne dni bilansowe wysokość odpisu z tyt. utraty wartości oraz jego zmiany w prezentowanych okresach były nieistotne kwotowo, stąd Grupa nie prezentuje ruchów na odpisie. Zwiększenie salda pożyczek w wyniku udzielenia nowych pożyczek nie przyczyniło się istotnie do zmiany wysokości odpisu z tyt. utraty wartości. Instrumenty dłużne utrzymywane w celu ściągnięcia umownych przepływów, które obejmują wyłącznie spłaty kapitału i odsetek („SPPI” ang. Solely payment of principal and interest), są wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Na moment początkowego ujęcia te aktywa finansowe ujmuje się w wartości godziwej powiększonej o koszty transakcyjne. Przychody z tytułu odsetek wycenia się metodą efektywnej stopy procentowej i wykazuje w pozycji „przychody z tytułu odsetek„ w przychodach finansowych. Odpisy z tytułu utraty wartości prezentuje się w pozycji „Odwrócenie utraty/(utrata ) wartości aktywów finansowych i aktywów z wyceny kontraktów z klientami”. Wartość aktywów finansowych jest aktualizowana o odpis z tytułu utraty wartości wyliczony metodą oczekiwanych strat kredytowych (expected credit loss). Grupa stosuje trzystopniowy model utraty wartości dla aktywów finansowych: ●Poziom 1 – salda, dla których ryzyko kredytowe nie wzrosło znacząco od początkowego ujęcia lub mają niskie ryzyko kredytowe. Oczekiwane straty kredytowe określa się na podstawie prawdopodobieństwa niewypełnienia zobowiązania w ciągu 12 miesięcy (tj. całkowita oczekiwana strata kredytowa pomnożona jest przez prawdopodobieństwo, że strata wystąpi w ciągu następnych 12 miesięcy); ●Poziom 2 – obejmuje salda, dla których nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od początkowego ujęcia, ale brak jest obiektywnych przesłanek utraty wartości; oczekiwane straty kredytowe określa się na podstawie prawdopodobieństwa niewypełnienia zobowiązania przez cały umowny okres życia danego aktywa; ●Poziom 3 – obejmuje salda z obiektywną przesłanką utraty wartości. Jeżeli udzielone pożyczki mają niskie ryzyko kredytowe, odpis na oczekiwane straty kredytowe ujęty w ciągu danego okresu ogranicza się do 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych. W zakresie, w jakim, zgodnie z powyższym modelem, konieczna jest ocena czy nastąpił znaczący wzrost ryzyka kredytowego, Grupa uwzględnia następujące przesłanki przy dokonywaniu tej oceny: ●pożyczka jest przeterminowana o co najmniej 30 dni; ●nastąpiły zmiany legislacyjne, technologiczne lub makroekonomiczne, które mają znaczący negatywny wpływ na dłużnika; ●pojawiły się informacje o znaczącym niekorzystnym zdarzeniu dotyczącym pożyczki lub innej pożyczki tego samego dłużnika od innego pożyczkodawcy, np. wypowiedzenie umowy pożyczki, naruszenie jej warunków czy renegocjacja warunków ze względu na trudności finansowe itp. ●dłużnik stracił znaczącego klienta lub dostawcę albo doświadczył innych niekorzystnych zmian na swoim rynku. Aktywa finansowe są spisywane, w całości lub w części, kiedy Grupa wyczerpie praktycznie wszystkie działania ‎w zakresie ściągnięcia i uzna, że nie można już racjonalnie oczekiwać odzyskania należności. Zazwyczaj następuje to, gdy składnik aktywów jest przeterminowany co najmniej 360 dni. 5.2.ZASADY ZARZĄDANIA RYZYKIEM FINANSOWYM Grupa w toku prowadzonej działalności narażona jest na następujące istotne rodzaje ryzyka finansowego: ryzyko rynkowe (w tym ryzyko walutowe, ryzyko stóp procentowych), ryzyko kredytowe oraz ryzyko płynności. Za ustalenie zasad zarządzania powyższymi ryzykami oraz ich weryfikację odpowiada Zarząd Erbud S.A. 5.2.1.RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO WALUTOWE W ramach podstawowej działalności operacyjnej Grupa nie zawiera kontraktów budowlanych, które są denominowane ‎w EUR. W odniesieniu do należności i zobowiązań wynikających z zawartych umów na zakupy materiałów, z tytułu których nastąpią płatności w EUR oraz w odniesieniu do udzielonych pożyczek denominowanych w EUR, Grupa ustaliła, że ryzyko jest nieistotne. 40 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 2023 Ekspozycja na ryzyko walutowe (tys. PLN) Wpływ na sprawozdanie z wyniku w tys. PLN zmiana kursu +10% zmiana kursu -10% Aktywa Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 68 066 6 807 (6 807) Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług 149 286 14 929 (14 929) Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje 16 547 1 655 (1 655) Nota 5.1.2. Aktywa finansowe - udzielone pożyczki 57 6 (6) Zobowiązania Nota 3.3.-3.5. Zadłużenie 76 636 (7 664) 7 664 Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 47 600 (4 760) 4 760 Nota 2.2. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje 523 (52) 52 Wpływ zmian kursów - aktywa i zobowiązania razem 358 715 10 921 (10 921) 2022 Ekspozycja na ryzyko walutowe (tys. PLN) Wpływ na sprawozdanie z wyniku w tys. PLN zmiana kursu +10% zmiana kursu -10% Aktywa Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 47 412 4 741 (4 741) Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług 124 859 12 486 (12 486) Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje 6 112 611 (611) Nota 5.1.2. Aktywa finansowe - udzielone pożyczki 3 902 390 (390) Zobowiązania Nota 3.3.-3.5. Zadłużenie 48 028 (4 803) 4 803 Nota 6.9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 44 249 (4 425) 4 425 Nota 2.2. Zobowiązania z tytułu kontraktów budowlanych - kaucje 497 (50) 50 Wpływ zmian kursów - aktywa i zobowiązania razem 275 059 8 950 (8 950) 5.2.2.RYZYKO RYNKOWE – RYZYKO STÓP PROCENTOWYCH Ryzyko stóp procentowych występuje głównie w związku z korzystaniem przez Grupę z zadłużenia, tj. kredytów bankowych i pożyczek (Nota 3.3.) oraz leasingu (Nota 3.5.). Ponadto Grupa lokuje wolne środki pieniężne częściowo w inwestycje o zmiennej stopie procentowej (lokaty) ‎oraz udziela pożyczek w oparciu o zmienną stopę procentową. 41 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Aktywa i zobowiązania oprocentowane według zmiennych stóp procentowych narażają Grupę na ryzyko zmiany przepływów pieniężnych. Natomiast oprocentowane według stopy stałej (udzielane pożyczki – Nota 5.1.2.) naraża Grupę na ryzyko zmiany wartości godziwej, niemniej jednak ze względu na fakt, iż Grupa nie wycenia tych pozycji do wartości godziwej, wpływ ten nie jest odzwierciedlany w sprawozdaniu finansowym. Grupa monitoruje stopień narażenia na ryzyko stopy procentowej oraz dokonuje prognoz stóp procentowych. Analizę wrażliwości pozycji oprocentowanych zmienną stopą procentową na zmiany stopy procentowej zaprezentowano w poniższej tabeli: 2023 2022 Wartość bilansowa pozycji oprocentowana zmienną stopą procentową Wpływ na sprawozdanie z wyniku Wartość bilansowa pozycji oprocentowana zmienną stopą procentową Wpływ na sprawozdanie z wyniku +100 pb -100 pb +250 pb -250 pb Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2 228 22 (22) 31 007 775 (775) Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki 16 556 166 (166) 154 4 (4) Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek 58 929 (589) 589 139 268 (3 482) 3 482 Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji 76 678 (767) 767 75 586 (1 875) 1 875 Zadłużenie z tytułu leasingu 84 618 (846) 846 89 569 (2 258) 2 258 Wpływ razem (2 014) 2 014 (6 836) 6 836 W tabeli poniżej zaprezentowano pozycje oprocentowane stałą stopą procentową: 2023 2022 Wartość bilansowa pozycji niepodlegająca ryzyku rynkowemu Wartość bilansowa pozycji niepodlegająca ryzyku rynkowemu Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 260 891 132 954 Aktywa finansowe - Udzielone pożyczki 5 918 17 376 Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek 14 967 7 909 Zadłużenie z tytułu leasingu 4 245 243 286 021 158 482 42 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 5.2.3.RYZYKO KREDYTOWE Aktywami finansowymi Grupy, które są narażone na ryzyko kredytowe, są głównie pozycje wymienione w tabeli poniżej: 2023 2022 Nota 3.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 263 119 163 961 Środki pieniężne na rachunkach VAT 44 186 35 338 Nota 5.1.2. Aktywa finansowe – udzielone pożyczki 22 474 17 530 Nota 6.5. Należności z tytułu dostaw i usług 479 533 651 583 Nota 2.2. Należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucje 40 111 32 031 Nota 2.3. Wycena kontraktów budowlanych - aktywa 455 336 431 013 Razem 1 304 759 1 331 456 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Grupa Erbud S.A. minimalizuje ryzyko kredytowe związane ze środkami pieniężnymi i ich ekwiwalentami poprzez dywersyfikację banków, z którymi zawierane są transakcje lokacyjne. Grupa współpracuje z instytucjami finansowymi ‎o wysokiej wiarygodności, zgodnie z informacjami w tabeli poniżej. Na poszczególne dni sprawozdawcze występuje znaczna koncentracja ryzyka kredytowego – informacja o wielkości salda środków pieniężnych zgromadzonych w jednej instytucji finansowej przedstawiona jest poniżej. Podział salda środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wg ratingu kredytowego przedstawiono w tabeli poniżej. Rating AA, A-, BBB+, BBB wg Euro Rating to poziom inwestycyjny. Według agencji ratingowej Euro Rating 2023 2022 Banki o ratingu A- 17,0% 11,0% Banki o ratingu BBB+ 0,0% 4,0% Banki o ratingu BBB 64,0% 68,0% Banki o ratingu BBB- 16,0% 6,0% Banki o ratingu BB+ 3,0% 0,0% Banki o ratingu BB 0,0% 11,0% 100,0% 100,0% Na 31 grudnia 2023 r. wartość aktywów pieniężnych i ich ekwiwalentów ulokowana w jednej instytucji finansowej stanowiła około 64% całego salda. Na 31 grudnia 2022 r. wartość aktywów pieniężnych i ich ekwiwalentów ulokowana w jednej instytucji finansowej stanowiła około 68% całego salda. Całe saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów na poszczególne dni bilansowe zaliczone jest do Stopnia 1 modelu utraty wartości (tj. salda, dla których ryzyko kredytowe nie wzrosło znacząco od początkowego ujęcia). Odpisy z tytułu utraty wartości środków pieniężnych i ekwiwalentów ustalono indywidualnie dla każdego salda dotyczącego danej instytucji finansowej. Do oceny ryzyka kredytowego użyto zewnętrzne ratingi banków oraz publicznie dostępne informacje dotyczące wskaźników niewypełnienia zobowiązania dla danego ratingu ustalone przez Euro Rating. Analiza wykazała, iż aktywa te mają niskie ryzyko kredytowe na dzień sprawozdawczy. Grupa skorzystała z uproszczenia dozwolonego przez standard i odpis z tytułu utraty wartości ustalono na podstawie 12-miesięcznych strat kredytowych. Kalkulacja odpisu wykazała nieistotną kwotę odpisu z tytułu utraty wartości. Należności z tytułu dostaw i usług oraz aktywa z tytułu kontraktów budowlanych 43 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM W celu ochrony przed ryzykiem kredytowym wynikającym z należności związanych z realizacją kontraktów budowlanych (tj. należności z tytułu dostaw i usług, należności z tytułu kontraktów budowlanych – kaucji oraz z wyceny kontraktów budowlanych), w Grupie funkcjonuje polityka oceny i weryfikacji ryzyka kredytowego związanego ze wszystkimi kontraktami, zarówno na etapie przedofertowym, jak i w trakcie realizacji. Każdy kontrahent przed podpisaniem umowy jest oceniany pod kątem możliwości wywiązania się ze zobowiązań finansowych. W przypadku negatywnej oceny zdolności płatniczych kontrahenta, przystąpienie do kontraktu jest uzależnione od ustanowienia adekwatnych zabezpieczeń finansowych lub majątkowych. Ponadto, w umowach z inwestorami zawierane są klauzule przewidujące prawo do wstrzymania realizacji robót, jeżeli występuje opóźnienie w przekazaniu należności za wykonane usługi. ‎ W miarę możliwości tworzy się również zapisy umowne warunkujące dokonywanie płatności podwykonawcom od wpływu środków od inwestora. W Grupie nie występuje koncentracja ryzyka kredytowego związana z należnościami z tytułu dostaw i usług ‎oraz należnościami z tytułu kontraktów budowlanych – kaucji oraz z wyceny kontraktów budowlanych. Zmiany odpisu aktualizującego wartość należności zaprezentowano w Nocie 6.5. 5.2.4.RYZYKO PŁYNNOŚCI W celu ograniczenia ryzyka utraty płynności, Grupa utrzymuje odpowiednią ilość środków pieniężnych oraz zbywalnych papierów wartościowych, a także zawiera umowy o linie kredytowe, które służą jako dodatkowe zabezpieczenie płynności. Do finansowania zakupów inwestycyjnych Grupa wykorzystuje środki własne lub długoterminowe umowy leasingu finansowego, zapewniając odpowiednią trwałość struktury finansowania dla tego rodzaju aktywów. Grupa stosuje politykę ograniczającą zaangażowanie kredytowe wobec poszczególnych instytucji finansowych oraz emitentów papierów dłużnych, które są nabywane w ramach lokowania okresowych nadwyżek środków pieniężnych. Zarządzanie płynnością wspomagane jest obowiązującym systemem raportowania prognoz płynności przez Grupę. Tabela poniżej przedstawia zobowiązania finansowe Grupy na dzień 31 grudnia 2023 r. według daty zapadalności ‎na podstawie umownych niezdyskontowanych płatności: 2023 Poniżej 3 miesięcy 3-12 miesięcy 1-5 lat Powyżej 5 lat Razem przepływy niezdyskontowane Wartości bilansowe Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek 22 509 16 703 37 184 - 76 396 73 896 Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji - 1 678 75 000 - 76 678 76 678 Zadłużenie z tytułu leasingu 6 073 19 051 71 323 2 580 99 027 88 863 Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje 45 410 99 014 24 029 4 799 173 252 164 990 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 280 620 - - - 280 620 280 620 Razem 354 612 136 446 207 536 7 379 705 973 685 047 2022 Poniżej 3 miesięcy 3-12 miesięcy 1-5 lat Powyżej 5 lat Razem przepływy niezdyskontowane Wartości bilansowe Zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek 38 431 62 403 50 537 - 151 371 143 830 Zadłużenie z tytułu wyemitowanych obligacji - 586 75 000 - 75 586 75 000 Zadłużenie z tytułu leasingu finansowego 5 064 18 766 70 339 2 465 96 634 89 812 Zobowiązania wobec podwykonawców - kaucje 64 133 95 148 15 385 5 744 180 410 171 035 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 443 402 - - - 443 402 443 402 Razem 551 030 176 903 211 261 8 209 947 403 923 079 44 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 5. INSTRUMENTY FINANSOWE I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 5.2.5.RYZYKO KLIMATYCZNE Grupa Erbud S.A. monitoruje wpływ ryzyk klimatycznych na działalność Grupy i na dzień dzisiejszy nie identyfikuje istotnego wpływu czynników klimatycznych na prowadzoną działalność. Grupa konsekwentnie realizuje strategię ESG, przestrzegając wymagań dotyczących aspektów środowiskowych, inwestując w rozwój projektów w branży OZE, a także budownictwa z drewna. 45 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 6. NOTY POZOSTAŁE 6.NOTY POZOSTAŁE 6.1.RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE Najistotniejsze pozycje rzeczowych aktywów trwałych stanowią grunty, budynki i budowle. Znaczącą pozycją są również środki trwałe w budowie. Poza tym Grupa posiada również urządzenia techniczne i maszyny. Rzeczowe aktywa trwałe wycenia się w cenie nabycia/kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie ‎oraz wszelkie odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Grupa w przypadku zidentyfikowania przesłanek do możliwości wystąpienia utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych przeprowadza test na utratę wartości w oparciu ‎o oszacowanie wartości odzyskiwalnej danego aktywa trwałego. Wartość odzyskiwalna jest określana jako wyższa ‎z dwóch: wartość, jaka jest możliwa do uzyskania przy sprzedaży danego aktywa trwałego pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa kalkulowana w oparciu o zdyskontowane przepływy pieniężne, które zostaną wypracowane przez dane aktywo trwałe lub zespół aktywów. W wartości początkowej rzeczowych aktywów trwałych Grupa ujmuje ich cenę nabycia powiększoną o wszystkie koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. Do wartości początkowej zalicza się również koszt części zamiennych maszyn i urządzeń w momencie poniesienia, jeśli spełnione są kryteria rozpoznania, tj. Spółka z Grupy Erbud oczekuje, że części zamienne będą wykorzystywane przez okres dłuższy niż jeden rok i jest możliwe ich przypisanie do konkretnej pozycji rzeczowych aktywów trwałych. Koszty poniesione po dacie oddania środka trwałego do używania, takie jak koszty konserwacji i napraw, ujmowane są w wyniku finansowym w momencie poniesienia. Grupa corocznie dokonuje weryfikacji wartości końcowej, okresu użytkowania oraz metody amortyzacji składników rzeczowych aktywów trwałych. Weryfikacje przeprowadzone na 31 grudnia 2023 r.oraz 31 grudnia 2022 r. nie skutkowały zmianą pozostałych szacowanych okresów użytkowania, metod amortyzacji czy wartości końcowych środków trwałych. Stawki amortyzacji wynoszą według poszczególnych klas środków trwałych (w tym również prawa do użytkowania aktywów należących do danej kategorii): ●Budynki i budowle – 2% - 4,5% ●Urządzenia techniczne i maszyny – 6% - 30% ●Środki transportu – 12,5% - 20% ●Pozostałe – 10% - 33% ●Grunty nie podlegają amortyzacji. Prawa do użytkowania aktywów są amortyzowane przez okres odzwierciedlający czas, na jaki zawarto umowy. ‎ Dla posiadanych przez Grupę środków trwałych w leasingu, stawki amortyzacji są zbieżne ze stawkami amortyzacji dla własnych aktywów należących do tej samej kategorii, gdyż okres leasingu odpowiada okresowi ekonomicznej użyteczności danego aktywa (uwzględniając opcje przedłużenia) lub umowa zawiera opcję nabycia składnika aktywów i jest rozsądnie pewne, iż Grupa z tej opcji skorzysta. Środki trwałe w budowie wycenia się w wysokości poniesionych kosztów bezpośrednio związanych z nabyciem ‎lub wytworzeniem, w tym kosztów finansowania, pomniejszonych o odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe ‎w budowie nie są amortyzowane do momentu zakończenia ich budowy. 46 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 6. NOTY POZOSTAŁE Polityka rachunkowości dotycząca leasingu stosowana od 1 stycznia 2019 roku: Leasingi ujmowane są jako aktywa z tytułu prawa do użytkowania i zobowiązania do zapłaty za te prawa w dniu, w którym leasingowane aktywa dostępne są do użytkowania przez Grupę. Aktywa z tytułu prawa do użytkowania zaprezentowano w nocie 6.1. W dacie rozpoczęcia leasingu, zobowiązania leasingowe wyceniane są w kwocie równej bieżącej wartości następujących płatności leasingowych za prawo do użytkowania bazowego składnika aktywów w okresie leasingu: ●stałe płatności (w tym zasadniczo stałe płatności), pomniejszone o wszelkie należne zachęty leasingowe; ●zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki; ●kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej; ●cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że leasingobiorca skorzysta z tej opcji; ●kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, jeżeli w warunkach leasingu przewidziano, że leasingobiorca może skorzystać z opcji wypowiedzenia leasingu. Opłaty leasingowe są dyskontowane przy użyciu stopy procentowej leasingu, jeśli stopę tę można z łatwością ustalić, lub krańcowej stopy oprocentowania długu leasingobiorcy. Każda opłata leasingowa jest alokowana pomiędzy zobowiązanie a koszt finansowy. Po początkowym ujęciu, zobowiązania leasingowe są wyceniane przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. Wartości bilansowe zobowiązań są aktualizowane w celu odzwierciedlenia zmiany w zakresie szacunku okresu leasingu, opcji wykupu, zmiany w opłatach leasingowych i gwarantowanej wartości końcowej oraz modyfikacji umowy leasingu. Okres leasingu to nieodwoływalny okres leasingu; okresy objęte opcją przedłużenia i wcześniejszego zakończenia leasingu są uwzględnione w okresie leasingu, jeśli istnieje rozsądna pewność, że leasing będzie przedłużony lub umowa zostanie wcześniej zakończona. Na 31 grudnia 2023 r. Grupa posiadała następujące grupy rzeczowych aktywów trwałych z uwzględnieniem prawa do użytkowania aktywów: 2023 2022 Grupa rzeczowych aktywów trwałych Wartość brutto Umorzenie i odpisy aktualizujące Wartość netto Wartość brutto Umorzenie i odpisy aktualizujące Wartość netto Grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania gruntu) 28 840 1 780 27 060 37 038 1 377 35 661 w tym leasing 4 599 1 089 3 510 12 917 885 12 032 Budynki i budowle 146 157 44 943 101 214 142 703 48 469 94 234 w tym leasing 42 617 14 431 28 186 32 364 13 125 19 239 Urządzenia techniczne i maszyny 99 078 53 283 45 795 92 241 48 728 43 513 w tym leasing 37 006 9 193 27 813 34 048 6 718 27 330 Środki transportu 95 737 49 359 46 378 87 221 42 192 45 029 w tym leasing 53 730 19 926 33 804 49 618 14 800 34 818 Inne środki trwałe 24 906 17 077 7 829 24 125 16 496 7 629 w tym leasing 199 48 151 235 49 186 Środki trwałe w budowie 5 624 - 5 624 3 710 - 3 710 Razem 400 342 166 442 233 900 387 038 157 262 229 776 Grupa zawarła umowy leasingu na okres od 3 do 5 lat. Umowy leasingu obejmują głównie środki transportu oraz najmy biur, magazynów i prawa wieczystego użytkowania gruntów. Umowy te zawierają w większości (za wyjątkiem prawa wieczystego użytkowania gruntów) opcję przedłużenia po zakończeniu okresu podstawowego. Dodatkowo zawarte umowy leasingu środków transportu dają Grupie prawo odkupienia przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy. 47 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 6. NOTY POZOSTAŁE Zadłużenie z tytułu leasingu opisano w Nocie 3.5. Grunty w tym prawo wieczystego użytkowania gruntu Budynki i budowle Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu Inne środki trwałe Środki trwałe w budowie Wartości niematerialne i prawne Razem Wartość netto na 1 stycznia 2022 r. 27 739 51 088 14 743 32 811 18 357 23 194 9 907 177 838 Zwiększenia: Zakup - 1 964 4 412 3 816 3 398 35 361 5 237 54 188 Leasing 8 432 15 321 3 478 21 870 150 - - 49 251 Przyjęcie środków trwałych - - - - 68 (68) - - Pozostałe, w tym korekty reklasyfikacyjne - 35 376 27 075 - (11 480) (50 952) - 19 Zmniejszenia: Amortyzacja 528 5 820 6 200 12 301 2 980 - 1 683 29 512 Sprzedaż oraz likwidacja - - 20 1 320 5 - - 1 345 Pozostałe - 3 877 - - - 3 844 - 7 721 Różnice kursowe z przeliczenia 20 182 25 153 121 18 85 604 Wartość netto na 31 grudnia 2022 r. 35 663 94 234 43 513 45 029 7 629 3 709 13 546 243 322 Wartość netto na 1 stycznia 2023 r. 35 663 94 234 43 513 45 029 7 629 3 709 13 546 243 322 Zwiększenia: Zakup - 132 5 678 5 542 3 394 6 835 1 167 22 748 Leasing - 15 435 4 078 11 608 49 - - 31 170 Przyjęcie środków trwałych - 296 1 068 2 800 168 - 2 231 4 852 Pozostałe, w tym korekty reklasyfikacyjne - 2 636 (543) (3 143) (185) (3 036) (1 038) (5 309) Zmniejszenia: - Amortyzacja 410 10 727 7 571 13 495 2 621 - 2 003 36 827 Sprzedaż oraz likwidacja - - 15 940 135 - - 1 090 Pozostałe 8 119 (6) 317 341 - 1 843 - 8 903 Różnice kursowe z przeliczenia (74) (798) (96) (682) (470) (41) (296) (2 458) Wartość netto na 31 grudnia 2023 r. 27 060 101 214 45 795 46 378 7 829 5 624 13 607 247 505 48 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) Amortyzacja Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Koszty ogólnego zarządu 16 745 12 011 Koszty wytworzenia sprzedanych produktów i usług 20 082 17 501 Razem 36 827 29 512 Prawo do użytkowania aktywów w leasingu, zobowiązania leasingowe Przyjęto następujące uproszczenia dozwolone przez MSSF16: ●nie aktywuje się umów leasingowych w odniesieniu do aktywów niskocennych (poniżej 15 tys. zł), ●pomija się umowy, które ulegną rozwiązaniu w ciągu bieżącego roku. W trakcie okresów, którego dotyczy sprawozdanie, Grupa nie zawierała umów leasingu na okres krótszy niż 12 m-cy. Zawierane umowy leasingu nie posiadały elementu zmiennego wynagrodzenia dla leasingodawcy. Opłaty związane z wszystkimi leasingami krótkoterminowymi i leasingami niskocennych aktywów są ujmowane liniowo jako koszt w wyniku finansowym. Na moment pierwszego zastosowania standardu, dla wszystkich leasingów, ‎za wyjątkiem leasingów krótkoterminowych i leasingów niskocennych aktywów, wcześniej sklasyfikowanych jako leasing operacyjny. Dane dotyczące zastosowania MSSF 16 zaprezentowano w poniższych tabelach: GRUNTY BUDYNKI I BUDOWLE URZĄDZENIA TECHNICZNE I MASZYNY ŚRODKI TRANSPORTU POZOSTAŁE ŚRODKI TRWAŁE RAZEM Wartość netto na dzień 01.01.2022 4 086 6 516 6 384 22 899 65 39 950 Zwiększenie z tytułu przyjęcia w leasing 8 432 15 321 3 478 13 991 150 41 372 Rozliczenie nakładów na rzeczowe aktywa trwałe w budowie (przyjęcie na stan) oraz zaliczek an rzeczowe aktywa trwałe - - 19 592 (1 072) - 18 520 Amortyzacja (503) (2 642) (2 124) (5 188) (29) (10 486) Różnice kursowe z przeliczenia 17 45 - (1) - 61 Wartość netto na dzień 31.12.2022 12 032 19 240 27 330 34 817 186 93 605 Wartość netto na dzień 01.01.2023 12 032 19 240 27 330 34 817 186 93 605 Zwiększenie z tytułu przejęcia - 296 282 3 321 56 3 955 Zwiększenie z tytułu przyjęcia w leasing - 15 435 4 078 11 608 49 31 170 Zmniejszenie wynikające z przekwalifikowania - z prawa do użytkowania aktywów w leasingu na rzeczowe aktywa trwałe - - (23) (3 349) - (3 372) Amortyzacja (385) (4 618) (3 558) (10 409) (38) (19 008) Zmniejszenie dotychczasowego umorzenia wynikające z przekwalifikowania - z prawa do użytkowania aktywów w leasingu na rzeczowe aktywa trwałe - - - 1 163 - 1 163 Pozostałe (8 136) (1 926) (296) (3 347) (102) (13 807) Różnice kursowe z przeliczenia (1) (241) - - - (242) Wartość netto na dzień 31.12.2023 3 510 28 186 27 813 33 804 151 93 464 49 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) Wartość netto 31.12.2023 31.12.2022 Grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania gruntu) 3 510 12 032 Budynki i budowle 28 186 19 239 Urządzenia techniczne i maszyny 27 813 27 330 Środki transportu 33 804 34 818 Inne środki trwałe 151 186 Wpływ razem 93 464 93 605 6.1.1.KWOTY ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH ZACIĄGNIĘTYCH W CELU NABYCIA RZECZOWYCH AKTYWÓW TRWAŁYCH Na dzień 31 grudnia 2023 r. oraz na 31 grudnia 2022 r. Grupa nie posiadała umownych zobowiązań związanych ‎z umowami zakupu aktywów trwałych oraz zawartych umów leasingu, co do których okres leasingu jeszcze się nie rozpoczął i nie zostały wykazane w zobowiązaniach leasingowych w tym zakresie. 6.2.WARTOŚĆ FIRMY Wartość firmy powstaje w wyniku rozliczenia nabycia przedsięwzięć metodą nabycia – szczegóły opisanej poniżej. Zasady rachunkowości dotyczące utraty wartości firmy opisano w Nocie 6.3. Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Wartość firmy na początek okresu 41 588 41 240 Zwiększenia 349 - Zmniejszenia (409) - Różnice kursowe z przeliczenia (1 311) 348 Wartość firmy na koniec okresu 40 217 41 588 W tym z tytułu nabycia: ONDE S.A. 18 274 18 274 Erbud Holding GmbH 16 678 17 990 Pozostałe 5 265 5 324 50 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 6.3.UTRATA WARTOŚCI AKTYWÓW TRWAŁYCH Grupa przeprowadza testy na utratę wartości aktywów trwałych, jeżeli zachodzą przesłanki utraty wartości oraz dodatkowo, co najmniej raz w roku, dla wartości firmy. Wartość odzyskiwaną ustala się na najniższym możliwym poziomie, tj. dla pojedynczego składnika aktywów lub na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do której dany składnik aktywów należy. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych Na każdy dzień bilansowy ocenia się, czy istnieją obiektywne przesłanki wskazujące na możliwość wystąpienia utraty wartości składnika bądź grupy rzeczowych aktywów trwałych. Jeśli przesłanki takie istnieją, ustala się szacowaną, możliwą do odzyskania wartość składnika (wartość odzyskiwalną) i dokonuje odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości, w kwocie równej różnicy między wartością możliwą do odzyskania i wartością bilansową. Wartość odzyskiwalna to wyższa z dwóch kwot: wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży ‎ i wartości użytkowej. Strata wynikająca z utraty wartości jest ujmowana w rachunku zysków i strat. Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia również, czy występują przesłanki wskazujące na to, że ujęty w poprzednich okresach odpis aktualizujący z tytułu trwałej utraty wartości powinien być zmniejszony lub całkowicie odwrócony. Utrata wartości firmy Wartość firmy podlega testowi na utratę wartości przynajmniej raz w roku. Ewentualna utrata wartości rozpoznawana jest od razu jako pomniejszenie wartości firmy i odnoszona w rachunek wyników, dodatkowo nie podlega odwróceniu w kolejnych okresach sprawozdawczych. W celu przeprowadzenia testu pod kątem możliwej utraty wartości, wartość firmy alokowana jest do ośrodków wypracowujących środki pieniężne. W przypadku zbycia działalności wchodzącej w skład ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego została przypisana wartość firmy, odnoszącą się do zbytej działalności wartość firmy uwzględnia się w wartości bilansowej przy ustalaniu zysku lub straty z tytułu zbycia. Wartość firmy przyporządkowuje się do ośrodków Grupy wypracowujących środki pieniężne. Dla wartości firmy powstałej przy nabyciu akcji ONDE S.A przez Erbud S.A., przyjmuje się, że ośrodkiem wypracowującym środki pieniężne jest Spółka ONDE S.A. W przypadku ONDE S.A. wartość odzyskiwalną ośrodka wypracowującego środki pieniężne ustala się na podstawie wyceny akcji ONDE S.A. na GPW w Warszawie. Dla wartości firmy powstałej przy nabyciu Grupy Erbud Holding przez Erbud S.A. przyjmuje się, że ośrodkiem wypracowującym środki pieniężne jest całość segmentu przemysłu za granicą dotycząca Grupy Erbud Holding. Wartość odzyskiwalną ośrodka wypracowującego środki pieniężne ustala się na podstawie wartości użytkowej ośrodka, oszacowanej na podstawie modelu zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Wyliczenia te wykorzystują projekcje przepływów pieniężnych w okresie trzyletnim. Przepływy pieniężne wykraczające poza okres trzyletni oszacowano na stałym poziomie. Stopa wzrostu nie przewyższa długoterminowej przeciętnej stopy wzrostu dla branży przemysłu zagranica, w której funkcjonuje ośrodek wypracowujący środki pieniężne. W wyliczeniach przyjęto przeciętną marżę brutto na poziomie 13%, natomiast wykorzystana stopa dyskontowa wyniosła 11,7%. Zarząd ustalił budżetowaną marżę brutto na podstawie wyników historycznych oraz swoich przewidywań co do rozwoju rynku. Średnie ważone przeciętne stopy wzrostu zgodne są z prognozami przedstawionymi w raportach branżowych. Zastosowana stopa dyskonta to stopa, odzwierciedlająca konkretne zagrożenia dotyczące poszczególnych segmentów. W roku 2023 oraz w 2022 przeprowadzono analizę i nie zidentyfikowano przesłanek do tworzenia odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości składnika bądź grupy rzeczowych aktywów. Test na utratę wartości przez wartość firmy, który został przeprowadzony na dzień 31 grudnia 2023 r., nie wykazał potrzeby dokonania odpisu z tytułu utraty wartości. 51 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 6.4.ZAPASY W ramach poszczególnych grup zapasów ujmowane są głównie następujące pozycje: ●Materiały: elementy składowane w miejscach magazynowania przeznaczone do wykorzystania w procesach produkcyjnych, zwłaszcza do zużycia w działalności budowlanej; ●Towary; ●Produkcja w toku; ●Produkty gotowe; ●Projekty OZE. Materiały wycenia się w cenie nabycia, a ich rozchód przy zastosowaniu metody „pierwsze weszło-pierwsze wyszło”. Produkcję w toku oraz wyroby gotowe wycenia się w wysokości kosztów bezpośrednich materiałów i robocizny, wraz ‎z odpowiednim narzutem pośrednich kosztów produkcji ustalonym przy założeniu normalnego wykorzystania mocy produkcyjnych, z wyłączeniem kosztów finansowania zewnętrznego. Na dzień bilansowy zapasy są wyceniane według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia lub kosztu wytworzenia i ceny sprzedaży netto. Do materiałów Grupa zalicza składowane na terenach budów składniki zapasów o ogólnym przeznaczeniu, niskim stopniu przetworzenia, które mogą w prosty sposób oraz bez ponoszenia istotnych kosztów zostać wykorzystane dla innych kontraktów lub sprzedane (w przypadku, gdy okażą się niepotrzebne do realizacji danego kontraktu). Składnikami zapasów nie są natomiast elementy składowane na terenach budów o przeznaczeniu specyficznym dla danej budowy lub przetworzone we własnym zakresie lub przez podwykonawcę, takie co do których nie jest pewne, iż w prosty sposób mogą zostać wykorzystane dla innych kontraktów lub sprzedane. Takie pozycje odnoszone są bezpośrednio w koszt kontraktu i włączane są w tym samym do wyceny kontraktu według stopnia zaawansowania (szczegóły opisano w Nocie 2.1.). Jako projekty OZE Grupa identyfikuje osobną kategorię produktów gotowych, którymi są rozwijane we własnym zakresie projekty farm wiatrowych i fotowoltaicznych. Projekty OZE wyceniane są według niższej z dwóch wartości – kosztu wytworzenia i możliwej ceny do uzyskania ze sprzedaży netto. Cena sprzedaży netto jest to szacowana cena sprzedaży oceniana przez Zarząd na podstawie danych rynkowych. 2023 2022 Materiały 34 063 30 125 Produkcja w toku 2 192 233 Produkty gotowe 366 111 Towary 1 421 1 728 Projekty PV w toku 102 250 128 658 Wartość brutto zapasów 140 292 160 855 Odpisy aktualizujące wartość zapasów 628 616 Wartość netto zapasów 139 664 160 239 6.5. NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU DOSTAW I USŁUG ORAZ NALEŻNOŚCI POZOSTAŁE Do należności z tytułu dostaw i usług oraz należności pozostałych Grupa zalicza przede wszystkim należności z tytułu dostaw i usług od podmiotów niepowiązanych (głównie z tytułu wystawionych faktur wynikających z realizacji przez Spółkę kontraktów budowlanych) oraz należności budżetowe, w tym należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz z tytułu podatku od towarów i usług. Należności z tytułu dostaw i usług, których termin zapadalności wynosi zazwyczaj od 30 do 180 dni, ujmowane są ‎w wartości nominalnej, tj. według kwot pierwotnie zafakturowanych. Należności z tytułu dostaw i usług utrzymywane są w celu ściągnięcia oraz spełniają test SPPI, w związku z tym na dzień bilansowy pozycje te wyceniane są według zamortyzowanego kosztu, z uwzględnieniem ewentualnego odpisu aktualizującego wyliczonego przy zastosowaniu modelu strat oczekiwanych. Należności budżetowe ujmuje się w wysokości kwoty należnej Grupie zgodnie z obowiązującymi i mającymi zastosowanie przepisami. MSSF 9 wymaga oszacowania oczekiwanej straty dla aktywów finansowych, niezależnie od tego, czy wystąpiły, czy też nie, przesłanki na utratę wartości. W przypadku należności handlowych, Grupa stosuje podejście uproszczone i wycenia odpisy z tytułu utraty wartości w wysokości strat kredytowych oczekiwanych w całym okresie życia należności od momentu początkowego ujęcia należności. Dla należności handlowych, które w oparciu o przeprowadzoną analizę portfelową zostały ocenione jako należności, które nie utraciły wartości, oszacowanie ewentualnych odpisów aktualizacyjnych jest oparte na wykorzystaniu matrycy odpisów, w której odpisy oblicza się dla należności handlowych zaliczonych do różnych przedziałów wiekowych (okresów przeterminowania), przy zastosowaniu współczynnika niewypełnienia zobowiązania. Współczynnik niewypełnienia zobowiązania ustala się w oparciu o dane historyczne (wyliczone na bazie ostatnich 5 lat) skorygowane o wpływ przyszłych czynników. W analogiczny sposób Grupa kalkuluje odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych dla należności z tytułu kaucji oraz aktywów z tytułu kontraktów budowlanych; salda w odniesieniu do których termin płatności nie upłynął zaliczane są do przedziału „nieprzeterminowane” w matrycy odpisów, a odpis liczony jest przy uwzględnieniu współczynnika nieściągalności dla należności nieprzeterminowanych. Dla należności handlowych, dla których istnieją przesłanki do utraty wartości (np. należności sporne), utworzono specyficzne dodatkowe odpisy w zależności od indywidualnej oceny ich odzyskiwalności. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny (dotyczy należności z tytułu kaucji), wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto, odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku ‎z upływem czasu jest ujmowane jako przychody finansowe. 2023 2022 Wartość brutto Odpis Wartość netto Wartość brutto Odpis Wartość netto Należności z tytułu dostaw i usług 538 677 59 144 479 533 699 549 47 966 651 583 Należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych 82 - 82 18 568 - 18 568 Należności z tytułu podatku VAT 23 633 - 23 633 49 810 - 49 810 Pozostałe należności 43 828 1 210 42 618 24 368 1 210 23 158 Razem 606 220 60 354 545 866 792 295 49 176 743 119 W pozycji pozostałe należności prezentowane są przede wszystkim należności z tytułu sprzedaży środków trwałych, wpłacone wadia i kaucje. ‎ Zmiany odpisu aktualizującego wartość należności z tytułu dostaw i usług zaprezentowano w tabeli poniżej: Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2023 Za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2022 Odpisy aktualizujące na początek okresu 49 176 47 143 Utworzenie/(odwrócenie) odpisów indywidualnych 5 733 901 Utworzenie/(odwrócenie) odpisów wg matrycy odpisów 7 316 2 059 Wykorzystanie odpisów indywidualnych (1 168) (1 155) Pozostałe 98 48 Różnice kursowe z przeliczenia (801) 180 Odpisy aktualizujące na koniec okresu, w tym 60 354 49 176 Odpis wyliczony na bazie matrycy 18 421 11 105 Odpis indywidualny 41 933 38 071 2023 2022 Należności nieprzeterminowane 321 801 399 182 Należności przeterminowane 157 732 252 401 Do 1 miesiąca 37 580 93 168 1-3 miesięcy 37 362 60 664 3-6 miesięcy 32 600 9 399 6 miesięcy - 1 rok 14 777 12 223 Powyżej 1 roku 35 413 76 947 Razem należności z tytułu dostaw i usług netto 479 533 651 583 Na należności sporne zostały utworzone odpisy aktualizujące w oparciu o oszacowane zdyskontowane przepływy pieniężne. Grupa narażona jest na ryzyko kredytowe oraz ryzyko walutowe wynikające z należności z tytułu dostaw i usług. ‎ Nie występuje jednakże koncentracja ryzyka kredytowego dotyczącego należności z tytułu dostaw i usług, gdyż Grupa posiada dużą liczbę klientów krajowych. Wszystkie należności, za wyjątkiem tych objętych odpisem indywidualnym, są przez Grupę oceniane jako należności o najwyższym wewnętrznym ratingu kredytowym. Dla wszystkich należności za wyjątkiem tych objętych odpisem indywidualnym z tytułu utraty wartości, Grupa szacuje odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej 12-miesięcznym oczekiwanym stratom kredytowym. 6.6.POZOSTAŁE AKTYWA Pozycja Ubezpieczenia to przedpłaty dokonywane przez Grupę z tytułu umów ubezpieczeń dotyczących przyszłych okresów sprawozdawczych. Ujmowane są one w ramach rachunku wyników stosownie do upływu czasu. W pozycji Przedpłaty Grupa ujmuje kwoty uiszczone na poczet zawartych umów przedwstępnych nabycia udziałów ‎w Spółkach niespełniające definicji derywatów zgodnie z MSSF 9. 2023 2022 Ubezpieczenia 3 776 3 726 Pozostałe 4 220 3 434 Razem 7 996 7 160 6.7.REZERWY Rezerwy obejmują głównie rezerwy na naprawy gwarancyjne, rezerwy na świadczenia pracownicze ‎i świadczenia po okresie zatrudnienia oraz rezerwy na sprawy sądowe i sporne. Rezerwy na naprawy gwarancyjne Rezerwy na koszty napraw gwarancyjnych wynikają z udzielania przez Spółkę gwarancji na świadczone usługi budowlane. Rezerwę tworzy się w wysokości ustalonej wskaźnikiem procentowym, będącym ilorazem historycznie poniesionych kosztów na naprawy gwarancyjne oraz historycznie ujętych przychodów z tytułu realizacji kontraktów budowlanych. Koszty rezerwy na naprawy gwarancyjne ujmuje się w kosztach sprzedanych usług. W przypadku usług innych niż usługi budowlane, głównie usług serwisowych, rezerwy na koszty napraw gwarancyjnych tworzy się na podstawie danych historycznych oraz wiarygodnego szacunku kwoty obowiązku z tego tytułu. Założenia zastosowane do obliczenia rezerwy na naprawy gwarancyjne na 31 grudnia 2023 r. zostały oparte na ewidencji napraw gwarancyjnych w latach 2019-2023 i odpowiednio na 31 grudnia 2022 r. – 2018-2022. Rezerwa na świadczenia po okresie zatrudnienia Do grupy tej zalicza się rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe, do wypłaty których Grupa zobowiązana jest zgodnie z przepisami prawa oraz regulaminem wynagradzania. Wysokość rezerwy ustalana jest w wartości bieżącej przy zastosowaniu technik aktuarialnych, wymagających przyjęcia pewnych założeń. Założenia niezbędne do wyceny obejmują wysokość stop dyskontowych, prognozowanych stóp zwrotu z aktywów oraz prognozowanych podwyżek wynagrodzeń. Ze względu na złożoność wyceny, przyjęte założenia, a także swój długoterminowy charakter, zobowiązania z tytułu wyżej wymienionych świadczeń są bardzo wrażliwe na zmiany założeń. Wszystkie powyższe założenia są weryfikowane oraz zaktualizowane na koniec każdego okresu sprawozdawczego. Rezerwy na sprawy sądowe i sporne Szczegółowej analizy potencjalnych ryzyk związanych z prowadzonymi sprawami sądowymi, podejmowania decyzji ‎o konieczności ujęcia skutków tych postępowań w sprawozdaniu finansowym Grupy oraz wysokości rezerwy dokonują departamenty prawne oraz Zarząd. Rezerwy w podziale na grupy zaprezentowane zostały w poniższej tabeli: Rezerwy na naprawy gwarancyjne Rezerwy na świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia Rezerwy na sprawy sądowe i odszkodowania Inne Razem Stan na 01.01.2022 31 006 16 180 1 548 8 498 57 232 Zwiększenie 5 774 332 - 6 6 112 Rozwiązanie 1 063 3 855 116 1 390 6 424 Zwiększenie z tytułu połączenia - - - 33 33 Wykorzystanie - 161 - 759 920 Różnice kursowe z przeliczenia 48 305 - 16 369 Stan na 31.12.2022 35 765 12 801 1 432 6 404 56 402 krótkoterminowe 26 924 112 1 396 5 908 34 340 długoterminowe 8 841 12 689 36 496 22 062 Stan na 01.01.2023 35 765 12 801 1 432 6 404 56 402 Zwiększenie 781 4 096 134 19 055 24 066 Rozwiązanie 346 3 702 634 729 5 411 Zwiększenie z tytułu połączenia 23 (15) - 353 361 Wykorzystanie - 431 - 2 820 3 251 Różnice kursowe z przeliczenia (139) (730) - (754) (1 623) Stan na 31.12.2023 36 084 12 019 932 21 509 70 544 krótkoterminowe 27 046 152 896 20 529 48 623 długoterminowe 9 038 11 867 36 980 21 921 6.8.SPRAWY SPORNE Zarówno w sprawach, gdzie Grupa Erbud S.A. jest powodem (sprawy o należności) jak i w sprawach gdzie ‎Grupa Erbud S.A. jest pozwanym (sprawy o zobowiązania), stanowisko Grupy Erbud S.A. oraz jej doradców prawnych świadczy, iż sprawy zostaną rozwiązane na korzyść Grupy Erbud S.A. Istotne postępowania w których Erbud S.A. jest powodem Strona sporu Opis przedmiotu sporu Pozwany: Miasto Stołeczne Warszawa – Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta Sąd: Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVI Wydział Gospodarczy Data złożenia pozwu: ‎ 2 sierpnia 2022 r. Aktualna wartość przedmiotu sporu: 1.295.652,37 zł Stan sprawy: : Powód (ERBUD S.A. wspólnie z STRABAG Sp. z o.o., STRABAG AG i ED ZUBLIN AG) dochodzi od Pozwanego zapłaty kwoty 11.955.258,50 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami postępowania. Strona powodowa wywodzi swoje roszczenia z obowiązku zapłaty przez Pozwanego za wykonanie robót budowlanych na Szpitalu Południowym w Warszawie. Pozwany nie kwestionuje zasadności zapłaty ww. kwoty, ubiega się o jej złożenie do depozytu sądowego. Wnioski pozwanego o zezwolenie na złożenie ww. kwoty do depozytu sądowego zostały oddalone przez sąd. Orzeczenia nie są prawomocne a pozwany je zaskarżył. Pozwany dokonał zapłaty kwot 6.155.612,55 złotych i 5.799.646,04 złotych, które zostały przez Powoda zaliczone w pierwszej kolejności na poczet odsetek od wskazanych kwot głównych. Sąd I Instancji w wyroku z 27 października 2023 r. w całości uwzględnił pozostałe żądania Powoda i zasądził w szczególności na rzecz ERBUD S.A. kwotę 1.295.652,37 złotych. Wyrok ten na dzień sporządzenia niniejszej informacji nie jest prawomocny. Pozwany wykonał wyrok, jednakże niezależnie od tego wniósł apelację. Zarząd oczekuje pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Należności prezentowane w bilansie w związku ze sprawą nie są objęte odpisem. Pozwany: Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 2 PUM w Szczecinie Sąd: Sąd Okręgowy w Szczecinie, VIII Wydział Gospodarczy Data złożenia pozwu: ‎ 7 listopada 2022 r. Wartość przedmiotu sporu: 14.435.306,59 zł ERBUD S.A. domaga się od Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 2 PUM w Szczecinie zmiany umowy z czerwca 2021 r. na wykonanie zadania pn. Budowa budynku „A2” wraz z łącznikiem oraz wykonaniem zagospodarowania terenu w ramach przebudowy z rozbudową budynku „A” Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 2 PUM w Szczecinie poprzez zwiększenie wynagrodzenia Wykonawcy o kwotę 14.435.306,59 zł (brutto) oraz zasądzenie tej kwoty. Pozwany wniósł odpowiedź na pozew. Sąd Okręgowy w Szczecinie skierował Strony do mediacji na okres 3 miesięcy. Nie osiągnięto porozumienia. Zarząd oczekuje pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Należności prezentowane w bilansie w związku ze sprawą nie są objęte odpisem. Pozwany: BEST Deweloper ‎ Sp. z o.o. Sąd: Sąd Okręgowy w Szczecinie Data złożenia pozwu 1: 19 października 2022 r. Wartość przedmiotu sporu: 5.928.173,34 zł Data złożenia pozwu 2: ‎ 06 luty 2023 r. Wartość przedmiotu sporu: 6.050.337,37 zł Stan sprawy: Powód dochodzi należności za roboty wykonane na inwestycji budynków mieszkalnych wielorodzinnych przy ul. Chrzanowskiego w Szczecnie. Dochodzone pozwem kwoty objęte są fakturami VAT przyjętymi i zaakceptowanymi przez Pozwanego. Dotyczą wykonanych i odebranych przez pozwanego robót. W dniu 02 listopada 2022 r. sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Komornik Sądowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 06 grudnia 2022 r. zakończył postepowanie zabezpieczające, zabezpieczając kwotę objętą nakazem zapłaty wraz z odsetkami na dzień 06 grudnia 2022 r. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2023 r. sad skierował strony do mediacji a termin rozprawy sad wyznaczył na dzień 18 maja 2023 r., na który wezwał wszystkich świadków i strony. Strony zakończyły rozmowy mediacyjne bezskutecznie. W dniu 01 czerwca 2023 r. sąd wydał wyrok, którym: 1. utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, wydany przez Sąd Okręgowy w Szczecinie w dniu 2 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt VIII GNc 573/22; 2. zasądził od pozwanej Best Deweloper spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Szczecinie na rzecz ERBUD spółki akcyjnej w Warszawie kwotę 74.134,88 zł (siedemdziesięciu czterech tysięcy stu trzydziestu czterech złotych osiemdziesięciu ośmiu groszy) tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. W dniu 17 lipca 2023 r., BEST Deweloper sp. z o.o. wniosła apelację od wyroku. Brak terminu rozprawy apelacyjnej. Wniesiona została odpowiedź na apelację. Stan sprawy: Powód dochodzi należności za roboty wykonane na inwestycji budynków mieszkalnych wielorodzinnych przy ul. Chrzanowskiego w Szczecnie. Dochodzone pozwem kwoty objęte są fakturami VAT wystawionymi na podstawie protokołów z inwentaryzacji przyjętych i podpisanych przez pozwanego. Dotyczą wykonanych i odebranych przez pozwanego robót.. Żądanie pozwu obejmuje wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym oraz wniosek o zabezpieczenie. Brak postanowień w sprawie. W dniu 23 maja 2023 r. złożone zostało zażalenie na postanowienie w przedmiocie oddalenia wniosku o udzielnie zabezpieczenia. Zarząd oczekuje pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Należność została objęta odpisem zgodnie z matrycą odpisów. Łączna wartość pozostałych spraw spornych w których ERBUD S.A. jest powodem wynosi 22.088.304,30 PLN Istotne postępowania w których Erbud S.A. jest pozwanym Strona sporu Opis przedmiotu sporu Pozwany: Platinum Resort Sp. z o.o. Data złożenia pozwu: 3 grudnia 2018 r. Wartość przedmiotu sporu: 16.301.236,97 zł. Powództwo wzajemne: Pozwany: ERBUD S.A. Data złożenia pozwu: ‎ 27 kwietnia 2019 r. ERBUD wniósł do Sądu Okręgowego w Szczecinie wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego w kwocie 5.455.851,09 zł z tytułu naliczonej kary umownej za odstąpienie od umowy z 26 stycznia 2017 r. o roboty budowlane na realizację projektu pn. „Budowa kompleksu hotelowego czterogwiazdkowego składającego się z: Trzech budynków hotelowych wraz z zagospodarowaniem terenu przy ul. Żeromskiego w Świnoujściu” poprzez obciążenie hipoteką przymusową łączną nieruchomości należących do Platinum Resort Sp. z o.o. Postanowieniem z 19 listopada 2018 r. Sąd udzielił zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej do ksiąg wieczystych w/w nieruchomości, jak również poprzez zajęcie rachunków bankowych Platinum Resort Sp. z o.o. 3 grudnia 2018 r. ERBUD wniósł pozew o zapłatę 16.301.236,97 zł wraz z odsetkami w postępowaniu upominawczym tytułem wynagrodzenia oraz innych roszczeń związanych z realizacją ww. inwestycji wraz z dodatkowym wnioskiem o zabezpieczenie roszczeń. Platinum Resort Sp. z o.o. wniosła zażalenie na postanowienie o zabezpieczeniu, na które pełnomocnicy ERBUD S.A. udzielili odpowiedzi. Do chwili obecnej Sąd Apelacyjny w Szczecinie nie rozpoznał zażalenia. Sąd Okręgowy w Szczecinie stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty i przekazał sprawę do rozpoznania w zwykłym postępowaniu. Pozew został przekazany do doręczenia pozwanemu. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy udzielił zabezpieczenia roszczeniu ERBUD S.A. na dalszą kwotę 3,5 mln zł, poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości. Sąd Apelacyjny prawomocnie oddalił zażalenie Pozwanego w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia. Pozwany 27 kwietnia złożył odpowiedź na pozew wraz z pozwem wzajemnym, w którym to wnosi o zasądzenie od ERBUD kwoty 13 516 629,86 zł, na którą składa się kwota 5.455.851,09 zł tytułem rzekomej kary umownej naliczonej przez Pozwanego oraz kwota 8.060.778,77 zł tytułem zwrotu rzekomo nadpłaconego wynagrodzenia pobranego przez ERBUD z tytułu realizacji umowy o roboty budowlane. Pełnomocnicy ERBUD wnieśli replikę na odpowiedź na pozew wraz z odpowiedzią na pozew wzajemny, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i wnosząc o oddalenie powództwa wzajemnego w całości. Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadków. Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego. Termin na złożenie opinii wyznaczono do dnia 31 marca 2022 r. 2 lutego 2022 r. odbyły się oględziny spornej nieruchomości na potrzeby przygotowania opinii przez biegłego. Opinia biegłego została doręczona Spółce ERBUD w lipcu 2022 r. Treść opinii jest korzystna dla Spółki. Uwagi do treści opinii zostały złożone 25 sierpnia 2023 r. Na rozprawie 13 września i 25 października 2023 r. oraz 8 stycznia 2024 r. przesłuchiwany był biegły w zakresie ustnej opinii uzupełniającej. Strony wysłały do sądu informacje o zawartej ugodzie wraz z wnioskiem o jej zatwierdzenie oraz umorzenie postępowania. Zarząd oczekuje pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Nie ma rezerwy ani zobowiązania warunkowego na potencjalne roszczenia. Łączna wartość pozostałych postępowań w których ERBUD S.A. jest pozwanym, wynosi: 13.678.457,47 PLN ‎ Istotne postępowania, w których uczestniczą pozostałe Spółki Grupy Strona sporu Opis przedmiotu sporu Wzywający: ‎ 1. ONDE S.A., ‎ 2.Przedsiębiorstwo Inżynieryjnych Robót Kolejowych „ TOR-KRAK” Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie 3. syndyk masy upadłości Firma „ Gotowski – Budownictwo Komunikacyjne ‎ i Przemysłowe” Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w Bydgoszczy Przeciwnik: Miasto Bydgoszcz; Miejskie Wodociągi i Kanalizacja w Bydgoszczy sp. z o.o. Wartość przedmiotu sporu: 6 478 982 PLN W dniu 30 grudnia 2022r. Wzywająca skierowała wniosek o zawezwanie do próby ugodowej do Przeciwnika, w którym zawezwała Przeciwnika do zawarcia ugody sądowej w sprawie zapłaty przez niego dodatkowego wynagrodzenia na rzecz Wzywającego z tytułu kosztów tymczasowej organizacji ruchu w wydłużonym okresie trwania umowy nr 159/ZDMiKP/18 o roboty budowlane zawartej w dniu 29 listopada 2018r. Należność objęta wnioskiem dotyczy powstałych kosztów tymczasowej organizacji ruchu po stronie Wzywającego obejmuje okres łącznie 196 dni. Wzywająca przed złożeniem wniosku zgłosiła roszczenie w marcu 2022r. , a następnie w listopadzie 2022r. skierowała przedsądowe wezwanie do zapłaty obejmujące należność dochodzoną wnioskiem. Na dzień 13 kwietnia 2023r. wyznaczono termin posiedzenia, który się nie odbyło z uwag na podjęte rozmowy ugodowe pomiędzy Stronami, które są kontynuowane. W sprawie brak jest wyznaczonego nowego terminu posiedzenia. Strony od kwietnia 2023r. do początku grudnia 2023r. prowadziły z przerwami rozmowy zmierzające do zawarcia ewentualnej ugody sądowej. Strony pozasądowo nie osiągnęły porozumienia. Wyznaczono nowy termin posiedzenia ugodowego na dzień 8 lutego 2024r. podczas którego nie zawarto ugody sądowej. Wobec powyższego w dniu 9 lutego 2024r. złożono pozew o zapłatę kwoty objętej wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej. Zarząd przewiduje uwzględnienie powództwa w całości / w części. Należności prezentowane w bilansie w związku ze sprawą nie są objęte odpisem. Wierzyciel: ‎ ONDE S.A. Dłużnik: PflegeQuartier Beteiligungs GmbH Poręczyciel: Andreas Skoberne Wartość przedmiotu sporu: 870 000,00 EUR W dniu 17 stycznia 2018r. doszło do zawarcia umowy pożyczki z Dłużnikiem kwoty 750 000,00 EUR. Zgodnie z treścią umowy cała należność winna zostać zwrócona najpóźniej do 31 stycznia 2020 roku. W grudnia 2021 roku podjęto próbę polubownego zakończenia sporu, zostało wystosowane wezwanie do zapłaty. Dłużnik nie dokonał zapłaty należności w jakiejkolwiek części. Sprawa została przekazana do prowadzenia przez zewnętrzną Kancelarię na terenie Niemiec. W dniu 14 lutego 2022 roku zostało skierowane ponownie ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty wystosowane przez pełnomocnika, z wyznaczonym terminem płatności do 25 lutego 2022 roku. Na skutek braku dokonania płatności w dniu 1 marca 2022 roku został złożony wniosek o wszczęcie postępowania upominawczego przeciwko poręczycielowi, który złożył sprzeciw. Na skutek powyższego sprawa została przekazana do Sądu Landgericht w Dortmundzie. Pozew o zapłatę przeciwko poręczycielowi został złożony do w/w sądu w dniu 23 maja 2022r. Sąd wszczął pisemne postępowanie przygotowawcze. Pozwany nie zajął stanowiska w sprawie. W lipcu 2022r. Landgericht w Dortmundzie wydał wyrok zaoczny przeciwko Poręczycielowi, który się od niego nie odwołał. Wobec Dłużnika toczą się następujące postępowania egzekucyjne: o zajęcie akcji Spółki Wohnvoll AG; zajęcie udziałów w PflegeQuartier Düren GmbH, zajęcie rachunku bankowego Dłużnika. Dłużnik dokonał w grudniu 2022r. zapłaty na konto Komornika prowadzącego sprawę egzekucyjną zapłaty w wysokości 100 000,00 EUR, na rzecz Wierzyciela Komornik dokonał po potrąceniu kosztów postępowania egzekucyjnego wpłaty w dniu 5 grudnia 2022r. w wysokości 99 961,11 EUR. Wobec Poręczyciela wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie wykonalnego wyroku zaocznego. Następnie Dłużnik dokonał w kwietniu 2023r. zapłaty na konto Komornika prowadzącego sprawę egzekucyjną w wysokości 75 000,00 EUR, na rzecz Wierzyciela. Komornik dokonał po potrąceniu kosztów postępowania egzekucyjnego wpłaty w dniu 14 kwietnia 2023r. w wysokości 74 994,72 EUR na rzecz Wierzyciela . W toku postępowania egzekucyjnego doszło do zajęcia rachunków bankowych Poręczyciela, wystąpiono o wydanie nakazu aresztowania. W sierpniu 2023r. doszło do przeszukania przez Komornika lokalu mieszkalnego, pod którym był zameldowany Poręczyciel, w którym nie przebywał. W sprawie doszło do negatywnego wpisu w rejestrze Schufa i rejestru dłużników wobec A. Skoberne. Ponadto złożono wniosek o zajęcie roszczeń z tytułu wynagrodzenia za pracę dla A. Skoberne na stanowisku członka zarządu w spółce PQ Grundstücksverwaltungs. W styczniu 2024r. złożono pozew o zapłatę przeciwko PQ Service GmbH o zapłatę kwoty 821.850, 88 EUR. Należność z tytułu pożyczki w całości została objęta odpisem aktualizującym. Zarząd oczekuje pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Wzywający: ‎ 1. ONDE S.A., ‎ 2.Przedsiębiorstwo Inżynieryjnych Robót Kolejowych „ TOR-KRAK” Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie 3. syndyk masy upadłości Firma „ Gotowski – Budownictwo Komunikacyjne ‎ i Przemysłowe” Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w Bydgoszczy Przeciwnik: Miasto Bydgoszcz; Miejskie Wodociągi i Kanalizacja w Bydgoszczy sp. z o.o. Wartość przedmiotu sporu: 2 570 390 PLN W dniu 21 grudnia 2023r. Wzywająca skierowała wniosek o zawezwanie do próby ugodowej do Przeciwnika, w którym zawezwała Przeciwnika do zawarcia ugody sądowej w sprawie zapłaty przez niego na rzecz Konsorcjum: dodatkowego wynagrodzenie tytułem poniesionych kosztów związanych z przedłużeniem terminów Umowy nr 159/ZDMiKP/18 o 105 dni ( z wyłączeniem kosztów tymczasowej organizacji ruchu), zwrotu kosztu nabycia drzew przez Wzywające w związku z przedłużeniem realizacji Umowy nr 159/ZDMiKP/18 co doprowadziło do konieczności nabywania materiałów przez Konsorcjum w późniejszym terminie, w innych okolicznościach rynkowych, po wyższej cenie oraz dodatkowego wynagrodzenia Wzywających za wykonanie robót agrotechnicznych w wydłużonym okresie trwania Umowy nr 159/ZDMiKP/. Konsorcjum przed złożeniem wniosku zgłosiła roszczenie w marcu 2022r. , a następnie w listopadzie 2022r. skierowała przedsądowe wezwanie do zapłaty obejmujące należność dochodzoną wnioskiem. Strony od kwietnia 2023r. do początku grudnia 2023r. z uwagi na złożony wniosek o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie dotyczącej kosztów TOR prowadziły z przerwami rozmowy zmierzające do zawarcia ewentualnej ugody sądowej. Strony pozasądowo nie osiągnęły porozumienia. Wyznaczono termin posiedzenia ugodowego na dzień 20 lutego 2024r., podczas którego nie zawarto ugody sądowej. Wobec powyższego złożono w dniu 29 lutego 2024r. pozew o zapłatę kwoty objętej wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej. Zarząd przewiduje uwzględnienie powództwa w całości / w części. Należności prezentowane w bilansie w związku ze sprawą nie są objęte odpisem. Wzywający: ‎ Konsorcjum: 1. ONDE S.A. ‎ 2. Mosty Łódź S.A. Przeciwnik: ‎ Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Wartość przedmiotu sporu: 8 525 955 PLN W dniu 29.12.2023r. Konsorcjum złożyło wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przeciwko Zamawiającemu: Skarbowi Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad dotyczących części należności związanych z realizacją Umowy nr O.WR.D -3.2410.86.2017 z tytułu realizacji robót w zakresie poszerzenia obiektu WS-47, które to poszerzenie jest wynikiem odmiennych niż przyjęte w PFU warunków hydrologiczno – hydraulicznych, z realizacji robót wynikających z wymagań operatora Orange Polska, które to wymagania wykraczały poza zakres zamówienia, z tytułu wydłużonej realizacji zamówienia na skutek opóźnienia w wydawaniu decyzji ZRID w okresie od dnia 13 lipca 2020r. do dnia 30 sierpnia 2020r., co skutkowało wydłużeniem czasu na ukończenie robót. W sprawie brak wyznaczonego terminu posiedzenia. Wycena kontraktu obejmuje roszczenia konsorcjum. Zarząd przewiduje pozytywne rozstrzygnięcie na etapie ugody bądź powództwa. Należności prezentowane w bilansie w związku ze sprawą nie są objęte odpisem. Powód 1 : ‎ Mosty Łódź S.A. Powód 2: ‎ ONDE S.A. ‎ Pozwany: Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Wartość przedmiotu sporu: 11 916 279 PLN W dniu 17 stycznia 2024 roku powodowie złożyli pozew o zapłatę 11 916 279 zł przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Pozew dotyczy części należności związanych z realizacją Umowy nr O.WR.D -3.2410.86.2017 tj. należności wynikających ze zmiany wymagań technicznych wydanych przez zarządcę linii kolejowej dotyczących wymaganej skrajni obiektów nad liniami kolejowym - prace projektowe, wykonania zwiększonej ilości robót budowalnych wynikających z wymagań warunków technicznych zarządcy linii kolejowej w zakresie wymaganej skrajni pionowej obiektów – roboty budowlane, oraz płatności z tytułu przedłużonej realizacji prac projektowych w okresie od dnia 20 grudnia 2019 roku do dnia 18 marca 2020 roku i w efekcie wydłużonej realizacji zamówienia w okresie od dnia 22 marca 2022 roku do dnia 31 maja 2022 roku. Wycena kontraktu obejmuje roszczenia konsorcjum. Zarząd przewiduje uwzględnienie powództwa w całości / w części. Należności prezentowane w bilansie w związku ze sprawą nie są objęte odpisem. 6.9.ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU DOSTAW I USŁUG ORAZ ZOBOWIĄZANIA POZOSTAŁE Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz zobowiązania pozostałe obejmują przede wszystkim zobowiązania z tytułu dostaw i usług od podmiotów niepowiązanych, otrzymane zaliczki, zobowiązania z tytułu wynagrodzeń oraz zobowiązania z tytułu podatków. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług ujmuje się początkowo w wartości godziwej (odpowiadającej wartości nominalnej), a na dzień bilansowy wycenia według zamortyzowanego kosztu. Otrzymane zaliczki dotyczą głównie wpłat od kontrahentów z tytułu realizacji umów o kontrakty budowlane i ujmuje się je w wartości nominalnej otrzymanej wpłaty. Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń ujmuje się w wartości należnej za wykonaną pracę, naliczonej zgodnie ‎z zawartymi umowami. Zobowiązania z tytułu podatków (w tym podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych) ujmuje się w wysokości kwoty wymagającej zapłaty przez Grupę zgodnie z obowiązującymi i mającymi zastosowanie przepisami. Krótkoterminowe zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych Do grupy tej zalicza się rezerwy na niewykorzystane urlopy. Kalkulowane są one w oparciu o zestawienie niewykorzystanych dni urlopu na dany dzień bilansowy w podziale na poszczególnych pracowników oraz ich dzienne wynagrodzenie brutto powiększone o narzuty ZUS pracodawcy. ‎ 2023 2022 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 280 620 443 402 Zobowiązania budżetowe z tytułu: 70 219 47 007 podatku od towarów i usług 28 073 10 404 podatku dochodowego od osób prawnych 23 285 19 394 podatku dochodowego od osób fizycznych 5 135 4 836 ZUS 12 660 10 752 podatku od nieruchomości - 2 PFRON 301 224 PPK 175 115 funduszu urlopowego (podatku belgijskiego) 380 413 inne 210 867 Pozostałe zobowiązania 69 556 59 138 z tytułu wynagrodzeń 14 189 14 987 rozliczenia międzyokresowe kosztów 1 017 2 695 krótkoterminowe zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych 35 826 31 604 inne 18 524 9 852 Razem 420 395 549 547 6.10.WYJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH Uzgodnienie zmiany stanu kapitału obrotowego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz za okres ‎od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Zmiana stanu w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych 01.2023-12.2023 Zmiana stanu w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych 01.2022-12.2022 Zmiana stanu rezerw 16 850 (830) Zmiana stanu zapasów (61 321) (92 793) Zmiana stanu należności 142 489 (91 436) Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów (53 191) 131 697 Zmiana stanu pozostałych aktywów 23 027 37 311 Zmiana stanu aktywów i zobowiązań z tytułu kontraktów budowlanych 117 437 (126 966) Zmiana stanu kapitału obrotowego 185 291 (143 017) 52 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 6.11.STRUKTURA GRUPY Jednostki zależne i zasady konsolidacji: Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera dane Jednostki Dominującej oraz jej jednostek zależnych. Jednostki zależne podlegają konsolidacji metodą pełną od dnia objęcia kontroli do dnia utraty kontroli. Sprawowanie kontroli ma miejsce wtedy, gdy Jednostka Dominująca z tytułu swojego zaangażowania w jednostkę, ‎w którą dokonała inwestycji, podlega ekspozycji na zmienne zwroty, lub gdy ma prawa do zmiennych zwrotów, ‎oraz ma możliwość wywierania wpływu na wysokość tych zwrotów poprzez sprawowanie władzy nad tą jednostką. Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie Jednostki Dominującej, w oparciu o spójne zasady rachunkowości. W przypadku utraty kontroli nad jednostką zależną, zysk lub strata z transakcji skutkującej utratą kontroli ujmowane są w wyniku finansowym. Rozrachunki, przychody, koszty i niezrealizowane zyski ujęte w aktywach, powstałe na transakcjach pomiędzy spółkami Grupy, podlegają eliminacji. Na datę objęcia kontroli, Grupa ustala czy jednostka, nad którą objęto kontrolę stanowi przedsięwzięcie w rozumieniu MSSF 3 czy grupę aktywów nie stanowiących przedsięwzięcia. Rozliczenia nabycia przedsięwzięć dokonuje się metodą nabycia. W metodzie tej możliwe do zidentyfikowania nabyte aktywa i zobowiązania wycenia się w wartości godziwej na dzień przejęcia. Zapłatę przekazaną w transakcji nabycia przedsięwzięć wycenia się w wartości godziwej przekazanych przez Grupę aktywów, zobowiązań zaciągniętych przez Grupę wobec poprzednich właścicieli jednostki przejmowanej oraz instrumentów kapitałowych wyemitowanych przez Grupę w zamian za przejęcie kontroli nad jednostką przejmowaną. Koszty związane z przejęciem ujmuje się w wyniku finansowym w momencie ich poniesienia. Nadwyżka ceny przejęcia, wartości godziwej uprzednio posiadanych udziałów oraz udziałów niekontrolujących nad wartością godziwą przejętych aktywów netto, z uwzględnieniem wyjątków wymienionych w MSSF 3, stanowi wartość firmy. W przypadku transakcji nabycia aktywów nie stanowiącej nabycia przedsięwzięcia, cenę nabycia alokuje się ‎do poszczególnych nabytych składników aktywów na bazie ich relatywnych wartości godziwych. Koszty transakcyjne podlegają ujęciu w wartości początkowej nabytych aktywów trwałych. W transakcji nabycia aktywów nie powstaje wartość firmy. Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych są ujmowane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym metodą praw własności. Zgodnie z metodą praw własności, inwestycję w jednostce stowarzyszonej ujmuje się początkowo według kosztu, a następnie koryguje w celu uwzględnienia udziału Grupy w wyniku finansowym i innych całkowitych dochodach jednostki stowarzyszonej. Inwestycję ‎w jednostce stowarzyszonej ujmuje się metodą praw własności od dnia, w którym dany podmiot uzyskał status jednostki stowarzyszonej. Przy ocenie konieczności ujęcia utraty wartości inwestycji Grupy w jednostce stowarzyszonej, stosuje się wymogi ‎MSR 28. W razie potrzeby całość kwoty bilansowej inwestycji testuje się na utratę wartości zgodnie z MSR 36 „Utrata wartości aktywów”, jako pojedynczy składnik aktywów, porównując jego wartość odzyskiwalną z wartością bilansową. Ujęta utrata wartości stanowi część wartości bilansowej inwestycji. Odwrócenie tej utraty wartości ujmuje się zgodnie ‎z MSR 36 w stopniu odpowiadającym późniejszemu zwiększeniu wartości odzyskiwalnej inwestycji. ‎ Struktura Grupy Na dzień 31 grudnia 2023 r. w skład Grupy wchodzi Jednostka Dominująca Erbud S.A. oraz jednostki zależne, konsolidowane metodą pełną oraz jednostki, które nie są pod kontrolą Erbud S.A., konsolidowane metodą praw własności. 53 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) Udział Jednostki Dominującej w kapitale (równy posiadanym prawom głosu) Lp. Nazwa jednostki Siedziba Zakres działalności 2023 2022 Udziały posiadane bezpośrednio 1 ONDE S.A. Toruń Budownictwo drogowe i odnawialne źródła energii 60,67% 60,10% 2 Erbud International Sp. z o.o. Rzeszów Usługi budowlane 100,00% 100,00% 3 Erbud Construction Sp. z o.o. Toruń Usługi budowlane 100,00% 100,00% 4 Erbud Industry Sp. z o.o. Toruń Usługi Inżynieryjne 0,00% 100,00% 5 MOD21 GmbH Dusseldorf, Niemcy Usługi budowlane 100,00% 100,00% 6 Erbud Shared Services Sp. z o.o. Warszawa Usługi wsparcia 100,00% 100,00% 7 Erbud Holding Deutschland GmbH Dusseldorf, Niemcy Usługi zarządzania 100,00% 100,00% 8 Hebud Sp. z o.o. w likwidacji Mińsk, Białoruś Usługi budowlane 100,00% 100,00% 9 Toruńska Sportowa w likwidacji Sp. z o.o. Toruń Usługi sportowe, rozrywkowe i rekreacyjne 39,00% 39,00% 10 JV WMER Matoc Poland Sp.z o.o Warszawa Usługi budowlane 50,00% 50,00% 11 JV PABC Sp. z o.o. Warszawa Usługi budowlane 100,00% 100,00% 12 MOD21 Sp.z o.o. Ostaszewo Budownictwo modułowe z drewna 98,00% 100,00% 13 Sanssouci Karpacz Sp. z o.o. Warszawa Usługi budowlane 43,00% 43,00% 14 Erbud Industry Centrum Sp. z o.o. Łódź Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 99,00% 0,00% 15 Tauron Serwis Sp. z o.o. Jaworzno Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 4,00% 0,00% SUMA 54 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) Udziały Jednostki Dominującej pośredniego szczebla (odpowiadający posiadanym prawom głosu) Lp. Nazwa jednostki Siedziba Zakres działalności 2023 2022 Udziały posiadane pośrednio 1 Erbud Industry Centrum Sp. z o.o. Łódź Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 0,00% 99,01% 2 Erbud Industry Południe Sp. z o.o. Będzin Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 0,00% 99,29% 3 PDI Dusseldorf Malmedyerstrasse Ost GmbH Dusseldorf, Niemcy Usługi budowlane 0,00% 43,35% 4 PDI Dusseldorf Malmedyerstrasse West GmbH Dusseldorf, Niemcy Usługi budowlane 0,00% 43,35% 0 Efektywność Energetyczna dla Polski Sp.z o.o. Szczecin Usługi doradztwa 100,00% 100,00% 5 IVT Beteiligungs GmbH Dusseldorf, Niemcy celowa 100,00% 100,00% 6 IVT Weiner + Reimann GmbH Oberhausen, Niemcy Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 100,00% 100,00% 7 IVT Menzenbach GmbH Oberhausen, Niemcy Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 100,00% 100,00% 8 PflegeQuatier Düren GmbH Dusseldorf, Niemcy Usługi budowlane 43,35% 43,35% 9 WTL20 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 10 WTL40 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 11 WTL80 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 12 WTL100 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 13 WTL120 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 14 WTL130 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 15 WTL140 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 16 WTL150 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 17 WTL160 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 18 WTL170 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 19 IDE Projekt Sp. z o.o. Toruń Usługi projektowe 100,00% 100,00% 20 Satchwell Polska Toruń Sp. z o.o. Toruń Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 100,00% 100,00% 21 Solar Serby Sp. z o.o. Warszawa odnawialne źródła energii 50,00% 50,00% 22 Cyranka Sp. z o.o. Toruń odnawialne źródła energii 0,00% 100,00% 23 Elektrownia DEPVPL 22 sp. z o.o. Toruń odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 24 KWE Spółka z o.o. Warszawa odnawialne źródła energii 50,00% 50,00% 25 IKR GmbH Bitterfeld - Wolfen Usługi serwisowe w segmencie przemysłu 100,00% 100,00% 26 WTL50 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 27 WTL210 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 28 WTL270 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 29 Park Słoneczny Ciechanów Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 30 Park Lewałd Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 31 FW Gumienice Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 32 Farma Wiatrowa Szybowice Sp. z o.o. Warszawa Odnawialne źródła energii 50,00% 50,00% 33 DEVOZE Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 34 Solar Kazimierz Biskupi Sp. z o.o. Warszawa Odnawialne źródła energii 50,00% 50,00% 35 PV KADŁUBIA 2 Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 36 PV SZCZEPANÓW Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 100,00% 37 ONDE GmbH Niemcy, Dusseldorf Rozwój działalności wykonawczej w OZE 100,00% 100,00% 38 Invest PV Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 0,00% 39 SPV Czerwona Woda Sp. z o.o. Toruń Odnawialne źródła energii 100,00% 0,00% Udziały spółek współzależnych konsolidowane metodą praw własności i klasyfikowane jako długoterminowe aktywa finansowe: 55 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) Długoterminowe aktywa finansowe 31.12.2023 31.12.2022 Azuryt 6 Investments Sp. z o.o. 14 687 14 687 KWE Sp. z o.o. 11 232 11 232 Farma Wiatrowa Szybowice Sp. z o.o. 5 287 5 287 Tauron Serwis Sp. z o.o. 488 488 Sanssouci Karpacz Sp. z o.o. 2 2 Neo Solar Kazimerz Biskupi Sp. z o.o. 22 681 22 681 ONDE GmbH 118 118 Udział w zyskach/stratach netto jednostek podporządkowanych wycenianych metodą praw własności (497) (1 607) Razem 53 998 52 888 Dla istotnych inwestycji konsolidowanych metodą praw własności, podstawowe dane finansowe za okres zakończony 31.12.2023 r. przedstawiono poniżej: Solar Serby Sp. z o.o. KWE SP. Z O.O. FARMA WIATROWA SZYBOWICE SP. Z O.O. Solar Kazimierz Biskupi Sp. z o.o. Sanssouci Karpacz Sp. z o.o. Wybrane pozycje bilansowe: AKTYWA, w tym: 5 883 4 746 6 425 9 435 76 480 Aktywa trwałe 3 828 3 901 3 921 6 458 - Aktywa obrotowe 2 055 845 2 504 2 977 76 480 Środki pieniężne 27 17 - 45 1 050 PASYWA, w tym: 5 883 4 746 6 425 9 435 76 480 Zobowiązania długoterminowe, w tym: 4 862 5 500 6 062 6 569 - Zobowiązania finansowe 4 862 5 500 6 062 6 569 - Zobowiązania krótkoterminowe, w tym: 1 448 201 20 504 18 024 Zobowiązania finansowe 1 045 - - - 1 471 Skrócony rachunek wyników: Zysk netto za okres obrotowy (704) (824) (389) (334) 5 198 Inne pozycje wynikowe: Koszty finansowe 111 200 378 400 248 Okres obrachunkowy spółek współzależnych jest taki sam jak w jednostce dominującej. W spółkach tych nie występują żadne ograniczenia co do dysponowania środkami pieniężnymi w przypadku potencjalnych wypłat dywidend i spłat pożyczek. Pozostałe spółki wykazały wynik finansowy o nieistotnym znaczeniu. ‎ W sprawozdaniu finansowym Grupa zaprezentowała nabycia jednostek obejmujących grupę aktywów niestanowiących przedsięwzięcia, nabycia udziałów w jednostkach współkontrolowanych i nabycie jednostki stanowiące przedsięwzięcie. Nabycie jednostek obejmujących grupę aktywów niestanowiących przedsięwzięcia W dniu 7 lipca 2023 r. Spółka ONDE S.A. zawarła umowy nabycia 100% udziałów od jednostek niepowiązanych w dwóch spółkach SPV Czerwona Woda Sp. z o.o. oraz w PV Invest Sp. z o.o. będących właścicielami projektów dwóch elektrowni fotowoltaicznych zlokalizowanych w województwie dolnośląskim. Jeden projekt znajduje się na bardzo zaawansowanym etapie rozwoju i posiada pozwolenie na budowę. Drugi projekt także posiada pozwolenia na budowę, jednakże jest na etapie pozyskiwania warunków przyłączenia do sieci. Cena nabycia projektów została ustalona na zasadach rynkowych, wyniosła 13,6 mln zł i została rozliczona w środkach pieniężnych. Koszty transakcyjne dotyczące tej transakcji były nieistotne. Zidentyfikowane łącznie aktywa netto obu spółek wyniosły 5.748 tys. zł, a spółki nie stanowiły przedsięwzięcia w rozumieniu MSSF 3, a nadwyżki ceny nabycia nad wartością aktywów netto została rozliczona w środkach trwałych przejętych jednostek. 56 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) Nabycie jednostek stanowiących przedsięwzięcie W roku bieżącym nie nastąpiło nabycie jednostek stanowiących przedsięwzięcie. Sprzedaż udziałów w jednostkach zależnych W dniu 30.06.2023 r. nastąpiła sprzedaż 100% udziałów przez ONDE SA w spółce Cyranka Sp. z o.o. do jednostki niepowiązanej. Cena transakcji wyniosła 74 700 tys. zł., skorygowana o wartość finansowania zewnętrznego, a wynik na sprzedaży projektu PV został ujęty w szyku rozłącznym w linii zysk brutto na sprzedaży. 6.12.TRANSAKCJE Z PODMIOTAMI POWIĄZANYMI Transakcje z podmiotami powiązanymi Poniższe tabele przedstawiają łączne kwoty transakcji zawartych przez Grupę z podmiotami powiązanymi w ramach ‎Grupy Erbud S.A. za okres zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. oraz za okres zakończony dnia 31 grudnia 2022 r.: 2023 2022 Spółki powiązane niekonsolidowane metodą pełną Spółki powiązane niekonsolidowane metodą pełną Należności z tytułu dostaw i usług 6 464 13 449 Udzielone pożyczki 22 417 13 628 Przychody ze sprzedaży 20 373 30 188 Przychody z tytułu odsetek od pożyczek 1 231 1 187 Zakup dóbr i usług - 45 Transakcje z kluczowymi członkami kadry kierowniczej Wynagrodzenie naliczone za rok obrotowy członkom Zarządu Jednostki Dominującej oraz członkom Rady Nadzorczej otrzymane od Grupy zaprezentowano w poniższej tabeli: 2023 2022 Zarząd Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia) 10 591 13 689 Rada Nadzorcza Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia) 819 554 Razem 11 410 14 243 Na poszczególne dni bilansowe osoby zarządzające (członkowie Zarządu oraz Rady Nadzorczej) posiadały następującą liczbę akcji (wszystkie akcje są akcjami zwykłymi): 2023 2022 Akcjonariusz Liczba akcji/głosów % udziału w kapitale zakładowym w głosach na WZA Liczba akcji/głosów % udziału w kapitale zakładowym w głosach na WZA Dariusz Grzeszczak (oraz DGI Fundusz kontrolowany przez Dariusza Grzeszczaka) 2 553 460 21,40% 2 553 460 21,11% Jacek Leczkowski 5 112 0,04% 5 112 0,04% Agnieszka Głowacka 3 938 0,03% 3 938 0,03% Albert Durr 26 354 0,22% 13 642 0,11% Roland Bosch 10 000 0,08% 10 000 0,08% Razem 2 598 864 21,77% 2 576 152 21,37% Na dzień przekazania niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, członkowie Zarządu oraz prokurenci nie posiadają żadnych świadczeń opartych na akcjach. 57 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) 6.13.ZDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO Dnia 20 grudnia 2023r. przez spółkę zależną Erbud Industry Centrum Sp. z o.o. została zawarta umowa zakupu 100% akcji w CKTiS SA z siedzibą w Starej Białej. Spółka zakupiła 145.850 Akcji imiennych Serii A stanowiących 100% kapitału zakładowego. Cena zakupu Akcji wyniosła 14.990.463,00 PLN tj. kwota za 1 akcję wyniosła 102,78 PLN. Własność akcji przeszła na kupującego 1 stycznia 2024r. Na dzień sporządzenia sprawozdania trwa rozliczanie transakcji nabycia przedsięwzięcia. CKTiS SA świadczy kompleksowe usługi w branży mechanicznej i budowlanej dla przemysłu energetycznego, chemicznego, rafineryjnego i petrochemicznego w zakresie wykonywania remontów, modernizacji, inwestycji i bieżącego utrzymania ruchu. Dnia 8 marca 2024 r. ONDE S.A. oraz Goalscreen Holdings Limited (spółka działająca zgodnie z prawem Cypru, z siedzibą w Larnace) zawarły ze spółką należącą do Grupy Orlen – tj. z Energa Green Development sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku – przyrzeczoną umowę sprzedaży 100% udziałów (każdy ze Sprzedawców po 50% udziałów) w spółce Farma Wiatrowa ‎Szybowice sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Cena sprzedaży przypadająca dla ONDE SA to kwota ok. 31,4 mln PLN. Farma Wiatrowa Szybowice sp. z o.o. jest właścicielem projektu farmy wiatrowej pod nazwą Szybowice, o mocy zainstalowanej 37,4 MW, zlokalizowanej w gminie Prudnik. 15 marca 2024 r. Spółka zawarła z PV Barlinek Sp. z o.o. umowę sprzedaży 100% udziałów za kwotę ok. 29,4 mln PLN w spółkach zależnych, tj. w spółce SPV Czerwona Woda sp. z o.o. oraz w spółce PV Invest sp. z o.o., będących właścicielami trzech projektów farm fotowoltaicznych o łącznej mocy zainstalowanej 23,1 MW. Dwa z nich, o łącznej mocy zainstalowanej 18,72 MW, są aktualnie w fazie budowy, a jeden projekt o łącznej mocy zainstalowanej 4,42 MW znajduje się w fazie developmentu. 58 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na 31 grudnia 2023 r. (w tys. zł, chyba że podano inaczej) Podpisy Członków Zarządu Dariusz Grzeszczak /Prezes Zarządu/ Jacek Leczkowski /Wiceprezes Zarządu/ Agnieszka Głowacka /Wiceprezes Zarządu/ Warszawa, 26 marca 2024 roku 59

AI Terminal

More from Erbud S.A.

Talk to a Data Expert