Enter Air S.A.

Annual Report • May 1, 2019

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe

Grupa Kapitałowa Enter Air S.A. za okres od 1 stycznia 2018 do 31 grudnia 2018

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Grupy Kapitałowej Enter Air S.A. za okres od 1 stycznia 2018 do 31 grudnia 2018

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe składające się ze sprawozdania z sytuacji finansowej, sprawozdania z wyniku i pozostałych całkowitych dochodów, sprawozdania ze zmian w kapitale własnym, sprawozdania z przepływów pieniężnych oraz not i pozostałych informacji objaśniających zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej i przedstawione w niniejszym dokumencie w następującej kolejności:

Skonsolidowane sprawozdanie z wyniku i pozostałych całkowitych dochodów za okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 wykazujące całkowity dochód ogółem w kwocie 66.251 tys. zł.

Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2018, które po stronie aktywów i pasywów pokazuje kwotę 1.193.301 tys. zł.

Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym kapitale własnym za okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2018, wykazujący wzrost kapitałów o 56.422 tys. zł.

Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2018, wykazujące zwiększenie środków pieniężnych i ich ekwiwalentów o 41.231 tys. zł.

Noty do skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Członek Zarządu Członek Zarządu Grzegorz Polaniecki Mariusz Olechno

Członek Zarządu Członek Zarządu

Marcin Kubrak Andrzej Kobielski

Warszawa, 1 maja 2019

Spis treści

		Skonsolidowane sprawozdanie finansowe2
1		List prezesa4
2		Oświadczenia zarządu5
3		Wybrane dane finansowe, zawierające podstawowe pozycje skonsolidowanego
		sprawozdania finansowego 6
4		Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 7
	4.1	Skonsolidowane sprawozdanie z wyniku i całkowitych dochodów7
	4.2	Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej8
	4.3	Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym9
	4.4	Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych10
5		Wprowadzenie do skonsolidowanego sprawozdania finansowego11
	5.1	Dane organizacyjne jednostki dominującej11
	5.2	Skład Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki11
	5.3	Opis organizacji Grupy Kapitałowej emitenta 12
	5.4	Podstawa sporządzenia i format sprawozdania finansowego 12
	5.5	Zasady (polityka) rachunkowości i metody obliczeniowe 13
	5.6	Zasady konsolidacji39
	5.7	Noty do skonsolidowanego sprawozdania finansowego sporządzonego za	okres
		sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 39
6		Informacje dodatkowe do skonsolidowanego sprawozdania finansowego 63
	6.1	Istotne zmiany wartości kwot szacunkowych prezentowanych w poprzednich okresach
		śródrocznych bieżącego roku obrotowego lub w poprzednich latach obrotowych63
	6.2	Transakcje z podmiotami powiązanymi 63
	6.3	Wynagrodzenia kluczowych członków kadry kierowniczej 65
	6.4	Pożyczki udzielone podmiotom powiązanym 66
	6.5	Transakcje z podmiotami powiązanymi poprzez Głównego Akcjonariusza 67
	6.6	Wynagrodzenie członków rady nadzorczej67
	6.7	Transakcje ze spółką Student Club sp. z o.o68
	6.8	Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych68
	6.9	Instrumenty finansowe 68
	6.10	Wycena w wartości godziwej 71
	6.11	Zdarzenia po dniu bilansowym 72
	6.12 6.13	Sprawy sądowe72 Wynagrodzenie firmy audytorskiej73

1 LIST PREZESA

Szanowni Państwo,

mam przyjemność przedstawić sprawozdanie Grupy Kapitałowej Enter Air S.A. za 2018 rok. Jesteśmy pierwszą polską Grupą lotniczą notowaną na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, gdzie zadebiutowaliśmy już ponad trzy lata temu. Od dnia debiutu kurs akcji naszej firmy urósł o ponad 80%, a Grupa systematycznie poprawia swoje wyniki finansowe, realizując skutecznie wszystkie założenia.

Rynek lotniczy na którym działamy nie jest łatwy, jednak ostatnio obserwujemy bardzo dynamiczny wzrost popytu. Odbudowują się kierunki wakacyjne takie jak Egipt czy Turcja, które były kiedyś liderami statystyk popularności. Do negatywnych przesłanek należy zaliczyć wzrost cen ropy, wahania kursów walut oraz zawirowania związane z wyjściem Wielkiej Brytanii z UE. Nasz model biznesowy adaptuje się do większości zagrożeń i negatywnych trendów dzięki czemu Grupa zanotowała kolejny dobry rok.

Rok 2018 był rokiem umacniania się pozycji Enter Air w Polsce i za granicą. Umocniliśmy się szczególnie na rynku brytyjskim, hiszpańskim, izraelskim i francuskim, pozostając niekwestionowanym liderem na rynku polskim. Naszą mocną stroną jest oferowanie wysokiej jakości usług przewozowych w przystępnej cenie. Dzięki temu udaje nam się zdobywać coraz więcej udziału na kluczowych rynkach Europy. Marka Enter Air jest rozpoznawana i ceniona za granicą jako solidna polska marka. Jesteśmy jednym z największych eksporterów usług w Polsce, przynoszącym zyski podatkowe dla rodzimego budżetu.

Podobnie dobre perspektywy jak w 2018 Spółka widzi na 2019 rok. W zeszłym roku odpadło z rynku europejskiego kilku bezpośrednich konkurentów Enter Air, dzięki czemu w 2019 mamy szansę urosnąć o prawie 25%. W 2018 roku lataliśmy na 20 samolotach, a na 2019 rok zakontraktowane mamy latanie na 25 maszynach. Popyt na naszą usługę nadal znacząco przewyższa nasze możliwości, co jest dobrym prognostykiem naszego wzrostu także w kolejnych latach. W 2019 roku będziemy nadal penetrować rynki na których latamy, natomiast mamy też nadzieję na silniejszą ekspansję na rynkach, gdzie nasza obecność była do tej pory niewielka.

Dzięki przewagom modelu biznesowego, Grupa Enter Air S.A. poprawiła obroty i wyniki finansowe w stosunku do roku 2017. Znacząco wzrosła obecność Grupy za granicą. W związku z powyższym poprawił się także wynik Grupy Kapitałowej Enter Air S.A. Przychody Grupy wyniosły 1.296.142 tys. zł, a zysk za okres obrotowy wyniósł 66.251 tys. zł.

Minione 12 miesięcy było dobrze wykorzystaną szansą na intensywny rozwój Grupy, dający wyśmienitą podstawę do dalszego wzrostu i ekspansji zagranicznej. Grupa jest zarządzana niewielkim, dobrze zorganizowanym i bardzo profesjonalnym zespołem ludzi, który dzięki precyzyjnie zdefiniowanym zadaniom, wytwarza wartość dodaną z ponadprzeciętną wydajnością, zwiększając trwale wartość dla akcjonariuszy. Mamy ambicje pozostania najlepszym biznesem lotniczym w Polsce oraz motywację do dalszego zdobywania pozycji na rynkach zagranicznych.

Z poważaniem

2 OŚWIADCZENIA ZARZĄDU

Informacja Zarządu Spółki dominującej - Enter Air S.A. w sprawie wyboru firmy audytorskiej została dołączona do niniejszego sprawozdania w formie dodatkowego dokumentu.

Zarząd Spółki dominującej oświadcza, że wedle swojej najlepszej wiedzy, niniejsze sprawozdanie finansowe i dane porównywalne sporządzone zostały zgodnie z obowiązującymi Spółkę zasadami rachunkowości oraz że odzwierciedlają w sposób prawdziwy, rzetelny i jasny sytuację majątkowa i finansowa Spółki oraz jej wynik finansowy.

Zarząd oświadcza także, że sprawozdanie z działalności Spółki zawiera prawdziwy obraz rozwoju i osiągnięć oraz sytuacji emitenta, w tym opis podstawowych zagrożeń i ryzyka.

3 WYBRANE DANE FINANSOWE, ZAWIERAJĄCE PODSTAWOWE POZYCJE SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

	Za okres:	Za okres:	Za okres:	Za okres:
			od 01.01.2018 od 01.01.2017 od 01.01.2018 od 01.01.2017
			do 31.12.2018 do 31.12.2017 do 31.12.2018 do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN	000' EUR	000' EUR
Sprawozdanie z całkowitych dochodów
Przychody netto ze sprzedaży	1.296.142	954.928	303.767	224.971
Zysk (strata) brutto ze sprzedaży	166.117	89.003	38.932	20.968
Zysk (strata) brutto z działalności operacyjnej	118.904	63.612	27.867	14.986
Zysk za rok obrotowy z działalności kontynuowanej	66.251	58.390	15.527	13.756
Sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej	210.077	66.852	49.234	15.750
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	-92.220	-29.388	-21613	-6.924
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej	-76.626	-96.111	-17.958	-22.643
Przepływy pieniężne netto razem	41.231	-58.647	9.663	-13.988

	31.12.2018 000' PLN	31.12.2017 000' PLN	Stan na dzień Stan na dzień Stan na dzień Stan na dzień 31.12.2018 000' EUR	31.12.2017 000' EUR
Sprawozdanie z sytuacji finansowej
Rzeczowe aktywa trwałe	827.522	528.671	192.447	126.752
Aktywa obrotowe	209.075	160.283	48.622	38.429
Kapitał podstawowy	17.544	17.544	4.080	4.206
Kapitał własny	318.347	261.925	74.034	62.798
Zobowiązania długoterminowe	600.514	413.072	139.654	99.037
Zobowiązania krótkoterminowe	274.440	182.484	63.823	43.752

Zasady przeliczenia wybranych danych finansowych

Poszczególne pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej przeliczono według ustalonego przez NBP kursu wymiany złotego na EUR obowiązującego na dzień 31.12.2018 r., tj. 4,3 PLN/EUR i dane porównywalne na dzień 31.12.2017 r., tj. 4,1709 PLN/EUR.

Poszczególne pozycje sprawozdania z całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych przeliczono według kursu stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ustalonych przez NBP na ostatni dzień każdego zakończonego miesiąca okresu sprawozdawczego tj. za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2018 r. – 4,2669 PLN/EUR i dane porównywalne za okres 12 miesięcy zakończony 31.12.2017 r. – 4,2447 PLN/EUR.

4 SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES OD 1 STYCZNIA DO 31 GRUDNIA 2018

4.1 Skonsolidowane sprawozdanie z wyniku i całkowitych dochodów

		Za okres:	Za okres:
		od 01.01.2018	od 01.01.2017
		do 31.12.2018	do 31.12.2017
	NOTA	000' PLN	000' PLN
Działalność kontynuowana
Przychody ze sprzedaży	1,2	1.296.142	954.928
Koszt własny sprzedaży	3	(1.130.025)	(865.925)
Zysk (strata) brutto na sprzedaży		166.117	89.003
Koszty sprzedaży	3	(1.957)	(1.690)
Koszty ogólnego zarządu	3	(31.618)	(23.191)
Pozostałe przychody operacyjne	4	844	956
Pozostałe koszty operacyjne	5	(390)	(1.466)
Odpis na szacowane straty kredytowe	5	(14.092)	-
Zysk (strata) na działalności operacyjnej		118.904	63.612
Koszty/przychody finansowe - netto	6	(34.335)	9.380
Zysk (strata) przed opodatkowaniem		84.569	72.992
Podatek dochodowy	7	(18.318)	(14.602)
Zysk (strata) netto z działalności kontynuowanej		66.251	58.390
Wynik na działalności zaniechanej		-	-
Zysk (strata) netto za okres obrotowy		66.251	58.390
Pozostałe całkowite dochody/straty za rok obrotowy		-	-
Suma całkowitych dochodów		66.251	58.390
Zysk (strata) netto przypadający(a):
udziałowcom jednostki dominującej		66.251	58.390
udziałowcom niekontrolującym		-	-
Całkowity dochód ogółem przypadający:
udziałowcom jednostki dominującej		66.251	58.390
udziałowcom niekontrolującym		-	-
Zysk (strata) netto na 1 akcję / udział w złotych przypadający dla udziałowców jednostki dominującej
zwykły i rozwodniony (w złotych)	10	3,7763	3,3280

Skonsolidowane sprawozdanie z wyniku i pozostałych całkowitych dochodów należy analizować łącznie z notami do skonsolidowanego sprawozdania finansowego, które stanowią jego integralną część.

4.2 Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej

		Stan na dzień	Stan na dzień
		31.12.2018	31.12.2017
	NOTA	000' PLN	000' PLN
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe	11	827.522	528.671
Wartości niematerialne i prawne	12	249	20
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	25	26.964	19.093
Należności pozostałe	14	129.491	149.415
Razem Aktywa trwałe		984.226	697.198
Aktywa obrotowe
Zapasy	15	4.932	3.939
Należności handlowe oraz pozostałe	16	73.183	64.390
Bieżące aktywa podatkowe	17	5 792	79
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	18	100.414	58.873
Rozliczenia międzyokresowe	19	24.754	33.003
Razem Aktywa obrotowe		209.075	160.283
Aktywa klasyfikowane jako przeznaczone do zbycia		-	-
Aktywa razem		1.193.301	857.481
Kapitał własny
Kapitał podstawowy	20	17.544	17.544
Kapitał zapasowy	21	277.140	228.750
Rozliczenie połączenia	22	(38.655)	(38.655)
Zyski zatrzymane	23	(3.932)	(4.102)
Wynik okresu		66.251	58.390
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych	24	(1)	(1)
Kapitał własny przypadający właścicielom jednostki dominującej		318.347	261.925
Udziały niekontrolujące		-	-
Razem kapitały własne		318.347	261.925
Zobowiązanie długoterminowe
Pożyczki i kredyty bankowe	28	1.800	-
Zobowiązanie z tytułu odroczonego podatku dochodowego	25	49.582	36.403
Rezerwy długoterminowe	29	1.669	1.586
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego	27	488.461	312.289
Rozliczenia międzyokresowe	30	59.002	62.794
Razem Zobowiązanie długoterminowe		600.514	413.072
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania handlowe oraz pozostałe	26, 32	128.873	89.392
Zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego		3 920	908
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego	27	61.331	46.354
Krótkoterminowe pożyczki i kredyty bankowe	28	21.081	3.296
Rezerwy krótkoterminowe	29	6.026	10.107
Rozliczenia międzyokresowe	30	18.082	32.427
Zobowiązania do wykonania świadczenia	31	35.127	-
Razem Zobowiązania krótkoterminowe		274.440	182.484
Zobowiązania związane bezpośrednio z aktywami trwałymi klasyfikowanymi jako przeznaczone do zbycia		-	-
Pasywa razem		1.193.301	857.481

Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej należy analizować łącznie z notami do skonsolidowanego sprawozdania finansowego, które stanowią jego integralną część.

4.3 Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym

		Kapitał podstawowy	Kapitał zapasowy	Rozliczenie połączenia	Zyski zatrzymane	Wynik okresu	Różnice kursowe z przeliczenia	Kapitał własny przypadający właścicielom jednostki dominującej	Udziały niekon trolujące	Razem kapitały własne
	NOTA	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN
Saldo na dzień 31.12.2016		17.544	187.978	(38.655)	149	46.172	(1)	213.185	-	213.185
Zmiany w kapitale własnym w roku 2017
Podwyższenie kapitału podstawowego	20, 21	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Dywidendy	9	-	-	-	-	(9.649)	-	(9.649)	-	(9.649)
Udziały niekontrolujące na dzień nabycia		-	-	-	-	-	-	-	-	-
Rozliczenie wyniku udziałowców mniejszościowych		-	-	-	-		-	-	-	-
Przeniesienie do zysków zatrzymanych i na
kapitał zapasowy	21, 23	-	40.772	-	(4.251)	(36.522)	-	-		-
Wynik okresu		-	-	-	-	58.390	-	58.390		54.390
Różnice kursowe z przeliczenia		-	-	-	-	-	-	-	-	-
Saldo na dzień 31.12.2017		17.544	228.750	(38.655)	(4.102)	58.390	(1)	261.925	-	261.925
Zmiany w kapitale własnym w roku 2018
Podwyższenie kapitału podstawowego	20, 21	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Dywidendy	9	-	-	-	-	(9.649)	-	(9.649)	-	(9.649)
Udziały niekontrolujące na dzień nabycia		-	-	-	-	-	-	-	-	-
Rozliczenie wyniku udziałowców mniejszościowych		-	-	-	-		-	-	-	-
Przeniesienie do zysków zatrzymanych i na
kapitał zapasowy	21, 23	-	48.390	-	170	(48.741)	-	(180)	-	(180)
Wynik okresu		-	-	-	-	66.251	-	66.251	-	66.251
Różnice kursowe z przeliczenia		-	-	-	-	-	-	-	-	-
Saldo na dzień 31.12.2018		17.544	277.140	(38.655)	(3.932)	66.251	(1)	318.347	-	318.347

Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym należy analizować łącznie z notami do skonsolidowanego sprawozdania finansowego, które stanowią jego integralną część.

4.4 Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk (strata) netto	66.251	58.390
Korekty razem
Amortyzacja	40.349	26.484
Zapłacony podatek dochodowy	(21.037)	(19.564)
Zyski (straty) z tytułu różnic kursowych	16.019	(33.542)
Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy)	13.958	10.193
Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej	30	(162)
Zmiana stanu rezerw	10.162	25.152
Zmiana stanu zapasów	(154)	(1.563)
Zmiana stanu należności	3.506	(14.972)
Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów	96.784	(5.060)
Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych	(12.869)	21.496
Inne korekty	(2.922)	-
	143.826	8.462
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej	210.077	66.852
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy
Zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych	-	1.634
Z aktywów finansowych, w tym:	251	188
w jednostkach powiązanych	-	-
w pozostałych jednostkach	251	188
– odsetki	251	188
	251	1.821
Wydatki
Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych	(92.471)	(31.210)
Na aktywa finansowe, w tym:	-	-
w jednostkach powiązanych		-
	(92.471)	(31.210)
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	(92.220)	(29.388)
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wpływy
Wpływy netto z wydania udziałów (emisji akcji) i innych instrumentów	-	-
kapitałowych oraz dopłat do kapitału
Kredyty i pożyczki	19.585	-
Podwyższenie kapitału w jednostce zależnej objęte przez udziałowców	-	-
niekontrolujących
	19.585	-
Wydatki
Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli	(9.649)	(9.649)
Spłaty kredytów i pożyczek	-	(1.156)
Płatności zobowiązań z tytułu leasingu finansowego z wyłączeniem odsetek	(72.243)	(74.925)
Odsetki	(14.319)	(10.381)
	(96.211)	(96.111)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	(76.626)	(96.111)
Zwiększenie /zmniejszenie netto środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	41.231	(58.647)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu sprawozdawczego	58.873	118.437
Wpływ zmian kursów walut na saldo środków pieniężnych w walutach obcych	310	(917)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu sprawozdawczego	100.414	58.873

Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych należy analizować łącznie z notami do skonsolidowanego sprawozdania finansowego, które stanowią jego integralną część.

5 WPROWADZENIE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

5.1 Dane organizacyjne jednostki dominującej

Enter Air S. A. ("Spółka") została utworzona zgodnie ze statutem Spółki w formie aktu notarialnego z dnia 07 listopada 2012 roku jako Laruna Investments S.A. i została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000441533 w dniu 27 listopada 2012.

W dniu 22 grudnia 2014 nazwa spółki został zmieniona na Enter Air S.A.

Dnia 22 grudnia 2014 roku Spółka objęła 100% udziałów w Enter Air sp. z o.o. Objęcie udziałów nastąpiło w trybie art. 430, 431 § 1 i 2 pkt 1, art. 432 oraz 433 § 2 KSH, tj. w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego Spółki poprzez emisję akcji serii B pokrytą wkładem niepieniężnym w postaci 100% udziałów w kapitale zakładowym Enter Air sp. z o.o. oraz znaku towarowego Enter Air. Kapitał zakładowy Enter Air S.A. został podwyższony o kwotę 10.443.750 zł tj. do kwoty 10.543.750 zł. Cena nominalna 1 akcji wyniosła 1 zł, a emisyjna 4 zł. Akcje zostały objęte przez dotychczasowych akcjonariuszy Spółki. W związku z tym od dnia przeprowadzenia transakcji Spółka objęła kontrolę nad Enter Air sp. z o.o. i tym samym stała się jednostką dominującą w stosunku do Enter Air sp. z o.o. i jej jednostek zależnych.

W dniu 23 lutego 2015 podjęto uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego Enter Air S.A. w drodze emisji akcji zwykłych serii C w celu wprowadzenia akcji serii C do obrotu na rynku regulowanym prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie. Emisja akcji nastąpiła w formie subskrypcji otwartej w rozumieniu Art. 431 § 2 pkt 3 KSH przeprowadzonej w drodze oferty publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz spółkach publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 184 poz.1539 ze zm.). W grudniu 2015 roku Enter Air S.A. w oparciu o ofertę publiczną wyemitowała 7.000.000 akcji serii C. Oferta została zakończona w dniu 8 grudnia 2015 roku. Cena nominalna 1 akcji wyniosła 1 zł, a cena emisyjna została ustalona na poziomie 14 zł. 14 grudnia był pierwszym dniem notowań Praw do Akcji na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. W dniu 30 grudnia 2015 Sąd rejestrowy dokonał rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego Enter Air S.A.

Prospekt emisyjny do zapowiadanej emisji akcji serii D jest w trakcie zatwierdzania przez Komisję Nadzoru Finansowego. Decyzja co do harmonogramu emisji zostanie podjęta po zatwierdzeniu prospektu.

Siedziba Spółki mieści się w Warszawie przy ul. 17 Stycznia 74.

5.2 Skład Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki

Skład Zarządu Spółki:

Grzegorz Wojciech Polaniecki	od 17.12.2014
Mariusz Olechno	od 17.12.2014
Marcin Andrzej Kubrak	od 17.12.2014
Andrzej Przemysław Kobielski	od 17.12.2014

Skład Rady Nadzorczej:

od 17.12.2014
od 17.12.2014
od 13.05.2015
od 13.05.2015
od 10.06.2015
od 17.05.2016
od 12.05.2017

Na dzień publikacji niniejszego raportu skład Zarządu oraz Rady Nadzorczej nie uległ zmianie.

5.3 Opis organizacji Grupy Kapitałowej emitenta

Poniżej przedstawiono graficzną strukturę Grupy Kapitałowej z uwzględnieniem posiadanych udziałów:

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje wszystkie wymienione wyżej podmioty.

Zgodnie ze statutem jednostki dominującej przedmiotem działalności jest między innymi:

• pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania;
• pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych.

Przedmiotem działalności Enter Air sp. z o.o. jest obsługa rynku krajowego i rynków zagranicznych w zakresie usług międzynarodowego czarteru lotniczego.

Spółki zależne: Enter Air Services Sp. z o.o. i Enter Air Executive Services Sp. z o.o. prowadzą działalność wspierającą na rzecz Enter Air sp. z o.o. w poszczególnych segmentach działalności:

• Spółka Enter Air Services Sp. z o.o. prowadzi działalność wspierającą w zakresie obsługi sprzedaży pokładowej na pokładach samolotów Enter Air sp. z o.o. oraz zatrudniania członków personelu kokpitowego i pokładowego wykonującego operacje lotnicze dla ww. przewoźnika. Począwszy od 3 kwartału 2017 spółka prowadzi także działalność wspierającą w zakresie obsługi technicznej floty Enter Air – przeglądów i napraw bieżących. Od kwietnia 2018 roku spółka obsługuje technicznie flotę Enter Air zgodnie z uzyskanym certyfikatem Part-145. W związku z nakładami na rozwój działalności obsługi technicznej samolotów dokonano podwyższenia kapitału w kwocie 7.000 tys. PLN.
• Spółka Enter Air Executive Services Sp. z o.o. wspiera Spółkę nadrzędną w zakresie przewozu załóg i dowozu części zamiennych do samolotów oraz mechaników w przypadku problemów technicznych poza głównymi bazami, posiadanym przez nią samolotem dyspozycyjnym.

Spółki EnterAir.cz.s.r.o. i Enter Air International Limited nie prowadzą obecnie działalności operacyjnej.

Wszystkie Spółki wchodzące w skład Grupy Kapitałowej Enter Air S.A. zostały utworzone na czas nieoznaczony.

5.4 Podstawa sporządzenia i format sprawozdania finansowego

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości (MSR), Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) oraz związanymi z nimi Interpretacjami ogłoszonymi w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej (zwanymi dalej MSR oraz łącznie zasadami rachunkowości przyjętymi do stosowania w Unii Europejskiej).

Prezentowane roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone także zgodnie z § 71 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim.

5.5 Zasady (polityka) rachunkowości i metody obliczeniowe

Przyjęte w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Enter Air S.A. zasady rachunkowości są zgodne z zasadami stosowanymi w porównywalnym, poprzednim roku obrotowym, za wyjątkiem nowych i zmienionych standardów, które mają zastosowanie dla okresów rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 r.

Zgodność z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej

Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości, Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej oraz związanymi z nimi interpretacjami ogłoszonymi w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej , zwanymi dalej "MSSF UE".

MSSF UE obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz Komisję ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF), zatwierdzone do stosowania w UE.

Sporządzając roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2018 jednostka dominująca stosuje takie same zasady rachunkowości jak przy sporządzaniu rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok 2017, z wyjątkiem zmian do standardów i nowych standardów i interpretacji zatwierdzonych przez Unię Europejską dla okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku. W 2018 roku jednostka dominująca przyjęła wszystkie nowe i zatwierdzone standardy i interpretacje wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i zatwierdzone do stosowania w UE, mające zastosowanie do prowadzonej przez nią działalności i obowiązujące w okresach sprawozdawczych od 1 stycznia 2018 r.

Sporządzając sprawozdanie finansowe za rok 2018 Spółka przyjęła wszystkie nowe i zatwierdzone standardy i interpretacje wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i zatwierdzone do stosowania w UE, mające zastosowanie do prowadzonej przez nią działalności i obowiązujące w okresach sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018:

a) MSSF 9 " Instrumenty finansowe" (z 12 listopada 2009 r. wraz z późniejszymi zmianami do MSSF 9 i MSSF 7 z 16 grudnia 2011 r.) – obowiązującym w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018

Nowy standard zastępuje wytyczne zawarte w MSR 39 Instrumenty Finansowe: ujmowanie i wycena, na temat klasyfikacji oraz wyceny aktywów finansowych. Standard eliminuje istniejące w MSR 39 kategorie utrzymywane do terminu wymagalności, dostępne do sprzedaży oraz pożyczki i należności. W momencie początkowego ujęcia aktywa finansowe będą klasyfikowane do jednej z dwóch kategorii:

• aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu; lub
• aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej.

Składnik aktywów finansowych jest wyceniany według zamortyzowanego kosztu jeżeli spełnione są następujące dwa warunki: aktywa utrzymywane są w ramach modelu biznesowego, którego celem jest utrzymywanie aktywów w celu uzyskiwania przepływów wynikających z kontraktu; oraz, jego warunki umowne powodują powstanie w określonych momentach przepływów pieniężnych stanowiących wyłącznie spłatę kapitału oraz odsetek od niespłaconej części kapitału.

Zyski i straty z wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej ujmowane są w wyniku finansowym bieżącego okresu, z wyjątkiem sytuacji, gdy inwestycja w instrument finansowy nie jest przeznaczona do obrotu. MSSF 9 daje możliwość decyzji o wycenie takich instrumentów finansowych, w momencie ich początkowego ujęcia, w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Decyzja taka jest nieodwracalna. Wyboru takiego można dokonać dla każdego instrumentu osobno. Wartości ujęte w innych całkowitych dochodach nie mogą w późniejszych okresach zostać przekwalifikowane do rachunku zysków i strat.

MSSF 9 wprowadzono nowy model w zakresie ustalania odpisów aktualizujących tj. model oczekiwanych strat kredytowych. Istotny jest także wprowadzony przez MSSF 9 wymóg ujawniania w pozostałych całkowitych dochodach skutków zmian własnego ryzyka kredytowego z tytułu zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy.

b) MSSF 15 Przychody z umów z klientami – obowiązujący w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku

MSSF 15 określa, w jaki sposób i kiedy należy rozpoznawać przychody, jak również wymaga od podmiotów stosujących MSSF istotnych ujawnień. Standard wprowadza jednolity modelu pięciu kroków, oparty na zasadach, który ma być stosowany dla wszystkich umów z klientami przy rozpoznawaniu przychodu.

c) Wyjaśnienia dotyczące MSSF 15 Przychody z umów z klientami - obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku,

Zmiany doprecyzowują w jaki sposób:

• i. dokonać identyfikacji zobowiązania do realizacji świadczeń,
• ii. ustalić czy w danej umowie jednostka działa jako zleceniodawca lub agent,
• iii. ustalić sposób rozpoznawania przychodów z tytułu udzielonych licencji (jednorazowo lub rozliczać w czasie)

Zmiany te wprowadzają 2 dodatkowe zwolnienia mające na celu obniżenie kosztów i zawiłości dla jednostek przy wdrażaniu standardu.

d) Zmiany dotyczące MSSF 4 Stosowanie MSSF 9 Instrumenty finansowe wraz z MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe - obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku.

Zmiany mają na celu usunięcie z rachunków zysków i strat jednostek, które wystawiają umowy ubezpieczeniowe, przypadków niedopasowania księgowego. Zgodnie z tymi zmianami dopuszczalne są następujące rozwiązania:

• I. stosowania MSSF 9 Instrumenty finansowe wraz z rozpoznawaniem w całkowitych dochodach a nie rachunku zysków i strat, zmian wynikających z zastosowania MSSF 9 Instrumenty finansowe zamiast MSR 39 Instrumenty finansowe dla wszystkich jednostek, które wystawiają umowy ubezpieczeniowe (tzn. "overlay approach"),
• II. tymczasowego (do 2021 roku) wyłączenia ze stosowania MSSF 9 Instrumenty finansowe dla jednostek, których działalność jest głównie związana z działalnością ubezpieczeniową i stosowania w tym okresie MSR 39 Instrumenty finansowe (tzn. "deferral approach").
• e) Poprawki do MSSF (2014-2016) zmiany w ramach procedury wprowadzania corocznych poprawek do MSSF – obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku
  • I. Zmiana MSR 1 Zastosowanie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej po raz pierwszy

Poprawka dotyczy eliminacji krótkoterminowych zwolnień przewidzianych w par. E3-E7 MSSF 1, ponieważ dotyczyły one minionych okresów sprawozdawczych i spełniły już swoje zadanie. Zwolnienia te umożliwiały jednostkom stosującym MSSF po raz pierwszy skorzystanie z tych samych ujawnień, jakie przysługiwały jednostkom stosującym je od dawna w odniesieniu do:

Ujawniania pewnych danych porównawczych dotyczących instrumentów finansowych, wymaganych wskutek wprowadzenia poprawek do MSSF 7

Przedstawienie danych porównawczych do ujawnień wymaganych do MSR 19, dotyczących wrażliwości zobowiązań z tytułu zdefiniowanych świadczeń na założenia aktuarialne

Retrospektywnego zastosowania wymogów dotyczących jednostek inwestycyjnych, zawartych w MSSF 10, MSSF 12 i MSR 27.

II. Zmiany MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach

W poprawce doprecyzowano, że decyzja dotycząca wyceny inwestycji w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach w wartości godziwej przez wynik finansowy ( a nie metoda praw własności), którą mogą podjąć organizacje typu venture capital lub inne kwalifikujące się jednostki (np. fundusze wzajemne, fundusze powiernicze) podejmowana jest indywidualnie dla każdej inwestycji w chwili jej początkowego ujęcia. Poprawka dotyczy także możliwości wyboru metody wyceny jednostki inwestycyjnej, będącej podmiotem stowarzyszonym lub wspólnym przedsięwzięciem jednostki niebędącej jednostka inwestycyjną – może ona zachować wycenę w wartości godziwej wykorzystywana przez ten podmiot, stosując jednocześnie metodę praw własności.

f) Zmiany dotyczące MSSF 2 Płatności oparte na akcjach - obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku,

Zmiany doprecyzowują w jaki sposób ujmować niektóre typy płatności w formie akcji. Zmiany te wprowadzają wymogi dotyczące ujmowania:

• (i) transakcji płatności w formie akcji rozliczanych w środkach pieniężnych, zawierających warunek osiągnięcia przez jednostkę określonych wyników gospodarczych,
• (ii) transakcji płatności w formie akcji rozliczanych po potrąceniu podatku,
• (iii) zmian transakcji płatności na bazie akcji z rozliczanych w środkach pieniężnych na rozliczane w instrumentach kapitałowych.
• g) Zmiany dotyczące MSR 40 Nieruchomości inwestycyjne obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku

Zmiany mają na celu doprecyzowanie zasady przeniesienia aktywów z i do nieruchomości inwestycyjnych. Zmiana dotyczy paragrafu 57, w którym stwierdzono, że przeniesienie aktywów z i do nieruchomości inwestycyjnych następuje wyłącznie wówczas, gdy występują dowody na zmianę sposobu ich użytkowania. Lista sytuacji zawarta w paragrafach 57(a)-(d) została określona jako lista otwarta podczas, gdy aktualna lista jest listą zamkniętą.

h) KIMSF nr 22 Transakcje w walucie obcej - obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2018 roku

Interpretacja wyjaśnia ujęcie księgowe transakcji uwzględniających otrzymanie lub zapłatę zaliczki w walucie obcej. Interpretacja dotyczy transakcji w walucie obcej, wówczas, gdy jednostka ujmuje niepieniężne aktywo lub zobowiązanie wynikające z otrzymania lub zapłaty zaliczki w walucie obcej, zanim jednostka ujmuje odnośne aktywo, koszt lub przychód.

Spółka nie skorzystała z możliwości wcześniejszego zastosowania standardów i zmian do standardów zatwierdzonych przez Unię Europejską, które obowiązują dla okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2019 roku:

a) MSSF 16 Leasing – obowiązujący w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2019 roku

MSSF 16 zastępuje obowiązujące dotychczas rozwiązania w zakresie leasingu obejmujące MSR 17, KIMSF 4, SKI 15 i SKI 27. MSSF wprowadza jeden model ujmowania leasingu u leasingobiorcy wymagający ujęcia aktywa i zobowiązania, chyba że okres leasingu wynosi 12

miesięcy i mniej lub składnik aktywów ma niską wartość. Podejście od strony leasingodawcy pozostaje zasadniczo niezmienione w stosunku do rozwiązań z MSR 17 - nadal wymagana jest klasyfikacja leasingu jako operacyjnego lub finansowego.

• b) Zmiany do MSSF 9 "Instrumenty finansowe" Kontrakty z cechami przedpłat z ujemną rekompensatą (opublikowane w dniu 12 października 2017 roku, obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2019) Zmiana doprecyzowuje, iż instrumenty finansowe, które zawierają możliwość wczesnej ich spłaty (przedpłaty) mogącą skutkować ujemną rekompensatę mogą być wyceniane w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, w zależności od modelu biznesowego jednostki w zakresie zarządzania aktywami finansowymi.
• c) KIMSF 23 Niepewność interpretacji dotyczących podatku dochodowego obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2019 roku Interpretacja wyjaśnia, jak odzwierciedlić w sprawozdaniu finansowym niepewność związaną z ujmowaniem podatku dochodowego. Interpretacja dotyczy sytuacji, gdy ujęcie danej transakcji lub okoliczności w prawie podatkowym jest niejasne lub sytuacji, gdy jednostka nie jest pewna czy organy podatkowe zaakceptują podejście jednostki lub jej interpretację prawa podatkowego.
• d) Zmiany do MSR 28"Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach" Udziały długoterminowe w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach (opublikowane w dniu 12 października 2017 roku, obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2019) Celem zmiany jest wskazanie w jaki sposób wycenić udziały długoterminowe w jednostkach stowarzyszonych lub wspólnych przedsięwzięciach. Dodano paragraf 14A w celu wyjaśnienia, że jednostka stosuje MSSF 9, w tym wymogi dotyczące utraty wartości, do długoterminowych udziałów w jednostce stowarzyszonej lub wspólnym przedsięwzięciu, które stanowią część inwestycji netto w jednostce stowarzyszonej lub wspólnym przedsięwzięciu, ale do których metoda praw własności nie jest stosowana. Skreślono paragraf 41 ponieważ Rada uznała, że powtórzyła w nim wymogi zawarte w MSSF 9 i wprowadziła zamieszanie w rachunkowości w odniesieniu do długoterminowych udziałów.
• e) Poprawki do MSSF (2015-2017) zmiany w ramach procedury wprowadzania corocznych poprawek do MSSF – obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2019 roku
• a. Zmiana do MSSF 3 Połączenia jednostek MSSF 11 Wspólne ustalenia umowne Precyzuje, co następuje:
  • i. jednostka dokonuje ponownej wyceny udziału we wspólnej działalności, która spełnia definicję przedsięwzięcia, gdy uzyskuje nad nim kontrolę.
  • ii. jednostka nie dokonuje ponownej wyceny udziału we wspólnej działalności, która spełnia definicję przedsięwzięcia, jeśli zmiana udziału we wspólnej działalności powoduje powstanie współkontroli lub jej utrzymanie.
• b. Zmiana do MSR 12 Podatek dochodowy Precyzuje, iż konsekwencje podatkowe wypłaty dywidend są ujmowane w taki sam sposób jak innych transakcji.
• c. Zmiana do MSR 23 Koszty finansowania zewnętrznego Precyzuje, iż jednostka traktuje jako część finansowania zewnętrznego o ogólnym charakterze każde finansowanie związane z wytworzeniem aktywa, kiedy aktywo to jest gotowe do użytkowania lub sprzedaży.
• f) Zmiany dotyczące MSR 19 Świadczenia pracownicze obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2019 roku

Zmiana ta wymaga, aby w przypadku zmian, ograniczeń lub rozliczenia programu określonych świadczeń jednostka:

• przyjmowała aktualne założenia w celu ustalenia kosztów bieżącego zatrudnienia oraz wartości bieżącej zobowiązania z tytułu określonych świadczeń dotyczącego pozostałego okresu,
• ujmowała w wyniku, jako "koszty przeszłego zatrudnienia" lub "zyski lub strat" z tytułu rozliczenia programu, kwoty wynikające z wyceny wartości bieżącej zobowiązania z tytułu

określonych świadczeń, przed i po zmianie, przy obecnych założeniach i wartości godziwej aktywów programu na dzień dokonania zmiany, w tym także zmianę nadwyżki nierozpoznanej."

Standardy i interpretacje przyjęte przez RMSR, które nie zostały jeszcze zatwierdzone przez UE do stosowania:

a) MSSF 14: Działalność objęta regulacją cen; salda pozycji odroczonych – obowiązujący w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2017 roku

Standard ten jako standard przejściowy, zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej, nie będzie podlegał procesowi przyjęcia.

• b) MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe obowiązujący w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2021 roku Wcześniejsze zastosowanie MSSF 17 jest możliwe pod warunkiem wdrożenia MSSF 9 oraz MSSF 15.
• c) Zmiany w zakresie referencji do Założeń Koncepcyjnych w MSSF obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2020 roku.
• d) Zmiany do MSSF 3 "Połączenia przedsięwzięć" definicja przedsięwzięcia obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2020 roku.
• e) Zmiany do MSR 1 "Prezentacja sprawozdań finansowych" i MSR 8 "Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów" – definicja terminu "istotny" – obowiązujące w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2020 roku.

Kontynuacja działalności

Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę w okresie 12 miesięcy po ostatnim dniu bilansowym, czyli 31 grudnia 2018 roku. Zarząd Spółki dominującej nie stwierdza na dzień podpisania sprawozdania istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuowania działalności w okresie 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia dotychczasowej działalności.

Waluta funkcjonalna i waluta sprawozdawcza

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w polskich złotych (PLN). Polski złoty jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą Grupy Kapitałowej. Dane w sprawozdaniach finansowych zostały wykazane w tysiącach złotych, chyba że w konkretnych sytuacjach zostały podane z większą dokładnością.

Kursy walut obcych

Do wyceny pozycji skonsolidowanego sprawozdania finansowego z sytuacji finansowej wyrażonych w walutach obcych przyjęto następujące kursy walut obcych w złotych:

	EUR	USD	GBP
31.12.2017	4,1709	3,4813	4,7001
31.12.2018	4,3000	3,7597	4,7895

Zasady rachunkowości przyjęte i stosowane przez Grupę Kapitałową

Metody wyceny aktywów i pasywów

Składniki aktywów i pasywów prezentuje się i wycenia w sposób przedstawiony poniżej.

Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowy majątek trwały stanowią zasoby kontrolowane przed Spółkę w wyniku zdarzeń z przeszłości, z których według oczekiwań Spółka osiągnie korzyści ekonomiczne i które są utrzymywane w celu wykorzystania ich w procesie produkcyjnym lub w dostawach towarów i świadczeniu usług, w celu oddania ich do używania innym podmiotom na podstawie umowy najmu lub w celach administracyjnych oraz którym towarzyszy oczekiwanie, iż będą wykorzystywane przez czas dłuższy niż rok.

Pozycje rzeczowego majątku trwałego są ujmowane jako składnik aktywów, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że Spółka uzyska przyszłe korzyści ekonomicznie związane ze składnikiem aktywów oraz cenę nabycia lub koszt wytworzenia składnika aktywów można wycenić w wiarygodny sposób.

Korzyści ekonomiczne nie muszą mieć charakteru bezpośredniego. Rzeczowe aktywa trwałe mogą zostać nabyte ze względów bezpieczeństwa lub ochrony środowiska. Nabycie tego rodzaju rzeczowych aktywów trwałych, mimo, iż nie przyczynia się bezpośrednio do zwiększenia przyszłych korzyści ekonomicznych związanych z żadną konkretną pozycją rzeczowych aktywów trwałych, może okazać się niezbędne dla jednostki gospodarczej w związku z uzyskaniem przyszłych korzyści ekonomicznych z jej aktywów.

Okres użytkowania rzeczowego aktywa trwałego jest:

• okresem czasu, w którym według przewidywań, dany składnik aktywów będzie użytkowany przez jednostkę lub
• liczbą jednostek produkcji lub podobnych jednostek, które według przewidywań jednostka uzyska z danego składnika aktywów.

Rzeczowe aktywa trwałe są prezentowane w sprawozdaniu finansowym w podziale na następujące grupy:

• grunty, budynki i budowle,
• środki transportu i urządzenia,
• środki trwałe w budowie,
• wyposażenie i inne aktywa trwałe.

Środki trwałe nie spełniające zapisu definicji środków trwałych o przeznaczeniu na potrzeby jednostki przekwalifikowywane są do inwestycji.

Ujęcie początkowe rzeczowych aktywów trwałych w księgach

Pozycję rzeczowego majątku trwałego, która kwalifikuje się do ujęcia jako składnik aktywów, wycenia się początkowo w cenie nabycia lub w koszcie wytworzenia pomniejszonego w kolejnych okresach o odpisy amortyzacyjne oraz utratę wartości.

Przez cenę nabycia lub koszt wytworzenia rozumie się kwotę zapłaconych środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów lub wartość godziwą innych dóbr przekazanych z tytułu nabycia składnika aktywów w momencie jego nabycia lub wytworzenia.

Cenę nabycia lub koszt wytworzenia pozycji rzeczowych aktywów trwałych należy ująć jako składnik aktywów, wtedy i tylko wtedy, gdy:

• istnieje prawdopodobieństwo, że jednostka uzyska przyszłe korzyści ekonomiczne związane ze składnikiem aktywów oraz
• cenę nabycia lub koszt wytworzenia składnika aktywów przez jednostkę można wycenić w wiarygodny sposób.

Cena nabycia lub koszt wytworzenia składnika aktywów obejmuje:

• cenę zakupu, łącznie z cłami importowanymi i bezzwrotnymi podatkami dotyczącymi zakupu pomniejszoną o opusty handlowe i rabaty,
• wszystkie inne pozwalające się bezpośrednio przyporządkować koszty poniesione w celu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami Zarządu,
• szacunkowe koszty demontażu i usunięcia składnika aktywów oraz koszty przeprowadzenia renowacji miejsca, w którym się znajdował, do których Spółka jest zobowiązana w związku z nabyciem pozycji rzeczowych aktywów trwałych.

W przypadku wytworzenia składnika we własnym zakresie do kosztów wytworzenia zalicza się:

• koszty bezpośrednie,
• koszty pośrednie,
• koszty finansowania zewnętrznego.

Kosztami bezpośrednimi są między innymi:

• koszty przygotowania miejsca użytkowania środka trwałego,
• koszty początkowej dostawy,
• koszty instalacji,
• koszty sprawdzenia, czy składnik aktywów działa poprawnie, pomniejszone o przychody netto ze sprzedaży wyrobów wytworzonych w trakcie dostosowania środka trwałego,
• honoraria za profesjonalne usługi.

Przykładowymi kosztami, które nie stanowią części ceny nabycia lub kosztu wytworzenia są:

• koszty otwarcia nowego zakładu,
• koszty związane z rozpoczęciem wytwarzania nowego produktu lub świadczenia nowej usługi,
• koszty rozpoczęcia działalności w nowej lokalizacji lub wśród nowego segmentu klientów,
• koszty administracyjne oraz inne ogólne koszty pośrednie.

Do kosztów finansowania zewnętrznego, uwzględnianych w wycenie środków trwałych, wytwarzanych we własnym zakresie zalicza się:

• odsetki dotyczące krótko i długoterminowych pożyczek i kredytów,
• dyskonta związane z pożyczkami i kredytami,
• koszty poniesione w związku z pozyskaniem pożyczek i kredytów,
• obciążenia finansowe związane z leasingiem finansowym,
• różnice kursowe związane z pożyczkami i kredytami w walucie obcej, w stopniu w jakim są uznawane za korektę kosztów odsetek.

Do wartości początkowej nie zalicza się:

• kosztów powstałych w toku wytworzenia składnika we własnym zakresie, jeżeli dotyczą one ponadnormowego zużycia materiałów lub robocizny,
• kosztów wynikających z braku wiedzy lub nieefektywnego zorganizowania przebiegu procesu produkcyjnego,
• niezrealizowanych zysków wewnętrznych,
• kosztów o charakterze administracyjnym,
• kosztów finansowania zewnętrznego związanych okresem, w którym proces wytwarzania środka trwałego zostanie przerwany.

Składnik rzeczowych aktywów trwałych nabyty w drodze wymiany w zamian za inny składnik aktywów jest wyceniany w ustalonej w wiarygodny sposób wartości godziwej, którą stanowi ekwiwalent wartości godziwej składnika aktywów oddanego w ramach wymiany, skorygowanej o kwotę przekazanych środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów.

W przypadku braku możliwości wiarygodnego ustalenia wartości godziwej aktywów przyjmuje się bilansową wartość aktywów, które są oddane w transakcji.

Sposoby ujęcia i wyceny składnika rzeczowych aktywów trwałych użytkowanego na podstawie umowy leasingu finansowego są uregulowane w dalszej części niniejszego opracowania, dotyczącej leasingu (umowy dzierżawy).

Spółka nie zwiększa wartości bilansowej pozycji rzeczowych aktywów trwałych o koszty bieżącego utrzymania tych aktywów. Koszty te są ujmowane w rachunku zysków i start w momencie ich poniesienia. Na koszty bieżącego utrzymania składają się koszty robocizny i koszty zużycia materiałów. Mogą też obejmować koszty niewielkich części zamiennych, jak również koszty innych części zamiennych, jeśli jednostka oczekuje, że będą one wykorzystywane przez czas krótszy niż jeden okres.

Późniejsze nakłady odnoszące się do pozycji rzeczowego majątku trwałego zwiększają wartość bilansową tego środka trwałego, o ile jest prawdopodobne, że Spółka uzyska przyszłe korzyści ekonomiczne, które przewyższają korzyści możliwe do osiągnięcia w ramach pierwotnie oszacowanego poziomu wyników działalności uzyskiwanych z już posiadanego aktywa.

Przykładami ulepszeń są:

• modyfikacja urządzeń powodująca wydłużenie okresu użytkowania oraz zwiększenie zdolności produkcyjnych,
• udoskonalenie maszyny prowadzące do zwiększenia jakości produkcji,
• modernizacja procesu wytwarzania powodująca zmniejszenie dotychczasowych kosztów eksploatacji.

Wartość ponoszonych nakładów na generalny przegląd zwiększa wartość części składowej składnika aktywów i podlega amortyzacji przez okres jej użytkowania – do następnego przeglądu.

Wszelkie pozostałe późniejsze nakłady są ujmowane jako koszty okresu, w którym zostały poniesione.

Wycena rzeczowych składników majątku trwałego na dzień bilansowy

Rzeczowy majątek trwały jest wyceniany według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie oraz skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości ujmowane w pozostałych kosztach operacyjnych.

Amortyzacja

Rzeczowe składniki majątku trwałego są amortyzowane metodą liniową w sposób systematyczny na przestrzeni okresu użytkowania.

Ustalając stawki amortyzacyjne Spółka bierze pod uwagę:

• okres i tryb konsumpcji korzyści ekonomicznych, uwzględniających warunki technologiczne, komercyjne i ekonomiczne,
• powiązanie lub zależność danego składnika z innymi składnikami o krótszym okresie użytkowania,
• wartość końcową po jego użytkowaniu,
• ograniczenia prawne.

Wartością podlegającą amortyzacji jest cena nabycia lub koszt wytworzenia danego składnika aktywów, pomniejszone o wartość końcową tego składnika.

Wartość końcową stanowi kwota netto, którą Spółka spodziewa się uzyskać na zakończenie okresu użytkowania składnika aktywów, po odliczeniu oczekiwanych kosztów zbycia.

Okres użytkowania składnika aktywów rozumie się jako oczekiwana przydatność składnika aktywów dla Spółki.

Spółka rozpoczyna amortyzację środka trwałego wówczas, gdy jest on dostępny do użytkowania, to znaczy w momencie dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami kierownictwa.

Zakończenie amortyzacji następuje nie później niż z chwilą zrównania wartości umorzeń z wartością początkową danego środka trwałego (czyli gdy zostanie całkowicie zamortyzowany) lub gdy składnik aktywów zostanie przeznaczony do sprzedaży (lub włączony do grupy aktywów przeznaczonych do sprzedaży) – zgodnie z MSSF 5 lub gdy zostanie usunięty z bilansu.

Nie zaprzestaje się naliczania odpisów amortyzacyjnych w okresach, w których składnik majątkowy jest bezczynny lub wycofany z aktywnego użytkowania.

Odpisy amortyzacyjne za każdy okres są ujmowane jako koszt danego okresu, o ile nie są wliczone w wartość bilansową innego składnika aktywów na przykład kosztu wytworzenia zapasów lub składnika wartości niematerialnych.

Umorzeń środków trwałych o niskiej jednostkowej wartości początkowej nie przekraczającej 10.000 zł dokonuje się w sposób uproszczony przez dokonanie jednorazowego odpisu całej wartości początkowej w miesiącu przyjęcia do użytkowania.

Nie podlegają amortyzacji grunty ze względu na nieograniczony okres użytkowania. Spółka nie amortyzuje także zakwalifikowanego do gruntów prawa wieczystego użytkowania gruntów.

Okresowa weryfikacja okresów i indywidualnych stawek amortyzacji

W związku z oceną przydatności gospodarczej posiadanych aktywów trwałych należy dokonać określenia okresu ich ekonomicznej użyteczności. Poprawność stosowanych okresów, stawek amortyzacji i wartości końcowej środków trwałych powinna być okresowo weryfikowana, powodując odpowiednią korektę dokonywanych w następnych latach obrotowych odpisów amortyzacyjnych. Przy ustaleniu okresów i indywidualnej stawki amortyzacji dla celów bilansowych należy uwzględnić:

• liczbę zmian, na których pracuje środek trwały,
• tempo postępu techniczno-ekonomicznego,
• wydajność środka trwałego mierzoną liczbą godzin jego pracy lub liczbą wytworzonych produktów albo innym właściwym miernikiem,
• prawne lub inne ograniczenia czasu używania środka trwałego.

Weryfikacja okresów, wartości końcowej i stawek amortyzacji dla celów bilansowych powinna być przeprowadzana nie rzadziej niż na dzień bilansowy.

Okresowa ocena przydatności posiadanych rzeczowych aktywów trwałych

Na każdy dzień bilansowy Spółka dokonuje oceny, czy istnieją jakiekolwiek przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości któregoś ze składników aktywów. W przypadku stwierdzenia, że przesłanki takie zachodzą, Spółka dokonuje szacunku wartości odzyskiwanej tego składnika aktywów. Wartość bilansowa składnika aktywów zostaje obniżona do poziomu jego wartości odzyskiwalnej wtedy i tylko wtedy, gdy wartość odzyskiwalna tego składnika aktywów jest niższa od jego wartości bilansowej. Kwota tej obniżki stanowi odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości.

Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości aktywów wykazywanych według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia ujmuje się w rachunku zysków i strat.

Po ujęciu odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości, w przyszłych okresach skorygowaniu ulegają odpisy amortyzacyjne dotyczące danego składnika, aby w ciągu pozostałego okresu użytkowania tego składnika dokonać systematycznego odpisania jego zweryfikowanej wartości bilansowej, pomniejszonej o wartość końcową.

Na każdy dzień bilansowy Spółka dokonuje oceny, czy występują przesłanki wskazujące na to, że odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości, który był ujęty w okresach ubiegłych, w odniesieniu do danego składnika aktywów jest zbędny, albo powinien być zmniejszony. Jeśli takie przesłanki występują, Spółka, z uwzględnieniem MSR 36, szacuje wartość odzyskiwalną tego składnika aktywów i do tej wysokości podwyższa wartość bilansową składnika aktywów. Kwota podwyższenia stanowi odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości. Wartość bilansowa składnika aktywów, która została podwyższona w wyniku odwrócenia odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości nie powinna przekroczyć wartości bilansowej, jaka zostałaby ustalona (po odjęciu umorzenia), jeśli w latach ubiegłych w ogóle nie ujęto by odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w odniesieniu do tego składnika.

Usunięcie ze sprawozdania z sytuacji finansowej

Wartość bilansowa pozycji rzeczowych aktywów trwałych zostaje usunięta ze sprawozdania z sytuacji finansowej:

• w chwili zbycia tej pozycji lub
• kiedy nie oczekuje się żadnych przyszłych korzyści ekonomicznych z tytułu jej użytkowania i następującego po nim zbycia.

Zyski i straty wynikające z faktu usunięcia pozycji rzeczowych aktywów trwałych z bilansu, ujmuje się w rachunku zysków i strat w momencie usunięcia z bilansu (chyba że zgodnie z MSR 17 odpowiednie jest inne podejście do transakcji sprzedaży i leasingu zwrotnego). Zyski nie są klasyfikowane jako przychód.

Zyski i straty wynikające z faktu usunięcia pozycji rzeczowych aktywów trwałych z bilansu, są ustalone jako różnica między przychodami netto ze zbycia (jeśli takie były) a wartością bilansową tej pozycji.

Zbycie pozycji rzeczowych aktywów trwałych może mieć różną postać (np. sprzedaż, leasing finansowy lub darowizna).

Używanie obcych środków trwałych na podstawie umowy leasingu (umowy dzierżawy)

Umowa leasingowa jest to umowa, na mocy której w zamian za opłatę lub serię opłat, leasingodawca przekazuje leasingobiorcy prawo do użytkowania danego składnika aktywów przez uzgodniony okres.

Leasing finansowy jest to umowa leasingowa, na mocy której następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z tytułu posiadania aktywów. Ostateczne przeniesienie tytułu prawnego może, lecz nie musi nastąpić.

Leasing operacyjny jest to umowa leasingowa różna od umowy leasingu finansowego.

Leasing finansowy

Dla środków trwałych przyjętych w leasing kwalifikacji umów dokonuje się w oparciu o standard MSR 17, w którym podstawowym kryterium podziału jest zakres ryzyka i pożytków (przypadających w udziale leasingodawcy) z tytułu posiadania przedmiotu leasingu. Na ryzyko składa się możliwość poniesienia strat z powodu niewykorzystania zdolności produkcyjnych, utraty przydatności technicznej lub zmian poziomu osiągniętego zwrotu, spowodowanych zmianami warunków ekonomicznych. Pożytkami może być oczekiwanie zyskownego funkcjonowania składnika aktywów przez ekonomiczny okres użytkowania oraz oczekiwanie na zysk wynikający ze wzrostu jego wartości lub realizacji wartości końcowej.

Klasyfikacji leasingu dokonuje się na dzień rozpoczęcia leasingu.

Środki trwałe przyjęte w leasing wycenia się zgodnie z zasadami określonymi w MSR 17. Na dzień rozpoczęcia okresu leasingu, Spółka jako leasingobiorca ujmuje w bilansie jako aktywa i zobowiązania w kwotach równych wartości godziwej przedmiotu leasingu ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu lub w kwotach równych wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu, jeżeli jest ona niższa od wartości godziwej. Przy obliczaniu wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, stopą dyskontową jest stopa procentowa leasingu, jeżeli możliwe jest jej ustalenie. W przeciwnym razie stosowana jest krańcowa stopa procentowa Spółki. Wszelkie początkowe koszty bezpośrednie zwiększają kwotę wykazaną jako składnik aktywów.

Zobowiązania dotyczące przedmiotu leasingu nie zmniejszają wartości przedmiotu leasingu, są prezentowane w bilansie oddzielnie, z podziałem na zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe.

W późniejszych okresach minimalne opłaty leasingowe zostają rozdzielone pomiędzy koszty finansowe i zmniejszenie niespłaconego salda zobowiązania. Koszty finansowe rozliczane są w taki sposób na poszczególne okresy objęte okresem leasingu, aby uzyskać stałą okresową stopę procentową w stosunku do niespłaconego salda zobowiązania.

Na wartość początkową środka trwałego użytkowanego na podstawie umowy leasingu składa się:

• opłata manipulacyjna,
• opłata wstępna,
• części kapitałowe opłat leasingowych,
• opłata końcowa,
• koszty bezpośrednio związane z pozyskaniem przedmiotu leasingu np.: prowizji, usług prawnych, ubezpieczenia, załadunku, rozładunku lub transportu, jeżeli obciążają korzystającego.

Leasing finansowy powoduje naliczanie amortyzacji aktywów podlegających amortyzacji, a także kosztów finansowych w każdym z okresów obrotowych. Zasady amortyzacji aktywów podlegających amortyzacji będących przedmiotem leasingu są spójne z zasadami stosowanymi przy amortyzacji własnych aktywów Spółki podlegających amortyzacji. W przypadku braku wystarczającej pewności, że Spółka uzyska tytuł własności przed końcem okresu leasingu, dany składnik aktywów umarzany jest przez krótszy z dwóch okresów: okres leasingu lub okres użytkowania.

W przypadku dokonywania wykupu środka trwałego po zakończeniu umowy leasingu, faktura zawierająca ostatnią płatność (opłatę końcową) rozliczana jest ze zobowiązaniem z tytułu umowy leasingowej, a środek trwały podlega dalszej amortyzacji według dotychczasowego planu amortyzacji. W przypadku, jeśli w momencie wykupu środek trwały jest umorzony w 100%, Spółka wprowadza do swoich ksiąg rachunkowych przedmiot umowy w cenie zakupu powiększonej o ewentualne dodatkowe opłaty i amortyzuje według zasad stosowanych wobec własnych składników aktywów.

Do ustalenia wartości rezydualnej środków trwałych w postaci samolotów stosuje się poniższej zasady.

Przy ustalaniu wartości rezydualnej samolotów po zakończeniu okresu umarzania przyjmowana będzie, jako mniejsza z dwóch wartości wynikających z:

• Szacunku wartości rezydualnej samolotu w oparciu o operat szacunkowy niezależnej, wyspecjalizowanej instytucji,
• Kalkulacji przychodów z hipotetycznej umowy leasingu (HUL) zawartej od momentu zakończenia okresu umarzania do osiągnięcia 30 roku eksploatacji samolotu pomniejszonej o zakładany poziom zysku i powiększonej o przewidywaną wartość likwidacyjną samolotu.

Kalkulacja przychodów HUL odbywać się będzie w oparciu o średnią wartość opłat leasingowych ponoszonych w roku, w którym kalkulacja zostanie przeprowadzona. Wartość opłat leasingowych obejmuje ratę czynszu oraz opłaty na tzw. rezerwy remontowe. Dla potrzeb kalkulacji przyjmuje się, że wartość opłat leasingowych uwzględniać będzie 15% zysku. Wartość likwidacyjną samolotu przyjmuje się na poziomie 3,5 mln USD.

Szacunek wartości rezydualnej będzie aktualizowany nie rzadziej raz na rok. W przypadku istotnych zmian sytuacji rynkowej aktualizacja wartości rezydualnej może być przeprowadzana częściej.

Leasing operacyjny

Leasingiem operacyjnym jest umowa leasingowa różna od umowy leasingu finansowego. Opłaty leasingowe z tytułu leasingu operacyjnego Spółka, jako leasingobiorca, ujmuje jako koszty metodą liniową przez okres leasingu chyba, że zastosowanie innej systematycznej metody lepiej odzwierciedla sposób rozłożenia w czasie czerpanych korzyści.

Ujęcie początkowe instrumentów finansowych

Instrumentami finansowymi są aktywa finansowe i zobowiązania finansowe.

Jednostka ujmuje składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy i tylko wtedy, gdy staje się związana postanowieniami umowy instrumentu.

Jednostka zaprzestaje ujmowania składnika aktywów finansowych wtedy i tylko wtedy, gdy:

• wygasają umowne prawa do przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych; lub
• przenosi składnik aktywów finansowych, a przeniesienie spełnia warunki zaprzestania ujmowania zgodnie MSSF 9.

Jednostka przenosi składnik aktywów finansowych wtedy i tylko wtedy, gdy:

• przenosi umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych; lub
• zatrzymuje umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych, ale przyjmuje na siebie zobowiązanie umowne do przekazania przepływów pieniężnych na rzecz jednego lub większej liczby odbiorców.

Jednostka usuwa zobowiązanie finansowe (lub część zobowiązania finansowego) ze sprawozdania z sytuacji finansowej wtedy i tylko wtedy, gdy zobowiązanie przestało istnieć - to znaczy wtedy, gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.

Klasyfikacja i początkowe ujęcie

Jednostka klasyfikuje składnik aktywów finansowych jako wyceniany po początkowym ujęciu w zamortyzowanym koszcie albo w wartości godziwej przez inne całkowite dochody bądź w wartości godziwej przez wynik finansowy na podstawie:

• a) modelu biznesowego jednostki w zakresie zarządzania aktywami finansowymi oraz
• b) charakterystyki wynikających z umowy przepływów pieniężnych dla składnika aktywów finansowych.

Składnik aktywów finansowych wycenia się w zamortyzowanym koszcie, jeśli spełnione są oba poniższe warunki:

• a) składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest utrzymywanie aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy;
• b) warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.

Składnik aktywów finansowych jest wyceniany w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki:

• a) składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych; oraz
• b) warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.

Jednostka klasyfikuje wszystkie zobowiązania finansowe jako wyceniane po początkowym ujęciu w zamortyzowanym koszcie, z wyjątkiem:

• zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy;
• zobowiązań finansowych powstałych w wyniku przeniesienia składnika aktywów finansowych, który nie kwalifikuje się do zaprzestania ujmowania, lub wtedy, gdy ma zastosowanie podejście wynikające z utrzymania zaangażowania;
• umów gwarancji finansowych;
• zobowiązań do udzielenia pożyczki oprocentowanej poniżej rynkowej stopy procentowej;
• warunkowej zapłaty ujętej przez jednostkę przejmującą w ramach połączenia jednostek.

Przeklasyfikowanie

Jednostka dokonuje przeklasyfikowania wszystkich aktywów finansowych wtedy i tylko wtedy, gdy zmienia się model biznesowy w zakresie zarządzania aktywami finansowymi. Przeklasyfikowanie dotyczy wszystkich aktywów finansowych, na które zmiana modelu miała wpływ. Jednostka nie dokonuje przeklasyfikowania żadnych zobowiązań finansowych.

Wycena

Z wyjątkiem należności z tytułu dostaw i usług, w momencie początkowego ujęcia jednostka wycenia składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe w jego wartości godziwej, którą w przypadku aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych niewycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy powiększa się lub pomniejsza o koszty transakcyjne, które można bezpośrednio przypisać do nabycia lub emisji tych aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych.

W przypadku należności z tytułu dostaw i usług, które nie mają istotnego komponentu finansowania (ustalonego zgodnie z MSSF 15), jednostka wycenia je w momencie początkowego ujęcia w ich cenie transakcyjnej.

Wycena po początkowym ujęciu

Po początkowym ujęciu jednostka wycenia składnik aktywów finansowych:

• w zamortyzowanym koszcie;
• w wartości godziwej przez inne całkowite dochody;
• wartości godziwej przez wynik finansowy.

Jednostka stosuje określone w sekcji MSSF 9 wymogi w zakresie utraty wartości.

Po początkowym ujęciu jednostka wycenia zobowiązanie finansowe w wartości godziwej przez wynik finansowy lub w zamortyzowanym koszcie (pozostałe zobowiązania), co jest nieodwołalnie wyznaczone w momencie początkowego ujęcia.

Utrata wartości

Zgodnie z zapisami MSSF 9 jednostka stosuje koncepcję szacowania przewidywanej straty na wartości aktywów finansowych. Już w momencie ujmowania instrumentu po raz pierwszy szacuje się przewidywane straty przy pomocy 3-stopniowego modelu ryzyk kredytowych. Szacowanie strat wartości aktywów finansowych przeprowadzane jest w sposób następujący:

• a) stwierdzenie, że ryzyko kredytowe jest niskie lub brak pogorszenia jakości kredytowej danego aktywa pozwala na kalkulacje należnych odsetek od wartości brutto (niepomniejszonej o oszacowane straty) oraz szacowanie strat w perspektywie najbliższych 12 miesięcy od dnia bilansowego,
• b) stwierdzenie, że ryzyko kredytowe wzrosło, aczkolwiek nadal brak dowodów utraty wartości aktywa pozwala nadal kalkulować należne odsetki od wartości brutto (niepomniejszonej o oszacowane straty), jednak zarazem zobowiązuje do oszacowania strat wartości aktywa w perspektywie całego okresu jego funkcjonowania,
• c) stwierdzenie obiektywnych dowodów utraty wartości instrumentu oznacza, ze należne odsetki można kalkulować jedynie od wartości netto (pomniejszonej o oszacowane straty) a jednocześnie utratę wartości należy oszacować w perspektywie całego okresu jego funkcjonowania danego instrumentu.

MSSF 9 dopuszcza uproszczenia w przypadku szacowania przyszłych strat w odniesieniu do krótkoterminowych należności handlowych, które nie zawierają elementu finansowego (należności z tytułu sprzedaży lub leasingu). W tych przypadkach jednostka odstępuje od analizy ryzyka kredytowego, a jedynie szacuje straty z tytułu utraty wartości w perspektywie całego okresu funkcjonowania tego instrumentu. Ocenę ryzyka niewypłacalności jednostka przeprowadza w sytuacji braku wywiązania się z zobowiązania przez kontrahenta po upływie 365 dni od dnia wymagalności należności. Ocena ryzyka i ewentualne odpisy dotyczą należności handlowych w relacji z odbiorcami.

Zyski i straty

Zysk lub stratę na składniku aktywów finansowych lub zobowiązaniu finansowym, wycenianym w wartości godziwej, ujmuje się w wyniku finansowym, chyba że składnik lub zobowiązanie jest:

• a) częścią powiązania zabezpieczającego;
• b) inwestycją w instrument kapitałowy i jednostka postanowiła wykazywać zyski i straty z tej inwestycji w innych całkowitych dochodach;
• c) zobowiązaniem finansowym wyznaczonym jako wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, a jednostka jest zobowiązana do wykazania w innych całkowitych dochodach skutków zmiany ryzyka kredytowego dla tego zobowiązania;

d) składnikiem aktywów finansowych wycenianym w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, a jednostka jest zobowiązana do ujęcia określonych zmian wartości godziwej w innych całkowitych dochodach.

Dywidendy ujmuje się w wyniku finansowym tylko wtedy, gdy:

• powstaje uprawnienie jednostki do otrzymania dywidendy;
• istnieje prawdopodobieństwo, że jednostka uzyska korzyści ekonomiczne związane z dywidendą; oraz
• wysokość dywidendy można wycenić w wiarygodny sposób.

Zysk lub stratę na wycenianym w zamortyzowanym koszcie składniku aktywów finansowych, który nie jest częścią powiązania zabezpieczającego, ujmuje się w wyniku finansowym, gdy zaprzestano ujmowania tego składnika, poprzez amortyzację lub w celu ujęcia zysków lub strat z tytułu utraty wartości. Zysk lub stratę na wycenianym w zamortyzowanym koszcie zobowiązaniu finansowym, które nie jest częścią powiązania zabezpieczającego, ujmuje się w wyniku finansowym, gdy zaprzestano ujmowania danego zobowiązania finansowego, oraz poprzez amortyzację.

Zasady ujmowania, klasyfikacji i wyceny instrumentów finansowych w roku poprzednim zostały opisane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy za 2017 r. opublikowanym w dniu 16 kwietnia 2018 r.

Pozostałe aktywa trwałe

Do pozostałych aktywów trwałych (długoterminowych) zalicza się wszystkie składniki aktywów, które nie spełniają żadnego z poniższych kryteriów:

• oczekuje się, że zostaną zrealizowane lub przeznaczone do sprzedaży lub zużycia w toku normalnego cyklu operacyjnego jednostki,
• są w posiadaniu jednostki przede wszystkim z przeznaczeniem do obrotu,
• oczekuje się, że zostaną zrealizowane w ciągu dwunastu miesięcy od dnia bilansowego,
• stanowią składniki środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów chyba, że występują ograniczenia dotyczące ich wymiany, czy wykorzystania do zaspokojenia zobowiązania w przeciągu przynajmniej dwunastu miesięcy od dnia bilansowego.

Zgodnie z powyższym, w pozycji tej należy wykazać należności lub ich części, których termin spłaty nastąpi w okresie dłuższym niż 1 rok od daty bilansowej, które nie zostaną zrealizowane w toku normalnego cyklu operacyjnego jednostki, a także nie są przede wszystkim przeznaczone do obrotu.

Pozostałe aktywa trwałe obejmują także wydatki poniesione na dzień bilansowy, stanowiące koszty dotyczące przyszłych okresów (czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów), mając na uwadze zasady istotności i ostrożności.

Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów dotyczące przyszłych okresów sprawozdawczych mogą dotyczyć w szczególności:

• kosztów odsetek z tytułu leasingu,
• innych kosztów o znaczącej wartości, takich jak np. koszty ubezpieczeń.

Wycena

Należności długoterminowe wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty z zachowaniem ostrożności. Wartość należności aktualizuje się uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty poprzez dokonanie odpisu aktualizującego.

Odpisy aktualizujące wartość należności zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub do kosztów finansowych – zależnie od rodzaju należności, której dotyczy odpis aktualizacyjny. Na dzień bilansowy odpisy aktualizujące wartość należności wykazuje się netto z odpowiednimi pozycjami należności.

Należności i pożyczki, które stanowią umowne prawo do otrzymania środków pieniężnych lub innego składnika aktywów finansowych od innej jednostki zaliczane są do aktywów finansowych. W momencie początkowego ujęcia wycenia się je w wartości godziwej. Początkowe ujęcie należności z tytułu sprzedaży towarów i usług następuje według wartości godziwej zapłaty należnej. Jeżeli płatność jest odroczona, to wartość godziwa zapłaty może być niższa niż nominalna wartość należnych środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów. W takiej sytuacji wartość godziwą zapłaty ustala się dyskontując wszystkie przyszłe wpływy w oparciu o kalkulacyjną stopę procentową. Kalkulacyjną stopę procentową w sposób najprostszy ustala się na poziomie:

• dominującej stopy procentowej stosowanej do podobnego instrumentu finansowego wyemitowanego przez wystawcę posiadającego podobną wiarygodność kredytową lub
• stopy procentowej dyskontującej wartość nominalną instrumentu finansowego do bieżącej, gotówkowej ceny sprzedaży towarów lub usług.

Różnicę pomiędzy nominalną a godziwą wartością należności ujmuje się jako przychód z tytułu odsetek.

Po początkowym ujęciu aktywa te są wyceniane według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.

Zaliczki, które nie zostaną zrealizowane poprzez otrzymanie środków pieniężnych bądź innych aktywów finansowych, nie stanowią aktywów finansowych i są wyceniane w wartości nominalnej otrzymanych środków lub ekwiwalentów pieniężnych. Zgodnie z powyższym, zapłacone zaliczki w walucie nie są ani dyskontowane ani wyceniane na dzień bilansowy.

Rozliczenia międzyokresowe

Rozliczenia międzyokresowe wycenia się na dzień ich powstania, a także na dzień bilansowy w cenie nabycia.

Rozliczenie kosztów leasingu operacyjnego samolotów dokonywane jest osobno dla każdego z samolotów w cyklu rocznym obejmującym 12 miesięcy okresu leasingu danego samolotu w oparciu o proporcję wykonanego w danym cyklu nalotu w porównaniu z przewidywanym nalotem rocznym.

Odpis pozostałych czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów w koszty danego okresu sprawozdawczego Spółki dokonywany jest stosownie do upływu czasu. Czas i sposób rozliczania kosztów jest każdorazowo uzasadniany charakterem rozliczanych kosztów, z zachowaniem zasady ostrożności.

W transakcjach leasingu zwrotnego wynik stanowiący różnicę pomiędzy ceną sprzedaży do finansującego a kosztem nabycia jest ujmowany w rozliczeniach międzyokresowych po stronie pasywów i rozliczany proporcjonalnie do upływu czasu przez cały okres trwania leasingu zwrotnego.

Zapasy

Zapasy to stanowiące własność jednostki rzeczowe aktywa obrotowe. Zalicza się do nich:

• materiały nabyte w celu zużycia w procesie produkcyjnym lub na własne potrzeby jednostki,
• towary zakupione w celu sprzedaży w stanie nieprzetworzonym,
• produkty gotowe wytworzone przez jednostkę, zdatne do sprzedaży,
• produkcję w toku.

Są to składniki majątku obrotowego jednostki, znajdujące się zarówno w jednostce, jak i poza nią. Zapasów jednostki nie stanowią zapasy materiałów przyjętych do przerobu uszlachetniającego.

Wycena

Zapasy wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa.

Na koszty zakupu zapasów składają się ceny zakupu, cła importowe, pozostałe podatki (inne niż te możliwe do odzyskania w okresie późniejszym od urzędów skarbowych) oraz koszty transportu,

załadunku i wyładunku oraz inne koszty dające się bezpośrednio przyporządkować do pozyskania wyrobów gotowych, materiałów i usług. Przy określaniu kosztów zakupu odejmuje się opusty, rabaty handlowe i inne podobne pozycje.

Pozostałe koszty zalicza się do ceny nabycia zapasów tylko w takim zakresie, w jakim zostały poniesione w celu doprowadzenia zapasów do ich aktualnego stanu i miejsca.

Do kosztów wyłączonych z ceny nabycia zapasów i ujmowanych jako koszty okresu, w którym je poniesiono należą:

• koszty magazynowania,
• ogólne koszty administracyjne, które nie przyczyniają się do doprowadzenia zapasów do ich aktualnego stanu i miejsca,
• koszty sprzedaży.

W zakresie gospodarki zapasami w Spółce obowiązuje metoda "FIFO". Zgodnie z modelem wyceny "FIFO" rozchód składnika aktywów wycenia się kolejno po cenach (kosztach) tych składników aktywów, które jednostka nabyła (wytworzyła) najwcześniej.

Utrata wartości

W przypadku braku możliwości odzyskania ceny nabycia lub kosztu wytworzenia zapasów, jeżeli zapasy zostały uszkodzone, utraciły całkowicie lub częściowo swoją przydatność lub jeśli spadły ich ceny sprzedaży, Spółka odpisuje wartość zapasów poniżej ich ceny nabycia lub kosztu wytworzenia do poziomu wartości netto możliwej do uzyskania. Odpisy obciążają pozostałe koszty operacyjne.

W każdym kolejnym okresie Spółka dokonuje nowego oszacowania wartości netto możliwej do uzyskania. Jeżeli nie istnieją już okoliczności, które uprzednio spowodowały odpisanie wartości zapasów poniżej ceny nabycia, odpisana kwota zostaje wyeliminowana w taki sposób, aby nowa wartość bilansowa równała się cenie nabycia lub zaktualizowanej wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa.

Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość zapasów zostaje ujęte w pozostałych przychodach operacyjnych, natomiast wykorzystanie odpisów koryguje wartość sprzedanych towarów i materiałów.

Materiały, półprodukty i produkty w toku, produkty gotowe

Spółka nie prowadzi działalności produkcyjnej.

Towary

W pozycji Towary ujmuje się wyroby obcej produkcji przeznaczone do odsprzedaży w stanie nieprzetworzonym. Towary są magazynowane w magazynach obcych.

Spółka na bieżąco otrzymuje od podmiotów świadczących usługę magazynowania ewidencję ilościowowartościową towarów w celu potwierdzenia stanów magazynowych z własną ewidencją, bądź zidentyfikowania i wyjaśnienia rozbieżności.

Towary otrzymane nieodpłatnie ujmowane są w korespondencji z pozostałymi przychodami operacyjnymi.

Należności krótkoterminowe

Dany składnik aktywów zalicza się do aktywów obrotowych, jeśli spełnia jedno z poniższych kryteriów:

• oczekuje się, że zostanie zrealizowany lub przeznaczony do sprzedaży lub zużycia w toku normalnego cyklu operacyjnego jednostki,
• jest w posiadaniu jednostki przede wszystkim z przeznaczeniem do obrotu,
• oczekuje się, że zostanie zrealizowany w ciągu dwunastu miesięcy od dnia bilansowego,

• stanowi składnik środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów, chyba że występują ograniczenia dotyczące jego wymiany, czy wykorzystania do zaspokojenia zobowiązania w przeciągu przynajmniej dwunastu miesięcy od dnia bilansowego.

Zgodnie z powyższym, w pozycji tej należy wykazać należności lub ich części, których termin spłaty nastąpi w okresie krótszym niż 1 rok od daty bilansowej oraz takie, które zostaną zrealizowane w toku normalnego cyklu operacyjnego jednostki albo przede wszystkim są przeznaczone do obrotu.

Wycena

Należności i pożyczki, które stanowią umowne prawo do otrzymania środków pieniężnych lub innego składnika aktywów finansowych od innej jednostki zaliczane są do aktywów finansowych. W momencie początkowego ujęcia pożyczki wycenia się w zamortyzowanym koszcie, natomiast początkowe ujęcie należności z tytułu sprzedaży towarów i usług następuje według ceny transakcyjnej (jeśli nie ma istotnego komponentu finansowego).

Zaliczki, które nie zostaną zrealizowane poprzez otrzymanie środków pieniężnych bądź innych aktywów finansowych, są aktywami niepieniężnymi i są wyceniane w wartości nominalnej otrzymanych środków lub ekwiwalentów pieniężnych. Zgodnie z powyższym, zapłacone zaliczki w walucie nie są ani dyskontowane ani wyceniane na dzień bilansowy.

Jeżeli jednak płatność nie jest istotnie odroczona to należności są ujmowane i wykazywane według kwot pierwotnie zafakturowanych, z uwzględnieniem odpisów na należności (zgodnie z MSSF 9, jednostka odstępuje od analizy ryzyka kredytowego i szacuje straty z tytułu utraty wartości w perspektywie całego okresu funkcjonowania instrumentu, ocenę ryzyka niewypłacalności przeprowadza w sytuacji braku wywiązania się z zobowiązania przez kontrahenta po upływie 365 dni od dnia wymagalności należności).

Jeżeli należność główną powiększono o odsetki karne naliczone w związku z niedotrzymaniem terminu zapłaty, wartość tych odsetek należy zaprezentować w przychodach finansowych w momencie ich naliczenia.

Na dzień bilansowy należności (poza opisanymi wyżej zaliczkami, które są aktywami niepieniężnymi) wyrażone w walutach obcych są przeliczane po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ustalonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Jednostka zobowiązana jest podać stosowany kurs wyceny. Różnice kursowe z wyceny należności należy zaliczać do przychodów lub kosztów finansowych.

Należności handlowe na koniec każdego roku obrotowego inwentaryzuje się metodą potwierdzania sald.

Wszystkie należności krótkoterminowe i długoterminowe od spółek z Grupy muszą zostać potwierdzone wzajemnie na dzień sporządzania sprawozdań finansowych.

Aktualizacja wyceny należności

Zgodnie z punktem 5.1.3 MSSF 9 początkowa wycena należności z tytułu dostaw i usług jest dokonana wg ceny transakcyjnej jeśli nie zawierają one istotnego komponentu finansowego. Następnie przeprowadzana jest ocena ewentualnej utraty wartości z użyciem uproszczonego modelu oczekiwanych strat kredytowych.

Wartość należności podlega aktualizacji z uwzględnieniem stopnia prawdopodobieństwa ich zapłaty na zasadzie dokonania odpisów aktualizujących ich wartość w następujących przypadkach:

• posiadania należności od dłużników postawionych w stan likwidacji lub upadłości do wysokości nie objętych gwarancją lub innym zabezpieczeniem – zgłoszonych likwidatorowi lub sędziemu komisarzowi w postępowaniu upadłościowym,
• posiadania należności od dłużników, w stosunku do których oddalony został wniosek o ogłoszenie upadłości a majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego w pełnej wysokości należności,
• dysponowania należnościami kwestionowanymi przez dłużników lub gdy dłużnicy zalegają z ich zapłatą, natomiast ocena sytuacji majątkowej i finansowej danego dłużnika wskazuje, że ściągnięcie należności w kwocie umownej nie jest możliwe -
• w wysokości nie pokrytej gwarancją lub innym zabezpieczeniem spłaty należności,
• posiadania należności przeterminowanych (o okresie przeterminowania powyżej 12 miesięcy) lub nie przeterminowanych o znacznym stopniu prawdopodobieństwa ich nieściągalności, w wysokości wiarygodnie oszacowanych kwot odpisów na nieściągalne należności - 100%.

Ponadto wartość należności przeterminowanych ulega spisaniu na podstawie protokołu (podpisanego przez Zarząd) stwierdzającego, iż przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności są równe albo wyższe od kwoty należności.

Odpisy aktualizujące wartość należności zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych, w zależności od rodzaju należności, której dotyczy aktualizacja. Ustanie przyczyny powodującej dokonane uprzednio odpisy aktualizujące wartość należności powoduje zwiększenie, w równowartości całego lub częściowego odpisu aktualizującego, wartości danej należności oraz związane z tym zwiększenie pozostałych przychodów operacyjnych lub przychodów finansowych.

Należności umorzone, przedawnione lub nieściągalne zmniejszają uprzednio dokonane odpisy aktualizujące ich wartość, natomiast w przypadkach, gdy nie wystąpiła uprzednia ich aktualizacja lub dokonano jej w niepełnej wysokości, należności te zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub finansowych.

Należności wykazuje się w bilansie w pełnej wysokości, również wówczas, gdy istnieje jednoczesne zobowiązanie wobec tego samego kontrahenta.

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne obejmują aktywa w formie krajowych środków płatniczych, walut obcych i dewiz. Ekwiwalenty środków pieniężnych są krótkoterminowymi inwestycjami o dużej płynności, łatwo wymienialnymi na określone kwoty środków pieniężnych oraz narażonymi na nieznaczne ryzyko zmiany wartości. Przez krótkoterminowe inwestycje należy rozumieć inwestycje do trzech miesięcy.

Do ekwiwalentów środków pieniężnych należy zaliczyć lokaty, weksle obce, czeki, obligacje. Do środków pieniężnych i ich ekwiwalentów nie zalicza się krótkoterminowych kredytów w rachunkach bieżących oraz krótkoterminowych inwestycji w akcje.

Krajowe środki pieniężne wykazuje się w wartości nominalnej. Środki pieniężne wyrażone w walutach obcych na dzień bilansowy wycenia się po kursie średnim Narodowego Banku Polskiego dla danej waluty.

Rozchód środków pieniężnych w walutach obcych odbywa się metodą FIFO.

Różnice kursowe powstałe w związku z wyceną na dzień bilansowy środków pieniężnych wyrażonych w walutach ujmuje się następująco:

• dodatnie różnice kursowe zalicza się do przychodów finansowych,
• ujemne różnice kursowe zalicza się do kosztów finansowych.

Do środków pieniężnych o ograniczonej możliwości dysponowania zalicza się środki pieniężne stanowiące zabezpieczenie zobowiązań warunkowych na wyodrębnionym rachunku bankowym.

Operacje na rachunkach bankowych podlegają wycenie według przypisanych im kursów walut:

Rodzaj operacji	Kurs waluty stosowany do wyceny
Rachunek walutowy
1. Wpływ należności z tytułu sprzedaży na rachunek walutowy	kurs średni Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wpływu należności

2. Wpływ waluty zakupionej w banku	kurs sprzedaży banku obsługującego Spółkę lub kurs negocjowany (w przypadku przewalutowania)
3. Zapłata zobowiązania z tytułu zakupu towarów lub usług (wypływ waluty)	kurs średni Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zapłaty zobowiązań
4. Odsprzedaż waluty do banku	kurs kupna banku lub kurs negocjowany (w przypadku przewalutowania)
Pozostałe operacje
1. Przychody – otrzymane odsetki	kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski z dnia poprzedzającego dzień uzyskania przychodu
2. Koszty – prowizje i opłaty bankowe	kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski z dnia poprzedzającego dzień poniesienia kosztu

Lokaty

Gdy z rachunku walutowego na lokatę przekazywane są własne środki pieniężne, operację tę wycenia się według kursu, jaki zastosowano do wyceny wpływu waluty na własny rachunek walutowy. Jest to wyłącznie przemieszczenie waluty pomiędzy rachunkami bankowymi jednostki, w wyniku którego wartość posiadanych przez jednostkę środków pieniężnych wyrażonych w walucie obcej nie ulega zmianie.

Jeśli na lokatę przekazywane są waluty pochodzące z różnych wpływów, a zatem przeliczone na złote według różnych kursów walut, wówczas do wyceny środków przelanych na lokatę stosuje się metodę FIFO.

Również likwidacja lokaty przeliczana jest według "kursu historycznego", tj. tego samego, jaki zastosowano do wyceny waluty w dniu założenia lokaty.

W związku z tym, że wycena waluty przekazywanej na lokatę oraz wycofywanej z lokaty odbywa się według kursu historycznego, nie powstaną na tych operacjach różnice kursowe. Również w świetle prawa podatkowego, takie różnice kursowe w wyniku przekazania waluty na lokatę nie powstaną.

Kapitały własne

Kapitał własny stanowi udział pozostały w aktywach Spółki po odjęciu wszystkich jej zobowiązań (aktywa netto).

Kapitał zakładowy wykazywany jest w wysokości określonej w statucie jednostki dominującej i wpisanej w rejestrze sądowym.

W kapitale zapasowym Spółka ujmuje:

• premie z tytułu emisji akcji po cenie przewyższającej ich wartość nominalną, pomniejszoną o koszty emisji,
• zyski z lat ubiegłych w kwotach przeznaczonych na ten kapitał na podstawie uchwał Walnych Zgromadzeń Akcjonariuszy/Zgromadzeń Wspólników.

Na kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny odnosi się:

• skutki przeszacowania inwestycji finansowych zakwalifikowanych jako przeznaczone do sprzedaży, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych. Obniżenie wartości inwestycji uprzednio przeszacowanej do wysokości kwoty, o którą podwyższono z tego tytułu kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny, jeżeli kwota różnicy z przeszacowania nie była do dnia wyceny rozliczona, zmniejsza ten kapitał (fundusz). Różnice między ceną rynkową a niższą ceną inwestycji odnosi się na przychody finansowe z chwilą sprzedaży inwestycji lub jej przekwalifikowania z długoterminowych do krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych,

• odroczony podatek dochodowy dotyczący operacji rozliczanych z kapitałem własnym jest ujmowany w pozycji której dotyczy (na przykład dla aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży w pozycji kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny),
• skutki aktualizacji wyceny środków trwałych,
• odpisy z tytułu trwałej utraty wartości środków trwałych, których wycenę uprzednio aktualizowano.

Na kapitał własny w pozycji "zyski zatrzymane" odnosi się:

• niepodzielony zysk (nie pokrytą stratę) z lat ubiegłych
• korekty popełnionych w poprzednich latach błędów podstawowych, w następstwie których sprawozdania finansowego za rok lub lata poprzednie nie można uznać za przedstawiające sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy w sposób rzetelny i jasny,
• skutki zmian zasad wyceny.

Rezerwy

Rezerwy stanowią zobowiązania, których kwota lub termin zapłaty są niepewne. Rezerwy tworzone są, gdy na Spółce ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków, z którymi związane są korzyści ekonomiczne oraz można dokonać wiarygodnego oszacowania kwoty tego zobowiązania.

Kwota rezerwy stanowi najbardziej właściwy szacunek nakładów niezbędnych do wypełnienia istniejącego obowiązku na dzień bilansowy. W przypadku, gdy skutek zmiany wartości pieniądza w czasie jest istotny, kwota rezerwy odpowiada bieżącej wartości nakładów, które będą niezbędne do wypełnienia obowiązku. Stopa dyskonta ustalana jest przed opodatkowaniem i odzwierciedla bieżące oprocentowanie występujące na rynku kapitałowym oraz ryzyko związane konkretnie z danym składnikiem pasywów.

W przypadku, gdy Spółka posiada odpowiednie przesłanki, że część przewidywanych strat zostanie zwróconych, w sprawozdaniu z całkowitych dochodów ujmuje kwotę netto, natomiast w sprawozdaniu z sytuacji finansowej rezerwę i oczekiwaną należność wykazuje odrębnie – w szyku otwartym.

Spółka tworzy rezerwy na zobowiązania według następujących tytułów:

• rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego, tworzona w związku z występowaniem dodatnich różnic pomiędzy wartością księgową aktywów i pasywów a ich wartością podatkową,
• rezerwy na świadczenia pracownicze,
• pozostałe rezerwy.

Rezerwy na świadczenia pracownicze są tworzone i rozwiązywane w ciężar kosztów działalności operacyjnej. Rezerwy na odprawy emerytalne są szacowane metodą aktuarialną. Pozostałe rezerwy tworzone są w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych, w zależności od okoliczności, z których strata wynika.

Rezerwę zmniejsza faktyczne powstanie straty lub zobowiązania, na które została utworzona.

Spółka weryfikuje stan rezerw na każdy dzień bilansowy. Nieuzasadniona rezerwa podlega rozwiązaniu na dobro pozostałych przychodów operacyjnych lub przychodów finansowych, a rozwiązanie rezerw utworzonych w okresie sprawozdawczym powoduje korektę odpowiednich kosztów.

Rezerwy prezentowane są w podziale na długo i krótkoterminowe. Rezerwy krótkoterminowe stanowią rezerwy, których wykorzystanie przewiduje się w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. Rezerwy, których termin wykorzystania przewidywany jest powyżej 12 miesięcy od dnia bilansowego zalicza się do długoterminowych.

Aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego

Spółka księguje skutki podatkowe transakcji w taki sam sposób, w jaki księguje same transakcje lub inne zdarzenia. Na obowiązkowe obciążenia wyniku składają się: podatek bieżący (CIT) oraz podatek odroczony.

Obciążenia podatkowe są wyliczane w oparciu o stawki podatkowe obowiązujące w danym roku obrotowym.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są to kwoty przewidziane w przyszłych okresach do odliczenia od podatku dochodowego ze względu na:

• ujemne różnice przejściowe,
• przeniesienie na kolejny okres nierozliczonych strat podatkowych oraz
• przeniesienie na kolejny okres niewykorzystanych ulg podatkowych.

Aktywa z tytułu podatku odroczonego ustala się w wysokości kwoty przewidzianej w przyszłości do odliczenia od podatku dochodowego, w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które spowodują w przyszłości zmniejszenie podstawy obliczenia podatku dochodowego. Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego jest weryfikowana na każdy dzień bilansowy i podlega odpisowi w przypadku kiedy zachodzi wątpliwość osiągnięcia przez Spółkę korzyści ekonomicznych związanych z wykorzystaniem aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego są to kwoty podatku dochodowego wymagające zapłaty w przyszłych okresach w związku z występowaniem dodatnich różnic przejściowych.

Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w wysokości kwoty przewidzianej do zapłacenia w przyszłości w związku z dodatnimi różnicami przejściowych. Wartość bilansowa rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego jest weryfikowana na każdy dzień bilansowy.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego wycenia się z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą stosowane, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa rozwiązana, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe), które obowiązywały prawnie lub obowiązywały faktycznie na dzień bilansowy.

Aktywa i rezerwy z tytułu odroczonego podatku odnoszone są bezpośrednio w kapitał własny, jeśli podatek odroczony dotyczy pozycji, które w tym samym lub innym okresie zmniejszyły lub zwiększyły bezpośrednio kapitały własne.

Podatek odroczony jest ujmowany w rachunku zysków i strat, poza przypadkiem gdy dotyczy on pozycji ujętych bezpośrednio w kapitale własnym. W tym ostatnim wypadku podatek odroczony jest również rozliczany bezpośrednio w kapitały własne.

Wartość składnika aktywów z tytułu podatku odroczonego podlega analizie na każdy dzień bilansowy, a w przypadku gdy spodziewane przyszłe zyski podatkowe nie będą wystarczające dla realizacji składnika aktywów lub jego części, następuje jego odpis.

Aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego, zgodnie z MSR 12, nie dyskontuje się.

Spółka kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzania kompensat aktywów z tytułu podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Zobowiązania

Zobowiązania dzieli się na zobowiązania krótko i długoterminowe.

Zobowiązanie zaliczyć należy do zobowiązań krótkoterminowych, jeżeli spełnia jedno z poniższych kryteriów:

• oczekuje się, że zostanie ono uregulowane w toku normalnego cyklu operacyjnego jednostki lub
• jest w posiadaniu przede wszystkim z przeznaczeniem do obrotu lub
• jest ono wymagalne w ciągu dwunastu miesięcy od dnia bilansowego lub
• jednostka nie posiada bezwarunkowego prawa do odroczenia daty wymagalności zobowiązania przez okres co najmniej dwunastu miesięcy od dnia bilansowego.

Wszystkie pozostałe zobowiązania zaliczać należy do zobowiązań długoterminowych.

Zobowiązania handlowe i pozostałe

W zobowiązaniach krótkoterminowych w pozycji zobowiązania handlowe i pozostałe Spółka ujmuje zobowiązania związane z zakupem materiałów, dóbr, robót, usług dla działalności operacyjnej, zobowiązania publiczno-prawne, zobowiązania z tytułu wynagrodzeń, a także zobowiązania o charakterze inwestycyjnym.

Zobowiązania z tytułu sprzedaży towarów i usług wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy w kwocie wymagającej zapłaty, wraz z należnymi odsetkami.

Zobowiązania finansowe

Zobowiązanie finansowe to każde zobowiązanie, będące:

• wynikającym z umowy obowiązkiem wydania środków pieniężnych lub innego składnika aktywów finansowych innej jednostce lub wymiany aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych z inną jednostką na potencjalnie niekorzystnych warunkach,
• kontraktem, który będzie rozliczony lub może być rozliczony we własnych instrumentach kapitałowych jednostki, i jest instrumentem niepochodnym, w zamian za który jednostka jest lub może być obowiązana wydać zmienną liczbę własnych instrumentów kapitałowych lub instrumentem pochodnym, który będzie rozliczony lub może być rozliczony w inny sposób niż przez wymianę ustalonej kwoty środków pieniężnych lub innego składnika aktywów finansowych na ustaloną liczbę własnych instrumentów kapitałowych jednostki. W tym celu prawa poboru, opcje i warranty umożliwiające nabycie ustalonej liczby własnych instrumentów kapitałowych jednostki w zamian za ustaloną kwotę środków pieniężnych w dowolnej walucie stanowią instrumenty kapitałowe, jeżeli jednostka oferuje prawa poboru, opcje i warranty wszystkim aktualnym właścicielom tej samej kategorii niepochodnych instrumentów kapitałowych tej jednostki. W tym również celu do własnych instrumentów kapitałowych jednostki.

Wycena początkowa

Jednostka klasyfikuje wszystkie zobowiązania finansowe jako wyceniane po początkowym ujęciu w zamortyzowanym koszcie, z wyjątkiem:

• a) zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy;
• b) zobowiązań finansowych powstałych w wyniku przeniesienia składnika aktywów finansowych, który nie kwalifikuje się do zaprzestania ujmowania, lub wtedy, gdy ma zastosowanie podejście wynikające z utrzymania zaangażowania;
• c) umów gwarancji finansowych;
• d) zobowiązań do udzielenia pożyczki oprocentowanej poniżej rynkowej stopy procentowej;
• e) warunkowej zapłaty ujętej przez jednostkę przejmującą w ramach połączenia jednostek.

W momencie początkowego ujęcia jednostka wycenia zobowiązanie finansowe w jego wartości godziwej, którą w przypadku zobowiązań finansowych niewycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy powiększa się lub pomniejsza o koszty transakcyjne, które można bezpośrednio przypisać do tych zobowiązań finansowych.

Wycena bilansowa

Po początkowym ujęciu jednostka wycenia zobowiązanie finansowe w wartości godziwej przez wynik finansowy, co może być nieodwołalnie wyznaczone w momencie początkowego ujęcia.

Pozostałe zobowiązania finansowe stanowiące w szczególności zobowiązania handlowe, zobowiązania kredytowe oraz pozostałe zobowiązania wycenia się według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.

Zobowiązania handlowe, kredytowe oraz pozostałe w przypadku wystąpienia mało istotnej różnicy między ich wartością w kwocie wymagającej zapłaty a wartością według zamortyzowanego kosztu wyceniane są w kwocie wymagającej zapłaty.

Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego ustala się w wartości bieżącej przyszłych minimalnych opłat leasingowych.

Zobowiązania w walutach obcych

Zgodnie z MSR 21, wszelkie dodatnie i ujemne różnice kursowe dotyczące aktywów i zobowiązań pieniężnych są ujmowane w rachunku zysków i strat.

Zobowiązania wyrażone w walutach obcych wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ustalonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Operacje zakupu skutkujące powstawaniem zobowiązań w walutach obcych ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia po średnim kursie ustalonym dla danej waluty obcej na ten dzień przez Narodowy Bank Polski, chyba że w zgłoszeniu celnym lub innym wiążącym Spółkę dokumencie ustalony zostanie inny kurs. Operacje gospodarcze w walutach obcych, stanowiące uregulowania zobowiązań z rachunku bankowego, ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia po kursie średnim Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego zapłatę zobowiązania.

Różnice kursowe dotyczące zobowiązań wyrażonych w walutach obcych powstałe na dzień ich wyceny lub przy uregulowaniu zobowiązań w walutach obcych zalicza się odpowiednio do kosztów lub przychodów finansowych lub, w uzasadnionych przypadkach, do kosztów wytworzenia środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych lub kosztu wytworzenia.

Aktywa i zobowiązania warunkowe

Warunkowy składnik aktywów stanowi możliwy składnik aktywów, który powstanie na skutek zdarzeń przeszłych oraz którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub nie wystąpienia jednego lub wielu niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Spółki.

Aktywa warunkowe podlegają bieżącej ocenie. W przypadku, gdy zaistnienie wpływu korzyści ekonomicznych stało się praktycznie pewne, składnik aktywów i odnośny przychód są ujmowane w okresie, w którym nastąpiła zmiana. W przypadku uprawdopodobnienia wypływu środków Spółka na dzień bilansowy podaje krótki opis charakteru aktywów warunkowych oraz o ile to możliwe wiarygodnie oszacowane skutki finansowe.

Zobowiązanie warunkowe stanowi:

• możliwy obowiązek, który powstanie na skutek zdarzeń przeszłych, których istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub nie wystąpienia jednego lub wielu niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Spółki lub
• obecny obowiązek, który powstanie na skutek zdarzeń przeszłych, ale nie jest ujmowany, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby konieczne było wydatkowanie środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub kwoty obowiązku nie można w wystarczająco wiarygodny sposób wycenić.

Na dzień bilansowy Spółka przedstawia w odniesieniu do każdego zobowiązania warunkowego krótki opis charakteru zobowiązania oraz, jeśli jest to możliwe, wiarygodnie oszacowaną wartość skutków

finansowych, przesłanki świadczące o istnieniu niepewności co do kwoty lub terminu wystąpienia wypływu środków oraz możliwości uzyskania zwrotów.

Zobowiązania podlegają bieżącej ocenie w celu ustalenia czy wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne stał się prawdopodobny. W przypadku uprawdopodobnienia wypływu środków Spółka tworzy rezerwę w okresie, w którym nastąpiło uprawdopodobnienie.

Zasady ustalania wyniku finansowego

Spółka sporządza sprawozdanie z całkowitych dochodów w wersji kalkulacyjnej.

Na wynik finansowy netto składa się:

• wynik działalności operacyjnej Spółki z uwzględnieniem pozostałych kosztów i pozostałych przychodów operacyjnych,
• wynik z operacji finansowych,
• obowiązkowe obciążenie wyniku finansowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku odroczonego.

Wynik działalności operacyjnej stanowi różnicę między przychodami netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów, świadczenia usług z uwzględnieniem dotacji, opustów, rabatów i innych zwiększeń lub zmniejszeń, bez podatku od towarów i usług oraz pozostałymi przychodami operacyjnymi a wartością sprzedanych produktów, towarów i materiałów wycenionych w kosztach wytworzenia lub cenach nabycia powiększoną o całość poniesionych od początku roku obrotowego kosztów ogólnych (zarządu), kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych.

Przez pozostałe przychody i koszty operacyjne należy rozumieć koszty i przychody związane pośrednio z działalnością operacyjną Spółki.

Wynik operacji finansowych stanowi różnicę między przychodami finansowymi a kosztami finansowymi.

Spółka przyjmuje zastosowanie metody netto do prezentacji wyniku na transakcjach w postaci zysku lub straty, w zakresie:

• zbycia niefinansowych aktywów trwałych (wartości niematerialne, środki trwałe, środki trwałe w budowie) – w pozostałych przychodach lub kosztach operacyjnych,
• zbycia inwestycji (długo i krótkoterminowych aktywów finansowych) w przychodach lub kosztach finansowych,
• różnic kursowych (nadwyżki różnic dodatnich nad ujemnymi i odwrotnie) w przychodach lub kosztach finansowych.

Sprzedaż towarów, produktów i pozostałych aktywów

Jednostka ujmuje umowę z klientem (zgodnie z MSSF 15) tylko wówczas, gdy spełnione są wszystkie następujące kryteria:

• strony umowy zawarły umowę (w formie pisemnej, ustnej lub zgodnie z innymi zwyczajowymi praktykami handlowymi) i są zobowiązane do wykonania swoich obowiązków;
• jednostka jest w stanie zidentyfikować prawa każdej ze stron dotyczące dóbr lub usług, które mają zostać przekazane;
• jednostka jest w stanie zidentyfikować warunki płatności za dobra lub usługi, które mają zostać przekazane;
• umowa ma treść ekonomiczną (tzn. można oczekiwać, że w wyniku umowy ulegnie zmianie ryzyko, rozkład w czasie lub kwota przyszłych przepływów pieniężnych jednostki); oraz
• jest prawdopodobne, że jednostka otrzyma wynagrodzenie, które będzie jej przysługiwało w zamian za dobra lub usługi, które zostaną przekazane klientowi.

Oceniając, czy otrzymanie kwoty wynagrodzenia jest prawdopodobne, jednostka uwzględnia jedynie zdolność i zamiar zapłaty kwoty wynagrodzenia przez klienta w odpowiednim terminie. Kwota wynagrodzenia, które będzie przysługiwało jednostce, może być niższa niż cena określona w umowie, jeśli wynagrodzenie jest zmienne, ponieważ jednostka może zaoferować klientowi ulgę cenową.

Jednostka ujmuje przychody w momencie spełnienia (lub w trakcie spełniania) zobowiązania do wykonania świadczenia poprzez przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi (tj. składnika aktywów) klientowi. Przekazanie składnika aktywów następuje w momencie, gdy klient uzyskuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów.

Jeżeli jedna ze stron umowy spełniła zobowiązanie, w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jednostka przedstawia umowę jako składnik aktywów z tytułu umowy lub zobowiązanie z tytułu umowy - w zależności od stosunku pomiędzy spełnieniem zobowiązania przez jednostkę a płatnością dokonywaną przez klienta. Jednostka przedstawia wszelkie bezwarunkowe prawa do otrzymania wynagrodzenia oddzielnie jako należność.

Świadczenie usług

Jednostka rozpoznaje przychody w momencie wykonania usługi, czyli zgodnie z zapisem par.31 MSSF 15, przy czym za wykonanie usługi uznawane jest wykonanie operacji lotniczej (lotu).

Dla każdego zobowiązania do wykonania świadczenia spełnianego w miarę upływu czasu jednostka ujmuje przychody w miarę upływu czasu, mierząc stopień całkowitego spełnienia tego zobowiązania do wykonania świadczenia. Celem pomiaru jest określenie postępu w spełnianiu zobowiązania jednostki do przeniesienia kontroli nad dobrami lub usługami przyrzeczonymi klientowi (tj. stopnia spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia).

Jednostka stosuje jedną metodę pomiaru stopnia spełnienia zobowiązania w odniesieniu do każdego zobowiązania do wykonania świadczenia spełnianego w miarę upływu czasu oraz stosuje tę metodę konsekwentnie w odniesieniu do podobnych zobowiązań do wykonania świadczenia i w podobnych okolicznościach. Na koniec każdego okresu sprawozdawczego jednostka ponownie ocenia stopień całkowitego spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia spełnianego w miarę upływu czasu.

Odpowiednie metody pomiaru stopnia spełnienia zobowiązania obejmują metody oparte na wynikach i metody oparte na nakładach. Przy ustalaniu odpowiedniej metody pomiaru stopnia spełnienia zobowiązania jednostka bierze pod uwagę charakter dobra lub usługi, które jednostka zobowiązała się przenieść na rzecz klienta.

Przychody finansowe

Na przychody finansowe składają się głównie odsetki od lokat wolnych środków na rachunkach bankowych, prowizje i odsetki od udzielonych pożyczek, odsetki z tytułu zwłoki w regulowaniu należności, wielkość rozwiązanych rezerw dotyczących działalności finansowej, przychody ze sprzedaży papierów wartościowych, dodatnie różnice kursowe, różnice kursowe z działalności finansowej (per saldo), przywrócenie utraconej wartości inwestycji, wartość umorzonych kredytów i pożyczek.

Koszty działalności operacyjnej

Koszty zużytych materiałów, towarów i wyrobów gotowych Spółka ujmuje w tym samym okresie w jakim są ujmowane przychody ze sprzedaży tych składników zgodnie z zasadą współmierności przychodów i kosztów.

Spółka prowadzi ewidencję kosztów działalności podstawowej w układzie rodzajowym oraz kalkulacyjnym. Koszty w pierwszej kolejności grupowane są w układzie według rodzajów na kontach zespołu 4, a dla potrzeb sporządzania sprawozdań finansowych rozliczane są koszty według celów.

Ewidencja kosztów w układzie rodzajowym jest prowadzona z podziałem na pozycje:

• zużycie materiałów i energii,
• usługi obce,
• podatki i opłaty, w tym podatek akcyzowy,
• wynagrodzenia,
• ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia,
• koszty promocji i reklamy,
• amortyzacja,
• pozostałe koszty rodzajowe.

Koszty finansowe

Na koszty finansowe składają się głównie odsetki od kredytów i pożyczek, odsetki za zwłokę w zapłacie zobowiązań, utworzone rezerwy na pewne lub prawdopodobne straty z operacji finansowych, wartość w cenie nabycia sprzedanych udziałów, akcji, papierów wartościowych, prowizje i opłaty manipulacyjne, odpisy aktualizujące należności odsetkowe oraz wartość inwestycji krótkoterminowych, dyskonto i różnice kursowe z działalności finansowej (per saldo), oraz w przypadku leasingu finansowego inne opłaty za wyjątkiem rat kapitałowych.

Wypłata dywidend

Przychody z tytułu dywidend są ujmowane w momencie, kiedy zostaje ustanowione prawo akcjonariuszy do otrzymania płatności.

Transakcje w walutach obcych

Transakcje przeprowadzane w walutach obcych są ujmowane po przeliczeniu na walutę funkcjonalną przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu zawarcia transakcji. Dzień zawarcia transakcji to dzień, w którym transakcja po raz pierwszy spełnia warunki ujęcia jej zgodnie z MSSF.

W przychodach finansowych wykazywana jest nadwyżka zysków kursowych nad stratami kursowymi, a w kosztach finansowych nadwyżka strat kursowych nad zyskami kursowymi środków pieniężnych wynikająca z transakcji bankowych. Zrealizowane oraz naliczone statystyczne różnice kursowe od należności z tytułu dostaw i usług a także od zobowiązań z tytułu dostaw i usług ujmowane są odpowiednio w przychodach lub kosztach finansowych.

Podatek dochodowy

Wynik finansowy brutto korygują bieżące zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz zmiana stanów aktywów i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Przepływy pieniężne

Spółka sporządzając sprawozdanie z przepływów pieniężnych wychodzi od zysku netto. Podatek prezentowany jest w odrębnej pozycji rachunku przepływów pieniężnych – podatek zapłacony.

Koszty zakupu materiałów i towarów

Koszty zakupu materiałów i towarów podlegają ewidencji i rozliczaniu na kontach zespołu 3. Koszty te dotyczą wyłącznie zakupów towarów i materiałów na magazyn.

Sprawozdawczość według segmentów

Informacje dotyczące segmentów działalności Spółka prezentuje w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Zakres informacji finansowych w sprawozdawczości dotyczącej segmentów działalności w Spółce określony jest w oparciu o wymogi MSSF 8. Spółka przyjęła, jako podstawowy układ sprawozdawczy, podział na rodzaj świadczonej usługi:

• sprzedaż usług lotniczych,
• sprzedaż pokładową towarów.

Wynik dla danego segmentu jest ustalany na poziomie zysku brutto na sprzedaży. Spółka zazwyczaj rozlicza transakcje między segmentami w taki sposób, jakby dotyczyły one podmiotów niepowiązanych – przy zastosowaniu bieżących cen rynkowych.

5.6 Zasady konsolidacji

Konsolidacja

W skład skonsolidowanego sprawozdania finansowego wchodzą sprawozdania finansowe Spółki i jednostek kontrolowanych przez Spółkę (spółki zależne). Kontrola jest osiągana w przypadku gdy Spółka ma zdolność kierowania polityką finansową i operacyjną jednostki dla osiągnięcia korzyści ekonomicznych z jej działalności. Spółka posiada bezpośrednią kontrolę nad Enter Air Sp. z o.o. i pośrednio nad 4 spółkami zależnymi od Enter Air Sp. z o.o.

Objęcie kontroli w spółkach bezpośrednio zależnych od Enter Air Sp. z o.o. nastąpiło w wyniku objęcia udziałów nowoutworzonych spółek. Nie powstała w związku z tym wartość firmy.

Dochody i koszty jednostek zależnych nabytych lub sprzedanych w ciągu roku są uwzględnione w skonsolidowanym sprawozdaniu z całkowitych dochodów od momentu rzeczywistej daty nabycia lub utworzenia danej jednostki oraz do dnia jej efektywnego zbycia. Całkowite dochody jednostek zależnych są przypisywane do właścicieli Spółki oraz do udziałów niedających kontroli nawet jeśli skutkiem tego przypisania będzie ujemne saldo udziałów niedających kontroli.

Wszystkie transakcje dokonane wewnątrz Grupy, wzajemne salda oraz przychody i koszty operacji dokonanych między jednostkami Grupy zostały w konsolidacji w pełni wyłączone. W trakcie okresów sprawozdawczych nie miały miejsca zmiany struktury własności udziałów w spółkach zależnych.

5.7 Noty do skonsolidowanego sprawozdania finansowego sporządzonego za okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2018

Nota 1 - Przychody ze sprzedaży

Przychody ze sprzedaży Grupy prezentują się następująco:

	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Przychody ze sprzedaży towarów	44.257	40.977
Przychody ze sprzedaży usług	1.251.885	913.950
	1.296.142	954.928

W ciągu roku występuje sezonowość uzyskiwanych przychodów ze sprzedaży. Rozkład procentowy przychodów ze sprzedaży w poszczególnych kwartałach w latach 2017-2018 przedstawia poniższa tabela:

	Rok 2018			Rok 2017
	1Q	2Q	3Q	4Q	1Q	2Q	3Q	4Q
Przychody ze sprzedaży towarów Przychody ze sprzedaży usług	9,6 12,8	27,9 26,4	44,3 39,7	18 21,1	12,6 10,7	26,1 27,5	41,8 42,9	19,5 18,9

Na przychody ze sprzedaży generowane przez Grupę znaczny wpływ ma sezonowość. Grupa osiąga wyższe przychody w II i III kwartale roku, zaś niższe w I i IV. Zjawisko to jest typowe dla całego sektora przewozów czarterowych i wynika z sezonowości leżącej u podstaw rynku usług turystycznych. Większość podróży Polaków do turystycznych destynacji odbywa się w miesiącach sezonu letniego, tj. od kwietnia do października.

Nota 2 - Segmenty operacyjne

Informacje sporządzane dla osób decydujących w Grupie o przydziale zasobów oraz oceniających wyniki finansowe segmentów koncentrują się na analizie wyników ze sprzedaży usług lotniczych oraz wyników ze sprzedaży pokładowej towarów. Wyodrębnienie segmentów miało miejsce w oparciu o zróżnicowanie produktów i usług. Segmenty nie podlegały łączeniu.

Segmenty Grupy objęte sprawozdawczością zgodnie z MSSF 8 są następujące:

• sprzedaż usług lotniczych,
• sprzedaż pokładowa towarów.

Rodzaj produktów i usług w segmentach jest następujący:

• sprzedaż usług lotniczych wynajem samolotów wraz załogą, szkolenia lotnicze,
• sprzedaż pokładowa sprzedaż produktów spożywczych i produktów "duty-free", takich jak alkohol, tytoń, perfumy czy akcesoria.

Poniżej przedstawiono informacje o segmentach sprawozdawczych Grupy. Kwoty wykazane za lata ubiegłe zostały przedstawione zgodnie z wymogami MSSF 8.

Przychody i wyniki segmentów

Poniżej przedstawiono analizę przychodów i wyników Grupy w poszczególnych segmentach objętych sprawozdawczością:

Sprzedaż usług lotniczych	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Przychody ze sprzedaży	1.251.885	913.951
Koszt własny sprzedaży	(1.094.054)	(835.379)
Zysk (strata) brutto na sprzedaży	157.831	78.571
Koszty sprzedaży	(1.957)	(1.690)
Koszty ogólnego zarządu	(30.832)	(22.188)
Pozostałe przychody operacyjne	844	956
Pozostałe koszty operacyjne	( 390)	(1.466)
Odpis na szacowane straty kredytowe	(14.092)	-
Koszty finansowe - netto	(34.337)	12.967
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	77.067	67.151

Sprzedaż pokładowa	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Przychody ze sprzedaży	44.257	40.977
Koszt własny sprzedaży	(35.971)	(30.546)
Zysk (strata) brutto na sprzedaży	8.286	10.432
Koszty sprzedaży	-	-
Koszty ogólnego zarządu	-	-
Pozostałe przychody operacyjne	-	-
Pozostałe koszty operacyjne	-	-
Koszty finansowe - netto	-	-
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	8.286	10.432

Kwoty nieprzypisanych przychodów i kosztów z działalności finansowej w 2018 roku dotyczą Enter Air S.A. i są związane z obowiązkami Spółki jako podmiotu giełdowego.

	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Przychody ze sprzedaży	-	-
Koszt własny sprzedaży	-	-
Zysk (strata) brutto na sprzedaży	-	-
Koszty sprzedaży		-
Koszty ogólnego zarządu	(786)	(1.004)
Pozostałe przychody operacyjne		-
Pozostałe koszty operacyjne		-
Koszty finansowe - netto	2	(3.588)
Zysk (strata) przed opodatkowaniem	(784)	(4.592)

Powyższe przychody stanowią przychody od odbiorców zewnętrznych. W trakcie roku obrotowego nie miały miejsca żadne transakcje sprzedaży między segmentami (podobnie jak w trakcie roku 2017).

Zasady rachunkowości zastosowane w segmentach sprawozdawczych są takie same, jak polityka rachunkowości Grupy opisana w nocie do niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Poniżej przedstawiono istotne pozycje przychodów dla segmentu sprzedaży usług lotniczych:

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN
Wynajem samolotów wraz z załogą	1.245.760	908.160
Szkolenia lotnicze	4.242	4.601
Pozostałe	1.883	1.190
Razem przychody ze sprzedaży usług	1.251.885	913.950

Sprzedaż pokładowa obejmuje jedynie sprzedaż towarów i nie dokonuje się podziału na poszczególne grupy oferowanych produktów.

Poniżej przedstawiono istotne pozycje kosztów dla wyodrębnionych segmentów:

Sprzedaż usług lotniczych	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Amortyzacja środków trwałych i wartości niematerialnych	40.349	26.484
Zużycie materiałów i energii	447.707	288.916
Usługi obce	562.018	498.844
Podatki i opłaty	1.920	1.402
Wynagrodzenia	28.027	23.683
Świadczenia na rzecz pracownika	3.241	1.921
Ubezpieczenia społeczne	4.650	3.858
Wyjazdy służbowe	4.621	4.551
Pozostałe koszty	31.894	11.065
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	-	-
Różnice kursowe	2.416	(1.468)
	1.126.843	859.256
Koszty sprzedaży	1.957	1.690
Koszty ogólnego zarządu	30.832	22.188
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	-	-
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów i usług	1.094.054	835.379
	1.126.843	859.256
Sprzedaż pokładowa	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	35.971	30.546
	35.971	30.546
Koszty sprzedaży	-	-
Koszty ogólnego zarządu	-	-
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	35.971	30.546
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów	-	-
	35.971	30.546

Wykazane w sprawozdaniu w nocie 6 koszty odsetek związane są w całości z segmentem usług lotniczych.

Kwoty nieprzypisane	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Amortyzacja środków trwałych i wartości niematerialnych	-	-
Zużycie materiałów i energii	-	-
Usługi obce	479	498
Podatki i opłaty	-	7
Wynagrodzenia	225	405
Świadczenia na rzecz pracownika	-	-
Ubezpieczenia społeczne	20	20
Wyjazdy służbowe	-	-
Pozostałe koszty	62	75
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	-	-
Różnice kursowe	-	-
	786	1.004
Koszty sprzedaży	-	-
Koszty ogólnego zarządu	786	1.004
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	-	-
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów i usług	-	-
	786	1.004

Aktywa i zobowiązania segmentów

Sprzedaż usług lotniczych	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Aktywa ogółem Zobowiązania ogółem	1.035.614 867.064	719.601 593.321
Amortyzacja	40.349	26.484
Sprzedaż pokładowa	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Aktywa ogółem Zobowiązania ogółem	4.932 -	3.939 -
Kwoty nieprzypisane	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Aktywa ogółem Zobowiązania ogółem	150.911 7.890	133.941 2.235

W okresach objętych sprawozdaniem nie występowały istotne pozycje niepieniężne inne niż amortyzacja.

Informacje geograficzne

Grupa jest czarterowym przewoźnikiem europejskim z siedzibą w Polsce. Grupa wykonuje operacje lotnicze na podstawie europejskiej licencji operacyjnej do ponad 250 portów na obszarze całej Unii Europejskiej, Afryki Północnej, Izraela, Zatoki Perskiej, Szwajcarii, Norwegii, Islandii. Klientami grupy są głównie klienci instytucjonalni. Jedynie niewielka część oferty kierowana jest do klientów indywidualnych.

Nie istnieje jednoznaczne przypisanie jakiegokolwiek aktywa spółki do któregokolwiek obszaru geograficznego. Zdecydowana większość aktywów Grupy może być swobodnie przemieszczana i generować przychody w dowolnie wybranym miejscu na świecie.

Z uwagi na fakt, że loty wykonywane są łącznie do 36 krajów, Grupa dokonuje w sprawozdaniach finansowych podziału przychodów na rynki geograficzne w oparciu o kraj pochodzenia klientów Grupy (tj. głównie biura podróży i konsolidatorzy rynku turystycznego). Zgodnie z tym podziałem przychody dzielą się następująco:

	Za okres: od 01.01.2018	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
	do 31.12.2018 000'PLN
Krajowi	960.858	611.710
Zagraniczni	291.027	302.240
	1.251.885	913.950

Powyższe przychody stanowią przychody od odbiorców zewnętrznych. W trakcie roku obrotowego nie miały miejsca żadne transakcje sprzedaży między segmentami (podobnie jak w latach poprzednich).

Informacje o wiodących klientach

Głównymi odbiorcami usług Grupy są touroperatorzy oraz konsolidatorzy / brokerzy, będący pośrednikiem pomiędzy Grupą, a touroperatorami, konsolidujący zapotrzebowanie biur podróży na miejsca w samolocie. Grupa współpracuje głównie z polskimi klientami, ale w portfelu odbiorców znajdują się również podmioty m.in. z Czech, Izraela czy Szwecji. Podkreślić należy, że Enter Air współpracuje jedynie z wybranymi biurami podróży / konsolidatorami o stabilnej sytuacji finansowej, co pozwala zabezpieczyć się Grupie przed nieoczekiwaną utratą jednego z kontrahentów.

Poniżej zaprezentowano podział przychodów ze sprzedaży w roku 2017 i 2018 według odbiorców, których procentowy udział w przychodach ze sprzedaży w 2018 roku przekroczył 5%:

	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Touroperator 1	423.715	280.627
Touroperator 2	237.460	169.684
Touroperator 3	179.482	116.999
Touroperator 4	144.630	99.252
Touroperator 5	116.025	80.381
Pozostali	150.573	167.007
	1.251.885	913.950

Nota 3 - Koszty według rodzaju

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN
Amortyzacja środków trwałych i wartości
niematerialnych	40.349	26.484
Zużycie materiałów i energii	447.707	288.916
Usługi obce	562.497	499.342
Podatki i opłaty	1.920	1.409
Wynagrodzenia	28.252	24.088
Świadczenia na rzecz pracownika	3.241	1.921
Ubezpieczenia społeczne	4.670	3.878
Wyjazdy służbowe	4.621	4.551
Pozostałe koszty	31.956	11.140
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	35.971	30.546
Różnice kursowe	2.416	(1.468)
	1.163.600	890.806
Koszty sprzedaży	1.957	1.690
Koszty ogólnego zarządu	31 618	23 191
Wartość sprzedanych towarów i materiałów	35.971	30.546
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów I usług	1.094.054	835.379
	1.163.600	890.806

Grupa amortyzację środków trwałych oraz wartości niematerialnych ujęła w całości w pozycji koszt wytworzenia sprzedanych produktów i usług.

Nota 4 - Pozostałe przychody operacyjne

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN
Odszkodowania i kary otrzymane	134	597
Zwrot VAT zagranica	-	359
Inne	710	-
	844	956

Nota 5 - Pozostałe koszty operacyjne

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN
Koszty napraw	234	-
Pozostałe koszty	156	1.466
	390	1.466
Odpis na szacowane straty kredytowe	14 092	-
	14.092	-

Nota 6 - Przychody i koszty finansowe

Przychody finansowe:	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Odsetki od rachunków bankowych Różnice kursowe	251 -	188 21.396
Pozostałe przychody finansowe	110	-
	361	21.583
Koszty finansowe:	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Koszty odsetek od:
Kredytów bankowych	846	253
Leasingów finansowych	13.219	10.203
Inne	42	105
Różnice kursowe	16.775	-
Prowizje od kredytów	373	1.096
Pozostałe koszty finansowe	3 441	547
	34.696	12.203
Ogółem koszty finansowe netto	(34.335)	9.380

Nota 7 - Podatek dochodowy

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN
Podatek bieżący	13.010	3.473
Podatek odroczony	5.308	11.129
	18.318	14.602

Zastosowana stawka podatku dochodowy (część bieżąca oraz odroczona) we wszystkich prezentowanych okresach wyniosła 19%.

Uzgodnienie wysokości podatku dochodowego w sprawozdaniu z całkowitych dochodów z wynikiem finansowym zostało zaprezentowane poniżej:

	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Zysk przed opodatkowaniem	84.569	72.992
Podatek wyliczony wg stawek krajowych, mających zastosowanie do dochodów w poszczególnych krajach	16.068	13.868
Przychody do opodatkowania (pozabilansowe)	3.574	(241)
Podatek od dochodów niepodlegających opodatkowaniu	(2.255)	(3.511)
Podatek od kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów	(5.042)	(6.632)
Strata podatkowa podlegająca odliczeniu	690	(13)
Koszty poprzedniego roku Inne	- (25)	- -
Obciążenie wyniku finansowego z tytułu podatku dochodowego bieżącego	13.010	3.472
Obciążenie wyniku finansowego z tytułu podatku dochodowego odroczonego	5.308	11.129
Obciążenia wyniku finansowego z tytułu podatku dochodowego razem:	18.318	14.602
Efektywna stopa podatkowa	21,7%	20,0%

Nota 8 – Zyski / straty kursowe netto

Różnice kursowe odniesione do sprawozdania z całkowitych dochodów uwzględnione zostały w następujących pozycjach:

	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000'PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000'PLN
Koszt własny sprzedaży	(2.416)	1.468
Koszty finansowe netto	(16.505)	21.396
	(18.921)	22.864

Nota 9 - Dywidenda

W II kwartale 2018 roku nastąpiła wypłata dywidendy za rok 2017. Pozostała część zysku została przeniesiona na kapitał zapasowy.

Kwota wypłaconej dywidendy w (PLN)	9.649.062,50
Ilość akcji uprawnionych do wypłaty dywidendy	17.543.750
Dywidenda na jedną akcję (PLN)	0,55

Nota 10 - Zysk przypadający na jedną akcję

Podstawowy zysk na akcję wylicza się jako iloraz zysku przypadającego na akcjonariuszy Spółki oraz średniej ważonej liczby udziałów zwykłych w trakcie roku.

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	od 01.01.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000'PLN	000'PLN
Zysk netto przypadający na akcjonariuszy Spółki	66.251	58.390
Liczba akcji na koniec okresu	17.543.750	17.543.750
Podstawowy zysk na jedną akcję w zlotych	3,7763	3,3280
(zwykły i rozwodniony)

Rozwodniony zysk na akcję wylicza się korygując średnią ważoną liczbę akcji zwykłych w taki sposób, jak gdyby nastąpiła zamiana na akcje wszystkich powodujących rozwodnienie potencjalnych akcji zwykłych. Grupa nie posiada składników powodujących rozwodnienie potencjalnych akcji. W latach 2017 i 2018 nie nastąpiła zmiana ilości wyemitowanych akcji.

Nota 11 - Rzeczowe aktywa trwałe

W wartości netto maszyn, urządzeń i innych aktywów trwałych ujęta jest wartość netto aktywów użytkowanych na podstawie umów leasingu finansowego wynosząca: 661.104 tys. PLN (2017: 406.354 tys. PLN).

Na potrzeby kalkulacji amortyzacji zastosowano okresy ekonomicznego użytkowania następujących aktywów trwałych:

• Budynki i budowle 10 lat
• Środki transportu 5 lat
• Wyposażenie i inne aktywa 5 lat

• Istotne zwiększenia rzeczowych składników majątku trwałego mające miejsce w 2018 roku dotyczą:

• nabycia samolotu Boeing 737-800 w leasingu zwrotnym w listopadzie 2018 r. po uprzednim wykupieniu go z leasingu operacyjnego; wartość początkowa samolotu w leasingu zwrotnym to 83.834 tys. PLN;
• nabycia samolotu Boeing 737-8 MAX w leasingu zwrotnym w grudniu 2018; wartość początkowa samolotu w leasingu zwrotnym to 179.327 tys. PLN.

Samoloty użytkowane na podstawie umowy leasingu finansowego są amortyzowane przez okres trwania umowy leasingu do wartości rezydualnej ustalonej zgodnie z polityką rachunkowości Grupy.

	Grunty, budynki i budowle	Środki transportu i urządzenia	Środki trwałe w budowie	Wyposażenie i inne aktywa trwałe	Razem
	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN
Stan na 31 grudnia 2016
Koszt (brutto)	9.244	361.451	-	496	371.192
Umorzenie i łączne dotychczasowe odpisy z tytułu utraty wartości	(566)	(23.292)	-	(389)	(24.247)
Wartość księgowa netto koniec okresu	8.679	338.159	-	107	346.945
Okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017
Wartość księgowa netto na początek okresu	8.679	338.159	-	107	346.945
Zwiększenia	180	208.270	123.290	284	332.024
Zmniejszenia	(32)	(1.438)	(122.386)	(1)	(123.857)
Amortyzacja	(493)	(25.915)	-	(33)	(26.441)
Wartość księgowa netto na koniec okresu	8.334	519.076	904	358	528.671
Stan na 31 grudnia 2017
Koszt (brutto)	9.363	567.066	904	733	578.066
Umorzenie i łączne dotychczasowe odpisy z tytułu utraty wartości	(1.030)	(47.991)	-	(375)	(49.395)
Wartość księgowa netto koniec okresu	8.334	519.076	904	358	528.671
Okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018
Wartość księgowa netto na początek okresu	8.334	519.076	904	358	528.672
Zwiększenia	-	430.776	354.871	343	785.990
Zmniejszenia	-	(96.572)	(349.957)	(293)	(446.822)
Amortyzacja	(502)	(39.637)	-	(179)	(40.318)
Wartość księgowa netto na koniec okresu	7.832	813.643	5.818	229	827.522
Stan na 31 grudnia 2018
Koszt (brutto)	9.363	890.456	5.818	768	906.405
Umorzenie i łączne dotychczasowe odpisy z tytułu utraty wartości	(1.531)	(76.813)	-	(539)	(78.883)
Wartość księgowa netto koniec okresu	7.832	813.643	5.818	229	827.522

W związku z przyjętym sposobem rozliczania napraw i remontów samolotów będących przedmiotem leasingu finansowego Grupa rozpoznała w 2018 roku komponent remontowy w wysokości 55.837 tys. PLN odpowiadający kosztom remontów wykonanych w 2018 roku.

Grupa na bieżąco analizuje potrzebę utworzenia odpisu z tytułu trwałej utraty wartości aktywów. W wyniku przeprowadzonych analiz w roku 2018 nie stwierdzono potrzeby utworzenia odpisu z tytułu trwałej utraty wartości któregokolwiek z aktywów Grupy.

Zabezpieczenia ustanowione na rzeczowych aktywach trwałych są następujące:

• właścicielem 3 samolotów Boeing 737-800 jest PKO Leasing S.A.,
• właścicielem 2 samolotów Boeing 737-800 jest mLeasing Sp. z o.o.,
• właścicielem 1 samolotu Boeing 737-800 jest BZ WBK Leasing S.A.,
• właścicielem 1 samolotu Boeing 737-8 MAX jest MAX2018 Aircraft Leasing Ltd.

Enter Air Sp. z o.o. jest natomiast ich użytkownikiem w ramach umowy leasingu finansowego. Po zakończeniu umowy samoloty przechodzą na własność Enter Air Sp. z o.o.

Nota 12 - Wartości niematerialne

	Oprogramowanie i licencje komputerowe	Razem
	000' PLN	000' PLN
Stan na 31 grudnia 2016
Koszt (brutto)	194	194
Umorzenie i łączne dotychczasowe odpisy z	(141)	(141)
tytułu utraty wartości
Wartość księgowa netto koniec okresu	52	52
Okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017
Wartość księgowa netto na początek okresu	52	52
Zwiększenia	10	10
Zmniejszenia	-	-
Amortyzacja	(43)	(43)
Wartość księgowa netto na koniec okresu	20	20
Stan na 31 grudnia 2017 Koszt (brutto)	204	204
Umorzenie i łączne dotychczasowe odpisy z
tytułu utraty wartości	(184)	(184)
Wartość księgowa netto koniec okresu	20	20
Okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018
Wartość księgowa netto na początek okresu	20	20
Zwiększenia	260	260
Zmniejszenia	0	0
Amortyzacja	(31)	(31)
Wartość księgowa netto na koniec okresu	249	249
Stan na 31 grudnia 2018
Koszt (brutto)	464	464
Umorzenie i łączne dotychczasowe odpisy z
tytułu utraty wartości	(215)	(215)
Wartość księgowa netto koniec okresu	249	249

Nie występują wartości niematerialne i prawne wytworzone we własnym zakresie. Grupa nie posiada wartości niematerialnych i prawnych o nieokreślonym okresie ekonomicznej użyteczności.

Nota 13 - Inwestycje w jednostkach zależnych

	miejsce siedziby spółki	procent posiadanych udziałów	procent posiadanych głosów	metoda konsolidacji
		%	%
Enter Air sp. z o.o.	Warszawa	100%	100%	pełna
Enter Air Services sp. z o.o.	Warszawa	100%	100%	pełna
EnterAir.cz.s.r.o.	Mosnov	100%	100%	pełna
Enter Air International LTD	Dublin	100%	100%	pełna
Enter Air Executive services	Warszawa	100%	100%	pełna

Enter Air Services sp. z o.o. została utworzona 24 maja 2012 roku, jako nowa spółka, w której Enter Air sp. z o.o. objęła 100% udziałów.

EnterAir.cz.s.r.o. została utworzona 20 lipca 2012 roku, jako nowa spółka, w której Enter Air sp. z o.o. objęła 100% udziałów.

Enter Air International LTD została utworzona 2 stycznia 2014 roku, jako nowa spółka, w której Enter Air sp. z o.o. objęła 100% udziałów.

Enter Air Executive Services sp. z o.o. została utworzona 28 sierpnia 2014 roku, jako nowa spółka, w której Enter Air sp. z o.o. objęła 60% udziałów. W dniu 24 lipca 2015 Enter Air sp. z o.o. odkupiła udziały pozostające poza kontrolą i od tej daty posiada 100% udziałów Enter Air Executive Services sp. z o.o.

Nota 14 - Należności pozostałe – długoterminowe

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Depozyty - użytkowanie samolotów w leasingu operacyjnym	33.815	25.478
PDP Boeing	92.228	122.638
Kaucje umowy najmu biur	167	155
Inne	3.281	1.143
	129.491	149.415

Spółka zależna od Enter Air S.A. – Enter Air Sp. z o.o. dokonała odbioru jednego samolotu Boeing 737- 8 Max w grudniu 2018 roku oraz jednego w styczniu 2019. W styczniu 2019 roku zawarta została umowa cesji wierzytelności przenosząca prawa do wpłaconych do firmy Boeing zaliczek ze Spółki Enter Air S.A. na Spółkę Enter Air Sp. z o.o. Ze względu na tą umowę Spółka Enter Air S.A. dokonała wyceny wierzytelności walutowej z tego tytułu a także dokonała przeklasyfikowana zaliczek z części długoterminowej do krótkoterminowej.

W okresie 1-2 lat Enter Air Sp. z o.o. planuje pozyskanie kolejnego samolotu B737-8 Max, którego dostawa jest przewidziana na 4 kwartał 2020 roku. Szacowany poziom nakładów inwestycyjnych wyniesie 8 mln USD. Spółka planuje pokryć te nakłady ze środków własnych pochodzących z zysku.

W okresie 2-4 lat Enter Air Sp. z o.o., poza powyższą inwestycją planuje pozyskanie kolejnych samolotów B737-8 Max, których dostawa jest przewidziana odpowiednio na 1 kwartał 2021, a następnie na 2 kwartał 2022. Szacowany poziom nakładów inwestycyjnych wyniesie 8 mln USD na każdy samolot. Spółka planuje pokryć te nakłady ze środków własnych pochodzących z zysków okresów przyszłych.

Nota 15 - Zapasy

	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018	31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Towary – sprzedaż pokładowa	4.932	3.939
	4.932	3.939

Koszt zapasów ujęty w pozycji "Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów" wyniósł 35.971 tys. zł (2017: 30.546 tys. zł).

Nota 16 - Należności handlowe oraz pozostałe należności

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Należności handlowe	81.342	61.841
Odpis na szacowane straty kredytowe	(14.130)	(38)
Należności handlowe netto	67.212	61.803
Inne należności	5.971	2.587
	73.183	64.390

Zarząd Enter Air S.A. szacuje, że wartość księgowa netto należności jest zbliżona do ich wartości godziwej.

Główne ryzyko kredytowe Grupy związane jest przede wszystkim z należnościami handlowymi. Kwoty prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej są wartościami netto, po pomniejszeniu o odpisy na szacowane straty kredytowe, oszacowane przez kierownictwo Grupy na podstawie przeszłych doświadczeń oraz oceny aktualnej sytuacji ekonomicznej.

Koncentracja ryzyka kredytowego w Grupie jest stosunkowo niewielka, w związku koniecznością dokonania przez klientów przedpłat na poczet realizacji operacji lotniczych.

Struktura czasowa należności handlowych przedstawia się następująco:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Bieżące	58.313	43.593
Przeterminowane:
Do 3 miesięcy	5.795	15.061
Od 3 do 6 miesięcy	12.632	782
Od 6 do 12 miesięcy	1.029	188
Powyżej 12 miesięcy	3.573	2.177
	81.342	61.800

Należności przeterminowane powyżej 1 roku zostały pokryte odpisem na szacowane straty kredytowe w kwocie równej 2.724 tys. zł. Część należności przeterminowanych powyżej roku, nieobjęta odpisem aktualizującym, została spłacona w roku 2019.

Ze względu na fakt, że spółka Enter Air sp. z o.o. jest w sporze sądowym z podmiotem świadczącym usługi obsługi technicznej samolotów, należność od tego podmiotu o równowartości 11.490 tys. zł zostały w związku z tym uznane jako obciążone ryzykiem rozliczenia i pokryte odpisem.

Wartości bilansowe należności handlowych i pozostałych należności są wyrażone w następujących walutach:

	Stan na dzień 31.12.2018	Stan na dzień 31.12.2017
Waluta	000' PLN	000' PLN
USD	29.557	34.888
GBP	2.006	3.026
EUR	21.001	17.514
PLN	14.084	7.020
Inne	6.535	1.942
	73.183	64.390

Zmiany stanu odpisu na szacowane straty kredytowe wartości należności handlowych

	Rok 2018 000' PLN	Rok 2017 000' PLN
Stan na dzień 1 stycznia	38	38
Utworzenie odpisu	14.092	-
Należności spisane w trakcie roku obrotowego jako nieściągalne	-	-
Stan na dzień 31 grudnia	14.130	38

Na zabezpieczenie posiadanych należności jak również realizację podpisanych kontraktów spółka posiada depozyty wniesione przez klientów wykazywane w pozycji Zobowiązania handlowe oraz pozostałe zobowiązania. Poniższa tabela przedstawia wysokość otrzymanych depozytów na koniec poszczególnych okresów sprawozdawczych:

	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018 000' PLN	31.12.2017 000' PLN
Depozyty Tour Operatorów	11.858	8.891

Nota 17 - Bieżące aktywa podatkowe

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Nadpłata podatku VAT	1.198	61
Rozrachunki z tytułu podatku dochodowego	4.494	-
Rozliczenie naliczonego VAT-u	100	18
	5.792	79

Nota 18 - Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Środki pieniężne w kasie i w banku	26.365	57.674
Krótkoterminowe depozyty bankowe	74.049	1.199
	100.414	58.873

Dla potrzeb sprawozdania z przepływów pieniężnych, w skład środków pieniężnych wchodzą:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Środki pieniężne w kasie i w banku	26.365	57.674
Krótkoterminowe depozyty bankowe	74.049	1.199
	100.414	58.873

Nota 19 - Rozliczenia międzyokresowe

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Rozliczenie leasing	22.265	24.674
Rozliczenie ubezpieczenia samolotów	-	-
Rozliczenie VAT naliczony	2	1.204
Koszty naprawy samolotów	-	-
Koszty usług lotniczych	-	-
Pozostałe rozliczenia kosztów	2.487	7.126
	24.754	33.003

Nota 20 - Kapitał podstawowy

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Kapitał zakładowy wyemitowany i zapłacony (000' PLN)	17.544	17.544
Liczba akcji (w szt.)	17.543.750	17.543.750
Wartość nominalna jednej akcji w PLN	1,0	1,0
Wartość nominalna wszystkich akcji (000' PLN)	17.544	17.544
Seria	Liczba szt.	Data rejestracji
Stan na 1 stycznia 2018 w tym:
A – Kapitał zakładowy	100.000
B – Za udziały Enter Air Sp. z o.o.	10.443.747	09/02/2015
B – Za znak towarowy	3
C – Oferta publiczna Razem	7.000.000 17.543.750	30/12/2015

Wszystkie wyemitowane przez podmiot dominujący akcje są akcjami zwykłymi bez żadnego uprzywilejowania co do uczestnictwa w podziale zysku.

W 2018 roku miały miejsce następujące zdarzenia, w wyniku których spółka ENT Investments, której podmiotem dominującym jest Pan Marcin Kubrak, stała się uprawniona do 9.206.087 (dziewięć milionów dwieście sześć tysięcy osiemdziesiąt siedem) akcji:

• a) W dniu 17 grudnia 2018 Grzegorz Wojciech Polaniecki zbył 2.314.939 (dwa miliony trzysta czternaście tysięcy dziewięćset trzydzieści dziewięć) zdematerializowanych akcji w Spółce w drodze wniesienia akcji Spółki do spółki ENT Investments Ltd. z siedzibą na Malcie (B2, Industry Street, Qomi 3000 Malta, zarejestrowanej pod numerem C 86312) (zwanej dalej "ENT Investments"), stanowiących ok. 13,20 % kapitału zakładowego Spółki i ok. 13,20% głosów w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu Spółki.
• b) W dniu 17 grudnia 2018 Marcin Andrzej Kubrak zbył 6.891.148 (sześć milionów osiemset dziewięćdziesiąt jeden tysięcy sto czterdzieści osiem) zdematerializowanych akcji w Spółce w drodze wniesienia akcji Spółki do spółki ENT Investments stanowiących ok. 39,28 % kapitału zakładowego Spółki i ok. 39,28 % głosów w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu Spółki.

Akcjonariusze Enter Air S.A. posiadający bezpośrednio lub pośrednio poprzez podmioty zależne co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu według stanu na dzień 31 grudnia 2018:

Akcjonariusz	Liczba akcji	Udział w kapitale zakładowym i ogólnej liczbie głosów
ENT Investments Ltd	9.206.087	52,48%
Fundusze zarządzane przez Nationale-Nederlanden Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A.: - Nationale-Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny - Nationale-Nederlanden Dobrowolny Fundusz Emerytalny	1.812.000	10,76%
Fundusze zarządzane przez Investors Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A.	1.522.000	8,68%
OFE Generali	1.779.601	10,14%

Powyższa informacja o stanie posiadania akcji emitenta przez akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% w ogólnej liczbie głosów na Walnym Zgromadzeniu sporządzona została na podstawie następujących dokumentów:

• wykazów przekazywanych emitentowi przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych w Warszawie w trybie art. Art. 406 ³ § 8 kodeksu spółek handlowych,
• informacji uzyskanych od akcjonariuszy w drodze realizacji przez nich obowiązków nałożonych na akcjonariuszy spółek publicznych mocą odpowiednich postanowień ustaw z dnia 29.07.2005 r., tj.: ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (art. 69 i art. 69a) i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi,
• zawiadomień przekazywanych przez osoby pełniące obowiązki zarządcze u emitenta w trybie art. 19 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 173, str. 1 z późn. zm.).

Z uwagi na obowiązujące przepisy prawa przewidujące szczególny tryb oraz zasady powiadamiania spółki publicznej na temat zmiany stanu posiadania akcji przez akcjonariuszy wyłącznie po przekroczeniu ustawowych progów takiej zmiany, nie można wykluczyć, iż rzeczywisty stan posiadania akcji przez akcjonariuszy nieznacznie różni się od stanu przedstawionego powyżej.

Spółka nie posiada również informacji by w okresie następującym po okresie sprawozdawczym, do dnia publikacji niniejszego raportu nastąpiły zmiany w stanie posiadania akcji przez akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Spółki.

Wszystkie wyemitowane przez podmiot dominujący akcje są akcjami zwykłymi bez żadnego uprzywilejowania co do uczestnictwa w podziale zysku.

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Stan na początek okresu	228.750	187.978
Nadwyżka ceny emisyjnej nad ceną nominalną akcji	-	-
Koszty emisji kapitału akcyjnego	-	-
Przeniesienie zysku poprzedniego okresu na kapitał zapasowy	48.390	40.772
Stan na koniec okresu	277.140	228.750

Nota 21 - Kapitał zapasowy

Nota 22 - Rozliczenie połączenia

W grudniu 2014 miało miejsce podwyższenie kapitału podstawowego Enter Air Sp. z o.o. o kwotę 10.444 tys. zł. Łączna wartość nowoutworzonych udziałów wynosiła 41.745 tys. zł i została pokryta aportem w postaci 100% udziałów w Enter Air Sp. z o.o. Do celów rozliczenia połączenia przyjęto datę przejęcia na dzień 31 grudnia 2014.

Przejęcie kontroli przez Enter Air S.A. nad Enter Air Sp. z o.o. nastąpiło pod wspólną kontrolą, dlatego do rozliczenia połączenia zastosowano metodę łączenia udziałów, a dane Grupy Enter Air Sp. z o.o. włączono do konsolidacji według wartości księgowej. Wyłączeniu podlegała wartość udziałów 3.120.000 zł oraz kapitałów 38.654.988 zł. Skutki połączenia ujęte zostały w osobnej pozycji kapitałów własnych "Rozliczenie połączenia".

	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018	31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Rozliczenie połączenia z Enter Air sp. z o.o.	(38.655)	(38.655)
	(38.655)	(38.655)

Nota 23 - Zyski zatrzymane

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Stan na początek okresu	(4.102)	149
Rozliczenie wyniku z lat ubiegłych	-	(149)
Rozliczenie wyniku udziałowców mniejszościowych	-	-
Nie rozliczony wynik poprzedniego okresu	170	(4.102)
Stan na koniec okresu	(3.932)	(4.102)

Zyski zatrzymane dotyczą korekty z lat ubiegłych.

Nota 24 - Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych

	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018	31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Stan na początek okresu	(1)	(2)
Różnice kursowe z przeliczenia	-	1
Stan na koniec okresu	(1)	(1)

Nota 25 - Podatek odroczony

Zmiany stanu brutto odroczonego podatku dochodowego przedstawiają się następująco:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Stan na początek okresu	17.310	6.182
Obciążenie wyniku finansowego	5.308	11.128
Pomniejszenie kapitału własnego	-	-
Stan na koniec okresu	22.618	17.310

Zmiana stanu aktywów i zobowiązań z tytułu odroczonego podatku dochodowego w trakcie roku przedstawione zostały w tabelach poniżej.

Zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego	wycena bilansowa	bilansowe rozliczenie najmu samolotów	amortyzacja podatkowa powyżej bilansowej	opłaty wstępne	noty przychód bilansowy	pozostałe	Razem
	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN
Stan na 31 grudnia 2016	2.357	3.242	4.170	7.018	1.777	959	19.523
Wpływ na wynik finansowy Wpływ na kapitał własny	3.492 -	361 -	16.797 -	(7.018) -	(257) -	3.505 -	16.881 -
Stan na 31 grudnia 2017	5.849	3.603	20.967	-	1.520	4.464	36.403
Wpływ na wynik finansowy Wpływ na kapitał własny	(3.630) -	(664) -	4.016 -	- -	3.420 -	10.037 -	13.179 -
Stan na 31 grudnia 2018	2.219	2.939	24.983	-	4.940	14.501	49.582

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	ZUS do zapłaty w następnym miesiącu	wycena bilansowa	wynagrodzenia do wypłaty w następnym miesiącu	rezerwa urlopowa	strata podatkowa	leasing finansowy rozliczany w czasie	pozostałe	Razem
	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN	000' PLN
Stan na 31 grudnia 2016	101	2.871	45	258	127	4.430	5.509	13.341
Wpływ na wynik finansowy	22	(1.223)	17	44	(13)	10.282	(3.377)	5.752
Wpływ na kapitał własny	-	-	-	-	-	-	-	-
Stan na 31 grudnia 2017	123	1.649	62	301	114	14.712	2.132	19.093
Wpływ na wynik finansowy	48	144	22	16	690	(66)	7.017	7.871
Wpływ na kapitał własny	-	-	-	-	-	-	-	-
Stan na 31 grudnia 2018	171	1.793	84	317	804	14.646	9.149	26.964

Nota 26 - Zobowiązania handlowe oraz pozostałe zobowiązania

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Zobowiązania handlowe	93.987	62.283
Depozyty Tour Operatorów	11.942	8.891
Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń	1.838	1.573
Zobowiązanie z tytułu podatku VAT	13.591	14.952
Inne podatkowe, w tym wobec ZUS	2.171	1.550
Pozostałe zobowiązania	5.344	143
	128.873	89.392

Średni termin płatności zobowiązań handlowych wynosi 30 dni. Grupa posiada zasady zarządzania ryzykiem finansowym zapewniające regulowanie zobowiązań w wyznaczonym terminie. Zarząd Grupy uważa, że wartość księgowa zobowiązań finansowych jest zbliżona do ich wartości godziwej.

Nota 27 - Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego

	Stan na dzień 31.12.2018	Stan na dzień 31.12.2017
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego,	000' PLN	000' PLN
wymagalne w ciągu:
jednego roku	77.378	58.085
dwóch do pięciu lat	315.241	275.690
powyżej pięciu lat	218.697	70.480
	611.316	404.255
Pomniejszone o przyszłe odsetki:	(61.524)	(45.611)
Wartość bieżąca przyszłych zobowiązań	549.792	358.644

W zawartych umowach nie pojawiają się żadne opłaty warunkowe.

Wzrost wartości w tej pozycji wynika głównie z podpisania nowych umów leasingu finansowego, dotyczących :

• samolotu Boeing 737-800 umowa z listopada 2018 r.,
• samolotu Boeing 737-800 umowa z czerwca 2018 r.,
• samolotu Boeing 737-8 MAX umowa z grudnia 2018 r.

Wartość godziwa zobowiązań leasingowych Spółki nie różni się istotnie od ich wartości księgowej. Zobowiązanie Spółki z tytułu leasingu jest zabezpieczone na rzecz leasingodawcy w postaci zastawu rejestrowego na leasingowanych środków trwałych.

Zobowiązania z tytułu leasingu są denominowane w następujących walutach i na 31 grudnia 2018 roku wynosiły:

	Wartość w walucie	Wartość w PLN
USD	108.374	407.455
EUR	33.102	142.337
PLN	-	-
		549.792

Wartość godziwa zobowiązań leasingowych Grupy nie różni się istotnie od ich wartości księgowej. Zobowiązanie Grupy z tytułu leasingu jest zabezpieczone na rzecz leasingodawcy w postaci zastawu rejestrowego na leasingowanych środków trwałych.

Nota 28 - Kredyty i pożyczki

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Długoterminowe
Kredyty bankowe	1.800	-
Pożyczki	-	-
	1 800	-
Krótkoterminowe
Kredyty w rachunku bieżącym	20.262	-
Kredyt na zakup nieruchomości	819	3.296
Pożyczki	-	-
	21.081	3.296
Kredyty i pożyczki razem	22.881	3.296

Kwota 1.800 tys. zł w zobowiązaniach długoterminowych oraz 819 tys. zł w zobowiązaniach krótkoterminowych to składniki zobowiązania z tytułu kredytu na zakup nieruchomości zaciągniętego w banku BNP Paribas (poprzednio Raiffeisen) przez Spółkę Enter Air Services Sp. z o.o. Niniejsza nieruchomość to budynek będący siedzibą polskich spółek wchodzących w skład Grupy.

Kwota 20.262 tys. zł to łączna wartość wykorzystywanych kredytów w walutowych rachunkach bieżących przez Spółkę Enter Air Sp. z o.o.

Struktura walutowa wartości bilansowej kredytów i pożyczek Grupy przedstawia się w sposób następujący:

	Stan na dzień Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	31.12.2017 000' PLN
PLN		-
USD	20.262	-
EUR	2.619	3.296
	22.881	3.296

Kredyty bankowe oprocentowane są według zmiennych stóp procentowych, co naraża Grupę na ryzyko zmiany wartości przepływów pieniężnych w zależności od zmiany stóp procentowych.

W umowach kredytowych, strony uzgodniły standardowy dla tego typu transakcji katalog zabezpieczeń, w tym w szczególności weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową oraz globalną cesję na rzecz Banków wierzytelności należnych Enter Air Sp. z o.o. oraz Enter Air Services Sp. z o.o. na podstawie umów handlowych.

Umowy zawierają standardowe dla tego typu umów postanowienia, w tym dotyczące m.in. obowiązku wykorzystania kredytu zgodnie z przeznaczeniem, utrzymania przez Enter Air Sp. z o.o. oraz Enter Air Services Sp. z o.o. określonych wskaźników finansowych na ustalonym w umowie poziomie, a także zobowiązania do przekazywania Bankom określonych informacji dotyczących sytuacji finansowej spółki. Ponadto, Enter Air Sp. z o.o. w umowach zobowiązała się do utrzymywania średniomiesięcznych wpływów łącznie na wskazane w umowie rachunki bieżące prowadzone przez Banki na określonym w umowie poziomie, jak również nieudzielania poręczeń i gwarancji, nieobciążania aktywów stanowiących zabezpieczenie Banków na rzecz innych wierzycieli, niepodejmowania uchwał o obniżeniu kapitału zakładowego.

Enter Air Sp. z o.o. zobowiązała się także do informowania Banków o zdarzeniach organizacyjnych i gospodarczych (w tym zmianach własnościowych i kapitałowych, zmianach na stanowiskach zarządzających, postępowaniach sądowych) mających istotny wpływ na jej sytuację prawną, finansową lub ekonomiczną, przy czym Banki zastrzegły sobie prawo do dokonania oceny czy wprowadzone zmiany lub zaistniałe zdarzenia nie powodują zwiększenia ryzyka braku spłaty kredytu, a w przypadku

stwierdzenia wzrostu ryzyka - do zawieszenia prawa do dokonywania ciągnień kredytu lub wypowiedzenia umowy.

Umowy zawierają również ograniczenia w zakresie wypłaty dywidendy. Enter Air Sp. z o.o. oraz Enter Air Services Sp. z o.o. zobowiązały się do niedokonywania wypłaty dywidendy bez pisemnej zgody Banków.

W okresie objętym sprawozdaniem nie nastąpiło naruszenie postanowień umów kredytowych oraz nie wystąpiły trudności w regulowaniu zobowiązań wynikających z umów kredytowych.

Nota 29 - Rezerwy

	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018	31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Długoterminowe	1.669	1.586
Krótkoterminowe	6.026	10.107
	7.695	11.693

Struktura łącznej kwoty rezerw:

	Urlopowa 000' PLN	Koszty usług 000' PLN	Razem 000' PLN
Stan na 1 stycznia 2017	1.357	2.064	3.421
Ujęte w skonsolidowanym sprawozdaniu z całkowitych dochodów
- utworzenie dodatkowych rezerw	229	10.062	10.291
- rozwiązanie niewykorzystanych rezerw	-	(10)	(10)
Rezerwy wykorzystane w trakcie roku	-	(2.009)	(2.009)
Stan na 31 grudnia 2017	1.586	10.107	11.693
Stan na 1 stycznia 2018 Ujęte w skonsolidowanym sprawozdaniu	1.586	10.107	11.693
z całkowitych dochodów - utworzenie dodatkowych rezerw - rozwiązanie niewykorzystanych rezerw	83 -	7.588 -	7.671 -
Rezerwy wykorzystane w trakcie roku	-	(11.669)	(11.669)
Stan na 31 grudnia 2018	1.669	6.026	7.695

Rezerwy na koszty usług obejmują rezerwy związane z kosztami wykonywanych w 2018 roku operacji lotniczych w wysokości 5.920 tys. zł oraz pozostałe usługi w wysokości 106 tys. zł.

Nota 30 - Rozliczenia międzyokresowe

Długoterminowe	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Rozliczenie zysku z transakcji leasingu zwrotnego	59.002 59.002	62.794 62.794
Krótkoterminowe	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN

Nota 31 – Zobowiązania do wykonania świadczenia

	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018	31.12.2017
Krótkoterminowe	000' PLN	000' PLN
Przychody przyszłych okresów z tytułu przewozów	35.127	-
	35.127	-

Nota 32 - Świadczenia pracownicze

Na zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych na dzień bilansowy składają się:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Wynagrodzenia płatne w następnym miesiącu	1.838	1.573
	1.838	1.573

Z tytułu świadczeń pracowniczych w sprawozdaniu z całkowitych dochodów ujęto następujące kwoty:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Koszty bieżącego zatrudnienia	20.306	24.088
Koszty ubezpieczeń społecznych	3.353	3.878
Inne świadczenia na rzecz pracowników	2.018	1.921
	25.677	29.886

W tabeli poniżej przedstawiono informację o przeciętnym zatrudnieniu (z uwzględnieniem zarządu):

	2018	2017
	Liczba pracowników	Liczba pracowników
Zarząd	4	4
Pracownicy operacyjni	265	233
Księgowość i administracja	161	137
	430	374

Nota 33 - Zobowiązania z tytułu świadczeń emerytalnych

Umowy o pracę zawarte przez Enter Air z pracownikami są umowami zarówno na czas nieokreślony jak również na czas określony nieprzekraczający 33 miesięcy. Ze względu na niskie prawdopodobieństwo wypłaty świadczenia emerytalnego w najbliższych latach Spółka nie tworzy rezerwy emerytalnej.

Nota 34 - Zobowiązania warunkowe

Poniżej przedstawiono zestawienie otwartych akredytyw wg stanu na 31 grudnia 2018:

Beneficjent	Kwota	Data zamknięcia	Cel
SASOF IV (A2) AVIATION IRELAND	800.000 USD	19.12.2019	Zabezpieczenie płatności leasingu operacyjnego samolotu
Wells Fargo Trust Company, N.A.	546.000 USD	17.12.2019	Zabezpieczenie płatności leasingu operacyjnego samolotu
Wells Fargo Trust Company, N.A.	546.000 USD	17.12.2019	Zabezpieczenie płatności leasingu operacyjnego samolotu
Wells Fargo Trust Company, N.A.	546.000 USD	17.12.2019	Zabezpieczenie płatności leasingu operacyjnego samolotu
Wells Fargo Trust Company, N.A.	546.000 USD	17.12.2019	Zabezpieczenie płatności leasingu operacyjnego samolotu

Na dzień sporządzenia sprawozdania nie występują przyszłe zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych.

Nota 35 - Umowy leasingu operacyjnego

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Minimalne opłaty leasingowe z tytułu leasingu operacyjnego ujęte w sprawozdaniu z całkowitych dochodów bieżącego okresu	101.409	100.114

Na dzień bilansowy, Grupa posiadała zobowiązania z tytułu umów leasingu operacyjnego w okresie nie podlegającym wypowiedzeniu, których wartość bieżąca wynosiła (w podziale na terminy płatności):

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
w okresie do roku	111.246	117.264
w okresie od 2 – 5 lat	326.177	335.291
powyżej 5 lat	4.737	13.786
	442.160	466.341

Przedmiotem umów leasingowych jest 13 samolotów Boeing 737-800.

Umowy zawierają standardowe dla tego typu umów postanowienia i nakładają na korzystającego m.in. obowiązek terminowej zapłaty rat leasingowych oraz wniesienia depozytu gwarancyjnego. Umowy są zawarte na czas określony, ich przedłużenie nie jest zagwarantowane, jednakże istnieje taka możliwość w drodze negocjacji nowych warunków umów.

Umowy nie przewidują odkupu przedmiotu leasingu po zakończeniu okresu umowy. Niektóre umowy dają prawo pierwokupu w przypadku, gdy właściciel samolotu podejmie decyzję o jego sprzedaży.

Z dniem 1 stycznia 2019 roku wszedł w życie nowy standard dotyczący leasingu - MSSF 16 - Leasing, który określa zasady ujmowania, wyceny, prezentacji i ujawniania dotyczące leasingu. MSSF 16 znosi klasyfikację leasingu operacyjnego i leasingu finansowego zgodnie z MSR 17 i wprowadza jeden model dla ujęcia księgowego leasingu przez leasingobiorcę.

Spółka, korzystając z zapisów par. C1 MSSF 16, zdecydowała się zastosować MSSF 16 do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2019, a korzystając z zapisów par. C5 lit. b) MSSF 16 wdrożyła standard w tej właśnie dacie bez przekształcania danych porównawczych.

Wartość prawa do użytkowania została wyceniona w wysokości równej kwocie zobowiązania leasingowego określonego jako bieżąca wartość przyszłych płatności stałych opłat leasingowych zdyskontowanych przy użyciu stopy bazowej z nowo podpisanej umowy leasingu finansowego, o wartości 5,179%.

Różnica pomiędzy kwotą zobowiązań z tytułu leasingu wyliczonych zgodnie z MSSF 16 i wartością bieżącą przyszłych zobowiązań określoną zgodnie z MSR 17 wynika przede wszystkim z dwóch czynników:

• − przy określaniu wysokości zobowiązania leasingowego zgodnie z MSSF 16, pod uwagę wzięte zostały wszystkie stałe opłaty leasingowe, a więc nie tylko opłaty dotyczące czynszu ale również stała część tzw. rezerw remontowych, podczas gdy opłaty remontowe nie są uwzględniane przy określaniu przyszłych płatności w oparciu o MSR 17;
• − zobowiązania leasingowe zgodnie z MSSF 16 zostały wyliczone jako zdyskontowane przyszłe płatności, które to płatności zgodnie z MSR 17 dyskontowane nie są.

Ocena wpływu wprowadzenia nowego standardu została przedstawiona poniżej.

	Stan na dzień 31.12.2018 przed zmianą	Wpływ MSSF 16 na sprawozdanie z sytuacji finansowej	Stan na dzień 01.01.2019 po zmianie
Aktywa trwałe, w tym:
Rzeczowe aktywa trwałe	827.522	449.588	1.277.110
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	26.964	82.683	109.647
Razem Aktywa trwałe	984.226	532.271	1.516.497
Aktywa obrotowe, w tym:
Rozliczenia międzyokresowe	24.754	(14.415)	10.339
Razem Aktywa obrotowe	209.075	(14.415)	194.660
Aktywa razem	1.193.301	517.856	1.711.157
Kapitały własne	318.347	0	318.347
Zobowiązanie długoterminowe, w tym:
Zobowiązanie z tytułu odroczonego podatku dochodowego	49.582	82.683	132.265
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego	488.461	334.779	823.240
Razem Zobowiązanie długoterminowe	600.514	417.462	1017.976
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego	61.331	100.394	161.725
Razem Zobowiązania krótkoterminowe	274.440	100.394	374.834
Pasywa razem	1.193.301	517.856	1.711.157

6 INFORMACJE DODATKOWE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

6.1 Istotne zmiany wartości kwot szacunkowych prezentowanych w poprzednich okresach śródrocznych bieżącego roku obrotowego lub w poprzednich latach obrotowych

Zmiany wartości szacunkowych

Z uwagi na działanie Grupy na rynku turystycznych przewozów działalność Grupy cechuje duża sezonowość. Przekłada się to na poziom wartości szacunkowych wykazywanych rozliczeniach międzyokresowych oraz rezerwach.

Sezonowość ma również wpływ na wysokość należności i zobowiązań handlowych oraz poziom zadłużenia w postaci wykorzystania przyznanych limitów kredytowych w rachunkach obrotowych.

Rozliczenia międzyokresowe po stronie aktywów:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Rozliczenie leasing	22.265	24.674
Rozliczenie ubezpieczenia samolotów	-	-
Rozliczenie VAT naliczony	2	1.204
Pozostałe rozliczenia kosztów	2.487	7.126
	24.754	33.003

Z uwagi na rozliczanie kosztów leasingu operacyjnego w zależności od wykonanego przez poszczególne samoloty nalotu wartość rozliczeń międzyokresowych z tego tytułu wzrasta pod koniec roku a maleje w szczycie sezonu letniego.

Przeszacowanie wartości rezydualnej samolotów

Zgodnie z polityką rachunkowości Zarząd dokonał przeszacowania wartości rezydualnej samolotów. Wartość rezydualna samolotów została określona w oparciu o operaty szacunkowe niezależnej, wyspecjalizowanej firmy posiadającej wieloletnie doświadczenie w przygotowywaniu takich dokumentów. Dodatkowo zarząd dokonał analizy sytuacji rynkowej i możliwości uzyskania w przyszłości przychodów z tytułu leasingu posiadanych samolotów z uwzględnieniem nakładów niezbędnych do uzyskania szacowanych przychodów.

Na tej podstawie zmianie uległy szacunki wartości rezydualnej, co wpłynęło na wysokość odpisów amortyzacyjnych w 2018 roku na kwotę 1.223 tys. zł (zmniejszenie kosztów amortyzacji).

6.2 Transakcje z podmiotami powiązanymi

Transakcje pomiędzy Enter Air S.A i podmiotami powiązanymi ujawnione zostały poniżej.

Transakcje handlowe

W roku 2017 Enter Air S.A. nie była podmiotem zależnym, nie wystąpiły zatem żadne transakcje z podmiotem dominującym. W roku 2018 pomiędzy Enter Air S.A. i jej podmiotem dominującym ENT Investments Ltd. nie miały miejsca żadne transakcje.

W roku 2018 Spółka zawarła następujące transakcje z podmiotem powiązanym Enter Air Sp. z o.o.:

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	do 31.12.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Zakupy usług
- koszty dotyczące IPO ponoszone przez
Enter Air Sp. z o.o.	-	-
- koszty dotyczące najmu biura będącego
siedzibą Enter Air S.A.	92	92
- koszt ubezpieczenia	-	-

Zakupy towarów odbywały się w oparciu o ceny rynkowe.

W sprawozdaniach jednostkowych Enter Air S.A ujęto przychód a Enter Air sp. z o.o. koszt w wysokości 24.000 tys. PLN związany z użytkowaniem w oparciu o umowę licencyjną znaku firmowego będącego własnością Enter Air S.A. Zapisy tej umowy przewidują, że rozliczenie kosztów użytkowania znaku nastąpi po zatwierdzeniu sprawozdań finansowych za rok, którego opłata licencyjna dotyczy.

Rozrachunki na dzień bilansowy nie są zabezpieczone i zostaną uregulowane. Nie wystąpiły rezerwy na należności wątpliwe oraz koszty w ciągu okresu dotyczące należności nieściągalnych lub wątpliwych należnych od podmiotów powiązanych.

Salda rozrachunków z podmiotami powiązanymi na dzień bilansowy wyglądają następująco (dla celów konsolidacji salda są wyeliminowane):

	Stan na dzień 31.12.2018	Stan na dzień 31.12.2017
Należności od jednostek powiązanych:	000' PLN	000' PLN
Enter Air Sp. z o.o.	27.989	18.000
	27.989	18.000
	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018	31.12.2017
Zobowiązania wobec jednostek powiązanych:	000' PLN	000' PLN
Enter Air Sp. z o.o.	-	-
	-	-

Poniżej przedstawiono opis transakcji pomiędzy Enter Air sp. z o.o. a jej spółkami zależnymi. Transakcje pomiędzy spółką Enter Air sp. z o.o. a jej spółkami zależnymi, podlegały eliminacji w momencie konsolidacji.

Transakcje handlowe

W ciągu roku, Enter Air sp. z o.o. zawarła następujące transakcje handlowe ze swoimi spółkami zależnymi:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Enter Air Services Sp. z o.o.
Pozostałe przychody od jednostki zależnej	2.756	-
Zakupy towarów i usług od jednostki zależnej	30.789	10.177
Przychody finansowe netto od jednostki zależnej	110	-
Enter Air Executive Services Sp. z o.o. Zakupy towarów i usług od jednostki zależnej Przychody finansowe netto od jednostki zależnej	1.542 -	1.529 -
EnterAir Cz.s.r.o. Zakupy towarów i usług od jednostki zależnej	-	12

Zakupy towarów i usług odbywały się w oparciu o ceny rynkowe.

Rozrachunki na dzień bilansowy nie są zabezpieczone i zostaną uregulowane. Nie wystąpiły rezerwy na należności wątpliwe oraz koszty w ciągu okresu dotyczące należności nieściągalnych lub wątpliwych należnych od podmiotów powiązanych.

Salda rozrachunków na dzień bilansowy powstałe w wyniku sprzedaży i zakupu towarów i usług są następujące:

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Należności z tytułu dostaw i usług
Enter Air Services Sp. z o.o. Enter Air Executive Services Sp. z o.o.	- -	- -
Zobwiązania z tytułu dostaw i usług
Enter Air Services Sp. z o.o. Enter Air Executive Services Sp. z o.o.	2.013 41	1.062 58
Depozyty
Enter Air Services Sp. z o.o.	84	79

6.3 Wynagrodzenia kluczowych członków kadry kierowniczej

Zarząd i Rada Nadzorcza Enter Air S.A. otrzymywali w 2018 roku wynagrodzenia w następujących wysokościach:

	Honorarium Zarządu	Honorarium Rady Nadorczej	Razem
Kobielski Andrzej	60 000		60 000
Kubrak Marcin	60 000	60 000
Olechno Mariusz	60 000		60 000
Polaniecki Grzegorz	60 000		60 000
Braulińska-Wójcik Joanna		25 000	25 000
Brukszo Paweł		25 000	25 000
Koźbiał Patrycja		25 000	25 000
Kubrak Ewa		25 000	25 000
Młotek-Kucharczyk Marek		20 000	20 000
Przedwojewki Piotr		25 000	25 000
Wnorowski Michał		25 000	25 000
Razem	240 000	170 000	410 000

Wynagrodzenia Zarządu Spółki i Rady Nadzorczej zostały ustanowione w oparciu o politykę wynagradzania członków organów Grupy Kapitałowej Enter Air. Polityka ta została zatwierdzona w trakcie posiedzenia Rady Nadzorczej Spółki w dn. 23.12.2015.

Członkowie Zarządu Spółki Enter Air S.A pełnią jednocześnie funkcję członków Zarządu w Spółce Enter Air Sp. z o.o. oraz Dyrektorów Pionów Enter Air Sp. z o.o.

Z tego tytułu w 2018 roku zostały wypłacone następujące honoraria:

	Wynagrodzenie za pełnienie funkcji członka zarządu Enter Air Sp. z o.o.	Wynagrodzenie za pełnienie funkcji Dyrektorów Pionu Enter Air Sp. z o.o. - stałe	Wynagrodzenie za pełnienie funkcji Dyrektorów Pionu Enter Air Sp. z o.o. - zmienne	POZOSTAŁE związane z realizacja przepisów lotniczych - Enter Air Sp. z o.o.	Wynagrodzenie za pełnienie funkcji członka zarządu Enter Air S.A.	Razem
Marcin Kubrak	60 000	878 220	553 500	-	60 000	1 551 720
Grzegorz Polaniecki	60 000	878 220	553 500	-	60 000	1 551 720
Andrzej Kobielski	60 000	878 220	553 500	-	60 000	1 551 720
Mariusz Olechno	60 000	878 220	553 500	3 690	60 000	1 555 410
Razem	240 000	3 512 880	2 214 000	3 690	240 000	6 210 570

6.4 Pożyczki udzielone podmiotom powiązanym

W okresie objętym sprawozdaniem Enter Air S.A. nie udzielała pożyczek jednostce zależnej Enter Air Sp. z o.o. W porównywalnym roku obrotowym Enter Air S.A. udzieliła spółce Enter Air Sp. z o.o. pożyczki w wysokości 7.750 tys. USD, odsetki od udzielonej pożyczki wyniosły 15 tys. USD.

	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	do 31.12.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Stan na początek okresu	-	-
Kwota nowo-udzielonych pożyczek	-	31.681
Spłata udzielonych pożyczek	-	(31.681)
Stan na koniec okresu	-	-

W okresie objętym sprawozdaniem również Spółka Enter Air sp. z o.o nie udzielała nowych pożyczek podmiotom powiązanym.

Enter Air Services Sp. z o.o.	Za okres:	Za okres:
	od 01.01.2018	do 31.12.2017
	do 31.12.2018	do 31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Stan na początek okresu	1.147	1.147
Kwota nowo - udzielonych pożyczek	-	-
Spłata udzielonych pożyczek	-	-
Stan na koniec okresu	1.147	1.147

Pożyczka w wysokości 1.147 tys. PLN została udzielona Spółce Enter Air Services Sp. z o.o. w 2015 roku na pokrycie wkładu własnego do umowy na zakup nieruchomości.

W okresie objętym sprawozdaniem nie udzielono pożyczek członkom Zarządu ani Radzie Nadzorczej.

6.5 Transakcje z podmiotami powiązanymi poprzez Głównego Akcjonariusza

Airnet Services sp. z o.o. wykonuje na rzecz Enter Air sp. z o.o. usługi związane z obsługą niektórych przesyłek lotniczych, których odbiorcą jest Enter Air sp. z o.o. oraz usługi składowania przesyłek w magazynie jeśli jest to konieczne. Spółka Enter Air Sp. z o.o. wynajmuje również od Airnet Services sp. z o.o. pomieszczenie biurowe położone w Warszawie przy Al. Krakowskiej 106.

Poniższa tabela przedstawia łączną wartość transakcji podmiotów z Grupy podmiotami powiązanymi poprzez Głównego Akcjonariusza we wskazanych okresach oraz według stanu na wskazany dzień.

	Stan na dzień 31.12.2018	Stan na dzień 31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
AIRNET sp z o.o.
Przychody ze sprzedaży	-	-
Zakupy	85	105
Należności od podmiotu powiązanego	-	-
Zobowiązania wobec podmiotu powiązanego	105	8
AIRNET Services sp z o.o.
Przychody ze sprzedaży	-	-
Zakupy	-	1
Zobowiązania wobec podmiotu powiązanego	-	-
Należności od podmiotu powiązanego	-	-

Powyższe transakcje pomiędzy podmiotami wchodzącymi w skład Grupy a podmiotami powiązanymi spoza Grupy zawierane były w ramach zwykłego toku prowadzonej działalności gospodarczej i dotyczyły głównie najmu powierzchni magazynowej i biura.

6.6 Wynagrodzenie członków rady nadzorczej

W dniu 28 czerwca 2010 r. Enter Air sp. z o.o. zawarła z GB AEROCHARTER sp. z o.o., reprezentowaną przez Pana Grzegorza Badziaka umowę o świadczenie usług. Na mocy przedmiotowej umowy GB AEROCHARTER Sp. z o.o. zobowiązała się do świadczenia na rzecz Enter Air sp. z o.o. usług polegających na pozyskiwaniu kontraktów na dodatkowe rejsy czarterowe dla samolotów Enter Air sp. z o.o. Umowa została zawarta na czas określony do 31 marca 2021 r.

W roku 2018 Pan Grzegorz Badziak nie pełnił funkcji członka Rady Nadzorczej.

Poniższa tabela zawiera wynagrodzenie wypłacone lub należne członkom rad nadzorczych spółek z Grupy we wskazanych okresach.

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
GB AEROCHARTER sp. z o.o. / Enter Air sp. z o.o.	-	60
Wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej	199	145

6.7 Transakcje ze spółką Student Club sp. z o.o.

W okresie objętym sprawozdaniem, spółki z Grupy zawierały transakcje ze spółką Student Club sp. z o.o., której prezesem zarządu i wspólnikiem jest pani Ewa Kubrak - Przewodnicząca Rady Nadzorczej Enter Air S.A. Transakcje pomiędzy spółką Student Club sp. z o.o. polegały na zakupi biletów lotniczych dla członków załóg i były zawierane na warunkach rynkowych. Wartość tych zakupów w 2018 roku wyniosła 5.533 tys. PLN.

6.8 Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

W danych finansowych za okres zakończony 31 grudnia 2018 przedstawiono skonsolidowane dane finansowe Grupy Kapitałowej Enter Air S.A.

6.9 Instrumenty finansowe

Działalność prowadzona przez Grupę naraża ją na wiele różnych rodzajów ryzyka finansowego, ryzyko rynkowe w tym głównie ryzyko kursów walut oraz ryzyko zmiany stóp procentowych, ryzyko kredytowe oraz ryzyko płynności. Ogólne zasady, którymi kieruje się Grupa przy zarządzaniu ryzykiem skupiają się na nieprzewidywalności rynków finansowych i podejmowaniu działań minimalizujących potencjalnie negatywne wpływy na wynik finansowy Grupy. Grupa stara się przenosić dające się określić ryzyka na swoich dostawców i odbiorców. Takie podejście przekłada się na możliwą do osiągnięcia rentowność, a z drugiej strony ogranicza zaangażowanie Grupy w działania zarządzania ryzykiem. Grupa posiada możliwość wykorzystania pochodnych instrumentów finansowych w celu zabezpieczenia się przed niektórymi zagrożeniami.

6.9.1 Zarządzanie ryzykiem kapitałowym

Rynek lotów czarterowych związanych z turystycznymi wyjazdami zagranicznymi cechuje się bardzo dużą sezonowością. W trakcie sezonu letniego Grupa wykorzystuje całą posiadaną flotę, natomiast zimą ponad 50% samolotów pozostaje na ziemi. Grupa wykorzystuje ten okres na wykonywanie koniecznych przeglądów, jednakże jednocześnie jej przepływy pieniężne maleją i w celu terminowego opłacenia wszystkich badań niezbędne jest otrzymanie linii kredytowej. Grupa na bieżąco monitoruje wskaźniki zadłużenia i posiada wiarygodną historię kredytową. Ogólna strategia działania Grupy nie zmieniła się od 2012 roku. Struktura kapitałowa Grupy obejmuje zadłużenie, na które składają się kredyty, środki pieniężne i ich ekwiwalenty oraz kapitał przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej, w tym udziały, kapitały zapasowe. Istotnym z punktu widzenia możliwości pozyskania niezbędnego finansowania obrotowego jest utrzymanie zadłużenia odsetkowego kapitałów własnych nieprzekraczającego ich trzykrotności.

	Stan na dzień 31.12.2018 000' PLN	Stan na dzień 31.12.2017 000' PLN
Kapitał własny przypadający właścicielom jednostki dominującej	318.347	261.925
Kredyty i pożyczki razem	22.881	3.296
Zobowiązanie z tytułu leasingu finansowego	549.792	358.644
Razem zadłużenie odsetkowe	572.673	361.939
Współczynnik zadłużenia odsetkowego	1,8	1,4

6.9.2 Kategorie instrumentów finansowych

	Stan na dzień	Stan na dzień
	31.12.2018	31.12.2017
	000' PLN	000' PLN
Aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	100.414	58.873
Należności handlowe oraz pozostałe - krótkoterm.	73.183	64.390
Należności pozostałe - długoterminowe	129.491	149.415
	303.088	272.678
Pozostałe zobowiązania finansowe
Zobowiązania handlowe i pozostałe	128.873	89.392
Kredyty	22.881	3.296
Leasingi finansowe	549.792	358.643
	701.546	451.331

W roku 2017 aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie były zaklasyfikowane jako pożyczki i należności własne.

6.9.3 Ryzyko rynkowe

Ryzyko zmiany kursów walut

Grupa prowadzi swoją działalność na różnych rynkach zagranicznych, wobec czego ceny jej usług oraz ponoszone przez nią koszty są denominowane w różnych walutach, przede wszystkim w USD, w mniejszym zaś stopniu w EUR, GBP czy PLN.

Ekspozycja na ryzyko walutowe wynika z możliwości niedopasowania poziomu przychodów i wydatków w różnych walutach, co może narazić Grupę na straty w przypadku niekorzystnego ukształtowania się kursu wymiany poszczególnych walut.

W celu zmniejszenia ekspozycji na ryzyko walutowe Grupa odpowiednio równoważy proporcje przychodów i wydatków w poszczególnych walutach oraz zawiera umowy zabezpieczające przed ryzykiem zmiany kursu lub korzysta ze specjalnych linii kredytowych.

Wrażliwość na ryzyko zmiany kursów walut

Wrażliwość na ryzyko kursowe dotyczy trzech obszarów w obrębie działalności Grupy. Pierwszy to stała ekspozycja na PLN sięgająca do 200 mln PLN. Jest to kwota, którą Grupa musi zakupić w ciągu roku by pokryć koszty ponoszone w tej walucie i w tym celu musi sprzedać EUR, USD lub GBP.

	kurs USD/PLN	3,5097	3,5597	3,6097	3,6597	3,7097	3,7597
Zapotrzebowanie na PLN (w tys.PLN)	200.000	56.985	56.185	55.406	54.649	53.913	53.196
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 5gr		(2.808)	(2.773)	(2.733)	(2.694)	(2.660)	-
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 25gr		(13.298)

Drugim obszarem jest możliwość utraty wartości aktywów długoterminowych denominowanych w USD.

	kurs USD/PLN	3,5097	3,5597	3,6097	3,6597	3,7097	3,7597
Nalezności długoterminowe (w tys.USD)	8.149	28.601	29.008	29.415	29.823	30.230	30.638
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 5gr		407	407	408	407	408	-
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 25gr		2.037

Kolejnym obszarem jest wpływ zmiany kursu USD i EUR wobec PLN na wycenę zobowiązań z tytułu leasingu finansowego.

	kurs USD/PLN	3,5097	3,5597	3,6097	3,6597	3,7097	3,7597
Zobowiazania z tytułu leasingu finans. (w tys.USD)	108.374	380.360	385.779	391.198	396.616	402.035	407.455
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 5gr		5.419	5.419	5.418	5.419	5.420	-
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 25gr		27.095
	kurs EUR/PLN	4,05	4,10	4,15	4,20	4,25	4,30
Zobowiazania z tytułu leasingu finans. (w tys.EUR)	33.102	134.063	135.718	137.373	139.028	140.684	142.339
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 5gr		1.655	1.655	1.655	1.656	1.655	-
zmiana w tys.PLN przy zmianie kursu o 25gr		8.276

Ryzyko stóp procentowych

Grupa jest narażona na ryzyko stóp procentowych, ponieważ należące do niej podmioty pożyczają środki oprocentowane według stóp zmiennych.

Kredyty obrotowe mające charakter krótkoterminowy nie wiążą się z istotnym ryzykiem zmiany stopy bazowej w okresie kredytowania. Ryzyko stóp procentowych, na jakie jest narażona Grupa, dotyczy głównie zobowiązań z tytułu leasingu finansowego.

Wrażliwość na wahania stóp procentowych

Zgodnie z analizą przeprowadzoną przez Grupę, wzrost stóp procentowych o 1 p.p. (LIBOR USD 1M oraz EURIBOR 1M) spowodowałby wzrost obciążeń odsetkowych w okresie sprawozdawczym o ok. 3.383 tys. PLN.

Pozostałe rodzaje ryzyka cenowego

W okresie objętym sprawozdaniem Grupa nie dokonywała inwestycji w papiery wartościowe i nie posiada ekspozycji na ryzyko związane ze zmianą cen papierów wartościowych.

Ryzyko kredytowe

Ryzyko kredytowe oznacza ryzyko, że kontrahent nie dopełni zobowiązań umownych, w wyniku czego Grupa poniesie straty finansowe. Grupa stosuje zasadę podejmowania współpracy wyłącznie z kontrahentami o sprawdzonej wiarygodności kredytowej; w razie potrzeby uzyskując stosowne

zabezpieczenie jako narzędzie redukcji ryzyka strat finansowych z tytułu niedotrzymania warunków umowy. Na należności z tytułu dostaw i usług składają się kwoty należne od niedużej liczby klientów, prowadzi się bieżącą ocenę stanu należności. Grupa jest narażona na istotne ryzyko kredytowe wobec pojedynczego kontrahenta, które ogranicza wymagając wnoszenia przez kontrahentów przedpłat na poczet realizacji operacji lotniczych. Ryzyko kredytowe dotyczące środków płynnych i instrumentów pochodnych jest ograniczone, ponieważ kontrahentami Grupy są banki o wysokim ratingu kredytowym przyznawanym przez międzynarodowe agencje ratingowe.

Zarządzanie ryzykiem płynności

Prognozowanie przepływów pieniężnych realizowane jest przez dział finansowy Grupy, który monitoruje kroczące prognozy wymogów dotyczących płynności w celu zagwarantowania, że Grupa posiada wystarczające środki pieniężne dla zaspokojenia potrzeb operacyjnych przy jednoczesnym utrzymaniu wystarczającej rezerwy w postaci niewypłaconych gwarantowanych linii kredytowych. Takie prognozowanie uwzględnia plany Grupy w zakresie zapotrzebowania na finansowanie zewnętrzne, konieczność przestrzegania warunków zaciągniętych zobowiązań, zgodności z wewnętrznymi i docelowymi wskaźnikami bilansowymi oraz, jeśli znajdują zastosowanie, przestrzeganie właściwych wymogów regulacyjnych bądź prawnych.

Wskaźniki płynności dla Grupy

		Stan na dzień 31.12.2018	Stan na dzień 31.12.2017
płynność I	Aktywa obrotowe / zobowiązania krótkoterminowe	0,76	0,88
płynność II	Aktywa obrotowe-zapasy / zobowiązania krótkoterminowe	0,74	0,86
płynność III	Środki pieniężne i ich ekwiwalenty / zobowiązania krótkoterminowe	0,37	0,32

6.10 Wycena w wartości godziwej

Niniejsza nota przedstawia informacje dotyczące sposobu określania wartości godziwej różnych aktywów i zobowiązań finansowych przez Grupę.

W Spółkach Grupy nie występują pozycje wyceniane na bieżąco w wartości godziwej. Wartość aktywów i zobowiązań finansowych Spółki, które nie są wyceniane na bieżąco w wartości godziwej (ale wymagane są ujawnienia o wartościach godziwych) przedstawia poniższa tabela:

	Wartość bilansowa		Wartość godziwa
	31.12.2018 000' PLN	31.12.2017 000' PLN	31.12.2018 000' PLN	31.12.2017 000' PLN
Aktywa finansowe
- pożyczki i należności:
Należności handlowe oraz pozostałe - krótkoterminowe	73.183	64.390	73.183	64.390
Należności handlowe oraz pozostałe - długoterminowe	129.491	149.415	129.491	149.415
Aktywa finansowe razem:	202.674	213.805	202.674	213.805
Zobowiązania finansowe
- wyceniane w zamortyzowanym koszcie:
Kredyty bankowe	22.881	3.296	22.881	3.296
Zobowiązania z tytułu leasingu	549.792	358.643	549.792	358.643
- wyceniane w koszcie historycznym:
Zobowiązania handlowe oraz pozostałe	128.873	89.392	128.873	89.392
Zobowiązania finansowe razem:	701.546	451.331	701.546	451.331

6.11 Zdarzenia po dniu bilansowym

Po dacie bilansowej nie wystąpiły żadne istotne zdarzenia mające wpływ na sytuację finansową i majątkową oraz wyniki finansowe Grupy prezentowane w niniejszym sprawozdaniu finansowym.

Ze względu na zdarzenia lotnicze z udziałem samolotów B737MAX, w 2019 roku polskie i europejskie władze lotnicze zdecydowały o czasowym wstrzymaniu operacji samolotami tego typu, do czasu wyjaśnienia przyczyn i wdrożenia działań korygujących. Na moment złożenia niniejszego sprawozdania termin wznowienia operacji samolotami tego typu nie jest znany. Samoloty B737MAX stanowią jedynie 8% floty Grupy według stanu na kwiecień 2019 r., dlatego wpływ na realizację programu przewozowego nie będzie istotny.

W styczniu 2019 roku zawarta została umowa cesji wierzytelności przenosząca prawa do wpłaconych do firmy Boeing zaliczek (w związku z dostawą samolotów) ze Spółki Enter Air S.A. na Spółkę Enter Air Sp. z o.o.

6.12 Sprawy sądowe

roszczenia.

Na moment sporządzenia sprawozdania toczą się następujące sprawy sądowe z udziałem Grupy:

• Sprawy, których przedmiotem są odszkodowania pasażerskie z tytułu opóźnienia operacji lotniczych. Wartość poszczególnych sporów nie przekracza kwoty 400 EUR powiększonej o ewentualne koszty zastępstwa procesowego i odsetki.
• Sprawa sądowa z udziałem Enter Air Sp. z o.o. i Enter Air S.A. tocząca się przed Sądem Okręgowym w Warszawie. Przedmiotem sporu jest roszczenie o zaniechanie rozpowszechniania treści naruszających dobra osobiste byłych pracowników Spółki Enter Air Sp. z o.o. Kwota roszczenia to 250.000 PLN na rzecz każdego z pozwanych (łącznie 500.000 PLN) tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych oraz o zaniechanie działań naruszających dobra osobiste. Postępowanie nie jest prawomocne. Zarząd stoi na stanowisku, że nawet w razie podjęcia przez Sąd Apelacyjny nałożenia kary, ryzyko obciążenia Spółek jest niskie, gdyż podjęte zostały wszystkie możliwe działania mające na celu wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu, co powinno skutkować odmową uwzględnienia wniosku o nałożenie kary.
• Roszczenie przeciwko Spółce Enter Air Sp. z o. o. o: (i) zapłatę kwoty 4.441.403,80 GBP (stanowiącej równowartość 5.487.633,42 USD) obejmującej powiększone o odsetki naliczone do dnia 8 lutego 2019 r. kwoty z tytułu świadczonych usług; (ii) zapłatę dalszych odsetek w wysokości 1% miesięcznie oraz (iii) zwrot kosztów postępowania. Roszczenie jest obecnie dochodzone przez sądem angielskim. Zdaniem Zarządu Jednostki dominującej roszczenie jest bezzasadne. Zarząd ocenia, iż Grupa Kapitałowa nie będzie zobowiązana do wypłaty kontrahentowi żadnych istotnych kwot z tytułu
• Postępowanie arbitrażowe przed London Court w sprawie rozliczenia kosztów poniesionych przez strony (w tym kosztów obsługi prawnej) w związku z postępowaniem arbitrażowym wszczętym przeciwko Spółce Enter Air Sp. z o. o. (dotyczące obecnie roszczeń, o którym mowa w pkt. powyżej). Strony do tej pory nie przedstawiły zestawienia poniesionych kosztów, ani swoich stanowisk w sprawie. Spółka domagać się będzie zwrotu poniesionych kosztów, które przewiduje się, że wyniosą około kilkadziesiąt tysięcy EUR.
• Roszczenie Spółki Enter Air Sp. z o. o. o zapłatę odszkodowania, w sprawie toczącej się przez Sądem Okręgowym w Warszawie. Pozew został złożony pismem z dnia 17 stycznia 2019 roku, a wartość przedmiotu sporu to 1.949.919 PLN.
• Roszczenie Spółki Enter Air Sp. z o. o. o zapłatę odszkodowania w sprawie toczącej się przez Sądem Okręgowym w Warszawie. Pozew został złożony pismem z dnia 17 grudnia 2018 roku, a wartość przedmiotu sporu to 1.415.607,00 PLN.
• Roszczenie Spółki Enter Air Sp. z o. o. o odszkodowanie w wysokości 3.450.057,30 USD. W dniu 3 stycznia 2019 roku Sąd I instancji wydał wyrok oddalający powództwo Spółki w całości. Spółka oczekuje na sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku i rozważa złożenie apelacji podtrzymując, że roszczenie Spółki jest zasadne.
• Postepowanie karne, w którym Spółka Enter Air Sp. z o. o. jest stroną pokrzywdzoną działaniem przestępnym, w skutek którego poniosła szkodę w wysokości 2.660.243 PLN. Spółka dochodzi nałożenia na sprawców obowiązku naprawienia szkody.
• Roszczenie przeciwko Enter Air Sp. z o. o. o zapłatę solidarnie łącznej kwoty w wysokości 11.631.326 PLN tytułem zwrotu depozytu i opłat, zapłaty kary umownej oraz odszkodowania w związku z naruszeniem postanowień umów dotyczących obsługi lotów czarterowych realizowanych przy użyciu statków powietrznych Enter Air sp. z o.o. Postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym w Warszawie, Spółka wniosła odpowiedź na pozew, żądając oddalenia powództwa względem Spółki. Termin pierwszej rozprawy nie został jeszcze wyznaczony.

6.13 Wynagrodzenie firmy audytorskiej

Firma audytorska została wybrana przez Radę Nadzorczą Enter Air S.A. uchwałą nr 2 dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie wyboru firmy audytorskiej do badania:

• sprawozdania finansowego Spółki Enter Air S.A. za 2017 i 2018 rok,
• skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej za 2017 oraz 2018 rok (łącznie z przeglądem).

Jako firmę audytorską do badania sprawozdań finansowych wybrano firmę PKF Consult sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Warszawie, wpisaną na listę firm audytorskich pod nr 477.

Umowę zawarto w dniu 17 lipca 2017 r. na czas określony, niezbędny do wykonania badania sprawozdania finansowego. Łączna wysokość wynagrodzenia za badanie sprawozdania jednostkowego i skonsolidowanego Enter Air S.A. za 2018 rok wyniosła 32,7 tys. zł. Wynagrodzenie za przeglądy śródrocznych sprawozdań finansowych wyniosły 63,3 tys. zł.

Wynagrodzenie audytora w okresach sprawozdawczych kształtowało się ogółem następująco:

	Za okres: od 01.01.2018 do 31.12.2018 000' PLN	Za okres: od 01.01.2017 do 31.12.2017 000' PLN
Badanie sprawozdań finansowych w tym spółek zależnych Przeglądy i inne usługi atestacyjne	107 63	132 63
Pozostałe	- 170	- 195