Annual Report (ESEF) • Mar 22, 2024
Preview not available for this file type.
Download Source File| 2023 | 2022 | 2023 | 2022 | |
|---|---|---|---|---|
| Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze | 4 399 600 | 3 332 804 | 971 557 | 710 877 |
| Przychody z tytułu opłat i prowizji | 668 303 | 688 184 | 147 580 | 146 788 |
| Zysk brutto | 2 860 623 | 1 994 688 | 631 707 | 425 461 |
| Zysk netto | 2 256 348 | 1 545 680 | 498 266 | 329 689 |
| Całkowite dochody | 2 945 278 | 1 291 558 | 650 401 | 275 485 |
| Zmiana stanu środków pieniężnych | 570 538 | (5 895 562) | 125 991 | (1 257 505) |
| Aktywa razem | 73 392 520 | 69 801 402 | 16 879 604 | 14 883 345 |
| Zobowiązania wobec banków | 3 375 687 | 4 794 671 | 776 377 | 1 022 340 |
| Zobowiązania wobec klientów | 55 008 001 | 50 512 860 | 12 651 334 | 10 770 562 |
| Kapitał własny | 9 729 491 | 7 960 245 | 2 237 693 | 1 697 317 |
| Kapitał zakładowy | 522 638 | 522 638 | 120 202 | 111 439 |
| Liczba akcji (w szt.) | 130 659 600 | 130 659 600 | 130 659 600 | 130 659 600 |
| Wartość księgowa na jedną akcję (w zł/euro) | 74,46 | 60,92 | 17,13 | 12,99 |
| Łączny współczynnik kapitałowy (w %)* | 23,6 | 19,0 | 23,6 | 19,0 |
| Zysk na jedną akcję zwykłą (w zł/euro) | 17,27 | 11,83 | 3,81 | 2,52 |
| Rozwodniony zysk na jedną akcję (w zł /euro) | 17,27 | 11,83 | 3,81 | 2,52 |
| Wypłacona dywidenda na jedną akcję (w zł/euro)** | 9,00 | 5,47 | 2,07 | 1,17 |
*Dodatkowe informacje dotyczące kalkulacji łącznego współczynnika kapitałowego zawarte są w Nocie nr 3, w sekcji „Adekwatność kapitałowa” oraz „Informacji w zakresie adekwatności kapitałowej Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku” podlegającej publikacji na stronie internetowej Banku, będącej przedmiotem oceny zgodności ujawnień z wymogami w zakresie ujawniania informacji przez instytucje.
**Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Handlowego w Warszawie S.A. podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku netto za 2022 rok. Dodatkowe informacje dotyczące wypłaty dywidendy znajdują się w Nocie 34.
***Kursy użyte do przeliczenia złotych na euro: pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej wg średniego kursu NBP na dzień 31 grudnia 2023 roku – 4,3480 zł (na dzień 31 grudnia 2022 roku: 4,6899 zł); pozycje rachunku zysków i strat, sprawozdania z całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych wg kursu stanowiącego średnią arytmetyczną kursów NBP na koniec każdego miesiąca 2023 roku – 4,5284 zł (2022 roku 4,6883 zł).
Za okres 2023 2022 w tys. zł
| Nota | 2023 | 2022 | |
|---|---|---|---|
| Przychody z tytułu odsetek | 5 | 4 297 083 | 3 187 563 |
| Przychody o podobnym charakterze | 5 | 102 517 | 145 241 |
| Koszty odsetek i koszty o podobnym charakterze | 5 | (1 120 882) | (591 930) |
| Wynik z tytułu odsetek | 5 | 3 278 718 | 2 740 874 |
| Przychody z tytułu opłat i prowizji | 6 | 668 303 | 688 184 |
| Koszty z tytułu opłat i prowizji | 6 | (106 804) | (108 469) |
| Wynik z tytułu opłat i prowizji | 6 | 561 499 | 579 715 |
| Przychody z tytułu dywidend | 7 | 11 410 | 11 089 |
| Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji | 8 | 796 754 | 647 198 |
| Wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 39 | (147 758) | (323 054) |
| Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | 35 351 | 10 886 | |
| Wynik na rachunkowości zabezpieczeń | 9 | (10 067) | (1 814) |
| Pozostałe przychody operacyjne | 10 | 25 945 | 23 038 |
| Pozostałe koszty operacyjne | 10 | (43 297) | (40 390) |
| Wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych | 10 | (17 352) | (17 352) |
| Koszty działania i koszty ogólnego zarządu | 11 | (1 328 513) | (1 234 843) |
| Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych | 12 | (111 035) | (103 016) |
| Wynik z tytułu zbycia pozostałych aktywów | (123) | 2 869 | |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe | 13 | (18 006) | (104 840) |
| Zysk operacyjny | 3 050 878 | 2 207 712 | |
| Podatek od niektórych instytucji finansowych | (190 255) | (213 024) | |
| Zysk brutto | 2 860 623 | 1 994 688 | |
| Podatek dochodowy | 14 | (604 275) | (449 008) |
| Zysk netto | 2 256 348 | 1 545 680 | |
| W tym: Zysk netto należny udziałowcom jednostki dominującej (w tys.) | 2 256 348 | 1 545 680 | |
| Średnia |
Za okres
w tys. zł | 2023 | 2022
------- | -------- | --------
Zysk netto | 2 256 348 | 1 545 680
Pozostałe całkowite dochody, które są lub mogą być przekwalifikowane do rachunku zysków i strat: | 701 607 | ( 261 421 )
Aktualizacja wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | 16 582 250 | ( 523 184 )
(Zyski)/Straty przeniesione do rachunku zysków i strat po zaprzestaniu ujmowania aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | 16 119 684 | 261 674
Różnice kursowe | ( 327 ) | 89
Pozostałe całkowite dochody, które nie mogą być przekwalifikowane do rachunku zysków i strat: | ( 12 677 ) | 7 299
Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń (netto) | 16 ( 12 677 ) | 7 299
Pozostałe całkowite dochody po opodatkowaniu | 688 930 | ( 254 122 )
Całkowite dochody ogółem | 2 945 278 | 1 291 558
W tym: Całkowite dochody należne udziałowcom jednostki dominującej | 2 945 278 | 1 291 558
Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
Stan na dzień
w tys. zł | 31.12.2023 (przekształcony) | 31.12.2022 (przekształcony) | 01.01.2022 (przekształcony)
------- | -------- | -------- | --------
AKTYWA | | |
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty | 17 1 241 724 | 671 189 | 6 566 834
Należności od banków | 18 15 371 552 | 968 748 | 927 572
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym: | 19 4 880 332 | 7 029 163 | 9 956 212
aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań | 41 | - | 60 988 | -
Pochodne instrumenty zabezpieczające | | 6 731 623 | 119 290 | -
Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, w tym: | 20 29 560 292 | 37 180 808 | 20 590 284
aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań | 41 | 697 771 | 697 698 | 748 763
Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | 21 141 495 | 106 144 | 97 316
Należności od klientów | 22 20 054 454 | 21 620 507 | 21 327 600
Rzeczowe aktywa trwałe | 23 508 403 | 455 418 | 451 671
Wartości niematerialne | 24 1 285 314 | 1 263 863 | 1 243 160
Należności z tytułu bieżącego podatku dochodowego | 9 | - | 54 721 | -
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego | 26 115 413 | 287 368 | 264 313
Inne aktywa | 27 217 535 | 217 571 | 257 621
Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia | 28 9 266 | - | 6 163
Aktywa razem | 73 392 520 | 69 801 402 | 61 862 757
ZOBOWIĄZANIA | | |
Zobowiązania wobec banków | 29 3 375 687 | 4 794 671 | 3 383 353
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | 19 3 522 203 | 4 896 099 | 6 588 482
Pochodne instrumenty zabezpieczające | | 92 869 | 6 917 | -
Zobowiązania wobec klientów | 30 55 008 001 | 50 512 860 | 43 507 474
Rezerwy | 31 111 689 | 112 507 | 142 024
Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego | | 457 871 | 245 937 | 5 974
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego | 26 94 165 | - | -
Inne zobowiązania | 32 1 094 615 | 1 272 001 | 852 069
Zobowiązania razem | 63 663 029 | 61 841 157 | 54 479 376
KAPITAŁ WŁASNY | | |
Kapitał zakładowy | 34 522 638 | 522 638 | 522 638
Kapitał zapasowy | 34 3 001 260 | 3 001 259 | 3 001 699
Kapitał z aktualizacji wyceny | 34 128 406 | ( 573 528 ) | ( 312 018 )
Pozostałe kapitały rezerwowe | 34 3 190 659 | 2 833 345 | 2 814 030
Zyski zatrzymane | | 2 886 528 | 2 176 531 | 1 357 046
Kapitał własny razem | 9 729 491 | 7 960 245 | 7 383 395
Zobowiązania i kapitał własny razem | 73 392 520 | 69 801 402 | 61 862 771
Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
| w tys. zł | Kapitał zakładowy | Kapitał zapasowy | Kapitał z aktualizacji wyceny | Pozostałe kapitały rezerwowe | Zyski zatrzymane | Kapitał własny razem |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Stan na 1 stycznia 2023 roku | 522 638 | 3 001 259 | ( 573 528 ) | 2 833 345 | 2 176 531 | 7 960 245 |
| Całkowite dochody ogółem, z tego: | - | - | 701 934 | ( 13 004 ) | 2 256 348 | 2 945 278 |
| Zysk netto | - | - | - | - | 2 256 348 | 2 256 348 |
| Pozostałe całkowite dochody: | - | - | 701 934 | ( 13 004 ) | - | 688 930 |
| różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych | - | - | ( 327 ) | - | - | ( 327 ) |
| wycena aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | - | - | 701 934 | - | - | 701 934 |
| zyski/(straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń (netto) | - | - | - | ( 12 677 ) | - | ( 12 677 ) |
| Dywidendy wypłacone | - | - | - | - | ( 1 175 937 ) | ( 1 175 937 ) |
| Transfer na kapitały | - | 1 | - | 370 318 | ( 370 414 ) | ( 95 ) |
| Stan na 31 grudnia 2023 roku | 522 638 | 3 001 260 | 128 406 | 3 190 659 | 2 886 528 | 9 729 491 |
| w tys. zł | Kapitał zakładowy | Kapitał zapasowy | Kapitał z aktualizacji wyceny | Pozostałe kapitały rezerwowe | Zyski zatrzymane | Kapitał własny razem |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Stan na 1 stycznia 2022 roku | 522 638 | 3 001 699 | ( 312 018 ) | 2 814 030 | 1 357 046 | 7 383 395 |
| Całkowite dochody ogółem, z tego: | - | - | ( 261 510 ) | 7 388 | 1 545 680 | 1 291 558 |
| Zysk netto | - | - | - | - | 1 545 680 | 1 545 680 |
| Pozostałe całkowite dochody: | - | - | ( 261 510 ) | 7 388 | - | ( 254 122 ) |
| różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych | - | - | - | 89 | - | 89 |
| wycena aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | - | - | ( 261 510 ) | - | - | ( 261 510 ) |
| zyski/(straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń (netto) | - | - | - | 7 299 | - | 7 299 |
| Dywidendy wypłacone | - | - | - | - | ( 714 708 ) | ( 714 708 ) |
| Transfer na kapitały | - | ( 440 ) | - | 11 927 | ( 11 487 ) | - |
| Stan na 31 grudnia 2022 roku | 522 638 | 3 001 259 | ( 573 528 ) | 2 833 345 | 2 176 531 | 7 960 245 |
Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
Za okres
w tys. zł | 2023 (przekształcony) | 2022 (przekształcony)
------- | -------- | --------
A. DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA | |
I. Zysk netto | 2 256 348 | 1 545 680
II. Korekty | ( 3 113 373 ) | ( 9 039 115 )
Bieżący i odroczony podatek dochodowy ujęty w wyniku finansowym | 14 | 604 275 | 449 008
Amortyzacja | 12 | 111 035 | 103 016
Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych | 13 | 27 378 | 93 961
Wynik z tytułu rezerw, w tym na zobowiązania warunkowe | 9 | 130 | 29 095
Wynik z tytułu odsetek | 5 | ( 3 278 718 ) | ( 2 740 873 )
Przychody z tytułu dywidend | 7 | ( 11 410 ) | ( 11 089 )
Wynik ze sprzedaży aktywów trwałych | | 123 | ( 2 869 )
Wynik z tytułu niezrealizowanych różnic kursowych | | ( 534 225 ) | 19 807
Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | | ( 35 351 ) | ( 10 886 )
Inne korekty | 35 | 520 | 29 295
Zmiana stanu należności od banków | 18 | ( 14 344 246 ) | ( 25 680 )
Zmiana stanu należności od klientów | 22 | 1 531 878 | ( 309 691 )
Zmiana stanu dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 20 | 9 082 491 | ( 16 769 855 )
Zmiana stanu aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu | 19 | 2 127 253 | 2 948 243
Zmiana stanu aktywów z tytułu pochodnych instrumentów zabezpieczających | 37 | ( 6 108 ) | 118 667
Zmiana stanu innych aktywów | 27 | 10 076 | 37 861
Zmiana stanu aktywów trwałych przeznaczonych do zbycia | 28 | ( 9 266 ) | -
Zmiana stanu zobowiązań wobec banków | 29 | ( 1 395 011 ) | 1 384 681
Zmiana stanu zobowiązań wobec klientów | 30 | 4 459 471 | 6 943 124
Zmiana stanu zobowiązań przeznaczonych do obrotu | 19 | ( 1 373 896 ) | ( 1 692 383 )
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu pochodnych instrumentów zabezpieczających | 37 | 85 952 | 6 917
Zmiana stanu innych zobowiązań | 32 | ( 209 724 ) | 360 536
Odsetki otrzymane | 3 | 772 560 | 3 071 922
Odsetki zapłacone | | ( 1 109 193 ) | ( 504 181 )
Podatek dochodowy zapłacony | | ( 381 346 ) | ( 111 709 )
III. Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej | 1 424 996 | ( 5 037 403 )
B. DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA | |
Wpływy | | 11 942 | 29 624
Zbycie rzeczowych aktywów trwałych | 23 | 526 | 7 048
Zbycie udziałów kapitałowych | 21 | - | 2 058
Zbycie aktywów trwałych przeznaczonych do zbycia | | - | 9 783
Dywidendy otrzymane | | 11 404 | 10 735
Inne wpływy związane z działalnością inwestycyjną | 12 | - | -
Wydatki | | ( 209 575 ) | ( 142 786 )
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych | 23 | ( 121 129 ) | ( 59 107 )
Nabycie wartości niematerialnych | 24 | ( 88 446 ) | ( 83 679 )
Przepływy netto związane z działalnością inwestycyjną | | ( 197 633 ) | ( 113 162 )
C. DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA | |
Wpływy | | - | -
Wydatki | | ( 1 187 801 ) | ( 726 286 )
Dywidendy wypłacone | | ( 1 175 937 ) | ( 714 708 )
Wydatki z tytułu opłat leasingowych | | ( 11 864 ) | ( 11 578 )
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej | | ( 1 187 801 ) | ( 726 286 )
D. Różnice kursowe z przeliczenia środków pieniężnych | 530 976 | ( 18 711 )
E. Zwiększenie/(zmniejszenie) środków pieniężnych netto | 570 538 | ( 5 895 562 )
F. Środki pieniężne na początek okresu | 671 335 | 6 566 897
G. Środki pieniężne na koniec okresu | 1 241 873 | 671 335
Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
Bank Handlowy w Warszawie S.A . („Jednostka dominująca”, „Bank”) ma siedzibę w Polsce przy ul. Senatorskiej 16, 00-923 Warszawa.# Bank Handlowy w Warszawie S.A.
Bank został powołany aktem założycielskim z dnia 13 kwietnia 1870 roku i jest zarejestrowany w Rejestrze Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy, pod numerem KRS: 0000001538. Bank działa jako Spółka akcyjna. W okresie sprawozdawczym nazwa podmiotu nie uległa zmianie. Jednostce dominującej numer statystyczny numer identyfikacyjny REGON 000013037 oraz numer identyfikacji podatkowej NIP 526-030-02-91. Czas trwania Jednostki dominującej oraz jednostek wchodzących w skład Grupy jest nieoznaczony. Kapitał zakładowy Banku wynosi 522 638 400 zł i podzielony jest na 130 659 600 akcji zwykłych na okaziciela, o wartości nominalnej 4,00 zł każda. Akcje Banku są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Bank jest członkiem Citigroup Inc. będącym jednostką dominującą najwyższego szczebla.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku jednostką dominującą dla Banku jest Citibank Europe PLC z siedzibą w Irlandii. Do dnia 15 listopada 2023 roku jednostką dominującą dla Banku był Citibank Overseas Investment Corporation z siedzibą w New Castle, USA. W dniu 15 listopada 2023 roku nastąpiła zmiana w akcjonariacie Banku w wyniku przeniesienia przez Citibank Overseas Investment Corporation 97.994.700 akcji Banku , stanowiących 75% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy Banku i 75% ogólnej liczby akcji w kapitale zakładowym Banku , na rzecz Citibank Europe PLC. Zmiana większościowego akcjonariusza Banku została przeprowadzona wewnątrz grupy Citi, aby wypełnić ustawowy obowiązek posiadania przez banki krajowe, należące do grupy z państwa trzeciego, tj. spoza Unii Europejskiej, w przypadku Banku – Stanów Zjednoczonych, pośredniej unijnej jednostki dominującej z siedzibą na terenie Unii Europejskiej. Transakcja wynikała z obowiązków określonych w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/878 z dnia 20 maja 2019 r. zmieniającej dyrektywę 2013/36/UE w odniesieniu do podmiotów zwolnionych, finansowych spółek holdingowych, finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej, wynagrodzeń, środków i uprawnień nadzorczych oraz środków ochrony kapitału (tzw. Dyrektywa CRD V) i w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe.
Bank jest uniwersalnym bankiem komercyjnym, oferującym szeroki zakres usług bankowych dla osób fizycznych i prawnych , zaś za pośrednictwem Departamentu Maklerskiego świadczy usługi maklerskie dla klientów indywidualnych i instytucjonalnych. Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. obejmuje dane Banku - Jednostki dominującej oraz jednostek od niego zależnych (razem zwanych dalej Grupą).
W skład Grupy wchodzi Bank oraz następujące jednostki zależne:
| Nazwa jednostki | Siedziba | Udział w kapitale/w głosach na WZ w % |
|---|---|---|
| 31.12.2023 | ||
| Jednostki konsolidowane metodą pełną | ||
| Handlowy Financial Services Sp. z o.o. ( dawniej Dom Maklerski Banku Handlowego S.A.)* | Warszawa | 100,00 |
| Handlowy-Leasing Sp. z o.o. ( poza pośrednimi powiązaniami poprzez Handlowy- Inwestycje Sp. z o.o. gdzie udział w kapitale wynosi 2,53%) | Warszawa | 97,47 |
| Handlowy Investments S.A. | Luksemburg | 100,00 |
| Handlowy-Inwestycje Sp. z o.o. | Warszawa | 100,00 |
*W 2022 roku Bank zawarł z Domem Maklerskim Banku Handlowego („DMBH”) ”Umowę przeniesienia przedsiębiorstwa”, na podstawie której w dniu 1 sierpnia 2022 roku przedsiębiorstwo DMBH zostało przeniesione do Banku. W dniu 7 kwietnia 2023 roku Sąd Rejestrowy dokonał wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego przekształcenia spółki Dom Maklerski Banku Handlowego S.A. Po dokonanym przekształceniu spółka nosi nazwę HANDLOWY FINANCIAL SERVICES Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.
Struktura Grupy Kapitałowej Banku w 2023 roku nie uległa zmianie w porównaniu do końca 2022 roku.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
| Nazwa jednostki | Siedziba | Przedmiot przedsiębiorstwa | Charakter powiązania kapitałowego | Udział w kapitale (w %*) | Aktywa | Zobowią- zania | Kapitał | Przychody | Zysk/ Strata |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| HANDLOWY–LEASING Sp. z o.o | Warszawa | Działalność leasingowa | Jednostka zależna | 97,47 | 21 662 691 | 20 971 997 | 574 | ||
| HANDLOWY FINANCIAL SERVICES Sp. z o.o. ( dawniej Dom Maklerski Banku Handlowego S.A.) | Warszawa | Działalność maklerska | Jednostka zależna | 100 | 118 440 913 | 117 527 5 | 880 | 3 573 | |
| HANDLOWY INVESTMENTS S.A. | Luksemburg | Działalność inwestycyjna | Jednostka zależna | 100 | 4 331 21 | 4 311 821 | 279 | ||
| HANDLOWY – INWESTYCJE Sp. z o.o. 1/ . | Warszawa | Działalność inwestycyjna | Jednostka zależna | 100 | 10 821 68 | 10 753 485 | 293 |
Dane w tys. zł
*Udział bezpośredni.
Objaśnienie zależności pośrednich:
1/ Pośrednie powiązania poprzez Handlowy-Inwestycje Sp. z o.o.
| Nazwa jednostki | Siedziba | Przedmiot przedsiębiorstwa | Charakter powiązania kapitałowego | Udział w kapitale (w %) | Wartość bilansowa udziałów/akcji | Aktywa | Zobowią- zania | Kapitał | Przychody | Zysk/ Strata |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| HANDLOWY–LEASING Sp. z o.o. | Warszawa | Działalność leasingowa | Jednostka zależna | 2,53 | 414 | 21 662 691 | 20 971 997 | 574 |
Dane w tys. zł
Przedstawione powyżej dane finansowe jednostek zależnych pochodzą z niezbadanych sprawozdań finansowych tych jednostek, przygotowanych na dzień 31.12.2023, za wyjątkiem sprawozdania finansowego spółki Handlowy Investments S.A., które zostało sporządzone na dzień 29.02.2024.
| Nazwa jednostki | Siedziba | Przedmiot przedsiębiorstwa | Charakter powiązania kapitałowego | Udział w kapitale (w %*) | Aktywa | Zobowią- zania | Kapitał | Przychody | Zysk/ Strata |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| HANDLOWY–LEASING Sp. z o.o | Warszawa | Działalność leasingowa | Jednostka zależna | 97,47 | 21 378 690 | 20 688 697 | 292 | ||
| DOM MAKLERSKI BANKU HANDLOWEGO S.A (obecnie Handlowy Financial Services Sp. z o.o.) | Warszawa | Działalność maklerska | Jednostka zależna | 100 | 119 220 1 934 | 117 286 48 | 399 | 3 333 | |
| HANDLOWY INVESTMENTS S.A. | Luksemburg | Działalność inwestycyjna | Jednostka zależna | 100 | 4 383 35 | 4 348 109 | (120) | ||
| HANDLOWY – INWESTYCJE Sp. z o.o. 1/ . | Warszawa | Działalność maklerska | Jednostka zależna | 100 | 10 566 94 | 10 472 208 | 12 |
Dane w tys. zł
*Udział bezpośredni.
Objaśnienie zależności pośrednich:
1/ Pośrednie powiązania poprzez Handlowy-Inwestycje Sp. z o.o.
| Nazwa jednostki | Siedziba | Przedmiot przedsiębiorstwa | Charakter powiązania kapitałowego | Udział w kapitale (w %) | Wartość bilansowa udziałów/akcji | Aktywa | Zobowią- zania | Kapitał | Przychody | Zysk/ Strata |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| HANDLOWY–LEASING Sp. z o.o. | Warszawa | Działalność leasingowa | Jednostka zależna | 2,53 | 414 | 21 378 690 | 20 688 697 | 292 |
Dane w tys. zł
Przedstawione powyżej dane finansowe jednostek zależnych pochodzą z niezbadanych sprawozdań finansowych tych jednostek, przygotowanych na dzień 31.12.2023, za wyjątkiem sprawozdania finansowego spółki Handlowy Investments S.A., które zostało sporządzone na dzień 28.02.2023.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy zostało sporządzone zgodnie z wymogami Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej („MSSF”), które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską („MSSF EU”), a w zakresie nieregulowanym powyższymi standardami zgodnie z wymogami ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 120 z późn. zm.) i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi, jak również wymogami odnoszącymi się do emitentów papierów wartościowych dopuszczonych lub ubiegających się o dopuszczenie do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych.
Sprawozdanie finansowe Grupy zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę w okresie co najmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego. Na dzień podpisania niniejszego sprawozdania finansowego Zarząd Banku nie stwierdza istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenie dla możliwości kontynuacji działalności przez Grupę w okresie co najmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia przez Bank dotychczasowej działalności.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Banku do publikacji 19 marca 2024 roku. Ostateczne zatwierdzenie sprawozdania finansowego nastąpi przez Walne Zgromadzenie Banku.
Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Banku do publikacji 19 marca 2024 roku. Ostateczne zatwierdzenie sprawozdania finansowego nastąpi przez Walne Zgromadzenie Banku.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje rok zakończony 31 grudnia 2023 oraz zawiera dane porównawcze za rok zakończony 31 grudnia 2022. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w złotych polskich (waluta prezentacji) w zaokrągleniu do tysiąca złotych.
W sprawozdaniu zastosowano koncepcję wartości godziwej dla aktywów finansowych i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym instrumentów pochodnych i inwestycji kapitałowych (akcje i udziały mniejszościowe) oraz aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody. Pozostałe składniki aktywów finansowych wykazywane są w wartości zamortyzowanego kosztu pomniejszonej o odpisy na oczekiwane straty kredytowe. Pozostałe zobowiązania finansowe wykazywane są w wartości zamortyzowanego kosztu.
Sporządzenie rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy zgodnie z MSSF wymaga od kierownictwa dokonania pewnych szacunków oraz przyjęcia związanych z nimi założeń, które mają wpływ na kwoty prezentowane w sprawozdaniu finansowym.# Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny
Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu niniejszego rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego stosowane były przez Grupę we wszystkich prezentowanych latach w sposób ciągły. Szacunki i związane z nimi założenia dokonywane są w oparciu o dostępne dane historyczne oraz szereg innych czynników, które w danych warunkach uznane zostaną za właściwe i które stanowią podstawę do dokonania szacunków odnośnie wartości bilansowych aktywów i zobowiązań, których wartości nie można określić w sposób jednoznaczny na podstawie innych źródeł. Rzeczywiste wartości mogą się jednak różnić od wartości szacunkowych. Szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącym przeglądom. Korekty szacunków ujmowane są w okresie, w którym dokonano zmiany szacunku, jeżeli korekta dotyczy tylko tego okresu lub w okresie, w którym dokonano zmiany i okresach przyszłych, jeżeli korekta wpływa zarówno na bieżący, jak i przyszłe okresy.
Najistotniejsze szacunki dokonane za okres dwunastu miesięcy, zakończony 31 grudnia 2023 roku dotyczą:
* oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych (Nota 3),
* wyceny według wartości godziwej instrumentów pochodnych (Nota 19),
* utraty wartości firmy (Nota 25),
* rezerw (w tym z tytułu spraw spornych, Nota 40),
* świadczeń pracowniczych (Nota 47).
Znaczące zasady rachunkowości zastosowane przy sporządzeniu niniejszego sprawozdania finansowego zaprezentowano w poszczególnych notach do niniejszego sprawozdania finansowego oraz poniżej.
| Numer noty zawierającej opis zasad rachunkowości | |
|---|---|
| 5 | Wynik z tytułu odsetek |
| 6 | Wynik z tytułu opłat i prowizji |
| 7 | Przychody z tytułu dywidend |
| 2.1 | Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji |
| 2.1 | Wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody |
| 2.1 | Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat |
| 37 | Wynik na rachunkowości zabezpieczeń |
| 3 | Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe |
| Numer noty zawierającej opis zasad rachunkowości | |
|---|---|
| 2.1 | Należności od banków |
| 2.1 | Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu |
| 2.1 | Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody |
| 2.1 | Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat |
| 2.1 | Należności od klientów |
| 23 | Rzeczowe aktywa trwałe |
| 24 | Wartości niematerialne |
| 26 | Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego |
| 28 | Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia |
| 2.1 | Zobowiązania wobec banków |
| 2.1 | Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu |
| 37 | Pochodne instrumenty zabezpieczające |
| 2.1 | Zobowiązania wobec klientów |
| 31 | Rezerwy |
| 32 | Inne zobowiązania |
Standardy i interpretacje zatwierdzone lecz jeszcze nieobowiązujące na dzień 31 grudnia 2023 roku, które mogą mieć wpływ na sprawozdanie finansowe Grupy to:
Wyżej wymienione zmiany nie będą miały istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku.
Wyżej wymienione zmiany nie będą miały istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe.
Wymienione powyżej zmiany nie wpływają istotnie na sprawozdanie finansowe.
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 Grupa dokonała zmiany w sposobie prezentacji środków pieniężnych w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Należności od banków służące zaspokajaniu krótkoterminowych zobowiązań, dotychczas prezentowane w pozycji „Należności od banków”, zostały zaprezentowane w pozycji „Środki pieniężne i ich ekwiwalenty” (poprzednia nazwa pozycji „ Kasa, operacje z Bankiem Centralnym”). Zmiany te wynikają z dostosowania prezentacji do stanowiska Komitetu Interpretacyjnego MSSF oraz wymogów MSR 7 „Sprawozdanie z przepływów pieniężnych”.
Wskazane powyżej zmiany zasad rachunkowości spowodowały konieczność przekształcenia danych porównawczych, natomiast nie miały one wpływu na poziom sumy bilansowej.
Wpływ na dane porównawcze skonsolidowanego sprawozdania sytuacji finansowej przedstawiają poniższe tabele:
| Dane na 31.12.2022 przed przekształceniem | Zmiana prezentacji | Dane na 31.12.2022 po przekształceniu | |
|---|---|---|---|
| Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych (poprzednia nazwa pozycji „Kasa, operacje z Bankiem Centralnym”) | 595 969 | 75 220 | 671 189 |
| Należności od banków | 1 043 968 | (75 220) | 968 748 |
| Dane na 01.01.2022 przed przekształceniem | Zmiana prezentacji | Dane na 01.01.2022 po przekształceniu | |
|---|---|---|---|
| Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych (poprzednia nazwa pozycji „Kasa, operacje z Bankiem Centralnym”) | 6 526 743 | 40 091 | 6 566 834 |
| Należności od banków | 967 663 | (40 091) | 927 572 |
Wpływ na dane porównawcze skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych przedstawia poniższa tabela:
| Dane na 31.12.2022 przed przekształceniem | Zmiana prezentacji | Dane na 31.12.2022 po przekształceniu | |
|---|---|---|---|
| II. Korekty | (9 051 333) | 12 219 | (9 039 115) |
| Zmiana stanu należności od banków | (37 898) | 12 219 | (25 680) |
| III. Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej | (5 049 621) | 12 219 | (5 037 403) |
| E. Zwiększenie/(zmniejszenie) środków pieniężnych netto | (5 907 780) | 12 219 | (5 895 562) |
| F. Środki pieniężne na początek okresu | 6 566 557 | 340 | 6 566 897 |
| G. Środki pieniężne na koniec okresu | 658 777 | 12 559 | 671 335 |
Dane porównawcze w dalszej części sprawozdania zostały odpowiednio przekształcone.
Jednostki zależne to wszelkie jednostki kontrolowane przez Grupę. Grupa sprawuje kontrolę nad jednostką wówczas, gdy posiada władzę nad tą jednostką, jest narażona lub ma prawo do zmiennych zwrotów ze swojego zaangażowania w tę jednostkę oraz ma możliwość wywierania wpływu na te zwroty poprzez sprawowanie władzy nad tą jednostką. Przejęcie jednostek zależnych przez Grupę rozlicza się metodą nabycia. Koszt przejęcia ustala się jako wartość godziwą przekazanych aktywów, wyemitowanych instrumentów kapitałowych oraz zobowiązań zaciągniętych lub przejętych na dzień wymiany.# Możliwe do zidentyfikowania aktywa nabyte oraz zobowiązania, w tym warunkowe przejęte w ramach połączenia jednostek gospodarczych, wycenia się początkowo według ich wartości godziwej na dzień przejęcia, niezależnie od wielkości ewentualnych udziałów niekontrolujących. Nadwyżkę kosztu przejęcia nad wartością godziwą udziału Grupy w możliwych do zidentyfikowania przejętych aktywach netto ujmuje się jako wartość firmy. Jeżeli koszt przejęcia jest niższy od wartości godziwej aktywów netto przejętej jednostki zależnej, różnicę ujmuje się bezpośrednio w rachunku zysków i strat. Transakcje i rozrachunki na transakcjach pomiędzy spółkami z Grupy są eliminowane. Eliminacji podlegają również istotne niezrealizowane zyski i straty na transakcjach pomiędzy spółkami z Grupy. Zasady rachunkowości stosowane przez jednostki zależne zostały ujednolicone w procesie przygotowania skonsolidowanego sprawozdania finansowego tam, gdzie było to konieczne, dla zapewnienia zgodności we wszystkich istotnych obszarach z zasadami rachunkowości stosowanymi przez Grupę.
Wartości prezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym prezentowane są w złotych polskich, które są walutą funkcjonalną i walutą prezentacji Grupy. Pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej i zobowiązania warunkowe udzielone i otrzymane wyrażone w walutach obcych przelicza się na złote polskie według kursu średniego ustalonego dla danej waluty przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego („NBP”) na dzień sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej. Transakcje wyrażone w walutach obcych przy początkowym ujęciu przelicza się na walutę funkcjonalną (złoty polski) według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Różnice kursowe wynikające z rewaluacji walutowych pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej oraz rozliczenia transakcji walutowych zaliczane są do wyniku z pozycji wymiany, w ramach wyniku na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji. Kursy podstawowych walut zastosowane przy sporządzaniu niniejszego sprawozdania finansowego są następujące:
w zł | 31 grudnia 2023 r. | 31 grudnia 2022 r.
------- | -------- | --------
1 USD | 3,9350 | 4,4018
1 CHF | 4,6828 | 4,7679
1 EUR | 4,3480 | 4,6899
Grupa klasyfikuje instrumenty finansowe do następujących kategorii:
* aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat,
* aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
* aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody,
* zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat,
* zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
Klasyfikacja do powyższych kategorii dokonywana jest w dacie początkowego ujęcia biorąc pod uwagę dwa kryteria:
1) ocenę modelu biznesowego w zakresie zarządzania danym składnikiem aktywów, który decyduje o tym, czy przepływy pieniężne będą pochodzić z uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, ze sprzedaży aktywów finansowych, czy z obu tych źródeł oraz
2) charakterystykę umownych przepływów pieniężnych dla danego składnika aktywów finansowych, którą ocenia się stosując tzw. test SPPI (solely payment of principal and interest), w ramach którego ustala się, czy umowne przepływy pieniężne są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty. Uznaje się, że test ten jest zdany jeśli ww. przepływy stanowią wynagrodzenie za wartość pieniądza w czasie, ryzyko kredytowe, inne podstawowe rodzaje ryzyka związane z udzielaniem kredytów (np. ryzyko płynności), koszty (np. koszty administracyjne) związane z utrzymywaniem składnika aktywów finansowych przez określony okres czasu oraz marżę zysku.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
17
W ramach oceny modelu biznesowego Grupa bierze pod uwagę specyfikę całego portfela, w którym znajduje się dany składnik aktywów. Informacje uwzględniane w ramach tej oceny obejmują:
* specyfikę i cel istnienia danego modelu biznesowego, cel generowania aktywów,
* sposób oceny wyników funkcjonowania danego portfela i wskaźniki jego efektywności, a także raportowanie na odpowiednich szczeblach zarządczych,
* ryzyka właściwe dla danego portfela i jak są zarządzane,
* zdarzenia sprzedaży aktywów finansowych.
Portfel należności od klientów jest zarządzany w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy. Sprzedaże z tego portfela dotyczą co do zasady należności ze zidentyfikowaną utratą wartości. W obszarze funkcji skarbowych Grupy w odniesieniu do papierów wartościowych istnieje model:
* którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych, ponieważ sprzedaż może być realizowana według aktualnych potrzeb biznesowych, instrumenty mogą również pozostawać w portfelu do terminu zapadalności, oraz
* aktywów przeznaczonych do obrotu.
Kategoria obejmuje:
1) aktywa, które nie zostały zaklasyfikowane jako wyceniane w zamortyzowanym koszcie ani jako wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody oraz
2) aktywa finansowe przeznaczone w momencie ich początkowego ujęcia do wyceny według wartości godziwej z zyskami lub stratami ujmowanymi w rachunku zysków i strat, jeśli w ten sposób Grupa eliminuje lub znacząco zmniejsza niespójność wyceny lub ujęcia (określaną czasami jako „niedopasowanie księgowe”), jaka w przeciwnym razie powstałaby na skutek wyceny aktywów lub zobowiązań bądź ujęcia związanych z nimi zysków lub strat według różnych zasad oraz
3) akcje i udziały mniejszościowe
Składnik aktywów zalicza się do tej kategorii w szczególności, gdy jest przeznaczony do obrotu (model aktywów przeznaczonych do obrotu), tzn. jeżeli: został nabyty głównie w celu sprzedaży w bliskim terminie; w momencie początkowego ujęcia stanowi część portfela określonych instrumentów finansowych, którymi zarządza się łącznie i dla których istnieją dowody bieżącego faktycznego trybu generowania krótkoterminowych zysków; lub jest instrumentem pochodnym. Akcje i udziały mniejszościowe, w tym akcje nabyte w ramach działalności maklerskiej wyceniane są w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Akcje i udziały mniejszościowe z tytułu wybranych zaangażowań strategicznych w tzw. spółkach infrastrukturalnych prowadzących działalność na rzecz sektora finansowego przedstawione są w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako „Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat”.
Składnik aktywów finansowych wycenia się w zamortyzowanym koszcie, jeśli spełnione są łącznie obydwa warunki:
a) składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest utrzymywanie aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy,
b) warunki umowy dotyczące składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.
Do kategorii tej zaliczane są w szczególności należności kredytowe , fundusze gwarancyjne i lokaty stanowiące zabezpieczenie, skupione wierzytelności oraz dłużne papiery wartościowe nienotowane na aktywnym rynku, a także lokaty zdeponowane na rynku międzybankowym i transakcje reverse repo.
Aktywa udzielone lub nabyte ze zidentyfikowaną utratą wartości w momencie początkowego ujęcia mogą powstać w sytuacji, gdyby Grupa udzieliła lub nabyła ekspozycje ze zidentyfikowaną utratą wartości w momencie początkowego ujęcia lub dla ekspozycji ze zidentyfikowaną utratą wartości, dla której wystąpiło kryterium wyłączenia z bilansu (istotna modyfikacja). Aktywa POCI Grupa ujmuje w wartości godziwej w momencie początkowego ujęcia, a następnie wg zamortyzowanego kosztu z uwzględnieniem stopy efektywnej, skorygowanej o oczekiwane straty kredytowe, natomiast oczekiwane straty kredytowe ujmowane są w odniesieniu do całego okresu życia tych instrumentów (life-time).
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
18
Składnik aktywów finansowych jest wyceniany w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki:
a) składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych; oraz
b) warunki umowy dotyczące składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.
Do kategorii tej Grupa klasyfikuje wybrane dłużne papiery wartościowe. W sprawozdaniu z przepływów pieniężnych korekta z tytułu zmiany stanu dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody ujęte są w przepływach z działalności operacyjnej.# Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu)
Kategoria ta obejmuje instrumenty pochodne będące zobowiązaniami, które nie są ujmowane jako instrumenty zabezpieczające oraz zobowiązania z tytułu tzw. „krótkiej sprzedaży”.
Do kategorii tej zaklasyfikowane są przede wszystkim depozyty klientowskie, a także zobowiązania do odkupu określonych papierów wartościowych w ramach transakcji repo.
Transakcje zakupu i sprzedaży aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (z wyłączeniem instrumentów pochodnych) oraz transakcje zakupu i sprzedaży aktywów finansowych klasyfikowanych jako aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody ujmuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej i wyłącza z ksiąg na dzień rozliczenia transakcji, tj. dzień, w którym Grupa odpowiednio otrzymuje lub przekazuje prawo własności do składnika aktywów. Prawa i obowiązki z tytułu zawartej transakcji w okresie pomiędzy datą zawarcia i datą rozliczenia transakcji wyceniane są do wartości godziwej. Pożyczki i inne należności wykazywane są w momencie uruchomienia środków na rzecz kredytobiorcy. Aktywa finansowe wyłącza się z sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy prawa do uzyskania przepływów pieniężnych z ich tytułu wygasły lub zostały przeniesione i Grupa dokonała przeniesienia zasadniczo całego ryzyka i wszystkich pożytków z tytułu ich własności. Zobowiązania finansowe są wyłączane ze sprawozdania z sytuacji finansowej wtedy i tylko wtedy, gdy zobowiązanie wygasło, tj. kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Grupa stosuje następujące kryteria, które traktowane są jako istotne modyfikacje i których wystąpienie skutkuje wyłączeniem składnika aktywów finansowych z bilansu i koniecznością jego ponownego ujęcia zgodnie z właściwą klasyfikacją:
Na moment wyłączenia składnika aktywów z bilansu, niezamortyzowana część prowizji ujmowana jest w całości w przychodzie odsetkowym. Nowo pobrana prowizja rozliczana jest w czasie metodą efektywnej stopy procentowej.
Jeśli następuje zmiana przepływów pieniężnych, która nie skutkuje wyłączeniem składnika aktywów finansowych z bilansu dla aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie i posiadających harmonogram spłaty (nieistotna modyfikacja), wynikająca z aneksu do umowy, Grupa dokonuje ponownego obliczenia wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych i ujmuje zysk lub stratę z tytułu modyfikacji w rachunku zysków i strat. Wartość bilansową brutto takiego składnika aktywów finansowych oblicza się jako wartość bieżącą renegocjowanych lub zmodyfikowanych przepływów pieniężnych wynikających z umowy, dyskontowanych według pierwotnej efektywnej stopy procentowej składnika aktywów finansowych (lub efektywnej stopy procentowej skorygowanej o ryzyko kredytowe w przypadku zakupionych lub utworzonych składników aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe). Wszelkie poniesione koszty i opłaty związane z modyfikacją korygują wartość bilansową zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych i są amortyzowane w okresie pozostającym do daty wymagalności zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych.
Pochodne instrumenty finansowe wykazywane są w wartości godziwej począwszy od dnia zawarcia transakcji, natomiast wyłączane są z ksiąg w dacie rozliczenia.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 19
W momencie początkowego ujęcia składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w wartości godziwej, powiększonej w przypadku składnika aktywów lub zobowiązania finansowego nieklasyfikowanych jako wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat o istotne koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego.
Po początkowym ujęciu Grupa wycenia aktywa finansowe:
Zobowiązania finansowe:
Zyski lub straty wynikające ze zmiany wartości godziwej składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego niestanowiących części powiązania zabezpieczającego, ujmuje się w następujący sposób:
Odpisy aktualizujące z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, przychody odsetkowe oraz różnice kursowe dotyczące pieniężnych aktywów i zobowiązań, ujmuje się w rachunku zysków i strat. W momencie usunięcia składnika aktywów finansowych z bilansu, skumulowane zyski i straty uprzednio ujęte w kapitale własnym, ujmuje się w rachunku zysków i strat.
Wartość godziwą instrumentów pochodnych ustala się w oparciu o notowania instrumentów na aktywnych rynkach, w oparciu o ceny niedawno zawartych transakcji oraz w oparciu o techniki wyceny, w tym modele bazujące na zdyskontowanych przepływach pieniężnych oraz modele wyceny opcji, w zależności od tego, który ze sposobów jest w danym przypadku właściwy. Instrumenty pochodne, które nie zostały desygnowane jako instrumenty zabezpieczające zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń, klasyfikowane są jako aktywa lub zobowiązania przeznaczone do obrotu i wyceniane są w wartości godziwej. Wbudowane instrumenty pochodne w umowach zasadniczych stanowiących zobowiązania finansowe traktuje się jako oddzielne instrumenty pochodne, jeśli ryzyka z nimi związane oraz ich charakterystyka nie są ściśle powiązane z ryzykami i charakterystyką zasadniczego kontraktu oraz kontrakt zasadniczy nie jest wyceniany w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.
Dla aktywów wycenianych w zamortyzowanym koszcie oraz zobowiązań warunkowych Grupa dokonuje odpisów na oczekiwane straty kredytowe, według opracowanych, wewnętrznych zasad i metodyk kalkulacji odpisów. Dokonywane są one w ujęciu zagregowanym dla każdego z 3 etapów:
Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych. Składnik aktywa finansowego lub grupa aktywów finansowych utraciły wartość wyłącznie, gdy istnieją obiektywne dowody utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów (zdarzenie powodujące stratę), a zdarzenie (lub zdarzenia) powodujące stratę ma wpływ na oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne wynikające ze składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe. Do obiektywnych dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów zalicza się uzyskane przez Grupę informacje dotyczące zdarzeń, które wymienione są w dalszej części raportu w Nocie 3 „Zarządzanie ryzykiem”. Klasyfikacja ekspozycji do Etapu 1 lub 2 jest uzależniona od tego, czy wystąpi istotny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia. Przypisanie ekspozycji do Etapu odbywa się, w zależności od sposobu zarządzania klientem (indywidualne vs. grupowe), przy uwzględnieniu szerokiego zakresu informacji pozyskiwanych w ramach standardowych procesów zarządzania ryzykiem (w tym procesu Wczesnego Ostrzegania), dotyczących zarówno bieżących, jak i przyszłych zdarzeń, w tym czynników makroekonomicznych oraz liczby dni zaległości.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 20
Metodologia i założenia wykorzystywane przy ustalaniu poziomu odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na należności są regularnie przeglądane i uaktualniane w razie potrzeby.Dodatkowo, Grupa dokonuje testowania wstecznego (w oparciu o dane historyczne) w celu porównania wartości rzeczywiście poniesionych strat z szacunkami w zakresie oczekiwanych strat kredytowych. Odpisy na oczekiwane straty kredytowe liczone są w oparciu o modele statystyczne dla grup aktywów łączonych w portfele o wspólnych cechach ryzyka kredytowego. W celu wyliczenia kosztu oczekiwanych strat kredytowych dla aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie, jak również aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, Grupa wykorzystuje wewnętrzną metodykę, definiującą parametry prawdopodobieństwa wystąpienia niewykonania zobowiązania (parametr PD), wartość straty w momencie niewykonania zobowiązania (parametr LGD) oraz wartość ekspozycji kredytowej w momencie niewykonania zobowiązania (parametr EAD). W przypadku ekspozycji korporacyjnych, które zostały w pełni objęte odpisem aktualizującym, w stosunku co, do których proces windykacji trwa minimum 3 lata i nie doprowadził do całkowitej spłaty zadłużenia oraz nie ma uzasadnionych perspektyw na odzyskanie w całości lub części przepływów pieniężnych wynikających z umowy, związanych z danym składnikiem aktywów finansowych, Bank na podstawie decyzji dokonuje spisania ekspozycji w ciężar odpisów z tytułu utraty wartości. Bank ujmuje takie ekspozycje wraz z odpowiadającym im odpisem aktualizującym w ewidencji pozabilansowej. W przypadku odzyskania uprzednio spisanej kwoty, przychody z tego tytułu prezentowane są w pozycji „Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerwy na zobowiązania warunkowe”. W przypadku, gdy kredyty spełnią jeden z poniższych warunków: - Bank nie spodziewa się przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu tych kredytów oraz na podstawie przepisów podatkowych spełnione zostały warunki niezbędne do zaliczenia wierzytelności odpisywanej jako nieściągalna do kosztów uzyskania przychodu lub - które zostały bezwarunkowo umorzone na mocy umowy z klientem lub - należność uległa przedawnieniu. Bank, na podstawie decyzji, dokonuje: a) spisania należności z tytułu kredytu z ewidencji bilansowej lub b) w przypadku, gdy ekspozycja korporacyjna podlegała już wcześniej spisaniu do ewidencji pozabilansowej (zgodnie z warunkami opisanymi w paragrafie powyżej), usunięcia z tej ewidencji . Jeżeli wartość bieżąca szacowanych przepływów pieniężnych wzrośnie na skutek zdarzenia, które nastąpiło po wykazaniu utraty wartości, wówczas uprzednio dokonany odpis z tytułu utraty wartości jest odpowiednio odwracany przez rachunek zysków i strat. Odpisy na oczekiwane straty kredytowe na należności od banków i klientów, odpisy na oczekiwane straty kredytowe z papierów wartościowych i innych aktywów korygują wartość odpowiednich pozycji aktywów. Rezerwy na zobowiązania warunkowe wykazywane są w zobowiązaniach w pozycji „Rezerwy”. Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych zarówno dla aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie jak również aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, ujmowany jest w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerwy na zobowiązania warunkowe”. Grupa dokonuje podziału składników aktywów wycenianych w zamortyzowanym koszcie ze względu na podejście do zarządzania ryzykiem kredytowym danego zaangażowania na portfel aktywów indywidualnie istotnych oraz portfel aktywów indywidualnie nieistotnych (portfel grupowy). Poziom odpisów na oczekiwane straty kredytowe na należności uznane za indywidualnie istotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanek utraty wartości, obliczany jest jako różnica między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą przewidywanych do otrzymania przyszłych przepływów pieniężnych wynikających ze spodziewanych spłat przez kredytobiorcę z tytułu realizacji zabezpieczeń lub sprzedaży wierzytelności. Przyszłe przepływy dyskontowane są do wartości bieżącej efektywną stopą procentową instrumentu. Poziom odpisów na oczekiwane straty kredytowe na należności uznane za indywidualnie nieistotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanek utraty wartości, obliczany jest na bazie oceny portfelowej opartej o historyczne doświadczenia dotyczące strat ponoszonych z tytułu aktywów o podobnych cechach ryzyka. Ekspozycje restrukturyzowane (ang. forborne exposures) to ekspozycje, wobec których zostały zastosowane udogodnienia (ang. concession) ze względów ekonomicznych lub umownych (w zakresie warunków finansowych), wynikające z trudności finansowych kredytobiorcy, których to udogodnień w innym przypadku Bank by nie udzielił. Trudności finansowe dotyczą kredytobiorcy, który doświadcza lub prawdopodobnie doświadczy problemów z wywiązaniem się ze swoich zobowiązań finansowych. Proces nadawania ekspozycjom statusu „forborne” jest ściśle związany z procesem zarządzania ryzykiem kredytowym, w tym również z procesem rozpoznawania utraty wartości dla ekspozycji. W przypadku klientów instytucjonalnych Grupa rozszerzyła możliwość nadawania statusu "forborne" o ekspozycje bez utraty wartości. W związku z powyższym dla klientów instytucjonalnych, podobnie jak dla ekspozycji detalicznych, status "forborne" może dotyczyć zarówno ekspozycji z portfela z utratą wartości jak i z portfela bez utraty wartości. Grupa jako „forborne” bez utraty wartości traktuje ekspozycje, na których były przeprowadzone działania restrukturyzacyjne, natomiast zmiana warunków finansowania nie implikowała pogorszenia przyszłych strumieni płatności. Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 21 W przypadku przyznania przez Grupę kredytobiorcy udogodnienia, jeśli nie zmienia ono w znaczący sposób istotnych warunków oraz oczekiwanych przepływów pieniężnych z danego składnika aktywa finansowego, wówczas oczekiwane przyszłe przepływy z danego składnika aktywa finansowego, którego dotyczy udogodnienie, Grupa ujmuje w wycenie tego składnika aktywów, stosując pierwotną efektywną stopą procentową dla danego instrumentu. Jeśli udzielone udogodnienie w znaczący sposób zmienia istotne warunki lub oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne, wówczas taki składnik aktywów finansowych jest wyłączany z bilansu , i nowy składnik aktywów finansowych jest ujmowany w bilansie w wartości godziwej na dzień początkowego ujęcia. W przypadku należności wynikających z działalności innej niż podstawowa, Grupa przyjęła podejście polegające na tworzeniu odpisów na oczekiwane straty kredytowe w pełnej wysokości po przekroczeniu określonego progu przeterminowania płatności.
Ustalenie bilansowych wartości niektórych aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów wymaga oszacowania na datę bilansową wpływu niepewnych przyszłych zdarzeń na te pozycje. Szacunki i założenia podlegają ciągłej ocenie, oparte są o doświadczenia historyczne oraz inne czynniki, w tym oczekiwania co do przyszłych zdarzeń, które w danej sytuacji wydają się uzasadnione. Poniżej zaprezentowano najistotniejsze z nich, zastosowane przy sporządzaniu sprawozdania finansowego.
Wartość godziwą instrumentów finansowych nienotowanych na aktywnych rynkach ustala się, stosując techniki wyceny. Jeżeli do ustalenia wartości godziwej stosuje się techniki wyceny, metody te są okresowo oceniane i weryfikowane. Wszystkie modele są testowane i zatwierdzane przed użyciem. W miarę możliwości, w modelach wykorzystywane są wyłącznie dane możliwe do zaobserwowania, chociaż w pewnych obszarach kierownictwo jednostki musi korzystać z oszacowań. Zmiany założeń dotyczących szacowanych czynników mogą mieć wpływ na wykazywane wartości godziwe instrumentów finansowych.
Grupa stosuje następujące metody wyceny w stosunku do poszczególnych typów instrumentów pochodnych:
* do wyceny terminowych transakcji walutowych stosuje się model zdyskontowanych przepływów pieniężnych,
* do wyceny transakcji opcyjnych wykorzystywane są rynkowe modele wyceny opcji,
* do wyceny transakcji na stopy procentowe stosuje się model zdyskontowanych przepływów pieniężnych,
* do wyceny transakcji futures stosuje się bieżące notowania rynkowe.
Grupa do wyceny ryzyka kredytowego wykorzystuje kwotowania instrumentu wymiany ryzyka upadłości dłużnika (Credit Default Swap). Grupa różnicuje wycenę ryzyka kontrahenta ze względu na dostępność kwotowań kredytowych instrumentów pochodnych (CDS):
* ryzyko kredytowe kontrahentów, dla których istnieje aktywny rynek CDS: uznaje się, że kwotowania CDS odzwierciedlają rynkową wycenę ryzyka kredytowego,
* ryzyko kredytowe kontrahentów, dla których nie istnieje aktywny rynek CDS: na podstawie ratingu kredytowego (zewnętrznego lub wewnętrznego, jeżeli zewnętrzny nie jest dostępny) oraz sektora gospodarki, w którym klient działa, kontrahentowi przypisywana jest wartość indeksu CDS, która odzwierciedla rynkową wycenę ryzyka.
W przypadku wyceny własnego ryzyka kredytowego, Grupa stosuje metodę zdefiniowaną dla klientów, dla których nie ma aktywnego rynku CDS. Głównymi czynnikami wpływającymi na zmiany szacunków w zakresie ryzyka kontrahenta są: (i) zmiany wartości godziwej instrumentów pochodnych skorelowane między innymi z poziomem kursów walut oraz stóp procentowych, (ii) zmiany w zakresie kwotowań kredytowych instrumentów pochodnych (CDS) (iii) zmiany w zakresie ryzyka kredytowego kontrahentów (zmiana ratingów).
Metodyka szacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe opisana została powyżej w sekcji Odpisy na oczekiwane straty kredytowe.
Grupa corocznie przeprowadza obligatoryjne testy na utratę wartości firmy zgodnie z modelem opracowanym na podstawie wytycznych zawartych w MSR 36.# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
Metodyka szacowania i ujmowania rezerw opisana została w Nocie 31 oraz Nocie 40.
Rezerwy na przyszłe wypłaty z tytułu świadczeń pracowniczych, takie jak odprawy emerytalne i rentowe, podlegają okresowemu oszacowaniu aktuarialnemu przez niezależnego aktuariusza. Wysokość rezerw odpowiada wartości obecnej przyszłych długoterminowych zobowiązań Banku wobec pracowników według stanu zatrudnienia i płac na dzień sprawozdawczy i bazuje na szeregu założeń w obszarze statystyki kadrowej, w tym prawdopodobieństwa dotrwania danej osoby do wieku emerytalnego jako pracownika Banku, obejmującego rotację pracowników, ryzyko śmierci oraz ryzyko całkowitej niezdolności do pracy.
Grupa dokonuje analizy, oceny, aprobaty oraz zarządza wszystkimi rodzajami ryzyka związanymi z jej działalnością wynikającymi z przyjętej strategii biznesowej. Proces zarządzania ryzykiem jest realizowany we wszystkich jednostkach i na wszystkich poziomach organizacji i pokrywa między innymi: ryzyko kredytowe (włączając ryzyko kontrahenta, ryzyko rezydualne ograniczane przyjmowanymi zabezpieczeniami, i ryzyko koncentracji), ryzyko płynności, ryzyko rynkowe oraz ryzyko operacyjne. Głównym założeniem strategii zarządzania ryzykiem w Grupie jest podejmowanie wyważonego ryzyka przy zachowaniu zasad wspólnej odpowiedzialności. Koncepcja zarządzania ryzykiem w oparciu o wspólną odpowiedzialność zorganizowana jest na trzech niezależnych poziomach („trzech liniach obrony”):
W zakresie zarządzania ryzykiem Rada Nadzorcza Banku jest upoważniona do podejmowania uchwał w sprawie:
Ponadto, Rada Nadzorcza sprawuje nadzór nad zgodnością polityki Grupy w zakresie podejmowania ryzyka ze strategią i planem finansowym Grupy oraz realizuje obowiązki Rady wynikające z w/w strategii/regulacji lub innych zatwierdzonych przez Radę Nadzorczą dokumentów.
Zarząd Banku zatwierdza w drodze uchwał:
Zasady ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem w połączeniu z Apetytem na Ryzyko stanowią strategię zarządzania ryzykiem, w tym ryzykiem operacyjnym.
Zarząd Banku powołuje Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Zarządzania Ryzykiem, podlegającego bezpośrednio Prezesowi Zarządu, odpowiedzialnego za zarządzanie i kontrolę ryzyka kredytowego, rynkowego, operacyjnego, a w szczególności za:
Ponadto odpowiada za:
Procesy zarządzania ryzykiem są wdrażane w Grupie na podstawie pisemnych polityk i zasad dotyczących identyfikacji, pomiaru, ograniczania, kontroli, monitorowania i raportowania ryzyka, na które Grupa jest narażona, zatwierdzonych przez Zarząd, osoby upoważnione zgodnie z zasadami wydawania aktów normatywnych w Banku lub odpowiednio powołane Komitety.
W ramach systemu zarządzania ryzykiem w Grupie działają następujące Komitety:
Wiceprezes Zarządu Banku, pełniący jednocześnie funkcję Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Zarządzania Ryzykiem, przedstawia Zarządowi Banku do zatwierdzenia strukturę organizacyjną Sektora, która uwzględnia specyfikę zarządzania ryzykiem kredytowym, rynkowym, płynności i operacyjnym w poszczególnych segmentach klientów. Dla tego celu w ramach Sektora Zarządzania Ryzykiem zostały wyodrębnione jednostki organizacyjne odpowiedzialne za:
Menedżerowie z Sektora Zarządzania Ryzykiem i jednostek biznesowych są odpowiedzialni za ustalanie i wdrażanie polityki i praktyki zarządzania ryzykiem w odpowiednich jednostkach biznesowych, nadzór nad ryzykiem w tych jednostkach oraz reagowanie na potrzeby i problemy w nich występujące.
Zarządzanie ryzykiem w Grupie wspierane jest przez szereg systemów informatycznych w zakresie:
Grupa zarządza wszystkimi istotnymi rodzajami ryzyka, wynikającymi z realizacji przyjętej strategii biznesowej. W ramach procesu identyfikacji istotnych rodzajów ryzyka w 2023 roku Zarząd Banku uznał za istotne następujące rodzaje ryzyka:
Grupa monitoruje wszystkie powyższe rodzaje ryzyka. Z uwagi na charakterystykę portfela, w niniejszym rozdziale zostaną przedstawione zasady związane z procesem monitorowania ryzyka kredytowego (w tym ryzyka kontrahenta iza rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
24
koncentracji), operacyjnego, płynności, rynkowego w księdze handlowej i stopy procentowej księgi bankowej. Ryzyko kredytowe, obejmujące również ryzyko kredytowe kontrahenta, wynika z zaangażowania kredytowego lub związanego z zawieraniem i rozliczaniem niżej wymienionych transakcji, i jest to ewentualność wystąpienia strat finansowych w wyniku niedopełnienia zobowiązań finansowych lub umownych przez kredytobiorcę lub kontrahenta. Ryzyko kredytowe jest elementem wielu aspektów działalności Grupy, zwanych dalej produktami, takich, jak:
• kredyty i pożyczki,
• gwarancje i akredytywy,
• transakcje walutowe oraz na instrumentach pochodnych,
• transakcje na papierach wartościowych,
• finansowanie i obsługa rozliczeń, w tym handlowych (krajowych i zagranicznych),
• transakcje, w których Grupa występuje w charakterze pośrednika wobec klientów lub innych osób trzecich.
Zasady opisane w sekcji „Ryzyko kredytowe” niniejszego dokumentu dotyczą różnych rodzajów ekspozycji, które zostały zdefiniowane w odpowiednich Politykach Kredytowych Grupy. Dodatkowo w ramach systemu zarządzania ryzykiem kredytowym Grupa stosuje zasady ograniczania ryzyka kredytowego (w tym poprzez przyjmowanie zabezpieczeń) ograniczając ryzyko rezydualne oraz zarządza ryzykiem koncentracji przy uwzględnieniu istotnych czynników ryzyka koncentracji.
Ryzyko płynności to ryzyko, polegające na tym, że Grupa może być niezdolna do wypełnienia w określonym terminie swoich zobowiązań finansowych wobec klienta, kredytodawcy lub inwestora. Pomiar ryzyka płynności prowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności z ustawą Prawo bankowe, opiera się o standardy wyznaczone przez regulatora (regulacyjne miary płynności) oraz o wewnętrzne miary ułatwiające zarządzanie tym ryzykiem.
Ryzyko rynkowe to ryzyko utraty zysków wskutek zmian stóp procentowych, kursów wymiany walut i cen towarów oraz ich wahań. Ryzyko rynkowe jest związane z portfelem bankowym oraz handlowym. Pomiar ryzyka rynkowego jest prowadzony zgodnie z ustalonymi standardami w celu zapewnienia spójności pomiarów we wszystkich jednostkach oraz możliwości agregacji ryzyka.
Ryzyko operacyjne należy rozumieć jako możliwość poniesienia straty w wyniku niewłaściwych lub zawodnych procesów wewnętrznych, ludzi, systemów lub zdarzeń zewnętrznych. Definicja ryzyka operacyjnego obejmuje także ryzyko prawne, czyli ryzyko poniesienia straty (włączając koszty postępowań i ugód oraz kar) wynikającej z niestabilności otoczenia prawnego jak również błędnego ukształtowania stosunków prawnych w każdym aspekcie działalności biznesowej Banku, z wyłączeniem ryzyka strategicznego i reputacyjnego. Bank dostrzega wpływ ryzyka operacyjnego na możliwość utraty reputacji związaną z prowadzoną działalnością.
Głównym celem zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie jest wspieranie długoterminowego planu stabilnego rozwoju portfela kredytowego przy zachowaniu jego odpowiedniej jakości. Zarządzanie ryzykiem kredytowym realizowane jest w oparciu o polityki i procedury, które w spójny i jasny sposób definiują i komunikują standardy dotyczące identyfikacji, pomiaru, akceptacji, kontroli oraz monitorowania i raportowania ryzyka.
W bieżącym okresie sprawozdawczym Grupa kontynuowała czynności w ramach zarządzania ryzykiem kredytowym związane z rozwojem otoczenia zewnętrznego w tym w szczególności skutków inwazji Rosji na Ukrainę, konfliktu w Palestynie, wysokiej inflacji czy spowolnieniem gospodarczym. Zarówno w Bankowości Korporacyjnej jak i Detalicznej w bieżącym okresie, Grupa nie zaobserwowała istotnego wpływu powyższych czynników na jakość portfela kredytowego. W zakresie działalności kredytowej, Grupa nie prowadzi aktywności w Ukrainie, Izraelu, Rosji, ani w Białorusi, a ekspozycja kredytowa Banku wobec firm istotnie zaangażowanych w tych krajach jest nieistotna.
W 2023 roku w segmencie bankowości instytucjonalnej koszt ryzyka obniżył się z uwagi na dobrą jakość portfela. W segmencie bankowości detalicznej utrzymał się na poziomie zbliżonym do roku poprzedniego z uwagi na stabilizację jakości portfela. Jakość portfeli kredytowych pozostała relatywnie dobra pomimo wojny w Ukrainie, sytuacji na Bliskim Wschodzie oraz wysokiej inflacji dotykającej wielu branż. Z powodu utrzymującej się niepewności gospodarczej oraz obserwowanych historycznie wyników szkodowości, pomimo dobrej jakości portfela, wpływ na oczekiwane straty kredytowe może nie być w pełni odzwierciedlony w wynikach modeli utraty wartości. W związku z tym, podobnie jak na 31 grudnia 2022, Grupa utrzymuje na ten cel dodatkowe odpisy na oczekiwane straty kredytowe. Odpisy te dotyczyły zarówno należności od klientów Bankowości Instytucjonalnej oraz Bankowości Detalicznej.
Za ustalanie zasad Polityki Kredytowej Bankowości Korporacyjnej i Polityki Kredytowej Bankowości Przedsiębiorstw, oraz polityk kredytowych Bankowości Detalicznej, a także pozostałych polityk, programów i procedur, monitorowanie wyników zarządzania ryzykiem kredytowym, bieżącą ocenę ryzyka kredytowego portfela oraz zatwierdzanie indywidualnie znaczących limitów ryzyka kredytowego odpowiedzialne są jednostki zarządzania ryzykiem. Zasady akceptacji ryzyka są dostosowywane do strategii Grupy, ogólnego akceptowanego poziomu ryzyka, wyników portfela kredytowego oraz wyników kontroli wewnętrznej.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
25
W przypadku klientów Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw oraz działalności w zakresie bankowości inwestycyjnej w skali całej organizacji, proces kredytowy opiera się na szeregu fundamentalnych zasad, takich jak:
W Sektorze Bankowości Detalicznej (SBD) Grupa posiada zatwierdzoną przez Zarząd politykę kredytową oraz szczegółowe zasady jej stosowania dla poszczególnych produktów kredytowych oferowanych przez SBD. Ryzyko kredytowe w tym obszarze zarządzane jest przy pomocy:
Każdy portfel jest poddawany minimum raz w roku testom warunków skrajnych.
Grupa stosuje spójną metodykę ratingową w stosunku do całego portfela kredytów w Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw, co ułatwia porównanie zaangażowania kredytowego w ramach wszystkich sektorów działalności, regionów geograficznych i produktów. Rating ryzyka dłużnika i rating limitu dłużnika są elementami oceny ryzyka kredytowego związanego z udzielonymi produktami.# Rating ryzyka dłużnika odzwierciedla szacunkowe prawdopodobieństwo niewywiązania się przez dłużnika ze zobowiązania w ciągu 1 roku i jest obliczany zazwyczaj przy wykorzystaniu modeli statystycznych, ocen zewnętrznych agencji ratingowych lub modeli scoringowych. Rating limitu dłużnika, jako miara oceny ryzyka w horyzoncie średnio i długoterminowym, uwzględnia również dodatkowe parametry jakościowe, między innymi: cykliczność branży, jakość zarządu, strategię biznesową klienta, ryzyko oddziaływania na klienta niekorzystnych zmian regulacyjnych czy jawność i jakość procesów kontroli. Do każdego limitu kredytowego jest przypisany rating ryzyka limitu, który uwzględnia rating ryzyka dłużnika i parametry transakcji, np. formę prawną ustanowionego zabezpieczenia, pomniejszające straty poniesione w wyniku niewykonania zobowiązania bądź rodzaj produktu. W ten sposób rating ryzyka limitu określa potencjalną oczekiwaną stratę z tytułu transakcji.
Pomiar ryzyka kredytowego jest dokonywany na wielu poziomach, w tym:
W zakresie ekspozycji kredytowych klientów Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw Grupa wykorzystuje modele ratingowe o różnym stopniu skomplikowania m.in. w zależności od wielkości portfela i branży klienta. W zakresie detalicznych ekspozycji kredytowych Grupa wykorzystuje modele oceny punktowej, opracowane na podstawie historii zachowania własnych klientów. Modele te analizują zachowanie klienta w Biurze Informacji Kredytowej, zachowanie klienta na podstawie własnych danych oraz cechy demograficzne klientów. Jakość działania modeli scoringowych podlega ocenie bieżącej oraz monitorowaniu rocznemu. W jej wyniku wprowadzane są zmiany w modelu lub polityce kredytowej. Pomiar ryzyka kredytowego portfela detalicznego opiera się o dedykowane modele scoringowe oraz techniki raportowania obejmujące analizę wskaźników dotyczących nowych klientów oraz istniejących portfeli bez utraty wartości i z utratą wartości. Skuteczność modeli scoringowych stosowanych w procesie oceny ryzyka jest regularnie monitorowana za pomocą raportów badających stabilność populacji, raportów KS (Kołmogorowa-Smirnowa) i sprawozdań dotyczących jakości portfela (wskaźniki przeterminowań i strat). Każdy model scoringowy podlega corocznej walidacji.
Za monitorowanie prawdopodobieństwa niewywiązania się z zobowiązań przez dłużnika odpowiedzialne są jednostki zarządzania ryzykiem, przy wsparciu jednostek biznesowych odpowiedzialnych za współpracę z klientem. Monitorowanie i zarządzanie ekspozycją na ryzyko kredytowe jest dokonywane na trzech poziomach: (a) na poziomie ekspozycji, (b) na poziomie klienta lub dłużnika, (c) na poziomie portfela.
Monitorowanie i zarządzanie ekspozycją na poziomie klienta odbywa się m.in. poprzez okresowe raporty kontrolne, proces wczesnego ostrzegania, okresowe analizy sytuacji klienta. Monitorowanie wyników portfela i identyfikowanie trendów w portfelu realizowane jest przy pomocy regularnej informacji zarządczej i raportów kontrolnych, które umożliwiają także aktywne reagowanie w przypadku niepokojących sygnałów lub trendów. Oprócz analizy raportów informacji zarządczej menedżerowie ryzyka odbywają regularne spotkania dotyczące portfela z udziałem przedstawicieli jednostek biznesowych, w celu dokonania przeglądu planowanych transakcji i przeanalizowania kwestii kredytowych.
W Sektorze Bankowości Detalicznej monitoringowi podlegają modele ocen scoringowych, pomiaru utraty wartości, poziom przeterminowań, efektywność działań windykacyjnych, limity wewnętrzne, zachowania klientów w BIK, benchmarki itp.
Ograniczanie ryzyka kredytowego w ramach określonego apetytu na ryzyko jest stałym i kluczowym elementem procesu zarządzania ryzykiem w Grupie. Jest ono prowadzone poprzez:
Poza ogólnymi zasadami ograniczania ryzyka kredytowego Grupa posiada zdefiniowane zasady, specyficzne dla obszaru korporacyjnego i detalicznego, dotyczące przyjmowania, oceny, ustanawiania i monitorowania różnych rodzajów zabezpieczeń, w tym ustanawianie hipotek na nieruchomości, zastawu na środkach trwałych i obrotowych, przyjmowanie gwarancji, poręczeń i podobnych instrumentów wsparcia oraz cesji praw do należności (zwanych dalej łącznie: zabezpieczeniami). Ryzyko jest ograniczane również poprzez wymóg ubezpieczenia zabezpieczeń przez cały czas trwania ekspozycji kredytowej. Zasady te służą minimalizowaniu ryzyka rezydualnego. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym ryzyko jest zasada, zgodnie z którą w przypadku finansowania przedsiębiorstw i osób prowadzących działalność gospodarczą podstawowym źródłem spłaty wierzytelności Grupy są przychody z bieżącej działalności klientów, będące kluczowym elementem oceny zdolności kredytowej potencjalnych kredytobiorców.
W celu zdywersyfikowania ryzyka związanego z zabezpieczeniami Grupa przyjmuje różne rodzaje zabezpieczeń:
Szczegółowe procedury określające rodzaje akceptowanych przez Grupę zabezpieczeń, zasady ich ustanowienia i określania ich wartości oraz wydzielenie specjalistycznej jednostki ryzyka odpowiedzialnej za proces zarządzania zabezpieczeniami pozwoliło na wypracowanie odpowiednich standardów dla tego procesu, obejmujących m.in.:
Ponadto, w regulacjach kredytowych Bankowości Przedsiębiorstw określone są takie parametry jak:
Grupa okresowo kontroluje, czy bieżąca struktura portfela zabezpieczeń w Bankowości Przedsiębiorstw jest zgodna z założeniami oraz czy wartość zabezpieczeń jest odpowiednia. W ramach Bankowości Korporacyjnej oczekiwana wartości kredytu do wartości zabezpieczenia określana jest każdorazowo w decyzji kredytowej. Relacja ta jest również przedmiotem okresowej kontroli/monitorowania. Podstawowym zabezpieczeniem w przypadku Sektora Bankowości Detalicznej jest hipoteka ustanowiona na nieruchomości dla kredytów zabezpieczonych hipotecznie. Grupa stosuje również ubezpieczenie pomostowe chroniące od ryzyka zaprzestania obsługi zadłużenia przez dłużnika w okresie od wypłaty kredytu do ustanowienia hipoteki na zabezpieczenie wierzytelności. Ocena wartości zabezpieczenia dokonywana jest każdorazowo na podstawie operatu szacunkowego nieruchomości, zleconego przez Grupę. Operaty szacunkowe są weryfikowane przez niezależny, wewnętrzny zespół wycen, zgodnie z wytycznymi w zakresie wycen nieruchomości stanowiących zabezpieczenie kredytów na nieruchomości dla Klientów Indywidualnych Sektora Bankowości Detalicznej. Jakość pracy zespołu wycen podlega monitorowaniu.# Ryzyko koncentracji w działalności kredytowej
W celu zapobiegania niekorzystnym zdarzeniom wynikającym z nadmiernej koncentracji, Grupa ogranicza ryzyko koncentracji ustanawiając limity wynikające z przepisów zewnętrznych oraz norm koncentracji przyjętych wewnętrznie, tak, aby zapewnić odpowiednie rozproszenie ryzyka w portfelu. Grupa ustanawia Ogólne i Szczegółowe limity ograniczające ryzyko koncentracji kredytowej, adekwatnie do zaakceptowanego apetytu na ryzyko Grupy i strategii biznesowej.
W ramach zarządzania ryzykiem kredytowym Grupa w szczególności uwzględnia ryzyko wynikające z:
Wyznaczone ogólne limity koncentracji zatwierdzane są na poziomie Zarządu Banku i monitorowane zgodnie z zasadami odpowiedniej Polityki, głównie przez Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem. Menedżerowie poszczególnych jednostek zarządzania ryzykiem kredytowym i jednostek biznesowych określają (o ile jest to adekwatne) szczegółowe wewnętrzne limity koncentracji oraz częstotliwość ich kontroli i raportowania, a także zasady akceptacji przekroczeń tych limitów wraz z planem działania. Przekroczenia limitów są raportowane, w zależności od szczegółowych wymogów Polityki, do akceptacji odpowiednich osób, Komitetu ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem i Zarządu Banku wraz z planem działania.
W obszarze koncentracji zabezpieczeń są ustanowione i kontrolowane odpowiednie limity, w tym dla zaangażowań zabezpieczonych hipotecznie, zgodnie z Rekomendacją S.
Grupa dąży do ograniczenia koncentracji zaangażowania wobec pojedynczych klientów lub klientów powiązanych. Według danych z dnia 31 grudnia 2023 roku zaangażowanie Grupy w transakcje z grupami klientów, dotyczące portfela bankowego, wobec których łączne zaangażowanie przekracza 10% funduszy własnych Grupy (zdefiniowanych w dalszej części sprawozdania) wynosi 4 940 989 tys. zł, czyli 70,50% tych funduszy (31 grudnia 2022 roku: 6 634 147 tys. zł, tj. 128,68 %). W 2023 roku jak i w 2022 roku Grupa spełniała przepisy dotyczące limitów koncentracji zaangażowań.
Koncentracja zaangażowań wobec poszczególnych największych niebankowych kredytobiorców Grupy:
| 31.12.2023 w tys. zł | 31.12.2022 w tys. zł | |
|---|---|---|
| Zaangażowanie bilansowe* | Zaangażowanie z tytułu udzielonych zobowiązań finansowych i gwarancyjnych | |
| GRUPA 1 | 1 953 852 | 86 478 |
| KLIENT 2 | 1 002 530 | - |
| GRUPA 3 | 592 486 | 405 827 |
| GRUPA 4 | 967 561 | - |
| GRUPA 5 | 942 297 | - |
| GRUPA 6 | 118 433 | 582 488 |
| GRUPA 7 | 334 736 | 208 114 |
| GRUPA 8 | 305 976 | 230 451 |
| GRUPA 9 | 31 798 | 438 375 |
| KLIENT 10 | 452 886 | - |
| Razem | 5 702 555 | 1 951 733 |
*Nie obejmuje zaangażowania z tytułu posiadanych akcji i innych papierów wartościowych. Wg stanu na dzień 31.12.2023 roku, dane na dzień 31.12.2022 roku stanowią dane porównawcze dla pozycji i nie obrazują koncentracji zaangażowań na dzień 31.12.2022 roku.
”Grupa” rozumiana jako grupa kapitałowa, w skład której wchodzą jednostki w stosunku do których Grupa Kapitałowa Banku Handlowego w Warszawie S.A. posiada zaangażowania.
Limity maksymalnego zaangażowania Grupy określa Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 („Rozporządzenia nr 575/2013”). Przy zachowaniu warunków określonych przepisami Rozporządzenia nr 575/2013 dopuszcza się utrzymywanie przez Grupę przekroczenia limitów koncentracji wierzytelności ponad limity określone w art. 71 ustawy Prawo bankowe wyłącznie w zakresie wierzytelności wynikających z operacji zaliczanych do portfela handlowego.
Fundusze własne dla celów wyznaczania limitów zaangażowania określonych w ustawie Prawo Bankowe ustalone zostały zgodnie z Rozporządzeniem nr 575/2013. Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupa nie posiadała zaangażowania wobec klienta lub grupy powiązanych klientów przekraczającego ustawowe limity koncentracji zaangażowań.
Ze względu na duże zróżnicowanie klientów reprezentujących poszczególne sektory gospodarki w poniższej tabeli przedstawiono zagregowane dane dotyczące zaangażowań Grupy w branże gospodarki.
| Branża gospodarki według NACE* | 31.12.2023 w tys. zł | 31.12.2023 w % | 31.12.2022 w tys. zł | 31.12.2022 w % |
|---|---|---|---|---|
| Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych | 18 591 026 | 44,3% | 3 561 155 | 12,8% |
| Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi | 3 864 447 | 9,2% | 3 463 795 | 12,5% |
| Działalność wspomagająca usługi finansowe oraz ubezpieczenia i fundusze emerytalne | 1 866 373 | 4,4% | 2 143 172 | 7,7% |
| Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych | 1 721 912 | 4,1% | 1 745 586 | 6,3% |
| Produkcja artykułów spożywczych | 1 589 826 | 3,8% | 1 533 203 | 5,5% |
| Produkcja urządzeń elektrycznych | 1 259 723 | 3,0% | 1 375 954 | 4,9% |
| Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem | 1 213 314 | 2,9% | 1 302 270 | 4,7% |
| Handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi | 1 048 675 | 2,5% | 1 081 852 | 3,9% |
| Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń | 697 810 | 1,7% | 955 612 | 3,4% |
| Telekomunikacja | 674 491 | 1,6% | 806 246 | 2,9% |
| Pierwsze "10" branż gospodarki | 32 527 597 | 77,6% | 17 968 845 | 64,6% |
| Pozostałe branże | 9 440 181 | 22,4% | 9 832 140 | 35,4% |
| Razem | 41 967 778 | 100,0% | 27 800 985 | 100,0% |
*Zaangażowanie bilansowe i pozabilansowe brutto wobec klientów instytucjonalnych (w tym banków) wg stanu na dzień 31.12.2023 roku, w oparciu o NACE Revision 2 (statystyczną klasyfikację działalności gospodarczych w Unii Europejskiej), dane na dzień 31.12.2022 roku stanowią dane porównawcze i nie obrazują koncentracji zaangażowań na dzień 31.12.2022 roku.
Należności brutto od klientów i banków w podziale na typ prowadzonej działalności:
| 31.12.2023 w tys. zł | 31.12.2022 w tys. zł | |
|---|---|---|
| Należności brutto od podmiotów gospodarczych i banków | ||
| finansowa | 19 693 605 | 4 954 065 |
| produkcyjna | 3 905 880 | 4 847 260 |
| usługowa | 3 252 568 | 3 657 212 |
| pozostała | 3 115 575 | 3 510 372 |
| Należności brutto od podmiotów gospodarczych i banków | 29 967 628 | 16 968 909 |
| Należności brutto od klientów indywidualnych | 6 354 874 | 6 553 305 |
| Razem (patrz Nota 18, 22) | 36 322 502 | 23 522 214 |
Grupa dokonuje odpisów na oczekiwane straty kredytowe, według opracowanych dla wszystkich aktywów finansowych, wewnętrznych zasad i metodyk kalkulacji odpisów. Dokonywane są one w ujęciu zagregowanym dla każdego z 3 etapów:
Przypisanie ekspozycji do Etapu odbywa się, w zależności od sposobu zarządzania klientem (indywidualne lub grupowe), przy uwzględnieniu:
Wszystkie ekspozycje niezakwalifikowane do Etapu 2 i Etapu 3 są klasyfikowane do Etapu 1.# W obszarze Bankowości Instytucjonalnej
Grupa stosuje kryterium niskiego ryzyka kredytowego (ang. LCR, Low Credit Risk) dla ekspozycji kredytowych z nadanym wysokim ratingiem, przy czym istnieją nadrzędne kryteria klasyfikacji do Etapu 2 (np. 30 dni przeterminowania). Jeżeli niskie ryzyko straty wynika jedynie z wartości zabezpieczenia a sama ekspozycja kredytowa bez tego zabezpieczenia nie byłaby uznawana za charakteryzującą się niskim ryzykiem kredytowym, wtedy nie jest ona traktowana jako LCR.
W obszarze Bankowości Detalicznej dla klasyfikacji do Etapu 2, stosowane jest, oprócz kryterium 30 dni zaległości oraz kategorii foreborne, kryterium ilościowe – analiza zmiany poziomu PD (ang. PD – probability of default) od momentu powstania ekspozycji. Grupa nie stosuje stałego progu, powyżej którego wzrost ryzyka automatycznie byłby uznawany za istotny. Wynika to z faktu, że ten sam wzrost parametru PD w wartościach bezwzględnych byłby bardziej znaczący dla ekspozycji o niższym początkowym ryzyku niż dla tych o wyższym. Wobec powyższego w banku stosowany jest dedykowany model, którego celem jest wyznaczenie progu, powyżej którego wzrost ryzyka będzie uznawany za istotny. W celu określenia relatywnego wzrostu Grupa stosuje zmienną będącą ilorazem prawdopodobieństwa defaultu w aktualnej dacie raportowej, oraz prawdopodobieństwa warunkowego wyliczonego na ten sam okres w momencie początkowego ujęcia. Próg określony jest jako punkt odcięcia, gdzie maksymalizowane jest prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia default w przypadku wzrostu wartości zmiennej objaśniającej. W przypadku ekspozycji kredytowych z obszaru Bankowości Detalicznej, kryterium przeterminowania powyżej 30 dni (uwzględniające istotność przeterminowanego zobowiązania kredytowego) oraz powyżej 90 dni (nieuwzględniające istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego) stanowią bezpośrednią przesłankę dla zidentyfikowania istotnego wzrostu ryzyka kredytowego. Dodatkowo, uwzględniane są przesłanki jakościowe oparte o dokonane czynności modyfikacji bez utraty wartości oraz fakt braku dostępności informacji o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania. Dla ekspozycji kredytowych w obszarze Bankowości Instytucjonalnej, oprócz przeterminowania o ponad 30 dni, w celu dokonania oceny czy nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego, w ramach procesu klasyfikacji wewnętrznej oraz bieżącego procesu monitorowania, Grupa analizuje zmiany ryzyka niewykonania zobowiązania dla danej ekspozycji kredytowej, dokonując porównania bieżącej oceny ryzyka niewykonania zobowiązania dla ekspozycji kredytowej z oceną ryzyka niewykonania zobowiązania dokonaną w momencie początkowego ujęcia. Ocena zmiany ryzyka niewykonania zobowiązania dla danej ekspozycji kredytowej dokonywana w ramach procesu klasyfikacji wewnętrznej oraz procesu monitorowania uwzględnia:
* czynniki jakościowe (w tym sygnały Wczesnego Ostrzegania),
* informacje ilościowe (obejmujące m.in. rating ryzyka dłużnika i jego zmianę w stosunku do momentu początkowego ujęcia, dane finansowe),
* oczekiwany okres życia ekspozycji,
* ewentualne przyznanie klientowi, ze względów ekonomicznych lub umownych, udogodnień (w zakresie warunków finansowych) wynikających z jego trudności finansowych, których w innym przypadku Grupy by nie udzielił (gdy udogodnienia te nie implikują pogorszenia przyszłych strumieni płatności).
Grupa stosuje ogólną zasadę, że niewykonanie zobowiązania przez wierzyciela ma miejsce w przypadku wystąpienia jednego lub obu z poniższych zdarzeń:
a) zwłoka w wykonaniu przez dłużnika wszelkich istotnych zobowiązań kredytowych wobec Grupy wynosi 90 dni i więcej,
b) istnieje małe prawdopodobieństwo wywiązania się w pełni przez dłużnika ze swoich zobowiązań kredytowych wobec Grupy, bez konieczności podejmowania przez instytucję działań takich jak realizacja zabezpieczenia.
Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych. Składnik aktywa finansowego lub grupa aktywów finansowych utraciły wartość wyłącznie gdy istnieją obiektywne dowody utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów (zdarzenie powodujące stratę), a zdarzenie (lub zdarzenia) powodujące stratę ma wpływ na oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne wynikające ze składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe.
Do obiektywnych dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów, w obszarze bankowości instytucjonalnej, zalicza się uzyskane przez Grupę informacje dotyczące następujących zdarzeń:
* Uzyskanie informacji o istotnych trudnościach finansowych klienta; Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 31
* Obniżenie ratingu klienta przez uznaną i akceptowaną przez Grupę zewnętrzną instytucję oceny wiarygodności kredytowej 1 ;
* Przyznanie kredytobiorcy przez Grupę, ze względów ekonomicznych lub umownych wynikających z trudności finansowych kredytobiorcy, udogodnień w zakresie warunków finansowych, których w innym przypadku Grupa by nie udzieliła (restrukturyzacja wymuszona/ forborne non-performing), skutkujące utratą wartości, w tym w szczególności wyrażenie przez Grupę zgody na przeprowadzenie awaryjnej restrukturyzacji zobowiązań kredytowych, jeżeli może to skutkować zmniejszeniem zobowiązań finansowych poprzez umorzenie istotnej części kwoty głównej, odsetek lub, w stosownych przypadkach, opłat lub też odroczenie ich spłaty lub zapłaty;
* Wysokie prawdopodobieństwo upadłości klienta, powzięcie informacji o:
- ogłoszeniu upadłości,
- wszczęciu postępowania upadłościowego lub złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości / wniosku o postępowanie upadłościowe,
- postawienie dłużnika w stan upadłości lub likwidacji,
- oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na to, że majątek dłużnika nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego,
- rozwiązaniu lub unieważnieniu spółki,
- ustanowieniu kuratora,
- ustanowieniu zarządu komisarycznego,
- złożeniu wniosku o postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy Prawo restrukturyzacyjne; bądź przyznanie dłużnikowi podobnej ochrony, jeżeli umożliwiłoby mu to uniknięcie lub opóźnienie spłaty zobowiązań kredytowych
* rozpoczęcie przez Grupę czynności w celu uzyskania tytułu wykonawczego,
* opóźnienie w spłacie płatności z tytułu umowy 90 dni i więcej (przy czym kalkulacja liczby dni zaległości odbywa się zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07 oraz Rozporządzeniem Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3 października 2019 r. w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego),
* zarażenie klienta statusem niewykonania zobowiązania zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07,
* status ekspozycji został zmieniony z pracującej/obsługiwanej („accrual”/„performing”) na niepracującą/nieobsługiwaną („non-accrual”/„non-performing”),
* ekspozycja została zaklasyfikowana według klasyfikacji wewnętrznej do kategorii Poniżej Standardu Niepracujące/Nieobsługiwane (ang. Substandard non-performing/non-accrual), Wątpliwe (ang. Doubtful) lub Stracone (ang. Lost),
* Rating Ryzyka Dłużnika (ORR, ang. Obligor Risk Rating) jest groszy niż 7- nadawany dłużnikom niewywiązującym się z zobowiązań,
* uzasadnione podejrzenie nadużycia lub wyłudzenia ekspozycji kredytowej lub zidentyfikowanie przypadków zaistnienia uprawdopodobnionego czynu zabronionego dotyczącego ekspozycji kredytowej, udokumentowane złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa do właściwych organów państwowych,
* wypowiedzenie umowy kredytu/pożyczki z powodu wysokiego ryzyka kredytowego,
* powzięcie informacji o prowadzeniu egzekucji wobec dłużnika w kwocie, która w ocenie Grupy może skutkować utratą zdolności kredytowej,
* niespłacenie przez dłużnika kwoty zrealizowanego poręczenia Skarbu Państwa,
* śmierć, trwałe kalectwo lub poważna choroba dłużnika (w przypadku dłużników prowadzących firmę w formie jednoosobowej działalności gospodarczej) skutkująca brakiem możliwości kontynuowania działalności,
* pobyt w areszcie lub więzieniu dłużnika (w przypadku dłużników prowadzących firmę w formie jednoosobowej działalności gospodarczej) skutkująca brakiem możliwości kontynuowania działalności.
* powzięcie informacji o niewykonaniu zobowiązania (ang. default) przez klienta w ramach umów zawartych z innymi podmiotami grupy Citi,
* w przypadku gdy strata ekonomiczna (ang. Economic Loss, L) powstała w wyniku sprzedaży wierzytelności jest wyższa niż 5%, wszystkie pozostałe ekspozycje wobec danego dłużnika należy traktować jako cechujące się niewykonaniem zobowiązania oraz inne zdarzenia, które mogą mieć negatywny wpływ na możliwe do oceny przyszłe przepływy pieniężne z tytułu ekspozycji kredytowej.
Do obiektywnych dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów w obszarze detalicznym zalicza się spełnienie nawet jednej z niżej wymienionych przesłanek przez jakąkolwiek z posiadanych przez klienta ekspozycji:
* Wystąpienie opóźnień w spłacie rat kapitałowo-odsetkowych, minimalnej kwoty do zapłaty, prowizji lub przekroczenie dozwolonego limitu. Na potrzeby identyfikacji przypadku niewykonania zobowiązania przyjmuje się, że opóźnienie w spłacie jest równe lub przekracza 90 dni na moment wyliczania odpisu (przy czym kalkulacja liczby dni zaległości odbywa się zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07 oraz Rozporządzeniem Ministra 1 poniżej poziomu odpowiadającemu ratingowi wewnętrznemu 7- (czyli dla CCC- Standard & Poors i Caa3 Moody’s) Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 32 Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3 października 2019 r.# w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego);
* Udzielenie modyfikacji warunków umowy (restrukturyzacje), w rezultacie których wartość bieżąca przepływów pieniężnych spada poniżej wartości księgowej sprzed modyfikacji;
* Wypowiedzenie umowy z przyczyn innych niż opóźnienie w spłacie w przypadku produktów hipotecznych;
* Zarażenie klienta statusem niewykonania zobowiązania zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07;
* Wystąpienie przesłanek jakościowych:
* śmierć,
* bankructwo,
* trwałe kalectwo lub poważna choroba,
* nadużycie finansowe,
* uzyskanie informacji o wszczęciu postępowania upadłościowego klienta lub ogłoszenie przez klienta upadłości,
* utrata wartości lub zagrożenie utraty wartości zabezpieczenia,
* uzyskanie informacji o istotnych problemach finansowych dłużnika,
* uzasadnione podejrzenie wyłudzenia ekspozycji kredytowej lub zidentyfikowanie przypadków zaistnienia uprawdopodobnionego czynu zabronionego dotyczącego ekspozycji kredytowej,
* powzięcie informacji o prowadzeniu egzekucji wobec dłużnika w kwocie, która w ocenie banku może skutkować utratą zdolności kredytowej,
* pobyt klienta w areszcie lub więzieniu,
* częściowe umorzenie kapitału,
* wypowiedzenie umowy,
* wniosek Grupy o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec klienta.
W przypadku klientów, którzy nie spełniają kryteriów restrukturyzacyjnych, a w szczególności dla których wdrożono ścieżkę prawną (upadłość, egzekucja, spór sądowy) bez perspektyw powrotu formuły spłat z podstawowej działalności operacyjnej klienta, prowadzony jest proces windykacji, a należności podlegają spisaniu w straty. Głównym celem tego procesu jest maksymalizacja odzyskiwanych przez Grupę kwot zaległych ekspozycji. W procesie windykacji Grupa wypracuje z klientem formułę współpracy, w trakcie której aktywność Grupy nie ogranicza się tylko do działań prawnych, ale również w miarę możliwości prowadzona jest bieżąca współpraca. W przypadku, jeśli spłata ekspozycji jest zagrożona z uwagi na słaby standing finansowy dłużnika lub poprzez transfer aktywów poza zasięg windykacji, w wyjątkowych przypadkach możliwa jest sprzedaż ekspozycji. Grupa ustanowiła i stosuje okres kwarantanny dla ekspozycji przestających być klasyfikowanymi jako aktywa Etapu 3. W obszarze Bankowości Instytucjonalnej zmiana statusu z utraty wartości na brak utraty wartości może mieć miejsce wówczas, gdy nie wystąpiły zaległości płatnicze wobec Grupy w okresie 12 miesięcy oraz kwota główna i związane z nią należności dodatkowe wynikające z umowy są możliwe do odzyskania w całości. Zasadniczą przesłanką do zmiany statusu z utraty wartości na brak utraty wartości jest całkowite odzyskanie zdolności kredytowej. W obszarze detalicznym, mechanizm kwarantanny polega na utrzymaniu klienta w statusie utraty wartości przez kolejne 9 miesięcy od ustąpienia wszystkich przesłanek utraty wartości.
Oczekiwana strata, będąca podstawą określenia poziomu odpisów dla należności z rozpoznaną utratą wartości oraz istotnym wzrostem ryzyka kredytowego od początkowego ujęcia, wyznaczana jest w całym okresie życia ekspozycji. W przypadku ekspozycji ratalnych jest to okres do umownej daty zapadalności. Dla ekspozycji odnawialnych, kontraktowy termin zapadalności nie jest określony, w zastępstwie wyznaczany jest tzw. behawioralny termin zapadalności będący wynikiem empirycznej estymacji czasu życia produktu kredytowego.
W obszarze Bankowości Detalicznej odpisy na oczekiwane straty kredytowe liczone są portfelowo w oparciu o modele statystyczne dla grup aktywów łączonych w portfele o wspólnych cechach ryzyka kredytowego. Instrumenty finansowe dla potrzeb wyceny oczekiwanych strat kredytowych, grupowane są w ujęciu produktowym w obszarze Bankowości Detalicznej i w ujęciu segmentacyjnym dla homogenicznego portfela mikroprzedsiębiorstw z minimalnym udziałem w sumie należności brutto Grupy. W ramach ujęcia produktowego wyróżnia się następujące portfele: karty kredytowe, pożyczki gotówkowe w ramach kart kredytowych, linie kredytowe, pożyczki gotówkowe oraz kredyty i pożyczki hipoteczne. W sprawozdaniu finansowym Grupa koryguje wartość ekspozycji kredytowych o wartość odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych. W przypadku wystąpienia w etapie 3 ekspozycji indywidualnie znaczących w obszarze Bankowości Detalicznej, odpis na nich jest liczony metodą indywidualną. Ekspozycje są uznawane za indywidualnie znaczące na poziomie klienta, jeżeli oczekiwana strata na kliencie w przypadku jego wejścia w etap 3 przekroczyłaby 10% średniej wartości odpisu na ekspozycjach wchodzących w etap 3 w ostatnim kwartale.
W obszarze Bankowości Instytucjonalnej głównymi źródłami parametrów wchodzących w skład metodyki szacowania oczekiwanych strat kredytowych (‘ECL’) są wyniki wewnętrznych procesów oceny klienta oraz rezultaty modeli kredytowych.
Wartość ekspozycji na kolejne okresy prognozy bazuje na dostępnych harmonogramach spłat jak i (dla produktów odnawialnych) na przewidywanej zmianie ekspozycji opisywanej wartością parametru CCF (ang. Credit conversion factor). Bazą do oszacowania tego parametru były wewnętrzne dane o kwotach wykorzystanych przez klientów przed identyfikacją przez Grupę utraty wartości.
Przypisanie do etapu bazuje na istniejącym w Grupie procesie oceny klienta używanym do zarządzania klientem. Proces ten uwzględnia zarówno czynniki ilościowe (np. rating klienta), jak i szereg czynników jakościowych (np. Sygnały Wczesnego Ostrzegania).
W obszarze Bankowości Detalicznej podstawą parametrów wchodzących w skład metodyki ECL są istniejące w Grupie wewnętrzne modele oceny wiarygodności kredytowej klienta, informacje o etapie postępowania windykacyjnego oraz informacje z hurtowni danych Grupy.
Grupa korzysta ze scenariuszy makroekonomicznych zawierających zmienne objaśniające w modelach wykorzystywanych do pomiaru strat oczekiwanych. Scenariusze przygotowywane są przez Głównego Ekonomistę Banku min. raz na kwartał w horyzoncie 3 letnim w podziale na kwartały (scenariusz bazowy z wagą 60% oraz odchylenie pozytywne i negatywne od tego scenariusza z wagą 20%).
W obszarze Bankowości Instytucjonalnej Grupa podzieliła portfel kredytowy na branże pod kątem ich wrażliwości na warunki makroekonomiczne, zidentyfikowała te zmienne makroekonomiczne, które najlepiej wyjaśniały historyczne zmiany jakości kredytowej oraz przeanalizowała zależności od czynników makroekonomicznych za pomocą metod statystycznych. Finalnie, Grupa dla każdej z ustalonych klas wrażliwości branż zbudowała model pozwalający na uzależnienie współczynnika determinującego poziom migracji klientów pomiędzy ratingami od tych czynników.
W obszarze Bankowości Detalicznej, na poziomie homogenicznych portfeli produktowych, Grupa, za pomocą metod statystycznych zbudowała równania uzależniające wysokości rocznych stóp strat od czynników makroekonomicznych. Tak powstałe modele pozwalają na dynamiczne kształtowanie wysokości odpisów z tytułu strat oczekiwanych w zależności od przewidywanych zmian w gospodarce.
Scenariusze makroekonomiczne w obszarze Bankowości Instytucjonalnej obejmują poniższe zmienne:
- roczną zmianę indeksu WIG,
- stopę bezrobocia,
- inflację,
- PKB,
- stopę bezrobocia „BAEL”,
- WIBOR 3 miesięczny,
natomiast Bankowość Detaliczna wykorzystuje w modelowaniu oczekiwanych strat kredytowych dwie zmienne:
- stopę bezrobocia „BAEL”,
- roczną zmianę indeksu WIG.
Scenariusz dla zmiennych wykorzystywanych do oszacowania oczekiwanych strat kredytowych na 31 grudnia 2023 roku zaprezentowano poniżej.Bazowy scenariusz ekonomiczny
| 4q23 | 1q24 | 2q24 | 3q24 | 4q24 | 1q25 | 2q25 | 3q25 | 4q25 | 1q26 | 2q26 | 3q26 | 4q26 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PKB przyrost r/r | 3,6 | 3,4 | 3,9 | 3,2 | 3,4 | 3,3 | 3,3 | 3,3 | 3,3 | 3,3 | 3,4 | 3,4 | 3,4 |
| Inflacja r/r (średnia) | 6,5 | 4,4 | 3,7 | 4,9 | 5,1 | 5,9 | 5,8 | 4,8 | 4,8 | 3,8 | 3,4 | 2,9 | 2,8 |
| Zarejestrowana stopa bezrobocia | 5,2 | 5,5 | 5,1 | 5,1 | 5,4 | 5,8 | 5,3 | 5,2 | 5,3 | 5,5 | 5,2 | 5,1 | 5,4 |
| stopa bezrobocia „BAEL” | 2,9 | 3,2 | 2,8 | 2,8 | 3,1 | 3,5 | 3,0 | 2,9 | 3,0 | 3,2 | 2,9 | 2,8 | 3,1 |
| WIBOR 3M (koniec okresu) | 5,84 | 5,94 | 5,77 | 5,60 | 5,27 | 4,94 | 4,77 | 4,35 | 4,19 | 3,94 | 3,94 | 3,94 | 3,94 |
| WIG (koniec okresu) | 76515 | 77556 | 78596 | 79637 | 80677 | 81906 | 83135 | 84364 | 85594 | 86568 | 87543 | 88518 | 89493 |
Pesymistyczny scenariusz ekonomiczny
| 4q23 | 1q24 | 2q24 | 3q24 | 4q24 | 1q25 | 2q25 | 3q25 | 4q25 | 1q26 | 2q26 | 3q26 | 4q26 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PKB przyrost r/r | 3,0 | 2,1 | 2,1 | 0,8 | 1,3 | 1,5 | 1,7 | 2,1 | 2,3 | 2,5 | 2,9 | 3,2 | 3,3 |
| Inflacja r/r (średnia) | 5,9 | 2,0 | 0,9 | 1,8 | 2,3 | 3,0 | 3,1 | 2,3 | 2,5 | 3,2 | 3,0 | 2,7 | 2,6 |
| Zarejestrowana stopa bezrobocia | 5,3 | 5,7 | 5,4 | 5,5 | 5,9 | 6,4 | 6,0 | 6,0 | 6,2 | 6,4 | 6,2 | 6,1 | 6,4 |
| stopa bezrobocia „BAEL” | 3,0 | 3,3 | 3,0 | 3,1 | 3,5 | 4,0 | 3,6 | 3,6 | 3,8 | 4,0 | 3,8 | 3,7 | 4,1 |
| WIBOR 3M (koniec okresu) | 5,59 | 5,44 | 5,02 | 4,60 | 4,02 | 3,69 | 3,52 | 3,10 | 2,94 | 2,69 | 2,69 | 2,69 | 2,69 |
| WIG (koniec okresu) | 73791 | 71722 | 69697 | 67717 | 68602 | 69647 | 70692 | 71737 | 72782 | 73611 | 74440 | 75269 | 76098 |
Optymistyczny scenariusz ekonomiczny
| 4q23 | 1q24 | 2q24 | 3q24 | 4q24 | 1q25 | 2q25 | 3q25 | 4q25 | 1q26 | 2q26 | 3q26 | 4q26 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PKB przyrost r/r | 4,2 | 4,6 | 5,8 | 5,7 | 5,6 | 5,2 | 4,8 | 4,5 | 4,3 | 4,2 | 3,9 | 3,6 | 3,5 |
| Inflacja r/r (średnia) | 7,1 | 7,2 | 6,9 | 8,6 | 8,3 | 8,3 | 8,0 | 6,8 | 6,6 | 5,4 | 4,8 | 4,1 | 4,0 |
| Zarejestrowana stopa bezrobocia | 5,1 | 5,3 | 4,8 | 4,7 | 4,9 | 5,1 | 4,6 | 4,4 | 4,4 | 4,5 | 4,2 | 4,1 | 4,4 |
| stopa bezrobocia „BAEL” | 2,8 | 3,1 | 2,6 | 2,5 | 2,7 | 2,9 | 2,4 | 2,2 | 2,2 | 2,3 | 2,0 | 1,9 | 2,1 |
| WIBOR 3M (koniec okresu) | 6,34 | 6,94 | 7,02 | 7,35 | 7,27 | 6,94 | 6,77 | 6,35 | 6,19 | 5,69 | 5,44 | 5,19 | 4,94 |
| WIG (koniec okresu) | 79239 | 83616 | 88221 | 93063 | 94279 | 95715 | 97151 | 98588 | 100024 | 101163 | 102302 | 103441 | 104580 |
W ramach oceny adekwatności stosowanej metodyki służącej wyznaczeniu utraty wartości oraz rezerwy, Grupa regularnie, co najmniej raz w roku, przeprowadza analizę w celu weryfikacji, w jakim stopniu dokonane odpisy aktualizujące miały odzwierciedlenie w rzeczywiście poniesionych stratach. Dodatkowo, modele używane do wyznaczania odpisów na oczekiwane straty kredytowe podlegają niezależnej ocenie Departamentu Zarządzania Ryzykiem Modeli i Walidacji. Grupa analizuje wrażliwość oczekiwanych strat kredytowych pod kątem metod i założeń modelu oczekiwanych strat kredytowych, w szczególności wrażliwość na prognozy sytuacji makroekonomicznej. Zaprezentowane w tabeli poniżej zmiany oczekiwanych strat kredytowych dla ekspozycji bez utraty wartości zostały wyznaczone jako różnica pomiędzy oczekiwanymi stratami kredytowymi wyliczonymi dla konkretnego scenariusza makroekonomicznego a oczekiwanymi stratami kredytowymi wyliczonymi z uwzględnieniem wszystkich scenariuszy makroekonomicznych zważonych prawdopodobieństwem ich realizacji (znak „–„ oznacza mniejsze, a znak „+” oznacza większe oczekiwane straty).
Zmiana poziomu oczekiwanych strat kredytowych dla ekspozycji bez utraty wartości (Etap 1 i 2), przy założeniu 100% realizacji scenariusza na dzień 31.12.2023, w tys. zł
| Scenariusz optymistyczny | Scenariusz pesymistyczny | |
|---|---|---|
| Bankowość detaliczna | (2 046) | 1 634 |
| Bankowość instytucjonalna | (947) | 1 411 |
| (2 993) | 3 045 |
Zmiana poziomu oczekiwanych strat kredytowych dla ekspozycji bez utraty wartości (Etap 1 i 2), przy założeniu 100% realizacji scenariusza na dzień 31.12.2022, w tys. zł
| Scenariusz optymistyczny | Scenariusz pesymistyczny | |
|---|---|---|
| Bankowość detaliczna | (874) | 761 |
| Bankowość instytucjonalna | 79 | (506) |
| (795) | 255 |
Grupa rozpoznaje i zarządza ryzykiem kredytowym kontrahenta w transakcjach instrumentami finansowymi w oparciu o wewnętrzne limity na zaangażowanie przedrozliczeniowe i rozliczeniowe. Ekspozycjom tym nadawane są również ratingi kredytowe. W 2023 roku Grupa wprowadziła zmiany przyjętych założeń oraz technik szacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe, które obejmowały:
* w Bankowości Instytucjonalnej aktualizację parametru CCF;
* w Bankowości Detalicznej zmiany na poziomie konstrukcji modelu i doboru danych w ramach parametru LGD
dla produktów niezabezpieczonych. Poniżej zaprezentowano zestawienie określające maksymalną ekspozycję Grupy na ryzyko kredytowe:
w tys. zł
| Nota | 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|---|
| Należności od Banku Centralnego oraz z tytułu rachunków bieżących w innych bankach | 17 | 1 241 873 | 671 335 |
| Należności od banków (brutto) | 18 | 15 372 457 | 970 161 |
| Należności od klientów instytucjonalnych (brutto)* (poniżej) | 14 | 436 772 | 15 923 381 |
| Należności od klientów indywidualnych (brutto)* (poniżej) | 6 | 354 874 | 6 553 305 |
| Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu | 19 | 791 112 | 2 272 515 |
| Instrumenty pochodne | 19 | 4 081 822 | 4 730 752 |
| Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 20 | 29 560 292 | 37 180 808 |
| Inne aktywa finansowe | 27 | 159 201 | 155 423 |
| Zobowiązania warunkowe udzielone | 40 | 17 342 302 | 16 320 507 |
| 89 340 705 | 84 778 187 |
*Na dzień 31 grudnia 2023 roku wartość zabezpieczeń pomniejszających maksymalną ekspozycję na ryzyko kredytowe dla należności od klientów instytucjonalnych wyniosła 3 821 166 tys. zł (31 grudnia 2022 roku: 3 506 019 tys.zł), a dla należności od klientów indywidualnych wyniosła 2 225 502 tys. zł (31 grudnia 2022 roku: 2 182 645 tys.zł).
Poniższa tabela przedstawia podział wartości zabezpieczonych hipotecznie ekspozycji od osób fizycznych w określonych przedziałach LtV (Loan to Value). Wartość ekspozycja określona jest wartością niespłaconego kapitału.
w tys. zł
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|
| Mniej niż 50% | 1 006 584 | 949 029 |
| 51 - 80% | 1 134 579 | 1 229 197 |
| 81 - 100% | 56 112 | 17 526 |
| 2 197 275 | 2 195 752 |
Wartości zabezpieczeń wykorzystywane są w ramach procesu kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych poprzez przemnożenie ich wartości przez szacowany parametr potencjalnego odzysku związanego ze sprzedażą zabezpieczenia. Hipotetyczny wpływ zabezpieczeń hipotecznych na wysokość odpisów na oczekiwane straty kredytowe na należności od klientów detalicznych wynosi 17,2 miliona złotych na 31 grudnia 2023 roku. Dla ekspozycji od klientów korporacyjnych zakwalifikowanych do Etapu 3, użyta do wyliczenia odpisów na oczekiwane straty kredytowe na 31 grudnia 2023 roku wartość oczekiwanych przepływów pieniężnych z tytułu realizacji zabezpieczeń, na którą składają się w znaczącej części przepływy oparte o nieruchomości, wyniosła 95 299 tys. zł (przed uwzględnieniem wpływu wartości pieniądza w czasie). Dla poszczególnych kredytów wartość zabezpieczenia została pomniejszona o szacowany spadek wartości zabezpieczenia w procesie windykacji oraz szacowane koszty realizacji zabezpieczenia, ograniczona do wysokości ekspozycji i zważona prawdopodobieństwem scenariusza, w którym oczekiwane są przepływy z realizacji zabezpieczeń.
Poniżej został zaprezentowany portfel, pogrupowany na należności klientów ze stwierdzoną utratą oraz należności bez utraty wartości. Zaprezentowano również szczegóły odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych. Zgodnie z podejściem do zarządzania ryzykiem kredytowym, wyodrębnia się portfel zarządzany na podstawie indywidualnej klasyfikacji (należności oceniane indywidualnie) oraz na podstawie portfelowej klasyfikacji (należności oceniane portfelowo). Ekspozycje oceniane indywidualnie, bez rozpoznanej utraty wartości klasyfikowane są na podstawie wewnętrznych ratingów ryzyka przyjmujących wartości od 1 do 7, przy czym kategoria ryzyka 1 jest ratingiem najlepszym. Ekspozycjom ocenianym indywidualnie z rozpoznaną utratą wartości nadawane są ratingi od 8 do 10. Wewnętrzne ratingi ryzyka są otrzymywane w kompleksowym procesie oceny kredytowej, na który składają się modele i metodyki ratingowe, dodatkowe korekty wynikające m.in. z posiadanego wsparcia i z zabezpieczenia oraz wszelkie inne zdefiniowane procesy stosowane, w celu uzyskania ratingów ryzyka. Rating ryzyka określa prawdopodobieństwo niewywiązania się przez dłużnika z zobowiązań w okresie jednego roku. Ratingi od 1 do 4- włącznie są traktowane jako odpowiednik ratingów z poziomu inwestycyjnego zewnętrznych agencji oceny wiarygodności kredytowej, co oznacza, że świadczą o niskim bądź średnim poziomie ryzyka kredytowego. Ratingi poniżej 4- świadczą o podwyższonym poziomie ryzyka kredytowego, przy czym rating 7 oznacza wysokie ryzyko kredytowe i niską zdolność do obsługi zobowiązań nawet przy sprzyjających warunkach makroekonomicznych.
Struktura portfela zaangażowań wobec klientów z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2023 roku:
w tys. zł
| Należności od klientów instytucjonalnych | Należności od klientów indywidualnych | Należności od banków | Razem | |
|---|---|---|---|---|
| Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 1) | ||||
| wg ratingu ryzyka | ||||
| rating ryzyka 1-4- | 10 280 827 | - | 15 331 662 | 25 612 489 |
| rating ryzyka +5-6- | 2 692 480 | - | 5 385 | 2 697 865 |
| wg przeterminowania | ||||
| należności bez opóźnień w spłacie | - | 4 631 658 | - | 4 631 658 |
| 1-30 dni | - | 78 408 | - | 78 408 |
| 31-90 dni | - | 331 | - | 331 |
| Wartość brutto | 12 973 307 | 4 710 397 | 15 337 047 | 33 020 751 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (20 582) | (31 893) | (316) | (52 791) |
| Wartość netto | 12 952 725 | 4 678 504 | 15 336 731 | 32 967 960 |
| Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 2) | ||||
| wg ratingu ryzyka | ||||
| rating ryzyka 1-4- | 443 774 | - | 5 343 | 449 117 |
| rating ryzyka +5-6- | 328 656 | - | 30 067 | 358 723 |
| rating ryzyka +7 i powyżej | 302 783 | - | - | 302 783 |
| wg przeterminowania | ||||
| należności bez opóźnień w spłacie | - | 1 086 026 | - | 1 086 026 |
| 1-30 dni | - | 109 786 | - | 109 786 |
| 31-90 dni | - | 15 831 | - | 15 831 |
| Wartość brutto | 1 075 213 | 1 211 643 | 35 410 | 2 322 266 |
| Odpisy z tytułu | ||||
| ## wg przeterminowania należności | ||||
| - 414 565 | ||||
| - 414 565 |
Jak opisano powyżej jednym z głównych czynników wpływających na zarządzanie portfelem należności klientów detalicznych są dni zaległości, podczas gdy w segmencie klientów instytucjonalnych jest to rating. Należności udzielone z utratą wartości cechują się stosunkowo niższym a w pewnych okolicznościach dodatnim odpisem na oczekiwane straty kredytowe ujawnianym w powyższej tabeli. W momencie początkowego ujęcia aktywa POCI ujmuje się w wartości godziwej a korekta do wartości godziwej, która odzwierciedla przede wszystkim ryzyko kredytowe, uwzględniona jest w wartości bilansowej brutto należności.
Struktura portfela zaangażowań wobec banków i klientów z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2022 roku:
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 37 w tys. zł
| Kategoria | Należności od klientów instytucjonalnych | Należności od klientów indywidualnych | Należności od banków | Razem |
|---|---|---|---|---|
| Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 1) | ||||
| wg ratingu ryzyka | ||||
| rating ryzyka 1-4- | 11 555 463 | - | 699 969 | 12 255 432 |
| rating ryzyka +5-6- | 2 420 141 | - | 7 036 | 2 427 177 |
| wg przeterminowania należności | ||||
| bez opóźnień w spłacie | 8 4 973 199 | - | 4 973 207 | |
| 1-30 dni | - | 77 510 | - | 77 510 |
| 31-90 dni | - | 730 | - | 730 |
| Wartość brutto | 13 975 612 | 5 051 439 | 707 005 | 19 734 056 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (40 985) | (40 250) | (328) | (81 710) |
| Wartość netto | 13 934 627 | 5 011 189 | 706 677 | 19 652 346 |
| Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 2) | ||||
| wg ratingu ryzyka | ||||
| rating ryzyka 1-4- | 64 485 | - | 228 157 | 292 642 |
| rating ryzyka +5-6- | 1 065 852 | - | 34 567 | 1 100 419 |
| rating ryzyka +7 i powyżej | 355 308 | - | 432 | 355 740 |
| wg przeterminowania należności | ||||
| bez opóźnień w spłacie | - | 941 276 | - | 941 276 |
| 1-30 dni | - | 107 818 | - | 107 818 |
| 31-90 dni | - | 23 317 | - | 23 317 |
| Wartość brutto | 1 485 645 | 1 072 411 | 263 156 | 2 821 212 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (43 614) | (64 771) | (1 085) | (109 470) |
| Wartość netto | 1 442 031 | 1 007 640 | 262 071 | 2 711 742 |
| Należności z rozpoznaną utratą wartości (Etap 3) | ||||
| wg przeterminowania należności | - | 419 514 | - | 419 514 |
| wg ratingu ryzyka | ||||
| rating ryzyka +7 i powyżej | 455 117 | - | - | 455 117 |
| Wartość brutto | 455 117 | 419 514 | - | 874 631 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (331 769) | (333 032) | - | (664 801) |
| Wartość netto | 123 348 | 86 482 | - | 209 830 |
| Należności udzielone z utratą wartości | ||||
| wg przeterminowania należności | - | 9 941 | 9 941 | |
| wg ratingu ryzyka | ||||
| rating ryzyka +7 i powyżej | 7 007 | - | - | 7 007 |
| Wartość brutto | 7 007 | 9 941 | - | 16 948 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (1 354) | (404) | - | (1 758) |
| Wartość netto | 5 653 | 9 537 | - | 15 190 |
| Łączna wartość brutto | 15 923 381 | 6 553 305 | 970 161 | 23 027 333 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (417 722) | (438 457) | (1 413) | (857 739) |
| Łączna wartość netto | 15 505 659 | 6 114 848 | 968 748 | 22 169 594 |
Jak opisano powyżej jednym z głównych czynników wpływających na zarządzanie portfelem należności klientów detalicznych są dni zaległości, podczas gdy w segmencie klientów instytucjonalnych jest to rating. Należności udzielone z utratą wartości cechują się stosunkowo niższym a w pewnych okolicznościach dodatnim odpisem na oczekiwane straty kredytowe ujawnianym w powyższej tabeli. W momencie początkowego ujęcia aktywa POCI ujmuje się w wartości godziwej a korekta do wartości godziwej, która odzwierciedla przede wszystkim ryzyko kredytowe, uwzględniona jest w wartości bilansowej brutto należności.
Struktura instrumentów pochodnych z punktu widzenia ryzyka kredytowego:
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 38 w tys. zł
| Kategoria | 31.12.2023 Transakcje z klientami instytucjonalnymi | 31.12.2023 Transakcje z klientami indywidualnymi | 31.12.2023 Transakcje z bankami | 31.12.2022 Transakcje z klientami instytucjonalnymi | 31.12.2022 Transakcje z klientami indywidualnymi | 31.12.2022 Transakcje z bankami |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Instrumenty pochodne wg ratingu ryzyka | ||||||
| rating ryzyka 1-4- | 2 370 564 | - | 1 652 238 | 3 619 909 | - | 914 692 |
| rating ryzyka +5-6- | 58 325 | - | 541 135 | 519 | 13 811 | 45 841 |
| rating ryzyka +7 i powyżej | 154 | - | - | 981 | - | - |
| Razem | 2 429 043 | - | 1 652 779 | 3 756 409 | 13 811 | 960 533 |
Poniżej zaprezentowano podział ekspozycji w portfelu dłużnych papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu oraz w portfelu dłużnych papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody według ratingów agencji Fitch:
w tys. zł
| Kategoria | 31.12.2023 Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu | 31.12.2023 Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 31.12.2022 Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu | 31.12.2022 Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody |
|---|---|---|---|---|
| Rating emitenta agencji Fitch | ||||
| A (w tym: od A- do AAA) | 791 112 | 29 560 | 292 2 272 | 515 37 180 |
| Razem | 791 112 | 29 560 | 292 2 272 | 515 37 180 |
Struktura zobowiązań warunkowych udzielonych z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2023 roku:
w tys. zł
| Kategoria | 31.12.2023 Zobowiązania wobec klientów instytucjonalnych | 31.12.2023 Zobowiązania wobec klientów indywidualnych | 31.12.2023 Zobowiązania wobec banków |
|---|---|---|---|
| Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 1) | 10 744 060 | 3 754 304 | 300 512 |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka 1-4- | 8 716 458 | - | 300 512 |
| rating ryzyka +5-6- | 2 027 602 | - | - |
| Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 2) | 1 052 158 | 1 465 679 | - |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka 1-4- | 86 642 | - | - |
| rating ryzyka +5-6- | 814 083 | - | - |
| rating ryzyka +7 i powyżej | 151 433 | - | - |
| Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 3) | 1 873 | 5 995 | - |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka +7 i powyżej | 1 873 | 5 995 | - |
| Zobowiązania warunkowe udzielone z utratą wartości | 17 721 | - | - |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka +7 i powyżej | 17 721 | - | - |
| Razem | 11 815 812 | 5 225 978 | 300 512 |
Struktura zobowiązań warunkowych udzielonych z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2022:
w tys. zł
| Kategoria | 31.12.2022 Zobowiązania wobec klientów instytucjonalnych | 31.12.2022 Zobowiązania wobec klientów indywidualnych | 31.12.2022 Zobowiązania wobec banków |
|---|---|---|---|
| Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 1) | 9 831 703 | 3 964 409 | 302 538 |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka 1-4- | 8 586 076 | - | 299 172 |
| rating ryzyka +5-6- | 1 245 627 | - | 3 366 |
| Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 2) | 796 619 | 1 393 325 | - |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka 1-4- | 276 058 | - | - |
| rating ryzyka +5-6- | 379 766 | - | - |
| rating ryzyka +7 i powyżej | 140 795 | - | - |
| Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 3) | 6 722 | 6 166 | - |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka | 6 722 | - | - |
| rating ryzyka +7 i powyżej | - | 6 166 | - |
| Zobowiązania warunkowe udzielone z utratą wartości | 19 025 | - | - |
| wg ratingu ryzyka | |||
| rating ryzyka +7 i powyżej | 19 025 | - | - |
| Razem | 10 654 069 | 5 363 900 | 302 538 |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 39 w tys. zł
W Grupie w ramach zarządzania ryzykiem kredytowym identyfikuje się ekspozycje „forborne”. Grupa uwzględnia ekspozycje „forborne” zgodnie z wymaganiami sprawozdawczymi wynikającymi ze Standardów Technicznych EBA/ITS/2013/03 oraz z dokumentu 2012/852 wydanych przez ESMA. W zakresie ekspozycji nieobsługiwanych i restrukturyzowanych Grupa stosuje wytyczne EBA EBA/GL/2018/06. Jako „forborne” Grupa traktuje ekspozycje, gdzie dłużnikowi doświadczającemu lub mogącemu doświadczyć trudności finansowych Grupa udziela preferencyjnych warunków finansowania (np. na warunkach nierynkowych), które w innej sytuacji nie byłyby rozważane. Grupa poprzez preferencyjne warunki finansowania rozumie sytuacje, w której np. zmodyfikowane oprocentowanie kredytu jest niższe niż umowna wartość oprocentowania sprzed restrukturyzacji i/lub zmodyfikowane oprocentowanie kredytu jest niższe niż oprocentowanie rynkowe dla danego okresu finansowania i ryzyka kredytowego. Zakres, w którym zmieniane są warunki finansowania , ustalany jest indywidualnie dla każdego dłużnika, którego dotyczy przedmiotowa sytuacja. W szczególności działania takie obejmują:
* modyfikację warunków istniejącego zaangażowania, w tym zmiany harmonogramu spłat (np. wydłużenie okresu kredytowania), zmiany oprocentowania należności lub sposobu spłaty, lub redukcji kwoty do spłaty (kwoty głównej lub narosłych odsetek);
* udzielenia nowego, zrestrukturyzowanego zaangażowania w celu częściowej lub całkowitej spłaty istniejącego zaangażowania,
* przejęcie aktywów.
Proces nadawania ekspozycjom statusu „forborne” jest ściśle związany z procesem zarządzania ryzykiem kredytowym, w tym również z procesem rozpoznawania utraty wartości dla ekspozycji. W przypadku klientów instytucjonalnych Bank rozszerzył możliwość nadawania statusu "forborne" o ekspozycje bez utraty wartości. W związku z powyższym status "forborne" w obszarze klientów instytucjonalnych, podobnie jak obszarze klientów detalicznych, może dotyczyć zarówno ekspozycji z portfela z utratą wartości jak i z portfela bez utraty wartości.# Grupa jako „forborne” bez utraty wartości traktuje ekspozycje, na których były przeprowadzone działania restrukturyzacyjne, natomiast zmiana warunków finansowania nie implikowała pogorszenia przyszłych strumieni płatności. W takich przypadkach zmiana statusu ekspozycji na „forborne” nie stanowi dowodu utraty wartości. W obszarze Bankowości Detalicznej Grupa przyjmuje, że ekspozycje pozostają w statusie „forborne” aż do ich całkowitej spłaty. Ekspozycje ze zmodyfikowanymi warunkami podlegającymi zasadom w zakresie forbearance (ekspozycje forborne) są przedmiotem raportowania regulacyjnego oraz wewnętrznego. Wartości należności od klientów ze szczególnym uwzględnieniem ekspozycji w statusie „forborne”: w tys. zł
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|
| Należności bez rozpoznanej utraty wartości | 19,970,559 | 21,585,107 |
| Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 1), w tym: | 17,683,703 | 19,027,051 |
| podmiotów sektora niefinansowego | 13,505,522 | 15,213,891 |
| klientów instytucjonalnych | 8,795,125 | 10,162,452 |
| klientów indywidualnych | 4,710,397 | 5,051,439 |
| Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 2), w tym: | 2,286,856 | 2,558,056 |
| podmiotów sektora niefinansowego | 2,286,831 | 2,557,187 |
| klientów instytucjonalnych, w tym: | 1,075,188 | 1,484,776 |
| „forborne” | 225,616 | - |
| klientów indywidualnych, w tym: | 1,211,643 | 1,072,411 |
| „forborne” | 46 | - |
| Należności z rozpoznaną utratą wartości (Etap 3), w tym: | 793,882 | 874,631 |
| podmiotów sektora niefinansowego | 793,882 | 874,631 |
| klientów instytucjonalnych, w tym: | 379,303 | 455,104 |
| „forborne” | 82,347 | 53,039 |
| klientów indywidualnych, w tym: | 414,579 | 419,527 |
| „forborne” | 30,062 | 30,663 |
| Należności udzielone z utratą wartości, w tym: | 27,205 | 16,948 |
| podmiotów sektora niefinansowego | 27,205 | 16,948 |
| klientów instytucjonalnych, w tym: | 8,936 | 7,007 |
| „forborne” | 8,936 | 7,007 |
| klientów indywidualnych, w tym: | 18,269 | 9,941 |
| „forborne” | 12,666 | 7,809 |
| Należności od klientów brutto razem, w tym: | 20,791,646 | 22,476,686 |
| podmiotów sektora niefinansowego | 16,613,440 | 18,662,657 |
| klientów instytucjonalnych, w tym: | 10,258,552 | 12,109,339 |
| „forborne” | 316,899 | 60,046 |
| klientów indywidualnych, w tym: | 6,354,888 | 6,553,318 |
| „forborne” | 42,774 | 38,472 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, w tym: | (737,192) | (856,179) |
| na należności „forborne” | (61,930) | (52,536) |
| Należności od klientów netto, razem, w tym: | 20,054,454 | 21,620,507 |
| należności „forborne” | 297,743 | 45,982 |
Ryzyko płynności jest definiowane jako niebezpieczeństwo niewywiązania się Grupy z wykonania wymagalnych zobowiązań finansowych wobec klientów i kontrahentów. Celem zarządzania ryzykiem płynności jest terminowe wywiązywanie się Grupy z wszystkich zobowiązań wobec swoich klientów oraz zabezpieczenie środków w celu terminowego rozliczenia wszystkich transakcji na rynku pieniężnym. Zarządzanie ryzykiem płynności opiera się na:
* obowiązujących przepisach prawa w szczególności ustawie Prawo bankowe,
* wymaganiach polskich instytucji regulacyjnych, a zwłaszcza na uchwałach Komisji Nadzoru Finansowego,
* zasadach ostrożnego i stabilnego zarządzania Grupą oraz ogólnym poziomie ryzyka zaakceptowanym przez Radę Nadzorczą Banku, z uwzględnieniem najlepszych praktyk stosowanych na rynku.
Ostateczna odpowiedzialność za przestrzeganie ustalonych poziomów ekspozycji na ryzyko rynkowe w Grupie spoczywa na Zarządzie Banku, natomiast bieżące zarządzanie ryzykiem rynkowym jest prowadzone przez:
* Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Zarządzania Ryzykiem,
* Komitet ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami (ALCO),
* Dyrektora Departamentu Ryzyka Rynkowego,
* osoby oddelegowane do zarządzania ryzykiem w spółkach Grupy.
Celem zarządzania płynnością jest zapewnienie Bankowi i podmiotom Grupy dostępu do środków płynnych, w celu wypełnienia swoich zobowiązań w terminie, także w ekstremalnych, lecz prawdopodobnych sytuacjach kryzysowych. Grupa analizuje i zarządza ryzykiem płynności w różnych horyzontach czasowych, przy czym rozróżnia się płynność bieżącą, krótko-, średnio- i długoterminową, stosując adekwatne metody pomiaru i limitowania ryzyka. Przyjęte miary oraz limity mają na celu ograniczenie nadmiernej koncentracji w zakresie przyjętej struktury bilansu, czy też źródeł finasowania.
Zarządzanie płynnością długoterminową należy do zadań ALCO i jest określone w strategii Grupy. Jest ono prowadzone w oparciu o monitorowanie relacji strukturalnych bilansu oraz o regulacyjne miary płynności długookresowej i obejmuje analizę luk płynności, a także możliwości pozyskania w przyszłości wystarczających źródeł finansowania oraz kosztu pozyskania środków w kontekście wpływu na rentowność prowadzonej działalności.
Zarządzanie płynnością średnioterminową, w horyzoncie do 1 roku, należy do zadań ALCO i odbywa się w oparciu o przygotowywany w cyklu rocznym plan finansowania, określający poziomy limitów wewnętrznych oraz przygotowywane przez jednostki biznesowe Grupy plany w zakresie zmiany aktywów i pasywów, opracowywane w ramach planów finansowych na kolejny rok budżetowy.
Zarządzanie płynnością krótkoterminową, w horyzoncie do 3 miesięcy, należy do zadań Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej i odbywa się w oparciu o regulacyjne miary płynności krótkookresowej oraz limity wewnętrzne. Grupa analizuje także poziom płynności w sytuacjach kryzysowych, przyjmując, jako warunek konieczny, brak ujemnej luki we wszystkich przedziałach czasowych w horyzoncie 3 miesięcy.
Zarządzanie płynnością bieżącą należy do zadań Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej i prowadzone jest w oparciu o rachunki nostro Grupy, w tym w szczególności rachunek rezerwy obowiązkowej w NBP, przy użyciu dostępnych produktów oferowanych przez rynek pieniężny oraz Bank Centralny.
Zarządzanie płynnością w podmiotach Grupy leży w zakresie zadań zarządów tych spółek przy uwzględnieniu „Zasad zarządzania ryzykiem”. Nadzór nad płynnością podmiotów Grupy sprawuje ALCO. W 2023 roku w Grupie nie wprowadzono istotnych zmian w procesach, procedurach, systemach oraz politykach dotyczących zarządzania ryzykiem płynności.
Roczny Plan Finansowania i Płynności (Plan) jest przygotowywany dla Grupy przez Departament Nadzoru nad Zarządzaniem Bilansem, Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej oraz Departament Ryzyka Rynkowego. Plan podlega aprobacie ALCO. Plan powinien obejmować wszystkie istotne elementy dotyczące finansowania i płynności wynikające z planów biznesowych, w szczególności w obszarze depozytów i kredytów dla klientów, tak jak to zostało określone w budżetach rocznych poszczególnych jednostek biznesowych, a także istotne zmiany otoczenia regulacyjnego oraz sytuacji rynkowej.
Grupa dokonuje pomiaru i zarządza ryzykiem płynności poprzez zastosowanie zarówno zewnętrznych miar nadzorczych, jak i miar dodatkowych wypracowanych wewnętrznie.
Regulacyjne miary płynności LCR, i NSFR kształtowały się na bezpiecznym poziomie i wynosiły:
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | Zmiana | |
|---|---|---|---|
| LCR | 191% | 158% | 33 p.p. |
| NSFR | 231% | 177% | 54 p.p. |
W uzupełnieniu do nadzorczych miar płynności Grupa stosuje zestaw narzędzi zarządzania ryzykiem płynności obejmujący:
* analizę luk – MAR/S2,
* scenariusze kryzysowe,
* strukturalne wskaźniki płynności,
* rynkowe czynniki ostrzegawcze,
* znaczące źródła finansowania,
* awaryjny plan finansowania.
Testy warunków kryzysowych są przeprowadzane w celu zbadania potencjalnego wpływu określonego zdarzenia na bilans Grupy oraz skumulowaną lukę w horyzoncie 12 miesięcy, a także określenia, jakie dodatkowe finansowanie działalności jest konieczne w każdym z określonych scenariuszy. Scenariusze te są przygotowywane przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej oraz Ryzyko Rynkowe Grupy oraz zatwierdzane przez ALCO. Grupa przeprowadza testy warunków kryzysowych w cyklu miesięcznym. Scenariusze te zakładają istotne zmiany w podstawowych parametrach finansowania, takie jak:
* koncentracja bazy funduszowej,
* Highly Stressed Market Disruption („S2”) – poważne zakłócenia na rynkach światowych,
* kryzys finansowy na rynku krajowym.
Departament Nadzoru nad Zarządzaniem Bilansem w Sektorze Zarządzania Finansami przygotowuje oraz aktualizuje w cyklu rocznym „Plan pozyskania funduszy i utrzymania płynności w sytuacji zagrożenia płynności” (Plan awaryjny), który określa sposób działania Grupy w sytuacji kryzysowej, w tym szczególnie w przypadkach zakładanych w scenariuszach kryzysowych i opisanych w „Rocznym planie finansowania i zabezpieczenia płynności”. Awaryjny plan finansowania jest zatwierdzany przez ALCO. Plan awaryjny określa:
* warunki/symptomy wskazujące na wystąpienie sytuacji kryzysowej,
* kompetencje do podejmowania działań w ramach realizacji planu,
* źródła pozyskania funduszy, a w szczególności zasady utrzymywania portfela aktywów płynnych do użycia w przypadku wystąpienia problemów płynnościowych,
* zasady przeprowadzania sprzedaży aktywów i zmiany struktury bilansu,
* zasady postępowania w celu przywrócenia zaufania klientów do instytucji.
Poniżej przedstawione zostały wielkości skumulowanej urealnionej luki płynności w warunkach stresowych oraz poziom aktywów płynnych na dzień 31 grudnia 2023 roku i 31 grudnia 2022 roku.
Skumulowana urealniona luka płynności na dzień 31 grudnia 2023 roku: w tys.# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
w tys. zł
| Do 1 miesiąca | Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy | Powyżej 3 miesięcy do 1 roku | Powyżej 1 roku do 2 lat | Powyżej 2 lat |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aktywa | 40 433 270 | 2 702 444 | 821 791 | - | 29 513 126 |
| Zobowiązania i kapitał własny | 10 668 501 | 5 483 299 | 47 030 | - | 57 271 801 |
| Luka bilansowa w danym okresie | 29 764 769 | (2 780 855) | 774 761 | - | (27 758 675) |
| Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wpływy | 37 963 542 | 17 887 414 | 20 613 688 | 25 339 909 | 19 199 180 |
| Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wypływy | 37 853 954 | 17 707 092 | 20 679 168 | 24 715 879 | 19 298 149 |
| Luka pozabilansowa w danym okresie | 109 588 | 180 322 | (65 480) | 624 030 | (98 969) |
| Potencjalne wykorzystanie przyznanych linii kredytowych | 479 020 | 319 346 | (798 366) | - | - |
| Luka skumulowana | 29 395 337 | 26 475 458 | 27 983 105 | 28 607 135 | 749 491 |
| Do 1 miesiąca | Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy | Powyżej 3 miesięcy do 1 roku | Powyżej 1 roku do 2 lat | Powyżej 2 lat |
|---|---|---|---|---|
| Aktywa | 35 231 376 | 442 464 | 761 706 | - |
| Zobowiązania i kapitał własny | 11 478 908 | 5 478 447 | 639 297 | - |
| Luka bilansowa w danym okresie | 23 752 468 | (5 035 983) | 122 409 | - |
| Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wpływy | 40 657 353 | 11 757 921 | 30 757 011 | 13 616 887 |
| Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wypływy | 40 913 368 | 11 810 623 | 30 182 850 | 13 751 561 |
| Luka pozabilansowa w danym okresie | (256 015) | (52 702) | 574 161 | (134 674) |
| Potencjalne wykorzystanie przyznanych linii kredytowych | 294 357 | 598 717 | (893 074) | - |
| Luka skumulowana | 23 202 096 | 17 514 694 | 19 104 338 | 18 969 664 |
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | Zmiana | |
|---|---|---|---|
| Aktywa płynne, w tym: | 30 621 030 | 39 717 501 | (9 096 471) |
| rachunek nostro, depozyty w NBP i stabilna część gotówki | 269 626 | 264 178 | 5 448 |
| dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu | 791 112 | 2 272 515 | (1 481 403) |
| dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 29 560 292 | 37 180 808 | (7 620 516) |
| Skumulowana luka płynności do 1 roku | 27 983 105 | 19 104 338 | 8 878 767 |
Wskaźnik pokrycia luki przez aktywa płynne Pozytywna luka Pozytywna luka
Poniżej przedstawione zostały zobowiązania finansowe Grupy według umownych terminów wymagalności. Prezentowane kwoty nie uwzględniają wpływu stopy efektywnej na wartości zobowiązań z tytułu odsetek.
| Nota | Razem | Do 1 miesiąca | Od 1 do 3 miesięcy | Od 3 miesięcy do 1 roku | Od 1 roku do 5 lat | Ponad 5 lat |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zobowiązania wobec banków | 29 3 375 693 | 3 365 693 | - | 10 000 | - | - |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | ||||||
| Zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych | 19 132 417 | 132 417 | - | - | - | - |
| Zobowiązania wobec klientów, z tego: | 30 55 008 035 | 49 181 017 | 3 505 375 | 2 318 684 | 2 959 | - |
| Depozyty podmiotów sektora finansowego | 30 3 787 947 | 3 710 768 | 36 519 | 40 660 | - | - |
| Depozyty podmiotów sektora niefinansowego | 30 49 404 846 | 43 656 155 | 3 468 551 | 2 277 181 | 2 959 | - |
| Pozostałe zobowiązania | 30 1 815 242 | 1 814 094 | 305 843 | - | - | - |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | ||||||
| Instrumenty pochodne (rozliczane netto) | 19 4 117 218 | 118 398 | 112 261 | 468 644 | 2 136 424 | 1 281 491 |
| Pochodne instrumenty zabezpieczające | 37 92 869 | - | - | - | 24 458 | 68 411 |
| Zobowiązania z tytułu niewykorzystanych linii kredytowych | 40 14 165 469 | 12 408 065 | 91 410 | 380 343 | 941 017 | 344 634 |
| Zobowiązania z tytułu udzielonych gwarancji | 40 3 018 997 | 3 018 997 | - | - | - | - |
| Instrumenty pochodne rozliczane brutto | ||||||
| Wpływy | 79 910 698 | 68 224 587 | 3 709 046 | 3 177 671 | 3 104 858 | 1 694 536 |
| Wypływy | 79 910 698 | 68 224 587 | 3 709 046 | 3 177 671 | 3 104 858 | 1 694 536 |
| Instrumenty pochodne rozliczane brutto | ||||||
| Wpływy | 105 388 871 | 43 716 553 | 13 302 571 | 18 214 288 | 29 896 828 | 258 631 |
| Wypływy | 104 334 434 | 43 621 581 | 13 262 534 | 18 142 911 | 29 049 997 | 257 411 |
| Nota | Razem | Do 1 miesiąca | Od 1 do 3 miesięcy | Od 3 miesięcy do 1 roku | Od 1 roku do 5 lat | Ponad 5 lat |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zobowiązania wobec banków | 29 4 794 795 | 3 870 795 | 320 000 | 604 000 | - | - |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | ||||||
| Zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych | 19 234 203 | 234 203 | - | - | - | - |
| Zobowiązania wobec klientów, z tego: | 30 50 512 890 | 45 733 812 | 3 062 163 | 1 709 579 | 7 336 | - |
| Depozyty podmiotów sektora finansowego | 30 3 635 159 | 3 453 417 | 146 445 | 35 297 | - | - |
| Depozyty podmiotów sektora niefinansowego | 30 45 160 359 | 40 565 579 | 2 914 120 | 1 673 324 | 7 336 | - |
| Pozostałe zobowiązania | 30 1 717 372 | 1 714 816 | 1 598 958 | - | - | - |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | ||||||
| Instrumenty pochodne (rozliczane netto) | 19 7 103 671 | 240 593 | 126 351 | 512 710 | 4 363 454 | 1 860 563 |
| Pochodne instrumenty zabezpieczające | 37 6 917 | - | - | - | - | 6 917 |
| Zobowiązania z tytułu niewykorzystanych linii kredytowych | 40 13 683 181 | 11 443 966 | - | 76 841 | 1 619 511 | 542 863 |
| Zobowiązania z tytułu udzielonych gwarancji | 40 2 375 216 | 2 375 216 | - | - | - | - |
| Instrumenty pochodne rozliczane brutto | ||||||
| Wpływy | 78 710 873 | 63 898 585 | 3 508 514 | 2 903 130 | 5 990 301 | 2 410 343 |
| Wypływy | 78 710 873 | 63 898 585 | 3 508 514 | 2 903 130 | 5 990 301 | 2 410 343 |
| Instrumenty pochodne rozliczane brutto | ||||||
| Wpływy | 96 495 666 | 41 082 780 | 11 477 777 | 24 903 368 | 18 508 047 | 523 694 |
| Wypływy | 96 496 343 | 41 292 151 | 11 558 258 | 24 479 769 | 18 644 376 | 521 789 |
Ryzyko rynkowe określane jest jako ryzyko negatywnego wpływu na wynik finansowy oraz wartość funduszy własnych Grupy zmiany rynkowych stóp procentowych, kursów walutowych, kursów akcji, cen towarów oraz wszelkich parametrów zmienności tych stóp, kursów i cen. Celem zarządzania ryzykiem rynkowym jest zapewnienie, że rozmiary ponoszonego ryzyka w ramach Grupy odpowiadają poziomowi akceptowalnemu przez akcjonariuszy oraz instytucje nadzoru bankowego, a także zapewnienie, że wszystkie ekspozycje na ryzyko rynkowe są właściwie odzwierciedlone w kalkulowanych miarach ryzyka przekazywanych do wiadomości odpowiednim osobom i organom zarządzającym. Przyjęte miary oraz limity ryzyka rynkowego mają na celu zapobieganie nadmiernej koncentracji ekspozycji na pojedynczy czynnik ryzyka lub grupę powiązanych czynników ryzyka, a także aby określić ogólny maksymalny poziom podejmowanego ryzyka w księdze handlowej lub bankowej.
Zarządzanie ryzykiem rynkowym w Grupie opiera się na:
* wymaganiach polskich instytucji regulacyjnych, a zwłaszcza na uchwałach Komisji Nadzoru Finansowego,
* zasadach ostrożnego i stabilnego zarządzania Grupą oraz ogólnym poziomie ryzyka zaakceptowanym przez Radę Nadzorczą Banku, z uwzględnieniem najlepszych praktyk stosownych na rynku.
Ostateczna odpowiedzialność za przestrzeganie ustalonych poziomów ekspozycji na ryzyko rynkowe w Grupie spoczywa na Zarządzie Banku, natomiast bieżące zarządzanie ryzykiem rynkowym jest prowadzone przez:
* Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Zarządzania Ryzykiem,
* Komitet ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami (ALCO),
* Dyrektora Departamentu Ryzyka Rynkowego,
* Szefów jednostek biznesowych podejmujących ryzyko,
* osoby oddelegowane do zarządzania ryzykiem w jednostkach Grupy.
Zarządzanie ryzykiem rynkowym dotyczy wszystkich portfeli, z których dochody narażone są na negatywny wpływ czynników rynkowych, takich jak stopy procentowe, kursy walutowe, ceny akcji, ceny towarów masowych oraz parametrów zmienności tych czynników. W zarządzaniu ryzykiem rynkowym wyodrębniono dwa rodzaje portfeli: handlowy i bankowy.
Portfele handlowe obejmują transakcje na instrumentach finansowych (bilansowych i pozabilansowych), których celem jest osiągnięcie dochodu związanego ze zmianą parametrów rynkowych w krótkim okresie. Portfele handlowe obejmują pozycje bilansowe, takie jak: dłużne papiery wartościowe kwalifikowane jako przeznaczone do obrotu, tzn. nabywane w celach handlowych i spełniające określone kryteria płynności, oraz wszystkie pozycje w instrumentach pochodnych, przy czym w tym przypadku dokonuje się rozróżnienia portfeli nabywanych w celach czysto handlowych oraz tych, które są zawierane w celu zabezpieczenia ryzyka pozycji w portfelu bankowym – tzw. zabezpieczenia ekonomiczne (economic hedge). Wycena portfeli handlowych dokonywana jest bezpośrednio na podstawie cen rynkowych lub za pomocą modeli wyceny przy zastosowaniu parametrów cenowych notowanych na rynku. Działalność na portfelach handlowych prowadzona jest przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej Banku w zakresie portfeli obejmujących ryzyko stopy procentowej oraz ryzyko kursu walutowego. Portfel handlowy obejmuje również opcje, w tym przede wszystkim walutowe transakcje opcyjne, opcje na stopy procentowe oraz struktury opcyjne, będące odzwierciedleniem ekonomicznej natury oraz ryzyka wynikającego z produktów oferowanych klientom Grupy. Działalność Grupy w tym zakresie jest prowadzona w sposób zapewniający jednoczesne (każdorazowe i natychmiastowe) zawarcie transakcji przeciwstawnej o takich samych parametrach, w związku z czym portfel transakcji opcyjnych nie generuje otwartej ekspozycji ryzyka rynkowego. Jedyną wielkością związaną z zawieraniem transakcji opcyjnych uwzględnianą w pomiarze ryzyka rynkowego, a konkretnie ryzyka walutowego, jest wielkość premii płaconej/otrzymywanej w walucie zagranicznej.
Portfele bankowe obejmują wszystkie pozostałe, niezaliczone do portfeli handlowych, pozycje bilansowe oraz pozabilansowe. Celem zawierania tych transakcji jest realizacja wyniku w całym, kontraktowym okresie transakcji. Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej Banku przejmuje pozycje ryzyka stóp procentowych z portfeli bankowych z wszystkich innych jednostek organizacyjnych Grupy. Mechanizm przekazywania pozycji ryzyka stóp procentowych opiera się na systemie transferowej ceny funduszy.Pomiar ryzyka rynkowego portfeli bankowych Do portfeli bankowych zastosowanie mają następujące metody pomiaru ryzyka: • analiza luki stopy procentowej, • metoda kosztów zamknięcia otwartych pozycji odsetkowych ( Value-at-Close ) / całkowitego zwrotu z portfela ( Total Return ), Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 45 • metoda dochodów odsetkowych narażonych na ryzyko (Interest Rate Exposure , IRE), oparta zarówno na metodzie luki, jak i przepływów odsetkowych w odpowiednim horyzoncie czasu, • testy warunków skrajnych. Analiza luki stopy procentowej wykorzystuje harmonogram zapadalności lub przeszacowania pozycji bilansowych oraz instrumentów pochodnych ujmowanych w ramach rachunkowości zabezpieczeń lub zakwalifikowanych jako zabezpieczenia ekonomiczne, w celu ustalenia różnic pomiędzy pozycjami, których termin zapadalności lub aktualizacji oprocentowania przypada na dany przedział czasowy. Generalną zasadą w analizie luki oprocentowania jest klasyfikacja transakcji do poszczególnych pasm przeszacowania pozycji z portfeli bankowych wg kontraktowych lub zakładanych terminów zmian oprocentowania transakcji. Przyjmuje się, że: • transakcje ze stałą stopą oprocentowania (takie jak: depozyty terminowe, lokaty międzybankowe, portfel dłużnych papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody o oprocentowaniu stałym, kredyty udzielone zarówno spłacane w całości w dniu zapadalności, jak i spłacane w ratach) klasyfikuje się do odpowiednich pasm przeszacowania na podstawie daty zapadalności lub wymagalności, • transakcje ze stopą zmienną, aktualizowaną w cyklicznych stałych okresach (głównie kredyty udzielone z oprocentowaniem ustalanym w oparciu o stopę rynkową/bazową np. WIBOR 1M) klasyfikuje się do odpowiednich pasm przeszacowania na podstawie daty najbliższej aktualizacji oprocentowania, • transakcje o oprocentowaniu zmiennym administrowanym (tzn. zmiana wysokości oprocentowania oraz jej termin zastrzeżona jest do wyłącznej decyzji Grupy) bądź o niezdefiniowanym terminie zapadalności lub aktualizacji oprocentowania klasyfikuje się do odpowiednich pasm przeszacowania na podstawie historycznie zaobserwowanych lub ekspercko przyjętych przesunięć momentu i wielkości zmiany oprocentowania danej pozycji w stosunku do zmiany rynkowych stóp procentowych (model minimalizacji zmienności marży na produkcie). W Grupie do tych transakcji/pozycji bilansu zalicza się m.in.: rachunki bieżące, kredyty kartowe, kredyty w rachunku bieżącym. Dodatkowo uwzględnia się wcześniejsze spłaty kredytów w oparciu o analizę faktycznych spłat dokonywanych przez klientów przed terminem i na tej podstawie ustalany jest profil aktualizacji oprocentowania produktu, dotyczy to w szczególności kredytów ratalnych, • transakcje niewrażliwe na zmiany stóp procentowych, do których zalicza się gotówkę, majątek trwały, kapitał, pozostałe aktywa/zobowiązania, kwalifikuje się do najdłuższego pasma przeszacowania, • transakcje bezpośrednio zawierane przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej na potrzeby zarządzania ryzykiem stóp procentowych oraz płynności (portfel własny Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej) klasyfikowane są do odpowiednich pasm przeszacowania zawsze na podstawie dat zawartych w kontrakcie. Metoda wartości zamknięcia luki stóp procentowych (Value-at-Close) określa wartość ekonomiczną lub „godziwą” pozycji, analogiczną do wyceny rynkowej portfela handlowego. Całkowity zwrot na portfelu to suma zmian wartości zamknięcia luki stóp procentowych, naliczonych odsetek oraz zysków/strat ze sprzedaży aktywów lub anulowania zobowiązań. Metoda dochodów odsetkowych narażonych na ryzyko (IRE) służy do pomiaru potencjalnego wpływu określonego przesunięcia równoległego krzywych stóp procentowych na dochód odsetkowy z księgi bankowej przed opodatkowaniem, który może być uzyskany w określonym przedziale czasu. Jest to miara prospektywna, analogiczna do wskaźnika czynników wrażliwości (Factor Sensitivity) w przypadku portfeli handlowych. Przy czym przyjmuje się, że w standardowych warunkach przesunięcie stóp procentowych jest identyczne dla każdej waluty i wynosi 100 pkt bazowych w górę. Miara IRE jest kalkulowana dla pozycji w każdej walucie odrębnie w horyzoncie dziesięciu lat, przy czym do bieżącego monitorowania oraz limitowania pozycji ryzyka stóp procentowych portfeli bankowych stosowane są zasadniczo miary IRE w horyzoncie jednego roku i pięciu lat. Dodatkowo, Grupa mierzy ryzyko stopy procentowej metodą dochodową (cashflow net interest revenue NIR/IRE). Miara ta, podobnie jak IRE liczone metodą luki, określa potencjalny wpływ przed opodatkowaniem na wynik odsetkowy dla pozycji zaliczonych do księgi bankowej, ze względu na określone zmiany stóp procentowych w określonym okresie sprawozdawczym – zasadniczo 12 miesięcy. NIR to różnica między naliczonymi przychodami odsetkowymi uzyskanymi z aktywów (np. pożyczki dla klientów) a kosztem odsetek zapłaconym od zobowiązań (np. depozyty klientów). NIR/IRE to delta między bazowym NIR a NIR w scenariuszu szoku stopy procentowej tj. +/- 100 pkt. bazowych, dla wszystkich walut razem. Przyjmuje się podobne założenia w zakresie dat przeszacowania jak opisane powyżej dla metody luki, z tą różnicą, że pozycje niegenerujące przepływów odsetkowych oraz kapitały Banku są wyeliminowane z kalkulacji. Poniżej przedstawione są miary IRE dla Grupy na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku, oddzielnie dla miar opartych o metodę luki jak i przepływów odsetkowych. Zestawienie prezentowane jest odrębnie dla głównych walut PLN, USD i EUR, stanowiących łącznie ponad 90% bilansu Grupy, oraz łącznie dla wszystkich walut w przypadku metody przepływów odsetkowych. IRE – metoda luki | 31.12.2023 | 31.12.2022 | |---|---|---| | | IRE 12M | IRE 5L | IRE 12M | IRE 5L | PLN | 16 066 | 10 710 | 28 767 | 42 460 | USD | 30 248 | 54 031 | 28 560 | 44 450 | EUR | (7 350) | (2 747) | (17 317) | (30 707) | Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 46 IRE – metoda przepływów odsetkowych | 31.12.2023 | 31.12.2022 | |---|---|---| | | IRE 12M +100 pb | IRE 12M -100 pb | IRE 12M +100 pb | IRE 12M -100 pb | Łącznie dla wszystkich walut | 232 952 | (235 707) | 105 203 | (106 083) | Testy warunków skrajnych mierzą potencjalny wpływ istotnych zmian w poziomie lub kształcie krzywych stóp procentowych na pozycje otwierane w portfelu bankowym. Grupa dokonuje testów warunków skrajnych dla zdefiniowanych scenariuszy ruchów stóp procentowych stanowiących kombinacje ruchów czynników rynkowych zdefiniowanych jako zmiany znaczące (large move) i kryzysowe (stress move) występujących zarówno w kraju, jak i zagranicą. Wielkości zakładanych przesunięć czynników rynkowych podlegają regularnej ocenie i są odpowiednio dostosowywane do zmian rynkowych warunków działania Grupy. Testy warunków skrajnych obejmują także zmianę wartości kapitału w wyniku ruchów stóp procentowych dla poszczególnych walut w scenariuszach zgodnych z wymogami CRR. Departament Zarządzania Aktywami i Pasywami w Pionie Transakcji Rynku Międzybankowego prowadzi działalność w zakresie papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody w Grupie. Określa się trzy podstawowe cele działalności w ramach portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody: • zarządzanie płynnością finansową, • zabezpieczenie przed ryzykiem przejmowanym przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej z innych jednostek organizacyjnych Banku lub podmiotów Grupy, • otwieranie własnych pozycji ryzyka stóp procentowych w portfelach Grupy przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej. Aby uniknąć nadmiernych wahań wartości funduszy kapitałowych Grupy, spowodowanych przez przeszacowanie aktywów przeznaczonych do sprzedaży, ustala się maksymalne limity pozycji DV01 (Dollar Value of 1 basis point), która określa potencjalną zmianę wartości pozycji ryzyka dla danej krzywej stóp procentowych w określonym punkcie węzłowym krzywej (do którego sprowadzane są wszystkie przepływy pieniężne w ustalonym przedziale czasowym), spowodowaną przesunięciem rynkowej stopy procentowej o jeden punkt bazowy w górę dla tego typu portfeli. Limity dotyczą również pozycji otwartych w instrumentach pochodnych (np. transakcjach swap stóp procentowych), przeprowadzanych w celu zabezpieczenia wartości godziwej portfela. Program stosowania rachunkowości zabezpieczeń Poza ogólnymi zasadami ograniczania ryzyka rynkowego, w szczególności ryzyka stóp procentowych, Grupa posiada zdefiniowane zasady stosowania rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej. Podstawowym rodzajem ryzyka zabezpieczanym w ramach rachunkowości zabezpieczeń jest ryzyko zmiany stóp procentowych, na jakie narażony jest portfel papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody o stałej stopie procentowej. Na koniec każdego miesiąca, w którym występowała relacja zabezpieczająca, Grupa dokonuje oceny efektywności stosowanego zabezpieczenia, analizując zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczanego oraz instrumentu zabezpieczającego z tytułu zabezpieczanego ryzyka. Pozycją zabezpieczaną jest część portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody na stałą stopę procentową, denominowana w PLN. We wszystkich przypadkach instrumentem zabezpieczającym jest swap stopy procentowej (IRS), zamieniający stałą stopę procentową na zmienną. Zyski i straty wynikające z przeszacowania wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego oraz zmiany w wycenie do wartości godziwej pozycji zabezpieczanych odzwierciedlone są – w części wynikającej z zabezpieczanego ryzyka – w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik na rachunkowości zabezpieczeń”.# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
Poziom ryzyka określonego miarą DV01 dla portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody z uwzględnieniem zabezpieczeń ekonomicznych, w podziale na portfele w poszczególnych walutach przedstawiony jest w tabeli poniżej:
w tys. zł | 31.12.2023 | Ogółem | w okresie 2023 | Ogółem | Papiery wartościowe | IRS | Średnia | Maksimum | Minimum
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
PLN | (1 917) | (3 257) | 1 339 | (1 801) | (1 023) | (2 768)
USD | (12) | (12) | - | (126) | (7) | (188)
EUR | (366) | (366) | - | (520) | (366) | (735)
w tys. zł | 31.12.2022 | Ogółem | w okresie 2022 | Ogółem | Papiery wartościowe | IRS | Średnia | Maksimum | Minimum
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
PLN | (1 477) | (1 829) | 352 | (1 622) | (841) | (2 105)
USD | (187) | (187) | - | (202) | (182) | (231)
EUR | (739) | (739) | - | (212) | (120) | (748)
Działalność Grupy w zakresie inwestycji w dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody była głównym czynnikiem wpływającym także na zmiany poziomu ryzyka niedopasowania terminów przeszacowania wyrażonych miarą IRE.
Do portfeli handlowych zastosowanie mają następujące metody pomiaru ryzyka:
Czynniki wrażliwości mierzą zmianę wartości pozycji w danym instrumencie bazowym w przypadku określonej zmiany czynnika ryzyka rynkowego (np. zmiana o 1 punkt bazowy w oprocentowaniu w danym punkcie na krzywej stopy procentowej, zmiana o 1% w kursie walutowym lub cenie akcji). W przypadku stóp procentowych miarą wrażliwości jest DV01. W odniesieniu do ryzyka walutowego wielkość współczynnika wrażliwości jest równa co do wartości wielkości pozycji walutowej w danej walucie. W przypadku pozycji w kapitałowych papierach wartościowych wielkość współczynnika wrażliwości jest równa co do wartości wielkości pozycji netto w danym instrumencie (akcji, indeksie, jednostce udziałowej).
Miarą zintegrowaną ryzyka rynkowego portfeli handlowych, łączącą wpływ pozycji w poszczególnych czynnikach ryzyka i uwzględniającą efekt korelacji pomiędzy zmiennościami poszczególnych czynników, jest wartość narażona na ryzyko (VaR). Miara VaR jest stosowana do oszacowania potencjalnego spadku wartości pozycji lub portfela w normalnych warunkach rynkowych, przy ustalonym poziomie ufności i w określonym czasie. W przypadku pozycji otwieranych w portfelu handlowym Grupy wartość VaR jest obliczana przy zastosowaniu 99% poziomu ufności i jednodniowego okresu utrzymania.
Zarówno wskaźnik DV01, jak i wskaźnik VaR dla portfela handlowego są obliczane jako kwota netto bez zabezpieczenia ekonomicznego portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, tzn. bez instrumentów pochodnych mających zabezpieczyć wartość godziwą portfela. Ekspozycja na ryzyko takich transakcji jest kontrolowana poprzez odpowiednie metody pomiaru ryzyka i ograniczana za pomocą limitów ryzyka portfeli bankowych.
W cyklu dziennym dokonywana jest analiza scenariuszy warunków skrajnych (stress test), przy założeniu większych niż przyjęte w pomiarze wartości zagrożonej, zmian czynników ryzyka oraz pominięciu historycznie obserwowanych korelacji pomiędzy tymi czynnikami.
Grupa notuje ekspozycje ryzyka rynkowego portfeli handlowych w ponad dwudziestu walutach zarówno w przypadku pozycji walutowych jak i ekspozycji na ryzyko stóp procentowych, przy czym tylko w przypadku kilku walut ekspozycje są znaczące. Dla dużej grupy walut ekspozycje wynikają z niepełnego dopasowania transakcji zawartych na zlecenie klienta i transakcji domykających z innymi kontrahentami rynków hurtowych. Znaczące ekspozycje na ryzyko rynkowe otwierane są w przypadku PLN, walut rynków wysokorozwiniętych (przede wszystkim USD oraz EUR; rzadziej GBP, CHF, JPY) oraz walut krajów Europy Środkowej.
Wartości znaczących ekspozycji na ryzyko stóp procentowych portfeli handlowych w ujęciu miary DV01 w 2023 roku prezentuje poniższa tabela:
w okresie 2023 | w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 | Średnia | Maksimum | Minimum
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
PLN | (20) | (45) | (204) | 496 | (878)
EUR | 195 | (214) | 199 | 937 | (260)
USD | (23) | (-1) | (14) | 77 | (156)
W 2023 roku średnia wielkość ekspozycji na ryzyko stóp procentowych w walucie krajowej była niższa w porównaniu z średnim poziomem z roku ubiegłego (368 tys. zł.) i wyniosła - 204 tys. zł. Średnia ekspozycja na ryzyko stóp procentowych w EUR była wyższa w porównaniu z rokiem 2022 (DV01 wyniosło 199 tys. zł, podczas gdy rok wcześniej 51 tys. zł). Średnia ekspozycja w USD była niższa w porównaniu do roku 2022 (DV01 wyniosło -14 tys. zł, w porównaniu do -8 tys. zł w 2022 r.).
Jeśli chodzi o największe wielkości ekspozycji przyjmowanych przez Departament Skarbu to maksymalna ekspozycja w PLN wyniosła 496 tys. zł w porównaniu z 1 116 tys. zł w roku 2022, zaś maksymalna pozycja w EUR osiągnęła wielkość 937 tys. zł w porównaniu z 347 tys. zł w roku ubiegłym.
Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej, prowadzący w ramach Grupy działalność handlową na
instrumentach finansowych, kontynuował strategię bardzo aktywnego zarządzania ekspozycjami narażonymi na ryzyko walutowe i stopy procentowej, dostosowując wielkość i kierunek tych ekspozycji w zależności od zmieniających się warunków rynkowych, co obrazuje przedział wahań tych ekspozycji (wartości minimum i maksimum w powyższej tabeli).
w okresie 2023 | w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 | Średnia | Maksimum | Minimum
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
Ryzyko walutowe | 240 | 426 | 678 | 3 474 | 107
Ryzyko stóp procentowych | 10 252 | 7 107 | 15 108 | 26 385 | 4 659
Ryzyko spreadu | 16 158 | 7 268 | 10 763 | 25 208 | 4 072
Ryzyko ogółem | 18 267 | 10 028 | 19 511 | 29 703 | 7 812
Głównym czynnikiem ryzyka pozostawało ryzyko stóp procentowych, a na drugim miejscu występowało ryzyko spreadu, gdzie ryzyko spreadu kredytowego określa wpływ na wycenę instrumentu/portfela wynikającą ze zmiany w postrzeganiu przez rynek jakości kredytowej niektórych instrumentów, takich jak „cross currency swap”, „asset swap”, czy portfel papierów wartościowych denominowanych w walucie obcej.
Ogólny średni poziom ryzyka rynkowego portfeli handlowych w roku 2023 był o 22% wyższy od średniego poziomu zanotowanego w roku 2022; w ujęciu kwotowym średni VaR wyniósł 19 511 tys. zł, i był głównie pochodną ryzyka spreadu oraz zmienności stóp procentowych. Maksymalny poziom ryzyka cenowego pozostawał na podobnym poziomie (29 703 tys. zł w roku 2023, natomiast 29 746 tys. zł w roku 2022).
Grupa prowadzi aktywną działalność w zakresie obrotu instrumentami kapitałowymi poprzez Departament Maklerski Banku Handlowego (DMBH). Stosownie do swojego podstawowego zakresu działalności, DMBH jest uprawniony do podejmowania ryzyka cenowego portfela handlowego akcji, praw do akcji, znajdujących się lub mających się znaleźć w obrocie na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) lub BondSpot, kontraktów Futures na index WIG20 i Indeksowanych Jednostek Udziałowych, a także akcji na giełdach zagranicznych tych spółek, które są notowane jednocześnie na GPW.
Ryzyko cenowe portfela instrumentów DMBH ograniczane jest limitami wolumenowymi dla poszczególnych rodzajów instrumentów finansowych oraz progami ostrzegawczymi dla koncentracji dla poszczególnych emitentów. Dla DMBH stosowane są również progi ostrzegawcze potencjalnej straty dla scenariuszy warunków skrajnych oraz skumulowanej zrealizowanej straty na portfelu handlowym.
Wśród instrumentów kapitałowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, wobec których Grupa nie prowadzi aktywnego obrotu są m.in. udziały Visa Inc, których metoda wyceny została przedstawiona w nocie 38.
Ekspozycję walutową Grupy według podstawowych walut przedstawia poniższa tabela:
| 31.12.2023 | Operacje bilansowe | Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych* | Pozycja netto | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aktywa | Zobowiązania | Aktywa | Zobowiązania | ||||||
| w tys. zł | |||||||||
| EUR | 16 386 115 | 9 607 146 | 33 629 060 | 40 362 787 | 45 242 | ||||
| USD | 7 501 227 | 7 443 335 | 18 061 886 | 18 129 997 | (10 219) | ||||
| GBP | 35 712 602 | 923 646 | 689 84 788 | (5 310) | |||||
| CHF | 41 183 340 | 313 475 | 907 180 216 | (3 439) | |||||
| Pozostałe waluty | 594 754 | 207 138 | 659 862 1 037 517 | 9 961 24 558 | 18 200 855 | ||||
| Ogółem | 53 473 404 | 59 795 305 | 36 235 |
*według wartości bieżącej będącej sumą zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych
| 31.12.2022 | Operacje bilansowe | Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych* | Pozycja netto | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aktywa | Zobowiązania | Aktywa | Zobowiązania | ||||||
| w tys. zł | |||||||||
| EUR | 9 241 239 | 8 969 064 | 33 013 226 | 33 241 235 | 44 166 | ||||
| USD | 2 438 403 | 7 736 025 | 20 182 424 | 14 905 002 | (20 200) | ||||
| GBP | 24 784 568 | 690 626 | 045 82 814 | (675) |
Operacje bilansowe
Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych*
w tys.# RYZYKO OPERACYJNE
Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zapewnienie trwałego i efektywnego podejścia do identyfikacji, pomiaru/oceny, ograniczania, kontroli, monitorowania i raportowania ryzyka, jak również efektywna redukcja poziomu ekspozycji na ryzyko operacyjne, a w konsekwencji ograniczenie liczby i skali zdarzeń o charakterze ryzyka (polityka niskiego poziomu tolerancji na straty operacyjne). Zarządzanie ryzykiem operacyjnym ma również na celu pełną integrację procesów zarządzania tym ryzykiem z procesami podejmowania decyzji biznesowych (tzn. strategia biznesowa wspierana jest oceną ryzyka operacyjnego, a biznes oceniany na podstawie wcześniej ustalonych wskaźników kontroli i ryzyka operacyjnego).
Organizując proces zarządzania ryzykiem operacyjnym Grupa bierze pod uwagę strategię biznesową, Profil ryzyka Grupy, otoczenie makroekonomiczne, dostępne zasoby kapitału i płynności oraz wymogi regulacyjne (w tym zwłaszcza Rekomendacji M) stanowiące ramy dla przygotowania systemu kontroli i zarządzania ryzykiem operacyjnym w Grupie. Zarząd Banku i Zarządy spółek zależnych odpowiadają za opracowanie, wdrożenie i funkcjonowanie właściwego systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym poprzez wprowadzanie odpowiednich regulacji wewnętrznych, zapewnia spójność systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym ze Strategią Grupy oraz jego właściwe funkcjonowanie w organizacji poprzez analizę informacji umożliwiających ocenę, czy system jest adekwatny do profilu ryzyka operacyjnego. W przypadku zaistnienia konieczności system zarządzania ryzykiem operacyjnym jest usprawniany poprzez wprowadzenie niezbędnych korekt.
System zarządzania ryzykiem operacyjnym w Grupie jest zbudowany w sposób, który zapewnia zarządzanie ryzykiem na każdym etapie, tj.: identyfikacji, oceny/pomiaru, ograniczania, monitorowania i raportowania. Realizacja założeń strategii przez Zarząd Banku oceniana jest przez Radę Nadzorczą, wspieraną przez Komitet ds. Audytu oraz Komitet ds. Ryzyka i Kapitału, na podstawie syntetycznych raportów przedkładanych przez Zarząd z częstotliwością skorelowaną z częstotliwością spotkań komitetów, określających skalę i rodzaje ryzyka operacyjnego, na które narażona jest Grupa, metody zarządzania ryzykiem operacyjnym, prawdopodobieństwo jego występowania, ocenę potencjalnego negatywnego wpływu metody zarządzania ryzykiem operacyjnym, jak też wyniki monitorowania profilu ryzyka operacyjnego i apetytu na ryzyko operacyjne. Rada Nadzorcza, po dokonaniu oceny, w razie konieczności może zlecić poddanie rewizji całości lub części systemu zarządzania ryzykiem.
Ryzyko operacyjne należy rozumieć jako możliwość poniesienia straty w wyniku niewłaściwych lub zawodnych procesów wewnętrznych, ludzi, systemów lub zdarzeń zewnętrznych (z uwzględnieniem ryzyka technologicznego, outsourcingu, nadużyć/defraudacji, prania pieniędzy, bezpieczeństwa informacji, ciągłości działania (zdarzeń zewnętrznych i wewnętrznych), podatkowego i rachunkowego, produktu, prawnego, modeli, kadrowego, niewłaściwego postępowania (conduct risk), jak również ryzyka utraty reputacji, związanego ze zdarzeniami ryzyka operacyjnego, z praktykami biznesowymi oraz rynkowymi, a także ryzyka operacyjnego wkomponowanego w inne kategorie ryzyka (np. kredytowe, kontrahenta, płynności, braku zgodności).
Ryzyko operacyjne nie obejmuje ryzyka strategicznego i ryzyka potencjalnych strat wynikających z decyzji związanych z podejmowaniem ryzyka kredytowego, rynkowego, ryzyka płynności lub ryzyka związanego z działalnością ubezpieczeniową. Ryzyko Operacyjne zostało uznane za ryzyko istotne w 2023 roku. Dodatkowo za ryzyko istotne zostało również uznane Ryzyko Zgodności, które na potrzeby procesu ICAAP jest włączane do Ryzyka Operacyjnego.
Każda jednostka organizacyjna Grupy identyfikuje wszystkie istotne rodzaje ryzyka operacyjnego, związane z działalnością jednostki. W procesie identyfikacji ryzyka Kierownictwo uwzględnia istotne ryzyko związane ze wszystkimi procesami, produktami, czynnikiem ludzkim, systemami informatycznymi, zgodnością z obowiązującym prawem, regulacjami i zaleceniami instytucji nadzorczych, regulacjami wewnętrznymi oraz strategią Grupy, uwzględniając również ryzyko związane z zależnością od innych podmiotów w Grupie. Jednostki organizacyjne w ramach Grupy oraz Departament Niezależnej Kontroli i Ryzyka Operacyjnego wykorzystują w procesie identyfikacji ryzyka procesy regularnego analizowania informacji generowanych przy użyciu narzędzi zarządzania ryzykiem operacyjnym.
Profil ryzyka operacyjnego rozumiany jest jako skala i struktura ekspozycji na ryzyko operacyjne, określająca stopień narażenia na ryzyko operacyjne. Wyrażany jest on w wybranych wymiarach strukturalnych (takich jak m.in. rodzaje zdarzeń operacyjnych, rodzaje linii biznesowych, istotne procesy) oraz w wymiarach skali (takich jak m.in. oszacowana potencjalna wielkość straty). Do ustalenia profilu ryzyka operacyjnego Grupa wykorzystuje posiadane informacje na temat zdarzeń operacyjnych oraz informacje pochodzące z wykorzystywanych narzędzi zarządzania ryzykiem operacyjnym.
W procesie oceny ryzyka Grupa wykorzystuje kombinacje różnych metod pomiaru lub szacowania ryzyka. Ocena ryzyka polega na określeniu prawdopodobieństwa wystąpienia i wielkości możliwych przyszłych strat z tytułu ryzyka operacyjnego. W tym celu wykorzystuje się mierniki ilościowe i jakościowe (np. apetyt na ryzyko, wymogi kapitałowe, docelowy profil ryzyka, kluczowe wskaźniki ryzyka, dane o stratach i zdarzeniach ryzyka operacyjnego, problemy kontrolne i działania naprawcze, proces samooceny, obszary koncentracji ryzyka i obszary wzrastającego poziomu ryzyka, analizy scenariuszy, testy warunków skrajnych, zmiany procesów i produktów, informacje z wewnętrznych i zewnętrznych przeglądów i audytów, informacje raportowane do Komisji i Komitetów). Ocena uwzględnia analizę zagrożeń zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Trafna ocena ryzyka operacyjnego umożliwia odpowiednie określenie profilu ryzyka i właściwe nim zarządzanie. Oszacowany wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka operacyjnego pokrywa wszystkie kategorie ryzyka uwzględnione w definicji ryzyka operacyjnego.
Grupa wyznacza poziomy tolerancji dla poszczególnych kategorii ryzyka operacyjnego oraz obszarów biznesowych w ramach ustalonego apetytu na ryzyko. Przekroczenie przyjętych progów tolerancji dla poszczególnych kategorii zdarzeń wymaga podjęcia działań naprawczych, zgodnie z decyzją Komitetu ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem. Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem lub Zarządy spółek zależnych mogą podjąć decyzje w zakresie traktowania zidentyfikowanego ryzyka poprzez:
Procesy identyfikacji ryzyka, samooceny, pomiaru, monitorowania oraz raportowania w zasadniczych aspektach są ujednolicone i ogólnie przyjęte we wszystkich spółkach Grupy. Procesy ograniczania ryzyka są określane dla każdej jednostki organizacyjnej i mogą być różne dla poszczególnych jednostek. Stosowane procesy kontrolne służą ograniczaniu przyczyn występowania negatywnych skutków zdarzeń operacyjnych (włącznie ze stratami operacyjnymi), zmniejszaniu prawdopodobieństwa ich wystąpienia oraz minimalizowaniu dotkliwości potencjalnych skutków. Mechanizmy ograniczania ryzyka obejmują również transfer ryzyka, czyli przeniesienie części lub całości ryzyka związanego z danym zagrożeniem na podmiot zewnętrzny, w szczególności poprzez zlecanie wykonywania czynności zewnętrznym dostawcom usług lub stosowanie ubezpieczeń, z zastrzeżeniem, że transfer nie może być traktowany jako alternatywa dla właściwego zarządzania ryzykiem. Grupa ocenia i monitoruje prawidłowość funkcjonowania mechanizmów transferu ryzyka.
Za bieżące monitorowanie ryzyka operacyjnego odpowiada Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem, Komitet ds. Ryzyka Operacyjnego, Systemu Kontroli i Zgodności, Komitet ds. Nowych Produktów, Komitet ds. Premiowania oraz Komisje wspierające Komitety. Jakość procesu zarządzania ryzykiem operacyjnym (w tym proces samooceny) w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Grupy są przedmiotem kontroli i oceny przez Departament Audytu Wewnętrznego. W ramach nadzoru skonsolidowanego, dane o ryzyku operacyjnym Banku i spółek zależnych prezentowane są Komisjom i Komitetom wspierającym Zarząd Banku i Radę Nadzorczą w procesie zarządzania ryzykiem operacyjnym. Rada Nadzorcza sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz ocenia jego adekwatność i skuteczność. Rada Nadzorcza jest wspierana przez Komitety Rady Nadzorczej - Komitet ds. Audytu, Komitet ds. Ryzyka i Kapitału oraz Komitet ds.# Nominacji i Wynagrodzeń.
Na podstawie syntetycznych raportów ryzyka operacyjnego przedkładanych przez Zarząd co najmniej 2 razy w roku, przygotowywanych w oparciu o dane wynikające z monitorowania ryzyka operacyjnego, określających skalę i rodzaje ryzyka operacyjnego, na które narażona jest Grupa, prawdopodobieństwo jego występowania, jego skutki i metody zarządzania ryzykiem operacyjnym, jak też profil ryzyka operacyjnego i obszary koncentracji ryzyka, Rada Nadzorcza, wspierana przez Komitet ds. Audytu oraz Komitet ds. Ryzyka i Kapitału, monitoruje skuteczność systemów kontroli wewnętrznej oraz zarządzania ryzykiem oraz dokonuje oceny realizacji przez Zarząd założeń strategii zarządzania ryzykiem operacyjnym.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 51
Funkcjonujący w Grupie system kontroli wewnętrznej i system zarządzania ryzykiem zorganizowane są na trzech niezależnych poziomach. W ramach Zarządu Banku jeden z jego członków – Członek Zarządu Nadzorujący Sektor Zarządzania Ryzykiem – sprawuje nadzór nad Departamentem Niezależnej Kontroli i Ryzyka Operacyjnego oraz odpowiada za dostarczanie Zarządowi i Radzie Nadzorczej Banku kompleksowych informacji na temat ryzyka. Zarząd jest wspierany przez Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem, Komitet ds. Ryzyka Operacyjnego, Systemu Kontroli i Zgodności, Komitet ds. Nowych Produktów, Komisję ds. Produktów Inwestycyjnych i Ubezpieczeniowych Sektora Bankowości Detalicznej oraz Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej oraz Komisję Etyczną.
Każda jednostka organizacyjna jest zobowiązana do opracowania właściwego systemu kontroli, współmiernego do poziomu ponoszonego ryzyka, w tym ryzyka operacyjnego, łącznie z odpowiednią dokumentacją procedur kontrolnych oraz stosownym szkoleniem personelu. Również na jednostkach organizacyjnych ciąży obowiązek identyfikacji ryzyka, które jest niedopuszczalne lub przekracza poziom ryzyka, jakie dana jednostka może zaakceptować i określenia odpowiednich działań, jakie należy podjąć w celu jego ograniczenia lub transferu. Ustalanie standardów kontrolnych, koordynacja zarządzania oraz monitorowanie ryzyka dla istotnych kategorii ryzyka wspierane są przez wyspecjalizowane jednostki organizacyjne.
Departament Niezależnej Kontroli i Ryzyka Operacyjnego (druga linia obrony), odpowiada za nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku, w szczególności: ustala i egzekwuje standardy i narzędzia zarządzania ryzykiem operacyjnym (obejmującym kategorie ryzyka uwzględnione w definicji ryzyka operacyjnego), zarządza procesem samooceny, zarządza procesem monitorowania wskaźników ryzyka operacyjnego, monitoruje, ogranicza i raportuje straty operacyjne, monitoruje problemy i działania naprawcze, odpowiada za utrzymanie systemów informatycznych, wspierających zarządzanie ryzykiem operacyjnym, obliczanie regulacyjnego i szacowanie ekonomicznego wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka operacyjnego, raportowanie zarządcze i regulacyjne w zakresie ryzyka operacyjnego, ujawnienia rynkowe w zakresie zarządzania ryzykiem operacyjnym, rekomendowanie zmian w procesach i operacjach Bankowych w zakresie dostosowania funkcji kontrolnych do akceptowalnego poziomu narażenia na ryzyko. Departament sprawuje nadzór nad przebiegiem raportowania ryzyka operacyjnego przez jednostki organizacyjne Banku. Departament przeprowadza także w jednostkach organizacyjnych Banku przeglądy w zakresie obszarów podwyższonego poziomu narażenia na ryzyko operacyjne oraz rekomenduje zmiany w procedurach, procesach i operacjach Bankowych, w celu ograniczenia poziomu ryzyka operacyjnego. W ramach systemu kontroli Departament odpowiada za koordynację matrycy funkcji kontroli oraz monitorowanie pionowe.
Za zorganizowanie i efektywne funkcjonowanie procesu zarządzania ryzykiem operacyjnym w podmiotach zależnych Banku odpowiadają ich Zarządy. Zarządy tych podmiotów zapewniają odpowiednie struktury organizacyjne oraz wdrożenie procedur i procesów adekwatnych do podejmowanego ryzyka operacyjnego. Rady Nadzorcze spółek sprawują nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz oceniają jego skuteczność i adekwatność. Spójność podejścia do standardów zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zapewniana przez powołane do tego celu odpowiednie jednostki kontrolne w spółkach, przy wsparciu jednostek zarządzania ryzykiem w Grupie. Skuteczność zarządzania ryzykiem operacyjnym w podmiotach zależnych Banku i w Banku jest audytowana i oceniana wg spójnych standardów.
Departament Audytu Wewnętrznego odpowiada za niezależną ocenę efektywności procesów zarządzania ryzykiem operacyjnym i ocenę adekwatności i skuteczności systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym, w tym za jego regularne przeglądy. Rezultaty badań audytu wewnętrznego oraz zewnętrznego są uwzględniane w systemie informacji zarządczej i w procesie podejmowania decyzji związanych z zarządzaniem ryzykiem i zarządzaniem Grupą.
W obszarze ryzyka związanego z klimatem i polityką klimatyczną Grupa ze względu na profil prowadzonej działalności koncentruje swoje działania na zmniejszeniu negatywnego wpływu na klimat i zużycie zasobów naturalnych w swojej działalności operacyjnej oraz strukturyzację produktów. Zrównoważony rozwój jest jednym z kluczowych celów zdefiniowanych w Strategii Banku na lata 2022-2024. Jednym z głównych priorytetów Banku jest wspieranie klientów w transformacji ich modeli biznesowych w kierunku zrównoważonego rozwoju. Bank aktywnie dąży również do realizacji celu pozyskania 1 mld zł zielonych aktywów w okresie obowiązywania aktualnej strategii biznesowej, czyli od 2022 do końca 2024. W odpowiedzi na ryzyka związane z klimatem Bank skupia się też na wdrażaniu zielonych produktów i rozwiązań oraz na redukcji własnego śladu węglowego. Wyznaczonym celem była redukcja śladu własnego Banku o 50% do 2024 roku w porównaniu do roku 2019 i ten cel został zrealizowany w już 2022 roku. W październiku 2023 roku Bank ogłosił kolejny cel z zakresu redukcji śladu węglowego z działalności własnej - do 2030 roku Citi Handlowy chce osiągnąć neutralność klimatyczną (w zakresie 1 i 2 zgodnie z GHG Protocol) dzięki korzystaniu w 100 procentach z energii pochodzącej z odnawialnych źródeł i zwiększeniu efektywności energetycznej budynków. Inicjatywy oraz działania podejmowane przez Bank w tym obszarze zostały szczegółowo zaprezentowane w „Sprawozdaniu na temat informacji niefinansowych za 2023 rok”.
Grupa jest narażona na ryzyko zmian klimatycznych głównie poprzez oddziaływanie czynników klimatycznych na otoczenie ekonomiczne, w którym prowadzona jest działalność Grupy. Ryzyko klimatyczne nie miało istotnego bezpośredniego wpływu na poszczególne obszary dokonywanych szacunków na dzień 31 grudnia 2023, w tym na wyznaczanie oczekiwanej straty kredytowej ujętej w niniejszym sprawozdaniu finansowym, ani też na kwestie kontynuacji działalności przez Grupę w okresie 12 miesięcy od daty zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 52
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo bankowe, banki są zobligowane do utrzymywania kapitałów własnych w wielkości adekwatnej do poziomu ponoszonego ryzyka. Poziom kapitałów zaprezentowany w tabeli poniżej uznawany jest za wystarczający do prowadzenia działalności biznesowej. Poziom kapitału jest regularnie monitorowany przy wykorzystaniu do tego celu współczynnika adekwatności kapitałowej. Od 2008 roku Grupa rozpoczęła proces szacowania kapitału wewnętrznego. Dokonano klasyfikacji ryzyk ze względu na kryterium istotności, dla ryzyk zidentyfikowanych jako istotne oszacowano kapitał wymagany do ich pokrycia. W procesie zarządzania kapitałem Grupa określa politykę wypłat przyszłych dywidend dla akcjonariuszy. W procesie tym uwzględnia się szereg czynników, takich jak: zyski Grupy, oczekiwania Grupy w zakresie przyszłych wyników finansowych, poziom wymogów kapitałowych, a także uwarunkowania regulacyjne i prawne.
Współczynnik kapitałowy obliczony został według zasad określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 wraz z późniejszymi zmianami („CRR”). Poniższa tabela prezentuje dane finansowe do wyliczenia współczynnika wypłacalności Grupy.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022* |
|---|---|---|
| I Kapitał podstawowy Tier I | 7 083 074 | 5 634 175 |
| Kapitał podstawowy Tier I | 7 083 074 | 5 634 175 |
| II Całkowity wymóg kapitałowy, z tego: | 2 401 607 | 2 376 854 |
| wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka kredytowego | 1 624 282 | 1 728 066 |
| wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka kontrahenta | 102 614 | 149 289 |
| wymóg kapitałowy z tytułu korekty wyceny kredytowej | 5 533 | 4 036 |
| suma wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka rynkowego | 105 048 | 97 497 |
| wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka operacyjnego | 564 130 | 397 966 |
| Współczynnik kapitału podstawowego Tier I | 23,6% | 19,0% |
| Łączny współczynnik kapitałowy (%) | 23,6% | 19,0% |
*Dane za 31 grudnia 2022 roku zostały przeliczone z uwzględnieniem retrospektywnego zaliczenia części zysku za 2022 do funduszy własnych w związku z uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku opisaną w Nocie 18 Wypłacone (lub zadeklarowane) dywidendy, zgodnie ze stanowiskiem EBA wyrażonym w Q&A 2018_4085.
Bank jako podmiot restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji będący częścią globalnej instytucji o znaczeniu systemowym w rozumieniu definicji zawartej w art. 4 pkt 136 CRR, musi spełniać następujące wymogi w zakresie funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych zgodnie z art.# CRR:
a) współczynnik oparty na analizie ryzyka na poziomie 18%, odzwierciedlający fundusze własne i zobowiązania kwalifikowalne instytucji wyrażone jako odsetek łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko (TLAC TREA);
b) współczynnik nieoparty na analizie ryzyka na poziomie 6,75%, odzwierciedlający fundusze własne i zobowiązania kwalifikowalne instytucji wyrażone jako odsetek miary ekspozycji całkowitej (TLAC TEM).
Zgodnie z przepisami CRR, wysokość wymaganego wymogu TLAC TREA dla Banku na dzień 31 grudnia 2023 wynosi 20,82% po powiększeniu o wymóg połączonego bufora, podczas gdy współczynnik TLAC TREA Banku na poziomie skonsolidowanym na koniec grudnia 2023 roku wyniósł 23,6%. Bank spełnia wymóg TLAC TREA po powiększeniu o wymóg połączonego bufora na dzień 31 grudnia 2023 r. w związku z uzyskaniem 29 września 2023 roku zgody Komisji Nadzoru Finansowego na włączenie odpowiedniej części zysków z bieżącego okresu, w kwocie 800 mln zł, do kapitału podstawowego Tier I na podstawie podlegających przeglądowi biegłego rewidenta wyników Banku za pierwsze półrocze 2023 roku.
W związku z ustaniem z końcem 2022 r. możliwości stosowania wagi ryzyka 0% w odniesieniu do ekspozycji wobec rządów centralnych i banków centralnych państw członkowskich, w przypadku gdy ekspozycje te są denominowane i finansowane w walucie krajowej innego państwa członkowskiego bezpośrednio na podstawie przepisu art. 500a ust 1 CRR, od dnia 1 stycznia 2023 Grupa notowała przekroczenie limitu koncentracji zaangażowań, o którym mowa w art. 395 ust. 1 CRR dotyczące wyłącznie ekspozycji walutowych z tytułu obligacji emitowanych przez Skarb Państwa oraz Bank Gospodarstwa Krajowego SA i gwarantowanych przez Skarb Państwa. Przekroczenie ustało po uzyskaniu zgody Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 5 czerwca 2023 r. wydanej na podstawie ust 2 art. 500a CRR.
Dnia 13 grudnia 2023 roku Komisji Nadzoru Finansowego zaleciła Bankowi utrzymywanie funduszy własnych na pokrycie dodatkowego narzutu kapitałowego w celu zaabsorbowania potencjalnych strat wynikających z wystąpienia warunków skrajnych w ramach filara II (P2G). Wrażliwość Banku na ewentualną materializację scenariuszy stresowych oceniono jako niską oraz wyznaczono narzut kapitałowy P2G w wysokości 0,28 p.p. na poziomie jednostkowym oraz skonsolidowanym. Zgodnie z zaleceniem, narzut kapitałowy P2G powinien być utrzymywany ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego powiększonego o wymóg połączonego bufora. Dodatkowy narzut powinien składać się w całości z kapitału podstawowego Tier I.
Segment działalności jest dającą się wyodrębnić częścią działalności Grupy, generującą przychody i koszty (w tym z transakcji wewnątrz Grupy), której wyniki operacyjne są regularnie analizowane przez Zarząd jednostki dominującej jako główny organ decyzyjny Grupy, w celu alokacji zasobów oraz oceny jej działalności. Grupa jest zarządzana na poziomie dwóch głównych segmentów – bankowości instytucjonalnej i bankowości detalicznej. Wycena aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego segmentu dokonywane jest zgodnie z zasadami rachunkowości stosowanymi przez Grupę dla potrzeb sporządzenia sprawozdań finansowych, z uwzględnieniem transakcji pomiędzy segmentami w ramach Grupy. Przyporządkowania aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów Grupy do segmentów dokonano na podstawie wewnętrznych informacji przygotowywanych dla potrzeb zarządczych. Transfer finansowania pomiędzy segmentami Grupy oparty jest na stawkach bazujących na stopach rynkowych. Stawki transferowe są ustalane według tych samych zasad dla obu segmentów, a ich zróżnicowanie wynika jedynie ze struktury terminowej i walutowej aktywów i zobowiązań. Podstawą oceny wyników działalności segmentu jest zysk lub strata brutto. Działalność Grupy prowadzona jest wyłącznie na terenie Polski.
W ramach segmentu Bankowości Instytucjonalnej Grupa oferuje produkty i świadczy usługi podmiotom gospodarczym, jednostkom samorządowym oraz dla sektora budżetowego. Obok tradycyjnych usług bankowych polegających na działalności kredytowej i depozytowej segment świadczy usługi zarządzania gotówką, finansowania handlu, leasingu, usług maklerskich i powiernictwa papierów wartościowych, oferuje produkty skarbu na rynkach finansowych i towarowych. Ponadto, segment oferuje usługi bankowości inwestycyjnej na lokalnym i międzynarodowym rynku kapitałowym, w tym usługi doradztwa, pozyskiwania i gwarantowania finansowania poprzez publiczne i niepubliczne emisje instrumentów finansowych. Działalność segmentu obejmuje także transakcje na własny rachunek na rynkach instrumentów kapitałowych, dłużnych oraz pochodnych.
Segment Bankowości Detalicznej dostarcza produktów i usług finansowych klientom indywidualnym, a także - w ramach CitiBusiness - mikroprzedsiębiorstwom oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą. Oprócz prowadzenia rachunków, oferty w obszarze działalności kredytowej i depozytowej Grupa oferuje klientom pożyczki gotówkowe, kredyty hipoteczne, karty kredytowe, prowadzi usługi zarządzania majątkiem, pośredniczy w sprzedaży produktów inwestycyjnych i ubezpieczeniowych.
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Bankowość Instytucjonalna | Bankowość Detaliczna | |
| w tys. zł | ||
| Wynik z tytułu odsetek | 2 193 183 | 1 085 535 |
| Wynik wewnętrzny z tytułu odsetek, w tym: | (583 676) | 583 676 |
| przychody wewnętrzne | - | 583 676 |
| koszty wewnętrzne | (583 676) | - |
| Wynik z tytułu opłat i prowizji | 400 403 | 161 096 |
| Przychody z tytułu dywidend | 3 111 | 8 299 |
| Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji | 760 613 | 36 141 |
| Wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | (147 758) | - |
| Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | 8 442 | 26 909 |
| Wynik na rachunkowości zabezpieczeń | (10 067) | - |
| Wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych | 11 436 | (28 788) |
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Bankowość Instytucjonalna | Bankowość Detaliczna | |
| w tys. zł | ||
| Koszty działania i koszty ogólnego zarządu | (647 096) | (681 417) |
| Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych | (24 989) | (86 046) |
| Wynik z tytułu zbycia pozostałych aktywów | (37) | (86) |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe | 36 580 | (54 586) |
| Zysk operacyjny | 2 583 821 | 467 057 |
| Podatek od niektórych instytucji finansowych | (133 157) | (57 098) |
| Zysk brutto | 2 450 664 | 409 959 |
| Podatek dochodowy | (604 275) | (449 008) |
| Zysk netto | 2 256 348 | 1 545 680 |
Stan na dzień 31.12.2023
| Bankowość Instytucjonalna | Bankowość Detaliczna | Razem | Bankowość Instytucjonalna | Bankowość Detaliczna | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| w tys. Zł | ||||||
| Aktywa | 66 582 596 | 6 809 924 | 73 392 520 | 62 743 837 | 7 057 565 | 69 801 402 |
| Zobowiązania i kapitał własny, w tym: | 50 960 855 | 22 431 665 | 73 392 520 | 49 092 954 | 20 708 448 | 69 801 402 |
| zobowiązania | 42 895 722 | 20 767 307 | 63 663 029 | 42 560 775 | 19 280 382 | 61 841 157 |
Stan na dzień 31.12.2022
| Bankowość Instytucjonalna | Bankowość Detaliczna | Razem | Bankowość Instytucjonalna | Bankowość Detaliczna | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| w tys. Zł | ||||||
| Aktywa | 66 582 596 | 6 809 924 | 73 392 520 | 62 743 837 | 7 057 565 | 69 801 402 |
| Zobowiązania i kapitał własny, w tym: | 50 960 855 | 22 431 665 | 73 392 520 | 49 092 954 | 20 708 448 | 69 801 402 |
| zobowiązania | 42 895 722 | 20 767 307 | 63 663 029 | 42 560 775 | 19 280 382 | 61 841 157 |
Zasady rachunkowości: Przychody i koszty z tytułu odsetek od instrumentów finansowych są ujmowane w rachunku zysków i strat przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej. Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą naliczania zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązania finansowego oraz przypisania przychodów lub kosztów odsetkowych do odpowiednich okresów. Efektywna stopa procentowa jest stopą, która dyskontuje oszacowane przyszłe wpływy lub płatności pieniężne dokonywane w oczekiwanym okresie do wygaśnięcia instrumentu finansowego do bilansowej wartości brutto składnika aktywów lub zamortyzowanego kosztu dla zobowiązania finansowego. Przy wyliczaniu efektywnej stopy procentowej, Grupa uwzględnia wszelkie postanowienia umowy instrumentu finansowego (na przykład: przedpłaty, opcje kupna i podobne), jednakże nie uwzględnia potencjalnych przyszłych strat związanych z nieściągalnością kredytów. Wyliczenie obejmuje wszelkie płacone i otrzymywane przez strony umowy prowizje i punkty stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie i dyskonta. W rezultacie, prowizje stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej po pomniejszeniu o bezpośrednie koszty pozyskania instrumentu finansowego prezentowane są jako składnik przychodów odsetkowych. Efektywną stopę procentową stosuje się do wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych, z wyjątkiem składników aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. W przypadku aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe przychody odsetkowe są ujmowane przy zastosowaniu stopy procentowej użytej do zdyskontowania przyszłych przepływów pieniężnych dla celów oszacowania oczekiwanych strat kredytowych.
Informacje finansowe: w tys.# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
| Za okres # Wynik na instrumentach finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| z instrumentów dłużnych | (153 920) | 91 257 |
| z instrumentów kapitałowych | 9 782 | (8 146) |
| z instrumentów pochodnych, w tym: | (33 067) | 250 560 |
| na stopę procentową | (30 053) | 236 332 |
| kapitałowe | (3 071) | 14 204 |
| towarowe | 57 | 24 |
| Łącznie z instrumentów pochodnych | (177 205) | 333 671 |
| Wynik z pozycji wymiany z tytułu operacji wymiany na walutowych instrumentach pochodnych | 881 | (98 917) |
| z tytułu różnic kursowych (rewaluacja) | 92 146 | 412 444 |
| Łącznie | 973 959 | 313 527 |
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji | 796 754 | 647 198 |
Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji za 2023 rok zawiera zmianę netto wartości korekty wyceny instrumentów pochodnych odzwierciedlającej ryzyko kredytowe kontrahenta oraz korekty wyceny instrumentów pochodnych odzwierciedlającej własne ryzyko kredytowe w wysokości (5 455) tys. zł (za 2022 rok: 1 750 tys. zł). Wynik z instrumentów dłużnych zawiera wynik netto na obrocie rządowymi papierami wartościowymi, dłużnymi instrumentami komercyjnymi, papierami wartościowymi międzynarodowych instytucji finansowych i instrumentami rynku pieniężnego przeznaczonymi do obrotu. Wynik z instrumentów kapitałowych obejmuje wynik z tytułu akcji i udziałów w innych jednostkach. Wynik z instrumentów pochodnych zawiera wynik netto z tytułu transakcji swap na stopy procentowe, opcji, transakcji futures i innych instrumentów pochodnych. Wynik z pozycji wymiany walutowej zawiera zyski i straty z wyceny aktywów i zobowiązań denominowanych w walucie obcej oraz na walutowych instrumentach pochodnych, takich jak Fx swap, forward, CIRS oraz opcje. Wynik z pozycji wymiany zawiera również marżę zrealizowaną na bieżących i terminowych transakcjach walutowych.
Szczegółowe informacje na temat stosowanej w Banku rachunkowości zabezpieczeń, w tym w zakresie zasad rachunkowości, zamieszczone są w Nocie nr 37.
w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej papierów wartościowych | ||
| Wynik z wyceny transakcji zabezpieczanej | 80 361 | (3 648) |
| Wynik z wyceny transakcji zabezpieczającej | (90 428) | 1 834 |
| Wynik na rachunkowości zabezpieczeń | (10 067) | (1 814) |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 58
Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zaliczane są koszty i przychody niezwiązane bezpośrednio z działalnością bankową. Jest to w szczególności wynik z tytułu sprzedaży lub likwidacji środków trwałych oraz aktywów do zbycia, przychody związane z usługami na rzecz podmiotów powiązanych spoza Grupy, a także koszty z tytułu odszkodowań, kar i grzywien.
w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Pozostałe przychody operacyjne | ||
| Przychody z tytułu świadczonych usług na rzecz jednostek powiązanych spoza Grupy Kapitałowej | 10 913 | 9 933 |
| Przychody z wynajmu powierzchni biurowych | 6 714 | 6 823 |
| Inne | 8 318 | 6 282 |
| Łącznie przychody operacyjne | 25 945 | 23 038 |
| Pozostałe koszty operacyjne | ||
| Koszty postępowania ugodowego i windykacji | (7 614) | (4 571) |
| Utworzenie rezerw na sprawy sporne (netto)* | (18 502) | (18 490) |
| Inne** | (17 181) | (17 329) |
| Łącznie koszty operacyjne | (43 297) | (40 390) |
| Wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych | (17 352) | (17 352) |
*Pozycja uwzględnia koszty rezerw (netto) na sprawy sporne, w tym związane z wyrokami TSUE.
**Pozycja „Inne” uwzględnia m.in. straty operacyjne i koszty darowizn.
Koszty działania i koszty ogólnego zarządu ujmowane są w okresie, którego dotyczą.
w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Koszty pracownicze | ||
| Koszty związane z wynagrodzeniami, w tym: | (511 361) | (439 845) |
| koszty związane ze świadczeniami emerytalnymi | (38 700) | (31 648) |
| Premie i nagrody | (102 218) | (83 559) |
| Koszty ubezpieczeń społecznych | (83 916) | (72 133) |
| Łącznie koszty pracownicze | (697 495) | (595 537) |
| Koszty ogólno-administracyjne | ||
| Koszty opłat telekomunikacyjnych i sprzętu komputerowego | (224 344) | (235 635) |
| Koszty usług obcych, w tym doradczych, audytorskich i konsultacyjnych | (55 512) | (49 200) |
| Koszty wynajmu i utrzymania nieruchomości | (83 827) | (59 472) |
| Reklama i marketing | (42 084) | (37 707) |
| Koszty usług zarządzania gotówką, koszty usług KIR i inne koszty transakcyjne | (36 544) | (36 786) |
| Koszty usług zewnętrznych dotyczące dystrybucji produktów bankowych | (49 585) | (46 306) |
| Koszty usług pocztowych, materiałów biurowych i poligrafii | (6 557) | (6 325) |
| Koszty nadzoru bankowego i kapitałowego | (7 663) | (7 702) |
| Koszty na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego | (73 791) | (110 937) |
| Pozostałe koszty | (51 111) | (49 236) |
| Łącznie koszty ogólno-administracyjne | (631 018) | (639 306) |
| Koszty działania i koszty ogólnego zarządu razem | (1 328 513) | (1 234 843) |
W ramach kosztu wynajmu i utrzymania nieruchomości ujmowane są opłaty leasingowe dotyczące umów, dla których Grupa skorzystała ze zwolnień (aktywa niskocenne i umowy krótkoterminowe), zmienne opłaty leasingowe, opłaty eksploatacyjne i inne niestanowiące opłat leasingowych, a także koszty utrzymania nieruchomości użytkowanych przez Grupę (własnych i leasingowanych).
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 59
Koszty pracownicze zawierają koszty następujących świadczeń dla obecnych i byłych członków Zarządu Banku - podmiotu dominującego Grupy:
w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Krótkoterminowe świadczenia pracownicze | 16 853 | 14 718 |
| Długoterminowe świadczenia pracownicze | 136 | 2 171 |
| Nagrody kapitałowe | 14 263 | 8 659 |
| Łącznie | 31 252 | 25 548 |
Amortyzacja naliczana jest liniowo wg stawek opisanych odpowiednio w Nocie 23 dla rzeczowych aktywów trwałych oraz w Nocie 24 dla wartości niematerialnych.
w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych | (45 834) | (42 538) |
| Amortyzacja wartości niematerialnych | (65 201) | (60 478) |
| Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych razem | (111 035) | (103 016) |
W tej pozycji prezentowany jest wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz wynik z tytułu rezerw na zobowiązania warunkowe. Zasady tworzenia odpisów zostały szczegółowo opisane w Nocie 3 w sekcji Ryzyko kredytowe.
w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków | ||
| utworzenie odpisów | (4 686) | (7 527) |
| odwrócenie odpisów | 5 044 | 7 501 |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków razem | 358 | (26) |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów | ||
| Wynik z tytułu utworzenia i odwrócenia odpisów | (41 045) | (105 382) |
| utworzenie odpisów | (253 044) | (338 397) |
| odwrócenie odpisów | 224 547 | 241 313 |
| Inne | (12 548) | (8 298) |
| Odzyski od sprzedanych wierzytelności | 11 122 | 15 875 |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów razem | (29 923) | (89 507) |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | ||
| utworzenie odpisów | (3 793) | (5 583) |
| odwrócenie odpisów | 5 981 | 1 155 |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych razem | 2 188 | (4 428) |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych razem | (27 377) | (93 961) |
| Wynik z tytułu rezerw na zobowiązania warunkowe | ||
| utworzenie rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne | (36 126) | (62 861) |
| rozwiązanie rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne | 45 497 | 51 982 |
| Wynik z tytułu rezerw na zobowiązania warunkowe razem | 9 371 | (10 879) |
| Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerwy na zobowiązania warunkowe razem | (18 006) | (104 840) |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 60
Podatek dochodowy składa się z podatku bieżącego oraz odroczonego. Podatek dochodowy ujmuje się w rachunku zysków i strat z wyjątkiem sytuacji, gdy podatek dotyczy kwot ujmowanych w pozostałych całkowitych dochodach.
Ujęty w rachunku zysków i strat w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Bieżący podatek | ||
| Bieżący rok | (591 992) | (405 588) |
| Korekty z lat ubiegłych | (2 844) | (2 998) |
| Łącznie bieżący podatek | (594 836) | (408 586) |
| Podatek odroczony | ||
| Powstanie i odwrócenie się różnic przejściowych | (9 439) | (40 422) |
| Łącznie podatek odroczony | (9 439) | (40 422) |
| Razem podatek dochodowy w rachunku zysków i strat | (604 275) | (449 008) |
Wyliczenie efektywnej stawki podatkowej w tys. zł
| Za okres 2023 | Za okres 2022 | |
|---|---|---|
| Zysk brutto | 2 860 623 | 1 994 688 |
| Podatek dochodowy według krajowej stawki podatku (19%) | (543 518) | (378 991) |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych niestanowiące kosztów uzyskania przychodu | (3 789) | (5 082) |
| Przychody podlegające opodatkowaniu nieujęte w wyniku finansowym | (5 411) | (3 911) |
| Koszty stanowiące koszty uzyskania przychodu nieujęte w wyniku finansowym | - | 499 |
| Przychody niepodlegające opodatkowaniu | 2 110 | 2 346 |
| Podatek od niektórych instytucji finansowych | (36 149) | (40 475) |
| Koszty płacone na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego | (14 020) | (21 078) |
| Pozostałe różnice trwałe, w tym pozostałe koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodu | (3 498) | (2 316) |
| Ogółem obciążenie wyniku | (604 275) | (449 008) |
| Efektywna stawka podatkowa | 21,12% | 22,51% |
Podatek odroczony ujęty bezpośrednio w kapitałach Podatek odroczony ujęty bezpośrednio w kapitałach na dzień 31 grudnia 2023 roku związany z aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody oraz wyceną programu określonych świadczeń pracowniczych wynosił (26 575) tys. zł (31 grudnia 2022 roku: 135 101 tys. zł).
Na dzień 31 grudnia 2023 roku zysk przypadający na jedną akcję wynosił 17,27 zł (31 grudnia 2022 roku: 11,83 zł). Wyliczenie zysku przypadającego na jedną akcję na dzień 31 grudnia 2023 roku oparte zostało na zysku przypadającym na akcjonariuszy w kwocie 2 256 348 tys. zł (31 grudnia 2022 roku: 1 545 680 tys.zł) oraz średniej ważonej liczbie akcji zwykłych występujących w roku zakończonym 31 grudnia 2023 roku w liczbie 130 659 600 (31 grudnia 2022 roku: 130 659 600). Grupa nie posiada rozwadniających, potencjalnych akcji zwykłych ani innych instrumentów rozwadniających.
Odroczony podatek dochodowy i reklasyfikacje ujęte w pozostałych całkowitych dochodach dotyczą wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej odnoszonej na kapitał z aktualizacji wyceny oraz wyceny programu Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 61 określonych świadczeń pracowniczych odnoszonej na pozostałe kapitały rezerwowe.
| w tys. zł | Kwota brutto | Odroczony podatek dochodowy | Kwota netto |
|---|---|---|---|
| Stan na dzień 1 stycznia 2023 roku | (711 063) | 135 101 | (575 962) |
| Aktualizacja wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | 718 828 | (136 578) | 582 250 |
| (Zyski)/Straty przeniesione do rachunku zysków i strat po zaprzestaniu ujmowania aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | 147 758 | (28 074) | 119 684 |
| Całkowite dochody ogółem związane z aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 155 523 | (29 551) | 125 972 |
| Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń | (15 652) | 2 976 | (12 676) |
| Stan na dzień 31 grudnia 2023 roku | 139 871 | (26 575) | 113 296 |
| w tys. zł | Kwota brutto | Odroczony podatek dochodowy | Kwota netto |
|---|---|---|---|
| Stan na dzień 1 stycznia 2022 roku | (397 222) | 75 471 | (321 751) |
| Aktualizacja wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | (645 906) | 122 722 | (523 184) |
| (Zysk)i/Straty przeniesione do rachunku zysków i strat po zaprzestaniu ujmowania aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) | 323 054 | (61 380) | 261 674 |
| Całkowite dochody ogółem związane z aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | (720 074) | 136 813 | (583 261) |
| Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń | 9 011 | (1 712) | 7 299 |
| Stan na dzień 31 grudnia 2022 roku | (711 063) | 135 101 | (575 962) |
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Środki pieniężne w kasie | 416 922 | 562 217 |
| Środki na rachunku bieżącym w Banku Centralnym | 55 850 | 22 079 |
| Lokaty w Banku Centralnym | 610 701 | 11 673 |
| Rachunki bieżące w innych bankach | 158 400 | 75 366 |
| Łączna wartość brutto | 1 241 873 | 671 335 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (149) | (146) |
| Środki pieniężne i ich ekwiwalenty razem | 1 241 724 | 671 189 |
Na rachunku bieżącym w Narodowym Banku Polskim (NBP) utrzymywana jest rezerwa obowiązkowa, która może być wykorzystywana przez Bank pod warunkiem, że suma średniego miesięcznego salda na rachunku bieżącym w NBP nie jest mniejsza od poziomu deklarowanego. Deklarowana wysokość rezerwy obowiązkowej na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosiła 2 008 621 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosiła 1 912 728 tys. zł).
Zasady ujmowania i wyceny należności od banków opisane są w Nocie 2.1 Aktywa i zobowiązania finansowe – klasyfikacja i wycena.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 62
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Rachunki bieżące | - | - |
| Lokaty | 35 898 | 35 571 |
| Kredyty i pożyczki | - | 1 |
| Należności z tytułu zakupionych papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu | 14 861 439 | 265 745 |
| Lokaty stanowiące zabezpieczenie operacji instrumentami pochodnymi i transakcji giełdowych | 475 120 | 663 059 |
| Inne należności | - | 5 785 |
| Łączna wartość brutto | 15 372 457 | 970 161 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (905) | (1 413) |
| Należności od banków netto razem | 15 371 552 | 968 748 |
Saldo należności od banków wzrosło o 14,4 mld zł (tj. prawie piętnastokrotnie) w stosunku do końca 2022 roku, głównie dzięki wzrostowi wolumenu należności z tytułu transakcji reverse repo przy jednoczesnym spadku portfela dłużnych papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (w szczególności bonów wyemitowanych przez bank centralny).
Zmiana stanu odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków przedstawia się następująco:
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem |
|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków | ||||
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2023 roku | (376) | (1 037) | - | (1 413) |
| Transfer do Etapu 1 | (127) | 127 | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | - | - | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | - | - | - | - |
| (Utworzenia) / Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | 47 | 311 | - | 358 |
| Różnice kursowe i inne zmiany | 92 | 58 | - | 150 |
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2023 roku | (364) | (541) | - | (905) |
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem |
|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków | ||||
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2022 roku | (1 513) | - | - | (1 513) |
| Transfer do Etapu 1 | - | - | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | 248 | (248) | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | - | - | - | - |
| (Utworzenia) / Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | 915 | (842) | - | 73 |
| Różnice kursowe i inne zmiany | (26) | 53 | - | 27 |
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku | (376) | (1 037) | - | (1 413) |
Zmiany wartości bilansowej brutto należności od banków, które przyczyniły się do zmian odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych przedstawia tabela poniżej:
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem |
|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto należności od banków wycenianych w zamortyzowanym koszcie | ||||
| Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2023 roku | 707 005 | 263 156 | - | 970 161 |
| Transfer do Etapu 1 | 654 | (654) | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | (1) | 1 | - | - |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 63
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem |
|---|---|---|---|---|
| Transfer do Etapu 3 | - | - | - | - |
| Należności pociągnięte/spłacone | 14 734 789 | 1 101 | 14 735 890 | |
| Inne zmiany | (105 400) | (228 194) | - | (333 594) |
| Wartość brutto należności od banków na dzień 31 grudnia 2023 roku | 15 337 047 | 35 410 | - | 15 372 457 |
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem |
|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto należności od banków wycenianych w zamortyzowanym koszcie | ||||
| Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2022 roku | 929 097 | 2 | - | 929 099 |
| Transfer do Etapu 1 | 2 | (2) | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | (9 958) | 9 958 | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | - | - | - | - |
| Należności pociągnięte/spłacone | (233 146) | 252 333 | - | 19 187 |
| Inne zmiany | 21 010 | 865 | - | 21 875 |
| Wartość brutto należności od banków na dzień 31 grudnia 2022 roku | 707 005 | 263 156 | 0 | 970 161 |
Zasady ujmowania i wyceny aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu opisane są w Nocie 2.1.
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
Do kategorii przeznaczone do obrotu, Grupa zalicza instrumenty pochodne niebędące instrumentami zabezpieczającymi, wybrane dłużne papiery wartościowe oraz instrumenty kapitałowe przeznaczone do obrotu.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu | ||
| Papiery wartościowe wyemitowane przez: | ||
| Banki i inne podmioty finansowe* | 446 280 | 707 416 |
| Skarb Państwa | 344 832 | 1 565 099 |
| 791 112 | 2 272 515 | |
| z tego: notowane na aktywnym rynku | 791 112 | 2 272 515 |
| Instrumenty kapitałowe przeznaczone do obrotu | 7 398 | 25 896 |
| z tego: notowane na aktywnym rynku | 7 398 | 25 896 |
| Instrumenty pochodne | 4 081 822 | 4 730 752 |
| Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu razem | 4 880 332 | 7 029 163 |
*Na dzień 31 grudnia 2023 roku papiery wartościowe (obligacje) emitowane przez banki w kwocie 442 075 tys. zł są objęte gwarancją Skarbu Państwa (31 grudnia 2022 roku: 703 347 tys. zł).
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży dłużnych papierów wartościowych | 132 417 | 234 203 |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 64
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów kapitałowych | 1 078 | - |
| Instrumenty pochodne | 3 388 708 | 4 661 896 |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu razem | 3 522 203 | 4 896 099 |
Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku Grupa nie posiadała aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych w momencie początkowego ujęcia do wyceny według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.
Instrumenty pochodne na dzień 31 grudnia 2023 roku
| Wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji | Wartość godziwa w tys. zł | Razem | Aktywa | Zobowiązania |
|---|---|---|---|---|
| do 3 miesięcy | powyżej 3 miesięcy do 1 roku | powyżej 1 roku do 5 lat | powyżej 5 lat | |
| Instrumenty stopy procentowej | ||||
| 22 610 335 | 55 365 613 | 75 978 961 | 22 890 070 | 176 844 979 |
| FRA | 7 550 000 | 3 000 000 | - | - |
| swapy odsetkowe (IRS) | 7 094 621 | 29 993 022 | 68 798 485 | 22 864 581 |
| opcje na stopę procentową | - | 52 703 | 1 130 480 | 25 489 |
| kontrakty futures* | 7 965 714 | 22 319 888 | 6 049 996 | - |
| Instrumenty walutowe | ||||
| 60 107 163 | 26 255 077 | 30 322 110 | 258 631 | 116 942 981 |
| FX forward/spot | 14 389 128 | 6 334 285 | 1 640 536 | - |
| FX swap | 35 841 199 | 6 560 081 | 12 440 867 | 54 842 147 |
| swapy walutowo – odsetkowe (CIRS)** | 3 913 219 | 4 338 665 | 16 147 229 | 258 631 |
| opcje walutowe | 5 963 617 | 9 022 046 | 93 478 | - |
| Transakcje na papierach wartościowych | 836 420 | 4 191 | - | - |
| kontrakty futures * | 7 601 | 4 191 | ||
| papiery wartościowe zakupione do otrzymania/sprzedane do wydania | 828 819 | |||
| Transakcje związane z towarami | 3 494 | 224 |
| Wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji w tys. zł | do 3 miesięcy | powyżej 3 miesięcy do 1 roku | powyżej 1 roku do 5 lat | powyżej 5 lat | Razem | Wartość godziwa Aktywa | Wartość godziwa Zobowiązania |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Instrumenty stopy procentowej | |||||||
| FRA | 7 680 000 | 9 708 000 | 250 000 | - | 17 638 000 | 9 791 | 21 918 |
| swapy odsetkowe (IRS) | 9 676 729 | 22 021 542 | 87 811 278 | 25 743 847 | 145 253 396 | 2 415 101 | 2 226 260 |
| opcje na stopę procentową | - | - | 55 946 | 32 108 | 88 054 | 2 916 | 2 902 |
| kontrakty futures* | 4 228 228 | 11 356 216 | 1 408 279 | - | 16 992 723 | 20 484 | 52 516 |
| Instrumenty walutowe | 56 739 996 | 29 454 572 | 23 955 154 | 523 694 | 110 673 416 | 1 629 316 | 1 704 438 |
| FX forward/spot | 17 487 139 | 14 034 564 | 2 371 495 | - | 33 893 200 | 737 036 | 283 513 |
| FX swap | 31 574 860 | 7 932 202 | 2 267 265 | - | 41 774 327 | 210 967 | 861 331 |
| swapy walutowo – odsetkowe (CIRS)** | 4 334 756 | 3 550 711 | 14 462 946 | 523 694 | 22 872 107 | 518 532 | 397 031 |
| opcje walutowe | 3 343 241 | 3 937 095 | 4 853 448 | - | 12 133 784 | 162 781 | 162 563 |
| Transakcje na papierach wartościowych | 236 012 | 7 748 | - | - | 243 760 | 341 | 1 080 |
| kontrakty futures* | 19 987 | 7 748 | - | - | 27 735 | - | - |
| papiery wartościowe zakupione do otrzymania/sprzedane do wydania | 216 025 | - | - | - | 216 025 | 341 | 1 080 |
| Transakcje związane z towarami | 534 386 | 114 727 | 320 419 | - | 969 532 | 652 803 | 652 782 |
| swap | 534 386 | 114 727 | 320 419 | - | 969 532 | 652 803 | 652 782 |
| Instrumenty pochodne ogółem | 79 095 351 | 72 662 805 | 113 801 076 | 26 299 649 | 291 858 881 | 4 730 752 | 4 661 896 |
*Instrumenty znajdujące się w obrocie giełdowym.
**Swapy walutowo-odsetkowe z wymianą kapitału.
| Wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji w tys. zł | do 3 miesięcy | powyżej 3 miesięcy do 1 roku | powyżej 1 roku do 5 lat | powyżej 5 lat | Razem | Wartość godziwa Aktywa | Wartość godziwa Zobowiązania |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Instrumenty stopy procentowej | 21 584 957 | 43 085 758 | 89 525 503 | 25 775 955 | 179 972 173 | 2 448 292 | 2 303 596 |
| FRA | 7 680 000 | 9 708 000 | 250 000 | - | 17 638 000 | 9 791 | 21 918 |
| swapy odsetkowe (IRS) | 9 676 729 | 22 021 542 | 87 811 278 | 25 743 847 | 145 253 396 | 2 415 101 | 2 226 260 |
| opcje na stopę procentową | - | - | 55 946 | 32 108 | 88 054 | 2 916 | 2 902 |
| kontrakty futures* | 4 228 228 | 11 356 216 | 1 408 279 | - | 16 992 723 | 20 484 | 52 516 |
| Instrumenty walutowe | 56 739 996 | 29 454 572 | 23 955 154 | 523 694 | 110 673 416 | 1 629 316 | 1 704 438 |
| FX forward/spot | 17 487 139 | 14 034 564 | 2 371 495 | - | 33 893 200 | 737 036 | 283 513 |
| FX swap | 31 574 860 | 7 932 202 | 2 267 265 | - | 41 774 327 | 210 967 | 861 331 |
| swapy walutowo – odsetkowe (CIRS)** | 4 334 756 | 3 550 711 | 14 462 946 | 523 694 | 22 872 107 | 518 532 | 397 031 |
| opcje walutowe | 3 343 241 | 3 937 095 | 4 853 448 | - | 12 133 784 | 162 781 | 162 563 |
| Transakcje na papierach wartościowych | 236 012 | 7 748 | - | - | 243 760 | 341 | 1 080 |
| kontrakty futures* | 19 987 | 7 748 | - | - | 27 735 | - | - |
| papiery wartościowe zakupione do otrzymania/sprzedane do wydania | 216 025 | - | - | - | 216 025 | 341 | 1 080 |
| Transakcje związane z towarami | 534 386 | 114 727 | 320 419 | - | 969 532 | 652 803 | 652 782 |
| swap | 534 386 | 114 727 | 320 419 | - | 969 532 | 652 803 | 652 782 |
| Instrumenty pochodne ogółem | 79 095 351 | 72 662 805 | 113 801 076 | 26 299 649 | 291 858 881 | 4 730 752 | 4 661 896 |
*Instrumenty znajdujące się w obrocie giełdowym.
**Swapy walutowo-odsetkowe z wymianą kapitału.
Zasady rachunkowości: Zasady ujmowania i wyceny inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych opisane są w Nocie 2.1.
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|
| Obligacje i bony wyemitowane przez: | ||
| Banki centralne | 4 996 012 | 13 951 438 |
| Pozostałe banki*, w tym: | 10 295 147 | 4 675 139 |
| obligacje zabezpieczane w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej | 2 595 263 | 485 494 |
| Inne podmioty finansowe | 2 095 217 | 2 725 197 |
| obligacje zabezpieczane w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej | 236 733 | - |
| Rządy centralne | 12 173 916 | 15 829 034 |
| Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody razem | 29 560 292 | 37 180 808 |
| z tego: notowane na aktywnym rynku | 24 564 280 | 23 229 370 |
| nienotowane na aktywnym rynku | 4 996 012 | 13 951 438 |
*Na dzień 31 grudnia 2023 roku papiery wartościowe (obligacje) emitowane przez banki w kwocie 10 295 147 tys. zł są objęte gwarancją Skarbu Państwa (31 grudnia 2022 roku: 4 675 139 tys. zł ).
Dla inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody skumulowana wartość oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosiła 8 131 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2022 roku: 10 319 tys. zł).
| 2023 | 2022 | |
|---|---|---|
| Stan na dzień 1 stycznia | 37 180 808 | 20 590 284 |
| Zwiększenia (z tytułu): | ||
| nabycia | 301 158 | 675 587 |
| aktualizacji wyceny | 986 568 | 283 897 |
| różnic kursowych | - | 65 404 |
| rozliczenia dyskonta, premii, odsetek | 1 585 267 | 1 356 534 |
| Zmniejszenia (z tytułu): | ||
| sprzedaży | (310 843) | (572 467) |
| aktualizacji wyceny | - | (208 413) |
| różnic kursowych | (459 604) | - |
| rozliczenia premii | (48 135) | (52 783) |
| Stan na dzień 31 grudnia | 29 560 292 | 37 180 808 |
Zasady rachunkowości: Akcje i udziały w innych jednostkach zaliczane są do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Zasady ich ujmowania i wyceny opisane są w Nocie 2.1.
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|
| Inwestycje kapitałowe | 125 826 | 92 105 |
| Pozostałe | 15 669 | 14 039 |
| Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat razem | 141 495 | 106 144 |
| z tego: notowane na aktywnym rynku | 19 739 | 17 660 |
| nienotowane na aktywnym rynku | 121 756 | 88 484 |
| 2023 | 2022 | |
|---|---|---|
| Stan na początek okresu | 106 144 | 97 316 |
| Sprzedaż | - | (184) |
| Konwersja akcji - transfer do Poziomu I | - | (7 417) |
| Zmiana wyceny | 35 351 | 1 595 |
| Stan na koniec okresu | 141 495 | 106 144 |
Zasady rachunkowości: Należności od klientów są ujmowane i wyceniane zgodnie z zasadami opisanymi w Nocie 2.1 Aktywa i zobowiązania finansowe – klasyfikacja i wycena.
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|
| Należności od podmiotów sektora finansowego | ||
| Kredyty i pożyczki | 1 408 492 | 766 786 |
| Nienotowane dłużne aktywa finansowe | 1 002 530 | 1 227 130 |
| Należności z tytułu zakupionych papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu | 181 616 | - |
| Fundusze gwarancyjne i lokaty stanowiące zabezpieczenie | 1 585 568 | 1 820 113 |
| Łączna wartość brutto | 4 178 206 | 3 814 029 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (2 873) | (3 517) |
| Łączna wartość netto | 4 175 333 | 3 810 512 |
| Należności od podmiotów sektora niefinansowego | ||
| Kredyty i pożyczki | 14 177 379 | 16 558 928 |
| Skupione wierzytelności | 2 388 441 | 2 038 148 |
| Zrealizowane gwarancje i poręczenia | 30 709 | 33 062 |
| Fundusze gwarancyjne i lokaty stanowiące zabezpieczenie | - | 8 269 |
| Inne należności | 16 911 | 24 250 |
| Łączna wartość brutto | 16 613 440 | 18 662 657 |
| Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych | (734 319) | (852 662) |
| Łączna wartość netto | 15 879 121 | 17 809 995 |
| Należności od klientów netto razem | 20 054 454 | 21 620 507 |
W należnościach od klientów w pozycji „Nienotowane dłużne aktywa finansowe” zaprezentowane zostały m.in. aktywa sekurytyzacyjne objęte przez Grupę. Grupa występuje jako Inwestor w transakcjach obejmując transze senioralne. Aktywa sekurytyzacyjne objęte przez Grupę nie są przedmiotem obrotu na rynku. Zamiarem Grupy jest utrzymanie inwestycji do daty zapadalności. Głównym ryzykiem, na jakie narażone są transakcje sekurytyzacyjne będące w posiadaniu Grupy jest ryzyko kredytowe. Maksymalna ekspozycja Grupy na ryzyko kredytowe z tytułu udziału w tych jednostkach jest równa ich wartości bilansowej brutto, zatem na dzień 31 grudnia 2023 r. wynosi 1 002 530 tys. zł (31 grudnia 2022 r.: 1 227 130 tys. zł). Wartość bilansowa netto aktywów dotyczących udziału Banku w jednostkach strukturyzowanych, które nie podlegają konsolidacji na dzień 31 grudnia 2023 r. wynosi 1 001 976 tys. zł (31 grudnia 2022 r.: 1 226 612 tys. zł).
Należności od klientów korporacyjnych
| Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem | Aktywa udzielone z utratą wartości | |
|---|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2023 roku | (40 985) | (43 613) | (331 769) | (1 354) | (417 721) |
| Transfer do Etapu 1 | (913) | 913 | - | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | 1 902 | (1 902) | - | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | 89 | (1 048) | 795 | (795) | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | - | - | - | - | - |
| (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | 20 232 | 7 852 | (12 364) | 229 | 15 949 |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem | - | - | 67 505 | - | 67 505 |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze sprzedażą wierzytelności | - | - | 18 338 | - | 18 338 |
| Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inna niż spisanie lub sprzedaż wierzytelności | (10) | 1 | (8 678) | - | (8 687) |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku z usunięciem z bilansu w wyniku istotnej zmiany | - | - | - | 1 428 | 1 428 |
| Różnice kursowe i inne zmiany | (897) | 5 892 | 6 747 | 1 138 | 12 880 |
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2023 roku | (20 582) | (29 898) | (260 474) | 646 | (310 308) |
Wpływ nieistotnej modyfikacji na odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych jest nieistotny w tys. zł
Należności od klientów indywidualnych
| Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem | Aktywa udzielone z utratą wartości | |
|---|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2023 roku | (40 250) | (64 772) | (333 032) | (404) | (438 458) |
| Transfer do Etapu 1 | (11 848) | 10 562 | 1 286 | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | 6 039 | (8 615) | 2 576 | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | 2 448 | 23 127 | (25 575) | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | - | - | 19 893 | (19 893) | - |
| (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | 11 718 | (30 162) | (41 365) | 2 816 | (56 993) |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem | - | - | 5 264 | - | 5 264 |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku sprzedażą wierzytelności | - | - | 80 241 | 417 | 80 658 |
| Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inne niż spisanie lub sprzedaż wierzytelności | - | 7 | (33 909) | (3 005) | (36 907) |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku z usunięciem z bilansu w wyniku istotnej zmiany | - | - | - | 19 893 | 19 893 |
| Różnice kursowe i inne zmiany | - | - | (341) | - | (341) |
| Odpis z tytułu oczekiwanych# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku |
| 68 w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Razem | Aktywa udzielone z utratą wartości |
|---|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów korporacyjnych | |||||
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2022 roku | (29 135) | (46 465) | (352 638) | - | (428 238) |
| Transfer do Etapu 1 | (69) | 69 | - | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | 2 947 | (2 947) | - | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | 57 | 1 446 | (1 503) | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | - | - | 1 735 | (1 735) | - |
| (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | (14 427) | 4 627 | (25 770) | 209 | (35 361) |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem | - | - | 6 477 | - | 6 477 |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze sprzedażą wierzytelności | - | - | 28 018 | - | 28 018 |
| Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inna niż spisanie lub sprzedaż wierzytelności | (1) | (1) | 4 837 | - | 4 835 |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku z usunięciem z bilansu w wyniku istotnej zmiany | - | - | - | 62 | 62 |
| Różnice kursowe i inne zmiany | (357) | (342) | 7 075 | 110 | 6 486 |
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku | (40 985) | (43 613) | (331 769) | (1 354) | (417 721) |
Wpływ nieistotnej modyfikacji na odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych jest nieistotny.
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów indywidualnych | |||||
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2022 roku | (34 339) | (71 682) | (354 424) | - | (460 445) |
| Transfer do Etapu 1 | (19 170) | 16 157 | 3 013 | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | 4 249 | (8 405) | 4 156 | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | 2 233 | 22 217 | (24 450) | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | - | - | 15 538 | (15 538) | - |
| (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | 4 268 | (21 082) | (53 693) | 734 | (69 773) |
| Zmiany wynikające z aktualizacji stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto)* | 2 509 | (1 967) | (790) | - | (248) |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem | - | - | 5 805 | - | 5 805 |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku sprzedażą wierzytelności | - | - | 99 470 | - | 99 470 |
| Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inne niż spisanie lub sprzedaż wierzytelności | - | (10) | (26 481) | (1 138) | (27 629) |
| Zmniejszenie stanu odpisów w związku z usunięciem z bilansu w wyniku istotnej zmiany | - | - | - | 15 538 | 15 538 |
| Różnice kursowe i inne zmiany | - | - | (1 176) | - | (1 176) |
| Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku | (40 250) | (64 772) | (333 032) | (404) | (438 458) |
*dotyczy zmian wynikających z wdrożenia Rekomendacji R
Wpływ nieistotnej modyfikacji na odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych jest nieistotny.
Zmiany wartości bilansowej brutto należności od klientów, które przyczyniły się do zmian odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych przedstawia tabela poniżej:
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto należności od klientów wycenianych w zamortyzowanym koszcie | |||||
| Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2023 roku | 19 027 051 | 2 558 056 | 874 631 | 16 948 | 22 476 686 |
| Transfer do Etapu 1 | 1 085 332 | (1 073 213) | (12 119) | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | (1 528 140) | 1 533 429 | (5 289) | - | - |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
| 69 w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Transfer do Etapu 3 | (73 009) | (86 041) | 159 050 | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | (375) | (1 051) | (44 158) | 45 584 | - |
| Należności pociągnięte/spłacone | (550 329) | (553 495) | (6 759) | (12 614) | (1 123 197) |
| Należności spisane | - | - | (75 326) | - | (75 326) |
| Należności zbyte | - | - | (104 584) | (256) | (104 840) |
| Inne zmiany | (276 826) | (90 829) | 8 435 | (22 457) | (381 677) |
| Wartość brutto należności od klientów na dzień 31 grudnia 2023 roku | 17 683 704 | 2 286 856 | 793 881 | 27 205 | 20 791 646 |
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto należności od klientów wycenianych w zamortyzowanym koszcie | |||||
| Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2022 roku | 19 571 177 | 1 744 693 | 900 413 | - | 22 216 283 |
| Transfer do Etapu 1 | 616 884 | (606 303) | (10 581) | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | (1 516 631) | 1 524 836 | (8 205) | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | (106 232) | (98 223) | 204 455 | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | (678) | (5 690) | (29 429) | 35 797 | - |
| Należności pociągnięte/spłacone | 461 557 | (27 022) | (93 224) | (3 566) | 337 745 |
| Należności spisane | - | - | (8 789) | - | (8 789) |
| Należności zbyte | - | - | (122 312) | - | (122 312) |
| Inne zmiany | 974 | 25 765 | 42 303 | (15 283) | 53 759 |
| Wartość brutto należności od klientów na dzień 31 grudnia 2022 roku | 19 027 051 | 2 558 056 | 874 631 | 16 948 | 22 476 686 |
Dla należności brutto i odpisów na oczekiwane straty kredytowe od klientów, które zmieniały Etapy w trakcie roku, przesunięcia zostały zaprezentowane jako transfery pomiędzy Etapem na początek okresu sprawozdawczego lub na moment ujęcia a Etapem na koniec okresu sprawozdawczego.
Rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o naliczone umorzenie, a także o odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów oraz ich przygotowaniem do użytkowania. Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje jako odrębny środek trwały (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki, na przykład na naprawę i konserwację, odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie, w którym je poniesiono.
Umorzenie naliczane jest metodą liniową przez przewidywany okres użytkowania przy zastosowaniu stawek określonych w zatwierdzonym planie amortyzacji na 2023 rok. Przykładowe stosowane roczne stawki amortyzacji są następujące:
Na każdy dzień bilansowy dokonuje się weryfikacji wartości końcowej rzeczowych aktywów trwałych oraz okresów ich użytkowania i w razie potrzeby dokonuje stosownych korekt planu amortyzacji.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
70 Składniki majątku o jednostkowej wartości początkowej nieprzekraczającej 3 500 zł podlegają jednorazowemu odpisaniu w koszty z datą wydania ich do używania. Suma wartości środków trwałych jednorazowo odpisanych w koszty nie jest istotna z punktu widzenia sprawozdania finansowego.
Środki trwałe w budowie wykazywane są w wysokości ogółu poniesionych kosztów pozostających w bezpośrednim związku z niezakończoną jeszcze budową, montażem lub ulepszeniem istniejącego środka trwałego z uwzględnieniem odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych.
Wartości bilansowe rzeczowych aktywów trwałych przeglądane są na dzień bilansowy w celu określenia, czy zaistniały przesłanki wskazujące na utratę wartości. Jeżeli istnieje taka przesłanka, należy określić wartość odzyskiwalną aktywów. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest ujmowany, jeżeli wartość księgowa aktywa lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne przekracza wartość odzyskiwalną. Odpis aktualizacyjny z tytułu utraty wartości jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości w przypadku ośrodków wypracowujących środki pieniężne w pierwszej kolejności redukują wartość firmy przypadającą na te ośrodki wypracowujące środki pieniężne (grupę ośrodków), a następnie redukują proporcjonalnie wartość księgową innych aktywów w ośrodku (grupie ośrodków).
Wartość odzyskiwalna jest wartością większą z: wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży i wartości użytkowej. W celu wyznaczenia wartości użytkowej, oszacowane przyszłe przepływy pieniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej przy użyciu stopy dyskontowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla bieżące oczekiwania rynku co do wartości pieniądza oraz specyficznego ryzyka w odniesieniu do danego aktywa. Dla aktywów niegenerujących niezależnych przepływów środków pieniężnych, wartość odzyskiwalna jest wyznaczana dla danego ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego te aktywa należą.
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości podlega odwróceniu, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości może być odwrócony tylko do poziomu, przy którym wartość księgowa aktywa nie przekracza wartości księgowej, która pomniejszona o kwotę amortyzacji, zostałaby wyznaczona, jeżeli nie zostałby ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości.
Rzeczowe aktywa trwałe od dnia pierwszego zastosowania MSSF 16 uwzględniają aktywa z tytułu prawa od użytkowania aktywów. Szczegóły zostały przedstawione w Nocie 43.
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych w 2023 roku w tys.# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
| Grunty i budynki | Środki transportu | Inne środki trwałe | W budowie | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2023 | 704 149 | 29 975 | 228 768 | 20 925 | 983 817 |
| Zwiększenia: | |||||
| Zakupy | 84 11 | 319 | 14 032 | 95 694 | 121 129 |
| Inne zwiększenia* | 7 975 | - | 233 | - | 8 208 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Zbycia | - | (1 549) | - | - | (1 549) |
| Likwidacje | (32 748) | - | (14 982) | - | (47 730) |
| Zaklasyfikowanie do aktywów trwałych przeznaczonych do zbycia | (29 980) | - | (4 853) | - | (34 833) |
| Inne zmniejszenia* | (4 009) | - | - | (4 497) | (8 506) |
| Transfery | 8 194 | - | 5 604 | (13 798) | - |
| Stan na dzień 31 grudnia 2023 | 653 665 | 39 745 | 228 802 | 98 324 | 1 020 536 |
| Umorzenie | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2023 | 334 368 | 3 062 | 190 969 | - | 528 399 |
| Zwiększenia: | |||||
| Koszty amortyzacji za okres | 28 230 | 3 422 | 14 182 | - | 45 834 |
| Inne zwiększenia | - | - | 9 | - | 9 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Zbycia | - | (898) | - | - | (898) |
| Likwidacje | (18 838) | - | (14 982) | - | (33 820) |
| Zaklasyfikowanie do aktywów trwałych przeznaczonych do zbycia | (20 733) | - | (4 833) | - | (25 566) |
| Inne zmniejszenia | (1 825) | - | - | - | (1 825) |
| Stan na dzień 31 grudnia 2023 | 321 202 | 5 586 | 185 345 | - | 512 133 |
| Wartość bilansowa | |||||
| Na dzień 1 stycznia 2023 | 369 781 | 26 913 | 37 799 | 20 925 | 455 418 |
| Na dzień 31 grudnia 2023 | 332 463 | 34 159 | 43 457 | 98 324 | 508 403 |
*Inne zwiększenia/ zmniejszenia obejmują m. in. przywrócenie zlikwidowanego środka trwałego do ewidencji, darowizny, rozliczenia środków trwałych w budowie, nowe i zamykane umowy leasingowe.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupa nie posiadała istotnych zobowiązań umownych z tytułu dokonania w przyszłości zakupu rzeczowych aktywów trwałych.
| Grunty i budynki | Środki transportu | Inne środki trwałe | W budowie | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2022 | 715 679 | 22 624 | 217 448 | 13 344 | 969 095 |
| Zwiększenia: | |||||
| Zakupy | - | 21 182 | 16 533 | 21 392 | 59 107 |
| Inne zwiększenia* | 8 018 | - | 468 | - | 8 486 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Zbycia | - | (13 793) | (34) | - | (13 827) |
| Likwidacje | (810) | - | (5 126) | - | (5 936) |
| Inne zmniejszenia* | (22 820) | (38) | (4 751) | (5 499) | (33 108) |
| Transfery | 4 082 | - | 4 230 | (8 312) | - |
| Stan na dzień 31 grudnia 2022 | 704 149 | 29 975 | 228 768 | 20 925 | 983 817 |
| Umorzenie | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2022 | 321 569 | 6 291 | 189 564 | - | 517 424 |
| Zwiększenia: | |||||
| Koszty amortyzacji za okres | 28 453 | 2 805 | 11 280 | - | 42 538 |
| Inne zwiększenia | 167 | - | 24 | - | 191 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Zbycia | - | (5 996) | (31) | - | (6 027) |
| Likwidacje | (606) | - | (5 410) | - | (6 016) |
| Inne zmniejszenia | (15 215) | (38) | (4 458) | - | (19 711) |
| Stan na dzień 31 grudnia 2022 | 334 368 | 3 062 | 190 969 | - | 528 399 |
| Wartość bilansowa | |||||
| Na dzień 1 stycznia 2022 | 394 110 | 16 333 | 27 884 | 13 344 | 451 671 |
| Na dzień 31 grudnia 2022 | 369 781 | 26 913 | 37 799 | 20 925 | 455 418 |
*Inne zwiększenia/ zmniejszenia obejmują m. in. przywrócenie zlikwidowanego środka trwałego do ewidencji, darowizny, rozliczenia środków trwałych w budowie, nowe i zamykane umowy leasingowe.
Wartości niematerialne wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o naliczone umorzenie, a także o odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów oraz ich przygotowaniem do użytkowania. Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje jako odrębny składnik aktywów (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie, w którym je poniesiono. Umorzenie naliczane jest metodą liniową przez przewidywany okres użytkowania przy zastosowaniu stawek określonych w zatwierdzonym planie amortyzacji na 2023 rok.
Przykładowe stosowane roczne stawki amortyzacji są następujące:
* Oprogramowanie komputerowe i prawa autorskie (z wyjątkiem podstawowych systemów operacyjnych, do których stosuje się stawki 10% i 20%) 34,0%
* Pozostałe wartości niematerialne 20,0%
Na każdy dzień bilansowy dokonuje się weryfikacji wartości końcowej wartości niematerialnych oraz okresów ich użytkowania i w razie potrzeby dokonuje stosownych korekt planu amortyzacji. Wartości bilansowe wartości niematerialnych przeglądane są na dzień bilansowy w celu określenia, czy zaistniały przesłanki wskazujące na utratę wartości. Jeżeli istnieje taka przesłanka, należy określić wartość odzyskiwalną aktywów. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest ujmowany, jeżeli wartość księgowa aktywa lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne przekracza wartość odzyskiwalną. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest ujmowany w rachunku zysków i strat. Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości w przypadku ośrodków wypracowujących środki pieniężne w pierwszej kolejności redukują wartość firmy przypadającą na te ośrodki wypracowujące środki pieniężne (grupę ośrodków), a następnie redukują proporcjonalnie wartość księgową innych aktywów w ośrodku (grupie ośrodków). Wartość odzyskiwalna jest wartością większą z: wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży i wartości użytkowej. W celu wyznaczenia wartości użytkowej, oszacowane przyszłe przepływy pieniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej przy użyciu stopy dyskontowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla bieżące oczekiwania rynku co do wartości pieniądza oraz specyficznego ryzyka w odniesieniu do danego aktywa. Dla aktywów niegenerujących niezależnych przepływów środków pieniężnych, wartość odzyskiwalna jest wyznaczana dla danego ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego te aktywa należą. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości, z wyłączeniem wartości firmy, podlega odwróceniu, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości może być odwrócony tylko do poziomu, przy którym wartość księgowa aktywa nie przekracza wartości księgowej, która pomniejszona o kwotę amortyzacji, zostałaby wyznaczona, jeżeli nie zostałby ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości.
| Wartość firmy | Koncesje, patenty, licencje i podobne wartości | Oprogramowanie komputerowe | Zaliczki na wartości niematerialne | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2023 | 1 245 976 | - | 719 375 | 106 258 | 2 071 609 |
| Zwiększenia: | |||||
| Zakupy | - | - | 1 226 | 87 220 | 88 446 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Likwidacje | - | - | (761) | - | (761) |
| Inne zmniejszenia | - | - | - | (1 794) | (1 794) |
| Transfery | - | - | 137 092 | (137 092) | - |
| Stan na dzień 31 grudnia 2023 | 1 245 976 | - | 856 932 | 54 592 | 2 157 500 |
| Umorzenie | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2023 | - | - | 593 039 | - | 593 039 |
| Zwiększenia: | |||||
| Koszty amortyzacji za okres | - | - | 65 201 | - | 65 201 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Likwidacje | - | - | (761) | - | (761) |
| Stan na dzień 31 grudnia 2023 | - | - | 657 479 | - | 657 479 |
| Odpisy z tytułu utraty wartości | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2023 | 214 707 | - | - | - | 214 707 |
| Stan na dzień 31 grudnia 2023 | 214 707 | - | - | - | 214 707 |
| Wartość bilansowa | |||||
| Na dzień 1 stycznia 2023 | 1 031 269 | - | 126 336 | 106 258 | 1 263 863 |
| Na dzień 31 grudnia 2023 | 1 031 269 | - | 199 453 | 54 592 | 1 285 314 |
| Wartość firmy | Koncesje, patenty, licencje i podobne wartości | Oprogramowanie komputerowe | Zaliczki na wartości niematerialne | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2022 | 1 245 976 | 3 045 | 723 073 | 25 931 | 1 998 025 |
| Zwiększenia: | |||||
| Zakupy | - | - | 804 | 82 875 | 83 679 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Likwidacje | - | - | (1 741) | - | (1 741) |
| Inne zmniejszenia | - | - | (5 856) | (2 498) | (8 354) |
| Transfery | - | (3 045) | 3 095 | (50) | - |
| Stan na dzień 31 grudnia 2022 | 1 245 976 | - | 719 375 | 106 258 | 2 071 609 |
| Umorzenie | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2022 | - | 1 654 | 538 | - | 540 158 |
| Zwiększenia: | |||||
| Koszty amortyzacji za okres | - | 189 | 60 289 | - | 60 478 |
| Zmniejszenia: | |||||
| Likwidacje | - | - | (1 741) | - | (1 741) |
| Inne zmniejszenia | - | - | (5 856) | - | (5 856) |
| Transfery | - | (1 843) | 1 843 | - | - |
| Stan na dzień 31 grudnia 2022 | - | - | 593 039 | - | 593 039 |
| Odpisy z tytułu utraty wartości | |||||
| Stan na dzień 1 stycznia 2022 | 214 707 | - | - | - | 214 707 |
| Stan na dzień 31 grudnia 2022 | 214 707 | - | - | - | 214 707 |
| Wartość bilansowa | |||||
| Na dzień 1 stycznia 2022 | 1 031 269 | 1 391 | 184 569 | 25 931 | 1 243 160 |
| Na dzień 31 grudnia 2022 | 1 031 269 | - | 126 336 | 106 258 | 1 263 863 |
Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku, jak również według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku Grupa nie posiadała istotnych zobowiązań umownych z tytułu dokonania w przyszłości zakupu wartości niematerialnych.
Wartość firmy obejmuje kwotę 1 243 645 tys. zł powstałą w wyniku połączenia Banku Handlowego w Warszawie SA z Citibank (Poland) S.A., które nastąpiło z dniem 28 lutego 2001 roku oraz kwotę 2 331 tys. zł powstałą w wyniku nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa bankowego ABN Amro Bank (Polska) S.A., które nastąpiło z dniem 1 marca 2005 roku. Na koniec 2020 roku Zarząd Banku dokonał odpisu pomniejszającego wartość firmy o kwotę 214 707 tys. zł w części przypisanej do Sektora Bankowości Detalicznej. Wartości niematerialne w wysokości 1 285 314 tys. zł na dzień 31 grudnia 2023 roku (31 grudnia 2022 roku: 1 263 863 tys. zł) zawierają wartość firmy w kwocie 1 031 269 tys. zł, która nie uległa zmianie od dnia 31 grudnia 2020 roku.
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy, wartość firmy stanowi nadwyżkę kosztu przejęcia nad wartością godziwą udziału Grupy w możliwych do zidentyfikowania przejętych aktywach, zobowiązaniach oraz zobowiązaniach warunkowych na dzień połączenia. Wartość firmy ujmuje się w ramach wartości niematerialnych.Wartość firmy jest wykazywana w wysokości ceny nabycia pomniejszonej o łączne dotychczasowe odpisy aktualizujące wynikające z tytułu utraty wartości. Wartość firmy jest alokowana na ośrodki wypracowujące środki pieniężne i nie jest amortyzowana, a jedynie corocznie testowana pod kątem utraty wartości, niezależnie od wystąpienia przesłanek utraty wartości. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwróceniu. Dla potrzeb przeprowadzenia testów na utratę wartości, wartość firmy została przyporządkowana do dwóch ośrodków wypracowujących środki pieniężne: sektora Bankowości Instytucjonalnej oraz sektora Bankowości Detalicznej. Przyporządkowanie zostało dokonane na podstawie modelu zdyskontowanych przepływów pieniężnych na bazie strategii sprzed połączenia. Po fuzji realokacja wartości firmy została przeprowadzona w oparciu o wartości względne aktywów przeniesionych do innego ośrodka w porównaniu z aktywami zatrzymanymi w danym ośrodku. Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 74 Poniższa tabela prezentuje przyporządkowanie wartości firmy do ośrodków wypracowujących środki pieniężne.
Wartość bilansowa wartości firmy przypisanej do ośrodka w tys. zł
| | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
| :------------------------------------ | ---------: | ---------: |
| Sektor Bankowości Instytucjonalnej | 851 206 | 851 206 |
| Sektor Bankowości Detalicznej | 180 063 | 180 063 |
| Łącznie | 1 031 269 | 1 031 269 |
Podstawą wyceny wartości odzyskiwalnej ośrodków jest ich wartość użytkowa oszacowana w oparciu o plan finansowy. Plan opiera się na racjonalnych, odzwierciedlających ocenę kierownictwa Banku założeniach odnośnie przyszłych warunków gospodarczych oraz oczekiwanych wyników działalności Banku. Plan podlega okresowej aktualizacji i zatwierdzeniu przez Radę Nadzorczą Banku. Zarząd przyjął okres 3 letni w procesie planowania finansowego. W wycenie wykorzystano różne stopy dyskonta dla każdego roku prognozy (11,1-12,3%) oszacowane przy zastosowaniu wartości wskaźnika beta dla grupy porównawczej, premii za ryzyko oraz stopy wolnej od ryzyka. Ekstrapolacja przepływów pieniężnych wykraczających poza okres objęty planem finansowym została oparta o stopy wzrostu odzwierciedlające długoterminowy cel inflacyjny NBP, który na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosi 2,5%. W wyniku przeprowadzonego testu nie stwierdzono utraty wartości firmy na 31 grudnia 2023 r.
Zasady rachunkowości: Rezerwa i aktywa na podatek odroczony są kalkulowane przy użyciu metody bilansowej, poprzez wyliczenie przejściowych różnic pomiędzy wartością bilansową aktywów i zobowiązań oraz ich wartością podatkową. Rezerwa i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wykazywane są w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej po dokonaniu kompensaty, wtedy, gdy istnieje tytuł prawny do przeprowadzenia takiej kompensaty oraz rezerwa i aktywa dotyczą tego samego podatnika. Aktywa z tytułu podatku odroczonego ujmuje się w zakresie, w którym jest prawdopodobne, że będzie dostępny przyszły dochód do opodatkowania.
Informacje finansowe:
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
| :------------------------------------------- | ---------: | ---------: |
| Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego | 1 058 275 | 1 771 333 |
| Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego | (945 850) | (1 487 814) |
| Aktywa netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego | 112 425 | 283 519 |
Podatek odroczony od transakcji nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w wartości 2 895 tys. zł według stanu na 31 grudnia 2023 będzie rozliczany ze zobowiązaniem wobec Urzędu Skarbowego do sierpnia 2027 roku.
Dodatnie i ujemne różnice przejściowe przyjęte do wyliczenia aktywów i rezerwy z tytułu podatku dochodowego
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego związane są z następującymi pozycjami:
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
| :--------------------------------------------------------------------- | ---------: | ---------: |
| Odsetki naliczone i inne koszty | 54 550 | 20 603 |
| Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości | 84 236 | 96 839 |
| Niezrealizowana premia od papierów wartościowych | 16 394 | 26 262 |
| Ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych | 770 046 | 1 338 351 |
| Ujemna wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu | 2 421 | 3 773 |
| Przychody pobrane z góry | 16 794 | 22 216 |
| Prowizje | 3 498 | 2 781 |
| Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 3 421 | 908 |
| Koszty świadczeń pracowniczych i inne koszty do zapłacenia | 67 370 | 62 293 |
| Leasing MSSF16 | 31 194 | 30 709 |
| Pozostałe | 8 351 | 6 598 |
| Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego | 1 058 275 | 1 771 333 |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 75
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego związana jest z następującymi pozycjami:
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
| :--------------------------------------------------------------------- | ---------: | ---------: |
| Odsetki naliczone (przychód) | 65 824 | 56 482 |
| Dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych | 729 710 | 1 349 764 |
| Niezrealizowane dyskonto od papierów wartościowych | 48 965 | 16 209 |
| Przychody do otrzymania | 4 920 | 4 620 |
| Dodatnia wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu | 1 226 | 1 356 |
| Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 26 575 | - |
| Ulga inwestycyjna | 7 158 | 7 528 |
| Wycena udziałów | 22 126 | 15 630 |
| Leasing MSSF16 | 29 707 | 28 953 |
| Pozostałe | 9 639 | 7 272 |
| Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego | 945 850 | 1 487 814 |
| Aktywa netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego | 112 425 | 283 519 |
Zmiany różnic przejściowych dotyczących aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego:
| w tys. zł | Saldo na 1 stycznia 2023 | Zmiany odnoszone na wynik finansowy | Zmiany odnoszone na kapitał | Saldo na 31 grudnia 2023 |
| :--------------------------------------------------------------------- | ----------------------: | ---------------------------------: | ------------------------: | ----------------------: |
| Odsetki naliczone i inne koszty | 20 603 | 33 947 | - | 54 550 |
| Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości | 96 839 | (12 603) | - | 84 236 |
| Niezrealizowana premia od papierów wartościowych | 26 262 | (9 868) | - | 16 394 |
| Ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych | 1 338 351 | (568 305) | - | 770 046 |
| Ujemna wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu | 3 773 | (1 352) | - | 2 421 |
| Przychody pobrane z góry | 22 216 | (5 422) | - | 16 794 |
| Prowizje | 2 781 | 717 | - | 3 498 |
| Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 160 908 | (22 407) | (135 080) | 3 421 |
| Koszty świadczeń pracowniczych i inne koszty do zapłacenia | 62 293 | 5 077 | - | 67 370 |
| Leasing (MSSF 16) | 30 709 | 485 | - | 31 194 |
| Pozostałe | 6 598 | 1 753 | - | 8 351 |
| Łącznie | 1 771 333 | (577 978) | (135 080) | 1 058 275 |
Zmiany różnic przejściowych dotyczących rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego:
| w tys. zł | Saldo na 1 stycznia 2023 | Zmiany odnoszone na wynik finansowy | Zmiany odnoszone na kapitał | Saldo na 31 grudnia 2023 |
| :--------------------------------------------------------------------- | ----------------------: | ---------------------------------: | ------------------------: | ----------------------: |
| Odsetki naliczone (przychód) | 56 482 | 9 342 | - | 65 824 |
| Dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych | 1 349 764 | (620 054) | - | 729 710 |
| Niezrealizowane dyskonto od papierów wartościowych | 16 209 | 32 756 | - | 48 965 |
| Przychody do otrzymania | 4 620 | 300 | - | 4 920 |
| Dodatnia wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu | 1 356 | (130) | - | 1 226 |
| Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | - | - | 26 575 | 26 575 |
| Ulga inwestycyjna | 7 528 | (370) | - | 7 158 |
| Wycena udziałów | 15 630 | 6 496 | - | 22 126 |
| Leasing (MSSF 16) | 28 953 | 754 | - | 29 707 |
| Pozostałe | 7 272 | 2 367 | - | 9 639 |
| Łącznie | 1 487 814 | (568 539) | 26 575 | 945 850 |
| w tys. zł | Zmiana aktywa netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego |
|---|---|
| Saldo na 1 stycznia 2023 | 283 519 |
| Zmiany odnoszone na wynik finansowy | (9 439) |
| Zmiany odnoszone na kapitał | (161 655) |
| Saldo na 31 grudnia 2023 | 112 425 |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 76
Zmiany różnic przejściowych dotyczących aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego:
| w tys. zł | Saldo na 1 stycznia 2022 | Zmiany odnoszone na wynik finansowy | Zmiany odnoszone na kapitał | Saldo na 31 grudnia 2022 |
| :--------------------------------------------------------------------- | ----------------------: | ---------------------------------: | ------------------------: | ----------------------: |
| Odsetki naliczone i inne koszty | 4 937 | 15 666 | - | 20 603 |
| Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości | 103 352 | (6 513) | - | 96 839 |
| Niezrealizowana premia od papierów wartościowych | 19 290 | 6 972 | - | 26 262 |
| Ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych | 1 389 326 | (50 975) | - | 1 338 351 |
| Ujemna wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu | 2 307 | 1 466 | - | 3 773 |
| Przychody pobrane z góry | 28 378 | (6 162) | - | 22 216 |
| Prowizje | 2 784 | (3) | - | 2 781 |
| Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 108 651 | (82 823) | 135 080 | 160 908 |
| Koszty świadczeń pracowniczych i inne koszty do zapłacenia | 53 381 | 8 912 | - | 62 293 |
| Leasing (MSSF 16) | 30 204 | 505 | - | 30 709 |
| Pozostałe | 5 000 | 1 598 | - | 6 598 |
| Łącznie | 1 747 610 | (111 357) | 135 080 | 1 771 333 |
Zmiany różnic przejściowych dotyczących rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego:
| w tys. zł | Saldo na 1 stycznia 2022 | Zmiany odnoszone na wynik finansowy | Zmiany odnoszone na kapitał | Saldo na 31 grudnia 2022 |
| :--------------------------------------------------------------------- | ----------------------: | ---------------------------------: | ------------------------: | ----------------------: |
| Odsetki naliczone (przychód) | 21 595 | 34 887 | - | 56 482 |
| Dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych | 1 402 553 | (52 789) | - | 1 349 764 |
| Niezrealizowane dyskonto od papierów wartościowych | 7 242 | 8 967 | - | 16 209 |
| Przychody do otrzymania | 5 383 | (763) | - | 4 620 |
| Dodatnia wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu | 612 | 744 | - | 1 356 |
| Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | (12 910) | (62 542) | 75 452 | - |
| Ulga inwestycyjna | 7 814 | (286) | - | 7 528 |
| Wycena udziałów | 16 228 | (598) | - | 15 630 |
| Leasing (MSSF 16) | 28 975 | (22) | - | 28 953 |
| Pozostałe | 5 805 | 1 467 | - | 7 272 |
| Łącznie | 1 483 297 | (70 935) | 75 452 | 1 487 814 |
| w tys. zł | Zmiana aktywa netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego |
|---|---|
| Saldo na 1 stycznia 2022 | 264 313 |
| Zmiany odnoszone na wynik finansowy | (40 422) |
| Zmiany odnoszone na kapitał | 59 628 |
| Saldo na 31 grudnia 2022 | 283 519 |
Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia wyceniane są wg mniejszej z dwóch następujących wartości: wartości księgowej lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży.
Pozycja aktywa trwałe do zbycia uwzględnia wartość nieruchomości przeznaczonej do zbycia, której wartość księgowa wynosi 9 266 tys. zł według stanu na 31 grudnia 2023 (brak pozycji na 31 grudnia 2022) W styczniu 2024 roku nieruchomość została zbyta z zyskiem netto w kwocie 2 102 tys. zł.
Zasady ujmowania i wyceny zobowiązań wobec banków opisane są w Nocie 2.1.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Rachunki bieżące | 2 521 721 | 2 230 930 |
| Depozyty terminowe | 357 829 | 2 419 247 |
| Zobowiązania z tytułu sprzedanych papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu | - | 61 131 |
| Inne zobowiązania, w tym: | 496 137 | 83 363 |
| depozyty zabezpieczające | 494 205 | 82 902 |
| Zobowiązania wobec banków razem | 3 375 687 | 4 794 671 |
Zasady ujmowania i wyceny zobowiązań wobec klientów opisane są w Nocie 2.1.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Rachunki bieżące | 939 624 | 1 166 947 |
| Depozyty terminowe | 2 848 319 | 2 468 204 |
| Razem | 3 787 943 | 3 635 151 |
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Rachunki bieżące, z tego: | 35 247 407 | 34 496 846 |
| klientów instytucjonalnych | 21 561 300 | 20 418 782 |
| klientów indywidualnych | 11 442 558 | 12 128 146 |
| jednostek budżetowych | 2 243 549 | 1 949 918 |
| Depozyty terminowe, z tego: | 14 157 409 | 10 663 491 |
| klientów instytucjonalnych | 6 141 613 | 4 435 409 |
| klientów indywidualnych | 7 727 411 | 5 670 588 |
| jednostek budżetowych | 288 385 | 557 494 |
| Razem | 49 404 816 | 45 160 337 |
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Depozyty razem | 53 192 759 | 48 795 488 |
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Inne zobowiązania, w tym: | 1 815 242 | 1 717 372 |
| zobowiązania z tytułu kaucji | 503 263 | 125 429 |
| depozyty zabezpieczające | 1 265 983 | 1 526 384 |
| Pozostałe zobowiązania razem | 1 815 242 | 1 717 372 |
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Zobowiązania wobec klientów razem | 55 008 001 | 50 512 860 |
Rezerwy są ujmowane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jeżeli na Grupie ciąży obowiązek prawny lub zwyczajowo oczekiwany, wynikający ze zdarzeń przeszłych, a także jeżeli prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne oraz kwota rezerwy może być w wiarygodny sposób oszacowana.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Na sprawy sporne | 47 028 | 34 067 |
| Na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne* | 34 960 | 44 969 |
| Inne** | 29 701 | 33 471 |
| Rezerwy razem | 111 689 | 112 507 |
| w tys. zł | 2023 | 2022 |
|---|---|---|
| Stan na dzień 1 stycznia | 112 507 | 142 024 |
| Z czego dotyczy: | ||
| Rezerw na sprawy sporne | 34 067 | 19 789 |
| Rezerw na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne | 44 969 | 33 910 |
| Rezerw na restrukturyzację zatrudnienia | - | 275 |
| Inne | 33 471 | 88 050 |
| Zwiększenia: | ||
| Utworzenie odpisów na rezerwy w okresie, z tego | 55 371 | 81 578 |
| na sprawy sporne | 18 527 | 18 717 |
| na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne | 36 125 | 62 861 |
| inne | 719 | - |
| Inne zwiększenia rezerw, z tego: | - | 179 |
| na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne | - | 179 |
| Zmniejszenia: | ||
| Rozwiązanie rezerw w okresie, z tego: | (47 711) | (56 076) |
| na sprawy sporne | (24) | (227) |
| na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne | (45 498) | (51 981) |
| na restrukturyzację zatrudnienia | - | (275) |
| inne | (2 189) | (3 593) |
| Wykorzystanie rezerw w okresie, z tego: | (7 842) | (55 198) |
| na sprawy sporne | (5 542) | (4 212) |
| inne | (2 300) | (50 986) |
| Inne zmniejszenia rezerw, z tego: | (636) | - |
| na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne | (636) | - |
| Stan na dzień 31 grudnia | 111 689 | 112 507 |
*Dodatkowe informacje dotyczące rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne znajdują się w Nocie 40.
**Pozycja „Inne” zawiera rezerwy portfelowe na sprawy związane z wyrokami TSUE opisanymi w Nocie 40.
W celu przypisania kosztów do okresów sprawozdawczych, których one dotyczą, Grupa dokonuje czynnych i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów. Dotyczy to w szczególności kosztów działania Grupy. Rozliczenia międzyokresowe kosztów są prezentowane jako podpozycja „Innych zobowiązań” w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. W zakresie zobowiązań do wykonania świadczenia spełnianych w czasie, Grupa stosuje metodę ujęcia przychodu proporcjonalnie do upływającego czasu w okresie świadczenia usługi. Wg Grupy ta metoda rzetelnie odzwierciedla tryb świadczenia usługi, gdyż w sposób równomierny w czasie zaangażowane są zasoby Grupy w okresie świadczenia usługi. W obszarze metod, danych wejściowych i założeń przyjętych do szacowania wynagrodzenia zmiennego, Grupa stosuje podejście najbardziej prawdopodobnych wartości w odniesieniu do wynagrodzenia uzyskiwanego za osiągnięcie określonych celów, natomiast w zakresie zwrotów wynagrodzenia w obszarze pośrednictwa ubezpieczeniowego stosowanego są metody statystyczne a rezerwa na zwroty ujmowana jest w rozliczeniach międzyokresowych kosztów. Grupa uwzględnia wszelkie kwestie ustalając poziom przychodu uzależnionego od zidentyfikowanych zmiennych (wynagrodzenia przy spełnieniu określonych celów, oczekiwane zwroty, wszelkie upusty). Dla wynagrodzenia za pośrednictwo w dystrybucji produktów ubezpieczeniowych w szczególności dla ubezpieczenia powiązanego z produktem kredytowym, Grupa stosuje model względnej wartości godziwej, na podstawie którego, stosując wartość godziwą produktu kredytowego oraz usługi sprzedaży produktu ubezpieczeniowego, dokonuje podziału na wynagrodzenie stanowiące komponent przychodów odsetkowych oraz wynagrodzenie za wykonane usługi związane ze sprzedażą i obsługą tych produktów. Zobowiązania z tytułu majątku używanego na podstawie leasingu ustalane są zgodnie z polityką opisaną w Nocie 43. Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych, w tym rezerwa na odprawy emerytalne stanowiąca program określonych świadczeń, opisane są szczegółowo w Nocie 47.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Fundusz Świadczeń Socjalnych | 24 065 | 25 260 |
| Rozrachunki międzybankowe | 220 412 | 448 991 |
| Rozrachunki międzysystemowe | 4 580 | 4 863 |
| Rozliczenia z tytułu obrotu papierami wartościowymi | 10 | 9 815 |
| Rozliczenia z tytułu działalności maklerskiej | 61 621 | 62 436 |
| Zobowiązania z tytułu majątku używanego na podstawie leasingu | 113 096 | 121 815 |
| Wierzyciele różni | 182 383 | 175 619 |
| Rozliczenia międzyokresowe kosztów: | 397 869 | 362 407 |
| koszty do zapłacenia z tytułu zobowiązań wobec pracowników | 161 344 | 135 104 |
| rezerwa na odprawy emerytalne | 95 546 | 71 911 |
| koszty usług IT i wsparcia operacji bankowych | 49 040 | 67 103 |
| koszty usług doradczych i wsparcia biznesu | 7 310 | 8 459 |
| inne koszty do zapłacenia | 84 629 | 79 830 |
| Przychody przyszłych okresów | 16 805 | 13 113 |
| Rozliczenia z Urzędem Skarbowym i ZUS | 73 774 | 47 682 |
| Inne zobowiązania razem | 1 094 615 | 1 272 001 |
| w tym zobowiązania finansowe* | 1 004 036 | 1 211 206 |
*Do zobowiązań finansowych zaliczono wszystkie pozycje „Innych zobowiązań” z wyjątkiem pozycji „Rozliczenia z Urzędem Skarbowym i ZUS” oraz „Przychody przyszłych okresów”.
| w tys. zł | Nota | Razem | Do 1 miesiąca | Od 1 do 3 miesięcy | Od 3 miesięcy do 1 roku | Od 1 roku do 5 lat | Ponad 5 lat |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Środki pieniężne i ich ekwiwalenty | 17 | 1 241 873 | 1 241 873 | - | - | - | - |
| Należności od banków (brutto) | 18 | 15 372 457 | 13 200 518 | 2 151 939 | 20 000 | - | - |
| Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu | |||||||
| Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu | 19 | 791 112 | 2 024 | - | 112 216 | 564 173 | 112 699 |
| Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | |||||||
| Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 20 | 29 560 292 | 5 842 500 | 2 039 965 | 213 764 | 17 118 669 | 4 345 394 |
| Należności od klientów (brutto) | |||||||
| Należności od podmiotów sektora finansowego | 22 | 4 178 206 | 1 878 206 | - | 500 000 | 1 800 000 | - |
| Należności od podmiotów sektora niefinansowego | 22 | 16 613 440 | 6 553 319 | 2 091 013 | 1 976 646 | 3 530 878 | 2 461 584 |
| Zobowiązania wobec banków | 29 | 3 375 687 | 3 365 687 | - | 10 000 | - | - |
| Zobowiązania wobec klientów | |||||||
| Zobowiązania wobec podmiotów sektora finansowego | 30 | 4 623 861 | 4 546 682 | 36 519 | 40 660 | - | - |
| Zobowiązania wobec podmiotów sektora niefinansowego | 30 | 50 384 140 | 44 634 301 | 3 468 856 | 2 278 024 | 2 959 | - |
Inne aktywa razem: 217 535 (w tym aktywa finansowe* 159 201)
*Do aktywów finansowych zaliczono wszystkie pozycje „Innych aktywów” z wyjątkiem pozycji „Przychody do otrzymania” oraz „Rozliczenia międzyokresowe”.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Rozrachunki międzybankowe | 22 848 | 14 238 |
| Rozliczenia z tytułu obrotu papierami wartościowymi | 26 | 16 |
| Rozliczenia z tytułu działalności maklerskiej | 60 269 | 55 681 |
| Przychody do otrzymania | 48 731 | 52 430 |
| Pożyczki dla pracowników z Funduszu Świadczeń Socjalnych | 15 146 | 14 300 |
| Dłużnicy różni | 60 912 | 71 188 |
| Rozliczenia międzyokresowe | 9 603 | 9 718 |
| Inne aktywa razem | 217 535 | 217 571 |
| w tym aktywa finansowe* | 159 201 | 155 423```markdown |
| zł Nota Razem Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 miesięcy do 1 roku Od 1 roku do 5 lat Ponad 5 lat | ||
| Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 671 335 671 335 - - - - | ||
| Należności od banków (brutto) 18 970 161 955 161 - 15 000 - - | ||
| Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu | ||
| Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 19 2 272 515 260 262 210 862 174 197 812 682 814 512 | ||
| Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | ||
| Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 37 180 808 13 951 439 393 571 2 880 356 17 991 383 1 964 059 | ||
| Należności od klientów (brutto) | ||
| Należności od podmiotów sektora finansowego 22 3 814 029 1 838 164 106 865 219 000 1 650 000 - | ||
| Należności od podmiotów sektora niefinansowego 22 18 662 657 7 255 789 1 484 623 2 162 955 5 430 649 2 328 641 | ||
| Zobowiązania wobec banków 29 4 794 670 3 870 670 320 000 604 000 - - | ||
| Zobowiązania wobec klientów | ||
| Zobowiązania wobec podmiotów sektora finansowego 30 5 010 110 4 828 368 146 445 35 297 - - | ||
| Zobowiązania wobec podmiotów sektora niefinansowego 30 45 502 750 40 905 414 2 915 718 1 674 282 7 336 - |
Kapitały wykazywane są według wartości nominalnej, z wyjątkiem kapitału z aktualizacji wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, który wykazywany jest z uwzględnieniem wpływu odroczonego podatku dochodowego.
| Seria/ emisja | Rodzaj akcji | Rodzaj uprzywilejowania akcji | Rodzaj ograniczenia praw do akcji | Liczba akcji | Wartość serii/emisji wg wartości nominalnej (w tys. zł) | Sposób pokrycia kapitału | Data rejestracji | Prawo do dywidendy (od daty) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | na okaziciela | akcje zwykłe | - | 65 000 000 | 260 000 | w całości opłacony | 27.03.97 r. | 01.01.97 r. |
| B | na okaziciela | akcje zwykłe | - | 1 120 000 | 4 480 | w całości opłacony | 27.10.98 r. | 01.01.97 r. |
| B | na okaziciela | akcje zwykłe | - | 1 557 500 | 6 230 | w całości opłacony | 25.06.99 r. | 01.01.97 r. |
| B | na okaziciela | akcje zwykłe | - | 2 240 000 | 8 960 | w całości opłacony | 16.11.99 r. | 01.01.97 r. |
| B | na okaziciela | akcje zwykłe | - | 17 648 500 | 70 594 | w całości opłacony | 24.05.02 r. | 01.01.97 r. |
| B | na okaziciela | akcje zwykłe | - | 5 434 000 | 21 736 | w całości opłacony | 16.06.03 r. | 01.01.97 r. |
| C | na okaziciela | akcje zwykłe | - | 37 659 600 | 150 638 | przeniesienie majątku Citibank (Poland) S.A. na Bank | 28.02.01 r. | 01.01.00 r. |
| 130 659 600 | 522 638 |
Wartość nominalna jednej akcji wynosi 4,00 zł. Na dzień 31 grudnia 2023 roku kapitał zakładowy Jednostki dominującej wynosił 522 638 400 zł i podzielony był na 130 659 600 akcji zwykłych na okaziciela o wartości nominalnej 4 zł każda i w okresie od 31 grudnia 2022 roku nie uległ zmianie. Jednostka dominująca nie emitowała akcji uprzywilejowanych. Zarówno w 2023 roku, jak również w 2022 roku, nie miało miejsca podwyższenie kapitału zakładowego w drodze emisji akcji.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 81
W okresie od przekazania skonsolidowanego raportu rocznego za 2022 rok do dnia przekazania niniejszego skonsolidowanego raportu rocznego za 2023 rok struktura własności znacznych pakietów akcji Banku uległa zmianie. W wyniku nabycia akcji spółki Banku w transakcjach na GPW w Warszawie, zawartych w dniu 31 maja 2023 roku Nationale – Nederlanden Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A zwiększyło łączny stan posiadania akcji Banku powyżej 5% głosów na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy Banku. W wyniku nabycia akcji Banku w transakcjach na GPW w Warszawie, zawartych w dniu 11 sierpnia 2023 roku, Nationale- Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny zwiększył stan posiadania akcji Banku powyżej 5% w kapitale zakładowym i w ogólnej liczbie głosów.
Na dzień przekazania niniejszego skonsolidowanego raportu rocznego za 2023 rok, zgodnie z posiadanymi przez Bank informacjami, akcjonariuszami posiadającymi bezpośrednio lub pośrednio przez podmioty zależne co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu lub co najmniej 5% kapitału zakładowego Banku były następujące podmioty:
| Akcjonariusz | Liczba akcji | Akcje % | Liczba głosów na WZ | Głosy w WZ % |
|---|---|---|---|---|
| Citibank Europe PLC, Irlandia | 97 994 700 | 75,0 | 97 994 700 | 75,0 |
| Fundusze emerytalne zarządzane przez Nationale-Nederlanden PTE S.A, w tym*: | 6 876 766 | 5,26 | 6 876 766 | 5,26 |
| Nationale Nederlanden OFE* | 6 539 514 | 5,01 | 6 539 514 | 5,01 |
| Pozostali akcjonariusze | 25 788 134 | 19,74 | 25 788 134 | 19,74 |
| Razem | 130 659 600 | 100 | 130 659 600 | 100 |
W dniu 15 listopada 2023 roku nastąpiła zmiana w akcjonariacie Banku w wyniku przeniesienia przez Citibank Overseas Investment Corporation 97.994.700 akcji Banku, stanowiących 75% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy Banku i 75% ogólnej liczby akcji w kapitale zakładowym Banku, na rzecz Citibank Europe PLC. Zmiana większościowego akcjonariusza Banku została przeprowadzona wewnątrz grupy Citi, aby wypełnić ustawowy obowiązek posiadania przez banki krajowe, należące do grupy z państwa trzeciego, tj. spoza Unii Europejskiej, w przypadku Banku – Stanów Zjednoczonych, pośredniej unijnej jednostki dominującej z siedzibą na terenie Unii Europejskiej. Transakcja wynika z obowiązków określonych w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/878 z dnia 20 maja 2019 r. zmieniającej dyrektywę 2013/36/UE w odniesieniu do podmiotów zwolnionych, finansowych spółek holdingowych, finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej, wynagrodzeń, środków i uprawnień nadzorczych oraz środków ochrony kapitału (tzw. Dyrektywa CRD V) i w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku kapitał zapasowy wynosił 3 001 260 tys. zł (31 grudnia 2022 roku: 3 001 259 tys. zł). Kapitał zapasowy przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych lub na inne cele, w tym na wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy. O wykorzystaniu kapitału zapasowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie Banku, jednakże część kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego może być wykorzystana jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym. Kwota kapitału zapasowego obejmuje kwotę 2 485 534 tys. zł stanowiącą nadwyżkę wartości godziwej wyemitowanych akcji ponad ich wartość nominalną w związku z połączeniem Banku z Citibank (Poland) S.A., które nastąpiło z dniem 28 lutego 2001 roku.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Różnice z wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 128 406 | (573 528) |
Kapitał z aktualizacji wyceny nie podlega dystrybucji. Na dzień wyłączenia ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej całości lub części dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, skumulowane zyski lub straty ujęte uprzednio w pozostałych dochodach całkowitych i zakumulowane w kapitale z aktualizacji wyceny ujmuje się w rachunku zysków i strat.
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Kapitał rezerwowy | 2 660 961 | 2 290 643 |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 82
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Fundusz ogólnego ryzyka | 540 200 | 540 200 |
| Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń | (15 111) | (2 435) |
| Kapitał z przewalutowania | 4 609 | 4 937 |
| Pozostałe kapitały rezerwowe razem | 3 190 659 | 2 833 345 |
Informacja dotycząca podziału zysku netto za rok 2022 znajduje się poniżej w sekcji „Dywidendy wypłacone (lub zadeklarowane).
Kapitał rezerwowy tworzy się z corocznych odpisów dokonywanych z zysku lub z innych źródeł, niezależnie od kapitału zapasowego. Kapitał rezerwowy przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych lub na inne cele, w tym na wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy. O wykorzystaniu kapitału rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie Banku.
Fundusz ogólnego ryzyka tworzony jest z zysku z przeznaczeniem na niezidentyfikowane ryzyka działalności bankowej. O wykorzystaniu funduszu rozstrzyga Walne Zgromadzenie Banku, z zastrzeżeniem obowiązujących przepisów.
Dywidendy są ujmowane jako zobowiązania w momencie, w którym podział zysku został zatwierdzony przez Walne Zgromadzenie Banku.
W dniu 26 kwietnia 2023 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku netto za 2022 rok. Zgodnie z uchwałą zysk netto Banku za 2022 rok w kwocie 1 569 309 967,45 zł został podzielony w następujący sposób:
• dywidenda: 1 175 936 400,00 zł, tj. 9,00 zł/akcja,
• kapitał rezerwowy: 393 373 567,45 zł.
Dzień dywidendy został ustalony na 8 maja 2023 roku, a termin wypłaty dywidendy na 15 maja 2023 roku. Liczba akcji objętych dywidendą wynosiła 130 659 600 sztuk. Dywidenda stanowiła 75% zysku netto za 2022 rok, a wypłata środków w tej wysokości była zgodna z indywidualnym zaleceniem Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie spełnienia przez Bank wymagań kwalifikujących do wypłaty dywidendy z zysku netto wypracowanego w 2022 roku.
W związku z otrzymaniem przez Bank w dniu 23 lutego 2024 roku indywidualnego zalecenia dywidendowego Komisji Nadzoru Finansowego, Zarząd Banku podjął uchwałę, w której potwierdził, że będzie stosował się do zaleceń KNF, tj.:
• niewypłacania przez Bank dywidendy z zysku wypracowanego w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 r. w wysokości większej niż 75%, przy czym maksymalna kwota wypłaty nie może przekraczać kwoty zysku rocznego pomniejszonego o zysk wypracowany w 2023 r.
```35. Transakcje repo oraz reverse repo
Grupa dokonuje transakcji sprzedaży/zakupu aktywów finansowych z przyrzeczeniem odkupu/odsprzedaży w przyszłości po tej samej cenie powiększonej o z góry ustaloną kwotę odsetek tzw. transakcje typu repo i reverse repo na papierach wartościowych. Papiery wartościowe sprzedane z przyrzeczeniem odkupu nie są wyłączane ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej. Jeżeli nabywający ma prawo sprzedać lub zastawić aktywa, aktywa takie prezentowane są w wyodrębnionej linii w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Jednocześnie ujmowane są zobowiązania wynikające z udzielonego przyrzeczenia odkupu. W przypadku transakcji zakupu z przyrzeczeniem odsprzedaży, nabyte papiery wartościowe prezentowane są jako pożyczki i należności. Różnicę między ceną sprzedaży/zakupu a ceną odkupu/odsprzedaży ujmuje się odpowiednio jako koszty lub przychody odsetkowe z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. W przypadku sprzedaży papierów wartościowych zakupionych uprzednio w transakcji zakupu z przyrzeczeniem odsprzedaży Grupa wykazuje zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych. Zobowiązania te są wyceniane w wartości godziwej.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 83
Transakcje repo są używane powszechnie jako narzędzie krótkoterminowego finansowania aktywów odsetkowych, w zależności od poziomu stóp procentowych. W przypadku transakcji z przyrzeczeniem odkupu wszelkie korzyści oraz ryzyka związane z posiadaniem aktywów pozostają po stronie Grupy. Aktywa sprzedane w ramach transakcji repo nie mogą być przedmiotem dalszego obrotu przez Grupę. Na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupa posiadała zobowiązania z tytułu transakcji repo, które podlegały kompensowaniu w sprawozdaniu finansowym, jak opisano w nocie 36. W 2023 roku łączne koszty odsetek z transakcji repo wyniosły 61 394 tys. zł (w 2022 roku: 77 249 tys. zł).
Transakcje reverse repo służą jako narzędzie pozyskiwania finansowania dla klientów. Na dzień 31 grudnia 2023 roku aktywa nabyte z przyrzeczeniem ich odsprzedaży były następujące:
| w tys. zł | Wartość bilansowa należności* | Wartość godziwa aktywów będących zabezpieczeniem | Termin odsprzedaży | Wartość odsprzedaży |
|---|---|---|---|---|
| Należności od banków | 1 971 118 | 1 976 197 | do tygodnia | 1 971 695 |
| 10 741 030 | 10 938 516 | do miesiąca | 10 763 031 | |
| 2 149 291 | 2 193 075 | do 3 miesięcy | 2 160 169 | |
| Należności od innych podmiotów sektora finansowego | 181 616 | 180 007 | do tygodnia | 181 663 |
| 15 043 055 | 15 287 795 | 15 076 558 |
*z uwzględnieniem odsetek
Na dzień 31 grudnia 2022 roku aktywa nabyte z przyrzeczeniem ich odsprzedaży były następujące:
| w tys. zł | Wartość bilansowa należności* | Wartość godziwa aktywów będących zabezpieczeniem | Termin odsprzedaży | Wartość odsprzedaży |
|---|---|---|---|---|
| Należności od banków | 254 031 | 253 625 | do tygodnia | 254 137 |
| 11 714 | 11 714 | do miesiąca | 11 730 | |
| 265 745 | 265 339 | 265 867 |
*z uwzględnieniem odsetek
Na dzień 31 grudnia 2023 roku i 31 grudnia 2022 roku Grupa miała możliwość zastawu lub zbycia papierów wartościowych nabytych w ramach transakcji reverse repo. Na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupa posiadała należności z tytułu transakcji reverse repo, które podlegały kompensowaniu w sprawozdaniu finansowym, jak opisano w nocie 36. W 2023 roku łączne przychody z tytułu odsetek z transakcji reverse repo wyniosły 474 421 tys. zł (w 2022 roku: 97 219 tys. zł). Na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank miał zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych zakupionych w transakcjach reverse repo w kwocie 132 417 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2022 roku: 234 203 tys. zł).
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 84
transakcji i rozliczenia z kontrahentem na podstawie skompensowanej kwoty wzajemnych należności i zobowiązań.
W poniższej tabeli zaprezentowano kwoty wyceny do wartości godziwej instrumentów pochodnych (zarówno zaklasyfikowanych do portfela przeznaczonego do obrotu, jak i desygnowanych jako instrumenty zabezpieczające w rachunkowości zabezpieczeń) oraz egzekwowalnych zabezpieczeń pieniężnych dla transakcji objętych umowami ramowymi umożliwiającymi prawnie skuteczne kompensowanie w określonych okolicznościach.
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|
| Aktywa finansowe | Zobowiązania finansowe | |
| Należności / zobowiązania z tytułu zakupionych / sprzedanych papierów wartościowych z otrzymanym / udzielonym przyrzeczeniem odkupu | 15 056 723 | 13 668 |
| Efekt kompensowania | (13 668) | (13 668) |
| Wartość należności i zobowiązań zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej | 15 043 055 | - |
| Wycena instrumentów pochodnych (brutto) | 6 313 560 | 5 706 585 |
| Efekt kompensowania | (2 225 007) | (2 225 007) |
| Wycena instrumentów pochodnych (netto) zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej | 4 088 553 | 3 481 578 |
| Wartość przyjętych/złożonych zabezpieczeń | (1 718 619) | (1 339 993) |
| Aktywa i zobowiązania podlegające kompensacie zgodnie z umową ramową | 2 369 934 | 2 141 585 |
| Maksymalna kwota ewentualnej kompensaty | (2 042 072) | (2 042 072) |
| Aktywa i zobowiązania podlegające kompensacie zgodnie z umową ramową przy uwzględnieniu maksymalnej kwoty ewentualnej kompensaty | 327 862 | 99 513 |
Grupa stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej w celu zabezpieczenia zmian wartości godziwej instrumentów dłużnych o stałej stopie procentowej zaklasyfikowanych do portfela aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody przed ryzykiem wynikającym ze zmiany stóp procentowych. W zakresie rachunkowości zabezpieczeń Grupa stosuje zasady MSR 39. Instrumentami zabezpieczającymi są transakcje Interest Rate Swap, denominowane w tej samej walucie co instrumenty zabezpieczane, w których Grupa otrzymuje zmienne przepływy, a płaci stałe. Wynik z tytułu zmiany wyceny do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej w zakresie zabezpieczanego ryzyka odnoszony jest do wyniku z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej. Pozostała część zmiany wyceny do wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej ujmowana jest w pozostałych całkowitych dochodach. Przychody odsetkowe od dłużnych papierów wartościowych ujmowane są w wyniku odsetkowym. Zmiana wyceny do wartości godziwej pochodnych instrumentów zabezpieczających ujmowana jest w wyniku na rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej. Odsetki od instrumentów pochodnych desygnowanych jako instrumenty zabezpieczające w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej ujmowane są w wyniku odsetkowym.
Na dzień 31 grudnia 2023 r., jak i na dzień 31 grudnia 2022 r. Grupa posiadała aktywne relacje zabezpieczające. Szczegóły dotyczące pozycji wyznaczonych jako instrumenty zabezpieczające oraz efektywności wyznaczonych powiązań zabezpieczających przedstawiają tabele poniżej:
Stan na dzień 31 grudnia 2023 roku:
| Wartość nominalna | Wartość bilansowa w tys. zł | Aktywa | Zobowiązania | Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej | Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywności zabezpieczenia | Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej | Ryzyko stopy procentowej | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Transakcje IRS | 3 211 000 | 6 731 | 92 869 | Pochodne instrumenty zabezpieczające | (90 428) |
Szczegóły dotyczące pozycji zabezpieczanych na dzień 31 grudnia 2023 roku przedstawia tabela poniżej:
| Wartość bilansowa w tys. zł | |
|---|---|
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 85# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
| Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej | Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywności zabezpieczenia | Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej | Ryzyko stopy procentowej | Aktywa | Zobowiązania | Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Obligacje emitowane przez instytucje finansowe | 2 831 996 | - | - 87 316 | |||
| Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody | 80 361 |
Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej pozostających w sprawozdaniu z sytuacji finansowej dla wszystkich pozycji zabezpieczanych, w przypadku których zaprzestano dokonywania korekt o zyski i straty z tytułu zabezpieczania wartości godziwej na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosiła (105 323) tys. zł.
Informacje dotyczące efektywności wyznaczonych powiązań zabezpieczających na dzień 31 grudnia 2023 roku przestawia tabela poniżej:
| Pozycja w rachunku zysków i strat | Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej | Ryzyko stopy procentowej | Nieefektywność zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat |
|---|---|---|---|
| Wynik na rachunkowości zabezpieczeń | (10 067) |
Stan na dzień 31 grudnia 2022 roku:
| Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej | Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywności zabezpieczenia | Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej | Ryzyko stopy procentowej | Wartość bilansowa w tys. zł Aktywa | Wartość bilansowa w tys. zł Zobowiązania | Wartość nominalna | Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Transakcje IRS | 683 000 | 623 6 917 | |||||
| Pochodne instrumenty zabezpieczające | 1 834 |
Szczegóły dotyczące pozycji zabezpieczanych na dzień 31 grudnia 2022 roku przedstawia tabela poniżej:
| Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej | Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywności zabezpieczenia | Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej | Ryzyko stopy procentowej | Wartość bilansowa w tys. zł Aktywa | Wartość bilansowa w tys. zł Zobowiązania | Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Obligacje emitowane przez instytucje finansowe | 485 494 | - | - 6 954 | |||
| Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody | (3 648) |
Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej pozostających w sprawozdaniu z sytuacji finansowej dla wszystkich pozycji zabezpieczanych, w przypadku których zaprzestano dokonywania korekt o zyski i straty z tytułu zabezpieczania wartości godziwej na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosiła (142 891) tys. zł.
Informacje dotyczące efektywności wyznaczonych powiązań zabezpieczających 31 grudnia 2022 roku przedstawia tabela poniżej:
| Pozycja w rachunku zysków i strat | Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej | Ryzyko stopy procentowej | Nieefektywność zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat |
|---|---|---|---|
| Wynik na rachunkowości zabezpieczeń | (1 814) |
Wartość godziwa to cena, którą otrzymano by za sprzedaż składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach między uczestnikami rynku na dzień wyceny. Poniżej znajduje się podsumowanie wartości bilansowych (w podziale na kategorie) i godziwych dla każdej grupy aktywów i zobowiązań finansowych.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku w tys. zł
| Nota | Przeznacz-one do obrotu | Kredyty, pożyczki i inne należności | Wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | Pozostałe aktywa/ zobowiązania finansowe | Łączna wartość bilansowa | Wartość godziwa* | Wartość godziwa ujawnienie** |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aktywa finansowe | |||||||
| Należności od banków wyceniane w zamortyzowanym koszcie | 18 | - | 15 371 552 | - | 15 371 552 | n/a | 15 371 619 |
| Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu wyceniane w wartości godziwej | 19 | 4 880 332 | - | - | 4 880 332 | 4 880 332 | n/a |
| Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 20 | - | - | 29 560 292 | 29 560 292 | 29 560 292 | n/a |
| Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | 21 | - | - | 141 495 | 141 495 | 141 495 | n/a |
| Należności od klientów wyceniane w zamortyzowanym koszcie | 22 | - | 20 054 454 | - | 20 054 454 | n/a | 19 848 322 |
| Należności od klientów instytucjonalnych | - | 14 126 464 | - | 14 126 464 | n/a | 13 982 239 | |
| Należności od klientów indywidualnych | 5 927 990 | - | - | 5 927 990 | n/a | 5 866 083 | |
| Łącznie | 4 880 332 | 35 426 006 | 29 560 292 | 141 495 | 70 008 125 | 34 582 119 | 35 219 941 |
| Zobowiązania finansowe | |||||||
| Zobowiązania wobec banków | 29 | - | - | 3 375 687 | 3 375 687 | n/a | 3 375 960 |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | 19 | 3 522 203 | - | - | 3 522 203 | 3 522 203 | n/a |
| Zobowiązania wobec klientów | 30 | 55 008 001 | 55 008 001 | n/a | 54 980 883 | ||
| Łącznie | 3 522 203 | - | - | 58 383 688 | 61 905 891 | 3 522 203 | 58 356 843 |
Na dzień 31 grudnia 2022 roku w tys. zł
| Nota | Przeznacz-one do obrotu | Kredyty, pożyczki i inne należności | Wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | Pozostałe aktywa/ zobowiązania finansowe | Łączna wartość bilansowa | Wartość godziwa* | Wartość godziwa ujawnienie** |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aktywa finansowe | |||||||
| Należności od banków wyceniane w zamortyzowanym koszcie | 18 | - | 968 748 | - | 968 748 | n/a | 968 771 |
| Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu wyceniane w wartości godziwej | 19 | 7 029 163 | - | - | 7 029 163 | 7 029 163 | n/a |
| Aktywa finansowe | |||||||
| Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 20 | - | - | 37 180 808 | 37 180 808 | 37 180 808 | n/a |
| Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | 21 | - | - | 106 144 | 106 144 | 106 144 | n/a |
| Należności od klientów wyceniane w zamortyzowanym koszcie | 22 | - | 21 620 507 | - | 21 620 507 | n/a | 21 643 547 |
| Należności od klientów instytucjonalnych | - | 15 505 659 | - | 15 505 659 | n/a | 15 566 995 | |
| Należności od klientów indywidualnych | 6 114 848 | - | - | 6 114 848 | n/a | 6 076 552 | |
| Łącznie | 7 029 163 | 22 589 255 | 37 180 808 | 106 144 | 66 905 370 | 44 316 115 | 22 612 318 |
| Zobowiązania finansowe | |||||||
| Zobowiązania wobec banków | 29 | - | - | 4 794 671 | 4 794 671 | n/a | 4 793 332 |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | 19 | 4 896 099 | - | - | 4 896 099 | 4 896 099 | n/a |
| Zobowiązania wobec klientów | 30 | - | - | 50 512 860 | 50 512 860 | n/a | 50 492 881 |
| Łącznie | 4 896 099 | - | - | 55 307 531 | 60 203 630 | 4 896 099 | 55 286 213 |
W zależności od stosowanej metody ustalania wartości godziwej, poszczególne składniki aktywów/zobowiązań finansowych klasyfikuje się do następujących kategorii:
Poniższe tabele przedstawiają wartości bilansowe instrumentów finansowych prezentowanych w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej usystematyzowane według powyższych kategorii:
Na dzień 31 grudnia 2023 roku w tys. zł```markdown
88 w tys. zł
Nota | Poziom I | Poziom II | Poziom III | Razem
------- | -------- | -------- | -------- | --------
Aktywa finansowe | | | |
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu | 19 844 480 | 4 035 852 | - | 4 880 332
instrumenty pochodne | | 4 035 852 | - | 4 081 822
dłużne papiery wartościowe | 791 112 | - | | 791 112
instrumenty kapitałowe | 7 398 | - | | 7 398
Pochodne instrumenty zabezpieczające | 37 | - | 6 731 | - | 6 731
Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 20 24 564 280 | 4 996 012 | - | 29 560 292
Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | 21 | 19 739 | - | 121 756 | 141 495
Zobowiązania finansowe | | | |
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | 19 | 140 524 | 3 381 679 | - | 3 522 203
krótka sprzedaż papierów wartościowych | | 133 495 | - | | 133 495
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
88 w tys. zł
Nota | Poziom I | Poziom II | Poziom III | Razem
------- | -------- | -------- | -------- | --------
instrumenty pochodne | 7 029 | 3 381 679 | - | 3 388 708
Pochodne instrumenty zabezpieczające | - | 92 869 | - | 92 869
Na dzień 31 grudnia 2022 roku w tys. zł
Nota | Poziom I | Poziom II | Poziom III | Razem
------- | -------- | -------- | -------- | --------
Aktywa finansowe | | | |
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu | 19 | 2 318 895 | 4 710 268 | - | 7 029 163
instrumenty pochodne | 20 | 484 | 4 710 268 | - | 4 730 752
dłużne papiery wartościowe | | 2 272 515 | - | - | 2 272 515
instrumenty kapitałowe | | 25 896 | - | - | 25 896
Pochodne instrumenty zabezpieczające | - | 623 | - | 623
Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | 20 | 23 229 370 | 13 951 438 | - | 37 180 808
Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | 21 | 17 660 | - | 88 484 | 106 144
Zobowiązania finansowe | | | |
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | 19 | 286 719 | 4 609 380 | - | 4 896 099
krótka sprzedaż papierów wartościowych | | 234 203 | - | - | 234 203
instrumenty pochodne | | 52 516 | 4 609 380 | - | 4 661 896
Pochodne instrumenty zabezpieczające | - | 6 917 | - | 6 917
Na dzień 31 grudnia 2023 roku kwota aktywów finansowych klasyfikowanych do poziomu III obejmuje wartość udziału w spółce Visa Inc. w wysokości 15 669 tys. zł (uprzywilejowana seria C) oraz wartość innych udziałów mniejszościowych w wysokości 106 087 tys. zł. (na dzień 31 grudnia 2022 roku odpowiednio: 14 039 tys. zł (uprzywilejowana seria C) oraz wartość innych udziałów mniejszościowych w wysokości 74 445 tys. zł).
Analizę wrażliwości dla instrumentów kapitałowych klasyfikowanych do poziomu III prezentuje poniższa tabela:
w tys. zł
| Wartość godziwa | Scenariusz | Wartość godziwa w scenariuszu pozytywnym | Wartość godziwa w scenariuszu negatywnym |
|---|---|---|---|
| Instrumenty kapitałowe obowiązkowo wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy | 121 756 | Zmiana kluczowego parametru (koszt kapitału o - 10% / + 10% lub wskaźnika konwersji o + 10% / - 10%) | 138 165 | 108 720 |
Sposób oszacowania wartości godziwej akcji uprzywilejowanych serii C Visa Inc. uwzględnia wartość akcji Visa Inc. oraz korekty wynikające ze sporów (bieżących lub potencjalnych), których stroną byłaby Visa lub Bank. Udziały mniejszościowe w spółkach infrastrukturalnych wyceniane są do wartości godziwej m.in. z uwzględnieniem oczekiwanych zdyskontowanych dywidend przy użyciu przyjętego kosztu kapitału oraz biorąc pod uwagę historię dystrybucji zysków w poszczególnych spółkach. Zmiany wyceny odnoszone są do rachunku zysków i strat i prezentowane w Wyniku na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.
Zmiany aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej określonej z wykorzystaniem istotnych parametrów niepochodzących z rynku (Poziom III) przedstawia poniższa tabela:
| 2023 | 2022 |
|---|---|
| w tys. zł | |
| Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat | |
| Stan na początek okresu | 88 484 |
| Konwersja akcji - transfer do Poziomu I | - |
| Sprzedaż | - |
| Aktualizacja wyceny | 33 272 |
| Stan na koniec okresu | 121 756 |
Aktualizacja wyceny uwzględniona jest w wyniku na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. W 2023 roku Grupa nie dokonywała zmian w zasadach klasyfikacji instrumentów finansowych (prezentowanych w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej) do poszczególnych kategorii
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
89 odzwierciedlających stosowaną metodę ustalania wartości godziwej (poziom I, poziom II i poziom III). W tym samym okresie Grupa nie dokonywała zmian w klasyfikacji aktywów finansowych w wyniku zmiany przeznaczenia bądź wykorzystania aktywa.
Określanie wartości godziwej
W przypadku krótkoterminowych aktywów i zobowiązań finansowych zakłada się, że wartość bilansowa tych instrumentów jest zasadniczo równa ich wartości godziwej. W przypadku instrumentów innych niż krótkoterminowe zastosowano następujące metody i założenia.
Należności od banków i klientów
W kolumnie „wartość bilansowa” zaprezentowano wartość kredytów w zamortyzowanym koszcie pomniejszoną o odpisy na oczekiwane straty kredytowe. Wartość godziwa kredytów i pożyczek jest wyliczana jako zdyskontowana wartość oczekiwanych przyszłych płatności kapitału i uwzględnia zmiany rynkowych stóp procentowych, a także zmiany marż dla danego okresu sprawozdawczego. Zmiany marż dla kredytów wyliczane są w oparciu o faktyczne transakcje. Zakłada się, że spłaty kredytów i pożyczek następować będą w terminach uzgodnionych w umowach. W przypadku kredytów, dla których terminy spłat nie są określone (np. kredyty w rachunku bieżącym), jako wartość godziwą zaprezentowano kwotę konieczną do zapłaty, gdyby należność stała się wymagalna w dniu bilansowym. Powyższe techniki wyceny są kwalifikowane do poziomu III hierarchii wartości godziwej, czyli aktywów finansowych wycenianych w oparciu o techniki wyceny wykorzystujące istotne parametry niepochodzące z rynku.
Zobowiązania wobec banków i klientów
W przypadku depozytów wypłacanych na żądanie i depozytów bez ustalonej daty wymagalności za wartość godziwą przyjmowana jest kwota, która byłaby wypłacona na żądanie na dzień bilansowy. Wartość godziwą depozytów o ustalonym terminie zapadalności oszacowano na podstawie przepływów pieniężnych zdyskontowanych bieżącymi stopami procentowymi z uwzględnieniem bieżących marż, w sposób analogiczny jak w przypadku kredytów. Wartością godziwą lokat overnight jest ich wartość bilansowa. Wartość godziwa lokat oprocentowanych według stałej stopy procentowej jest szacowana w oparciu o zdyskontowane przepływy przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych rynku pieniężnego dla należności o podobnym ryzyku kredytowym, pozostającym terminie do wykupu oraz walucie. Jak opisano powyżej, modele zastosowane do ustalenia wartości godziwej należności i zobowiązań wobec banków i klientów, wykazywanych w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w zamortyzowanym koszcie, wykorzystują techniki wyceny oparte na parametrach niepochodzących z rynku. Grupa kwalifikuje zatem wycenę tych instrumentów finansowych dla potrzeb ujawnień do poziomu III hierarchii wartości godziwej. Dla pozostałych instrumentów finansowych niewycenianych w wartości godziwej Grupa uważa, że ich wartość godziwa jest zasadniczo zbliżona do wartości bilansowej.
39.Wynik z tytułu wyłączenia składnika aktywów finansowych z bilansu
W Grupie wartość wyniku z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów finansowych stanowi wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, który w 2023 roku wyniósł (147 758) tys. zł (w 2022 roku: (323 054) tys. zł).
| w tys. zł | 2023 | 2022 |
|---|---|---|
| Wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody | ||
| polskie obligacje skarbowe | (25 492) | (237 968) |
| papiery wartościowe międzynarodowych instytucji finansowych | (122 338) | (52 632) |
| pozostałe | 72 | (32 454) |
| Razem | (147 758) | (323 054) |
Ze względu na specyfikę działalności Grupy, zmiana stanu dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych wykazywana jest w działalności operacyjnej.
40.Zobowiązania warunkowe i sprawy sporne
Informacja o toczących się postępowaniach sądowych
W 2023 roku nie toczyło się przed sądem, organem administracji publicznej lub organem właściwym dla postępowania arbitrażowego postępowanie dotyczące wierzytelności lub zobowiązań Grupy, którego wartość byłaby znacząca. W ocenie
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
90 Grupy żadne z pojedynczych postępowań toczących się przed sądem, organem administracji publicznej lub organem właściwym dla postępowania arbitrażowego, jak również wszystkie postępowania łącznie nie stanowią zagrożenia dla płynności finansowej Grupy. Na wierzytelności będące przedmiotem postępowań sądowych Grupa, zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokonuje odpowiednich odpisów. W przypadku postępowań sądowych wiążących się z ryzykiem wypływu środków z tytułu wypełnienia zobowiązania przez Grupę, utworzone są odpowiednie rezerwy.
Wartość rezerw z tytułu spraw spornych według stanu na 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku przedstawia poniższa tabela:
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Rezerwa z tytułu spraw spornych, w tym: | 47 028 | 34 067 |
| rezerwa na sprawy dotyczące instrumentów pochodnych | 15 880 | 12 966 |
| rezerwa na indywidualne sprawy związane z wyrokami TSUE, w tym: | 23 512 | 18 966 |
| sprawy dotyczące kredytu indeksowanego do CHF | 22 625 | 17 090 |
| sprawy dotyczące zwrotu części prowizji za udzielenie kredytu konsumenckiego | 887 | 1 876 |
| Razem rezerwa z tytułu spraw spornych | 47 028 | 34 067 |
Powyższe wartości nie uwzględniają rezerw portfelowych utworzonych w związku z wyrokami TSUE prezentowanych w Nocie 31 Rezerwy w pozycji „Inne”.
```# Z tytułu spraw sądowych zakończonych prawomocnym wyrokiem w 2023 roku nie wystąpiły istotne rozliczenia.
* W dniu 27 maja 2019 roku Bankowi został doręczony pozew spółki Rigall Arteria Management spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. o zapłatę kwoty 386 139 808,89 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz kwoty 50 017 463,89 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Pozew dotyczy roszczeń związanych z wypowiedzianą w 2014 roku umową agencyjną, której przedmiotem było pośrednictwo w oferowaniu produktów i usług Banku, głównie w segmencie bankowości detalicznej. Sąd skierował sprawę do postępowania mediacyjnego, które nie doprowadziło do zawarcia ugody, w związku z czym sprawa jest w toku przed sądem pierwszej instancji. W dniu 10 lutego 2020 roku Bankowi został doręczony pozew spółki Rotsa Sales Direct sp. z o.o. o zapłatę kwoty 419 712 468,48 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz kwoty 33 047 245,20 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Pozew dotyczy roszczeń związanych z wypowiedzianą w 2014 roku umową agencyjną, której przedmiotem było pośrednictwo w oferowaniu produktów i usług Banku, głównie w segmencie bankowości detalicznej. Sąd skierował sprawę do postępowania mediacyjnego, które nie doprowadziło do zawarcia ugody, w związku z czym sprawa jest w toku przed sądem pierwszej instancji. W ocenie Banku, wysokość roszczeń zgłaszanych przez spółki nie jest zasadna. Potwierdzeniem takiego stanowiska Banku są korzystne dla Banku i potwierdzone wyrokami Sądu Najwyższego prawomocne rozstrzygnięcia wcześniej podejmowanych przez spółki kroków prawnych przeciwko Bankowi oraz wydany w postępowaniu o sygnaturze C- 64/21 w związku z pytaniami prejudycjalnymi Sądu Najwyższego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 października 2022.
* Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank był między innymi stroną 13 postępowań sądowych związanych z terminowymi operacjami finansowymi. Z tej liczby 8 postępowań nie zostało prawomocnie zakończonych, zaś 5 spraw zostało prawomocnie zakończonych, lecz w 3 tych sprawach toczą się postępowania kasacyjne przed Sądem Najwyższym, a w pozostałych 2 tych sprawach trwają jeszcze postępowania dotyczące kosztów procesu. W 8 sprawach Bank występował jako pozwany, zaś w 5 jako powód. Żądania i zarzuty w poszczególnych sprawach przeciwko Bankowi oparte są na różnych podstawach prawnych. Przedmiot sporu dotyczy w szczególności ważności zawartych terminowych operacji finansowych oraz ich skuteczności względem klientów Banku, a także potencjalnych roszczeń związanych z ich ewentualnym unieważnieniem przez sąd. Klienci starają się uniemożliwić Bankowi dochodzenie należności wynikających z terminowych operacji finansowych, kwestionują zobowiązania wobec Banku, podważają ważność zawartych umów, a także w niektórych przypadkach żądają zapłaty od Banku.
* Bank był stroną postępowania wszczętego przez Prezesa UOKiK przeciwko operatorom systemu płatniczego Visa, Europay oraz bankom – emitentom kart Visa oraz Europay/Eurocard/Mastercard i jednym z adresatów decyzji Prezesa UOKiK w tej sprawie. Postępowanie to dotyczyło praktyk ograniczających konkurencję na rynku płatności za pomocą kart płatniczych w Polsce, mających polegać na wspólnym ustalaniu opłaty „interchange” za transakcje dokonane kartami systemu Visa oraz Europay/Eurocard/Mastercard, a także ograniczaniu dostępu do rynku przedsiębiorcom nienależącym do związków emitentów kart płatniczych, przeciw którym wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie. Decyzja Prezesa UOKiK była przedmiotem rozważań w postępowaniach odwoławczych. W dniu 22 kwietnia 2010 roku Sąd Apelacyjny uchylił w całości wyrok SOKiK, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. W dniu 21 listopada 2013 roku SOKiK wydał wyrok, na podstawie którego zmodyfikował karę nałożoną na Bank i ustalił jej wysokość na kwotę 1 775 720 zł. W dniu 6 października 2015 roku Sąd Apelacyjny ponownie zmienił zaskarżony wyrok SOKiK oddalając wszystkie odwołania od decyzji Prezesa UOKiK, również w zakresie modyfikacji nałożonych na banki kar, na skutek czego została przywrócona pierwotnie nałożona na Bank kara w kwocie Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 91 10 228 470 zł. Na skutek wniesionej przez Bank skargi kasacyjnej w dniu 25 października 2017 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, a sprawa została przekazana Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozpoczęło się ponownie postępowanie apelacyjne. W pierwszym kwartale 2018 roku Bank otrzymał zwrot kary. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2020 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok SOKiK z 21 listopada 2013 r. i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
* Bank uważnie obserwuje zmiany otoczenia prawnego wynikające z orzecznictwa sądowego, które dotyczy kredytów hipotecznych indeksowanych do walut obcych, w tym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 3 października 2019 roku w sprawie C 260/18. Bank dostrzega szereg wątpliwości interpretacyjnych wynikających z ww. wyroku. Pomimo nadal niewyjaśnionych kwestii na dzień sporządzania niniejszego sprawozdania finansowego, większość sądów orzeka w sprawach kredytów indeksowanych na niekorzyść banków. Oczekiwana uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w zakresie zagadnień, co do których sądy nadal orzekają niejednolicie, została przesunięta na nieokreślony termin. Sąd Najwyższy zadał pytanie TSUE czy obecny skład Izby SN jest władny wydać uchwałę, mając na uwadze wątpliwości co do prawidłowości obsadzenia niektórych z jego sędziów. Warto jednak zauważyć, że poza wątpliwościami w sprawach sądowych, działania Komisji Nadzoru Finansowego wyznaczyły kierunek ewentualnych ugód pomiędzy Bankami i kredytobiorcami frankowymi. W dniu 15 czerwca 2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C 520/21 orzekł, że jedynie konsument może domagać się dodatkowych świadczeń będących następstwem unieważnienia umowy kredytu frankowego. Bank może domagać się jedynie zwrotu kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie bez możliwości domagania się od klienta (konsumenta) wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału. Stwierdzono, że dyrektywa 93/13 nie reguluje bezpośrednio skutków nieważności umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem po usunięciu nieuczciwych warunków. Określenie skutków, jakie pociąga za sobą takie stwierdzenie należy do państw członkowskich, przy czym ustanowione przez nie w tym względzie przepisy powinny być zgodne z prawem Unii, a w szczególności z celami tej dyrektywy. Do sądów krajowych będzie należało dokonanie oceny w świetle wszystkich okoliczności sporu, czy uwzględnienie tego rodzaju roszczeń konsumenta jest zgodne z zasadą proporcjonalności. Szacując ryzyko związane ze sporami sądowymi dotyczącymi klauzul indeksacyjnych w umowach kredytu hipotecznego Bank Handlowy w Warszawie S.A. niezmiennie nie uwzględniał należności z tytułu roszczeń wobec kredytobiorców o zapłatę kwot stanowiących ekwiwalent wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu, wobec czego wyrok TSUE nie powoduje konieczności rewizji tego założenia. Na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank posiadał należności z tytułu detalicznych kredytów hipotecznych indeksowanych kursem CHF w wartości bilansowej brutto 34,0 mln zł. Oprócz rezerw na indywidualne sprawy sporne, Bank utrzymuje rezerwę portfelową z tego tytułu w kwocie 10,2 mln zł. Oszacowanie rezerwy zakłada oczekiwany poziom skarg klientów bazując na trendzie obserwowanym przez Bank, który jest inny dla kredytów aktywnych oraz dla kredytów spłaconych przed datą bilansową, a także prawdopodobieństwo rozwiązania ugodowego lub sądowego i szacunek przegrania przez Bank w przypadku zakończenia sporu w sądzie. Wartość ta, jak również rezerwy na indywidualne sprawy sporne, jest ujęta w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy w pozycji Rezerwy. Według stanu na 31 grudnia 2023 roku liczba toczących się spraw dotyczących kredytu indeksowanego do CHF, w których Bank został pozwany wynosi 72 spraw na łączną kwotę ok. 31,1 mln zł. 26 spraw zostało prawomocnie przegranych, Bank zdecydował się wnieść dwie skargi kasacyjne (jedna skarga została odrzucona z przyczyn formalnych). Większość spraw znajduje się w pierwszej instancji.
* W dniu 11 września 2019 r. TSUE wydał wyrok w sprawie C 383/18, w którym wskazał, że art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dyrektywa) należy interpretować w ten sposób, że „prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta”. Znaczy to, że zgodnie z przepisem Dyrektywy, wyżej wskazane prawo konsumenta obejmuje koszty, zarówno związane z okresem kredytowania, jak i te, które takiego związku nie wykazują. Począwszy od 28 września 2020 roku Bank, stosując „metodę liniową”, zwraca prowizje wszystkim konsumentom, którzy spłacili kredyt konsumencki przed terminem wynikającym z umowy, po 11 września 2019 roku, o ile prowizja została pobrana w okresie obowiązywania ustawy o kredycie konsumenckim. 13 listopada 2020 roku Bank otrzymał postanowienie o wszczęciu postępowania UOKiK w sprawie praktyki polegającej na nieobniżaniu całkowitego kosztu kredytu o proporcjonalną wartość kosztów (obliczoną tzw. metodą liniową), które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy o kredycie konsumenckim w przypadku przedterminowej spłaty całości lub części kredytu. Postępowanie zostało zakończone wydaniem przez UOKiK 6 maja 2021 roku tzw.# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
decyzji zobowiązującej, po złożeniu przez Bank zobowiązań, co do zmiany praktyki. Zgodnie z treścią decyzji, konsumenci, którzy w okresie od 18 grudnia 2011 roku do 10 września 2019 roku dokonali spłaty pożyczki gotówkowej lub pożyczki do karty przed terminem umownym, jeżeli zawarli umowę o wskazane produkty również w powyższym okresie, w celu odzyskania nadpłaconej kwoty mogą wnosić o ponowne rozliczenie prowizji, wskazując produkt i umowę oraz numer rachunku bankowego, na który ma nastąpić zwrot. Bank jest zobowiązany do zakończenia sporów sądowych dotyczących rozliczenia prowizji, w których stronami są konsumenci oraz do poinformowania o treści decyzji w sposób w niej określony, w szczególności poprzez publikację komunikatu na stronie internetowej oraz komunikację e-mail. Decyzja jest wykonywana zgodnie z jej treścią i terminami w niej zawartymi. Po wydaniu Decyzji, Prezes UOKiK zwrócił się do Banku z prośbą o przekazanie wyjaśnień odnośnie sposobu zwracania przez Bank proporcjonalnej części prowizji w przypadku zaciągnięcia przez konsumenta w Banku kolejnego kredytu w taki sposób, że zastępuje on pierwotną umowę ("umowa Podwyższenia"). Bank zdecydował o dostosowaniu praktyki do stanowiska Prezesa UOKiK i podjął decyzję o rozliczeniu proporcjonalnej części prowizji w stosunku do klientów, którzy zawarli umowy Podwyższenia po 11 września 2019 r. Grupa stale monitoruje i szacuje rezerwy z tytułu ryzyka prawnego wynikającego z wyroku TSUE dotyczącego zwrotów prowizji od kredytów konsumenckich spłaconych przed terminem i na bieżąco aktualizuje możliwą kwotę wypływu środków pieniężnych tytułem zwrotów prowizji od kredytów konsumenckich. Według stanu na 31 grudnia 2023 roku Bank został pozwany w 941 sprawach dotyczących zwrotu części prowizji za udzielenie kredytu konsumenckiego na łączną kwotę 4,2 mln zł.
Wartości udzielonych i otrzymanych zobowiązań finansowych i gwarancyjnych według poszczególnych kategorii produktów prezentowały się następująco:
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone | ||
| Akredytywy | 157 836 | 262 110 |
| Gwarancje i poręczenia udzielone | 2 999 009 | 2 352 867 |
| Linie kredytowe udzielone | 14 165 469 | 13 683 181 |
| Pozostałe zobowiązania o charakterze gwarancyjnym | 19 988 | 22 349 |
| Razem | 17 342 302 | 16 320 507 |
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Akredytywy według kategorii | ||
| Akredytywy importowe wystawione | 157 836 | 262 110 |
Gwarancje udzielone obejmują gwarancje spłaty kredytu za zleceniodawcę, inne gwarancje zapłaty, gwarancje zwrotu zaliczki, gwarancje należytego wykonania kontraktu, gwarancje przetargowe oraz poręczenia wekslowe. Na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone przez Grupę tworzone są rezerwy. Na dzień 31 grudnia 2023 roku kwota utworzonych rezerw na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne wynosiła 34 960 tys. zł (31 grudnia 2022 roku: 44 969 tys. zł).
Zmiana stanu rezerw na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone przedstawia się następująco:
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu utraty wartości na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone | |||||
| Odpis z tytułu utraty wartości na dzień 1 stycznia 2023 roku | 26 313 | 13 522 | 4 189 | 945 | 44 969 |
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Transfer do Etapu 1 | 3 094 | (2 613) | (236) | (245) | - |
| Transfer do Etapu 2 | (1 212) | 1 586 | (374) | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | (34) | (922) | 956 | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | - | - | (931) | 931 | - |
| (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | (15 291) | 6 947 | (888) | (139) | (9 371) |
| Różnice kursowe i inne zmiany | (358) | (463) | 970 | (787) | (638) |
| Odpis z tytułu utraty wartości na dzień 31 grudnia 2023 roku | 12 512 | 18 057 | 3 686 | 705 | 34 960 |
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Odpis z tytułu utraty wartości na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone | |||||
| Odpis z tytułu utraty wartości na dzień 1 stycznia 2022 roku | 14 634 | 16 342 | 2 934 | - | 33 910 |
| Transfer do Etapu 1 | 2 606 | (2 163) | (443) | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | (1 029) | 1 360 | (331) | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | (35) | (1 312) | 1 347 | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | - | (428) | (279) | 707 | - |
| (Utworzenia) / Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat | 10 013 | (340) | 957 | 249 | 10 879 |
| Różnice kursowe i inne zmiany | 124 | 63 | 4 | (11) | 180 |
| Odpis z tytułu utraty wartości na dzień 31 grudnia 2022 roku | 26 313 | 13 522 | 4 189 | 945 | 44 969 |
Zmiany wartości udzielonych zobowiązań warunkowych, które przyczyniły się do zmian odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych przedstawia tabela poniżej:
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych | |||||
| Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 1 stycznia 2023 roku | 14 098 650 | 2 189 944 | 12 888 | 19 025 | 16 320 507 |
| Transfer do Etapu 1 | 311 564 | (311 552) | (12) | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | (446 308) | 446 664 | (356) | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | (22) | (111) | 133 | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | - | - | (3 441) | 3 441 | - |
| Wzrost/spadek | 1 108 791 | 215 407 | (1 275) | (1 187) | 1 321 736 |
| Inne zmiany | (273 799) | (22 515) | (69) | (3 558) | (299 941) |
| Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 31 grudnia 2023 roku | 14 798 876 | 2 517 837 | 7 868 | 17 721 | 17 342 302 |
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych | |||||
| Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 1 stycznia 2022 roku | 16 790 524 | 1 523 606 | 5 817 | - | 18 319 947 |
| Transfer do Etapu 1 | 85 978 | (85 958) | (20) | - | - |
| Transfer do Etapu 2 | (795 892) | 797 988 | (2 096) | - | - |
| Transfer do Etapu 3 | (1 131) | (17 750) | 18 881 | - | - |
| Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości | (13 799) | (2 436) | (181) | 16 416 | - |
| w tys. zł | Etap 1 | Etap 2 | Etap 3 | Aktywa udzielone z utratą wartości | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| Wzrost/spadek | (2 102 094) | (33 668) | (9 664) | 2 133 | (2 143 293) |
| Inne zmiany | 135 064 | 8 162 | 151 | 476 | 143 853 |
| Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 31 grudnia 2022 roku | 14 098 650 | 2 189 944 | 12 888 | 19 025 | 16 320 507 |
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Zobowiązania finansowe i gwarancyjne otrzymane | ||
| Gwarancyjne | 9 442 297 | 14 578 266 |
| Razem | 9 442 297 | 14 578 266 |
W okresie objętym sprawozdaniem finansowym Grupa dokonała przeglądu dotychczasowego podejścia do prezentacji gwarancji i poręczeń otrzymanych, w celu dokładniejszego przedstawienia rzeczywistej wartości możliwej do zrealizowania w przypadku, gdy Bank skorzysta z zabezpieczenia w postaci gwarancji lub poręczenia. Na tej podstawie Grupa wprowadziła m.in. następujące zmiany do trybu prezentacji otrzymanych gwarancji i poręczeń:
* w przypadku wielostronnych gwarancji udzielonych w ramach grup podmiotów powiązanych (np. spółka dominująca udziela gwarancji kilku podmiotom z grupy) gwarancje zostały zaprezentowane w wartości maksymalnych korzyści jakie Bank może otrzymać z tego tytułu;
* w przypadku poręczeń i gwarancji otrzymanych - obecna prezentacja zawiera jedynie poręczenia i gwarancje otrzymane dla aktywnych zaangażowani, tj. nie zawiera poręczeń i gwarancji dla ekspozycji, które już zostały spłacone, ale termin ich obowiązywania jeszcze nie wygasł (np. w przypadku przedterminowej spłaty całkowitej).
Wprowadzone doprecyzowanie podejścia ma charakter wyłącznie prezentacyjny, tj. nie wpływa na dane finansowe prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej lub rachunku zysków i strat. W wyniku tej zmiany dokonano przekształcenia danych porównawczych.
Wartości bilansowe aktywów stanowiących zabezpieczenie przedstawione są poniżej:
w tys.zł 31.12.2023 31.12.2022
Aktywa stanowiące zabezpieczenie
Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu - 60 988
Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, w tym: 822 373 842 221
aktywa stanowiące zabezpieczenie prezentowane osobno w sprawozdaniu z s ytuacji finansowej 697 771 697 698
Należności od banków lokata zabezpieczająca operacje instrumentami pochodnymi i transakcje giełdowe 475 119 663 059
Należności od klientów fundusze gwarancyjne i lokaty zabezpieczające transakcje giełdowe 1 585 567 1 828 381 2 883 059 3 394 649
Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku przedstawione w tabeli dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody stanowią zabezpieczenie na pokrycie funduszu ochrony środków gwarantowanych na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w kwocie 124 602 tys. zł oraz zabezpieczenie rozliczenia instrumentów pochodnych w izbie rozliczeniowej EuroClear w kwocie 697 771 tys. zł (31 grudnia 2022 roku: zabezpieczenie na rzecz BFG 144 523 tys. zł, zabezpieczenie rozliczenia w EuroClear 697 698 tys. zł). Grupa w sprawozdaniu z sytuacji finansowej prezentuje odrębnie niebędące środkami pieniężnymi aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań, w przypadku których nabywający ma prawo sprzedać lub zastawić przedmiot zabezpieczenia. Pozostałe aktywa wykazane powyżej stanowią zabezpieczenie rozliczenia transakcji instrumentami pochodnymi oraz transakcji giełdowych. Warunki i zasady dokonanych transakcji nie odbiegają od tych powszechnie przyjętych i obowiązujących dla tego typu umów. Do aktywów o ograniczonej możliwości dysponowania poza instrumentami prezentowanymi w niniejszej nocie zalicza się także wartość rezerwy obowiązkowej, którą Bank zobowiązany jest utrzymywać na rachunku bieżącym w NBP. Więcej informacji na temat rezerwy obowiązkowej zawarto w nocie nr 17. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 95
Działalność powiernicza
Bank oferuje usługi powiernicze związane z prowadzeniem rachunków papierów wartościowych dla zagranicznych inwestorów instytucjonalnych oraz usługi depozytariusza przeznaczone dla krajowych podmiotów finansowych, szczególnie funduszy emerytalnych, inwestycyjnych i kapitałowych funduszy ubezpieczeniowych. Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank prowadził ponad 16,5 tys. rachunków papierów wartościowych (z uwzględnieniem rachunków zbiorczych).
Leasing
Zasady rachunkowości:
W dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa jako leasingobiorca wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu w wartości bieżącej (zdyskontowanej) opłat leasingowych pozostających do zapłaty w tej dacie. Składniki aktywów z tytułu prawa do użytkowania są wyceniane na dzień rozpoczęcia leasingu według kosztu. W sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupa prezentuje prawa z tytułu użytkowania w linii rzeczowych aktywów trwałych, a zobowiązania z tytułu leasingu w Innych zobowiązaniach. W rachunku zysków i strat amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania ujęta jest w amortyzacji rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych, koszty odsetkowe od zobowiązań z tytułu leasingu – w kosztach odsetkowych, a koszty umów krótkoterminowych, leasingu aktywów nisko-cennych oraz zmienne leasingu - w kosztach działania i ogólnego zarządu. W sprawozdaniu z przepływów pieniężnych przepływy odsetkowe ujęte są w przepływach z działalności operacyjnej, podczas gdy część kapitałowa uwzględniona jest w przepływach z działalności finansowej.
Umowy leasingu, w których Grupa jest leasingobiorcą
Grupa leasinguje powierzchnie biurowe oraz posiada prawa wieczystego użytkowania gruntów.
| Prawa wieczystego użytkowania | Najem nieruchomości i inne | Razem | Prawa wieczystego użytkowania | Najem nieruchomości i inne | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 2022 | |||||
| w tys. zł | ||||||
| Aktywa z tytułu prawa do użytkowania - początek okresu | 77 771 | 34 801 | 112 572 | 78 875 | 40 400 | 119 275 |
| Zwiększenia | - | 5 791 | 5 791 | - | 5 724 | 5 724 |
| Amortyzacja | (1 104) | (11 991) | (13 095) | (1 104) | (11 323) | (12 427) |
| Aktywa z tytułu prawa do użytkowania - koniec okresu | 76 667 | 28 601 | 105 268 | 77 771 | 34 801 | 112 572 |
| Zobowiązanie z tytułu leasingu - koniec okresu | 81 328 | 31 768 | 113 096 | 81 517 | 40 298 | 121 815 |
| Prawa wieczystego użytkowania | Najem nieruchomości i inne | Razem | Prawa wieczystego użytkowania | Najem nieruchomości i inne | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 2022 | |||||
| w tys. zł | ||||||
| Koszty leasingu | 4 510 | 12 610 | 17 120 | 4 518 | 11 835 | 16 353 |
| Amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania | 1 104 | 11 991 | 13 095 | 1 104 | 11 323 | 12 427 |
| Koszty odsetkowe od zobowiązań z tytułu leasingu | 3 406 | 619 | 4 025 | 3 414 | 512 | 3 926 |
| Koszty umów krótkoterminowych | - | 420 | 420 | - | 515 | 515 |
| Koszty leasingu aktywów niskocennych | - | 1 537 | 1 537 | - | 1 800 | 1 800 |
| Koszty zmienne leasingu | - | 5 772 | 5 772 | - | 4 241 | 4 241 |
| Wynik na modyfikacji leasingu | - | (16) | (16) | - | 326 | 326 |
| Koszty leasingu razem | 4 510 | 20 323 | 24 833 | 4 518 | 18 717 | 23 235 |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 96
| Prawa wieczystego użytkowania | Najem nieruchomości i inne | Razem | Prawa wieczystego użytkowania | Najem nieruchomości i inne | Razem | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 2022 | |||||
| w tys. zł | ||||||
| Przepływy z tytułu leasingu razem | 3 595 | 12 300 | 15 895 | 3 595 | 11 914 | 15 509 |
| Przepływy z tytułu leasingu - przepływy odsetkowe | 3 406 | 619 | 4 025 | 3 414 | 512 | 3 926 |
| Przepływy z tytułu leasingu - przepływy kapitałowe | 189 | 11 681 | 11 870 | 181 | 11 402 | 11 583 |
| Średnio ważony pozostały czas do końca leasingu (w latach) | 69,7 | 4,8 | 62,1 | 70,7 | 5,3 | 61,4 |
| Średnia ważona stopa dyskontowa | 4,3% | 1,9% | 4,1% | 4,3% | 1,6% | 4,0% |
| Koszty leasingu razem | 3 595 | 12 300 | 15 895 | 3 595 | 11 914 | 15 509 |
Umowy leasingu, w których Grupa jest leasingodawcą
Płatności leasingowe z tytułu nieodwołalnego leasingu operacyjnego według terminów zapadalności przedstawia poniższa tabela:
| 31.12.2023 | 31.12.2022 | |
|---|---|---|
| w tys. zł | ||
| Poniżej 1 roku | 2 600 | 602 |
| Od 1 do 5 lat | 1 364 | 744 |
| Powyżej 5 lat | 650 | - |
| Razem | 4 614 | 1 346 |
Łączna opłata roczna dla umów zawartych na czas nieokreślony 122 6 724
| w tys. zł | 31.12.2023 | 31.12.2022 |
|---|---|---|
| Członkowie Zarządu Banku | Członkowie Rady Nadzorczej Banku | |
| Kredyty udzielone | 69 | - |
| Depozyty Rachunki bieżące | 456 | 3 949 |
| Depozyty terminowe | 1 566 | 32 916 |
| Razem | 10 022 | 36 865 |
Na dzień 31 grudnia 2023 roku i 31 grudnia 2022 roku nie zawierano transakcji gwarancji i poręczeń z członkami Zarządu i Rady Nadzorczej Banku. Wszystkie transakcje Grupy z członkami Zarządu i Rady Nadzorczej Banku zawierane są na warunkach rynkowych. Koszty świadczeń dla obecnych i byłych członków Zarządu Banku zostały przedstawione w Nocie 11. W 2023 roku miały miejsce zmiany w składzie Zarządu Banku i Rady Nadzorczej Banku, o których mowa poniżej.
Zmiany w składzie Zarządu Banku
Rada Nadzorcza Banku w dniu 28 września 2023 r. postanowiła powołać Pana Macieja Kropidłowskiego w skład Zarządu Banku na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku na kolejną trzyletnią kadencję. Kadencja rozpoczyna się w dniu 1 stycznia 2024 roku.
Rada Nadzorcza Banku w dniu 28 września 2023 r. postanowiła powołać Panią Barbarę Sobalę w skład Zarządu Banku na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku na kolejną trzyletnią kadencję. Kadencja rozpoczyna się w dniu 1 stycznia 2024 roku.
W dniu 16 listopada 2023 roku Pani Natalii Bożek złożyła rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezes Zarządu Banku ze skutkiem na dzień 31 stycznia 2024 roku, w związku z objęciem funkcji Chief Financial Officer (CFO) dla klastra Citi Europa.
W dniu 25 stycznia 2024 roku Rada Nadzorcza Banku postanowiła z dniem 1 lutego 2024 roku powołać Pana Patrycjusza Wójcika w skład Zarządu Banku Handlowego w Warszawie S.A. na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku na trzyletnią kadencję. W ramach wewnętrznego podziału kompetencji w Zarządzie Banku Pan Patrycjusz Wójcik pełnił będzie funkcję Wiceprezesa Zarządu Banku odpowiedzialnego za finanse.
Zmiany w składzie Rady Nadzorczej Banku
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 97
W dniu 16 listopada 2023 roku Pani Kristine Braden złożyła rezygnację z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej Banku ze skutkiem na dzień 16 listopada 2023 roku.
Umowy o pracę zawarte między Bankiem a członkami Zarządu Banku nie zawierają postanowień mówiących o odszkodowaniu pieniężnym w wypadku ich rozwiązania za wypowiedzeniem lub z przyczyn określonych w art. 53 Kodeksu Pracy. Każdego z członków Zarządu Banku obowiązuje zawarta z Bankiem odrębna umowa o zakazie konkurencji. Zgodnie z jej zapisami, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z Bankiem, w okresie 12 miesięcy (w przypadku jednego Członka Zarządu przez 6 miesięcy) od dnia rozwiązania umowy o pracę, Członek Zarządu jest obowiązany powstrzymać się od zajmowania działalnością konkurencyjną wobec Banku. Z tytułu powyższego ograniczenia Bank będzie zobowiązany do wypłaty Członkowi Zarządu odszkodowania.
Należności i zobowiązania wobec jednostek Citigroup Inc. przedstawiają się następująco:
| 31.12.2023 (w tys. zł) | 31.12.2022 (w tys. zł) | |
|---|---|---|
| Należności, w tym: | 6 579 | 273 718 |
| Lokaty | - | - |
| Zobowiązania, w tym*: | 2 878 | 689 244 |
| Depozyty | 529 | 486 559 |
| Wycena bilansowa transakcji pochodnymi instrumentami finansowymi: | ||
| Aktywa przeznaczone do obrotu | 1 471 | 839 963 |
| Zobowiązania przeznaczone do obrotu | 1 308 | 037 158 |
| Zobowiązania warunkowe udzielone | 276 | 572 283 |
| Zobowiązania warunkowe otrzymane | 216 | 832 201 |
| Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych (wartość nominalna instrumentów), z tego: | 107 160 | 447 76 |
| Instrumenty stopy procentowej | 37 795 | 253 17 |
| swapy odsetkowe (IRS) | 855 | 319 78 |
| opcje na stopę procentową | 604 | 36 44 |
| kontrakty futures | 36 335 | 98 16 |
| Instrumenty walutowe | 68 813 | 986 57 |
| FX forward/spot | 2 172 | 051 6 |
| swapy odsetkowo–walutowe (CIRS) | 20 596 | 473 18 |
| FX swap | 38 467 | 705 27 |
| opcje walutowe | 7 577 | 757 6 |
| Transakcje na papierach wartościowych | 305 | 992 40 |
| papiery wartościowe zakupione do otrzymania | 25 616 | 21 614 |
| papiery wartościowe sprzedane do wydania | 280 | 376 19 |
| Transakcje związane z towarami | 245 | 216 48 |
| swap | 245 | 216 48 |
*Na dzień 31 grudnia 2023 roku obowiązania Banku wobec jednostki dominującej i jej oddziałów wyniosły 1 333 miliony złotych.
| 2023 (w tys. zł) | 2022 (w tys. zł) | |
|---|---|---|
| Przychody z tytułu odsetek i prowizji* | 128 888 | 53 168 |
| Koszty z tytułu odsetek i prowizji* | 22 968 | 26 834 |
| Koszty działania i koszty ogólnego zarządu | 173 764 | 203 184 |
| Pozostałe przychody operacyjne | 10 913 | 9 933 |
*w tym przychody z tytułu odsetek i prowizji w kwocie 13 846 tys. zł (2022 rok: 1 194 tys. zł) dotyczą jednostki dominującej, koszty z tytułu odsetek wobec jednostki dominującej wyniosły zaś 2 596 tys. zł (w 2022 roku 0 tys. PLN)
Grupa osiąga przychody oraz ponosi koszty z tytułu transakcji na instrumentach pochodnych zawieranych z jednostkami Citigroup Inc. w celu zabezpieczenia ryzyka rynkowego. Są to transakcje przeciwstawne (back-to-back) do transakcji na instrumentach pochodnych zawieranych z pozostałymi klientami Grupy oraz domykające pozycję własną Grupy. Na dzień 31 grudnia 2023 roku wycena bilansowa netto transakcji pochodnymi instrumentami finansowymi z podmiotami powiązanymi wynosiła 163 802 tys. zł (31 grudnia 2022 roku: (626 490) tys. zł). Ponadto Grupa ponosi koszty i uzyskuje przychody z tytułu zawartych pomiędzy jednostkami Citigroup Inc. i Grupą umów dotyczących wzajemnie świadczonych usług. Koszty poniesione i naliczone (uwzględniające odzwierciedlony w kosztach Grupy podatek VAT) w 2023 roku oraz w 2022 roku, z tytułu zawartych umów dotyczyły w szczególności kosztów z tytułu świadczenia na rzecz Grupy usług związanych z utrzymaniem i wsparciem bankowych systemów informatycznych, przychody zaś dotyczyły w szczególności świadczenia przez Grupę na rzecz tych jednostek usług związanych z przetwarzaniem danych. W 2023 roku miała miejsce kapitalizacja nakładów inwestycyjnych związanych z pracami nad modyfikacją funkcjonalności systemów informatycznych Banku. Łączna kwota płatności na rzecz podmiotów Citigroup Inc. z tego tytułu wyniosła 130 517 tys. zł (w 2022 roku nie wystąpiła kapitalizacja nakładów inwestycyjnych). Informacje dotyczące transakcji z kluczowym personelem kierowniczym zostały zaprezentowane w nocie 45.
Świadczenia pracownicze dzielą się na następujące kategorie:
świadczenia krótkoterminowe, które obejmują wynagrodzenia, nagrody, składki na ubezpieczenia społeczne, płatne nieobecności i świadczenia niepieniężne (takie jak opieka medyczna, samochody i inne nieodpłatnie przekazywane lub subsydiowane świadczenia). Pracownicy, w zależności od ich indywidualnego poziomu zaszeregowania, mogą otrzymać nagrodę z funduszu motywacyjnego uznaniową nagrodę roczną na zasadach określonych w wewnętrznych przepisach o wynagradzaniu pracowników. Koszty świadczeń krótkoterminowych ujmowane są w rachunku zysków i strat na bieżąco w okresie, którego dotyczą. Na koniec okresu sprawozdawczego pozostałą do wypłaty przewidywaną niezdyskontowaną wartość krótkoterminowych świadczeń za dany okres obrotowy Grupa ujmuje jako element biernych międzyokresowych rozliczeń kosztów.
długoterminowe świadczenia pracownicze
W ramach systemu wynagrodzeń Grupa gwarantuje pracownikom odprawy emerytalne i rentowe, stanowiące programy określonych świadczeń. Ich wysokość uzależniona jest od liczby lat pracy w Banku, przypadających bezpośrednio przed nabyciem prawa do wypłaty świadczenia. Na przyszłe wypłaty odpraw emerytalnych i rentowych tworzona jest rezerwa, która jest wykazana w zobowiązaniach w pozycji „Inne zobowiązania” oraz w pozycji „Koszty działania i koszty ogólnego zarządu” rachunku zysków i strat w części wynikającej z kosztów bieżącego zatrudnienia i upływu czasu. Część rezerwy wynikająca ze zmiany założeń aktuarialnych (ekonomicznych i demograficznych) przyjętych do wyceny ujmowana jest w pozostałych całkowitych dochodach.
Grupa prowadzi dla swoich pracowników pracowniczy program emerytalny („PPE”, „Program”) aktualnie zarejestrowany przez Organ Nadzoru pod numerami ZM RPPE 178/02/12/19 i 993/02/12/19. Umowa zakładowa oparta jest na zapisach o wnoszenie przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego. Zgodnie z wpisem KNF z dnia 28 czerwca 2019 Program jest prowadzony i zarządzany przez Goldman Sachs TFI S. A. (dawniej jako NN Investment Partners TFI S.A.), który zastąpił poprzedniego Zarządzającego: Esaliens TFI S.A (dawniej jako Legg Mason TFI S.A.). Program emerytalny oferowany przez Grupę stanowi program określonych składek zgodnie z MSR 19. Za pracowników uczestniczących w programie Grupa odprowadza składki do odrębnej jednostki i z chwilą ich uiszczenia nie posiada dalszych obowiązków w zakresie dokonywania płatności. Składki ujmuje się jako koszty świadczeń pracowniczych w okresie, którego dotyczą. Składka podstawowa finansowana przez pracodawcę określona jest jako procent wynagrodzenia uczestnika Programu. Stawka składki podstawowej wynosi 7%. Składka dodatkowa - dobrowolna, finansowana jest przez pracownika - uczestnika Programu. Składka podstawowa stanowi przychód uczestnika Programu, od którego obowiązany jest on zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych (zgodnie z przepisem art. 12 i 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz. U. z 2022 r., poz. 2647, z późn. zm.). Wypłata środków z Programu następuje na wniosek uczestnika Programu lub osoby uprawnionej w trybie i na zasadach ściśle określonych w programie. Uczestnik Programu może zrezygnować z udziału w Programie. Pracodawca zaprzestaje naliczania i odprowadzania na rzecz uczestnika Programu składek podstawowych i składek dodatkowych, a środki dotychczas zgromadzone na rejestrach Uczestnika Programu pozostają na tych rejestrach do czasu wypłaty, wypłaty transferowej, przeniesienia lub zwrotu. W związku z funkcjonowaniem w Banku PPE, Bank nie wprowadził Pracowniczego Planu Kapitałowego (PPK).
Inne długoterminowe świadczenia pracownicze – nagrody za wieloletnią pracę i inne świadczenia z tytułu długiego stażu pracy oraz do 2021 odroczona nagroda pieniężna, przyznawana Zarządowi Banku oraz pozostałym osobom, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku. Od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2023 pracownicy o długoletnim stażu pracy (10, 20, 30 itd.) byli uprawnieni do nagrody w formie rzeczowej. Na mocy porozumienia ze związkami zawodowymi w 2023, od 1 stycznia 2024 Bank w miejsce nagród rzeczowych wprowadził dodatkowe dni wolne w zależności od stażu pracy co 5 lat, począwszy od 5 letniego stażu pracy. Począwszy od nagrody rocznej za 2022 rok całość odroczonego wynagrodzenia zmiennego jest przyznana warunkowo w instrumencie finansowym.
Kapitałowe świadczenia pracownicze – w postaci istniejących akcji w kapitale zakładowym Banku Handlowego w Warszawie S.A. lub akcji fantomowych, (w tym również w ramach tzw. Nagrody Transakcyjnej) a także w formie programu tzw. „akcji odroczonych” Citigroup. W 2023 roku nie przyznano nagród pod programem tzw. „akcji odroczonych” Citigroup (program akumulacji kapitału – CAP). Zgodnie z MSSF 2 „Płatności w formie akcji własnych", wszystkie programy funkcjonujące w Grupie traktowane są jako programy rozliczane w środkach pieniężnych. Na przyszłe wypłaty tworzona jest rezerwa wykazana w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji „Inne zobowiązania” oraz w pozycji „Koszty działania i koszty ogólnego zarządu” rachunku zysków i strat. Koszty programu określone są na podstawie ceny akcji Banku lub ceny akcji Citigroup. Zgodnie z wymogami standardu wartość godziwa jest początkowo ustalana na dzień przyznania nagrody, a następnie na każdy dzień sprawozdawczy, aż do całkowitego rozliczenia. Łączną wartość kosztów ujętych na dany dzień sprawozdawczy stanowi iloczyn wartości godziwej akcji odroczonych na dzień sprawozdawczy i części uprawnienia uznanego za nabyte w tym okresie. Szczegółowe informacje dotyczące zasad funkcjonowania programów kapitałowych świadczeń pracowniczych opisane są w dalszej części niniejszej noty.
Stan rezerw na opisane powyżej świadczenia przedstawiał się następująco: w tys.```markdown
zł 31.12.2023 | 31.12.2022
|---|---|
| Rezerwa na wynagrodzenia i koszty pochodne od wynagrodzeń | 87 662 | 83 968
| Rezerwa na niewykorzystane urlopy | 15 848 | 13 810
| Rezerwa na odprawy emerytalno-rentowe | 95 546 | 71 911
| Rezerwa na pracownicze świadczenia kapitałowe | 57 834 | 37 325
| Łącznie | 256 890 | 207 014
Rezerwa na odprawy emerytalne i rentowe tworzona jest indywidualnie na podstawie wyceny aktuarialnej sporządzanej okresowo przez niezależną firmę doradztwa aktuarialnego. Wycena rezerw na świadczenia pracownicze dokonywana jest z zastosowaniem technik i założeń aktuarialnych. W kalkulacji rezerwy uwzględniono wszystkie odprawy emerytalne i rentowe, które mogą być w przyszłości wypłacone. Grupa dokonała aktualizacji szacunków na dzień 31 grudnia 2023 roku, wykorzystując kalkulacje przeprowadzone przez zewnętrznego, niezależnego aktuariusza. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do dnia kończącego okres sprawozdawczy. Przyjęto stopę dyskonta na poziomie 5,4% oraz współczynnik przyrostu płac na poziomie 7,5% w 2023 roku oraz 4,5% w kolejnych latach.
Zmiana stanu rezerw na odprawy emerytalno-rentowe przedstawiała się następująco:
| w tys. zł | 2023 | 2022 |
|---|---|---|
| Stan na dzień 1 stycznia | 71 911 | 75 401 |
| Zwiększenia (z tytułu): | 25 262 | (1 741) |
| zyski/(straty) aktuarialne z wyceny | 15 767 | (9 010) |
| w tym wynikające ze: | ||
| zmiany założeń ekonomicznych | 4 749 | (6 286) |
| zmiany założeń demograficznych | 6 909 | (6 170) |
| korekty założeń aktuarialnych ex post | 4 109 | 3 446 |
| koszt wynagrodzenia | 4 650 | 4 855 |
| koszt odsetek | 4 845 | 2 414 |
| Zmniejszenia (z tytułu): | (1 627) | (1 749) |
| wykorzystanie rezerw | (1 627) | (1 749) |
| Stan na dzień 31 grudnia | 95 546 | 71 911 |
Analiza wrażliwości dla istotnych założeń aktuarialnych:
| w tys. zł | 2023 | 2022 |
|---|---|---|
| Wartość centralna | 95 546 | 71 911 |
| Zmniejszenie stopy wzrostu płac o 1 p.p. | 85 320 | 64 504 |
| Zwiększenie stopy wzrostu płac o 1 p.p. | 107 315 | 80 402 |
| Zmniejszenie rotacji o 10% | 98 946 | 74 403 |
| Zwiększenie rotacji o 10% | 92 378 | 69 589 |
| Zmniejszenie stopy dyskonta o 0,5 p.p, w tym: | 98 129 | 73 769 |
| przypadająca na świadczenia płatne w ciągu 1 roku | 8 130 | 5 969 |
| Zwiększenie stopy dyskonta o 0,5 p.p, w tym: | 93 152 | 70 185 |
| przypadająca na świadczenia płatne w ciągu 1 roku | 8 130 | 5 969 |
Więcej informacji o ujęciu programu określonych świadczeń w sprawozdaniu finansowym Banku znajduje się w Nocie 2. Koszty poniesione przez Grupę w 2023 roku z tytułu składek na pracowniczy program emerytalny wynosiły 31 638 tys. zł (w 2022 roku: 25 839 tys. zł).
Zatrudnienie w Grupie:
| w etatach | 2023 | 2022 |
|---|---|---|
| Średnie zatrudnienie w roku | 2 967 | 2 907 |
| Stan zatrudnienia na koniec roku | 2 978 | 2 910 |
W ramach programu świadczeń kapitałowych wybranym pracownikom oferowane są akcje fantomowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. oraz nagrody w formie akcji Citigroup (tzw. program akumulacji kapitału lub CAP). Bank zaktualizował polityki wynagrodzeń o możliwość wypłaty wynagrodzenia przyznanego w instrumencie finansowym w formie istniejących akcji w kapitale zakładowym Banku osobom, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku („Osoby Uprawnione”) oraz pracowniom nie posiadającym tego statusu, wskazanym w/w dokumentach. W dniu 7 listopada 2022 r. Zarząd Banku w drodze uchwały wdrożył zmiany do polityk wynagrodzeń, a następnie w dniu 14 listopada 2022 r. Rada Nadzorcza Banku je przyjęła. W dniu 16 grudnia 2022 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenia Akcjonariuszy podjęło decyzję o wdrożeniu programów motywacyjnych upartych o akcje w kapitale zakładowym Banku. W przypadku, gdy Bank nie będzie mógł przekazać wystarczającej liczby akcji własnych w stosunku do liczby koniecznej do wydania pracownikom, przyjęte zmiany do Polityk dopuszczają kontynuację wynagradzania niektórych Osób Uprawnionych w oparciu o akcje fantomowe lub, w zależności od sytuacji i decyzji Banku, w oparciu o akcje fantomowe oraz akcje w kapitale zakładowym Banku. Polityki wynagrodzeń dopuszczają konwersję 1:1 akcji fantomowych przyznanych przed przyjęciem zmian, pod warunkiem podpisania stosownego porozumienia z pracownikami, których to dotyczy.
W dniu 29 grudnia 2023 r. Komisja Nadzoru Finansowego udzieliła Bankowi zezwolenia, o którym mowa w art. 77 oraz art. 78 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012, obejmującego nabycie akcji własnych przez Bank. Skup akcji własnych przez Bank rozpoczął się w styczniu 2024 roku.
W ramach programu CAP uprawnieni pracownicy otrzymują tzw. „akcje odroczone” Citigroup. „Akcje odroczone” w ramach programu CAP przyznawane są po średniej cenie zamknięcia z giełdy NYSE z ostatnich 5 dni poprzedzających przyznanie nagrody. „Akcje odroczone” pozwalają uczestniczyć w ekwiwalencie dywidendy, nie dają jednak prawa głosu i nie mogą zostać sprzedane do dnia przekazania. „Akcje odroczone” przekształcają się w akcje zwykłe po upływie okresu określonego w regulaminie programu CAP. Co do zasady, pracownik traci prawo do przyznanych akcji z chwilą ustania zatrudnienia w Citigroup, chyba że rozwiązanie umowy o pracę następuje w trybie gwarantującym zachowanie prawa do przyznanych akcji. Szczegółowe warunki opisane są w odrębnym dokumencie podpisywanym z pracownikiem. Akcje przyznane w poprzednich latach będą przekazywane w częściach po 25% rocznie w ciągu czterech lat począwszy pierwszego roku po przyznaniu akcji. W roku 2023 pod tym Programem nie przyznano nagród dla pracowników Banku. Program akcji pracowniczych podlega wewnętrznej kontroli w Biurze Polityki Wynagradzania.
W dniu 22 grudnia 2017 roku Bank wdrożył Politykę wynagrodzeń osób, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku Handlowego w Warszawie S.A. („Polityka”). Polityka ta zastąpiła obowiązującą wcześniej „Politykę zmiennych składników wynagrodzenia osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Handlowym w Warszawie S.A.”. Od tego czasu ww. Polityka podlegała przeglądom i zmianom. Ostatnia zmiana została wdrożona decyzją Rady Nadzorczej Banku 28 września 2023 roku.
Zgodnie z Polityką, Zarząd Banku oraz pozostałe osoby, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku, otrzymują zmienne wynagrodzenia na podstawie wyników indywidualnych, jednostki organizacyjnej, w której dana osoba jest zatrudniona oraz całego Banku. Część zmiennych wynagrodzeń przyznanych warunkowo w 2023 roku osobom objętym Polityką będzie wypłacana w transzach przez kolejne 4,5 roku lub 6 lat dla Członków Zarządu Banku. W ramach programu motywacyjnego dla pracowników nieposiadającym statusu Osób Uprawnionych część wynagrodzenia zmiennego przyznanego warunkowo będzie wypłacana w transzach przez kolejne 4 lata od daty przyznania. W 2023 r. trzem pracownikom przyznano nagrody w ramach tego programu.
| Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU | Transakcje płatności w formie akcji rozliczane w środkach pieniężnych zgodnie z MSSF 2 |
|---|---|
| Data przyznania nagrody w postaci instrumentu finansowego | 15 stycznia 2018 roku, 14 stycznia 2019 roku, 14 stycznia 2020 roku, 11 stycznia 2021 roku, 13 stycznia 2022 roku (w przypadku pracowników poza członkami Zarządu Banku), 10 lutego 2022 roku (w przypadku członków Zarządu Banku), 11 stycznia 2023 roku (w przypadku pracowników poza członkami Zarządu), 16 lutego 2023 roku (w przypadku członków Zarządu Banku) |
| Liczba instrumentów przyznanych | Została ustalona w dacie przyznania nagrody |
| Data zapadalności | • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach 2018-2023 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60, 72 miesiące od daty przyznania instrumentów finansowych • Dla nagród przyznanych w latach 2020-2021 pozostałym pracownikom (w tym członkom Zarządu)– co najmniej 6, 18, 30, 42 miesiące od daty przyznania instrumentów finansowych • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu w latach 2022-2023 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60, 72 • Dla nagród przyznanych w latach 2022-2023 pozostałym pracownikom – co najmniej 6, 18, 30, 42 i 54 miesiące od daty przyznania instrumentów finansowych |
| Data nabycia uprawnień | • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach: o 2018-2023 – dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych - co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu poza Prezesem Zarządu: o 2020-2021 – dla krótkoterminowej nagrody instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych co najmniej 12, 24, 36 miesięcy od daty przyznania instrumentów finansowych o 2022-2023 - dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania instrumentów finansowych • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom w latach: o 2020-2021 – dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w akcjach fantomowych co najmniej 12, 24, 36 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych o 2022-2023 - dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych co najmniej 12, 24, 36, 48 miesięcy od daty przyznania Instrumentów finansowych |
| Warunki nabycia uprawnień dla nagrody | Spełnienie warunków dotyczących wyników Banku, indywidualnych wyników pracy oraz |
| ```# Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku |
102
W dniu rozliczenia uczestnikowi zostanie wypłacona kwota środków pieniężnych stanowiąca iloczyn posiadanych przez uczestnika akcji fantomowych oraz średniej arytmetycznej najniższej i najwyższej ceny akcji Banku na GPW w dniu zapadalności nagrody (zakończenia okresu retencji). Nabycie uprawnienia będzie każdorazowo potwierdzone decyzją Rady Nadzorczej w stosunku do członków Zarządu oraz decyzją Zarządu w stosunku do pozostałych pracowników objętych Polityką. Zgodnie z decyzją ww. władz Banku kwota wypłaty może zostać pomniejszona lub całkowicie zredukowana zgodnie z warunkami podanymi w Polityce. Warunki te odnoszą się do wyników Banku, indywidualnych wyników pracowników, zatrudnienia i będą się odnosić do całego okresu nabywania uprawnień dla poszczególnych transz.
| Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU | Inne długoterminowe świadczenia pracownicze zgodnie z MSR 19 |
|---|---|
| Data przyznania nagrody w postaci Odroczonej Nagrody Pieniężnej | 15 stycznia 2018 roku 14 stycznia 2019 roku 14 stycznia 2020 roku 11 stycznia 2021 roku 13 stycznia 2022 roku (w przypadku pracowników poza członkami Zarządu Banku) 10 lutego 2022 roku (w przypadku członków Zarządu Banku, w tym Prezes Zarządu) |
| Przyznana kwota | Została ustalona w dacie przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej |
| Data zapadalności | • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach 2018-2021– co najmniej 18, 30, 42, 54, 66 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w latach 2020-2021 pozostałym pracownikom – co najmniej 18, 30, 42 miesiące od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej; • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu (w tym Prezes Zarządu) w 2022 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w 2022 pozostałym pracownikom – co najmniej 12, 24, 36, 48, miesiące od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej; |
| Data nabycia uprawnień | • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach 2018-2021 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w latach 2020-2021 pozostałym pracownikom – co najmniej 12, 24 i 36 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu (w tym Prezes Zarządu) w 2022 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w 2022 pozostałym pracownikom – co najmniej 12, 24, 36, 48 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej |
| Warunki nabycia uprawnień dla nagrody | Spełnienie warunków dotyczących wyników Banku, indywidualnych wyników pracy oraz zatrudnienia w Grupie w odniesieniu do nagród przyznanych w: |
W dniu rozliczenia uczestnikowi zostanie wypłacona kwota środków pieniężnych stanowiąca transzę Odroczonej Nagrody Pieniężnej powiększona o kwotę odsetek za okres odroczenia i retencji aż do dnia wypłaty. Wysokość odsetek została ustalona w styczniu 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022 roku Uchwałą Rady Nadzorczej Banku dla członków Zarządu i Uchwałą Zarządu Banku dla pozostałych pracowników objętych Polityką. Nabycie uprawnienia do nagrody będzie każdorazowo potwierdzone decyzją Rady Nadzorczej w stosunku do członków Zarządu oraz decyzją Zarządu w stosunku do pozostałych pracowników objętych Polityką. Zgodnie z decyzją ww. władz Banku kwota wypłaty może zostać pomniejszona lub całkowicie zredukowana zgodnie z warunkami podanymi w Polityce. Warunki te odnoszą się do wyników Banku, indywidualnych wyników pracowników, zatrudnienia i będą się odnosić do całego okresu nabywania uprawnień dla poszczególnych transz.
W związku z informacją przekazaną przez Citigroup w dniu 15 kwietnia 2021 r. dotyczącą planowanych zmian strategii w obszarze Bankowości Detalicznej, (dalej „SBD”), Zarząd Banku przyjął politykę, umożliwiającą przyznanie nagrody za uznanie dotychczasowego wkładu pracowników, których wsparcie realizacji zmiany strategii tej części Banku Handlowego w Warszawie S.A. (SBD) będzie kluczowe – Polityka Nagrody Transakcyjnej. W 2022 r. decyzjami Rady Nadzorczej Banku Handlowego w Warszawie S.A. Polityka Nagrody Transakcyjnej została zaktualizowana m.in. o odejście od odroczonego wynagrodzenia pieniężnego lub o możliwość wypłaty instrumentu finansowego w formie istniejących akcji w kapitale zakładowej Banku. Powyższa polityka dopuszcza konwersję akcji fantomowych na akcje własne Banku (1:1), pod warunkiem podpisania stosownych porozumień z pracownikami, których to dotyczy.
| Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU | Transakcje płatności w formie akcji rozliczane w środkach pieniężnych zgodnie z MSSF 2 |
|---|---|
| Data przyznania nagrody w postaci instrumentu finansowego | 1 lipca 2021 roku oraz 3 grudnia 2021 r. 1 lipca 2022 roku oraz 1 listopada 2022 roku |
| Liczba instrumentów przyznanych | Została ustalona w dacie przyznania nagrody |
| Data zapadalności | • Dla nagród przyznanych Wiceprezesowi Zarządu p. Andrzeja Wilka w 2022– w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji jeśli nastąpi wcześniej i nie wcześniej niż 24, 36, 48, 60, 72 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych. Dla nagród przyznanych p. Andrzejowi Wilkowi w 2021 oraz pozostałym pracownikom, mającym istotny wpływ na profil ryzyka Banku – w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji jeśli nastąpi wcześniej i nie wcześniej niż 18, 30, 42, 54 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych |
| Data nabycia uprawnień | • Dla nagród przyznanych Wiceprezesowi Zarządu p. Andrzejowi Wilkowi w 2022 - w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji jeśli nastąpi wcześniej i co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania • Dla nagród przyznanych p. Andrzejowi Wilkowi w 2021 oraz pozostałym pracownikom, mającym istotny wpływ na profil ryzyka Banku – w zależności od rodzaju nagrody, niezwłocznie od spełnienia kryteriów (w tym dotyczących Transakcji) i nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji jeśli nastąpi wcześniej i nie wcześniej niż 12, 24, 36 i 48 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych |
| Warunki nabycia uprawnień dla nagrody | Finalizacja Transakcji do określonej daty oraz spełnienie warunków dotyczących wyników Banku, indywidualnych wyników pracy oraz zatrudnienia w Grupie |
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku
104
W dniu rozliczenia uczestnikowi zostanie wypłacona kwota środków pieniężnych stanowiąca iloczyn posiadanych przez uczestnika akcji fantomowych oraz średniej arytmetycznej najniższej i najwyższej ceny akcji Banku na GPW w dniu zapadalności nagrody (zakończenia okresu retencji). Nabycie uprawnienia będzie każdorazowo potwierdzone decyzją Rady Nadzorczej w stosunku do Wiceprezesa Zarządu p. Andrzeja Wilka oraz decyzją Zarządu w stosunku do pozostałych pracowników objętych Polityką Nagrody Transakcyjnej. Zgodnie z decyzją ww. władz Banku kwota wypłaty może zostać pomniejszona lub całkowicie zredukowana zgodnie z warunkami podanymi w Polityce. Warunki te odnoszą się do wyników Banku, indywidualnych wyników pracowników, zatrudnienia i będą się odnosić do całego okresu nabywania uprawnień dla poszczególnych transz.
| Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU | Inne długoterminowe świadczenia pracownicze zgodnie z MSR 19 |
|---|---|
| Data przyznania nagrody w postaci Odroczonej Nagrody Pieniężnej | 1 lipca 2021 r. oraz 3 grudnia 2021 r. |
| Data przyznania | Cena wykonania / Wartość akcji na moment przyznania (w USD) | Liczba nagrodzonych pracowników | Liczba opcji/akcji |
|---|---|---|---|
| 13.02.2020 | 78,91 | 1 | 97 |
| 10.02.2022 | 66,53 | 1 | 281 |
| Data przyznania | Cena wykonania/Wartość akcji na moment przyznania (w PLN) | Liczba nagrodzonych pracowników | Liczba opcji/akcji |
|---|---|---|---|
| 15.01.2018 | 83,02 | 1 | 281 |
| 14.01.2019 | 69,10 | 1 | 861 |
| 14.01.2020 | 52,56 | 1 | 8 048 |
| 11.01.2021 | 35,14 | 45 | 62 641 |
| 01.07.2021 | 47,85 | 5 | 14 941 |
| 13.01.2022 | 61,96 | 18 | 24 910 |
| 10.02.2022 | 65.86 | 7 | 34 236 |
| 01.07.2022 | 61.56 | 10 | 50 807 |
| 01.11.2022 | 58.62 | 2 | 7 388 |
| 11.01.2023 | 77.06 | 29 | 97 596 |
| 16.02.2023 | 82.02 | 6 | 99 811 |
| Okres nabywania uprawnień (lata) |
|---|
| 25% po każdym kolejnym roku |
| Okres nabywania uprawnień (lata) # Instrumenty pochodne i rachunkowość zabezpieczeń
Poniższa tabela przedstawia wartości instrumentów pochodnych związanych z reformowanymi stawkami na dzień 31 grudnia 2023 roku.
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2023 roku 107
| w tys. zł | WIBOR | IBOR USD | LIBOR EUR | Inne | |
|---|---|---|---|---|---|
| Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu | 8 037 | 235 594 | 100 | 10,189,600 | 579,579 |
| Pochodne instrumenty zabezpieczające (aktywa) | 6 731 | - | - | - | - |
| Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu | 13 323 | 385 598 | 527 | 4,786,772 | 594,756 |
| Pochodne instrumenty zabezpieczające (zobowiązania) | 92 869 | - | - | - | - |
Instrumenty pochodne zostały zaprezentowane w sposób odmienny niż w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej tj. zostały zaprezentowane wyłącznie te nogi instrumentów pochodnych, które są oparte o reformowaną stopę a w przypadku, gdy dwie nogi są o nie oparte wycenę zaprezentowano w szyku rozwartym.
Grupa posiada aktywny program zabezpieczeń rachunkowości, który pozwala na zabezpieczenie portfela inwestycyjnego papierów na stała stopę procentowa w PLN oraz w walutach USD i EUR. Na dzień sprawozdawczy 31 grudnia 2023 , Grupa posiadała otwarte relacje zabezpieczające tylko w PLN, które oparte są o stawkę WIBOR. Dzienna zmiana wartości godziwej dla instrumentu zabezpieczanego i zabezpieczającego jest liczona w celu określenia poziomu efektywności otwartych relacji zabezpieczających. Biorąc pod uwagę fakt, że Grupa ma otwarte relacje w ramach rachunkowości zabezpieczeń tylko w PLN, reforma RFR w zakresie zastąpienia stawki referencyjnej WIBOR inną stawka typy RFR ,może mieć wpływ na obecny poziom efektywności w istniejących relacjach zabezpieczających. W celu uniknięcia ewentualnego wpływu wyżej wymienionej reformy RFR na istniejące relacje w ramach rachunkowości zabezpieczeń, Grupa jest w trakcie przygotowywania analiz w celu określenia wpływu reformy na wszystkie posiadane produkty i umowy z klientami powiązane ze wskaźnikiem Wibor, z uwzględnieniem wpływu na rachunkowość zabezpieczeń.
W dniu 24 lutego 2022 roku doszło do bezprecedensowego wydarzenia, jakim jest inwazja wojsk rosyjskich na niepodległe państwo Ukrainę. Wybuch wojny w kraju, który sąsiaduje z Polską, ma istotny wpływ na otoczenie gospodarcze i środowisko operacyjne, w jakim funkcjonuje Grupa. Zarząd Grupy monitoruje sytuację po wybuchu wojny w Ukrainie i jej bezpośredniego wpływu na działalność kredytową i związaną z ryzykiem operacyjnym (głównie zagrożeniem w cyberprzestrzeni). W przypadku działalności kredytowej, Grupa nie prowadzi aktywności w Ukrainie, Rosji, ani na Białorusi, a ekspozycja kredytowa Banku wobec firm istotnie zaangażowanych w tych krajach jest nieistotna.
Rząd pracuje nad przepisami zmieniającymi zasady funkcjonowania Ustawy z dnia 7 lipca 2022 roku o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz.U 2022 r. poz. 1488), które mają stwarzać możliwość zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego (tzw. „wakacje kredytowe”) w 2024 roku. Przedstawiane rządowe propozycje w przedmiotowym zakresie są monitorowane przez Grupę a wpływ dotychczasowych wariantów na wyniki finansowe Grupy w 2024 nie był istotny.
Realizując program nabywania akcji własnych przez Bank w okresie od 12 stycznia 2024 roku do 20 lutego 2024 roku Departament Maklerski Banku Handlowego dokonał nabycia na rachunek Banku łącznie 20 316 akcji Banku. Łączna wartość transakcji wyniosła 2 135 480,80 zł. Średnia jednostkowa cena nabycia wyniosła 105,11325064 zł. Nabyte akcje o wartości nominalnej 4,00 PLN każda, reprezentują 0,015549% kapitału zakładowego Banku oraz uprawniają do 0,015549% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Banku. Akcje własne Banku zostały nabyte na podstawie uchwały numer 5/2022 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie upoważnienia Zarządu Banku do nabywania przez Bank akcji własnych oraz utworzenia kapitału rezerwowego na potrzeby programu nabywania akcji własnych, w związku z realizacją programu motywacyjnego, opartego o akcje Banku dla osób, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku oraz programu motywacyjnego opartego o akcje Banku dla wybranych pracowników Banku, którzy nie stanowią osób, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku. Po dniu 31 grudnia 2023 roku nie wystąpiły inne istotne zdarzenia, nieujęte w tym sprawozdaniu finansowym, mogące w znaczący sposób wpłynąć na wyniki Grupy.
19.03.2024 roku
Elżbieta Światopełk- Czetwertyńska
Prezes Zarządu
........................... ............................................. ................................
Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja
19.03.2024 roku
Maciej Kropidłowski
Wiceprezes Zarządu
........................ ............................................. ................................
Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja
19.03.2024 roku
Katarzyna Majewska
Wiceprezes Zarządu
........................ ............................................. ................................
Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja
19.03.2024 roku
Barbara Sobala
Wiceprezes Zarządu
........................ ............................................. ................................
Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja
19.03.2024 roku
Andrzej Wilk
Wiceprezes Zarządu
........................ ............................................. ................................
Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja
19.03.2024 roku
Patrycjusz Wójcik
Wiceprezes Zarządu
........................ ............................................. ................................
Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja
19.03.2024 roku
Ivan Vrhel
Członek Zarządu
........................ ............................................. ................................
Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.