Banku Handlowego w Warszawie S.A.

Annual / Quarterly Financial Statement • Mar 21, 2023

Sprawozdanie Finansowe 2022 Raport Roczny Banku Handlowego w Warszawie S.A. 2022 Raport Roczny Banku Handlowego w Warszawie S.A. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 2 Dodatkowe informacje dotyczące kalkulacji łącznego współczynnika kapitałowego zawarte są w Nocie nr 3, w sekcji „Adekwatność kapitałowa” oraz „Informacji w zakresie adekwatności kapitałowej Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku” podlegającej publikacji na stronie internetowej Banku. Kalkulacja łącznego współczynnika kapitałowego na dzień 31 grudnia 2022 roku była przedmiotem badania przez niezależnego biegłego rewidenta. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Handlowego w Warszawie S.A. podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku netto za 2021 rok oraz uchwałę w sprawie podziału niepodzielonego zysku z lat ubiegłych. Dodatkowe informacje dotyczące wypłaty dywidendy znajdują się w Nocie 34. Kursy użyte do przeliczenia złotych na euro: pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej wg średniego kursu NBP na dzień 31 grudnia 2022 roku – 4,6899 zł (na dzień 31 grudnia 2021 roku: 4,5994 zł); pozycje rachunku zysków i strat, sprawozdania z całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych wg kursu stanowiącego średnią arytmetyczną kursów NBP na koniec każdego miesiąca 2022 roku – 4,6883 zł (2021 roku 4,5775 zł). w tys. zł w tys. euro WYBRANE DANE FINANSOWE 2022 2021 2022 2021 Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze 3 331 273 824 319 710 550 180 081 Przychody z tytułu opłat i prowizji 662 481 672 915 141 305 147 005 Zysk brutto 2 016 795 942 926 430 176 205 991 Zysk netto 1 569 310 715 972 334 729 156 411 Całkowite dochody 1 315 099 (42 374) 280 507 (9 257) Zmiana stanu środków pieniężnych (5 907 766) 2 046 962 (1 260 108) 447 179 Aktywa razem 69 892 966 61 681 601 14 902 869 13 410 793 Zobowiązania wobec banków 4 794 671 3 383 236 1 022 340 735 582 Zobowiązania wobec klientów 50 667 780 43 495 543 10 803 595 9 456 786 Kapitał własny 7 899 604 7 316 040 1 684 386 1 590 651 Kapitał zakładowy 522 638 522 638 111 439 113 632 Liczba akcji (w szt.) 130 659 600 130 659 600 130 659 600 130 659 600 Wartość księgowa na jedną akcję (w zł/euro) 60,46 55,99 12,89 12,17 Łączny współczynnik wypłacalności (w %) 17,3 19,8 17,3 19,8 Zysk na jedną akcję zwykłą (w zł/euro) 12,01 5,48 2,56 1,20 Rozwodniony zysk na jedną akcję (w zł/euro) 12,01 5,48 2,56 1,20 Wypłacona dywidenda na jedną akcję (w zł/euro) 5,47 1,20 1,17 0,26 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 3 Roczne Jednostkowe Sprawozdanie Finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 r. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 4 SPIS TREŚCI Rachunek zysków i strat Sprawozdanie z całkowitych dochodów Sprawozdanie z sytuacji finansowej Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Sprawozdanie z przepływów pieniężnych Informacja dodatkowa zawierająca opis przyjętych zasad rachunkowości i inne informacje objaśniające 1. Informacje ogólne o Banku 2. Znaczące zasady rachunkowości 3. Zarządzanie ryzykiem 4. Sprawozdawczość dotycząca segmentów działalności 5. Wynik z tytułu odsetek 6. Wynik z tytułu opłat i prowizji 7. Przychody z tytułu dywidend 8. Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji 9. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń 10. Wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych 11. Koszty działania i koszty ogólnego zarządu 12. Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych 13. Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe 14. Podatek dochodowy 15. Zysk przypadający na jedną akcję 16. Zestawienie zmian w pozostałych całkowitych dochodach 17. Kasa, operacje z Bankiem Centralnym 18. Należności od banków 19. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 20. Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 21. Udziały w jednostkach zależnych oraz inwestycje kapitałowe i pozostałe 22. Należności od klientów 23. Rzeczowe aktywa trwałe 24. Wartości niematerialne 25. Test utraty wartości dla wartości firmy 26. Aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego 27. Inne aktywa Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 5 28. Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia 29. Zobowiązania wobec banków 30. Zobowiązania wobec klientów 31. Rezerwy 32. Inne zobowiązania 33. Aktywa i zobowiązania finansowe według umownych terminów wymagalności/zapadalności 34. Kapitały 35. Transakcje repo oraz reverse repo 36. Kompensowanie należności i zobowiązań finansowych 37. Rachunkowość zabezpieczeń 38. Wartość godziwa 39. Wynik z tytułu wyłączenia składnika aktywów finansowych z bilansu 40. Zobowiązania warunkowe i sprawy sporne 41. Aktywa stanowiące zabezpieczenie 42. Działalność powiernicza 43. Leasing 44. Informacje uzupełniające do sprawozdania z przepływów pieniężnych 45. Transakcje z kluczowym personelem kierowniczym 46. Jednostki powiązane 47. Połączenia jednostek 48. Świadczenia na rzecz pracowników 49. Wpływ wojny w Ukrainie 50. Zdarzenia po dacie bilansowej Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 6 Rachunek zysków i strat Za okres 2022 2021 w tys. zł Nota Przychody z tytułu odsetek 5 3 186 032 772 282 Przychody o podobnym charakterze 5 145 241 52 037 Koszty odsetek i koszty o podobnym charakterze 5 (594 551) (35 681) Wynik z tytułu odsetek 5 2 736 722 788 638 Przychody z tytułu opłat i prowizji 6 662 481 672 915 Koszty z tytułu opłat i prowizji 6 (100 185) (79 188) Wynik z tytułu opłat i prowizji 6 562 296 593 727 Przychody z tytułu dywidend 7 36 974 32 999 Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji 8 643 798 509 062 Wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 39 (323 054) 414 599 Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 10 929 53 244 Wynik na rachunkowości zabezpieczeń 9 (1 814) (6 421) Pozostałe przychody operacyjne 10 24 367 20 670 Pozostałe koszty operacyjne 10 (39 676) (89 261) Wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych 10 (15 309) (68 591) Koszty działania i koszty ogólnego zarządu 11 (1 215 931) (1 062 505) Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych 12 (102 557) (110 996) Wynik z tytułu zbycia pozostałych aktywów 2 772 (708) Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe 13 (105 007) (38 962) Podatek od niektórych instytucji finansowych (213 024) (161 160) Zysk brutto 2 016 795 942 926 Podatek dochodowy 14 (447 485) (226 954) Zysk netto 1 569 310 715 972 Średnia ważona liczba akcji zwykłych (w szt.) 15 130 659 600 130 659 600 Zysk na jedną akcję (w zł) 15 12,01 5,48 Rozwodniony zysk na jedną akcję (w zł) 15 12,01 5,48 Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 7 Sprawozdanie z całkowitych dochodów Za okres 2022 2021 w tys. zł Nota Zysk netto 1 569 310 715 972 Pozostałe całkowite dochody, które są lub mogą być przekwalifikowane do rachunku zysków i strat: (261 510) (762 035) Aktualizacja wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) 16 (523 184) (426 210) (Zyski)/Straty przeniesione do rachunku zysków i strat po zaprzestaniu ujmowania aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) 16 261 674 (335 825) Pozostałe całkowite dochody, które nie mogą być przekwalifikowane do rachunku zysków i strat: 7 299 3 689 Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń (netto) 16 7 299 3 689 Pozostałe całkowite dochody po opodatkowaniu (254 211) (758 346) Całkowite dochody ogółem 1 315 099 (42 374) Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 8 Sprawozdanie z sytuacji finansowej Stan na dzień 31.12.2022 31.12.2021 w tys. zł Nota AKTYWA Kasa, operacje z Bankiem Centralnym 17 595 969 6 526 743 Należności od banków 18 1 043 968 967 663 Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym: 19 7 029 163 9 876 922 aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 41 60 988 - Pochodne instrumenty zabezpieczające 623 119 290 Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, w tym: 20 37 180 808 20 590 284 aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 41 697 698 748 763 Udziały w jednostkach zależnych 21 91 775 91 942 Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 21 106 144 97 026 Należności od klientów 22 21 620 507 21 187 157 Rzeczowe aktywa trwałe 23 455 418 450 599 Wartości niematerialne 24 1 263 863 1 241 499 Należności z tytułu bieżącego podatku dochodowego - 54 721 Aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego 26 287 368 263 605 Inne aktywa 27 217 360 207 987 Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia 28 - 6 163 Aktywa razem 69 892 966 61 681 601 ZOBOWIĄZANIA Zobowiązania wobec Banku Centralnego Zobowiązania wobec banków 29 4 794 671 3 383 236 Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 19 4 896 099 6 586 932 Pochodne instrumenty zabezpieczające 6 917 - Zobowiązania wobec klientów 30 50 667 780 43 495 543 Rezerwy 31 111 885 141 714 Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego 245 173 - Inne zobowiązania 32 1 270 837 758 136 Zobowiązania razem 61 993 362 54 365 561 KAPITAŁ WŁASNY Kapitał zakładowy 34 522 638 522 638 Kapitał zapasowy 34 2 944 585 2 944 585 Kapitał z aktualizacji wyceny 34 (573 528) (312 018) Pozostałe kapitały rezerwowe 34 2 811 344 2 802 781 Zyski zatrzymane 2 194 565 1 358 054 Kapitał własny razem 7 899 604 7 316 040 Zobowiązania i kapitał własny razem 69 892 966 61 681 601 Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 9 Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym w tys. zł Kapitał zakładowy Kapitał zapasowy Kapitał z aktualizacji wyceny Pozostałe kapitały rezerwowe Zyski zatrzymane Kapitał własny razem Stan na 1 stycznia 2022 roku 522 638 2 944 585 (312 018) 2 802 781 1 358 054 7 316 040 Całkowite dochody ogółem, z tego: - - (261 510) 7 299 1 569 310 1 315 099 Zysk netto - - - - 1 569 310 1 569 310 Pozostałe całkowite dochody - - (261 510) 7 299 - (254 211) wycena aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) - - (261 510) - - (261 510) zyski/(straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń (netto) - - - 7 299 - 7 299 Dywidendy wypłacone - - - - (714 708) (714 708) Efekt przekształceń wewnątrzgrupowych - - - - (16 827) (16 827) Transfer na kapitały - - - 1 264 (1 264) - Stan na 31 grudnia 2022 roku 522 638 2 944 585 (573 528) 2 811 344 2 194 565 7 899 604 patrz nota 47 w tys. zł Kapitał zakładowy Kapitał zapasowy Kapitał z aktualizacji wyceny Pozostałe kapitały rezerwowe Zyski zatrzymane Kapitał własny razem Stan na 1 stycznia 2021 roku 522 638 2 944 585 450 017 2 797 798 800 167 7 515 205 Całkowite dochody ogółem, z tego: - - (762 035) 3 689 715 972 (42 374) Zysk netto - - - - 715 972 715 972 Pozostałe całkowite dochody - - (762 035) 3 689 - (758 346) wycena aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) - - (762 035) - - (762 035) zyski/(straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń (netto) - - - 3 689 - 3 689 Dywidendy wypłacone - - - (156 791) (156 791) Transfer na kapitały - - - 1 294 (1 294) - Stan na 31 grudnia 2021 roku 522 638 2 944 585 (312 018) 2 802 781 1 358 054 7 316 040 Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 10 Sprawozdanie z przepływów pieniężnych Za okres 2022 2021 w tys. zł Nota A. DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA I. Zysk netto 1 569 310 715 972 II. Korekty (9 099 169) 661 334 Bieżący i odroczony podatek dochodowy ujęty w wyniku finansowym 14 447 485 226 954 Amortyzacja 12 102 557 110 996 Wynik odpisów na oczekiwane straty kredytowe na należności 13 94 128 52 671 Wynik z tytułu rezerw, w tym na zobowiązania warunkowe 28 783 54 560 Wynik z tytułu odsetek 5 (2 736 722) (788 638) Przychody z tytułu dywidend 7 (36 974) (32 999) Wynik ze sprzedaży aktywów trwałych (2 772) 708 Wynik z tytułu niezrealizowanych różnic kursowych 19 718 (3 924) Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (10 929) (53 244) Inne korekty 12 345 20 515 Zmiana stanu należności od banków 18 (37 898) (388 544) Zmiana stanu należności od klientów 22 (450 134) 459 998 Zmiana stanu dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 (16 769 855) 5 599 855 Zmiana stanu aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu 19 2 868 953 (5 612 274) Zmiana stanu aktywów z tytułu pochodnych instrumentów zabezpieczających 37 118 667 (119 290) Zmiana stanu innych aktywów 27 (12 305) (54 905) Zmiana stanu zobowiązań wobec banków 29 1 384 798 (1 736 340) Zmiana stanu zobowiązań wobec klientów 30 7 109 945 85 827 Zmiana stanu zobowiązań przeznaczonych do obrotu 19 (1 690 833) 2 933 479 Zmiana stanu zobowiązań z tytułu pochodnych instrumentów zabezpieczających 37 6 917 (98 025) Zmiana stanu innych zobowiązań 32 454 957 3 954 Odsetki otrzymane 3 070 391 1 015 108 Odsetki zapłacone (505 628) (36 249) Podatek dochodowy zapłacony (107 778) (145 210) III. Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej (5 072 874) 2 210 955 B. DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Wpływy 55 282 84 861 Zbycie rzeczowych aktywów trwałych 23 6 821 4 309 Zbycie udziałów kapitałowych 21 2 058 55 534 Zbycie aktywów trwałych przeznaczonych do zbycia 9 783 - Dywidendy otrzymane 36 620 25 018 Wydatki (145 177) (84 379) Nabycie rzeczowych aktywów trwałych 23 (59 840) (24 910) Nabycie wartości niematerialnych 24 (85 090) (59 469) Nabycie udziałów kapitałowych (247) - Przepływy netto związane z działalnością inwestycyjną (89 895) 482 C. DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA Wpływy - - Wydatki (726 286) (168 453) Dywidendy wypłacone (714 708) (156 792) Wydatki z tytułu opłat leasingowych (11 578) (11 661) Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej (726 286) (168 453) D. Różnice kursowe z przeliczenia środków pieniężnych (18 711) 3 978 E. Zwiększenie/(zmniejszenie) środków pieniężnych netto (5 907 766) 2 046 962 F. Środki pieniężne na początek okresu 6 566 543 4 519 581 G. Środki pieniężne na koniec okresu 44 658 777 6 566 543 Informacja dodatkowa zamieszczona na kolejnych stronach stanowi integralną część rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 11 Informacja dodatkowa zawierająca opis przyjętych zasad rachunkowości i inne informacje objaśniające 1. Informacje ogólne o Banku Bank Handlowy w Warszawie S.A. („Bank”) ma siedzibę w Polsce przy ul. Senatorskiej 16, 00-923 Warszawa. Bank został powołany aktem założycielskim z dnia 13 kwietnia 1870 roku i jest zarejestrowany w Rejestrze Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy w Warszawie, pod numerem KRS: 0000001538. Bank działa jako Spółka akcyjna. W okresie sprawozdawczym nazwa podmiotu nie uległa zmianie. Bankowi nadano numer statystyczny REGON 000013037 oraz numer identyfikacji podatkowej NIP 526-030- 02-91. Czas trwania Banku jest nieoznaczony. Kapitał zakładowy Banku wynosi 522 638 400 zł i podzielony jest na 130 659 600 akcji zwykłych na okaziciela, o wartości nominalnej 4,00 zł każda. Akcje Banku są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Bank jest członkiem Citigroup Inc. Jednostką dominującą dla Banku jest Citibank Overseas Investment Corporation z siedzibą w New Castle, USA. Citibank Overseas Investment Corporation jest podmiotem zależnym od Citibank N.A. z siedzibą w Nowym Jorku, USA, podczas gdy jednostką dominującą najwyższego szczebla jest Citigroup Inc. Bank działa na podstawie obowiązujących przepisów oraz Statutu Banku. Bank jest uniwersalnym bankiem komercyjnym, oferującym szeroki zakres usług bankowych dla osób fizycznych i prawnych. 2. Znaczące zasady rachunkowości Oświadczenie o zgodności Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku zostało sporządzone zgodnie z wymogami Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej („MSSF”), które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską („MSSF EU”), a w zakresie nieregulowanym powyższymi standardami zgodnie z wymogami ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r. poz. 217,z póżn. zm.) i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi, jak również wymogami odnoszącymi się do emitentów papierów wartościowych dopuszczonych lub ubiegających się o dopuszczenie do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych. Sprawozdanie finansowe Banku zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Bank w okresie co najmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego. Na dzień podpisania niniejszego sprawozdania finansowego Zarząd Banku nie stwierdza istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenie dla możliwości kontynuacji działalności przez Bank w okresie co najmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia przez Bank dotychczasowej działalności. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Banku do publikacji 20 marca 2023 roku. Ostateczne zatwierdzenie sprawozdania finansowego nastąpi przez Walne Zgromadzenie Banku. Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Banku do publikacji 20 marca 2023 roku. Ostateczne zatwierdzenie sprawozdania finansowego nastąpi przez Walne Zgromadzenie Banku. Podstawy sporządzenia sprawozdania finansowego Sprawozdanie finansowe obejmuje rok zakończony 31 grudnia 2022 oraz zawiera dane porównawcze za rok zakończony 31 grudnia 2021. Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w złotych polskich (waluta prezentacji) w zaokrągleniu do tysiąca złotych. W sprawozdaniu zastosowano koncepcję wartości godziwej dla aktywów finansowych i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym instrumentów pochodnych, a także inwestycji kapitałowych (akcje i udziały mniejszościowe) oraz aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody. Pozostałe składniki aktywów finansowych wykazywane są w wartości zamortyzowanego kosztu pomniejszonej o odpisy na oczekiwane straty kredytowe. Pozostałe zobowiązania finansowe wykazywane są w wartości zamortyzowanego kosztu. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 12 Sporządzenie rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego Banku zgodnie z MSSF wymaga od kierownictwa dokonania pewnych szacunków oraz przyjęcia związanych z nimi założeń, które mają wpływ na kwoty prezentowane w sprawozdaniu finansowym. Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu niniejszego rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego stosowane były przez Bank we wszystkich prezentowanych latach w sposób ciągły. Szacunki i związane z nimi założenia dokonywane są w oparciu o dostępne dane historyczne oraz szereg innych czynników, które w danych warunkach uznane zostaną za właściwe i które stanowią podstawę do dokonania szacunków odnośnie wartości bilansowych aktywów i zobowiązań, których wartości nie można określić w sposób jednoznaczny na podstawie innych źródeł. Rzeczywiste wartości mogą się jednak różnić od wartości szacunkowych. Szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącym przeglądom. Korekty szacunków ujmowane są w okresie, w którym dokonano zmiany szacunku, jeżeli korekta dotyczy tylko tego okresu lub w okresie, w którym dokonano zmiany i okresach przyszłych, jeżeli korekta wpływa zarówno na bieżący, jak i przyszłe okresy. Najistotniejsze szacunki dokonane za okres dwunastu miesięcy, zakończony 31 grudnia 2022 roku dotyczą: • oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych (Nota 3), • wyceny według wartości godziwej instrumentów pochodnych (Nota 19), • utraty wartości firmy (Nota 25), • rezerw (w tym z tytułu spraw spornych, Nota 40), • świadczeń pracowniczych (Nota 48). Znaczące zasady rachunkowości zastosowane przy sporządzeniu niniejszego sprawozdania finansowego zaprezentowano w poszczególnych notach do niniejszego sprawozdania finansowego oraz poniżej. Rachunek zysków i strat Numer noty zawierającej opis zasad rachunkowości Wynik z tytułu odsetek 5 Wynik z tytułu opłat i prowizji 6 Przychody z tytułu dywidend 7 Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji 2.1 Wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 2.1 Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 2.1 Wynik na rachunkowości zabezpieczeń 37 Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe 3 Sprawozdanie z sytuacji finansowej Numer noty zawierającej opis zasad rachunkowości Należności od banków 2.1 Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu 2.1 Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 2.1 Udziały w jednostkach zależnych 20 Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 2.1 Należności od klientów 2.1 Rzeczowe aktywa trwałe 23 Wartości niematerialne 24 Aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego 26 Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia 28 Zobowiązania wobec banków 2.1 Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 2.1 Pochodne instrumenty zabezpieczające 37 Zobowiązania wobec klientów 2.1 Rezerwy 31 Inne zobowiązania 32 Standardy i interpretacje zatwierdzone lecz jeszcze nieobowiązujące na dzień 31 grudnia 2022 roku, które mogą mieć wpływ na sprawozdanie finansowe Banku Standardy i interpretacje zatwierdzone lecz jeszcze nieobowiązujące na dzień 31 grudnia 2022 roku, które mogą mieć wpływ na sprawozdanie finansowe Banku to: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 13 • Zmiana do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” oraz Oświadczenia praktycznego 2 „Dokonywanie ocen materialności” w zakresie ujawniania zasad (polityki) rachunkowości, wprowadzająca wymóg ujawniania materialnych zasad rachunkowości zastępujący dotychczasowy wymóg ujawniania istotnych zasad rachunkowości, wydana 12 lutego 2021 roku; • Zmiana do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów” wprowadzająca definicję wartości szacunkowych, obejmującą również definicję zmiany wartości szacunkowych, zamiast dotychczasowej definicji zmiany wartości szacunkowych, wydana 12 lutego 2021 roku; • MSSF 17 – Ubezpieczenia – zastępujący MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe i wprowadzający kompleksowe uregulowania w obszarze rachunkowego podejścia do umów ubezpieczeniowych, a w szczególności wynikających z nich zobowiązań, wydana 25 czerwca 2020 roku; • Zmiana do MSSF 17 ,,Umowy ubezpieczeniowe” - pierwsze zastosowanie MSSF 17 i MSSF 9 – informacje porównawcze dotyczące umożliwienia jednostkom wdrażającym MSSF 9 oraz MSSF 17 uproszczenie (wynikające z trudnych do wyjaśnienia wymogów prezentowania danych porównawczych z obu tych standardów łącznie) w ujawnianiu danych porównawczych poprzez uznanie, że standard MSSF 9 był zastosowany do aktywów finansowych wcześniej, wydana 9 grudnia 2021 roku; • Zmiana do MSR 12 „Podatek dochodowy” zawężająca zwolnienie z ujmowania aktywów i zobowiązań z tytułu odroczonego podatku dochodowego, tak że nie obejmuje ono transakcji, w wyniku których powstają opodatkowane i odliczalne różnice przejściowe w równych kwotach, wydana 7 maja 2021 roku. Wyżej wymienione zmiany obowiązują od 1 stycznia 2023 roku i nie będą miały istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe. Pozostałe zmiany standardów oczekujące na zatwierdzenie przez Unię Europejską • Zmiana MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” w zakresie prezentacji zobowiązań finansowych w podziale na krótko i długoterminowe, doprecyzowująca kryteria klasyfikacji zobowiązania jako długoterminowe; • Zmiana do MSSF 16 „Leasing” dotycząca zobowiązań z tytułu leasingu w przypadku sprzedaży oraz leasingu zwrotnego, wydana 22 września 2022 roku. Wyżej wymienione zmiany nie będą miały istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe. Standardy obowiązujące od 1 stycznia 2022 • Zmiany do MSSF 3 polegające na aktualizacji odniesienia do założeń koncepcyjnych; • Zmiany do MSR 16 zabraniające odliczania od kosztu wytworzenia pozycji rzeczowych aktywów trwałych jakichkolwiek wpływów ze sprzedaży pozycji wytworzonych w trakcie doprowadzenia tego składnika aktywów do miejsca i stanu umożliwiającego mu działanie w sposób zamierzony przez kierownictwo. Zamiast tego jednostka ujmuje przychody ze sprzedaży takich pozycji oraz koszt wytworzenia tych pozycji w rachunku zysków i strat. Data obowiązywania - okres roczny rozpoczynający się 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie; • Zmiany do MSR 37 precyzujące, że „koszt wykonania” umowy rodzącej obciążenia obejmuje „koszty bezpośrednio związane z umową”. Koszty bezpośrednio związane z umową mogą być kosztami krańcowymi związanymi z wykonaniem umowy lub alokacją innych kosztów, które są bezpośrednio związane z realizacją umów. Data obowiązywania - okres roczny rozpoczynający się 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie; • Zmiany do Międzynarodowych Standarów Sprawozdawczości Finansowej 2018-2020, wyjaśniające użyte słownictwo oraz poprawiające drobne niekonsekwencje, przeoczenia lub sprzeczności między wymogami standardów w MSSF 1 Zastosowanie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej po raz pierwszy, MSSF 9 Instrumenty Finansowe, MSR 41 Rolnictwo oraz przykładach w MSSF 16 Leasing. Wymienione powyżej zmiany nie wpływają istotnie na sprawozdanie finansowe. Waluty obce Wartości prezentowane w jednostkowym sprawozdaniu finansowym prezentowane są w złotych polskich, które są walutą funkcjonalna i walutą prezentacji Banku. Pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej i zobowiązania warunkowe udzielone i otrzymane wyrażone w walutach obcych przelicza się na złote polskie według kursu średniego ustalonego dla danej waluty przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego („NBP”) na dzień sporządzenia sprawozdania z sytuacji finansowej. Transakcje wyrażone w walutach obcych przy początkowym ujęciu przelicza się na walutę funkcjonalną Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 14 (złoty polski) według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Różnice kursowe wynikające z rewaluacji walutowych pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej oraz rozliczenia transakcji walutowych zaliczane są do wyniku z pozycji wymiany, w ramach wyniku na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji. Kursy podstawowych walut zastosowane przy sporządzaniu niniejszego sprawozdania finansowego są następujące: w zł 31 grudnia 2022 31 grudnia 2021 1 USD 4,4018 4,0600 1 CHF 4,7679 4,4484 1 EUR 4,6899 4,5994 2.1 Aktywa i zobowiązania finansowe – klasyfikacja i wycena Klasyfikacja Bank klasyfikuje instrumenty finansowe do następujących kategorii: • aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, • aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, • aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, • zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, • zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Składniki aktywów finansowych wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu oraz Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat) Kategoria obejmuje: 1) aktywa, które nie zostały zaklasyfikowane jako wyceniane według zamortyzowanego kosztu, ani jako wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody oraz 2) aktywa finansowe przeznaczone w momencie ich początkowego ujęcia do wyceny według wartości godziwej z zyskami lub stratami ujmowanymi w rachunku zysków i strat, jeśli w ten sposób Bank eliminuje lub znacząco zmniejsza niespójność wyceny lub ujęcia (określaną czasami jako „niedopasowanie księgowe”), jaka w przeciwnym razie powstałaby na skutek wyceny aktywów lub zobowiązań bądź ujęcia związanych z nimi zysków lub strat według różnych zasad oraz 3) akcje i udziały mniejszościowe Składnik aktywów zalicza się do tej kategorii w szczególności, gdy jest przeznaczony do obrotu (model aktywów przeznaczonych do obrotu), tzn., jeżeli: został nabyty głównie w celu sprzedaży w bliskim terminie; w momencie początkowego ujęcia stanowi część portfela określonych instrumentów finansowych, którymi zarządza się łącznie i dla których istnieją dowody bieżącego faktycznego trybu generowania krótkoterminowych zysków; lub jest instrumentem pochodnym. Akcje i udziały mniejszościowe, w tym akcje nabyte w ramach działalności maklerskiej wyceniane są w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Akcje i udziały mniejszościowe przedstawione są w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako „Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat”. Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu (należności od banków i należności od klientów) Składnik aktywów finansowych wycenia się w zamortyzowanym koszcie, jeśli spełnione są łącznie obydwa warunki: a) składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest utrzymywanie aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy; b) warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty. Do kategorii tej zaliczane są w szczególności należności kredytowe, fundusze gwarancyjne i lokaty stanowiące zabezpieczenie, skupione wierzytelności oraz dłużne papiery wartościowe nienotowane na aktywnym rynku, a także lokaty zdeponowane na rynku międzybankowym i transakcje reverse repo. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 15 Aktywa udzielone lub nabyte ze zidentyfikowaną utratą wartości (tzw. POCI – purchased or originated credit impaired) Aktywa udzielone lub nabyte ze zidentyfikowaną utratą wartości w momencie początkowego ujęcia mogą powstać w sytuacji, gdyby Bank udzielił lub nabył ekspozycje ze zidentyfikowaną utratą wartości w momencie początkowego ujęcia lub dla ekspozycji ze zidentyfikowaną utratą wartości, dla której wystąpiło kryterium wyłączenia z bilansu (istotna modyfikacja). Aktywa POCI Bank ujmuje w wartości godziwej w momencie początkowego ujęcia, a następnie wg zamortyzowanego kosztu z uwzględnieniem stopy efektywnej skorygowanej o oczekiwane straty kredytowe, natomiast oczekiwane straty kredytowe ujmowane są w odniesieniu do całego okresu życia tych instrumentów (life-time). Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody) Składnik aktywów finansowych jest wyceniany w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki: a) składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych; oraz b) warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty. Do kategorii tej Bank klasyfikuje wybrane dłużne papiery wartościowe. W sprawozdaniu z przepływów pieniężnych korekta z tytułu zmiany stanu dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody ujęte są w przepływach z działalności operacyjnej. Ocena modelu biznesowego W ramach oceny modelu biznesowego wspomnianego w opisie kategorii aktywów finansowych Bank bierze pod uwagę specyfikę całego portfela, w którym znajduje się dane aktywo. Informacje uwzględniane w ramach tej oceny obejmują: • specyfikę i cel istnienia danego modelu biznesowego, cel generowania aktywów, • sposób oceny wyników funkcjonowania danego portfela i wskaźniki jego efektywności, a także raportowanie na odpowiednich szczeblach zarządczych, • ryzyka właściwe dla danego portfela i jak są zarządzane, • zdarzenia sprzedaży aktywów finansowych. Portfel należności od klientów jest zarządzany w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy. Sprzedaże z tego portfela dotyczą co do zasady należności ze zidentyfikowaną utratą wartości. W obszarze funkcji skarbowych Banku w odniesieniu do papierów wartościowych istnieje model: • którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych, ponieważ sprzedaż może być realizowana wg aktualnych potrzeb biznesowych, instrumenty mogą również pozostawać w portfelu do terminu zapadalności, oraz • aktywów przeznaczonych do obrotu Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu) Kategoria ta obejmuje instrumenty pochodne będące zobowiązaniami, które nie są ujmowane jako instrumenty zabezpieczające oraz zobowiązania z tytułu tzw. „krótkiej sprzedaży”. Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu (Zobowiązania wobec banków i zobowiązania wobec klientów) Do kategorii tej zaklasyfikowane są przede wszystkim depozyty klientowskie, a także zobowiązania do odkupu określonych papierów wartościowych w ramach transakcji repo, wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Ujmowanie i wyłączenie z bilansu oraz nieistotne modyfikacje Transakcje zakupu i sprzedaży aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (z wyłączeniem instrumentów pochodnych) oraz transakcje zakupu i sprzedaży aktywów finansowych klasyfikowanych jako aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 16 całkowite dochody ujmuje się w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej i wyłącza z ksiąg na dzień rozliczenia transakcji, tj. dzień, w którym Bank odpowiednio otrzymuje lub przekazuje prawo własności do składnika aktywów. Prawa i obowiązki z tytułu zawartej transakcji w okresie pomiędzy datą zawarcia i datą rozliczenia transakcji wyceniane są do wartości godziwej. Pożyczki i inne należności wykazywane są w momencie uruchomienia środków na rzecz kredytobiorcy. Aktywa finansowe wyłącza się z jednostkowego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy prawa do uzyskania przepływów pieniężnych z ich tytułu wygasły lub zostały przeniesione i Bank dokonał przeniesienia zasadniczo całego ryzyka i wszystkich pożytków z tytułu ich własności. Zobowiązania finansowe są wyłączane z jednostkowego sprawozdania z sytuacji finansowej wtedy i tylko wtedy, gdy zobowiązanie wygasło, tj., kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł. Bank stosuje następujące kryteria, które traktowane są jako istotne modyfikacje i których wystąpienie skutkuje wyłączeniem składnika aktywów finansowych z bilansu i koniecznością jego ponownego ujęcia zgodnie z właściwą klasyfikacją: • wprowadzenie do umowy kredytu postanowień skutkujących brakiem zdania testu charakterystyk przepływów pieniężnych, • zmiana dłużnika, • przewalutowanie, • zmianę formy prawnej/rodzaju instrumentu finansowego, • podwyższenie zaangażowania o co najmniej 10% niespłaconego kapitał u, • wydłużenie kredytu harmonogramowego o min. 1 rok, a kredytu hipotecznego min. 4 lata, • odnowienie/wydłużenie kredytu nie harmonogramowego o min. 1 rok poprzedzone decyzją kredytową. Na moment wyłączenia składnika aktywów z bilansu, niezamortyzowana część prowizji ujmowana jest w całości w przychodzie odsetkowym. Nowo pobrana prowizja rozliczana jest w czasie metodą efektywnej stopy procentowej. Jeśli następuje zmiana przepływów pieniężnych, która nie skutkuje wyłączeniem składnika aktywów finansowych z bilansu dla aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie i posiadających harmonogram spłaty (nieistotna modyfikacja), wynikająca z aneksu do umowy, Bank dokonuje ponownego obliczenia wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych i ujmuje zysk lub stratę z tytułu modyfikacji w rachunku zysków i strat. Wartość bilansową brutto takiego składnika aktywów finansowych oblicza się jako wartość bieżącą renegocjowanych lub zmodyfikowanych przepływów pieniężnych wynikających z umowy, dyskontowanych według pierwotnej efektywnej stopy procentowej składnika aktywów finansowych (lub efektywnej stopy procentowej skorygowanej o ryzyko kredytowe w przypadku zakupionych lub utworzonych składników aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe). Wszelkie poniesione koszty i opłaty związane z modyfikacją korygują wartość bilansową zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych i są amortyzowane w okresie pozostającym do daty wymagalności zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych. Pochodne instrumenty finansowe wykazywane są w wartości godziwej począwszy od dnia zawarcia transakcji, natomiast wyłączane są z ksiąg w dacie rozliczenia. Wycena W momencie początkowego ujęcia składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w wartości godziwej, powiększonej w przypadku składnika aktywów lub zobowiązania finansowego nieklasyfikowanych jako wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat o istotne koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego. Po początkowym ujęciu Bank wycenia aktywa finansowe: • W wartości godziwej, nie dokonując pomniejszania o koszty transakcji, jakie mogą być poniesione przy sprzedaży lub innym sposobie wyzbycia się aktywów. Dotyczy to aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu, inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody i inwestycji kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat • Według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej – dotyczy to należności of banków i klientów. Wartość należności wycenianych według zamortyzowanego kosztu uwzględnia odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych. Zobowiązania finansowe: • Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, wycenia się w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, • Zobowiązania wobec banków i wobec klientów po początkowym ujęciu są wyceniane według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Zyski lub straty wynikające ze zmiany wartości godziwej składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego niestanowiących części powiązania zabezpieczającego, ujmuje się w następujący sposób: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 17 • W przypadku składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego kwalifikowanego jako wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, ujmuje się w rachunku zysków i strat; • Zyski lub straty wynikające z wyceny składnika aktywów finansowych zaliczonego do wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, ujmuje się w pozostałych całkowitych dochodach. Odpisy aktualizujące z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody , przychody odsetkowe oraz różnice kursowe dotyczące pieniężnych aktywów i zobowiązań, ujmuje się w rachunku zysków i strat. W momencie usunięcia składnika aktywów finansowych z bilansu, skumulowane zyski i straty uprzednio ujęte w kapitale własnym, ujmuje się w rachunku zysków i strat. Wartość godziwą instrumentów pochodnych ustala się w oparciu o notowania instrumentów na aktywnych rynkach, w oparciu o ceny niedawno zawartych transakcji oraz w oparciu o techniki wyceny, w tym modele bazujące na zdyskontowanych przepływach pieniężnych oraz modele wyceny opcji, w zależności od tego, który ze sposobów jest w danym przypadku właściwy. Instrumenty pochodne, które nie zostały desygnowane jako instrumenty zabezpieczające zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń, klasyfikowane są jako aktywa lub zobowiązania przeznaczone do obrotu i wyceniane w wartości godziwej. Wbudowane instrumenty pochodne w umowach zasadniczych stanowiących zobowiązania finansowe traktuje się jako oddzielne instrumenty pochodne, jeśli ryzyka z nimi związane oraz ich charakterystyka nie są ściśle powiązane z ryzykami i charakterystyką zasadniczego kontraktu oraz kontrakt zasadniczy nie jest wyceniany w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Utrata wartości aktywów finansowych Dla aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu Bank oraz zobowiązań warunkowych dokonuje odpisów na oczekiwane straty kredytowe, według opracowanych, wewnętrznych zasad i metodyk kalkulacji odpisów. Dokonywane są one w ujęciu zagregowanym dla każdego z 3 etapów • Etap 1: ekspozycje kredytowe, dla których ryzyko kredytowe nie zwiększyło się istotnie od momentu początkowego ujęcia • Etap 2: ekspozycje kredytowe, dla których nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego • Etap 3: ekspozycje kredytowe, dla których nastąpił obiektywny dowód utraty wartości Na każdy dzień bilansowy Bank ocenia, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych. Składnik aktywa finansowego lub grupa aktywów finansowych utraciły wartość wyłącznie, gdy istnieją obiektywne dowody utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów (zdarzenie powodujące stratę), a zdarzenie (lub zdarzenia) powodujące stratę ma wpływ na oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne wynikające ze składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe. Do obiektywnych dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów zalicza się uzyskane przez Bank informacje dotyczące zdarzeń, które wymienione są w dalszej części raportu w Nocie 3 Zarządzanie ryzykiem. Niezaklasyfikowanie ekspozycji kredytowej klienta jako ekspozycji o utraconej wartości kredytowej, pomimo wystąpienia określonych przesłanek wymaga uzasadnienia i udokumentowania, dlaczego nie zidentyfikowano utraty wartości. Klasyfikacja ekspozycji do Etapu 1 i 2 jest uzależniona od wystąpienia istotnego wzrostu ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia. Przypisanie ekspozycji do Etapu odbywa się, w zależności od sposobu zarządzania klientem (indywidualne vs. grupowe), przy uwzględnieniu szerokiego zakresu informacji pozyskiwanych w ramach standardowych procesów zarządzania ryzykiem (w tym procesu Wczesnego Ostrzegania), dotyczących zarówno bieżących, jak i przyszłych zdarzeń, w tym czynników makroekonomicznych oraz liczby dni zaległości. Metodologia i założenia wykorzystywane przy ustalaniu poziomu odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na należności są regularnie przeglądane i uaktualniane w razie potrzeby. Dodatkowo Bank dokonuje testowania wstecznego (w oparciu o dane historyczne) w celu porównania wartości rzeczywiście poniesionych strat z szacunkami w zakresie oczekiwanych strat kredytowych. Odpisy na oczekiwane straty kredytowe liczone są w oparciu o modele statystyczne dla grup aktywów łączonych w portfele o wspólnych cechach ryzyka kredytowego. W sprawozdaniu finansowym Bank koryguje wartość ekspozycji kredytowych o wartość odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Kredyty są uznane za nieściągalne (tj. takie, dla których Bank nie spodziewa się przyszłych przepływów pieniężnych oraz które na podstawie oddzielnych przepisów podatkowych spełniły warunki niezbędne do zaliczenia straty do kosztów uzyskania przychodu lub które zostały bezwarunkowo umorzone na mocy umowy z klientem) na podstawie decyzji Banku spisywane w ciężar odpisów z tytułu utraty wartości. W przypadku odzyskania uprzednio spisanej kwoty przychody z tego tytułu prezentowane są w pozycji „Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerwy na zobowiązania warunkowe”. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 18 Jeżeli wartość bieżąca szacowanych przepływów pieniężnych wzrośnie na skutek zdarzenia, które nastąpiło po wykazaniu utraty wartości, wówczas uprzednio dokonany odpis z tytułu utraty wartości jest odpowiednio odwracany przez rachunek zysków i strat. Odpisy z tytułu utraty wartości na należności od banków i klientów, odpisy z tytułu utraty wartości papierów wartościowych i innych aktywów korygują wartość odpowiednich pozycji aktywów. Rezerwy na zobowiązania warunkowe wykazywane są w zobowiązaniach w pozycji „Rezerwy”. Bank dokonuje podziału składników aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu ze względu na podejście do zarządzania ryzykiem kredytowym danego zaangażowania na portfel aktywów indywidualnie istotnych oraz portfel aktywów indywidualnie nieistotnych (portfel grupowy). Poziom odpisów z tytułu utraty wartości na należności uznane za indywidualnie istotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanek utraty wartości, obliczany jest jako różnica między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą przewidywanych do otrzymania przyszłych przepływów pieniężnych wynikających ze spodziewanych spłat przez kredytobiorcę z tytułu realizacji zabezpieczeń lub sprzedaży wierzytelności. Przyszłe przepływy dyskontowane są do wartości bieżącej efektywną stopą procentową instrumentu. Poziom odpisów z tytułu utraty wartości na należności uznane za indywidualnie nieistotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanek utraty wartości, obliczany jest na bazie oceny portfelowej opartej o historyczne doświadczenia dotyczące strat ponoszonych z tytułu aktywów o podobnych cechach ryzyka. Ekspozycje restrukturyzowane to ekspozycje, wobec których zostały zastosowane udogodnienia (ang. concession) ze względów ekonomicznych lub umownych (w zakresie warunków finansowych) wynikające z trudności finansowych kredytobiorcy, których w innym przypadku Bank by nie udzielił. Proces nadawania ekspozycjom statusu „forborne” jest ściśle związany z procesem zarządzania ryzykiem kredytowym, w tym również z procesem rozpoznawania utraty wartości dla ekspozycji. Restrukturyzacja klienta i jego ekspozycji nie zawsze oznacza utratę wartości (np. w przypadku uzyskania odpowiednich rekompensat). Za ekspozycje z utratą wartości uznaje się ekspozycje restrukturyzowane z restrukturyzacją wymuszoną. W przypadku przyznania przez Bank kredytobiorcy udogodnienia, jeśli nie zmienia ono w znaczący sposób istotnych warunków oraz oczekiwanych przepływów pieniężnych z aktywa finansowego, wówczas oczekiwane przyszłe przepływy z aktywa finansowego, którego dotyczy udogodnienie, Bank ujmuje w wycenie tego aktywa, stosując pierwotną efektywną stopą procentową dla danego instrumentu. Jeśli udzielone udogodnienie w znaczący sposób zmienia istotne warunki lub oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne, wówczas takie aktywo finansowe jest wyłączane z bilansu, a nowe aktywo finansowe jest ujmowane w bilansie w wartości godziwej na dzień początkowego ujęcia. W przypadku należności wynikających z działalności innej niż podstawowa, Bank przyjął podejście polegające na tworzeniu odpisów na oczekiwane straty kredytowe w pełnej wysokości po przekroczeniu określonego progu przeterminowania płatności. W celu wyliczenia kosztu oczekiwanych strat kredytowych dla aktywów wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, Bank wykorzystuje wewnętrzną metodykę, definiującą parametry prawdopodobieństwa wystąpienia niewykonania zobowiązania (parametr PD), wartość straty w momencie niewykonania zobowiązania (parametr LGD) oraz wartość ekspozycji kredytowej w momencie niewykonania zobowiązania (parametr EAD). Dla aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, wzrost lub spadek oczekiwanych strat kredytowych ujmowany jest w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerwy na zobowiązania warunkowe”. 2.2 Wartości szacunkowe i osądy Ustalenie bilansowych wartości niektórych aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów wymaga oszacowania na datę bilansową wpływu niepewnych przyszłych zdarzeń na te pozycje. Szacunki i założenia podlegają ciągłej ocenie, oparte są o doświadczenia historyczne oraz inne czynniki, w tym oczekiwania co do przyszłych zdarzeń, które w danej sytuacji wydają się uzasadnione. Poniżej zaprezentowano najistotniejsze z nich, zastosowane przy sporządzaniu sprawozdania finansowego. Wartość godziwa instrumentów pochodnych Wartość godziwą instrumentów finansowych nienotowanych na aktywnych rynkach ustala się, stosując techniki wyceny. Jeżeli do ustalenia wartości godziwej stosuje się techniki wyceny, metody te są okresowo oceniane i weryfikowane. Wszystkie modele są testowane i zatwierdzane przed użyciem. W miarę możliwości w modelach wykorzystywane są wyłącznie dane możliwe do zaobserwowania, chociaż w pewnych obszarach kierownictwo jednostki musi korzystać z oszacowań. Zmiany założeń dotyczących szacowanych czynników mogą mieć wpływ na wykazywane wartości godziwe instrumentów finansowych. Bank stosuje następujące metody wyceny w stosunku do poszczególnych typów instrumentów pochodnych: • do wyceny terminowych transakcji walutowych stosuje się model zdyskontowanych przepływów pieniężnych, Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 19 • do wyceny transakcji opcyjnych wykorzystywane są rynkowe modele wyceny opcji, • do wyceny transakcji na stopy procentowe stosuje się model zdyskontowanych przepływów pieniężnych, • do wyceny transakcji futures stosuje się bieżące notowania rynkowe. Bank do wyceny ryzyka kredytowego wykorzystuje kwotowania instrumentu wymiany ryzyka upadłości dłużnika (Credit Default Swap). Bank różnicuje wycenę ryzyka kontrahenta ze względu na dostępność kwotowań kredytowych instrumentów pochodnych (CDS): • ryzyko kredytowe kontrahentów, dla których istnieje aktywny rynek CDS: uznaje się, że kwotowania CDS odzwierciedlają rynkową wycenę ryzyka kredytowego, • ryzyko kredytowe kontrahentów, dla których nie istnieje aktywny rynek CDS: na podstawie ratingu kredytowego (zewnętrznego lub wewnętrznego, jeżeli zewnętrzny nie jest dostępny) oraz sektora gospodarki, w którym klient działa, kontrahentowi przypisywana jest wartość indeksu CDS, która odzwierciedla rynkową wycenę ryzyka. W przypadku wyceny własnego ryzyka kredytowego, Bank stosuje metodę zdefiniowaną dla klientów, dla których nie ma aktywnego rynku CDS. Głównymi czynnikami wpływającymi na zmiany szacunków w zakresie ryzyka kontrahenta są: (i) zmiany wartości godziwej instrumentów pochodnych skorelowane między innymi z poziomem kursów walut oraz stóp procentowych, (ii) zmiany w zakresie kwotowań kredytowych instrumentów pochodnych (CDS) (iii) zmiany w zakresie ryzyka kredytowego kontrahentów (zmiana ratingów). Odpisy na oczekiwane straty kredytowe Metodologia szacowania odpisu na oczekiwane straty kredytowe opisana została powyżej w sekcji Utrata wartości aktywów finansowych. Utrata wartości firmy Bank corocznie przeprowadza obligatoryjne testy na utratę wartości firmy zgodnie z modelem opracowanym na podstawie wytycznych zawartych w MSR 36. Podstawą wyceny wartości odzyskiwalnej ośrodków wypracowujących środki pieniężne, do których przyporządkowano wartość firmy, jest ich wartość użytkowa, którą kierownictwo Banku szacuje w oparciu o plan finansowy, odzwierciedlający przyjęte założenia odnośnie przyszłych warunków gospodarczych oraz oczekiwanych wyników działalności Banku, stopę dyskontową wykorzystaną w prognozach przepływów pieniężnych oraz stopę wzrostu zastosowaną do ekstrapolacji prognoz przepływów pieniężnych wykraczających poza okres objęty planem finansowym. Rezerwy Metodologia szacowania i ujmowania rezerw opisana została w Nocie 31 oraz Nocie 40. Świadczenia pracownicze Rezerwy na przyszłe wypłaty z tytułu świadczeń pracowniczych, takie jak odprawy emerytalne i rentowe, podlegają okresowemu oszacowaniu aktuarialnemu przez niezależnego aktuariusza. Wysokość rezerw odpowiada wartości obecnej przyszłych długoterminowych zobowiązań Banku wobec pracowników według stanu zatrudnienia i płac na dzień sprawozdawczy i bazuje na szeregu założeń w obszarze statystyki kadrowej, w tym prawdopodobieństwa dotrwania danej osoby do wieku emerytalnego jako pracownika Banku, obejmującego rotację pracowników, ryzyko śmierci oraz ryzyko całkowitej niezdolności do pracy. Reforma WIRON W związku z rozpoczętą reformą wskaźników referencyjnych w Polsce, zakładającą m.in. zastąpienie obecnych wskaźników WIBOR i WIBID nowym wskaźnikiem referencyjnego stopy procentowej, Komisja Nadzoru Finansowego powołała w drugiej połowie roku 2022 Narodową Grupę Roboczą ds. reformy wskaźników referencyjnych („NGR”). We wrześniu 2022 r. Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej wybrał WIRON jako wskaźnik, który ma za zadanie zastąpić WIBOR i WIBID. W ramach prowadzonych prac Komitet Sterujący NGR przyjął Mapę Drogową, określającą harmonogram działań mających na celu zastąpienie wskaźników referencyjnych WIBOR i WIBID przez indeks WIRON. Zgodnie z treścią Mapy Drogowej, zakłada się, że przy efektywnej współpracy wszystkich zaangażowanych stron, reforma wskaźników zostanie zrealizowana w całości do końca 2024 r. Założenia Mapy Drogowej opracowanej w ramach prac NGR wskazują na gotowość do zaprzestania opracowywania i publikowania wskaźników referencyjnych WIBOR i WIBID od początku 2025 roku. Zgodnie z Mapą Drogową, w roku 2023 ma nastąpić weryfikacja przesłanek do wystąpienia zdarzenia regulacyjnego zgodnie z artykułem 23, ust.1 Rozporządzenia BMR. Zdarzenie regulacyjne stanowić będzie podstawę do wyznaczenia w rozporządzeniu Ministra Finansów zamiennika WIBOR. Zamiennik będzie miał zastosowanie do umów i instrumentów finansowych spełniających przesłanki wskazane w rozporządzeniu Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 20 BMR. Rozporządzenie MF zdefiniuje również spread korygujący oraz datę, od której zamiennik będzie stosowany. Grupa posiada ekspozycję na stawki, które mają być zastąpione przez WIRON w szczególności z tytułu produktów kredytowych, depozytowych, rachunków bieżących oraz instrumentów finansowych w segmencie klienta detalicznego i korporacyjnego. Obecnie Bank jest trakcie wypracowywania metodologii w zakresie kalkulacji wpływu zastąpienia wskaźnika referencyjnego WIBOR przez WIRON z perspektywy produktowej, wyceny kilentowskiej oraz procesu wewnętrznych stawek transferowych , która pozwoli na poszczególnych etapach wdrożenia wskaźnika WIRON ( zgodnie z tzw.” Mapą Drogową”) oszacować wpływ wdrożenia wskaźnika WIRON na wyżej wymienione aspekty . W 2022 r. w Banku rozpoczęły się prace przygotowawcze do tranzycji na nową stawkę WIRON. W tym celu został otwarty w projekt kluczowy, w ramach którego prowadzone są intensywne prace m.in. w zakresie wprowadzenia do oferty Banku w 2023 r. produktów opartych na stawce WIRON, zgodnie z Mapą Drogową Narodowej Grupy Roboczej. W skład komitetu sterującego projektu wchodzą wszyscy członkowie zarządu banku, wyznaczono grupę projektową, w skład której wchodzą przedstawiciele wszystkich obszarów banku. Znaczące obszary prac dotyczą zmian w systemach informatycznych, procesach operacyjnych, dokumentacji klientowskiej oraz zarządzaniu ryzykiem. Bank aktywnie uczestniczy w pracach strumieni Narodowej Grupy Roboczej. W szczególności została przeprowadzona rewizja wszystkich umów klientowskich z perspektywy klauzul awaryjnych w celu określenia działań, które Bank podjąłby na wypadek istotnych zmian lub zaprzestania opracowywania danego wskaźnika referencyjnego. Jako wynik rewizji umów klientowski i regulaminów , odpowiednie zmiany zostały zawarte w umowach oraz regulaminach produktowych wraz z właściwym procesem informacyjnym do klientów Banku. W Banku istnieją również odpowiednie regulacje prawne określające plan działania na wypadek istotnych zmian wskaźnika referencyjnego, zaprzestania jego opracowania lub wystąpienia zdarzenia regulacyjnego dotyczącego wskaźnika referencyjnego. 3. Zarządzanie ryzykiem STRUKTURA ORGANIZACYJNA I PROCESY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM Bank dokonuje analizy, oceny, aprobaty oraz zarządza wszystkimi rodzajami ryzyka związanymi z jego działalnością, wynikającymi z przyjętej strategii biznesowej. Proces zarządzania ryzykiem jest realizowany we wszystkich jednostkach i wszystkich poziomach organizacji i pokrywa między innymi: ryzyko kredytowe (włączając ryzyko kontrahenta, ryzyko rezydualne ograniczane przyjmowanymi zabezpieczeniami, i ryzyko koncentracji), ryzyko płynności, ryzyko rynkowe oraz ryzyko operacyjne. Głównym założeniem strategii zarządzania ryzykiem w Banku jest podejmowanie wyważonego ryzyka przy zachowaniu zasad wspólnej odpowiedzialności. Koncepcja zarządzania ryzykiem w oparciu o wspólną odpowiedzialność zorganizowana jest na trzech niezależnych poziomach („trzech liniach obrony”): • Poziom 1 tj. jednostki organizacyjne odpowiedzialne za prowadzenie działalności, z której wynika podejmowanie ryzyka oraz odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem w działalności operacyjnej Banku, jak również za identyfikowanie i raportowanie ryzyka do jednostek 2-giej linii, • Poziom 2 tj. zarządzanie ryzykiem w Jednostkach organizacyjnych, niezależnie od zarządzania ryzykiem na pierwszej linii oraz działalność komórki do spraw zgodności – jednostki lub osoby odpowiedzialne za ustanawianie standardów zarządzania ryzykiem w zakresie identyfikowania, pomiaru lub oceny, ograniczania, kontroli, monitorowania i raportowania oraz nadzór nad mechanizmami kontrolnymi stosowanymi przez inne jednostki organizacyjne Banku w celu ograniczenia ryzyka – jednostki organizacyjne Sektora Zarządzania Ryzykiem, Departament Zgodności, Sektor Zarządzania Finansami, Pion Prawny, Pion Zarządzania Kadrami, • Poziom 3 tj. jednostki Audytu zapewniające niezależną ocenę procesów zarządzania ryzykiem oraz systemu kontroli wewnętrznej. W zakresie zarządzania ryzykiem Rada Nadzorcza Banku jest upoważniona do podejmowania uchwał w sprawie: • Zatwierdzania strategii działalności Banku oraz zasad ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem, uwzględniających strategię zarządzania ryzykiem operacyjnym Banku, • Zatwierdzania ogólnego, dopuszczalnego poziomu ryzyka w Banku („Ogólnego Apetytu na ryzyko”) w ramach procesu szacowania i alokacji kapitału wewnętrznego w danym roku (ICAAP), • Zatwierdzania podstawowej struktury organizacyjnej Banku ustalanej przez Zarząd, dostosowanej do zakresu i profilu podejmowanego ryzyka. Ponadto, Rada Nadzorcza sprawuje nadzór nad zgodnością polityki Banku w zakresie podejmowania ryzyka ze strategią i planem finansowym Banku oraz realizuje obowiązki Rady wynikające z w/w strategii/regulacji lub innych zatwierdzonych przez Radę Nadzorczą dokumentów. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 21 Zarząd Banku zatwierdza w drodze uchwał: • Strukturę organizacyjną Banku z określonymi zakresami odpowiedzialności, dostosowaną do zakresu i profilu podejmowanego ryzyka oraz zapewnia oddzielenie funkcji pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka od jednostek prowadzących działania wymagające podejmowania ryzyka; • Profil Ryzyka Banku poprzez określenie istotnych rodzajów ryzyka, jednocześnie zapewniając wdrożenie procesów zarządzania nimi i/lub alokację kapitału wewnętrznego; • Strategię działalności Banku, Zasady ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem; • Ogólny akceptowalny poziom ryzyka w Banku („Ogólny Apetyt na ryzyko”) w ramach dokumentu podsumowującego proces szacowania i alokacji kapitału wewnętrznego na dany rok. Zasady ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem w połączeniu z Apetytem na Ryzyko stanowią strategię zarządzania ryzykiem, w tym ryzykiem operacyjnym. Zarząd Banku powołuje niezależnego Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Zarządzania Ryzykiem (ang. Chief Risk Officer), podlegającego bezpośrednio Prezesowi Zarządu i odpowiedzialnego za zarządzanie i kontrolę ryzyka kredytowego, rynkowego, operacyjnego, a w szczególności za: • wdrożenie systemu zarządzania ryzykiem w Banku, metod identyfikacji, pomiaru i systemu kontroli oraz sprawozdawczości ryzyka; • kształtowanie polityki zarządzania ryzykiem i opracowanie systemów oceny i kontroli ryzyka; • podejmowanie decyzji kredytowych zgodnie z zasadami wynikającymi z procedur kredytowych oraz dokumentów wyznaczających politykę kredytową Banku; • zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa portfela kredytowego; • zarządzanie portfelem kredytów trudnych (włączając windykację i restrukturyzację wierzytelności). Ponadto odpowiada za: • opracowanie, wprowadzenie oraz aktualizację pisemnych polityk, strategii i procedur w zakresie systemu zarządzania ryzykiem, systemu kontroli wewnętrznej oraz szacowania kapitału wewnętrznego, • dokonywania przeglądów procesu szacowania i utrzymywania kapitału wewnętrznego oraz polityki zmiennych składników wynagrodzeń. Procesy zarządzania ryzykiem są wdrażane w Banku na podstawie pisemnych polityk i zasad dotyczących identyfikacji, pomiaru, ograniczania, kontroli, monitorowania i raportowania ryzyka, na które Bank jest narażony, zatwierdzonych przez Zarząd, osoby upoważnione zgodnie z zasadami wydawania aktów normatywnych w Banku lub odpowiednio powołane Komitety. W ramach systemu zarządzania ryzykiem w Banku działają następujące Komitety: • Komitet ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami Banku (ang. ALCO ), • Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem (ang. RCMC ), nadzorujący Komisję ds. Modeli oraz Komisję ds. Ryzyka Sektora Bankowości Detalicznej, • Komitet ds. Nowych Produktów, • Komitet ds. Ryzyka Operacyjnego, Systemu Kontroli i Zgodności. Wiceprezes Zarządu Banku, pełniący jednocześnie funkcję Członka Zarządu Nadzorującego Sektora Zarządzania Ryzykiem przedstawia Zarządowi Banku do zatwierdzenia strukturę organizacyjną Sektora, która uwzględnia specyfikę zarządzania ryzykiem kredytowym, rynkowym, płynności i operacyjnym w poszczególnych segmentach klientów. Dla tego celu w ramach Sektora Zarządzania Ryzykiem zostały wyodrębnione jednostki organizacyjne odpowiedzialne za: • zarządzanie ryzykiem kredytowym klientów korporacyjnych tj. Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw, • zarządzanie ryzykiem kredytowym Bankowości Detalicznej, • zarządzanie należnościami z utratą wartości, • zarządzanie ryzykiem rynkowym, z uwzględnieniem ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej, • zarządzanie ryzykiem płynności, • zarządzanie ryzykiem operacyjnym, • zarządzanie procesem kapitałowym i ryzykiem modeli, • walidację modeli, • wsparcie zarządzania ryzykiem w wyżej wymienionych obszarach, w tym w ramach funkcji kontrolnych, • proces całościowej i ciągłej oceny ryzyka kredytowego (Fundamentalna Ocena Ryzyka Kredytowego). Menedżerowie z Sektora Zarządzania Ryzykiem i jednostek biznesowych są odpowiedzialni za ustalanie i wdrażanie polityki i praktyki zarządzania ryzykiem w odpowiednich jednostkach biznesowych, nadzór nad ryzykiem w tych jednostkach oraz reagowanie na potrzeby i problemy w nich występujące. Zarządzanie ryzykiem w Banku wspierane jest przez szereg systemów informatycznych w zakresie: • oceny ryzyka kredytowego klienta i ekspozycji, • pomiaru, raportowania i monitoringu ryzyka kredytowego, rynkowego i operacyjnego, • wyceny, monitorowania i raportowania zabezpieczeń, • kalkulacji i raportowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 22 Istotne rodzaje ryzyka Bank zarządza wszystkimi istotnymi rodzajami ryzyka, wynikającymi z realizacji przyjętej strategii biznesowej. W ramach procesu identyfikacji istotnych rodzajów ryzyka w 2022 roku Zarząd Banku uznał za istotne następujące rodzaje ryzyka: • Ryzyko kredytowe, • Ryzyko kredytowe kontrahenta, • Ryzyko rynkowe w księdze handlowej, • Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej, • Ryzyko płynności, • Ryzyko operacyjne, • Ryzyko braku zgodności, • Ryzyko technologiczne i bezpieczeństwa informacji (włącznie z ryzykiem ciągłości działania i cyberbezpieczeństwa), • Ryzyko outsourcingu/ zarządzania dostawcami, • Ryzyko oszustwa, • Ryzyko kadrowe (kapitału ludzkiego). Bank monitoruje wszystkie powyższe rodzaje ryzyka. Z uwagi na charakterystykę portfela, w niniejszym rozdziale zostaną przedstawione zasady związane z procesem monitorowania ryzyka kredytowego (w tym ryzyka kontrahenta i koncentracji), operacyjnego, płynności, rynkowego w księdze handlowej i stopy procentowej księgi bankowej. Ryzyko kredytowe, obejmujące również ryzyko kredytowe kontrahenta, wynika z zaangażowania kredytowego lub związanego z zawieraniem i rozliczaniem niżej wymienionych transakcji, i jest to ewentualność wystąpienia strat finansowych w wyniku niedopełnienia zobowiązań finansowych lub umownych przez kredytobiorcę lub kontrahenta. Ryzyko kredytowe jest elementem wielu aspektów działalności Banku zwanych dalej produktami, takich jak: • kredyty i pożyczki; • gwarancje i akredytywy; • transakcje walutowe oraz na instrumentach pochodnych; • transakcje na papierach wartościowych; • finansowanie i obsługa rozliczeń, w tym handlowych (krajowych i zagranicznych); • transakcje, w których Bank występuje w charakterze pośrednika wobec klientów lub innych osób trzecich. Zasady opisane w sekcji „Ryzyko kredytowe” niniejszego dokumentu dotyczą różnych rodzajów ekspozycji, które zostały zdefiniowane w odpowiednich Politykach Kredytowych Banku. Dodatkowo w ramach systemu zarządzania ryzykiem Bank stosuje zasady ograniczania ryzyka kredytowego (w tym poprzez przyjmowanie zabezpieczeń) ograniczając ryzyko rezydualne oraz zarządza ryzykiem koncentracji, przy uwzględnieniu istotnych czynników ryzyka koncentracji. Ryzyko płynności to ryzyko, że Bank może być niezdolny do wypełnienia w określonym terminie swoich zobowiązań finansowych wobec klienta, kredytodawcy lub inwestora. Pomiar ryzyka płynności prowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności z ustawą Prawo bankowe, opiera się o standardy wyznaczone przez regulatora (regulacyjne miary płynności) oraz o wewnętrzne miary ułatwiające zarządzanie tym ryzykiem. Ryzyko rynkowe to ryzyko utraty zysków wskutek zmian stóp procentowych, kursów wymiany walut i cen towarów oraz ich wahań. Ryzyko rynkowe jest związane z portfelem bankowym oraz handlowym. Pomiar ryzyka rynkowego jest prowadzony zgodnie z ustalonymi standardami w celu zapewnienia spójności pomiarów we wszystkich jednostkach oraz możliwości agregacji ryzyka. Ryzyko operacyjne należy rozumieć jako możliwość poniesienia strat w wyniku niewłaściwych lub zawodnych procesów wewnętrznych, czynników ludzkich, systemów technicznych lub zdarzeń zewnętrznych. RYZYKO KREDYTOWE Głównym celem zarządzania ryzykiem kredytowym w Banku jest wspieranie długoterminowego planu stabilnego rozwoju portfela kredytowego przy zachowaniu jego odpowiedniej jakości. Zarządzanie ryzykiem kredytowym realizowane jest w oparciu o polityki i procedury, które w spójny i jasny sposób definiują i komunikują standardy dotyczące identyfikacji, pomiaru, akceptacji, kontroli oraz monitorowania i raportowania ryzyka. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 23 W bieżącym okresie sprawozdawczym Bank kontynuował czynności w ramach zarządzania ryzykiem kredytowym związane z rozwojem otoczenia zewnętrznego w tym w szczególności skutków wojny między Rosją i Ukrainą, wzrostu cen energii i surowców czy problemami z łańcuchem dostaw. Zarówno w Bankowości Korporacyjnej jak i Detalicznej w bieżącym okresie, Bank nie zaobserwował istotnego wpływu powyższych czynników na jakość portfela kredytowego. W przypadku działalności kredytowej, Bank nie prowadzi aktywności w Ukrainie, Rosji ani na Białorusi, a ekspozycja kredytowa Banku wobec firm istotnie zaangażowanych w tych krajach stanowi mniej niż 0,5% ekspozycji Banku związanej z ryzykiem kredytowym. W 2022 roku w segmencie bankowości instytucjonalnej koszt ryzyka wzrósł z uwagi na gorsze przewidywania co do sytuacji makroekonomicznej. W segmencie bankowości detalicznej utrzymał się na poziomie niższym niż w poprzednim roku, pomimo obserwowanego w drugiej połowie roku szybszego powrotu portfela do jakości sprzed pandemii COVID-19 za sprawą czynników makroekonomicznych – inflacji oraz wyższych stóp procentowych. Zasady polityki zarządzania ryzykiem kredytowym Za ustalanie zasad Polityki Kredytowej Bankowości Korporacyjnej i Polityki Kredytowej Bankowości Przedsiębiorstw, oraz polityk kredytowych Bankowości Detalicznej, a także pozostałych polityk, programów i procedur, monitorowanie wyników zarządzania ryzykiem kredytowym, bieżącą ocenę ryzyka kredytowego portfela oraz zatwierdzanie indywidualnie znaczących limitów ryzyka kredytowego odpowiedzialne są jednostki zarządzania ryzykiem. Zasady akceptacji ryzyka są dostosowywane do strategii Banku, ogólnego akceptowanego poziomu ryzyka, wyników portfela kredytowego oraz wyników kontroli wewnętrznej. W przypadku klientów Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw oraz działalności w zakresie bankowości inwestycyjnej w skali całej organizacji, proces kredytowy opiera się na szeregu fundamentalnych zasad, takich jak: • wspólna odpowiedzialność obszaru biznesu i niezależnych jednostek zarządzania ryzykiem za jakość portfela i procesu kredytowego oraz ponoszone straty kredytowe; • postępowanie zgodnie z wytycznymi dotyczącymi portfela w celu zapewnienia jego dywersyfikacji i zachowania równowagi pomiędzy ryzykiem i kapitałem; • wprowadzenie systemu kompetencji kredytowych, który zakłada, iż kompetencje kredytowe mogą być przyznane upoważnionym, przeszkolonym i doświadczonym pracownikom jednostek zarządzania ryzykiem i operacji na podstawie ich dotychczasowego doświadczenia zawodowego oraz umiejętności i zdolności oceny ryzyka; • wymóg podejmowania decyzji kredytowej przez co najmniej dwóch upoważnionych pracowników Banku posiadających stosowne limity kompetencyjne dla wszystkich istotnych ekspozycji; • uzależnienie wymaganego szczebla akceptacji od ponoszonego ryzyka – ekspozycje związane z większym ryzykiem (uwzględniające wielkość i poziom ryzyka) wymagają zatwierdzenia na wyższym szczeblu decyzyjnym; • stosowanie zróżnicowanych i adekwatnych standardów oceny ryzyka do każdego kredytobiorcy i zaangażowania, w tym w ramach działań naprawczych; • określenie ratingu ryzyka dla każdego dłużnika i ekspozycji w spójnym procesie ratingowym w oparciu m.in. o wyniki modeli ratingowych lub scoringowych; • okresowe monitorowanie wyników z działalności klientów oraz identyfikowanie negatywnych zmian w ich sytuacji, które wymagają podjęcia natychmiastowych działań klasyfikujących należność lub działań naprawczych; • dobór akceptowalnych zabezpieczeń, ich wycenę, prawne ustanowienie oraz monitoring; • wymóg zatwierdzania odstępstw od zasad Polityki Kredytowej na wyższych szczeblach organizacyjnych, w celu zapewnienia kontroli realizacji jej zasad przez kierownictwo wyższego szczebla, z zachowaniem zgodności z wewnętrznymi aktami normatywnymi obowiązującymi w Banku, przepisami prawa powszechnie obowiązującymi oraz regulacjami wydawanymi przez właściwych regulatorów. W Sektorze Bankowości Detalicznej (SBD) Bank posiada zatwierdzoną przez Zarząd politykę kredytową oraz szczegółowe zasady jej stosowania dla poszczególnych produktów kredytowych oferowanych przez SBD. Ryzyko kredytowe w tym obszarze zarządzane jest przy pomocy: • szczegółowych polityk kredytowych określających zasady badania zdolności kredytowej i wiarygodności kredytowej; • systemu przyznawania kompetencji kredytowych oraz niezależnego nadzorowania jakości pracy analityków kredytowych; • systemu monitorowania jakości narzędzi informatycznych wspomagających analizę zdolności i wiarygodności kredytowej; • systemu pomiaru i kontroli ryzyka w portfelach kredytowych, na które składają się m.in.: szczegółowy system informacji zarządczej o jakości portfela kredytowego oraz czynności windykacyjnych, identyfikacja ekspozycji z utratą wartości, monitorowanie przeterminowań, monitorowanie benchmarków itp., zatwierdzonych przez Zarząd limitów wewnętrznych określających parametry portfela kredytowego; • polityki windykacyjnej oraz polityki zapobiegania nadużyciami; Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 24 • sprawozdań, informacji na temat jakości portfela kredytowego na Komisji ds. Ryzyka Sektora Bankowości Detalicznej, Komitecie ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem oraz Komitecie ds. Ryzyka i Kapitału przy Radzie Nadzorczej; • zasad przeprowadzania testów warunków skrajnych; • monitoringu działania modeli scoringowych oraz pomiaru i identyfikacji ekspozycji z utratą wartości; • monitoringu zachowań klientów Banku w Biurze Informacji Kredytowej (BIK); • polityki wyceny zabezpieczeń kredytów zabezpieczonych hipotecznie oferowanych przez SBD. Każdy portfel jest poddawany minimum raz w roku testom warunków skrajnych. Ocena i pomiar ryzyka kredytowego Bank stosuje spójną metodykę ratingową w stosunku do całego portfela kredytów w Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw, co ułatwia porównanie zaangażowania kredytowego w ramach wszystkich sektorów działalności, regionów geograficznych i produktów. Rating ryzyka dłużnika i rating limitu dłużnika są elementami oceny ryzyka kredytowego związanego z udzielonymi produktami. Rating ryzyka dłużnika odzwierciedla szacunkowe prawdopodobieństwo niewywiązania się przez dłużnika ze zobowiązania w ciągu 1 roku i jest obliczany zazwyczaj przy wykorzystaniu modeli statystycznych, ocen zewnętrznych agencji ratingowych lub modeli scoringowych. Rating limitu dłużnika jako miara oceny ryzyka w horyzoncie średnio i długoterminowym, uwzględnia również dodatkowe parametry jakościowe, między innymi: cykliczność branży, jakość zarządu, strategię biznesową klienta, ryzyko oddziaływania na klienta niekorzystnych zmian regulacyjnych czy jawność i jakość procesów kontroli. Do każdego limitu kredytowego jest przypisany rating ryzyka limitu, który uwzględnia rating ryzyka dłużnika i parametry transakcji np. formę prawną ustanowionego zabezpieczenia, pomniejszające straty poniesione w wyniku niewykonania zobowiązania bądź rodzaj produktu. W ten sposób rating ryzyka limitu określa potencjalną oczekiwaną stratę z tytułu transakcji. Pomiar ryzyka kredytowego jest dokonywany na wielu poziomach, w tym: • na poziomie limitu, który może obejmować jeden lub więcej kontraktów, dyspozycji lub transakcji; • na poziomie dłużnika, w przypadku przyznania dłużnikowi kilku limitów, co pozwala ocenić łączne ryzyko braku spłaty zobowiązań przez dłużnika; • na poziomie grupy powiązanych dłużników; • na poziomie portfela, przy czym rating ryzyka portfela jest obliczany jako średnia indywidualnych ratingów ekspozycji ważonych wielkością ekspozycji. W zakresie ekspozycji kredytowych klientów Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw Bank wykorzystuje modele ratingowe o różnym stopniu skomplikowania m.in. w zależności od wielkości portfela i branży klienta. W zakresie detalicznych ekspozycji kredytowych Bank wykorzystuje modele oceny punktowej, opracowane na podstawie historii zachowania własnych klientów. Modele te analizują zachowanie klienta w Biurze Informacji Kredytowej, zachowanie klienta na podstawie własnych danych oraz cechy demograficzne klientów. Jakość działania modeli scoringowych podlega ocenie bieżącej oraz monitorowaniu rocznemu. W jej wyniku wprowadzane są zmiany w modelu lub polityce kredytowej. Pomiar ryzyka kredytowego portfela detalicznego opiera się o dedykowane modele scoringowe oraz techniki raportowania obejmujące analizę wskaźników dotyczących nowych klientów oraz istniejących portfeli bez utraty wartości i z utratą wartości. Skuteczność modeli scoringowych stosowanych w procesie oceny ryzyka jest regularnie monitorowana za pomocą raportów badających stabilność populacji, raportów KS (Kołmogorowa-Smirnowa) i sprawozdań dotyczących jakości portfela (wskaźniki przeterminowań i strat). Każdy model scoringowy podlega corocznej walidacji. Monitoring ryzyka kredytowego Za monitorowanie prawdopodobieństwa niewywiązania się z zobowiązań przez dłużnika odpowiedzialne są jednostki zarządzania ryzykiem, przy wsparciu jednostek biznesowych odpowiedzialnych za współpracę z klientem. Monitorowanie i zarządzanie ekspozycją na ryzyko kredytowe jest dokonywane na dwóch poziomach: (a) na poziomie klienta, (b) na poziomie portfela. Monitorowanie i zarządzanie ekspozycją na poziomie klienta odbywa się m.in. poprzez okresowe raporty kontrolne, proces wczesnego ostrzegania, okresowe analizy sytuacji klienta. Monitorowanie wyników portfela i identyfikowanie trendów w portfelu realizowane jest przy pomocy regularnej informacji zarządczej i raportów kontrolnych, które umożliwiają także aktywne reagowanie w przypadku niepokojących sygnałów lub trendów. Oprócz analizy raportów informacji zarządczej, menedżerowie ryzyka odbywają regularne spotkania dotyczące portfela z udziałem przedstawicieli jednostek biznesowych, w celu dokonania przeglądu Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 25 potencjalnych transakcji i przeanalizowania kwestii kredytowych. W Sektorze Bankowości Detalicznej monitoringowi podlegają modele ocen scoringowych, pomiaru utraty wartości, poziom przeterminowań, efektywność działań windykacyjnych, limity wewnętrzne, zachowania klientów w BIK, benchmarki itp. Ograniczanie ryzyka Ograniczanie ryzyka kredytowego w ramach określonego apetytu na ryzyko jest stałym i kluczowym elementem procesu zarządzania ryzykiem w Banku. Jest ono prowadzone poprzez: • selekcję klientów i zatwierdzanie kredytów: - wyznaczanie rynku docelowego oraz kryteriów doboru klientów; - wyznaczanie maksymalnych, dopuszczalnych limitów zaangażowania kredytowego poprzez limity dla określonych ratingów ryzyka lub poprzez kryteria akceptacji ryzyka; - ustanowienie i monitorowanie odpowiednich limitów, w celu ograniczania ryzyka koncentracji zaangażowań; - wyznaczanie i utrzymywanie wysokich standardów analizy informacji o kredytobiorcy (due diligence); - ustanawianie standardów w zakresie procesu kredytowego w celu zapewnienia spójnego podejścia do danych segmentów; - stosowanie określonych standardów dokumentacji kredytowej; • stosowanie zabezpieczeń w celu ograniczenia ryzyka i zarządzanie ryzykiem rezydualnym: - określanie akceptowalnych zabezpieczeń oraz ich klasyfikacja ze względu na możliwość odzysku w przypadku egzekucji; - ustanawianie zabezpieczeń w odpowiedniej formie prawnej (standardy dokumentacji); - określanie oczekiwanej struktury zabezpieczeń lub relacji wartości kredytu do wartości zabezpieczenia; - wycena rzeczowych zabezpieczeń przez dedykowane i wyspecjalizowane jednostki w Banku z wykorzystaniem wycen zewnętrznych tam, gdzie zachodzi taka potrzeba; • monitorowanie i system wczesnego ostrzegania: - okresowe monitorowanie ekspozycji kredytowych i stosowanie systemu wczesnego ostrzegania; - regularne przeglądy portfela zapewniające identyfikację niekorzystnych tendencji i koncentracji; - aktywne zarządzanie portfelem poprzez wdrażanie odpowiednich zmian w strategii kredytowej w oparciu o przeglądy portfela lub testy warunków skrajnych. Polityka stosowania zabezpieczeń Poza ogólnymi zasadami ograniczania ryzyka kredytowego, Bank posiada zdefiniowane zasady, specyficzne dla obszaru korporacyjnego i detalicznego, dotyczące przyjmowania, oceny, ustanawiania i monitorowania różnych rodzajów zabezpieczeń, w tym ustanawianie hipotek na nieruchomości, zastawu na środkach trwałych i obrotowych, przyjmowanie gwarancji, poręczeń i podobnych instrumentów wsparcia oraz cesji praw do należności, (zwanych dalej łącznie: zabezpieczeniami). Ryzyko jest ograniczane również poprzez wymóg ubezpieczenia zabezpieczeń przez cały czas trwania ekspozycji kredytowej. Zasady te służą minimalizowaniu ryzyka rezydualnego. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym ryzyko jest zasada zgodnie z którą w przypadku finansowania przedsiębiorstw i osób prowadzących działalność gospodarczą podstawowym źródłem spłaty wierzytelności Banku są przychody z bieżącej działalności klientów, będące kluczowym elementem oceny zdolności kredytowej potencjalnych kredytobiorców. W celu zdywersyfikowania ryzyka związanego z zabezpieczeniami, Bank przyjmuje różne rodzaje zabezpieczeń: • w obszarze Bankowości Detalicznej są to przede wszystkim nieruchomości mieszkalne, • w obszarze Bankowości Korporacyjnej i Bankowości Przedsiębiorstw przyjmowane są między innymi: - gwarancje i poręczenia, - zabezpieczenia gotówkowe, - papiery wartościowe, - należności, - zapasy, - nieruchomości, - maszyny i urządzenia, - pojazdy mechaniczne. Szczegółowe procedury określające rodzaje akceptowanych przez Bank zabezpieczeń i zasady ich ustanowienia i określania ich wartości oraz wydzielenie specjalistycznej jednostki ryzyka odpowiedzialnej za proces zarządzania zabezpieczeniami pozwoliło na wypracowanie odpowiednich standardów dla tego procesu, obejmujących m.in.: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 26 • kryteria akceptacji i wyceny zabezpieczeń, • standardy dokumentacji, • zasady oraz częstotliwość monitoringu i aktualizacji wartości zabezpieczeń (w tym inspekcji). Ponadto w regulacjach kredytowych Bankowości Przedsiębiorstw określone są takie parametry jak: • wymagana struktura zabezpieczeń dla poszczególnych rodzajów wierzytelności kredytowych, • relacje wartości kredytu do wartości zabezpieczenia dla poszczególnych typów zabezpieczeń, • pożądana struktura poszczególnych rodzajów zabezpieczeń w portfelu wierzytelności kredytowych. Bank okresowo kontroluje, czy bieżąca struktura portfela zabezpieczeń w Bankowości Przedsiębiorstw jest zgodna z założeniami oraz czy wartość zabezpieczeń jest odpowiednia. W ramach Bankowości Korporacyjnej oczekiwana wartość kredytu do wartości zabezpieczenia określana jest każdorazowo w decyzji kredytowej. Relacja ta jest również przedmiotem okresowej kontroli/monitorowania. Podstawowym zabezpieczeniem w przypadku Sektora Bankowości Detalicznej jest hipoteka ustanowiona na nieruchomości dla kredytów zabezpieczonych hipotecznie. Bank stosuje również ubezpieczenie pomostowe chroniące od ryzyka zaprzestania obsługi zadłużenia przez dłużnika w okresie od wypłaty kredytu do ustanowienia hipoteki na zabezpieczenie wierzytelności. Ocena wartości zabezpieczenia dokonywana jest każdorazowo na podstawie operatu szacunkowego nieruchomości, zleconego przez Bank. Operaty szacunkowe są weryfikowane przez niezależny, wewnętrzny zespół wycen, zgodnie z wytycznymi w zakresie wycen nieruchomości stanowiących zabezpieczenie kredytów na nieruchomości dla Klientów Indywidualnych Sektora Bankowości Detalicznej. Jakość pracy zespołu wycen podlega monitorowaniu. Ryzyko koncentracji w działalności kredytowej W celu zapobiegania niekorzystnym zdarzeniom wynikającym z nadmiernej koncentracji, Bank ogranicza ryzyko koncentracji ustanawiając limity wynikające z przepisów zewnętrznych oraz norm koncentracji przyjętych wewnętrznie, tak, aby zapewnić odpowiednie rozproszenie ryzyka w portfelu. Bank ustanawia Ogólne i Szczegółowe limity ograniczające ryzyko koncentracji kredytowej, adekwatnie do zaakceptowanego apetytu na ryzyko Banku i strategii biznesowej. W ramach zarządzania ryzykiem kredytowym Bank w szczególności uwzględnia ryzyko wynikające z: • ekspozycji wobec pojedynczych podmiotów (w tym uwzględniania wpływu zaangażowania wobec pojedynczej izby rozliczeniowej – KDPW_CCP na poziom ponoszonego ryzyka koncentracji, w szczególności w sytuacji potencjalnego braku możliwości wywiązania się izby rozliczeniowej ze zobowiązań) lub podmiotów powiązanych kapitałowo lub ekonomicznie (ryzyko koncentracji kontrahenta), • ekspozycji wobec podmiotów z tej samej branży, sektora gospodarczego, prowadzących podobny rodzaj działalności lub prowadzących obrót podobnymi towarami (ryzyko koncentracji branży), • ekspozycji wobec podmiotów z tego samego regionu geograficznego, jak również poszczególnych krajów (ryzyko koncentracji geograficznej), • ekspozycji wobec podmiotów należących do Banku • ekspozycji wobec kontrahentów w ramach transakcji pochodnych, • stosowanych technik ograniczania ryzyka kredytowego (ekspozycji zabezpieczonych tym samym rodzajem zabezpieczenia), w tym z tytułu dużych pośrednich ekspozycji kredytowych takich jak pojedynczy wystawca (ryzyko koncentracji zabezpieczenia), • specyfiki produktowej/portfeli Banku oraz długości trwania ekspozycji, • poszczególnych produktów, rynków lub walut. Wyznaczone ogólne limity koncentracji zatwierdzane są na poziomie Zarządu Banku i monitorowane zgodnie z zasadami odpowiedniej Polityki, głównie przez Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem. Menedżerowie poszczególnych jednostek zarządzania ryzykiem kredytowym i jednostek biznesowych określają (o ile jest to adekwatne) szczegółowe wewnętrzne limity koncentracji oraz częstotliwość ich kontroli i raportowania, a także zasady akceptacji przekroczeń tych limitów wraz z planem działania. Przekroczenia limitów są raportowane, w zależności od szczegółowych wymogów Polityki, do akceptacji odpowiednich osób, Komitetu ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem i Zarządu Banku wraz z planem działania. W obszarze koncentracji zabezpieczeń, są ustanowione i kontrolowane odpowiednie limity, w tym dla zaangażowań zabezpieczonych hipotecznie zgodnie z Rekomendacją S. Ryzyko koncentracji zaangażowania wobec dłużnika Bank dąży do ograniczenia koncentracji zaangażowania wobec pojedynczych klientów lub klientów Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 27 powiązanych . Według danych z dnia 31 grudnia 2022 roku zaangażowanie Banku w transakcje z grupami klientów dotyczące portfela bankowego, wobec których łączne zaangażowanie przekracza 10% funduszy własnych Banku (zdefiniowanych w dalszej części sprawozdania), wynosi 6 634 147 tys. zł, czyli 128,68 % tych funduszy (31 grudnia 2021 roku: 5 912 551 tys. zł, tj. 108,59 %). W 2022 roku jak i w 2021 roku Bank spełniał przepisy dotyczące limitów koncentracji zaangażowań. Koncentracja zaangażowań wobec poszczególnych największych niebankowych kredytobiorców Banku: 31.12.2022 31.12.2021 w tys. zł Zaangażowanie bilansowe Zaangażowanie z tytułu udzielonych zobowiązań finansowych i gwarancyjnych Łączne zaangażowanie Zaangażowani e bilansowe Zaangażowanie z tytułu udzielonych zobowiązań finansowych i gwarancyjnych Łączne zaangażowanie GRUPA 1 893 347 291 249 1 184 596 846 057 431 727 1 277 784 KLIENT 2 1 006 608 - 1 006 608 - - - GRUPA 3 930 666 - 930 666 361 678 - 361 678 GRUPA 4 788 636 - 788 636 482 551 - 482 551 GRUPA 5 695 044 45 161 740 205 605 713 67 742 673 455 GRUPA 6 8 836 729 745 738 581 40 850 494 582 535 432 GRUPA 7 512 765 175 513 688 278 613 079 172 817 785 896 GRUPA 8 148 963 433 050 582 013 377 853 303 947 681 800 GRUPA 9 314 702 172 487 487 189 37 117 64 479 101 596 KLIENT 10 318 197 140 625 458 822 219 620 542 890 762 510 Razem 10 5 617 764 1 987 830 7 605 594 3 584 518 2 078 184 5 662 702 Nie obejmuje zaangażowania z tytułu posiadanych akcji i innych papierów wartościowych. Wg stanu na dzień 31.12.2022 roku, dane na dzień 31.12.2021 roku stanowią dane porównawcze dla pozycji i nie obrazują koncentracji zaangażowań na dzień 31.12.2021 roku. ”Grupa” rozumiana jako grupa kapitałowa, w skład której wchodzą jednostki w stosunku do których Bank Handlowy w Warszawie S.A. posiada zaangażowania. Limity maksymalnego zaangażowania Banku określa Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 („Rozporządzenia nr 575/2013”). Przy zachowaniu warunków określonych przepisami Rozporządzenia nr 575/2013 dopuszcza się utrzymywanie przez Bank przekroczenia limitów koncentracji wierzytelności ponad limity określone w art. 71 ustawy – Prawo bankowe wyłącznie w zakresie wierzytelności wynikających z operacji zaliczanych do portfela handlowego. Fundusze własne dla celów wyznaczania limitów zaangażowania określonych w ustawie Prawo Bankowe ustalone zostały zgodnie z Rozporządzeniem nr 575/2013. Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank nie posiadał zaangażowania wobec klienta lub grupy powiązanych klientów przekraczającego ustawowe limity koncentracji zaangażowań. Ryzyko koncentracji zaangażowania wobec branży Ze względu na duże zróżnicowanie klientów reprezentujących poszczególne sektory gospodarki w poniższej tabeli przedstawiono zagregowane dane dotyczące zaangażowań Banku w branże gospodarki. Branża gospodarki według NACE 31.12.2022 31.12.2021 w tys. zł w % w tys. zł w % Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych 3 561 155 12,8% 6 165 687 21,8% Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi 3 463 795 12,5% 3 369 364 11,9% Działalność wspomagająca usługi finansowe oraz ubezpieczenia i fundusze emerytalne 2 143 172 7,7% 1 500 085 5,3% Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 1 745 586 6,3% 2 079 398 7,3% Produkcja artykułów spożywczych 1 533 203 5,5% 1 283 203 4,5% Produkcja urządzeń elektrycznych 1 375 954 4,9% 1 148 800 4,1% Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem 1 302 270 4,7% 1 057 451 3,7% Handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi 1 081 852 3,9% 1 055 636 3,7% Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń 955 612 3,4% 997 557 3,5% Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 28 Branża gospodarki według NACE 31.12.2022 31.12.2021 w tys. zł w % w tys. zł w % Telekomunikacja 806 246 2,9% 590 301 2,1% Pierwsze "10" branż gospodarki 17 968 845 64,6% 19 247 482 67,9% Pozostałe branże 9 832 140 35,4% 9 066 364 32,1% Razem 27 800 985 100,0% 28 313 846 100,00% Zaangażowanie bilansowe i pozabilansowe brutto wobec klientów instytucjonalnych (w tym banków) wg stanu na dzień 31.12.2022 roku w oparciu o NACE Revision 2 (statystyczną klasyfikację działalności gospodarczych w Unii Europejskiej), dane na dzień 31.12.2021 roku stanowią dane porównawcze i nie obrazują koncentracji zaangażowań na dzień 31.12.2021 roku. Należności brutto od klientów i banków w podziale na typ prowadzonej działalności: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Należności brutto od podmiotów gospodarczych i banków finansowa 4 954 065 4 416 816 produkcyjna 4 847 260 4 465 338 usługowa 3 657 212 3 281 543 pozostała 3 508 198 3 439 275 16 966 735 15 602 972 Należności brutto od klientów indywidualnych 6 553 305 7 439 918 Razem (patrz Nota 18, 22) 23 520 040 23 042 890 Odpisy na oczekiwane straty kredytowe Bank dokonuje odpisów na oczekiwane straty kredytowe, według opracowanych dla wszystkich aktywów finansowych, wewnętrznych zasad i metodyk kalkulacji odpisów. Dokonywane są one w ujęciu zagregowanym dla każdego z 3 etapów • Etap 1: ekspozycje kredytowe, dla których ryzyko kredytowe nie zwiększyło się istotnie od momentu początkowego ujęcia  strata szacowana w horyzoncie 12 miesięcy (jest to część strat kredytowych oczekiwanych dla całego okresu narażenia na ryzyko, wynikająca z niewykonania zobowiązania w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego), • Etap 2: ekspozycje kredytowe, dla których nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego  straty kredytowe szacuje się dla całego okresu trwania ekspozycji, • Etap 3: ekspozycje kredytowe, dla których nastąpił obiektywny dowód utraty wartości  straty kredytowe szacowane jak dla aktywów z utratą wartości. Przypisanie ekspozycji do Etapu odbywa się, w zależności od sposobu zarządzania klientem (indywidualne lub grupowe), przy uwzględnieniu: • szerokiego zakresu informacji pozyskiwanych w ramach standardowych procesów zarządzania ryzykiem (w tym procesu Wczesnego Ostrzegania), dotyczących zarówno bieżących, jak i przyszłych zdarzeń, w tym czynników makroekonomicznych oraz • liczby dni zaległości (przy czym kalkulacja liczby dni zaległości dla celów przypisania ekspozycji do Etapu odbywa się zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07 oraz Rozporządzeniem Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3 października 2019 r. w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego). Etap 1 Wszystkie ekspozycje niezakwalifikowane do Etapu 2 i Etapu 3 są klasyfikowane do Etapu 1. W obszarze Bankowości Instytucjonalnej Bank stosuje kryterium niskiego ryzyka kredytowego (ang. LCR; Low Credit Risk) dla ekspozycji kredytowych z nadanym wysokim ratingiem, przy czym istnieją nadrzędne kryteria klasyfikacji do Etapu 2 (np. 30 dni przeterminowania). Jeżeli niskie ryzyko straty wynika jedynie z wartości zabezpieczenia a sama ekspozycja kredytowa bez tego zabezpieczenia nie byłaby uznawana za charakteryzującą się niskim ryzykiem kredytowym, wtedy nie jest ona traktowana jako LCR. Etap 2 W przypadku ekspozycji kredytowych z obszaru bankowości detalicznej, dla klasyfikacji do Etapu 2, stosowane jest, oprócz kryterium 30 dni zaległości oraz kategorii foreborne, kryterium ilościowe – analiza zmiany poziomu PD od momentu powstania ekspozycji. Bank nie stosuje stałego progu, powyżej którego wzrost ryzyka automatycznie byłby uznawany za istotny. Wynika to z faktu, że ten sam wzrost parametru PD w wartościach bezwzględnych byłby bardziej znaczący dla ekspozycji o niższym początkowym ryzyku niż dla tych o wyższym. Wobec powyższego w banku stosowany jest dedykowany model, którego celem Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 29 jest wyznaczenie progu, powyżej którego wzrost ryzyka będzie uznawany za istotny. W celu określenia relatywnego wzrostu bank stosuje zmienną będącą ilorazem prawdopodobieństwa defaultu w aktualnej dacie raportowej oraz prawdopodobieństwa warunkowego wyliczonego na ten sam okres w momencie początkowego ujęcia. Próg określony jest jako punkt odcięcia, gdzie maksymalizowane jest prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia default w przypadku wzrostu wartości zmiennej objaśniającej. Kryterium przeterminowania powyżej 30 dni (uwzględniające istotność przeterminowanego zobowiązania kredytowego) oraz powyżej 90 dni (nieuwzględniające istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego) stanowią bezpośrednią przesłankę dla zidentyfikowania istotnego wzrostu ryzyka kredytowego. Dodatkowo uwzględniane są przesłanki jakościowe oparte o dokonane czynności miękkiej restrukturyzacji oraz fakt braku dostępności informacji o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania. Dla ekspozycji kredytowych w obszarze bankowości instytucjonalnej, przeterminowanie o ponad 30 dni jest brane pod uwagę podczas oceny potencjalnego wystąpienia istotnego wzrostu ryzyka kredytowego, natomiast jest to czynnik wspierający ocenę i mający charakter pośredni. W celu dokonania oceny czy nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego w ramach procesu klasyfikacji wewnętrznej oraz bieżącego procesu monitorowania, Bank analizuje zmiany ryzyka niewykonania zobowiązania dla danej ekspozycji kredytowej, dokonując porównania bieżącej oceny ryzyka niewykonania zobowiązania dla ekspozycji kredytowej z oceną ryzyka niewykonania zobowiązania dokonaną w momencie początkowego ujęcia. Ocena zmiany ryzyka niewykonania zobowiązania dla danej ekspozycji kredytowej dokonywana w ramach procesu klasyfikacji wewnętrznej oraz procesu monitorowania uwzględnia: • czynniki jakościowe (w tym sygnały Wczesnego Ostrzegania), • informacje ilościowe (obejmujące m.in. rating ryzyka dłużnika i jego zmianę w stosunku do momentu początkowego ujęcia, dane finansowe), • oczekiwany okres życia ekspozycji, • ewentualne przyznanie klientowi, ze względów ekonomicznych lub umownych, udogodnień (w zakresie warunków finansowych) wynikających z jego trudności finansowych, których w innym przypadku Banku by nie udzielił (gdy udogodnienia te nie implikują pogorszenia przyszłych strumieni płatności). Etap 3 Bank stosuje ogólną zasadę, że niewykonanie zobowiązania przez wierzyciela ma miejsce w przypadku wystąpienia jednego lub obu z poniższych zdarzeń: a) zwłoka w wykonaniu przez dłużnika wszelkich istotnych zobowiązań kredytowych wobec Banku wynosi 90 dni i więcej, b) istnieje małe prawdopodobieństwo wywiązania się w pełni przez dłużnika ze swoich zobowiązań kredytowych wobec Banku, bez konieczności podejmowania przez instytucję działań takich jak realizacja zabezpieczenia. Na każdy dzień bilansowy Bank ocenia czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych. Składnik aktywa finansowego lub grupa aktywów finansowych utraciły wartość wyłącznie, gdy istnieją obiektywne dowody utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów (zdarzenie powodujące stratę), a zdarzenie (lub zdarzenia) powodujące stratę ma wpływ na oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne wynikające ze składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe. Do obiektywnych dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów, w obszarze bankowości instytucjonalnej, zalicza się uzyskane przez Bank informacje dotyczące następujących zdarzeń: • Uzyskanie informacji o istotnych trudnościach finansowych klienta, • Obniżenie ratingu klienta przez uznaną i akceptowaną przez Bank zewnętrzną instytucję oceny wiarygodności kredytowej 1 , • Przyznanie kredytobiorcy przez Bank, ze względów ekonomicznych lub umownych wynikających z trudności finansowych kredytobiorcy, udogodnień w zakresie warunków finansowych, których w innym przypadku Bank by nie udzielił, wyrażenie przez Bank zgody na przeprowadzenie awaryjnej restrukturyzacji zobowiązań kredytowych, jeżeli może to skutkować zmniejszeniem zobowiązań finansowych poprzez umorzenie istotnej części kwoty głównej, odsetek lub, w stosownych przypadkach, opłat lub też odroczenie ich spłaty lub zapłaty (restrukturyzacja wymuszona/forborne) • Wysokie prawdopodobieństwo upadłości klienta, powzięcie informacji o: - ogłoszeniu upadłości; - wszczęciu postępowania upadłościowego lub złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości / wniosku o postępowanie upadłościowe; - postawienie dłużnika w stan upadłości lub likwidacji; 1 poniżej poziomu odpowiadającemu ratingowi wewnętrznemu 7- (czyli dla CCC- Standard & Poors i Caa3 Moody’s) Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 30 - oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na to, że majątek dłużnika nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego; - rozwiązaniu lub unieważnieniu spółki; - ustanowieniu kuratora; - ustanowieniu zarządu komisarycznego; - złożeniu wniosku o postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy Prawo restrukturyzacyjne; bądź przyznanie dłużnikowi podobnej ochrony, jeżeli umożliwiłoby mu to uniknięcie lub opóźnienie spłaty zobowiązań kredytowych • rozpoczęcie przez Bank czynności w celu uzyskania tytułu wykonawczego, • opóźnienie w spłacie płatności z tytułu umowy 90 dni i więcej (przy czym kalkulacja liczby dni zaległości odbywa się zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07 oraz Rozporządzeniem Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3 października 2019 r. w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego), • zarażenie klienta statusem niewykonania zobowiązania zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07, • status ekspozycji został zmieniony z pracującej/obsługiwanej („accrual” / „performing”) na niepracującą/nieobsługiwaną („non-accrual” / „non-performing”), • ekspozycja została zaklasyfikowana wg klasyfikacji wewnętrznej do kategorii Poniżej Standardu Niepracujące/Nieobsługiwane (ang. Substandard non-performing/non-accrual), Wątpliwe (ang. Doubtful) lub Stracone (ang. Lost), • Rating Ryzyka Dłużnika (ORR, ang. Oblior Risk Rating) jest groszy niż 7- nadawany dłużnikom niewywiązującym się z zobowiązań, • uzasadnione podejrzenie wyłudzenia ekspozycji kredytowej lub zidentyfikowanie przypadków zaistnienia uprawdopodobnionego czynu zabronionego dotyczącego ekspozycji kredytowej, udokumentowane złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa do właściwych organów państwowych, • wypowiedzenie umowy kredytu/pożyczki z powodu wysokiego ryzyka kredytowego, • powzięcie informacji o prowadzeniu egzekucji wobec dłużnika w kwocie, która w ocenie banku może skutkować utratą zdolności kredytowej, • niespłacenie przez dłużnika kwoty zrealizowanego poręczenia Skarbu Państwa, • śmierć dłużnika (w przypadku dłużników prowadzących firmę w formie jednoosobowej działalności gospodarczej) skutkująca brakiem możliwości kontynuowania działalności, • powzięcie informacji o niewykonaniu zobowiązania (ang. default) przez klienta w ramach umów zawartych z innymi podmiotami grupy Citi, • w przypadku gdy strata ekonomiczna (ang. Economic Loss, L) powstała w wyniku sprzedaży wierzytelności jest wyższa niż 5%, wszystkie pozostałe ekspozycje wobec danego dłużnika należy traktować jako cechujące się niewykonaniem zobowiązania oraz inne zdarzenia, które mogą mieć negatywny wpływ na możliwe do oceny przyszłe przepływy pieniężne z tytułu ekspozycji kredytowej. Do obiektywnych dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów w obszarze detalicznym zalicza się spełnienie nawet jednej z niżej wymienionych przesłanek przez jakąkolwiek z posiadanych przez klienta ekspozycji: • Wystąpienie opóźnień w spłacie rat kapitałowo-odsetkowych, minimalnej kwoty do zapłaty, prowizji lub przekroczenie dozwolonego limitu. Na potrzeby identyfikacji przypadku niewykonania zobowiązania przyjmuje się, że opóźnienie w spłacie jest równe lub przekracza 90 dni na moment wyliczania odpisu (przy czym kalkulacja liczby dni zaległości odbywa się zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07 oraz Rozporządzeniem Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3 października 2019 r. w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego); • Udzielenie modyfikacji warunków umowy (restrukturyzacje), w rezultacie których wartość bieżąca przepływów pieniężnych spada poniżej wartości księgowej sprzed modyfikacji; • Wypowiedzenie umowy z przyczyn innych niż opóźnienie w spłacie w przypadku produktów hipotecznych; • Zarażenie klienta statusem niewykonania zobowiązania zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2016/07; • Wystąpienie przesłanek jakościowych: - śmierć, - bankructwo, - trwałe kalectwo lub poważna choroba, - nadużycie finansowe, - uzyskanie informacji o wszczęciu postępowania upadłościowego klienta lub ogłoszenie przez klienta upadłości, - utrata wartości lub zagrożenie utraty wartości zabezpieczenia, - uzyskanie informacji o istotnych problemach finansowych dłużnika, Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 31 - uzasadnione podejrzenie wyłudzenia ekspozycji kredytowej lub zidentyfikowanie przypadków zaistnienia uprawdopodobnionego czynu zabronionego dotyczącego ekspozycji kredytowej, - powzięcie informacji o prowadzeniu egzekucji wobec dłużnika w kwocie, która w ocenie banku może skutkować utratą zdolności kredytowej, - pobyt klienta w areszcie lub więzieniu, - częściowe umorzenie kapitału, - wypowiedzenie umowy, - wniosek Banku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec klienta. W przypadku klientów, którzy nie spełniają kryteriów restrukturyzacyjnych, a w szczególności dla których wdrożono ścieżkę prawną (upadłość, egzekucja, spór sądowy) bez perspektyw powrotu formuły spłat z podstawowej działalności operacyjnej klienta, prowadzony jest proces windykacji, a należności podlegają spisaniu w straty. Głównym celem tego procesu jest maksymalizacja odzyskiwanych przez Bank kwot zaległych ekspozycji. W procesie windykacji Bank wypracuje z klientem formułę współpracy, w trakcie której aktywność Banku nie ogranicza się tylko do działań prawnych, ale również w miarę możliwości prowadzona jest bieżąca współpraca. W przypadku, jeśli spłata ekspozycji jest zagrożona z uwagi na słaby standing finansowy dłużnika lub poprzez transfer aktywów poza zasięg windykacji, w wyjątkowych przypadkach możliwa jest sprzedaż ekspozycji. Bank ustanowiła i stosuje okres kwarantanny dla ekspozycji przestających być klasyfikowanymi jako aktywa Etapu 3. W obszarze bankowości instytucjonalnej zmiana statusu z utraty wartości na brak utraty wartości może mieć miejsce wówczas, gdy nie wystąpiły zaległości płatnicze wobec Banku w okresie 12 miesięcy oraz kwota główna i związane z nią należności dodatkowe wynikające z umowy są możliwe do odzyskania w całości. Zasadniczą przesłanką do zmiany statusu z utraty wartości na brak utraty wartości jest całkowite odzyskanie zdolności kredytowej. W obszarze detalicznym, mechanizm kwarantanny polega na utrzymaniu klienta w statusie utraty wartości przez kolejne 9 miesięcy od ustąpienia wszystkich przesłanek utraty wartości. Oczekiwana strata, będąca podstawą określenia poziomu odpisów dla należności z rozpoznaną utratą wartości oraz istotnym wzrostem ryzyka kredytowego od początkowego ujęcia, wyznaczana jest w całym okresie życia ekspozycji. W przypadku ekspozycji ratalnych jest to okres do umownej daty zapadalności. Dla ekspozycji odnawialnych, kontraktowy termin zapadalności nie jest określony, w zastępstwie wyznaczany jest tzw. behawioralny termin zapadalności będący wynikiem empirycznej estymacji czasu życia produktu kredytowego. W obszarze Bankowości Detalicznej odpisy na oczekiwane straty kredytowe liczone są portfelowo w oparciu o modele statystyczne dla grup aktywów łączonych w portfele o wspólnych cechach ryzyka kredytowego. Bank grupuje instrumenty finansowe dla potrzeb wyceny oczekiwanych strat kredytowych w ujęciu produktowym w obszarze bankowości detalicznej i w ujęciu segmentacyjnym dla homogenicznego portfela mikroprzedsiębiorstw z minimalnym udziałem w sumie należności brutto Banku. W ramach ujęcia produktowego wyróżnia się następujące portfele: karty kredytowe, pożyczki gotówkowe w ramach kart kredytowych, linie kredytowe, pożyczki gotówkowe oraz kredyty i pożyczki hipoteczne. W sprawozdaniu finansowym Bank koryguje wartość ekspozycji kredytowych o wartość odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych. W przypadku wystąpienia w etapie 3 ekspozycji indywidualnie znaczących, odpis na nich jest liczony metodą indywidualną. Ekspozycje są uznawane za indywidualnie znaczące na poziomie klienta, jeżeli oczekiwana strata na kliencie w przypadku jego wejścia w etap 3 przekroczyłaby 10% średniej wartości odpisu na ekspozycjach wchodzących w etap 3 w ostatnim kwartale. W obszarze bankowości instytucjonalnej głównymi źródłami parametrów wchodzących w skład metodyki oczekiwanych strat kredytowych (‘ECL’) są wyniki wewnętrznych procesów oceny klienta oraz rezultaty modeli kredytowych. • Stopa strat oczekiwanych jest pochodną ratingu klienta ustalonego na podstawie wewnętrznych modeli ratingowych. Metodyka ECL opisuje proces nakładania na istniejące ratingi, przewidywane w danym scenariuszu makroekonomicznym, rozkładów migracji. Uzyskuje się w ten sposób, w kolejnych okresach prognozy, prawdopodobieństwo migracji do danego przedziału ratingowego. • Wartość parametru LGD wynika bezpośrednio z modelu dedykowanego dla klientów z utratą wartości. • Wartość ekspozycji na kolejne okresy prognozy bazuje na dostępnych harmonogramach spłat jak i (dla produktów odnawialnych) na przewidywanej zmianie ekspozycji opisywanej wartością parametru CCF. Bazą do oszacowania tego parametru były wewnętrzne dane o kwotach wykorzystanych przez klientów przed identyfikacją przez Bank utraty wartości. • Przypisanie do etapu bazuje na istniejącym w Banku procesie oceny klienta używanym do zarządzania klientem. Proces ten uwzględnia zarówno czynniki ilościowe (np. rating klienta), jak i szereg czynników jakościowych (np. Sygnały Wczesnego Ostrzegania). • Przyjęte przez Bank terminy zapadalności wynikają bezpośrednio z umów z klientami oraz okresów w jakich Bank jest narażony na ewentualne ryzyko. W obszarze bankowości detalicznej podstawą parametrów wchodzących w skład metodyki ECL są istniejące w Banku wewnętrzne modele oceny wiarygodności kredytowej klienta, informacje o etapie postępowania windykacyjnego oraz informacje z hurtowni danych Banku. • Stopa strat oczekiwanych jest złożeniem szeregu modeli oceny wiarygodności kredytowej klienta, Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 32 połączonych ze sobą za pomocą procesu nazwanego logiką integracyjną. Metodyka ECL, na podstawie prognoz dostarczonych przez Głównego Ekonomistę, przekształca rezultaty logiki integracyjnej tak, by wynik odzwierciedlał przewidywane zmiany w gospodarce. Tak uzyskane parametry, są następnie przykładane do wektorów strat oczekiwanych w okresie życia produktu, oszacowanych na podstawie historycznie obserwowanych stóp strat oczekiwanych. Wektory wartości odzysków są rezultatem analizy wysokości historycznie windykowanych należności dla homogenicznych populacji. Populacje zostały posegmentowane względem podobnych cech jak typ produktu, czas od momentu wejścia w default, wartość ekspozycji pozostałej do spłaty czy historycznie obserwowane spłaty. • Wartość parametru EAD bazuje dla produktów ratalnych na przewidywanych harmonogramach spłat wygenerowanych w oparciu o długość kontraktu i oprocentowanie produktu. Dla produktów odnawialnych EAD bazuje na oszacowanym wewnętrznie parametrze CCF. Bank korzysta ze scenariuszy makroekonomicznych zawierających zmienne objaśniające w modelach wykorzystywanych do pomiaru strat oczekiwanych. Scenariusze przygotowywane są przez Głównego Ekonomistę Banku min. raz na kwartał w horyzoncie 3 letnim w podziale na kwartały (scenariusz bazowy z wagą 60% oraz odchylenie pozytywne i negatywne od tego scenariusza z wagą 20%). W obszarze bankowości instytucjonalnej Bank podzielił portfel kredytowy na branże pod kątem ich wrażliwości na warunki makroekonomiczne, zidentyfikowała te zmienne makroekonomiczne, które najlepiej wyjaśniały historyczne zmiany jakości kredytowej oraz przeanalizowała zależności od czynników makroekonomicznych za pomocą metod statystycznych. Finalnie, Bank dla każdej z ustalonych klas wrażliwości branż zbudował model pozwalający na uzależnienie współczynnika determinującego poziom migracji klientów pomiędzy ratingami od tych czynników. W obszarze bankowości detalicznej, na poziomie homogenicznych portfeli produktowych, Bank, za pomocą metod statystycznych zbudował równania uzależniające wysokości rocznych stóp strat od czynników makroekonomicznych. Tak powstałe modele pozwalają na dynamiczne kształtowanie wysokości odpisów z tytułu strat oczekiwanych w zależności od przewidywanych zmian w gospodarce. Scenariusze makroekonomiczne w obszarze bankowości instytucjonalnej obejmują poniższe zmienne: - roczną zmianę indeksu WIG, - stopę bezrobocia, - inflację, - PKB, - stopę bezrobocia „BAEL”, - WIBOR 3 miesięczny, natomiast bankowość detaliczna wykorzystuje w modelowaniu oczekiwanych strat kredytowych dwie zmienne: - stopę bezrobocia „BAEL”, - roczną zmianę indeksu WIG. Scenariusz dla zmiennych wykorzystywanych do oszacowania oczekiwanych strat kredytowych na 31 grudnia 2022 roku zaprezentowano poniżej. Bazowy scenariusz ekonomiczny 4q21 1q22 2q22 3q22 4q22 1q23 2q23 3q23 4q23 1q24 2q24 3q24 4q24 PKB przyrost r/r 2,3 -1,9 1,0 0,9 2,3 3,2 3,7 3,7 3,7 3,6 3,5 3,3 3,2 Inflacja r/r (średnia) 17,6 19,3 14,6 11,8 9,1 6,8 6,2 5,7 5,1 3,8 3,6 3,4 3,1 Zarejestrowana stopa bezrobocia 5,3 5,8 5,7 5,8 5,9 6,5 6,3 6,4 6,5 6,8 6,3 6,2 6,1 stopa bezrobocia „BAEL” 3,0 3,4 3,2 3,3 3,4 4,0 3,8 3,9 4,0 4,3 3,8 3,7 3,6 WIBOR 3M (koniec okresu) 7,18 7,14 6,99 6,94 6,77 6,27 6,02 5,60 5,27 4,85 4,52 4,44 4,36 WIG (koniec okresu) 55700 53000 55000 56500 58000 59000 60500 62000 63500 65000 66000 67000 68000 Pesymistyczny scenariusz ekonomiczny 4q21 1q22 2q22 3q22 4q22 1q23 2q23 3q23 4q23 1q24 2q24 3q24 4q24 PKB przyrost r/r 1,7 -3,1 -0,8 -1,5 0,2 1,4 2,1 2,5 2,8 3,0 3,0 3,0 2,8 Inflacja r/r (średnia) 16,8 15,3 9,9 6,4 4,1 3,3 3,2 3,1 2,8 2,7 2,7 2,7 2,5 Zarejestrowana stopa bezrobocia 5,4 6,0 6,0 6,2 6,4 7,1 7,0 7,2 7,4 7,7 7,3 7,2 7,1 stopa bezrobocia „BAEL” 3,1 3,5 3,4 3,6 3,8 4,5 4,4 4,6 4,8 5,1 4,7 4,6 4,6 WIBOR 3M (koniec okresu) 7,19 6,87 6,32 5,69 4,77 3,94 3,52 3,27 3,02 2,60 2,44 2,44 2,44 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 33 Pesymistyczny scenariusz ekonomiczny 4q21 1q22 2q22 3q22 4q22 1q23 2q23 3q23 4q23 1q24 2q24 3q24 4q24 WIG (koniec okresu) 54029 45050 46750 48025 49300 50150 51425 52700 53975 55250 56100 56950 57800 Optymistyczny scenariusz ekonomiczny 4q21 1q22 2q22 3q22 4q22 1q23 2q23 3q23 4q23 1q24 2q24 3q24 4q24 PKB przyrost r/r 2,9 -0,7 2,8 3,3 4,5 5,1 5,2 4,9 4,6 4,2 4,0 3,6 3,6 Inflacja r/r (średnia) 18,5 22,4 19,6 18,2 15,3 11,4 9,5 8,1 7,0 5,3 4,8 4,2 3,8 Zarejestrowana stopa bezrobocia 5,2 5,6 5,4 5,4 5,3 5,8 5,6 5,6 5,6 5,9 5,3 5,2 5,1 stopa bezrobocia „BAEL” 2,9 3,3 3,0 3,0 2,9 3,4 3,2 3,2 3,2 3,5 2,9 2,8 2,6 WIBOR 3M (koniec okresu) 7,27 7,80 8,40 8,69 8,52 8,27 8,02 7,52 7,19 6,52 6,27 6,19 6,02 WIG (koniec okresu) 57371 60950 63250 64975 66700 67850 69575 71300 73025 74750 75900 77050 78200 Scenariusze i zmienne makroekonomiczne są aktualizowane w cyklach kwartalnych. W ramach oceny adekwatności stosowanej metodyki służącej wyznaczeniu utraty wartości oraz rezerwy, Bank regularnie, co najmniej raz w roku, przeprowadza analizę w celu weryfikacji, w jakim stopniu dokonane odpisy aktualizujące miały odzwierciedlenie w rzeczywiście poniesionych stratach. Dodatkowo modele używane do wyznaczania rezerw podlegają ocenie niezależnego Biura Walidacji Modeli. Bank analizuje wrażliwość oczekiwanych strat kredytowych pod kątem metod i założeń modelu oczekiwanych strat kredytowych, w szczególności wrażliwość na prognozy sytuacji makroekonomicznej. Zaprezentowane w tabeli poniżej zmiany oczekiwanych strat kredytowych dla ekspozycji bez utraty wartości zostały wyznaczone jako różnica pomiędzy oczekiwanymi stratami kredytowymi wyliczonymi dla konkretnego scenariusza makroekonomicznego a oczekiwanymi stratami kredytowymi wyliczonymi z uwzględnieniem wszystkich scenariuszy makroekonomicznych zważonych prawdopodobieństwem ich realizacji. Zmiana poziomu oczekiwanych strat kredytowych dla ekspozycji bez utraty wartości (Etap 1 i 2), przy założeniu 100% realizacji scenariusza na dzień 31.12.2022, w tys. zł Scenariusz optymistyczny Scenariusz pesymistyczny Bankowość detaliczna (874) 761 Bankowość instytucjonalna 79 (506) (795) 255 Zmiana poziomu oczekiwanych strat kredytowych dla ekspozycji bez utraty wartości (Etap 1 i 2), przy założeniu 100% realizacji scenariusza na dzień 31.12.2021, w tys. zł Scenariusz optymistyczny Scenariusz pesymistyczny Bankowość detaliczna (735) 902 Bankowość instytucjonalna (2 089) 2 719 (2 824) 3 621 Bank rozpoznaje i zarządza ryzykiem kredytowym kontrahenta w transakcjach instrumentami finansowymi w oparciu o wewnętrzne limity na zaangażowanie przedrozliczeniowe i rozliczeniowe. Ekspozycjom tym nadawane są również ratingi kredytowe. W 2022 roku Bank wprowadził zmiany przyjętych założeń oraz technik szacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe, między innymi w wyniku wejścia w życie znowelizowanej rekomendacji R. Zmiany obejmowały między innymi: • w bankowości instytucjonalnej zapewnienie braku obciążoności poziomów oczekiwanych strat kredytowych poprzez wyeliminowanie ograniczenia stosowania minimalnego okresu (12 miesięcy) zapadalności ekspozycji, wprowadzenie spójnych technik szacowania parametrów modeli MSSF na poziomie homogenicznych portfeli, wprowadzenie zmian w zakresie klasyfikacji do etapów - klasyfikacja do Etapu 1 i 2 na poziomie ekspozycji (nie zaś klienta), wprowadzenie kryterium ilościowego identyfikacji istotnego wzrostu ryzyka kredytowego poprzez uwzględnienie zmiany ratingu ryzyka dłużnika w stosunku do momentu początkowego ujęcia, wprowadzenie progów dla określonych wskaźników finansowych w zakresie oceny istotnych trudności finansowych klienta przy klasyfikacji do Etapu 2 oraz Etapu 3, klasyfikacja do Etapu 2 w przypadku braku dostępnych Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 34 informacji pozwalających na ocenę ryzyka kredytowego ekspozycji na moment początkowego ujęcia (ekspozycja zaklasyfikowana do Etapu 2 z tego tytułu nie podlega reklasyfikacji do Etapu 1), wprowadzenie kryterium niskiego ryzyka kredytowego dla ekspozycji kredytowych z nadanym wysokim ratingiem (przy czym Bank stosuje kryteria nadrzędne wobec tego kryterium - w sytuacji wystąpienia przesłanek klasyfikacji do Etapu 2 jak dni przeterminowania, brak ratingu na moment początkowy, poziom klasyfikacji wewnętrznej, ekspozycja zostaje zaklasyfikowana do Etapu 2 pomimo flagi LCR), zmiana w zakresie źródła informacji na temat parametru LGD, przegląd i aktualizacja tenoru behawioralnego; • w bankowości detalicznej stosowanie stałego dla danej ekspozycji progu ilościowego istotnego wzrostu ryzyka kredytowego (odświeżanego wyłącznie dla nowych zaangażowań), uspójnienie momentu resetu PD z usunięciem z bilansu jako momentem rozpoczęcia/zakończenia danej ekspozycji, gdzie moment wyłączenia jest zgodny ze zaktualizowaną polityką rachunkowości, wprowadzenie spójnych technik ważenia przy szacowaniu parametrów modeli MSSF, wprowadzenie nowych kryteriów POCI do modelu. Poniżej zaprezentowano zestawienie określające maksymalną ekspozycję Banku na ryzyko kredytowe: w tys. zł Nota 31.12.2022 31.12.2021 Należności od Banku Centralnego 17 33 752 6 168 909 Należności od banków (brutto) 18 1 045 528 969 224 Należności od klientów instytucjonalnych (brutto) 22 15 921 207 14 633 748 Należności od klientów indywidualnych (brutto) 22 6 553 305 7 439 918 Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 19 2 272 515 3 781 373 Instrumenty pochodne 19 4 730 752 6 095 549 Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 37 180 808 20 590 284 Inne aktywa finansowe 27 155 208 139 159 Zobowiązania warunkowe udzielone 40 16 320 507 18 402 954 84 213 582 78 221 118 Na dzień 31 grudnia 2022 roku wartość zabezpieczeń pomniejszających maksymalną ekspozycję na ryzyko kredytowe dla należności od klientów instytucjonalnych wyniosła 3 506 019 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 3 097 737 tys.zł), a dla należności od klientów indywidualnych wyniosła 2 182 645 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 2 404 663 tys.zł). Poniższa tabela przedstawia podział wartości zabezpieczonych hipotecznie ekspozycji od osób fizycznych w określonych przedziałach LtV (Loan to Value). Wartość ekspozycja określona jest wartością niespłaconego kapitału. w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Mniej niż 50% 949 029 893 733 51 - 80% 1 229 197 1 466 363 81 - 100% 17 526 28 828 Więcej niż 100% - 262 2 195 752 2 389 185 Wartości zabezpieczeń wykorzystywane są w ramach procesu kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych poprzez przemnożenie ich wartości przez szacowany parametr potencjalnego odzysku związanego ze sprzedażą zabezpieczenia. Hipotetyczny wpływ zabezpieczeń hipotecznych na wysokość odpisów na oczekiwane straty kredytowe na należności od klientów detalicznych wynosi 13,6 miliona złotych na 31 grudnia 2022. Dla ekspozycji od klientów korporacyjnych zakwalifikowanych do Etapu 3, użyta do wyliczenia odpisów na oczekiwane straty kredytowe na 31 grudnia 2022 wartość oczekiwanych przepływów pieniężnych z tytułu realizacji zabezpieczeń, na którą składają się głównie przepływy oparte o nieruchomości, wyniosła 109 926 tys. zł (przed uwzględnieniem wpływu wartości pieniądza w czasie). Dla poszczególnych kredytów wartość zabezpieczenia została pomniejszona o szacowany spadek wartości zabezpieczenia w procesie windykacji oraz szacowane koszty realizacji zabezpieczenia, ograniczona do wysokości ekspozycji i zważona prawdopodobieństwem scenariusza, w którym oczekiwane są przepływy z realizacji zabezpieczeń. Poniżej został zaprezentowany portfel Banku, pogrupowany na należności klientów ze stwierdzoną utratą oraz należności bez utraty wartości. Zaprezentowano również szczegóły odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych. Zgodnie z podejściem do zarządzania ryzykiem kredytowym, Bank wyodrębnia portfel zarządzany na podstawie indywidualnej klasyfikacji (należności oceniane indywidualnie) oraz na podstawie portfelowej klasyfikacji (należności oceniane portfelowo). Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 35 Ekspozycje oceniane indywidualnie, bez rozpoznanej utraty wartości klasyfikowane są na podstawie wewnętrznych ratingów ryzyka przyjmujących wartości od 1 do 7, przy czym kategoria ryzyka 1 jest ratingiem najlepszym. Ekspozycjom ocenianym indywidualnie z rozpoznaną utratą wartości nadawane są ratingi od 8 do 10. Wewnętrzne ratingi ryzyka są otrzymywane w kompleksowym procesie oceny kredytowej, na który składają się modele i metodyki ratingowe, dodatkowe korekty wynikające m.in. z posiadanego wsparcia i z zabezpieczenia oraz wszelkie inne zdefiniowane procesy stosowane, w celu uzyskania ratingów ryzyka. Rating ryzyka określa prawdopodobieństwo niewywiązania się przez dłużnika z zobowiązań w okresie jednego roku. Ratingi od 1 do 4- włącznie są traktowane jako odpowiednik ratingów z poziomu inwestycyjnego zewnętrznych agencji oceny wiarygodności kredytowej, co oznacza, że świadczą o niskim bądź średnim poziomie ryzyka kredytowego. Ratingi poniżej 4- świadczą o podwyższonym poziomie ryzyka kredytowego, przy czym rating 7 oznacza wysokie ryzyko kredytowe i niską zdolność do obsługi zobowiązań nawet przy sprzyjających warunkach makroekonomicznych. Struktura portfela zaangażowań wobec klientów z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2022 roku: w tys. zł Należności od klientów instytucjonalnych Należności od klientów indywidualnych Należności od banków Razem Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 1) wg ratingu ryzyka rating ryzyka 1-4- 11 555 463 - 774 754 12 330 217 rating ryzyka +5-6- 2 420 141 - 7 036 2 427 177 wg przeterminowania należności - - - bez opóźnień w spłacie 8 4 973 199 - 4 973 207 1-30 dni - 77 510 - 77 510 31-90 dni - 730 - 730 Wartość brutto 13 975 612 5 051 439 781 790 19 808 841 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (40 985) (40 250) (475) (81 710) Wartość netto 13 934 627 5 011 189 781 315 19 727 131 Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 2) wg ratingu ryzyka rating ryzyka 1-4- 64 485 - 228 739 293 224 rating ryzyka +5-6- 1 065 852 - 34 567 1 100 419 rating ryzyka +7 i powyżej 355 308 - 432 355 740 wg przeterminowania należności - - - - bez opóźnień w spłacie - 941 276 - 941 276 1-30 dni - 107 818 - 107 818 31-90 dni - 23 317 - 23 317 Wartość brutto 1 485 645 1 072 411 263 738 2 821 794 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (43 614) (64 771) (1 085) (109 470) Wartość netto 1 442 031 1 007 640 262 653 2 712 324 Należności z rozpoznaną utratą wartości (Etap 3) wg przeterminowania należności 419 514 419 514 wg ratingu ryzyka rating ryzyka +7 i powyżej 452 943 - 452 943 Wartość brutto 452 943 419 514 - 872 457 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (329 595) (333 032) - (662 627) Wartość netto 123 348 86 482 - 209 830 Należności udzielone z utratą wartości wg przeterminowania należności 9 941 9 941 wg ratingu ryzyka rating ryzyka +7 i powyżej 7 007 - - 7 007 Wartość brutto 7 007 9 941 - 16 948 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (1 354) (404) - (1 758) Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 36 w tys. zł Należności od klientów instytucjonalnych Należności od klientów indywidualnych Należności od banków Razem Wartość netto 5 653 9 537 - 15 190 Łączna wartość brutto 15 921 207 6 553 305 1 045 528 23 520 040 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (415 548) (438 457) (1 560) (855 565) Łączna wartość netto 15 505 659 6 114 848 1 043 968 22 664 475 Jak opisano powyżej jednym z głównych czynników wpływających na zarządzanie portfelem należności klientów detalicznych są dni zaległości, podczas gdy w segmencie klientów instytucjonalnych jest to rating. Struktura portfela zaangażowań wobec banków i klientów z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2021 roku: w tys. zł Należności od klientów instytucjonalny ch Należności od klientów indywidualny ch Należności od banków Razem Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 1) wg ratingu ryzyka rating ryzyka 1-4- 10 262 194 731 881 10 994 075 rating ryzyka +5-6- 2 989 039 237 341 3 226 380 wg przeterminowania należności bez opóźnień w spłacie 4 6 102 854 6 102 858 1-30 dni - 76 022 76 022 31-90 dni - 622 622 Wartość brutto 13 251 237 6 179 498 969 222 20 399 957 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (29 137) (34 339) (1 561) (65 037) Wartość netto 13 222 100 6 145 159 967 661 20 334 920 Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 2) - wg ratingu ryzyka - rating ryzyka 1-4- 14 103 2 14 105 rating ryzyka +5-6- 623 400 - 623 400 rating ryzyka +7 i powyżej 280 450 - 280 450 wg przeterminowania należności - bez opóźnień w spłacie 731 626 731 626 1-30 dni 81 109 81 109 31-90 dni 14 004 14 004 Wartość brutto 917 953 826 739 2 1 744 694 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (46 465) (71 682) - (118 147) Wartość netto 871 488 755 057 2 1 626 547 Należności z rozpoznaną utratą wartości (Etap 3) wg przeterminowania należności 433 681 433 681 wg ratingu ryzyka rating ryzyka +7 i powyżej 464 558 - 464 558 Wartość brutto 464 558 433 681 - 898 239 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (350 462) (354 424) - (704 886) Wartość netto 114 096 79 257 - 193 353 Łączna wartość brutto 14 633 748 7 439 918 969 224 23 042 890 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (426 064) (460 445) (1 561) (888 070) Łączna wartość netto 14 207 684 6 979 473 967 663 22 154 820 Jak opisano powyżej jednym z głównych czynników wpływających na zarządzanie portfelem należności klientów detalicznych są dni zaległości, podczas gdy w segmencie klientów instytucjonalnych jest to rating. Struktura instrumentów pochodnych z punktu widzenia ryzyka kredytowego: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 37 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Transakcje z klientami instytucjonalnych Transakcje z klientami indywidualnymi Transakcje z bankami Transakcje z klientami instytucjonalnych Transakcje z klientami indywidualnymi Transakcje z bankami Instrumenty pochodne wg ratingu ryzyka rating ryzyka 1-4- 3 619 909 - 914 692 4 711 971 - 803 723 rating ryzyka +5-6- 135 519 13 811 45 841 531 059 - 47 706 rating ryzyka +7 i powyżej 981 - - 1 090 - - Razem 3 756 409 13 811 960 533 5 244 120 - 851 429 Poniżej zaprezentowano podział ekspozycji w portfelu dłużnych papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu oraz w portfelu dłużnych papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody według ratingów agencji Fitch: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody Rating emitenta agencji Fitch A (w tym: od A- do AAA) 2 272 515 37 180 808 3 781 373 20 590 284 Razem 2 272 515 37 180 808 3 781 373 20 590 284 Struktura zobowiązań warunkowych udzielonych z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2022 roku: w tys. zł 31.12.2022 Zobowiązania wobec klientów instytucjonalnych Zobowiązania wobec klientów indywidualnych Zobowiązania wobec banków Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 1) 9 831 703 3 964 409 302 538 wg ratingu ryzyka rating ryzyka 1-4- 8 586 076 - 299 172 rating ryzyka +5-6- 1 245 627 - 3 366 Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 2) 796 619 1 393 325 - wg ratingu ryzyka rating ryzyka 1-4- 276 058 - - rating ryzyka +5-6- 379 766 - - rating ryzyka +7 i powyżej 140 795 - - Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 3) 6 722 6 166 - wg ratingu ryzyka rating ryzyka +7 i powyżej 6 722 6 166 - Zobowiązania warunkowe udzielone z utratą wartości 19 025 - - wg ratingu ryzyka rating ryzyka +7 i powyżej 19 025 - - Razem 10 654 069 5 363 900 302 538 Struktura zobowiązań warunkowych udzielonych z punktu widzenia ryzyka kredytowego na dzień 31 grudnia 2021: w tys. zł 31.12.2021 Zobowiązania wobec klientów instytucjonalnych Zobowiązania wobec klientów indywidualnych Zobowiązania wobec banków Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 1) 9 807 324 4 380 684 2 685 525 wg ratingu ryzyka Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 38 w tys. zł 31.12.2021 Zobowiązania wobec klientów instytucjonalnych Zobowiązania wobec klientów indywidualnych Zobowiązania wobec banków rating ryzyka 1-4- 7 838 786 2 681 935 rating ryzyka +5-6- 1 968 537 3 589 Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 2) 335 217 1 188 240 148 wg ratingu ryzyka rating ryzyka 1-4- 85 063 148 rating ryzyka +5-6- 110 281 - rating ryzyka +7 i powyżej 139 873 - Zobowiązania warunkowe udzielone (Etap 3) 1 648 4 168 - wg ratingu ryzyka rating ryzyka +7 i powyżej 1 648 - Razem 10 144 189 5 573 092 2 685 673 Praktyki „forbearance” W Banku w ramach zarządzania ryzykiem kredytowym identyfikuje się ekspozycje „forborne”. Bank uwzględnia ekspozycje „forborne” zgodnie z wymaganiami sprawozdawczymi wynikającymi ze Standardów Technicznych EBA/ITS/2013/03 oraz z dokumentu 2012/852 wydanych przez ESMA. W zakresie ekspozycji nieobsługiwanych i restrukturyzowanych Bank stosuje wytyczne EBA EBA/GL/2018/06. Bank jako „forborne” traktuje ekspozycje, gdzie Bank udziela dłużnikowi doświadczającemu trudności finansowych preferencyjnych warunków finansowania (np. na warunkach nierynkowych), które w innej sytuacji nie byłyby rozważane. Bank poprzez preferencyjne warunki finansowania rozumie sytuacje, w której np. zmodyfikowane oprocentowanie kredytu jest niższe niż umowna wartość oprocentowania sprzed restrukturyzacji i/lub zmodyfikowane oprocentowanie kredytu jest niższe niż oprocentowanie rynkowe dla danego okresu finansowania i ryzyka kredytowego. Zakres, w którym zmieniane są warunki finansowania , ustalany jest indywidualnie dla każdego dłużnika, którego dotyczy przedmiotowa sytuacja. W szczególności działania takie obejmują: • przejęcie aktywów, • udzielenia nowego, zrestrukturyzowanego zaangażowania w celu częściowej lub całkowitej spłaty istniejącego zaangażowania, • modyfikację warunków istniejącego zaangażowania, w tym zmiany harmonogramu spłat (np. wydłużenie okresu kredytowania), zmiany oprocentowania należności lub sposobu spłaty, lub redukcji kwoty do spłaty (kwoty głównej lub narosłych odsetek). Proces nadawania ekspozycjom statusu „forborne” jest ściśle związany z procesem zarządzania ryzykiem kredytowym, w tym również z procesem rozpoznawania utraty wartości dla ekspozycji. W przypadku klientów instytucjonalnych Bank nadaje status „forborne” dla ekspozycji z rozpoznaną utratą wartości . W przypadku ekspozycji detalicznych status „forborne” może dotyczyć zarówno ekspozycji z portfela z utratą wartości jak i z portfela bez utraty wartości. Bank jako „forborne” bez utraty wartości traktuje ekspozycje na których były przeprowadzone działania restrukturyzacyjne, natomiast zmiana warunków finansowania nie implikowała pogorszenia przyszłych strumieni płatności. W takich przypadkach zmiana statusu ekspozycji na „forborne” nie stanowi dowodu utraty wartości. Bank przyjmuje, że ekspozycje pozostają w statusie „forborne” aż do ich całkowitej spłaty. Ekspozycje ze zmodyfikowanymi warunkami podlegającymi zasadom w zakresie forbearance (ekspozycje forborne) są przedmiotem raportowania regulacyjnego oraz wewnętrznego. Wartości ekspozycji w statusie „forborne”: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Należności bez rozpoznanej utraty wartości, 21 585 107 21 175 427 Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 1), w tym: 19 027 051 19 430 735 podmiotów sektora niefinansowego 15 213 891 16 127 555 klientów instytucjonalnych 10 162 452 9 948 056 klientów indywidualnych 5 051 439 6 179 499 Należności bez rozpoznanej utraty wartości (Etap 2), w tym: 2 558 056 1 744 692 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 39 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 podmiotów sektora niefinansowego 2 557 187 1 744 690 klientów instytucjonalnych 1 484 776 917 951 klientów indywidualnych 1 072 411 826 739 Należności z rozpoznaną utratą wartości (Etap 3), w tym: 872 457 898 239 podmiotów sektora niefinansowego 872 457 898 239 klientów instytucjonalnych, w tym: 452 930 464 545 „forborne” 53 039 90 625 klientów indywidualnych, w tym: 419 527 433 694 „forborne” 30 663 26 245 Należności udzielone z utratą wartości, w tym: 16 948 - podmiotów sektora niefinansowego 16 948 - klientów instytucjonalnych, w tym: 7 007 - „forborne” 7 007 - klientów indywidualnych, w tym: 9 941 - „forborne” 7 809 - Należności od klientów brutto razem, w tym: 22 474 512 22 073 666 podmiotów sektora niefinansowego 18 660 483 18 770 484 klientów instytucjonalnych, w tym: 12 107 165 11 330 552 „forborne” 60 046 90 625 klientów indywidualnych, w tym: 6 553 318 7 439 932 „forborne” 38 472 26 245 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, w tym: (854 005) (886 509) na należności „forborne” (52 536) (67 387) Należności od klientów netto, razem, w tym: 21 620 507 21 187 157 należności „forborne” 45 982 49 483 RYZYKO PŁYNNOŚCI Procesy i organizacja zarządzania ryzykiem płynności Ryzyko płynności jest definiowane jako niebezpieczeństwo niewywiązania się Banku z wykonania wymagalnych zobowiązań finansowych wobec klientów i kontrahentów. Celem zarządzania ryzykiem płynności jest terminowe wywiązanie się Banku z wszystkich zobowiązań wobec swoich klientów oraz zabezpieczenie środków, w celu terminowego rozliczenia wszystkich transakcji na rynku pieniężnym. Zarządzanie ryzykiem płynności opiera się na: • obowiązujących przepisach prawa w szczególności ustawie Prawo bankowe, • wymaganiach polskich instytucji regulacyjnych, a zwłaszcza na uchwałach Komisji Nadzoru Finansowego, • zasadach ostrożnego i stabilnego zarządzania Bankiem oraz ogólnym poziomie ryzyka zaakceptowanym przez Radę Nadzorczą Banku, z uwzględnieniem najlepszych praktyk stosowanych na rynku. Ostateczna odpowiedzialność za przestrzeganie ustalonych poziomów ekspozycji na ryzyko płynności w Banku spoczywa na Zarządzie Banku, natomiast bieżące zarządzanie ryzykiem rynkowym jest prowadzone przez: • Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Zarządzania Ryzykiem, • Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami (ALCO), • Szefa jednostki Ryzyka Rynkowego. Zarządzanie płynnością Celem zarządzania płynnością jest zapewnienie Bankowi dostępu do środków płynnych, w celu wypełnienia swoich zobowiązań w terminie, także w ekstremalnych, lecz prawdopodobnych sytuacjach kryzysowych. Bank analizuje i zarządza ryzykiem płynności w różnych horyzontach czasowych, przy czym rozróżnia się płynność bieżącą, krótko-, średnio- i długoterminową, stosując adekwatne metody pomiaru i limitowania ryzyka. Przyjęte miary oraz limity mają na celu ograniczenie nadmiernej koncentracji w zakresie przyjętej struktury bilansu czy też źródeł finasowania. Zarządzanie płynnością długoterminową należy do zadań ALCO i jest określone w strategii Banku. Jest ono prowadzone w oparciu o monitorowanie relacji strukturalnych bilansu oraz o regulacyjne miary płynności długookresowej i obejmuje analizę luk płynności, a także możliwości pozyskania w przyszłości Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 40 wystarczających źródeł finansowania oraz kosztu pozyskania środków w kontekście wpływu na rentowność prowadzonej działalności. Zarządzanie płynnością średnioterminową, w horyzoncie do 1 roku, należy do zadań ALCO i odbywa się w oparciu o przygotowywany w cyklu rocznym plan finansowania, określający poziomy limitów wewnętrznych oraz przygotowywane przez jednostki biznesowe Banku plany w zakresie zmiany aktywów i pasywów, opracowywane w ramach planów finansowych na kolejny rok budżetowy. Zarządzanie płynnością krótkoterminową, w horyzoncie do 3 miesięcy, należy do zadań Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej i odbywa się w oparciu o regulacyjne miary płynności krótkookresowej oraz limity wewnętrzne. Bank analizuje także poziom płynności w sytuacjach kryzysowych przyjmując jako warunek konieczny brak ujemnej luki we wszystkich przedziałach czasowych w horyzoncie 3 miesięcy. Zarządzanie płynnością bieżącą należy do zadań Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej i prowadzone jest w oparciu o rachunki nostro Banku, w tym w szczególności rachunek rezerwy obowiązkowej w NBP, przy użyciu dostępnych produktów oferowanych przez rynek pieniężny oraz bank centralny. W 2022 roku w Banku nie wprowadzono istotnych zmian w procesach, procedurach, systemach oraz politykach dotyczących zarządzania ryzykiem płynności. Plan finansowania i zabezpieczania płynności Roczny Plan Finansowania i Płynności (Plan) jest przygotowywany dla Banku przez Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej. Odpowiada on również za uzyskanie aprobaty ALCO dla tego Planu. Plan powinien obejmować wszystkie istotne elementy dotyczące finansowania i płynności wynikające z planów biznesowych, a w szczególności w obszarze depozytów i kredytów dla klientów, tak jak to zostało określone w budżetach rocznych poszczególnych jednostek biznesowych, a także istotnych zmian otoczenia regulacyjnego oraz sytuacji rynkowej. Narzędzia zarządzania ryzykiem płynności Bank dokonuje pomiaru i zarządza ryzykiem płynności poprzez zastosowanie zarówno zewnętrznych miar nadzorczych, jak i miar dodatkowych wypracowanych wewnętrznie. Regulacyjne miary płynności Regulacyjne miary płynności LCR i NSFR, a także uchylone już wskaźniki M1-M4, które Bank nadal monitoruje, kształtowały się na bezpiecznym poziomie i wynosiły: 31.12.2022 31.12.2021 Zmiana M1 – Luka płynności krótkoterminowej (w tys. zł) 23 161 436 18 593 580 4 567 856 M2 – Współczynnik płynności krótkoterminowej 1,42 1,3 0,12 M3 - Współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych funduszami własnymi 5,64 4,61 1,03 M4 - Współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych i aktywów o ograniczonej płynności funduszami własnymi i środkami obcymi stabilnymi 2,40 2,14 0,26 LCR 158% 168% -10pp NSFR 176% 190% -13pp Wewnętrzne narzędzia zarządzania ryzykiem płynności W uzupełnieniu do nadzorczych miar płynności Bank stosuje zestaw narzędzi zarządzania ryzykiem płynności obejmujący: • analizę luk –MAR/S2; • scenariusze kryzysowe, • strukturalne wskaźniki płynności, • rynkowe czynniki ostrzegawcze, • znaczące źródła finansowania, • awaryjny plan finansowania. Scenariusze kryzysowe Testy warunków kryzysowych są przeprowadzane, w celu zbadania potencjalnego wpływu określonego zdarzenia na bilans Banku oraz skumulowaną lukę w horyzoncie 12 miesięcy, a także określenia, jakie dodatkowe finansowanie działalności jest konieczne w każdym z określonych scenariuszy. Scenariusze te są przygotowywane przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej oraz Ryzyko Rynkowe Banku oraz zatwierdzane przez ALCO. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 41 Bank przeprowadza testy warunków kryzysowych w cyklu miesięcznym. Scenariusze te zakładają istotne zmiany w podstawowych parametrach finansowania, takie jak: • koncentracja bazy funduszowej, • Highly Stressed Market Disruption (“S2”) – poważne zakłócenia na rynkach światowych, • kryzys finansowy na rynku krajowym. Awaryjny plan finansowania Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej przygotowuje oraz aktualizuje w cyklu rocznym „Plan pozyskania funduszy i utrzymania płynności w sytuacji zagrożenia płynności” (Plan awaryjny), który określa sposób działania Banku w sytuacji kryzysowej, w tym szczególnie w przypadkach zakładanych w scenariuszach kryzysowych i opisanych w „Rocznym planie finansowania i zabezpieczenia płynności”. Awaryjny plan finansowania jest zatwierdzany przez ALCO. Plan awaryjny określa: • warunki/symptomy wskazujące na wystąpienie sytuacji kryzysowej; • kompetencje do podejmowania działań w ramach realizacji planu; • źródła pozyskania funduszy, a w szczególności zasady utrzymywania portfela aktywów płynnych do użycia w przypadku wystąpienia problemów płynnościowych; • zasady przeprowadzania sprzedaży aktywów i zmiany struktury bilansu; • zasady postępowania w celu przywrócenia zaufania klientów do instytucji. Poniżej przedstawione zostały wielkości skumulowanej urealnionej luki płynności w warunkach stresowych oraz poziom aktywów płynnych na dzień 31 grudnia 2022 roku i 31 grudnia 2021 roku. Skumulowana urealniona luka płynności na dzień 31 grudnia 2022 roku: w tys. zł Do 1 miesiąca Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy Powyżej 3 miesięcy do 1 roku Powyżej 1 roku do 2 lat Powyżej 2 lat Aktywa 35 231 376 442 464 761 706 - 33 365 856 Zobowiązania i kapitał własny 11 478 908 5 478 447 639 297 - 52 204 750 Luka bilansowa w danym okresie 23 752 468 (5 035 983) 122 409 - (18 838 894) Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wpływy 40 657 353 11 757 921 30 757 011 13 616 887 22 790 452 Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wypływy 40 913 368 11 810 623 30 182 850 13 751 561 22 920 604 Luka pozabilansowa w danym okresie (256 015) (52 702) 574 161 (134 674) (130 152) Potencjalne wykorzystanie przyznanych linii kredytowych 294 357 598 717 (893 074) - - Luka skumulowana 23 202 096 17 514 694 19 104 338 18 969 664 618 Skumulowana urealniona luka płynności na dzień 31 grudnia 2021 roku: w tys. zł Do 1 miesiąca Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy Powyżej 3 miesięcy do 1 roku Powyżej 1 roku do 2 lat Powyżej 2 lat Aktywa 27 761 402 261 814 606 854 - 33 232 701 Zobowiązania i kapitał własny 9 218 022 4 558 222 72 470 - 48 014 057 Luka bilansowa w danym okresie 18 543 380 (4 296 408) 534 384 - (14 781 356) Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wpływy 52 926 255 15 254 252 28 118 416 13 611 610 22 015 518 Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych – wypływy 53 000 288 15 212 828 28 076 293 13 560 191 21 874 443 Luka pozabilansowa w danym okresie (74 033) 41 424 42 123 51 419 141 075 Potencjalne wykorzystanie przyznanych linii kredytowych 1 142 320 761 229 (1 334 857) - (568 693) Luka skumulowana 17 327 027 12 310 814 14 222 178 14 273 597 202 009 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 42 Aktywa płynne i skumulowana luka płynności do 1 roku: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Zmiana Aktywa płynne, z tego: 39 717 501 30 763 866 8 953 635 rachunek nostro, depozyty w NBP i stabilna część gotówki 264 178 6 392 209 (6 128 031) dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 2 272 515 3 781 373 (1 508 858) dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 37 180 808 20 590 284 16 590 524 Skumulowana luka płynności do 1 roku 19 104 338 14 222 178 4 882 160 Wskaźnik pokrycia luki przez aktywa płynne Pozytywna luka Pozytywna luka - Poniżej przedstawione zostały zobowiązania finansowe Banku według umownych terminów wymagalności. Prezentowane kwoty nie uwzględniają wpływu stopy efektywnej na wartości zobowiązań z tytułu odsetek. Na dzień 31 grudnia 2022 roku w tys. zł Nota Razem Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 miesięcy do 1 roku Od 1 roku do 5 lat Ponad 5 lat Zobowiązania wobec banków 29 4 794 795 3 870 795 320 000 604 000 - - Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu Zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych 19 234 203 234 203 - - - - Zobowiązania wobec klientów, z tego: 30 50 667 810 45 883 709 3 067 186 1 709 579 7 336 - Depozyty podmiotów sektora finansowego 30 3 790 079 3 603 314 151 468 35 297 - - Depozyty podmiotów sektora niefinansowego 30 45 160 359 40 565 579 2 914 120 1 673 324 7 336 - Pozostałe zobowiązania 30 1 717 372 1 714 816 1 598 958 - - Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu Instrumenty pochodne (rozliczane netto) 19 7 103 671 240 593 126 351 512 710 4 363 454 1 860 563 Pochodne instrumenty zabezpieczające 6 917 - - - - 6 917 Zobowiązania z tytułu niewykorzystanych linii kredytowych 40 13 683 181 11 443 966 - 76 841 1 619 511 542 863 Zobowiązania z tytułu udzielonych gwarancji 40 2 375 216 2 375 216 - - - - 78 865 793 64 048 482 3 513 537 2 903 130 5 990 301 2 410 343 Instrumenty pochodne rozliczane brutto Wpływy 96 495 666 41 082 780 11 477 777 24 903 368 18 508 047 523 694 Wypływy 96 496 343 41 292 151 11 558 258 24 479 769 18 644 376 521 789 (677) (209 371) (80 481) 423 599 (136 329) 1 905 Na dzień 31 grudnia 2021 roku w tys. zł Nota Razem Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 miesięcy do 1 roku Od 1 roku do 5 lat Ponad 5 lat Zobowiązania wobec banków 29 3 383 236 3 190 236 121 000 72 000 - - Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu Zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych 19 514 346 514 346 - - - - Zobowiązania wobec klientów, z tego: 30 43 495 541 42 697 144 546 177 231 732 20 488 - Depozyty podmiotów sektora finansowego 30 3 526 199 3 525 065 664 470 - - Depozyty podmiotów sektora niefinansowego 30 39 243 812 38 521 963 497 798 210 269 13 782 - Pozostałe zobowiązania 30 725 530 650 116 47 715 20 993 6 706 - Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 43 w tys. zł Nota Razem Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 miesięcy do 1 roku Od 1 roku do 5 lat Ponad 5 lat Instrumenty pochodne (rozliczane netto) 19 7 307 117 520 057 165 833 804 835 4 217 868 1 598 524 Zobowiązania z tytułu niewykorzystanych linii kredytowych 40 13 341 544 11 366 693 30 000 817 104 1 041 281 86 466 Zobowiązania z tytułu udzielonych gwarancji 40 2 246 001 2 246 001 - - - - 70 287 785 60 534 477 863 010 1 925 671 5 279 637 1 684 990 Instrumenty pochodne rozliczane brutto Wpływy 112 261 460 52 528 030 15 741 452 23 885 756 19 302 369 803 853 Wypływy 112 144 199 52 585 822 15 774 064 23 737 431 19 234 285 812 597 117 261 (57 792) (32 612) 148 325 68 084 (8 744) RYZYKO RYNKOWE Procesy i organizacja zarządzania ryzykiem rynkowym Ryzyko rynkowe określane jest jako ryzyko negatywnego wpływu na wynik finansowy oraz wartość funduszy własnych Banku zmiany rynkowych stóp procentowych, kursów walutowych, kursów akcji, cen towarów oraz wszelkich parametrów zmienności tych stóp, kursów i cen. Celem zarządzania ryzykiem rynkowym jest zapewnienie, że rozmiary ponoszonego ryzyka w ramach Banku odpowiadają poziomowi akceptowalnemu przez akcjonariuszy oraz instytucje nadzoru bankowego, a także zapewnienie, że wszystkie ekspozycje na ryzyko rynkowe są właściwie odzwierciedlone w kalkulowanych miarach ryzyka przekazywanych do wiadomości odpowiednim osobom i organom zarządzającym. Przyjęte miary oraz limity ryzyka rynkowego mają na celu zapobieganie nadmiernej koncentracji ekspozycji na pojedynczy czynnik ryzyka lub grupę powiązanych czynników ryzyka, a także, aby określić ogólny maksymalny poziom podejmowanego ryzyka w księdze handlowej lub Bankowej. Zarządzanie ryzykiem rynkowym w Banku opiera się na: • wymaganiach polskich instytucji regulacyjnych, a zwłaszcza na uchwałach Komisji Nadzoru Finansowego; • zasadach ostrożnego i stabilnego zarządzania Bankiem oraz ogólnym poziomie ryzyka zaakceptowanym przez Radę Nadzorczą Banku; z uwzględnieniem najlepszych praktyk stosowanych na rynku. Ostateczna odpowiedzialność za przestrzeganie ustalonych poziomów ekspozycji na ryzyko rynkowe w Banku spoczywa na Zarządzie Banku, natomiast bieżące zarządzanie ryzykiem rynkowym jest prowadzone przez: • Członka Zarządu Nadzorującego Sektor Zarządzania Ryzykiem, • Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami (ALCO), • Szefa jednostki Ryzyka Rynkowego, • Szefów jednostek biznesowych podejmujących ryzyko, • osoby oddelegowane do zarządzania ryzykiem w jednostkach Banku. Zarządzanie ryzykiem rynkowym Zakres ryzyka Zarządzanie ryzykiem rynkowym dotyczy wszystkich portfeli, z których dochody narażone są na negatywny wpływ czynników rynkowych, takich jak stopy procentowe, kursy walutowe, ceny akcji, ceny towarów masowych oraz parametrów zmienności tych czynników. W zarządzaniu ryzykiem rynkowym wyodrębniono dwa rodzaje portfeli: handlowy i bankowy. Portfele handlowe obejmują transakcje na instrumentach finansowych (bilansowych i pozabilansowych), których celem jest osiągnięcie dochodu związanego ze zmianą parametrów rynkowych w krótkim okresie. Portfele handlowe obejmują pozycje bilansowe, takie jak: dłużne papiery wartościowe kwalifikowane jako przeznaczone do obrotu, tzn. nabywane w celach handlowych i spełniające określone kryteria płynności, oraz wszystkie pozycje w instrumentach pochodnych, przy czym w tym przypadku dokonuje się rozróżnienia portfeli nabywanych w celach czysto handlowych oraz tych, które są zawierane, w celu zabezpieczenia ryzyka pozycji w portfelu bankowym – tzw. zabezpieczenia ekonomiczne (economic hedge). Wycena portfeli handlowych dokonywana jest bezpośrednio na podstawie cen rynkowych lub za pomocą modeli wyceny przy zastosowaniu parametrów cenowych notowanych na rynku. Działalność na portfelach handlowych prowadzona jest przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej Banku w zakresie portfeli obejmujących ryzyko stopy procentowej oraz ryzyko kursu walutowego. Portfel handlowy Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 44 obejmuje również opcje, w tym przede wszystkim walutowe transakcje opcyjne, opcje na stopy procentowe oraz struktury opcyjne, będące odzwierciedleniem ekonomicznej natury oraz ryzyka wynikającego z produktów oferowanych klientom Banku. Działalność Banku w tym zakresie jest prowadzona w sposób zapewniający jednoczesne (każdorazowe i natychmiastowe) zawarcie transakcji przeciwstawnej o takich samych parametrach, w związku, z czym portfel transakcji opcyjnych nie generuje otwartej ekspozycji ryzyka rynkowego. Jedyną wielkością związaną z zawieraniem transakcji opcyjnych uwzględnianą w pomiarze ryzyka rynkowego, a konkretnie ryzyka walutowego, jest wielkość premii płaconej/otrzymywanej w walucie zagranicznej. Portfele bankowe obejmują wszystkie pozostałe, niezaliczone do portfeli handlowych, pozycje bilansowe oraz pozabilansowe. Celem zawierania tych transakcji jest realizacja wyniku w całym, kontraktowym okresie transakcji. Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej Banku przejmuje pozycje ryzyka stóp procentowych z portfeli bankowych z wszystkich innych jednostek organizacyjnych Banku. Mechanizm przekazywania pozycji ryzyka stóp procentowych opiera się na systemie transferowej ceny funduszy. Pomiar ryzyka rynkowego portfeli bankowych Do portfeli bankowych zastosowanie mają następujące metody pomiaru ryzyka: • analiza luki stopy procentowej, • metoda kosztów zamknięcia otwartych pozycji odsetkowych (Value-at-Close)/całkowitego zwrotu z portfela (Total Return), • metoda dochodów odsetkowych narażonych na ryzyko (Interest Rate Exposure, IRE), oparta zarówno na metodzie luki, jak i przepływów odsetkowych w odpowiednim horyzoncie czasu, • testy warunków skrajnych. Analiza luki stopy procentowej wykorzystuje harmonogram zapadalności lub przeszacowania pozycji bilansowych oraz instrumentów pochodnych ujmowanych w ramach rachunkowości zabezpieczeń lub zakwalifikowanych, jako zabezpieczenia ekonomiczne, w celu ustalenia różnic pomiędzy pozycjami, których termin zapadalności lub aktualizacji oprocentowania przypada na dany przedział czasowy. Generalną zasadą w analizie luki oprocentowania jest klasyfikacja transakcji do poszczególnych pasm przeszacowania pozycji z portfeli bankowych wg kontraktowych lub zakładanych terminów zmian oprocentowania transakcji. Przyjmuje się, że: • transakcje ze stałą stopą oprocentowania (takie jak: depozyty terminowe, lokaty międzybankowe, portfel dłużnych papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody o oprocentowaniu stałym, kredyty udzielone zarówno spłacane w całości w dniu zapadalności, jak i spłacane w ratach) klasyfikuje się do odpowiednich pasm przeszacowania na podstawie daty zapadalności lub wymagalności; • transakcje ze stopą zmienną, aktualizowaną w cyklicznych stałych okresach (głównie kredyty udzielone z oprocentowaniem ustalanym w oparciu o stopę rynkową/bazową np. WIBOR 1M) klasyfikuje się do odpowiednich pasm przeszacowania na podstawie daty najbliższej aktualizacji oprocentowania; • transakcje o oprocentowaniu zmiennym administrowanym (tzn. zmiana wysokości oprocentowania oraz jej termin zastrzeżona jest do wyłącznej decyzji Banku), bądź o niezdefiniowanym terminie zapadalności lub aktualizacji oprocentowania klasyfikuje się do odpowiednich pasm przeszacowania na podstawie historycznie zaobserwowanych lub ekspercko przyjętych przesunięć momentu i wielkości zmiany oprocentowania danej pozycji w stosunku do zmiany rynkowych stóp procentowych (model minimalizacji zmienności marży na produkcie). W Banku do tych transakcji/pozycji bilansu zalicza się m.in.: rachunki bieżące, kredyty kartowe, kredyty w rachunku bieżącym. Dodatkowo uwzględnia się wcześniejsze spłaty kredytów w oparciu o analizę faktycznych spłat dokonywanych przez klientów przed terminem i na tej podstawie ustalany jest profil aktualizacji oprocentowania produktu, dotyczy to w szczególności kredytów ratalnych; • transakcje niewrażliwe na zmiany stóp procentowych, do których zalicza się gotówkę, majątek trwały, kapitał, pozostałe aktywa/zobowiązania, kwalifikuje się do najdłuższego pasma przeszacowania; • transakcje bezpośrednio zawierane przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej na potrzeby zarządzania ryzykiem stóp procentowych oraz płynności (portfel własny Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej) klasyfikowane są do odpowiednich pasm przeszacowania zawsze na podstawie dat zawartych w kontrakcie. Metoda wartości zamknięcia luki stóp procentowych (Value-at-Close) określa wartość ekonomiczną lub „godziwą” pozycji, analogiczną do wyceny rynkowej portfela handlowego. Całkowity zwrot na portfelu to suma zmian wartości zamknięcia luki stóp procentowych, naliczonych odsetek oraz zysków/strat ze sprzedaży aktywów lub anulowania zobowiązań. Metoda dochodów odsetkowych narażonych na ryzyko (IRE) służy do pomiaru potencjalnego wpływu Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 45 określonego przesunięcia równoległego krzywych stóp procentowych na dochód odsetkowy z księgi bankowej przed opodatkowaniem, który może być uzyskany w określonym przedziale czasu. Jest to miara prospektywna, analogiczna do wskaźnika czynników wrażliwości (Factor Sensitivity) w przypadku portfeli handlowych. Przy czym przyjmuje się, że w standardowych warunkach przesunięcie stóp procentowych jest identyczne dla każdej waluty i wynosi 100 pkt bazowych w górę. Miara IRE jest kalkulowana dla pozycji w każdej walucie odrębnie w horyzoncie dziesięciu lat, przy czym do bieżącego monitorowania oraz limitowania pozycji ryzyka stóp procentowych portfeli bankowych stosowane są zasadniczo miary IRE w horyzoncie jednego roku i pięciu lat. Dodatkowo, Bank mierzy ryzyko stopy procentowej metodą dochodową (cashflow net interest revenue NIR/IRE). Miara ta, podobnie jak IRE liczone metodą luki, określa potencjalny wpływ przed opodatkowaniem na wynik odsetkowy dla pozycji zaliczonych do księgi bankowej, ze względu na określone zmiany stóp procentowych w określonym okresie sprawozdawczym – zasadniczo 12 miesięcy. NIR to różnica między naliczonymi przychodami odsetkowymi uzyskanymi z aktywów (np. pożyczki dla klientów) a kosztem odsetek zapłaconym od zobowiązań (np. depozyty klientów). NIR/IRE to delta między bazowym NIR a NIR w scenariuszu szoku stopy procentowej tj. +/- 100 pkt. bazowych, dla wszystkich walut razem. Przyjmuje się podobne założenia w zakresie dat przeszacowania jak opisane powyżej dla metody luki, z tą różnicą, że pozycje niegenerujące przepływów odsetkowych oraz kapitały Banku są wyeliminowane z kalkulacji. Poniżej przedstawione są miary IRE dla Banku na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku, oddzielnie dla miar opartych o metodę luki jak i przepływów odsetkowych. Zestawienie prezentowane jest odrębnie dla głównych walut PLN, USD i EUR, stanowiących łącznie ponad 90% bilansu Banku, oraz łącznie dla wszystkich walut w przypadku metody przepływów odsetkowych. IRE – metoda luki w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 IRE 12M IRE 5L IRE 12M IRE 5L PLN 28 767 42 460 47 345 55 338 USD 28 560 44 450 24 878 35 718 EUR (17 317) (30 707) 15 886 29 475 IRE – metoda przepływów odsetkowych w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 IRE 12M IRE 12M +100 pb -100 pb +100 pb -100 pb Łącznie dla wszystkich walut 105 203 (106 083) 158 340 (186 760) Testy warunków skrajnych mierzą potencjalny wpływ istotnych zmian w poziomie lub kształcie krzywych stóp procentowych na pozycje otwierane w portfelu bankowym. Bank dokonuje testów warunków skrajnych dla zdefiniowanych scenariuszy ruchów stóp procentowych stanowiących kombinacje ruchów czynników rynkowych zdefiniowanych jako zmiany znaczące (large move) i kryzysowe (stress move) występujących zarówno w kraju, jak i zagranicą. Wielkości zakładanych przesunięć czynników rynkowych podlegają regularnej ocenie i są odpowiednio dostosowywane do zmian rynkowych warunków działania Banku. Testy warunków skrajnych obejmują także zmianę wartości kapitału w wyniku ruchów stóp procentowych dla poszczególnych walut w scenariuszach zgodnych z wymogami CRR. Departament Zarządzania Aktywami i Pasywami w Pionie Transakcji Rynku Międzybankowego prowadzi działalność w zakresie papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody. Określa się trzy podstawowe cele działalności w ramach portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody: • zarządzanie płynnością finansową; • zabezpieczenie przed ryzykiem przejmowanym przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej z innych jednostek organizacyjnych Banku; • otwieranie własnych pozycji ryzyka stóp procentowych w portfelach Banku przez Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej. Aby uniknąć nadmiernych wahań wartości funduszy kapitałowych Banku, spowodowanych przez przeszacowanie aktywów przeznaczonych do sprzedaży, ustala się maksymalne limity pozycji DV01 (Dollar Value of 1 basis point), która określa potencjalną zmianę wartości pozycji ryzyka dla danej krzywej stóp procentowych w określonym punkcie węzłowym krzywej (do którego sprowadzane są wszystkie przepływy pieniężne w ustalonym przedziale czasowym), spowodowaną przesunięciem rynkowej stopy procentowej o jeden punkt bazowy w górę dla tego typu portfeli. Limity dotyczą również pozycji otwartych w instrumentach pochodnych (np. transakcjach swap stóp procentowych), przeprowadzanych w celu zabezpieczenia wartości godziwej portfela. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 46 Program stosowania rachunkowości zabezpieczeń Poza ogólnymi zasadami ograniczania ryzyka rynkowego, w szczególności ryzyka stóp procentowych, Bank posiada zdefiniowane zasady stosowania rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej. Podstawowym rodzajem ryzyka zabezpieczanym w ramach rachunkowości zabezpieczeń jest ryzyko zmiany stóp procentowych, na jakie narażony jest portfel papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody o stałej stopie procentowej. Na koniec każdego miesiąca, w którym występowała relacja zabezpieczająca, Bank dokonywał oceny efektywności stosowanego zabezpieczenia analizując zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczanego oraz instrumentu zabezpieczającego z tytułu zabezpieczanego ryzyka. Pozycją zabezpieczaną była część portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody na stałą stopę procentową, denominowaną w PLN i EUR. We wszystkich przypadkach instrumentem zabezpieczającym był swap stopy procentowej (IRS), zamieniający stałą stopę procentową na zmienną. Zyski i straty wynikające z przeszacowania wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego oraz zmiany w wycenie do wartości godziwej pozycji zabezpieczanych odzwierciedlone są – w części wynikającej z zabezpieczanego ryzyka – w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik na rachunkowości zabezpieczeń”. Poziom ryzyka określonego miarą DV01 dla portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody z uwzględnieniem zabezpieczeń ekonomicznych, w podziale na portfele w poszczególnych walutach przedstawiony jest w tabeli poniżej: w tys. zł 31.12.2022 Ogółem w okresie 01.01.2022 – 31.12.2022 Ogółem Papiery wartościowe IRS Średnia Maksimum Minimum PLN (1 477) (1 829) 352 (1 622) (841) (2 105) USD (187) (187) - (202) (182) (231) EUR (739) (739) - (212) (120) (748) w tys. zł 31.12.2021 Ogółem w okresie 01.01.2021 – 31.12.2021 Ogółem Papiery wartościowe IRS Średnia Maksimum Minimum PLN (1 638) (2 227) 590 (2 159) (612) (3 976) USD (229) (229) - (225) (116) (267) EUR (206) (206) - (241) (206) (276) Działalność Banku w zakresie inwestycji w dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody była głównym czynnikiem wpływającym także na zmiany poziomu ryzyka niedopasowania terminów przeszacowania wyrażonych miarą IRE. Pomiar ryzyka rynkowego portfeli handlowych Do portfeli handlowych zastosowanie mają następujące metody pomiaru ryzyka: • metoda czynników wrażliwości (Factor Sensitivity), • metoda wartości narażonej na ryzyko (VaR), • testy warunków skrajnych. Czynniki wrażliwości mierzą zmianę wartości pozycji w danym instrumencie bazowym w przypadku określonej zmiany czynnika ryzyka rynkowego (np. zmiana o 1 punkt bazowy w oprocentowaniu w danym punkcie na krzywej stopy procentowej, zmiana o 1% w kursie walutowym lub cenie akcji). W przypadku stóp procentowych miarą wrażliwości jest DV01. W odniesieniu do ryzyka walutowego wielkość współczynnika wrażliwości jest równa co do wartości wielkości pozycji walutowej w danej walucie. W przypadku pozycji w kapitałowych papierach wartościowych wielkość współczynnika wrażliwości jest równa co do wartości wielkości pozycji netto w danym instrumencie (akcji, indeksie, jednostce udziałowej). Miarą zintegrowaną ryzyka rynkowego portfeli handlowych, łączącą wpływ pozycji w poszczególnych czynnikach ryzyka i uwzględniającą efekt korelacji pomiędzy zmiennościami poszczególnych czynników, jest wartość narażona na ryzyko (VaR). Miara VaR jest stosowana do oszacowania potencjalnego spadku wartości pozycji lub portfela w normalnych warunkach rynkowych, przy ustalonym poziomie ufności i w określonym czasie. W przypadku pozycji otwieranych w portfelu handlowym Banku wartość VaR jest obliczana przy zastosowaniu 99% poziomu ufności i jednodniowego okresu utrzymania. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 47 Zarówno wskaźnik DV01, jak i wskaźnik VaR dla portfela handlowego są obliczane jako kwota netto bez zabezpieczenia ekonomicznego portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, tzn. bez instrumentów pochodnych mających zabezpieczyć wartość godziwą portfela. Ekspozycja na ryzyko takich transakcji jest kontrolowana poprzez odpowiednie metody pomiaru ryzyka i ograniczana za pomocą limitów ryzyka portfeli bankowych. W cyklu dziennym dokonywana jest analiza scenariuszy warunków skrajnych (stress test), przy założeniu większych niż przyjęte w pomiarze wartości zagrożonej, zmian czynników ryzyka oraz pominięciu historycznie obserwowanych korelacji pomiędzy tymi czynnikami. Bank notuje ekspozycje ryzyka rynkowego portfeli handlowych w ponad dwudziestu walutach zarówno w przypadku pozycji walutowych jak i ekspozycji na ryzyko stóp procentowych, przy czym tylko w przypadku kilku walut ekspozycje są znaczące. Dla dużej grupy walut ekspozycje wynikają z niepełnego dopasowania transakcji zawartych na zlecenie klienta i transakcji domykających z innymi kontrahentami rynków hurtowych. Znaczące ekspozycje na ryzyko rynkowe otwierane są w przypadku PLN, walut rynków wysokorozwiniętych (przede wszystkim USD oraz EUR; rzadziej GBP, CHF, JPY) oraz walut krajów Europy Środkowej. Wartości znaczących ekspozycji na ryzyko stóp procentowych portfeli handlowych w ujęciu miary DV01 w 2022 roku prezentuje poniższa tabela: w okresie 01.01.2022 – 31.12.2022 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Średnia Maksimum Minimum PLN (45) 509 368 1 116 (611) EUR (214) 156 51 347 (223) USD (-1) (34) (8) 63 (175) W 2022 roku średnia wielkość ekspozycji na ryzyko stóp procentowych w walucie krajowej była wyższa w porównaniu z poziomem z roku ubiegłego i wyniosła 442 tys. zł. Średnia ekspozycja na ryzyko stóp procentowych w EUR była wyższa w porównaniu z rokiem 2021 (DV01 wyniosło 111 tys. zł, podczas gdy rok wcześniej 103 tys. zł). Średnia ekspozycja w USD była niższa w porównaniu do roku 2021 (DV01 wyniosło 23 tys. zł, w porównaniu do 53 tys. zł w 2021 r.). Jeśli chodzi o największe wielkości ekspozycji przyjmowanych przez Departament Skarbu to maksymalna ekspozycja w PLN wyniosła 1 116 tys. zł w porównaniu z 1 012 tys. zł w roku 2021, zaś maksymalna pozycja w EUR osiągnęła wielkość 347 tys. zł w porównaniu z 226 tys. zł w roku ubiegłym. Sektor Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej, prowadzący w ramach Banku działalność handlową na instrumentach finansowych, kontynuował strategię bardzo aktywnego zarządzania ekspozycjami narażonymi na ryzyko walutowe i stopy procentowej, dostosowując wielkość i kierunek tych ekspozycji w zależności od zmieniających się warunków rynkowych, co obrazuje przedział wahań tych ekspozycji (wartości minimum i maksimum w powyższej tabeli). Poziom ryzyka określonego miarą VaR (bez uwzględnienia zabezpieczeń ekonomicznych portfela papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody) w podziale na pozycje ryzyka walutowego i ryzyka stopy procentowej w 2022 roku prezentuje poniższa tabela: w okresie 01.01.2022 – 31.12.2022 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Średnia Maksimum Minimum Ryzyko walutowe 426 908 553 4 388 70 Ryzyko stóp procentowych 7 107 14,366 14 502 30 119 4 471 Ryzyko spreadu 7 268 3,504 6 390 11 780 3 221 Ryzyko ogółem 10 028 15,549 15 963 29 746 6 770 Głównym czynnikiem ryzyka pozostawało ryzyko stóp procentowych, a na drugim miejscu występowało ryzyko spreadu, gdzie ryzyko spreadu kredytowego określa wpływ na wycenę instrumentu/portfela wynikającą ze zmiany w postrzeganiu przez rynek jakości kredytowej niektórych instrumentów, takich jak „cross currency swap”, „asset swap”, czy portfel papierów wartościowych denominowanych w walucie obcej. Ogólny średni poziom ryzyka rynkowego portfeli handlowych w roku 2022 był o 144% wyższy od średniego poziomu zanotowanego w roku 2021, w ujęciu kwotowym to około 9 411 tys. zł, głównie jako wynik wzrostu zmienności stóp procentowych. Maksymalny poziom ryzyka cenowego wzrósł z 17 076 tys. zł w roku 2021 do 29 746 tys. zł w roku 2022. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 48 Ryzyko instrumentów kapitałowych Do końca sierpnia 2022 podstawowym podmiotem zależnym od Banku prowadzącym działalność w zakresie instrumentów kapitałowych był Dom Maklerski Banku Handlowego S.A. Od 1 sierpnia 2022 roku działalność w zakresie instrumentów kapitałowych została przeniesiona do struktury Banku i obecnie w całym dotychczasowym zakresie świadczona jest przez Departament Maklerski Banku Handlowego (DMBH). Stosownie do swojego podstawowego zakresu działalności, DMBH jest uprawniony do podejmowania ryzyka cenowego portfela handlowego akcji, praw do akcji, znajdujących się lub mających się znaleźć w obrocie na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) lub BondSpot, kontraktów Futures na index WIG20 i Indeksowanych Jednostek Udziałowych, a także akcji na giełdach zagranicznych tych spółek, które są notowane jednocześnie na GPW. Ryzyko cenowe portfela instrumentów DMBH ograniczane jest limitami wolumenowymi dla poszczególnych rodzajów instrumentów finansowych oraz progami ostrzegawczymi dla koncentracji dla poszczególnych emitentów. Dla DMBH stosowane są również progi ostrzegawcze potencjalnej straty dla scenariuszy warunków skrajnych oraz skumulowanej zrealizowanej straty na portfelu handlowym. Ekspozycja walutowa Banku Ekspozycję walutową Banku według podstawowych walut przedstawia poniższa tabela: 31.12.2022 Operacje bilansowe Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych w tys. zł Aktywa Zobowiązania Aktywa Zobowiązania Pozycja netto EUR 9 241 239 8 969 070 33 013 226 33 241 235 44 160 USD 2 438 403 7 736 025 20 182 424 14 905 002 (20 200) GBP 24 784 568 690 626 045 82 814 (675) CHF 75 186 397 094 500 325 178 888 (471) Pozostałe waluty 24 378 174 051 2 521 606 2 359 349 12 584 11 803 990 17 844 930 56 843 626 50 767 288 35 398 według wartości bieżącej będącej sumą zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych 31.12.2021 Operacje bilansowe Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych w tys. zł Aktywa Zobowiązania Aktywa Zobowiązania Pozycja netto EUR 3 164 603 6 858 001 35 733 605 32 086 237 (46 030) USD 1 941 350 6 016 198 25 896 544 21 806 724 14 972 GBP 29 699 468 972 489 401 41 972 8 156 CHF 279 906 347 283 1 531 348 1 470 755 (6 784) Pozostałe waluty 41 849 243 625 4 155 903 3 922 410 31 717 5 457 407 13 934 079 67 806 801 59 328 098 2 031 według wartości bieżącej będącej sumą zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych RYZYKO OPERACYJNE Cele strategiczne oraz założenia systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zapewnienie spójnego i efektywnego podejścia do identyfikacji, oceny, ograniczania, kontroli, monitorowania oraz sprawozdawczości w zakresie tego ryzyka, jak również efektywnej redukcji poziomu narażenia na ryzyko operacyjne, a w konsekwencji redukcję ilości zdarzeń ryzyka operacyjnego i dotkliwości ich skutków. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym ma również na celu pełną integrację procesów zarządzania tym ryzykiem z procesami podejmowania decyzji biznesowych (tzn. strategia biznesowa wspierana jest oceną ryzyka operacyjnego, a biznes oceniany na podstawie wcześniej ustalonych wskaźników kontroli i ryzyka operacyjnego). Organizując proces zarządzania ryzykiem operacyjnym Bank bierze pod uwagę strategię biznesową, Profil ryzyka Banku, otoczenie makroekonomiczne, dostępne zasoby kapitału i płynności oraz wymogi regulacyjne (w tym zwłaszcza Rekomendacji M) stanowiące ramy dla przygotowania systemu kontroli i zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku. Zarząd Banku odpowiada za opracowanie, wdrożenie i funkcjonowanie właściwego systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym poprzez wprowadzanie odpowiednich regulacji wewnętrznych, zapewnia spójność Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 49 systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym ze Strategią Banku oraz jego właściwe funkcjonowanie w organizacji poprzez analizę informacji umożliwiających ocenę czy system jest adekwatny do profilu ryzyka operacyjnego. W przypadku zaistnienia konieczności system zarządzania ryzykiem operacyjnym jest usprawniany poprzez wprowadzenie niezbędnych korekt. System zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku jest zbudowany w sposób, który zapewnia zarządzanie ryzykiem na każdym etapie, tj.: identyfikacji, oceny/pomiaru, ograniczania, monitorowania i raportowania. Realizacja założeń strategii przez Zarząd Banku oceniana jest przez Radę Nadzorczą, wspieraną przez Komitet ds. Audytu oraz Komitet ds. Ryzyka i Kapitału, na podstawie syntetycznych raportów przedkładanych przez Zarząd z częstotliwością skorelowaną z częstotliwością spotkań komitetów, określających skalę i rodzaje ryzyka operacyjnego, na które narażony jest Bank, metody zarządzania ryzykiem operacyjnym, prawdopodobieństwo jego występowania, ocenę potencjalnego negatywnego wpływu metody zarządzania ryzykiem operacyjnym, jak też wyniki monitorowania profilu ryzyka operacyjnego i apetytu na ryzyko operacyjne. Rada Nadzorcza, po dokonaniu oceny, w razie konieczności może zlecić poddanie rewizji całości lub części systemu zarządzania ryzykiem. Definicja ryzyka operacyjnego Ryzyko operacyjne należy rozumieć jako możliwość poniesienia strat w wyniku niewłaściwych lub wadliwych procesów wewnętrznych, czynników ludzkich, systemów technicznych lub zdarzeń zewnętrznych (z uwzględnieniem ryzyka technologicznego, outsourcingu, nadużyć/defraudacji, prania pieniędzy, bezpieczeństwa informacji, ciągłości działania (zdarzeń zewnętrznych i wewnętrznych), podatkowego i rachunkowego, produktu, prawnego, modeli, kadrowego, niewłaściwego postępowania (conduct risk), jak również ryzyka utraty reputacji, związanego ze zdarzeniami ryzyka operacyjnego, z praktykami biznesowymi oraz rynkowymi, a także ryzyka operacyjnego wkomponowanego w inne kategorie ryzyka (np. kredytowe, kontrahenta, płynności, braku zgodności)). Ryzyko operacyjne nie obejmuje ryzyka strategicznego i ryzyka potencjalnych strat wynikających z decyzji związanych z podejmowaniem ryzyka kredytowego, rynkowego, ryzyka płynności lub ryzyka związanego z działalnością ubezpieczeniową. Ryzyko Operacyjne zostało uznane za ryzyko istotne dla 2022 roku. Dodatkowo za ryzyko istotne zostało również uznane Ryzyko Zgodności, które na potrzeby procesu ICAAP jest włączane do Ryzyka Operacyjnego. Zasady identyfikacji ryzyka operacyjnego Każda jednostka organizacyjna Banku identyfikuje wszystkie istotne rodzaje ryzyka operacyjnego, związane z działalnością jednostki. W procesie identyfikacji ryzyka Kierownictwo Banku uwzględnia istotne ryzyko związane ze wszystkimi procesami, produktami, czynnikiem ludzkim, systemami informatycznymi, zgodnością z obowiązującym prawem, regulacjami i zaleceniami instytucji nadzorczych, regulacjami wewnętrznymi oraz strategią Banku, uwzględniając również ryzyko związane z zależnością Banku od innych podmiotów w Grupie. Jednostki organizacyjne w ramach Banku oraz Departament Niezależnej Kontroli i Ryzyka Operacyjnego wykorzystują w procesie identyfikacji ryzyka procesy regularnego analizowania informacji generowanych przy użyciu narzędzi zarządzania ryzykiem operacyjnym. Profil ryzyka operacyjnego Profil ryzyka operacyjnego rozumiany jest jako skala i struktura ekspozycji na ryzyko operacyjne, określająca stopień narażenia na ryzyko operacyjne. Wyrażany jest on w wybranych przez Bank wymiarach strukturalnych (takich jak m.in. rodzaje zdarzeń operacyjnych, rodzaje linii biznesowych, istotne procesy) oraz w wymiarach skali (takich jak m.in. oszacowana potencjalna wielkość straty). Do ustalenia profilu ryzyka operacyjnego Bank wykorzystuje posiadane informacje na temat zdarzeń operacyjnych oraz informacje pochodzące z wykorzystywanych narzędzi zarządzania ryzykiem operacyjnym. Pomiar i ocena W procesie oceny ryzyka Bank wykorzystuje kombinacje różnych metod pomiaru lub szacowania ryzyka. Ocena ryzyka polega na określeniu prawdopodobieństwa wystąpienia i wielkości możliwych przyszłych strat z tytułu ryzyka operacyjnego. W tym celu wykorzystuje się mierniki ilościowe i jakościowe (np. apetyt na ryzyko, wymogi kapitałowe, docelowy profil ryzyka, kluczowe wskaźniki ryzyka, dane o stratach i zdarzeniach ryzyka operacyjnego, problemy kontrolne i działania naprawcze, proces samooceny, kluczowe projekty, obszary koncentracji ryzyka i obszary wzrastającego poziomu ryzyka, analizy scenariuszy, testy warunków skrajnych, zmiany procesów i produktów, informacje z wewnętrznych i zewnętrznych przeglądów i audytów, informacje raportowane do Komisji i Komitetów). Ocena uwzględnia analizę zagrożeń zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Trafna ocena ryzyka operacyjnego umożliwia odpowiednie określenie profilu ryzyka i właściwe nim zarządzanie. Oszacowany wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka operacyjnego pokrywa wszystkie kategorie ryzyka uwzględnione w definicji ryzyka operacyjnego. Ramy akceptacji ryzyka, kontrola ryzyka, ograniczanie ryzyka Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 50 Bank wyznacza poziomy tolerancji dla poszczególnych kategorii ryzyka operacyjnego oraz obszarów biznesowych w ramach ustalonego apetytu na ryzyko. Przekroczenie przyjętych progów tolerancji dla poszczególnych kategorii zdarzeń wymaga podjęcia działań naprawczych, zgodnie z decyzją Komitetu ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem. Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem i/lub Zarząd Banku mogą podjąć decyzje w zakresie traktowania zidentyfikowanego ryzyka poprzez: • akceptowanie (świadome niepodejmowanie działań mających na celu ograniczenie prawdopodobieństwa lub skutków zmaterializowania się danego zagrożenia, wraz z ewentualnym zapewnieniem środków na pokrycie potencjalnie związanych z nim strat); • ograniczanie (przede wszystkim poprzez odpowiednie zdefiniowanie procesów, produktów, systemów, ich opis/procedury oraz wprowadzenie mechanizmów kontrolnych); • transferowanie (przeniesienie części lub całości ryzyka związanego z danym zagrożeniem na podmiot zewnętrzny, w szczególności poprzez zlecanie wykonywania czynności zewnętrznym dostawcom usług lub stosowanie ubezpieczeń); • unikanie (niepodejmowanie działań, z którymi wiąże się dane zagrożenie). Procesy identyfikacji ryzyka, samooceny, pomiaru, monitorowania oraz raportowania, w zasadniczych aspektach, są ujednolicone i ogólnie przyjęte we wszystkich jednostkach organizacyjnych Banku. Procesy ograniczania ryzyka są określane dla każdej jednostki organizacyjnej i mogą być różne dla poszczególnych jednostek. Stosowane procesy kontrolne służą ograniczaniu przyczyn występowania negatywnych skutków zdarzeń operacyjnych (włącznie ze stratami operacyjnymi), zmniejszaniu prawdopodobieństwa ich wystąpienia oraz minimalizowaniu dotkliwości potencjalnych skutków. Mechanizmy ograniczania ryzyka obejmują również transfer ryzyka, czyli przeniesienie części lub całości ryzyka związanego z danym zagrożeniem na podmiot zewnętrzny, w szczególności poprzez zlecanie wykonywania czynności zewnętrznym dostawcom usług lub stosowanie ubezpieczeń, z zastrzeżeniem, że transfer nie może być traktowany jako alternatywa dla właściwego zarządzania ryzykiem. Bank ocenia i monitoruje prawidłowość funkcjonowania mechanizmów transferu ryzyka. Monitorowanie i raportowanie Za bieżące monitorowanie ryzyka operacyjnego odpowiada Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem, Komitety ds. Ryzyka Operacyjnego, Systemu Kontroli i Zgodności, Komitet ds. Nowych Produktów, Komitet ds. Premiowania oraz Komisje wspierające Komitety. Jakość procesu zarządzania ryzykiem operacyjnym (w tym proces samooceny) w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Banku są przedmiotem kontroli i oceny przez Departament Audytu Wewnętrznego. W ramach nadzoru skonsolidowanego, dane o ryzyku operacyjnym Banku i spółek zależnych prezentowane są Komisjom i Komitetom, wspierającym Zarząd Banku i Radę Nadzorczą w procesie zarządzania ryzykiem operacyjnym. Rada Nadzorcza sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz ocenia jego adekwatność i skuteczność. Rada Nadzorcza jest wspierana przez Komitety Rady Nadzorczej - Komitet ds. Audytu, Komitet ds. Ryzyka i Kapitału oraz Komitet ds. Wynagrodzeń. Na podstawie syntetycznych raportów ryzyka operacyjnego przedkładanych przez Zarząd Banku co najmniej 2 razy w roku, przygotowywanych w oparciu o dane wynikające z monitorowania ryzyka operacyjnego, określających skalę i rodzaje ryzyka operacyjnego, na które narażony jest Bank, prawdopodobieństwo jego występowania, jego skutki i metody zarządzania ryzykiem operacyjnym, jak też profil ryzyka operacyjnego i obszary koncentracji ryzyka, Rada Nadzorcza, wspierana przez Komitet ds. Audytu oraz Komitet ds. Ryzyka i Kapitału, monitoruje skuteczność systemów kontroli wewnętrznej oraz zarządzania ryzykiem oraz dokonuje oceny realizacji przez Zarząd założeń strategii zarządzania ryzykiem (operacyjnym). Założenia dotyczące systemu kontroli wewnętrznej w zakresie ryzyka operacyjnego. Funkcjonujący w Banku system kontroli wewnętrznej i system zarządzania ryzykiem zorganizowane są na trzech niezależnych poziomach. W ramach Zarządu Banku jeden z jego członków – Członek Zarządu nadzorujący Sektor Zarządzania Ryzykiem - sprawuje nadzór nad Departamentem Niezależnej Kontroli i Ryzyka Operacyjnego oraz odpowiada za dostarczanie Zarządowi i Radzie Nadzorczej Banku kompleksowych informacji na temat ryzyka. Zarząd jest wspierany przez Komitet ds. Zarządzania Ryzykiem i Kapitałem, Komitet ds. Ryzyka Operacyjnego, Systemu Kontroli i Zgodności , Komitet ds. Nowych Produktów, Komisję ds. Produktów Inwestycyjnych i Ubezpieczeniowych Sektora Bankowości Detalicznej oraz Sektora Rynków Finansowych i Bankowości Korporacyjnej oraz Komisję Etyczną. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 51 Każda jednostka organizacyjna jest zobowiązana do opracowania właściwego systemu kontroli, współmiernego do poziomu ponoszonego ryzyka, w tym ryzyka operacyjnego, łącznie z odpowiednią dokumentacją procedur kontrolnych oraz stosownym szkoleniem personelu. Również na jednostkach organizacyjnych ciąży obowiązek identyfikacji ryzyka, które jest niedopuszczalne lub przekracza poziom ryzyka, jakie dana jednostka może zaakceptować i określenia odpowiednich działań, jakie należy podjąć w celu jego ograniczenia lub transferu. Ustalanie standardów kontrolnych, koordynacja zarządzania oraz monitorowanie ryzyka dla istotnych kategorii ryzyka wspierane są przez wyspecjalizowane jednostki organizacyjne Banku. Departament Niezależnej Kontroli i Ryzyka Operacyjnego (druga linia obrony), odpowiada za nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku, w szczególności: ustala i egzekwuje standardy i narzędzia zarządzania ryzykiem operacyjnym (obejmującym kategorie ryzyka uwzględnione w definicji ryzyka operacyjnego), zarządza procesem samooceny, zarządza procesem monitorowania wskaźników ryzyka operacyjnego, monitoruje, ogranicza i raportuje straty operacyjne, monitoruje problemy i działania naprawcze, odpowiada za utrzymanie systemów informatycznych, wspierających zarządzanie ryzykiem operacyjnym, obliczanie regulacyjnego i szacowanie ekonomicznego wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka operacyjnego, raportowanie zarządcze i regulacyjne w zakresie ryzyka operacyjnego, ujawnienia rynkowe w zakresie zarządzania ryzykiem operacyjnym, rekomendowanie zmian w procesach i operacjach Bankowych w zakresie dostosowania funkcji kontrolnych do akceptowalnego poziomu narażenia na ryzyko. Departament sprawuje nadzór nad przebiegiem raportowania ryzyka operacyjnego przez jednostki organizacyjne Banku. Departament przeprowadza także w jednostkach organizacyjnych Banku przeglądy w zakresie obszarów podwyższonego poziomu narażenia na ryzyko operacyjne oraz rekomenduje zmiany w procedurach, procesach i operacjach Bankowych, w celu ograniczenia poziomu ryzyka operacyjnego. W ramach systemu kontroli Departament odpowiada za koordynację matrycy funkcji kontroli oraz monitorowanie pionowe. Departament Audytu Wewnętrznego odpowiada za niezależną ocenę efektywności procesów zarządzania ryzykiem operacyjnym i ocenę adekwatności i skuteczności systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym, w tym za jego regularne przeglądy. Rezultaty badań audytu wewnętrznego oraz zewnętrznego są uwzględniane w systemie informacji zarządczej i w procesie podejmowania decyzji związanych z zarządzaniem ryzykiem i zarządzaniem Bankiem. Ryzyko klimatyczne W obszarze ryzyka związanego z klimatem i polityką klimatyczną Bank ze względu na profil prowadzonej działalności koncentruje swoje działania na zmniejszeniu negatywnego wpływu na klimat i zużycie zasobów naturalnych w swojej działalności operacyjnej oraz strukturyzację produktów. Zrównoważony rozwój jest jednym z kluczowych celów zdefiniowanych w Strategii Banku na lata 2022- 2024. Jednym z głównych priorytetów Banku jest wspieranie klientów w transformacji ich modeli biznesowych w kierunku zrównoważonego rozwoju. Bank aktywnie dąży również do realizacji celu pozyskania 1 mld zł zielonych aktywów o okresie obowiązywania aktualnej strategii biznesowej. W odpowiedzi na ryzyka związane z klimatem Bank skupia się też na wdrażaniu zielonych produktów i rozwiązań oraz na redukcji własnego śladu węglowego – wyznaczonym celem jest redukcja śladu własnego Banku o 50% do 2024 roku w porównaniu do roku 2019. Inicjatywy oraz działania podejmowane przez Bank w tym obszarze zostały szczegółowo zaprezentowane w „Sprawozdaniu na temat informacji niefinansowych za 2022 rok”. Bank jest narażony na ryzyko zmian klimatycznych głównie poprzez oddziaływanie czynników klimatycznych na otoczenie ekonomiczne, w którym prowadzona jest działalność Banku. Ryzyko klimatyczne nie miało istotnego bezpośredniego wpływu na poszczególne obszary dokonywanych szacunków na dzień 31 grudnia 2022, w tym na wyznaczanie oczekiwanej straty kredytowej ujętej w niniejszym sprawozdaniu finansowym, ani też na kwestie kontynuacji działalności przez Bank w okresie 12 miesięcy od daty zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego. ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM WŁASNYM Zgodnie z obowiązującym w Polsce Prawem bankowym banki są zobligowane do utrzymywania kapitałów własnych w wielkości adekwatnej do poziomu ponoszonego ryzyka. Poziom kapitałów zaprezentowany w tabeli poniżej uznawany jest za wystarczający do prowadzenia działalności biznesowej. Poziom kapitału jest regularnie monitorowany przy wykorzystaniu do tego celu współczynnika adekwatności kapitałowej. Od 2008 roku Bank rozpoczął proces szacowania kapitału wewnętrznego. Dokonano klasyfikacji ryzyk ze względu na kryterium istotności, dla ryzyk zidentyfikowanych jako istotne oszacowano kapitał wymagany do ich pokrycia. W procesie zarządzania kapitałem Bank określa politykę wypłat przyszłych dywidend dla akcjonariuszy. W procesie tym uwzględnia się szereg czynników, takich jak: zyski Banku, oczekiwania Banku w zakresie przyszłych wyników finansowych, poziom wymogów kapitałowych, a także uwarunkowania podatkowe, regulacyjne i prawne. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 52 Adekwatność kapitałowa W 2022 roku Bank spełniał obowiązujące normy ostrożnościowe w zakresie adekwatności kapitałowej. Współczynnik kapitałowy ustalany jest zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Poniższa tabela prezentuje dane finansowe do wyliczenia współczynnika wypłacalności Banku. w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Kapitał podstawowy Tier I 5 155 593 5 452 542 Całkowity wymóg kapitałowy, z tego: 2 390 422 2 201 886 wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka kredytowego 1 746 404 1 714 536 wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka kontrahenta 149 289 119 455 wymóg kapitałowy z tytułu korekty wyceny kredytowej 4 036 7 268 suma wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka rynkowego 97 497 83 696 wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka operacyjnego 393 196 276 931 Współczynnik kapitału podstawowego Tier I 17,3% 19,8% Łączny współczynnik kapitałowy obliczony został według zasad określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 („CRR”). Dane w odpowiednich okresach obejmują zyski zaliczone do funduszy własnych zgodnie z mającymi zastosowanie wytycznymi EBA W tabeli zaprezentowano współczynnik wypłacalności uwzględniający stanowisko Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) dotyczące uwzględniania zaudytowanych danych finansowych przy wyliczaniu wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka operacyjnego. W 2020 roku w ramach jednolitego zbioru pytań i odpowiedzi (single rulebook Q&A) EBA opublikował stanowisko (Q&A 2018_3969), zgodnie z którym wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka operacyjnego powinien zostać skorygowany, jak tylko zaudytowane dane za dany rok są dostępne, o ile różnił się on od wymogu obliczonego na podstawie zaudytowanych danych za lata poprzednie lub na podstawie danych szacunkowych za dany rok, jeżeli różniły się one od danych zaudytowanych. W 2022 roku w Banku miało miejsce jedno przekroczenie limitów koncentracji zaangażowań na księdze bankowej. Przekroczenie zostało niezwłocznie zredukowane i zgłoszone do KNF. W 2021 nie wystąpiły przekroczenia limitów koncentracji zaangażowań na księdze bankowej. 4. Sprawozdawczość dotycząca segmentów działalności Informacja dotycząca segmentów działalności przedstawiona jest w Rocznym Skonsolidowanym Sprawozdaniu Finansowym Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku, które zostało zatwierdzone przez Zarząd Banku w tym samym dniu co Roczne Jednostkowe Sprawozdanie Finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku. 5. Wynik z tytułu odsetek Zasady rachunkowości: Przychody i koszty z tytułu odsetek od instrumentów finansowych są ujmowane w rachunku zysków i strat przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej. Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą naliczania zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązania finansowego oraz przypisania przychodów lub kosztów odsetkowych do odpowiednich okresów. Efektywna stopa procentowa jest stopą, która dyskontuje oszacowane przyszłe pieniężne wpływy lub płatności dokonywane w oczekiwanym okresie do wygaśnięcia instrumentu finansowego do bilansowej wartości brutto składnika aktywów lub zamortyzowanego kosztu dla zobowiązania finansowego. Przy wyliczaniu efektywnej stopy procentowej Bank uwzględnia wszelkie postanowienia umowy instrumentu finansowego (na przykład: przedpłaty, opcje kupna i podobne), jednakże nie uwzględnia potencjalnych przyszłych strat związanych z nieściągalnością kredytów. Wyliczenie obejmuje wszelkie płacone i otrzymywane przez strony umowy prowizje i punkty stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie i dyskonta. W rezultacie prowizje stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej po pomniejszeniu o bezpośrednie koszty pozyskania instrumentu finansowego prezentowane są jako składnik przychodów odsetkowych. Efektywną stopę procentową stosuje się do wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych, z wyjątkiem składników aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. W przypadku aktywów finansowych, dla których dokonano odpisu z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, przychody odsetkowe są ujmowane przy zastosowaniu stopy procentowej użytej do zdyskontowania przyszłych przepływów pieniężnych dla celów oszacowania oczekiwanych strat kredytowych. Informacje finansowe: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 53 w tys. zł Za okres 2022 2021 Przychody z tytułu odsetek 3 186 032 772 282 z tytułu aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu 1 801 470 580 843 operacji z Bankiem Centralnym 144 562 4 292 należności od banków 175 490 5 488 należności od klientów, z tego: 1 481 418 571 063 podmiotów sektora finansowego 165 780 32 367 podmiotów sektora niefinansowego, w tym: 1 315 638 538 696 od kart kredytowych 373 279 153 299 z tytułu aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 1 384 562 191 439 inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 1 384 562 191 439 Przychody o podobnym charakterze 145 241 52 037 z tytułu dłużnych papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu 118 664 15 770 z tytułu zobowiązań z ujemną stopą procentową 24 126 35 362 z tytułu instrumentów pochodnych w rachunkowości zabezpieczeń 2 451 905 3 331 273 824 319 Koszty odsetek i koszty o podobnym charakterze z tytułu zobowiązań finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu (591 483) (17 012) operacji z Bankiem Centralnym (4) - zobowiązań wobec banków (155 428) (5 907) zobowiązania wobec klientów (432 125) (7 077) zobowiązań wobec podmiotów sektora finansowego (140 197) (3 131) zobowiązań wobec podmiotów sektora niefinansowego (291 928) (3 946) zobowiązań z tytułu leasingu (3 926) (4 028) z tytułu aktywów z ujemną stopą procentową (2 952) (3 154) z tytułu instrumentów pochodnych w rachunkowości zabezpieczeń (116) (15 515) (594 551) (35 681) Wynik z tytułu odsetek 2 736 722 788 638 Wpływ modyfikacji na wartość aktywów finansowych, dla których przepływy pieniężne wynikające z umowy uległy modyfikacji jednak nie zaprzestano ich ujmowania na dzień 31 grudnia 2022 roku wyniósł 629 tys. zł, zaś wynik z tytułu modyfikacji w 2022 roku wynosił (759) tys. zł (odpowiednio na dzień 31 grudnia 2021 roku 107 tys. zł, zaś wynik z tytułu modyfikacji 335 tys. zł). W dniu 29 lipca 2022 roku weszła w życie Ustawa z dnia 7 lipca 2022 roku o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz.U z 2022 r., poz. 1488), która m.in. stworzyła możliwość zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego (tzw. „wakacje kredytowe”). Zawieszone raty, w wymiarze dwóch miesięcy zarówno dla III jak i IV kwartału 2022 r. oraz po jednym miesiącu w każdym z kwartałów 2023 roku, odpowiednio wydłużają okres kredytowania, a w okresie zawieszenia spłaty kredytu nie są naliczane odsetki (zastosowanie do umów zawartych przed dniem 1 lipca 2022 roku). Zgodnie z MSSF 9 Bank oszacował wartość bieżącą przepływów pieniężnych uwzględniających prognozowane wystąpienie wakacji kredytowych i porównała tak ustaloną wartość z wartością bilansową brutto portfela dotkniętego (wg prognozy) zmianą. Kwota różnicy pomniejszyła przychody odsetkowe z tytułu aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu od należności od klientów. Bank stale monitoruje wysokość i ocenia adekwatność utworzonej w 3 kwartale 2022 rezerwy. W czwartym kwartale nie dokonano zmian założeń oszacowania, zgodnie z którymi ok. 63% klientów posiadających kredyty hipoteczne udzielone w walucie polskiej zdecyduje się na skorzystanie z wakacji kredytowych. Kwota korekty w rachunku wyników w 2022 roku wynosi 76,7 mln zł (bez uwzględnienia amortyzacji). W estymacji założono, że klienci zawieszą wszystkie możliwe raty. Podany wskaźnik klientów odpowiada założeniu, że 75% salda niespłaconego kapitału wszystkich kredytów zostałoby objęte wakacjami kredytowymi. Jeśli saldo objęte wakacjami kredytowymi wynosiłoby 65%, to łączna wartość rezerwy wyniosłaby 66,4 ml zł a w przypadku, gdyby wynosił 85%, to łączna wartość korekty wyniosłaby 87,1 mln zł. Partycypacja na 31.12.2022 wynosiła 65% salda. 6. Wynik z tytułu opłat i prowizji Zasady rachunkowości: Przychody z tytułu opłat i prowizji powstają w wyniku świadczenia usług finansowych oferowanych przez Bank. Prowizje klasyfikowane są do następujących kategorii: • prowizji stanowiących integralną część efektywnej stopy procentowej, Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 54 • prowizji z tytułu działalności maklerskiej obejmujące prowizje z tytułu wykonywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych, oferowanie instrumentów finansowych, prowadzenie rachunków pieniężnych, przechowywanie i rejestrowanie instrumentów pieniężnych oraz pełnienie funkcji animatora na rynku, • prowizji za wykonanie usługi, • prowizji za wykonanie znaczącej czynności. Prowizje stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej zaliczane są do rachunku zysków i strat jako korekta kalkulacji efektywnej stopy procentowej i wykazywane w przychodach odsetkowych. W przypadku kredytów i pożyczek o nieustalonych terminach płatności rat, np. kredytów w rachunku bieżącym lub kart kredytowych, prowizje rozliczane są w czasie metodą liniową przez okres ważności limitu kredytowego. Tego typu prowizje zaliczane są do przychodów z tytułu prowizji. Dla pozostałych prowizji Bank stosuje zasady wynikające z MSSF 15. W szczególności, jeśli Bank przenosi kontrolę nad usługą w miarę upływu czasu i tym samym spełnia zobowiązanie do wykonania świadczenia i klient jednocześnie czerpie korzyści płynące ze świadczenia Banku, w miarę wykonywania przez Bank tego świadczenia, wówczas prowizje są ujmowane w miarę upływu czasu proporcjonalnie do stopnia wykonania usługi w przychodach z tytułu prowizji. W pozostałych sytuacjach prowizje ujmowane są jednorazowo w momencie wykonania czynności i wykazywane w przychodach z tytułu prowizji. Nie występują sytuacje wstrzymywania realizacji usług, które wpływałyby na opisany powyżej tryb ujęcia przychodu w związku ze spełnianiem zobowiązania do wykonania świadczenia. Większość przychodów prowizyjnych jest rozliczana jednorazowo, za wyjątkiem sytuacji, w której prowizja jest pobrana z góry za okres świadczonej usługi dłuższy niż miesiąc. Takie sytuacje mają miejsce w odniesieniu do gwarancji lub kredytów, dla których nie ustala się harmonogramu spłat. W obszarze przychodów prowizyjnych otrzymane wynagrodzenie jest co do zasady bezzwrotne. W celu ustalenia ceny transakcyjnej Bank uwzględnia warunki umowy. Cena transakcyjna to kwota wynagrodzenia (stała, zmienna lub obie), które będzie przysługiwać w zamian za przekazanie przyrzeczonych usług na rzecz klienta, z wyłączeniem kwot pobranych w imieniu osób trzecich. Bank pośredniczy w sprzedaży produktów ubezpieczeniowych. Przychody z tytułu wynagrodzenia za dystrybucję produktów ubezpieczeniowych niepowiązanych z instrumentami finansowymi ujmowane są w przychodach prowizyjnych w momencie sprzedaży lub odnowienia polisy, z wyjątkiem części wynagrodzenia dotyczącego usług świadczonych po dokonaniu sprzedaży, które jest ujmowane w przychodach prowizyjnych liniowo, przez okres życia produktu. W przypadku produktów ubezpieczeniowych powiązanych z instrumentem finansowym, gdzie wynagrodzenie otrzymywane jest z góry za okres dłuższy niż miesięczny, w celu ustalenia sposobu ujmowania wynagrodzenia z tytułu dystrybucji tego ubezpieczenia stosowany jest model względnej wartości godziwej w wyniku, którego wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego dzielone jest na następujące komponenty: • część stanowiąca wynagrodzenie za usługę pośrednictwa, ujmowana w wyniku z tytułu prowizji oraz • część stanowiąca element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego rozliczanego z użyciem efektywnej stopy procentowej będąca elementem wyniku odsetkowego. Wynagrodzenie opisane powyżej ujmowane jest z uwzględnieniem szacowanych przyszłych zwrotów z tytułu odstąpienia klientów od ubezpieczenia w określonych przypadkach. Koszty bezpośrednio powiązane z akwizycją pożyczki gotówkowej Bank rozlicza w czasie jako element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego stanowiącego część wyniku odsetkowego. Jeśli Bank ponosi koszty bezpośrednio związane ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego, koszty takie rozliczane są zgodnie z zasadą współmierności przychodów i kosztów. Koszty niepowiązane bezpośrednio ze sprzedażą produktów ubezpieczeniowych ujmowane są w rachunku wyników jednorazowo, w momencie ich poniesienia. Informacje finansowe: w tys. zł Za okres 2022 2021 Przychody z tytułu opłat i prowizji z tytułu działalności kredytowej (inne niż ujęte w kalkulacji stopy procentowej) 55 513 61 528 z tytułu prowadzenia rachunków bankowych 125 129 139 486 z tytułu pośrednictwa w sprzedaży produktów ubezpieczeniowych i inwestycyjnych 45 106 68 180 z tytułu kart płatniczych i kredytowych 131 816 122 669 z tytułu realizacji zleceń płatniczych 104 248 95 208 z tytułu usług powierniczych 121 685 121 523 z tytułu działalności maklerskiej 22 155 - z tytułu świadczenia usług zarządzania środkami na rachunkach klientów 20 233 19 432 z tytułu udzielonych zobowiązań o charakterze finansowym 27 371 24 587 inne 9 225 20 302 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 55 w tys. zł Za okres 2022 2021 662 481 672 915 Koszty z tytułu opłat i prowizji z tytułu kart płatniczych i kredytowych (35 754) (24 917) z tytułu działalności maklerskiej (7 577) - z tytułu opłat KDPW (28 563) (29 770) z tytułu opłat brokerskich (4 313) (4 529) inne (23 978) (19 972) (100 185) (79 188) Wynik z tytułu opłat i prowizji 562 296 593 727 7. Przychody z tytułu dywidend Zasady rachunkowości: Dywidendy wynikające z instrumentów kapitałowych ujmuje się w rachunku zysków i strat w momencie, kiedy powstaje prawo jednostki do ich otrzymania, istnieje prawdopodobieństwo, że jednostka uzyska korzyści ekonomiczne związane z dywidendą oraz wysokość dywidendy można ustalić w wiarygodny sposób. Informacje finansowe: Przychody z tytułu dywidend za 2022 rok w kwocie 36 974 tys. zł (za 2021 rok: 32 999 tys. zł) obejmują dywidendy otrzymane od jednostek zależnych w kwocie 26 857 tys. zł (w 2021 roku: 16 371 tys. zł oraz zysk z tytułu likwidacji spółki zależnej w kwocie 7 660 tys. zł.). Pozostała kwota dywidend dotyczy otrzymanych wypłat od jednostek z niekontrolującym udziałem kapitałowym Banku. 8. Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji Zasady rachunkowości: W tej pozycji prezentowany jest wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy, zgodnie z zasadami opisanymi w nocie 2.1 w sekcji Aktywa i zobowiązania finansowe – klasyfikacja i wycena, jak również wynik z pozycji wymiany. Informacje finansowe: w tys. zł Za okres 2022 2021 Wynik na instrumentach finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy z instrumentów dłużnych 91 257 (2 192) z instrumentów kapitałowych 2 621 - z instrumentów pochodnych, w tym: 236 265 112 107 na stopę procentową 236 332 111 640 kapitałowe (91) - towarowe 24 467 330 143 109 915 Wynik z pozycji wymiany z tytułu operacji wymiany na walutowych instrumentach pochodnych (98 917) 605 343 z tytułu różnic kursowych (rewaluacja) 412 572 (206 196) 313 655 399 147 Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji 643 798 509 062 Wynik na handlowych instrumentach finansowych i rewaluacji za 2022 rok zawiera zmianę netto wartości korekty wyceny instrumentów pochodnych odzwierciedlającej ryzyko kredytowe kontrahenta oraz korekty wyceny instrumentów pochodnych odzwierciedlającej własne ryzyko kredytowe w wysokości 1 750 tys. zł (za 2021 rok: 12 179 tys. zł). Wynik z instrumentów dłużnych zawiera wynik netto na obrocie rządowymi papierami wartościowymi, dłużnymi instrumentami komercyjnymi, papierami wartościowymi EBI (European Investment Bank) i instrumentami rynku pieniężnego przeznaczonymi do obrotu. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 56 Wynik z instrumentów kapitałowych obejmuje wynik z tytułu akcji i udziałów w innych jednostkach. Wynik z instrumentów pochodnych zawiera wynik netto z tytułu transakcji swap na stopy procentowe, opcji, transakcji futures i innych instrumentów pochodnych. Wynik z pozycji wymiany walutowej zawiera zyski i straty z wyceny aktywów i zobowiązań denominowanych w walucie obcej oraz na walutowych instrumentach pochodnych, takich jak forward, CIRS i opcje. Wynik z pozycji wymiany zawiera również marżę zrealizowaną na bieżących i terminowych transakcjach walutowych. 9. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń Zasady rachunkowości: Szczegółowe informacje na temat stosowanej w Banku rachunkowości zabezpieczeń, w tym w zakresie zasad rachunkowości, zamieszczone są w Nocie nr 37. Informacje finansowe: w tys. zł Za okres 2022 2021 Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej papierów wartościowych Wynik z wyceny transakcji zabezpieczanej (3 648) (385 967) Wynik z wyceny transakcji zabezpieczającej 1 834 379 546 Wynik na rachunkowości zabezpieczeń (1 814) (6 421) 10. Wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych Zasady rachunkowości: Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zaliczane są koszty i przychody niezwiązane bezpośrednio z działalnością bankową. Jest to w szczególności wynik z tytułu sprzedaży lub likwidacji środków trwałych oraz aktywów do zbycia, przychody związane z usługami na rzecz podmiotów powiązanych, a także koszty z tytułu odszkodowań, kar i grzywien. Informacje finansowe: w tys. zł Za okres 2022 2021 Pozostałe przychody operacyjne Przychody z tytułu świadczonych usług na rzecz jednostek powiązanych 11 568 7 834 Przychody z wynajmu powierzchni biurowych 7 339 7 968 Inne 5 460 4 868 24 367 20 670 Pozostałe koszty operacyjne Koszty postępowania ugodowego i windykacji (4 571) (4 809) Utworzenie rezerw na sprawy sporne (netto) (18 178) (67 403) Inne (16 927) (17 049) (39 676) (89 261) Wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych (15 309) (68 591) Pozycja uwzględnia koszty rezerw (netto) na sprawy sporne, w tym związane z wyrokami TSUE. Pozycja „Inne” uwzględnia m.in. straty operacyjne i koszty darowizn. 11. Koszty działania i koszty ogólnego zarządu Zasady rachunkowości: Koszty działania i koszty ogólnego zarządu ujmowane są w okresie, którego dotyczą. Informacje finansowe: W ramach kosztu wynajmu i utrzymania nieruchomości ujmowane są opłaty leasingowe dotyczące umów dla których Bank skorzystał ze zwolnień (aktywa niskocenne i umowy krótkoterminowe), zmienne opłaty leasingowe, opłaty eksploatacyjne i inne niestanowiące opłat leasingowych, a także koszty utrzymania nieruchomości użytkowanych przez Bank (własnych i leasingowanych). Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 57 w tys. zł Za okres 2022 2021 Koszty pracownicze Koszty związane z wynagrodzeniami, w tym: (429 748) (390 119) koszty związane ze świadczeniami emerytalnymi (31 013) (27 312) Premie i nagrody (82 247) (76 854) Koszty ubezpieczeń społecznych (70 848) (61 647) (582 843) (528 620) Koszty ogólno-administracyjne Koszty opłat telekomunikacyjnych i sprzętu komputerowego (232 096) (199 536) Koszty usług obcych, w tym doradczych, audytorskich i konsultacyjnych (48 388) (48 075) Koszty wynajmu i utrzymania nieruchomości (59 372) (49 729) Reklama i marketing (37 687) (34 142) Koszty usług zarządzania gotówką, koszty usług KIR i inne koszty transakcyjne (36 786) (38 475) Koszty usług zewnętrznych dotyczących dystrybucji produktów bankowych (46 306) (42 390) Koszty usług pocztowych, materiałów biurowych i poligrafii (6 112) (5 811) Koszty szkoleń i edukacji (2 176) (898) Koszty nadzoru bankowego i kapitałowego (7 338) (6 468) Koszty na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (110 937) (77 195) Pozostałe koszty (45 890) (31 166) (633 088) (533 885) Koszty działania i koszty ogólnego zarządu razem (1 215 931) (1 062 505) Koszty pracownicze zawierają koszty następujących świadczeń dla obecnych i byłych członków Zarządu Banku : w tys. zł Za okres 2022 2021 Krótkoterminowe świadczenia pracownicze 14 718 18 446 Długoterminowe świadczenia pracownicze 2 125 2 496 Nagrody kapitałowe 8 456 8 718 25 299 29 661 12. Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych Zasady rachunkowości: Amortyzacja naliczana jest liniowo wg stawek opisanych odpowiednio w Nocie 23 dla rzeczowych aktywów trwałych oraz w Nocie 24 dla wartości niematerialnych. Informacje finansowe: w tys. zł Za okres 2022 2021 Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych (42 329) (42 915) Amortyzacja wartości niematerialnych (60 228) (68 081) Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych razem (102 557) (110 996) 13. Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe Zasady rachunkowości: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 58 W tej pozycji prezentowany jest wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz wynik z tytułu rezerw na zobowiązania warunkowe. Zasady tworzenia odpisów zostały szczegółowo opisane w Nocie 3 w sekcji Ryzyko kredytowe. Informacje finansowe: w tys. zł Za okres 2022 2021 Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych inwestycji kapitałowych utworzenie odpisów (171) (178) odwrócenie odpisów 4 - (167) (178) Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków utworzenie odpisów (7 527) (6 209) odwrócenie odpisów 7 501 6 448 (26) 239 Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów Wynik z tytułu utworzenia i odwrócenia odpisów (105 382) (57 870) utworzenie odpisów (338 397) (296 666) odwrócenie odpisów 241 313 241 867 inne (8 298) (3 071) Odzyski od sprzedanych wierzytelności 15 875 3 082 (89 507) (54 788) Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody utworzenie odpisów (5 583) (2 685) odwrócenie odpisów 1 155 4 740 (4 428) 2 055 Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych (94 128) (52 672) utworzenie rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne (62 861) (42 299) rozwiązanie rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne 51 982 56 009 Wynik z tytułu rezerw na zobowiązania warunkowe (10 879) 13 710 Wynik z tytułu oczekiwanych strat kredytowych aktywów finansowych oraz rezerw na zobowiązania warunkowe (105 007) (38 962) 14. Podatek dochodowy Zasady rachunkowości: Podatek dochodowy składa się z podatku bieżącego oraz odroczonego. Podatek dochodowy ujmuje się w rachunku zysków i strat z wyjątkiem sytuacji, gdy podatek dotyczy kwot ujmowanych w pozostałych całkowitych dochodach. Informacje finansowe: Ujęty w rachunku zysków i strat w tys. zł Za okres 2022 2021 Bieżący podatek Bieżący rok (404 937) (142 289) Korekty z lat ubiegłych (2 998) 3 086 (407 935) (139 203) Podatek odroczony Powstanie i odwrócenie się różnic przejściowych (39 550) (87 751) (39 550) (87 751) Razem podatek dochodowy w rachunku zysków i strat (447 485) (226 954) Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 59 Wyliczenie efektywnej stawki podatkowej w tys. zł Za okres 2022 2021 Zysk brutto 2 016 795 942 926 Podatek dochodowy według krajowej stawki podatku (19%) (383 191) (179 156) Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych niestanowiące kosztów uzyskania przychodu (5 082) (9 034) Przychody podlegające opodatkowaniu nieujęte w wyniku finansowym (3 911) (4 357) Przychody niepodlegające opodatkowaniu 6 990 6 276 Podatek od niektórych instytucji finansowych (40 475) (30 620) Koszty płacone na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (21 078) (14 667) Odpis z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych - - Pozostałe różnice trwałe, w tym pozostałe koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodu (738) 4 604 Ogółem obciążenie wyniku (447 485) (226 954) Efektywna stawka podatkowa 22,19% 24,1% Podatek odroczony ujęty bezpośrednio w kapitałach Podatek odroczony ujęty bezpośrednio w kapitałach na dzień 31 grudnia 2022 roku związany z aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody oraz wyceną programu określonych świadczeń wynosił 135 081 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 75 451 tys. zł). 15. Zysk przypadający na jedną akcję Na dzień 31 grudnia 2022 roku zysk przypadający na jedną akcję wynosił 12,01 zł (31 grudnia 2021 roku: 5,48 zł). Wyliczenie zysku przypadającego na jedną akcję na dzień 31 grudnia 2022 roku oparte zostało na zysku przypadającym na akcjonariuszy w kwocie 1 569 310 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 715 972 tys. zł) oraz średniej ważonej liczbie akcji zwykłych występujących w roku zakończonym 31 grudnia 2022 roku w liczbie 130 659 600 (31 grudnia 2021 roku: 130 659 600). Bank nie posiada rozwadniających, potencjalnych akcji zwykłych ani innych instrumentów rozwadniających. 16. Zestawienie zmian w pozostałych całkowitych dochodach Odroczony podatek dochodowy i reklasyfikacje ujęte w pozostałych całkowitych dochodach dotyczą wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej odnoszonej na kapitał z aktualizacji wyceny oraz wyceny programu określonych świadczeń pracowniczych odnoszonej na pozostałe kapitały rezerwowe . w tys. zł Kwota brutto Odroczony podatek dochodowy Kwota netto Stan na dzień 1 stycznia 2022 roku (397 107) 75 451 (321 656) Aktualizacja wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) (645 906) 122 722 (523 184) (Zyski)/Straty przeniesione do rachunku zysków i strat po zaprzestaniu ujmowania aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) 323 054 (61 380) 261 674 Całkowite dochody ogółem związane z aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (719 959) 136 793 (583 166) Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń 9 011 (1 712) 7 299 Stan na dzień 31 grudnia 2022 roku (710 948) 135 081 (575 867) Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 60 w tys. zł Kwota brutto Odroczony podatek dochodowy Kwota netto Stan na dzień 1 stycznia 2021 roku 539 122 (102 432) 436 690 Aktualizacja wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) (526 184) 99 974 (426 210) (Zyski)/Straty przeniesione do rachunku zysków i strat po zaprzestaniu ujmowania aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (netto) (414 599) 78 774 (335 825) Całkowite dochody ogółem związane z aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (401 661) 76 316 (325 345) Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń 4 554 (865) 3 689 Stan na dzień 31 grudnia 2021 roku (397 107) 75 451 (321 656) 17. Kasa, operacje z Bankiem Centralnym w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Środki pieniężne w kasie 562 217 357 834 Środki na rachunku bieżącym w Banku Centralnym 22 079 6 168 909 Pozostałe należności 11 673 - Kasa, operacje z Bankiem Centralnym razem 595 969 6 526 743 Na rachunku bieżącym w Narodowym Banku Polskim (NBP) utrzymywana jest rezerwa obowiązkowa, która może być wykorzystywana przez Bank pod warunkiem, że suma średniego miesięcznego salda na rachunku bieżącym w NBP nie jest mniejsza od poziomu deklarowanego. Deklarowana wysokość rezerwy obowiązkowej na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosiła 1 912 728 tys. zł (31 grudnia 2021 roku wynosiła 1 035 332 tys. zł). 18. Należności od banków Zasady rachunkowości: Zasady ujmowania i wyceny należności od banków opisane są w Nocie 2.1 Aktywa i zobowiązania finansowe – klasyfikacja i wycena. Informacje finansowe: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Rachunki bieżące 75 367 40 139 Lokaty 35 571 40 067 Kredyty i pożyczki 1 2 Należności z tytułu zakupionych papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu 265 745 748 166 Lokaty stanowiące zabezpieczenie operacji instrumentami pochodnymi i transakcji giełdowych 663 059 140 850 Inne należności 5 785 - Łączna wartość brutto 1 045 528 969 224 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (1 560) (1 561) Należności od banków netto razem 1 043 968 967 663 Zmiana stanu odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków przedstawia się następująco: w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 61 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2022 roku (1 561) - - (1 561) Transfer do Etapu 1 - - - - Transfer do Etapu 2 248 (248) - - Transfer do Etapu 3 - - - - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat 864 (890) - (26) Różnice kursowe i inne zmiany (26) 53 - 27 Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku (475) (1 085) - (1 560) Na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank nie zidentyfikował aktywów POCI (aktywa nabyte bądź udzielone z początkową utratą wartości). w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od banków Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2021 roku (1 708) - - (1 708) Transfer między etapami - - - - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat 239 - - 239 Różnice kursowe i inne zmiany (92) - - (92) Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2021 roku (1 561) - - (1 561) Na dzień 31 grudnia 2021 roku Bank nie zidentyfikował aktywów POCI (aktywa nabyte bądź udzielone z początkową utratą wartości). Zmiany wartości bilansowej brutto należności od banków, które przyczyniły się do zmian odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych przedstawia tabela poniżej: w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Wartość brutto należności od banków wycenianych według zamortyzowanego kosztu Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2022 roku 969 222 2 - 969 224 Transfer do Etapu 1 2 (2) - - Transfer do Etapu 2 (9 958) 9 958 - - Transfer do Etapu 3 - - - - Należności pociągnięte/spłacone (198 500) 252 915 - 54 415 Inne zmiany 21 024 865 - 21 889 Wartość brutto należności od banków na dzień 31 grudnia 2022 roku 781 790 263 738 - 1 045 528 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Wartość brutto należności od banków wycenianych według zamortyzowanego kosztu Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2021 roku 571 878 18 - 571 896 Transfer do Etapu 1 18 (18) - - Transfer do Etapu 2 - - - - Transfer do Etapu 3 - - - - Należności pociągnięte/spłacone 373 715 2 - 373 717 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 62 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Inne zmiany 23 611 - - 23 611 Wartość brutto należności od banków na dzień 31 grudnia 2021 roku 969 222 2 - 969 224 19. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu Zasady rachunkowości: Zasady ujmowania i wyceny aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu opisane są w Nocie 2.1. Informacje finansowe: Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu Do kategorii przeznaczone do obrotu Bank zalicza instrumenty pochodne niebędące instrumentami zabezpieczającymi, wybrane dłużne papiery wartościowe oraz instrumenty kapitałowe przeznaczone do obrotu. w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu Obligacje i bony wyemitowane przez: Banki Centralne - 3 498 300 Banki i inne podmioty finansowe 707 416 8 270 Skarb Państwa 1 565 099 274 803 2 272 515 3 781 373 z tego: notowane na aktywnym rynku 2 272 515 283 073 Instrumenty kapitałowe przeznaczone do obrotu 25 896 - Instrumenty pochodne 4 730 752 6 095 549 Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu razem 7 029 163 9 876 922 Na dzień 31 grudnia 2022 roku papiery wartościowe (obligacje) emitowane przez banki w kwocie 703 347 tys. zł są objęte gwarancją Skarbu Państwa (31 grudnia 2021 roku: 1 tys. zł). Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych 234 203 514 346 Instrumenty pochodne 4 661 896 6 072 586 Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu razem 4 896 099 6 586 932 Na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz 31 grudnia 2021 roku Bank nie posiadał aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych w momencie początkowego ujęcia do wyceny według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Instrumenty pochodne na dzień 31 grudnia 2022 roku Wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji Wartość godziwa w tys. zł do 3 miesięcy powyżej 3 miesięcy do 1 roku powyżej 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem Aktywa Zobowiązani a Instrumenty stopy procentowej 21 584 957 43 085 758 89 525 503 25 775 955 179 972 173 2 448 292 2 303 596 FRA 7 680 000 9 708 000 250 000 - 17 638 000 9 791 21 918 swapy odsetkowe (IRS) 9 676 729 22 021 542 87 811 278 25 743 847 145 253 396 2 415 101 2 226 260 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 63 Wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji Wartość godziwa w tys. zł do 3 miesięcy powyżej 3 miesięcy do 1 roku powyżej 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem Aktywa Zobowiązani a opcje na stopę procentową - - 55 946 32 108 88 054 2 916 2 902 kontrakty futures* 4 228 228 11 356 216 1 408 279 - 16 992 723 20 484 52 516 Instrumenty walutowe 56 739 996 29 454 572 23 955 154 523 694 110 673 416 1 629 316 1 704 438 FX forward 17 487 139 14 034 564 2 371 495 33 893 198 737 036 283 513 FX swap 31 574 860 7 932 202 2 267 265 - 41 774 327 210 967 861 331 swapy odsetkowo – walutowe (CIRS) 4 334 756 3 550 711 14 462 946 523 694 22 872 107 518 532 397 031 opcje walutowe 3 343 241 3 937 095 4 853 448 - 12 133 784 162 781 162 563 Transakcje na papierach wartościowych 236 012 7 748 - - 243 760 341 1 080 kontrakty futures 19 987 7 748 - - 27 735 - - papiery wartościowe zakupione do otrzymania/sprzedane do wydania 216 025 - - - 216 025 341 1 080 Transakcje związane z towarami 534 386 114 727 320 419 - 969 532 652 803 652 782 Swap 534 386 114 727 320 419 - 969 532 652 803 652 782 Instrumenty pochodne ogółem 79 095 351 72 662 805 113 801 076 26 299 649 291 858 881 4 730 752 4 661 896 * Instrumenty znajdujące się w obrocie giełdowym Swapy walutowo-odsetkowe z wymianą kapitału Instrumenty pochodne na dzień 31 grudnia 2021 roku Wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji Wartość godziwa w tys. zł do 3 miesięcy powyżej 3 miesięcy do 1 roku powyżej 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem Aktywa Zobowiązani a Instrumenty stopy procentowej 31 272 413 43 006 679 152 438 278 34 459 349 261 176 719 3 729 904 3 763 843 FRA 9 963 000 8 629 000 1 333 000 19 925 000 30 697 43 238 swapy odsetkowe (IRS) 20 389 533 29 088 369 151 046 089 34 423 335 234 947 326 3 697 643 3 719 180 opcje na stopę procentową - - 59 189 36 014 95 203 1 346 1 346 kontrakty futures 919 880 5 289 310 - - 6 209 190 218 79 Instrumenty walutowe 70 341 347 26 531 801 20 047 296 1 225 153 118 145 597 868 843 811 238 FX forward 21 341 525 6 448 930 4 612 977 - 32 403 432 118 041 362 545 FX swap 42 337 213 8 406 863 1 461 492 - 52 205 568 518 298 264 833 swapy odsetkowo – walutowe (CIRS) 5 710 173 9 278 623 13 879 816 1 225 153 30 093 765 217 390 168 531 opcje walutowe 952 436 2 397 385 93 011 - 3 442 832 15 114 15 329 Transakcje na papierach wartościowych 771 023 - - - 771 023 1 071 1 855 papiery wartościowe zakupione do otrzymania/sprzedane do wydania 771 023 - - - 771 023 1 071 1 855 Transakcje związane z towarami 837 364 2 283 609 859 388 - 3 980 361 1 495 731 1 495 650 Swap 837 364 2 283 609 859 388 - 3 980 361 1 495 731 1 495 650 Instrumenty pochodne ogółem 103 222 147 71 822 089 173 344 962 35 684 502 384 073 700 6 095 549 6 072 586 Swapy walutowo-odsetkowe z wymianą kapitału Wzrost aktywów i zobowiązań z tytułu instrumentów pochodnych w 2022 roku jest skutkiem zwiększonych wolumenów transakcyjnych na większości produktów pochodnych, a w szczególności na produkcie IRS w PLN, który wygenerował największą zmianę kwotową wyceny. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 64 20. Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody Zasady rachunkowości: Zasady ujmowania i wyceny inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych opisane są w Nocie 2.1 Informacje finansowe: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Obligacje i bony wyemitowane przez: Banki centralne 13 951 438 3 498 300 Pozostałe banki, w tym: 4 675 139 1 663 202 obligacje zabezpieczane w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej 485 494 848 928 Inne podmioty finansowe 2 725 197 2 206 299 Rządy centralne 15 829 034 13 222 483 Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody razem 37 180 808 20 590 284 z tego: notowane na aktywnym rynku 23 229 370 17 091 984 nienotowane na aktywnym rynku 13 951 438 3 498 300 Na dzień 31 grudnia 2022 roku papiery wartościowe (obligacje) emitowane przez banki w kwocie 4 675 139 tys. zł są objęte gwarancją Skarbu Państwa (31 grudnia 2021 roku: 1 663 202 tys. zł). Dla inwestycyjnych dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody skumulowana wartość oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosiła 10 319 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2021 roku: 5 890 tys. zł). Zmiana stanu dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody przedstawia się następująco: w tys. zł 2022 2021 Stan na dzień 1 stycznia 20 590 284 27 323 571 Zwiększenia (z tytułu): nabycia 587 897 283 420 289 404 aktualizacji wyceny - różnic kursowych 65 404 52 458 rozliczenia dyskonta i odsetek 1 356 534 27 778 Zmniejszenia (z tytułu): sprzedaży (572 467 501) (425 761 410) aktualizacji wyceny (208 413) (1 257 899) rozliczenia premii (52 783) (83 618) Stan na dzień 31 grudnia 37 180 808 20 590 284 21. Udziały w jednostkach zależnych oraz inwestycje kapitałowe i pozostałe Zasady rachunkowości: Jednostki zależne to wszelkie jednostki kontrolowane przez Bank. Zgodnie z MSSF 10 Bank sprawuje kontrolę nad jednostką wówczas, gdy posiada władzę nad tą jednostką, jest narażony lub ma prawo do zmiennych zwrotów ze swojego zaangażowania w tę jednostkę oraz ma możliwość wywierania wpływu na te zwroty poprzez sprawowanie władzy nad tą jednostką. Akcje i udziały w jednostkach zależnych ujmowane są w sprawozdaniu jednostkowym Banku w oparciu o metodę ceny nabycia zgodnie z MSR 27. Akcje i udziały w innych jednostkach niż jednostki zależne (brak jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć) zaliczane są do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Zasady ich ujmowania i wyceny opisane są w Nocie 2.1. Informacje finansowe: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 65 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Udziały w jednostkach zależnych 102 310 102 310 Utrata wartości (10 535) (10 368) Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 106 144 97 026 Inwestycje kapitałowe razem 197 919 188 968 z tego: notowane na aktywnym rynku 17 660 870 nienotowane na aktywnym rynku 180 259 188 098 Zmiana stanu, udziałów w jednostkach zależnych, inwestycji kapitałowych i pozostałych przedstawia się następująco: w tys. zł Jednostki zależne Pozostałe jednostki Razem Stan na dzień 1 stycznia 2022 91 942 97 026 188 968 Zwiększenia (z tytułu): aktualizacji wyceny - 9 055 9 055 przekształceń wewnątrzgrupowych - 247 247 Zmniejszenia (z tytułu): sprzedaż/likwidacja - (184) (184) aktualizacja wyceny (167) - (167) Stan na dzień 31 grudnia 2022 91 775 106 144 197 919 w tys. zł Jednostki zależne Pozostałe jednostki Razem Stan na dzień 1 stycznia 2021 roku 105 621 78 153 183 774 Zwiększenia (z tytułu): aktualizacji wyceny - 53 245 53 245 Zmniejszenia (z tytułu): sprzedaż/likwidacja (13 501) (34 372) (47 873) aktualizacja wyceny (178) - (178) Stan na dzień 31 grudnia 2021 91 942 97 026 188 968 Informacje finansowe dotyczące jednostek zależnych 31.12.2022 w tys. zł Nazwa jednostki Siedziba Przedmio t przedsięb ior- stwa Charakter powiązani a kapitałow ego Udzia ł w kapit ale w % Wartość bilansowa udziałów/a kcji Aktywa Zobowią- zania Kapitał Przycho dy Zysk/ Strata HANDLOWY – LEASING Sp. z o.o. Warszaw a Działalność leasingowa Jednostka zależna 97,47 15 720 21 378 690 20 688 697 292 DOM MAKLERSKI BANKU HANDLOWEGO S.A. Warszaw a Działalność maklerska Jednostka zależna 100 70 950 119 220 1 934 117 286 48 399 3 333 HANDLOWY INVESTMENTS S.A. Luksemb urg Działalność inwestycyj na Jednostka zależna 100 4 433 4 432 55 4 377 442 (91) HANDLOWY – INWESTYCJE Sp. z o.o. 1/ Warszaw a Działalność inwestycyj na Jednostka zależna 100 672 10 566 94 10 472 208 12 91 775 Udział bezpośredni Zakończona została likwidacja Spółki PPH Spomasz Sp. z o.o. w likwidacji i Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 26 lipca 2021 roku. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 66 Objaśnienie zależności pośrednich: 1/ Pośrednie powiązania poprzez Handlowy-Inwestycje Sp. z o.o . w tys. zł Nazwa jednostki Siedziba Przedmiot przedsiębior -stwa Charakter powiązania kapitałowe go Udział w kapital e w % Wartość bilansowa udziałów/a kcji Akty wa Zobowi ą-zania Kapita ł Przychody Zysk/ Strata HANDLOWY - LEASING Sp. z o.o. Warszawa Działalność leasingowa Jednostka zależna 2,53 414 21 378 690 20 688 697 292 Przedstawione dane finansowe jednostek dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania, pochodzą z niezbadanych sprawozdań finansowych jednostek. Dane finansowe Handlowy Investments S.A. pochodzą ze zaudytowanego sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 28 lutego 2023 roku będącego dniem bilansowym jednostki. Informacje finansowe dotyczące jednostek zależnych 31.12.2021 w tys. zł Nazwa jednostki Siedziba Przedmio t przedsięb ior- stwa Charakter powiązani a kapitałow ego Udzia ł w kapit ale w % Wartość bilansowa udziałów/a kcji Aktywa Zobowią- zania Kapitał Przycho dy Zysk/ Strata HANDLOWY – LEASING Sp. z o.o. Warszaw a Działalność leasingowa Jednostka zależna 97,47 15 720 21 129 732 20 397 - (441) DOM MAKLERSKI BANKU HANDLOWEGO S.A. Warszaw a Działalność maklerska Jednostka zależna 100 70 950 742 894 618 481 124 413 84 841 26 858 HANDLOWY INVESTMENTS S.A. Luksemb urg Działalność inwestycyj na Jednostka zależna 100 4 600 4 493 111 4 382 314 (359) HANDLOWY – INWESTYCJE Sp. z o.o. 1/ Warszaw a Działalność inwestycyj na Jednostka zależna 100 672 10 519 59 10 460 - (169) 91 942 Udział bezpośredni Objaśnienie zależności pośrednich: 1/ Pośrednie powiązania poprzez Handlowy-Inwestycje Sp. z o.o . w tys. zł Nazwa jednostki Siedziba Przedmiot przedsiębi or-stwa Charakter powiązani a kapitałow ego Udział w kapitale w % Wartość bilansowa udziałów/ak cji Aktyw a Zobow ią- zania Kapit ał Przycho dy Zysk HANDLOWY - LEASING Sp. z o.o. Warszawa Działalność leasingowa Jednostka zależna 2,53 414 21 129 732 20 397 - (441) Przedstawione dane finansowe jednostek dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania, pochodzą ze zbadanych sprawozdań finansowych jednostek. Dane finansowe Handlowy Investments S.A. pochodzą ze zbadanego sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 28 lutego 2022 roku będącego dniem bilansowym jednostki. 22. Należności od klientów Zasady rachunkowości: Należności od klientów są ujmowane i wyceniane zgodnie z zasadami opisanymi w Nocie 2.1 Aktywa i zobowiązania finansowe – klasyfikacja i wycena. Informacje finansowe: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Należności od podmiotów sektora finansowego Kredyty i pożyczki 766 786 603 868 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 67 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Nienotowane dłużne aktywa finansowe 1 227 130 1 672 126 Fundusze gwarancyjne i lokaty stanowiące zabezpieczenie 1 820 113 1 027 188 Łączna wartość brutto 3 814 029 3 303 182 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (3 517) (3 346) Łączna wartość netto 3 810 512 3 299 836 Należności od podmiotów sektora niefinansowego Kredyty i pożyczki 16 558 928 16 753 708 Nienotowane dłużne aktywa finansowe - 184 247 Skupione wierzytelności 2 038 148 1 784 738 Zrealizowane gwarancje i poręczenia 33 062 31 811 Fundusze gwarancyjne i lokaty stanowiące zabezpieczenie 8 269 - Inne należności 22 076 15 980 Łączna wartość brutto 18 660 483 18 770 484 Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych (850 488) (883 163) Łączna wartość netto 17 809 995 17 887 321 Należności od klientów netto razem 21 620 507 21 187 157 W należnościach od klientów w pozycji „Nienotowane dłużne aktywa finansowe” zaprezentowane zostały m.in. aktywa sekurytyzacyjne objęte przez Bank. Bank występuje jako Inwestor w transakcjach obejmując transze senioralne. Aktywa sekurytyzacyjne objęte przez Bank nie są przedmiotem obrotu na rynku. Zamiarem Banku jest utrzymanie inwestycji do daty zapadalności. Głównym ryzykiem, na jakie narażone są transakcje sekurytyzacyjne będące w posiadaniu Banku jest ryzyko kredytowe. Maksymalna ekspozycja Banku na ryzyko kredytowe z tytułu udziału w tych jednostkach jest równa ich wartości bilansowej brutto, zatem na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosi 1 227 130 tys. zł (31 grudnia 2021 r.: 1 672 126 tys. zł). Wartość bilansowa netto aktywów dotyczących udziału Banku w jednostkach strukturyzowanych, które nie podlegają konsolidacji na dzień 31 grudnia 2021 r. wynosi 1 226 612 tys. zł (31 grudnia 2021 r.: 1 671 406 tys. zł). Zmiana stanu odpisów z tytułu utraty wartości należności od klientów przedstawia się następująco: w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Aktywa udzielone z utratą wartości Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów korporacyjnych Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2022 roku (29 135) (46 465) (350 464) - (426 064) Transfer do Etapu 1 (69) 69 - - - Transfer do Etapu 2 2 947 (2 947) - - - Transfer do Etapu 3 57 1 446 (1 503) - - Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości - - 1 735 (1 735) - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat (14 427) 4 627 (25 770) 209 (35 361) Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem - - 6 477 - 6 477 Zmniejszenie stanu odpisów w związku sprzedażą wierzytelności - - 28 018 - 28 018 Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inna niż spisanie lub sprzedaż wierzytelności (1) (1) 4 837 - 4 835 Zmniejszenie stanu odpisów w związku z usunięciem z bilansu w wyniku istotnej zmiany - - - 62 62 Różnice kursowe i inne zmiany (357) (342) 7 075 110 6 486 Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku (40 985) (43 613) (329 595) (1 354) (415 547) Szacowany efekt wdrożenia Rekomendacji R (oraz innych zmian w modelach) na poziom odpisów na ekspozycje wobec klientów korporacyjnych wynosił 8.8 mln zł (zmniejszenie). Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 68 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Aktywa udzielone z utratą wartości Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów indywidualnych Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2022 roku (34 339) (71 682) (354 424) - (460 445) Transfer do Etapu 1 (19 170) 16 157 3 013 - - Transfer do Etapu 2 4 249 (8 405) 4 156 - - Transfer do Etapu 3 2 233 22 217 (24 450) - - Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości - - 15 538 (15 538) - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat 4 268 (21 082) (53 693) 734 (69 773) Zmiany wynikające z aktualizacji stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto) 2 509 (1 967) (790) - (248) Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem - - 5 805 - 5 805 Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze sprzedażą wierzytelności - - 99 470 - 99 470 Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inna niż spisanie lub sprzedaż wierzytelności - (10) (26 481) (1 138) (27 629) Zmniejszenie stanu odpisów w związku z usunięciem z bilansu w wyniku istotnej zmiany - - - 15 538 15 538 Różnice kursowe i inne zmiany - - (1 176) - (1 176) Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku (40 250) (64 772) (333 032) (404) (438 458) dotyczy zmian wynikających z wdrożenia Rekomendacji R w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów korporacyjnych Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2021 roku (46 485) (29 151) (421 520) (497 156) Transfer do Etapu 1 (5 659) 5 659 - - Transfer do Etapu 2 3 804 (3 804) - - Transfer do Etapu 3 82 683 (765) - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat 20 155 (20 995) 10 259 9 419 Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem - - 60 292 60 292 Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inna niż spisanie lub sprzedaż wierzytelności 1 6 (2 546) (2 539) Różnice kursowe i inne zmiany (1 033) 1 137 3 816 3 920 Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2021 roku (29 135) (46 465) (350 464) (426 064) w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych należności od klientów indywidualnych Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2021 roku (34 352) (93 466) (370 521) (498 339) Transfer do Etapu 1 (26 909) 20 912 5 997 - Transfer do Etapu 2 4 164 (10 822) 6 658 - Transfer do Etapu 3 2 462 28 145 (30 607) - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat 19 662 (29 235) (44 211) (53 784) Zmiany wynikające z aktualizacji stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto) 634 12 786 (26 925) (13 505) Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze spisaniem - - 3 290 3 290 Zmniejszenie stanu odpisów w związku ze sprzedażą wierzytelności - - 113 789 113 789 Zmiana odpisu na odsetki naliczone od ekspozycji w Etapie 3 inna niż - (2) (9 091) (9 093) Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 69 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem spisanie lub sprzedaż wierzytelności Różnice kursowe i inne zmiany - - (2 803) (2 803) Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2021 roku (34 339) (71 682) (354 424) (460 445) dotyczy zmian wynikających z wdrożenia nowej definicji default’u Zmiany wartości bilansowej brutto należności od klientów, które przyczyniły się do zmian odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych przedstawia tabela poniżej: w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Aktywa udzielone z utratą wartości Razem Wartość brutto należności od klientów wycenianych według zamortyzowanego kosztu Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2022 roku 19 430 735 1 744 692 898 239 - 22 073 666 Transfer do Etapu 1 616 884 (606 303) (10 581) - - Transfer do Etapu 2 (1 516 631) 1 524 836 (8 205) - - Transfer do Etapu 3 (106 232) (98 223) 204 455 - - Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości (678) (5 690) (29 429) 35 797 - Należności pociągnięte/spłacone 461 557 (27 022) (93 224) (3 566) 337 745 Należności spisane - - (8 789) - (8 789) Należności zbyte - - (122 312) - (122 312) Inne zmiany 141 416 25 766 42 303 (15 283) 194 202 Wartość brutto należności od klientów na dzień 31 grudnia 2022 roku 19 027 051 2 558 056 872 457 16 948 22 474 512 uwzględnia zmiany wartości należności wynikające z wakacji kredytowych opisanych w Nocie 5 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Wartość brutto należności od klientów wycenianych według zamortyzowanego kosztu Wartość brutto należności na dzień 1 stycznia 2021 roku 20 378 635 1 309 801 980 814 22 669 250 Transfer do Etapu 1 474 057 (471 882) (2 175) - Transfer do Etapu 2 (914 767) 918 129 (3 362) - Transfer do Etapu 3 (74 180) (91 983) 166 163 - Należności pociągnięte/spłacone (487 527) 72 389 (54 481) (469 619) Należności spisane - - (62 320) (62 320) Należności zbyte - - (159 556) (159 556) Inne zmiany 54 517 8 238 33 156 95 911 Wartość brutto należności od klientów na dzień 31 grudnia 2021 roku 19 430 735 1 744 692 898 239 22 073 666 Dla należności brutto i odpisów na oczekiwane straty kredytowe od klientów, które zmieniały Etapy w trakcie roku, przesunięcia zostały zaprezentowane jako transfery pomiędzy Etapem na początek okresu sprawozdawczego lub na moment ujęcia a Etapem na koniec okresu sprawozdawczego. 23. Rzeczowe aktywa trwałe Zasady rachunkowości: Rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o naliczone umorzenie, a także o odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów oraz ich przygotowaniem do użytkowania. Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje jako odrębny środek trwały (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 70 nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Banku, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki, na przykład na naprawę i konserwację, odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie, w którym je poniesiono. Umorzenie naliczane jest metodą liniową przez przewidywany okres użytkowania przy zastosowaniu stawek określonych w zatwierdzonym planie amortyzacji na 2022 rok. Przykładowe stosowane roczne stawki amortyzacji są następujące: Budynki i budowle 1,5%-4,5% Środki transportu 14,0%-34,0% Komputery 25,0% Wyposażenie biurowe 20,0% Inne środki trwałe 7,0%-34,0% Inwestycje w obcych środkach trwałych – zgodnie z okresem trwania umowy najmu Na każdy dzień bilansowy dokonuje się weryfikacji wartości końcowej rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz okresów ich użytkowania i w razie potrzeby dokonuje stosownych korekt planu amortyzacji. Składniki majątku o jednostkowej wartości początkowej nieprzekraczającej 3 500 zł podlegają jednorazowemu odpisaniu w koszty z datą wydania ich do używania. Suma wartości środków trwałych jednorazowo odpisanych w koszty nie jest istotna z punktu widzenia sprawozdania finansowego. Środki trwałe w budowie wykazywane są w wysokości ogółu poniesionych kosztów pozostających w bezpośrednim związku z niezakończoną jeszcze budową, montażem lub ulepszeniem istniejącego środka trwałego z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości. Wartości bilansowe rzeczowych aktywów trwałych są przeglądane na dzień bilansowy w celu określenia, czy zaistniały przesłanki wskazujące na utratę wartości. Jeżeli istnieje taka przesłanka, należy określić wartość odzyskiwalną aktywów. Odpis aktualizacyjny z tytułu utraty wartości jest ujmowany, jeżeli wartość księgowa aktywa lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne przekracza wartość odzyskiwalną. Odpis aktualizacyjny z tytułu utraty wartości jest ujmowany w rachunku zysków i strat. Odpisy aktualizacyjne z tytułu utraty wartości w przypadku ośrodków wypracowujących środki pieniężne w pierwszej kolejności redukują wartość firmy przypadającą na te ośrodki wypracowujące środki pieniężne (grupę ośrodków), a następnie redukują proporcjonalnie wartość księgową innych aktywów w ośrodku (grupie ośrodków). Wartość odzyskiwalna jest wartością większą z: wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży i wartości użytkowej. W celu wyznaczenia wartości użytkowej, oszacowane przyszłe przepływy pieniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej przy użyciu stopy dyskontowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla bieżące oczekiwania rynku, co do wartości pieniądza oraz specyficznego ryzyka w odniesieniu do danego aktywa. Dla aktywów niegenerujących niezależnych przepływów środków pieniężnych, wartość odzyskiwalna jest wyznaczana dla danego ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego te aktywa należą. W przypadku rzeczowych aktywów trwałych, odpis ten podlega odwróceniu, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych może być odwrócony tylko do poziomu, przy którym wartość księgowa aktywa nie przekracza wartości księgowej, która pomniejszona o kwotę amortyzacji, zostałaby wyznaczona, jeżeli nie zostałby ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Rzeczowe aktywa trwałe od dnia pierwszego zastosowania MSSF 16 uwzględniają aktywa z tytułu prawa od użytkowania aktywów. Szczegóły zostały przedstawione w Nocie 43. Informacje finansowe: Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych w 2022 roku w tys. zł Grunty i budynki Środki transportu Inne środki trwałe W budowie Razem Wartość brutto Stan na dzień 1 stycznia 2022 715 606 21 637 215 482 13 344 966 069 Zwiększenia: Zakupy 39 21 690 16 719 21 392 59 840 Inne zwiększenia 8 018 - 468 - 8 486 Zmniejszenia: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 71 w tys. zł Grunty i budynki Środki transportu Inne środki trwałe W budowie Razem Zbycia - (13 352) - - (13 352) Likwidacje (810) - (5 126) - (5 936) Inne zmniejszenia (22 784) - (3 010) (5 499) (31 293) Transfery 4 082 - 4 230 (8 312) - Stan na dzień 31 grudnia 2022 704 151 29 975 228 763 20 925 983 814 Umorzenie Stan na dzień 1 stycznia 2022 321 538 6 000 187 932 - 515 470 Zwiększenia: Koszty amortyzacji za okres 28 449 2 746 11 134 - 42 329 Inne zwiększenia 167 - 24 - 191 Zmniejszenia: Zbycia - (5 683) - - (5 683) Likwidacje (606) - (5 125) - (5 731) Inne zmniejszenia (15 179) - (3 001) - (18 180) Stan na dzień 31 grudnia 2022 334 369 3 063 190 964 - 528 396 Wartość bilansowa Na dzień 1 stycznia 2022 394 068 15 637 27 550 13 344 450 599 Na dzień 31 grudnia 2022 369 782 26 912 37 799 20 925 455 418 Inne zwiększenia/ zmniejszenia obejmują m. in. przywrócenie zlikwidowanego środka trwałego do ewidencji, darowizny, rozliczenia środków trwałych w budowie, nowe i zamykane umowy leasingowe. Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych w 2021 roku w tys. zł Grunty i budynki Środki transportu Inne środki trwałe W budowie Razem Wartość brutto Stan na dzień 1 stycznia 2021 712 657 23 266 223 297 15 310 974 530 Zwiększenia: Zakupy - 7 100 4 879 12 931 24 910 Inne zwiększenia 2 825 - 850 - 3 675 Zmniejszenia: Zbycia - (8 729) - - (8 729) Likwidacje (2 991) - (17 650) - (20 641) Inne zmniejszenia (5 373) - (114) (2 189) (7 676) Transfery 8 488 - 4 220 (12 708) - Stan na dzień 31 grudnia 2021 715 606 21 637 215 482 13 344 966 069 Umorzenie Stan na dzień 1 stycznia 2021 297 870 7 390 193 190 - 498 450 Zwiększenia: Koszty amortyzacji za okres 28 954 2 321 11 640 - 42 915 Inne zwiększenia 36 - 849 - 885 Zmniejszenia: Zbycia - (3 711) - - (3 711) Likwidacje (2 984) - (17 640) - (20 624) Inne zmniejszenia (2 338) - (107) - (2 445) Stan na dzień 31 grudnia 2021 321 538 6 000 187 932 - 515 470 Wartość bilansowa Na dzień 1 stycznia 2021 414 787 15 876 30 107 15 310 476 080 Na dzień 31 grudnia 2021 394 068 15 637 27 550 13 344 450 599 Inne zwiększenia/ zmniejszenia obejmują m. in. przywrócenie zlikwidowanego środka trwałego do ewidencji, darowizny, rozliczenia środków trwałych w budowie, nowe i zamykane umowy leasingowe. Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku wartość istotnych zobowiązań umownych z tytułu dokonania w przyszłości zakupu rzeczowych aktywów trwałych wynosiła 36 mln zł. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 72 Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku, jak również według stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku Bank nie posiadał istotnych zobowiązań umownych z tytułu dokonania w przyszłości zakupu rzeczowych aktywów trwałych. 24. Wartości niematerialne Zasady rachunkowości: Wartości niematerialne wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o naliczone umorzenie, a także o odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów oraz ich przygotowaniem do użytkowania. Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego składnika aktywów lub ujmuje jako odrębny składnik aktywów (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Banku, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki, na przykład na naprawę i konserwację, odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie, w którym je poniesiono. Umorzenie naliczane jest metodą liniową przez przewidywany okres użytkowania przy zastosowaniu stawek określonych w zatwierdzonym planie amortyzacji na 2022 rok. Przykładowe stosowane roczne stawki amortyzacji są następujące: Oprogramowanie komputerowe i prawa autorskie (z wyjątkiem podstawowych systemów operacyjnych, do których stosuje się stawkę 10% i 20%) 34,0% Pozostałe wartości niematerialne 20,0% Na każdy dzień bilansowy dokonuje się weryfikacji wartości końcowej wartości niematerialnych oraz okresów ich użytkowania i w razie potrzeby dokonuje stosownych korekt planu amortyzacji. Wartości bilansowe wartości niematerialnych są przeglądane na dzień bilansowy w celu określenia, czy zaistniały przesłanki wskazujące na utratę wartości. Jeżeli istnieje taka przesłanka, należy określić wartość odzyskiwalną aktywów. Odpis aktualizacyjny z tytułu utraty wartości jest ujmowany, jeżeli wartość księgowa aktywa lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne przekracza wartość odzyskiwalną. Odpis aktualizacyjny z tytułu utraty wartości jest ujmowany w rachunku zysków i strat. Odpisy aktualizacyjne z tytułu utraty wartości w przypadku ośrodków wypracowujących środki pieniężne w pierwszej kolejności redukują wartość firmy przypadającą na te ośrodki wypracowujące środki pieniężne (grupę ośrodków), a następnie redukują proporcjonalnie wartość księgową innych aktywów w ośrodku (grupie ośrodków). Wartość odzyskiwalna jest wartością większą z: wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży i wartości użytkowej. W celu wyznaczenia wartości użytkowej, oszacowane przyszłe przepływy pieniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej przy użyciu stopy dyskontowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla bieżące oczekiwania rynku, co do wartości pieniądza oraz specyficznego ryzyka w odniesieniu do danego aktywa. Dla aktywów niegenerujących niezależnych przepływów środków pieniężnych, wartość odzyskiwalna jest wyznaczana dla danego ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego te aktywa należą. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwróceniu. W przypadku innych wartości niematerialnych, odpis ten podlega odwróceniu, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości innych wartości niematerialnych może być odwrócony tylko do poziomu, przy którym wartość księgowa aktywa nie przekracza wartości księgowej, która pomniejszona o kwotę amortyzacji, zostałaby wyznaczona, jeżeli nie zostałby ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Informacje finansowe: Zmiana stanu wartości niematerialnych w 2022 roku w tys. zł Wartość firmy Koncesje, patenty, licencje i podobne wartości Oprogramowanie komputerowe Zaliczki na wartości niematerialne Razem Wartość brutto Stan na dzień 1 stycznia 2022 1 245 976 - 716 773 25 930 1 988 679 Zwiększenia: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 73 w tys. zł Wartość firmy Koncesje, patenty, licencje i podobne wartości Oprogramowanie komputerowe Zaliczki na wartości niematerialne Razem Zakupy - - 2 215 82 875 85 090 Zmniejszenia: Likwidacje - - (1 741) - (1 741) Inne zmniejszenia - - - (2 499) (2 499) Transfery - - 50 (50) - Stan na dzień 31 grudnia 2022 1 245 976 - 717 297 106 256 2 069 529 Umorzenie Stan na dzień 1 stycznia 2022 - - 532 473 - 532 473 Zwiększenia: Koszty amortyzacji za okres - - 60 227 - 60 227 Zmniejszenia: Likwidacje - - (1 741) - (1 741) Stan na dzień 31 grudnia 2022 - - 590 959 - 590 959 Odpisy z tytułu utraty wartości Stan na dzień 1 stycznia 2022 214 707 - - - 214 707 Stan na dzień 31 grudnia 2022 214 707 - - - 214 707 Wartość bilansowa Na dzień 1 stycznia 2022 1 031 269 - 184 300 25 930 1 241 499 Na dzień 31 grudnia 2022 1 031 269 - 126 338 106 256 1 263 863 Zmiana stanu wartości niematerialnych w 2021 roku w tys. zł Wartość firmy Koncesje, patenty, licencje i podobne wartości Oprogramowanie komputerowe Zaliczki na wartości niematerialne Razem Wartość brutto Stan na dzień 1 stycznia 2021 1 245 976 - 643 766 40 607 1 930 349 Zwiększenia: Zakupy - - 207 59 262 59 469 Zmniejszenia: Inne zmniejszenia - - - (1 139) (1 139) Transfery - - 72 800 (72 800) - Stan na dzień 31 grudnia 2021 1 245 976 - 716 773 25 930 1 988 679 Umorzenie Stan na dzień 1 stycznia 2021 - - 464 392 - 464 392 Zwiększenia: Koszty amortyzacji za okres - - 68 081 - 68 081 Stan na dzień 31 grudnia 2021 - - 532 473 - 532 473 Odpisy z tytułu utraty wartości Stan na dzień 1 stycznia 2021 214 707 - - - 214 707 Stan na dzień 31 grudnia 2021 214 707 - - - 214 707 Wartość bilansowa Na dzień 1 stycznia 2021 1 031 269 - 179 374 40 607 1 251 250 Na dzień 31 grudnia 2021 1 031 269 - 184 300 25 930 1 241 499 Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku, jak również według stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku Bank nie posiadał istotnych zobowiązań umownych z tytułu dokonania w przyszłości zakupu wartości niematerialnych i prawnych. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 74 Wartość firmy obejmuje kwotę 1 243 645 tys. zł powstałą w wyniku połączenia Banku Handlowego w Warszawie SA z Citibank (Poland) S.A., które nastąpiło z dniem 28 lutego 2001 roku oraz kwotę 2 331 tys. zł powstałą w wyniku nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa bankowego ABN Amro Bank (Polska) S.A., które nastąpiło z dniem 1 marca 2005 roku. 25. Test utraty wartości dla wartości firmy W jednostkowym sprawozdaniu finansowym Banku, wartość firmy stanowi nadwyżkę kosztu przejęcia nad wartością godziwą udziału Bank w możliwych do zidentyfikowania przejętych aktywach, zobowiązaniach oraz zobowiązaniach warunkowych na dzień połączenia. Wartość firmy ujmuje się w ramach wartości niematerialnych. Wartość firmy jest wykazywana w wysokości ceny nabycia pomniejszonej o łączne dotychczasowe odpisy aktualizacyjne wynikające z tytułu utraty wartości. Wartość firmy jest alokowana na ośrodki wypracowujące środki pieniężne i nie jest amortyzowana, a jedynie corocznie testowana pod kątem utraty wartości niezależnie od wystąpienia przesłanek utraty wartości. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwróceniu. Dla potrzeb przeprowadzenia testów na utratę wartości, wartość firmy została przyporządkowana do dwóch ośrodków wypracowujących środki pieniężne: sektora Bankowości Instytucjonalnej oraz sektora Bankowości Detalicznej. Przyporządkowanie zostało dokonane na podstawie modelu zdyskontowanych przepływów pieniężnych na bazie strategii sprzed połączenia. Po fuzji realokacja wartości firmy została przeprowadzona w oparciu o wartości względne aktywów przeniesionych do innego ośrodka w porównaniu z aktywami zatrzymanymi w danym ośrodku. Poniższa tabela prezentuje przyporządkowanie wartości firmy do ośrodków wypracowujących środki pieniężne. Wartość bilansowa wartości firmy przypisanej do ośrodka w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Sektor Bankowości Instytucjonalnej 851 206 851 206 Sektor Bankowości Detalicznej 180 063 180 063 1 031 269 1 031 269 Podstawą wyceny wartości odzyskiwalnej ośrodków jest ich wartość użytkowa oszacowana w oparciu o plan finansowy. Plan opiera się na racjonalnych, odzwierciedlających ocenę kierownictwa Banku założeniach odnośnie przyszłych warunków gospodarczych oraz oczekiwanych wyników działalności Banku. Plan podlega okresowej aktualizacji i zatwierdzeniu przez Radę Nadzorczą Banku. Zarząd przyjął okres 3 letni w procesie planowania finansowego. W wycenie wykorzystano różne stopy dyskonta dla każdego roku prognozy (11,9-12,4%) oszacowane przy zastosowaniu wartości wskaźnika beta dla grupy porównawczej, premii za ryzyko oraz stopy wolnej od ryzyka. Ekstrapolacja przepływów pieniężnych wykraczających poza okres objęty planem finansowym została oparta o stopy wzrostu odzwierciedlające długoterminowy cel inflacyjny NBP, który na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosi 2,5 p.p. W wyniku przeprowadzonego testu nie stwierdzono utraty wartości firmy na 31 grudnia 2022 r. 26. Aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego Zasady rachunkowości: Rezerwa i aktywo na podatek odroczony są kalkulowane przy użyciu metody bilansowej, poprzez wyliczenie przejściowych różnic pomiędzy wartością bilansową aktywów i zobowiązań oraz ich wartością podatkową. Rezerwa i aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego wykazywane są w sprawozdaniu z sytuacji finansowej po dokonaniu kompensaty, wtedy, gdy istnieje tytuł prawny do przeprowadzenia takiej kompensaty oraz rezerwa i aktywo dotyczą tego samego podatnika. Aktywa z tytułu podatku odroczonego ujmuje się w zakresie, w którym jest prawdopodobne, że będzie dostępny przyszły dochód do opodatkowania. Informacje finansowe: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego 1 771 281 1 746 166 Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego (1 487 597) (1 482 561) Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 75 Aktywo netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego 283 684 263 605 Podatek odroczony od transakcji nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w wartości 3 684 tys. zł będzie rozliczany ze zobowiązaniem wobec Urzędu Skarbowego przez kolejnych 5 lat. Dodatnie i ujemne różnice przejściowe przyjęte do wyliczenia aktywa i rezerwy z tytułu podatku dochodowego Aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego związane są z następującymi pozycjami: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Odsetki naliczone i inne koszty 20 557 4 216 Odpisy aktualizacyjne z tytułu oczekiwanych strat kredytowych 96 839 103 352 Niezrealizowana premia od papierów wartościowych 26 262 19 291 Ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych 1 338 349 1 389 255 Ujemna wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu 3 772 2 306 Przychody pobrane z góry 22 215 28 377 Prowizje 2 781 2 784 Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 160 908 108 651 Koszty świadczeń pracowniczych i inne koszty do zapłacenia 62 296 52 750 Leasing (MSSF 16) 30 709 30 204 Pozostałe 6 593 4 980 Aktywo z tytułu odroczonego podatku dochodowego 1 771 281 1 746 166 Rezerwa z tytułu podatku odroczonego związana jest z następującymi pozycjami: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Odsetki naliczone (przychód) 56 265 21 544 Dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych 1 349 763 1 402 553 Niezrealizowane dyskonto od papierów wartościowych 16 208 7 241 Przychody do otrzymania 4 620 5 383 Dodatnia wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu 1 357 612 Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody - (12 910) Ulga inwestycyjna 7 528 7 814 Wycena udziałów 15 631 16 175 Leasing (MSSF 16) 28 953 28 975 Pozostałe 7 272 5 174 Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 1 487 597 1 482 561 Aktywo netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego 283 684 263 605 Zmiany różnic przejściowych w ciągu 2022 roku Zmiany różnic przejściowych dotyczących aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego: w tys. zł Saldo na 1 stycznia 2022 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Saldo na 31 grudnia 2022 Odsetki naliczone i inne koszty 4 216 16 341 - 20 557 Odpisy aktualizacyjne z tytułu oczekiwanych strat kredytowych 103 352 (6 513) - 96 839 Niezrealizowana premia od papierów wartościowych 19 291 6 971 - 26 262 Ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych 1 389 255 (50 906) - 1 338 349 Ujemna wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu 2 306 1 466 - 3 772 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 76 w tys. zł Saldo na 1 stycznia 2022 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Saldo na 31 grudnia 2022 Przychody pobrane z góry 28 377 (6 162) - 22 215 Prowizje 2 784 (3) - 2 781 Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 108 651 (82 823) 135 080 160 908 Koszty świadczeń pracowniczych i inne koszty do zapłacenia 52 750 9 546 - 62 296 Leasing MSSF16 30 204 505 - 30 709 Pozostałe 4 980 1 613 - 6 593 1 746 166 (109 965) 135 080 1 771 281 Zmiany różnic przejściowych dotyczących rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego: w tys. zł Saldo na 1 stycznia 2022 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Saldo na 31 grudnia 2022 Odsetki naliczone (przychód) 21 544 34 721 - 56 265 Dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych 1 402 553 (52 790) - 1 349 763 Niezrealizowane dyskonto od papierów wartościowych 7 241 8 967 - 16 208 Przychody do otrzymania 5 383 (763) - 4 620 Dodatnia wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu 612 745 - 1 357 Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (12 910) (62 540) 75 450 - Ulga inwestycyjna 7 814 (286) - 7 528 Wycena udziałów 16 175 (544) - 15 631 Leasing MSSF16 28 975 (22) - 28 953 Pozostałe 5 174 2 098 - 7 272 1 482 561 (70 414) 75 450 1 487 597 Zmiana aktywa netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego 263 605 (39 551) 59 630 283 684 Zmiany różnic przejściowych w ciągu 2021 roku Zmiany różnic przejściowych dotyczących aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego: w tys. zł Saldo na 1 stycznia 2021 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Saldo na 31 grudnia 2021 Odsetki naliczone i inne koszty 6 479 (2 263) - 4 216 Odpisy aktualizacyjne z tytułu oczekiwanych strat kredytowych 109 736 (6 384) - 103 352 Niezrealizowana premia od papierów wartościowych 39 676 (20 385) - 19 291 Ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych 1 006 625 382 630 - 1 389 255 Ujemna wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu 1 711 595 - 2 306 Przychody pobrane z góry 32 031 (3 654) - 28 377 Prowizje 2 249 535 - 2 784 Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody - 33 201 75 450 108 651 Koszty świadczeń pracowniczych i inne koszty do zapłacenia 46 667 6 083 - 52 750 Leasing MSSF16 30 680 (476) - 30 204 Pozostałe 6 284 (1 304) - 4 980 1 282 138 388 578 75 450 1 746 166 Zmiany różnic przejściowych dotyczących rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 77 w tys. zł Saldo na 1 stycznia 2021 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Saldo na 31 grudnia 2021 Odsetki naliczone (przychód) 46 253 (24 709) - 21 544 Dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych 887 686 514 867 - 1 402 553 Niezrealizowane dyskonto od papierów wartościowych 3 271 3 970 - 7 241 Przychody do otrzymania 4 703 680 - 5 383 Dodatnia wycena papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu 368 244 - 612 Dłużne i kapitałowe papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 114 663 (25 140) (102 433) (12 910) Ulga inwestycyjna 8 580 (766) - 7 814 Wycena udziałów 6 818 9 357 - 16 175 Leasing MSSF16 29 466 (491) - 28 975 Pozostałe 6 859 (1 685) - 5 174 1 108 667 476 327 (102 433) 1 482 561 Zmiana aktywa netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego 173 471 (87 749) 177 883 263 605 27. Inne aktywa w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Rozrachunki międzybankowe 14 238 11 079 Rozliczenia z tytułu obrotu papierami wartościowymi 16 7 Rozliczenia z tytułu działalności maklerskiej 55 681 - Przychody do otrzymania 52 434 62 517 Pożyczki dla pracowników z Funduszu Świadczeń Socjalnych 14 300 11 628 Dłużnicy różni 70 973 116 445 Rozliczenia międzyokresowe 9 718 6 311 Inne aktywa razem 217 360 207 987 w tym aktywa finansowe 155 208 139 159 Do aktywów finansowych zaliczono wszystkie pozycje ,,Innych aktywów” z wyjątkiem pozycji „Przychody do otrzymania” oraz „Rozliczenia międzyokresowe”. 28. Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia Zasady rachunkowości: Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia wyceniane są wg mniejszej z dwóch następujących wartości: wartości księgowej lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży. Informacje finansowe: W pierwszej połowie 2022 roku sfinalizowana została transakcja sprzedaży nieruchomości zaklasyfikowanej uprzednio jako aktywa trwałe przeznaczone do zbycia. Jej wartość bilansowa wynosiła 6 163 tys. zł, zaś wynik na sprzedaży to 3 620 tys. zł ujęty w wyniku z tytułu zbycia pozostałych aktywów. 29. Zobowiązania wobec banków Zasady rachunkowości: Zasady ujmowania i wyceny zobowiązań wobec banków opisane są w Nocie 2.1. Informacje finansowe: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 78 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Rachunki bieżące 2 230 930 1 752 437 Depozyty terminowe 2 419 247 620 871 Zobowiązania z tytułu sprzedanych papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu 61 131 503 424 Inne zobowiązania, w tym: 83 363 506 504 depozyty zabezpieczające 82 902 506 436 Zobowiązania wobec banków razem 4 794 671 3 383 236 30. Zobowiązania wobec klientów Zasady rachunkowości: Zasady ujmowania i wyceny zobowiązań wobec klientów opisane są w Nocie 2.1. Informacje finansowe: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Depozyty podmiotów sektora finansowego Rachunki bieżące 1 168 196 1 361 935 Depozyty terminowe 2 621 875 2 164 264 3 790 071 3 526 199 Depozyty podmiotów sektora niefinansowego Rachunki bieżące, z tego: 34 496 846 36 311 053 klientów instytucjonalnych 20 418 782 19 200 286 klientów indywidualnych 12 128 146 15 208 964 jednostek budżetowych 1 949 918 1 901 803 Depozyty terminowe, z tego: 10 663 491 2 932 759 klientów instytucjonalnych 4 435 409 1 602 016 klientów indywidualnych 5 670 588 1 303 875 jednostek budżetowych 557 494 26 868 45 160 337 39 243 812 Depozyty razem 48 950 408 42 770 011 Pozostałe zobowiązania Inne zobowiązania, w tym: 1 717 372 725 532 zobowiązania z tytułu kaucji 125 429 103 299 depozyty zabezpieczające 1 526 384 578 728 Pozostałe zobowiązania razem 1 717 372 725 532 Zobowiązania wobec klientów razem 50 667 780 43 495 543 31. Rezerwy Zasady rachunkowości: Rezerwy są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jeżeli na Banku ciąży obowiązek prawny lub zwyczajowo oczekiwany wynikający ze zdarzeń przeszłych, a także jeżeli prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne oraz kwota rezerwy może być w wiarygodny sposób oszacowana. Rezerwa na restrukturyzację jest tworzona po spełnieniu następujących warunków: (i) Bank posiada szczegółowy, formalny plan restrukturyzacji; (ii) restrukturyzacja już się rozpoczęła albo została publicznie ogłoszona; (iii) kwota rezerwy może być wiarygodnie oszacowana. Rezerwa na restrukturyzację nie obejmuje przyszłych kosztów operacyjnych. Informacje finansowe: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 79 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Na sprawy sporne 33 445 19 479 Na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne 44 969 33 910 Na restrukturyzację zatrudnienia - 275 Inne 33 471 88 050 Rezerwy razem 111 885 141 714 Zmiana stanu rezerw przedstawia się następująco: w tys. zł 2022 2021 Stan na dzień 1 stycznia 141 714 84 775 Z czego dotyczy: Rezerw na sprawy sporne 19 479 3 664 Rezerw na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne 33 910 47 354 Na restrukturyzacje zatrudnienia 275 550 Inne 88 050 33 207 Zwiększenia: Utworzenie odpisów na rezerwy w okresie, z tego: 81 266 128 495 na sprawy sporne 18 405 20 698 na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne 62 861 42 299 inne - 65 498 Inne zwiększenia rezerw, z tego: 179 266 na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne 179 266 Zmniejszenia: Rozwiązanie rezerw w okresie, z tego: (56 076) (66 836) na sprawy sporne (227) (3 834) na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne (51 981) (56 009) na restrukturyzację zatrudnienia (275) - inne (3 593) (6 993) Wykorzystanie rezerw w okresie, z tego: (55 198) (4 986) na sprawy sporne (4 212) (1 049) na restrukturyzację zatrudnienia - (275) inne (50 986) (3 662) Stan na dzień 31 grudnia 111 885 141 714 w tym: na sprawy sporne 33 445 19 479 na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne 44 969 33 910 na restrukturyzację zatrudnienia - 275 inne 33 471 88 050 Dodatkowe informacje dotyczące rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne znajdują się w Nocie 40. ** Pozycja „Inne” zawiera rezerwy na sprawy związane z wyrokami TSUE opisanymi w nocie 40. 32. Inne zobowiązania Zasady rachunkowości: W celu przypisania kosztów do okresów sprawozdawczych, których one dotyczą, Bank dokonuje czynnych i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów. Dotyczy to w szczególności kosztów działania Banku. Rozliczenia międzyokresowe kosztów są prezentowane jako podpozycja „Innych zobowiązań” w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. W zakresie zobowiązań do wykonania świadczenia spełnianych w czasie, Bank stosuje metodę ujęcia przychodu proporcjonalnie do upływającego czasu w okresie świadczenia usługi. Wg Banku ta metoda rzetelnie odzwierciedla tryb świadczenia usługi, gdyż w sposób równomierny w czasie zaangażowane są zasoby Banku w okresie świadczenia usługi. W obszarze metod, danych wejściowych i założeń przyjętych do szacowania wynagrodzenia zmiennego Bank stosuje podejście najbardziej prawdopodobnych wartości w odniesieniu do wynagrodzenia uzyskiwanego za osiągnięcie określonych celów, natomiast w zakresie zwrotów wynagrodzenia w obszarze pośrednictwa ubezpieczeniowego stosowanego są metody statystyczne a rezerwa na zwroty ujmowana jest w rozliczeniach Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 80 międzyokresowych kosztów. Bank uwzględnia wszelkie kwestie ustalając poziom przychodu uzależnionego od zidentyfikowanych zmiennych (wynagrodzenia przy spełnieniu określonych celów, oczekiwane zwroty, wszelkie upusty). Dla wynagrodzenia za pośrednictwo w dystrybucji produktów ubezpieczeniowych w szczególności dla ubezpieczenia powiązanego z produktem kredytowym Bank stosuje model względnej wartości godziwej, na podstawie którego, stosując wartość godziwą produktu kredytowego oraz usługi sprzedaży produktu ubezpieczeniowego, dokonuje podziału na wynagrodzenie stanowiące komponent przychodów odsetkowych oraz wynagrodzenie za wykonane usługi związane ze sprzedażą i obsługą tych produktów. Zobowiązania z tytułu majątku używanego na podstawie leasingu ustalane są zgodnie z polityką opisaną w Nocie 43. Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych, w tym rezerwa na odprawy emerytalne stanowiąca program określonych świadczeń, opisane są szczegółowo w Nocie 47. Informacje finansowe: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Fundusz Świadczeń Socjalnych 25 260 28 477 Rozrachunki międzybankowe 448 991 58 348 Rozrachunki międzysystemowe 4 863 3 409 Rozliczenia z tytułu obrotu papierami wartościowymi 9 815 10 Rozliczenia z tytułu działalności maklerskiej 62 436 - Zobowiązania z tytułu majątku używanego na podstawie leasingu 121 815 125 675 Wierzyciele różni 175 347 190 597 Rozliczenia międzyokresowe kosztów, z tego: 361 519 315 356 koszty do zapłacenia z tytułu zobowiązań wobec pracowników 135 104 104 860 rezerwa na odprawy emerytalne 71 911 72 425 koszty usług IT i wsparcia operacji bankowych 67 103 54 946 koszty usług doradczych i wsparcia biznesu 8 445 9 092 inne koszty do zapłacenia 78 956 74 033 Przychody przyszłych okresów 13 113 13 410 Rozliczenia z Urzędem Skarbowym i ZUS 47 678 22 854 Inne zobowiązania razem 1 270 837 758 136 w tym zobowiązania finansowe 1 210 046 721 872 Do zobowiązań finansowych zaliczono wszystkie pozycje „Innych zobowiązań” z wyjątkiem pozycji „Rozliczenia z Urzędem Skarbowym i ZUS” oraz „Przychody przyszłych okresów”. 33. Aktywa i zobowiązania finansowe według umownych terminów wymagalności/zapadalności Na dzień 31 grudnia 2022 roku w tys. zł Not a Razem Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 miesięcy do 1 roku Od 1 roku do 5 lat Ponad 5 lat Kasa, operacje z Bankiem Centralnym 17 595 969 595 969 - - - - Należności od banków (brutto) 18 1 045 528 1 030 528 - 15 000 - - Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 19 2 272 515 260 262 210 862 174 197 812 682 814 512 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 37 180 808 13 951 439 393 571 2 880 356 17 991 383 1 964 059 Należności od klientów (brutto ) Należności od podmiotów sektora finansowego 22 3 814 029 1 838 164 106 865 219 000 1 650 000 - Należności od podmiotów sektora niefinansowego 22 18 660 483 7 253 615 1 484 623 2 162 955 5 430 649 2 328 641 Zobowiązania wobec banków 29 4 794 671 3 870 671 320 000 604 000 - - Zobowiązania wobec klientów Zobowiązania wobec podmiotów sektora 30 5 165 030 4 978 265 151 468 35 297 - - Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 81 w tys. zł Not a Razem Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 miesięcy do 1 roku Od 1 roku do 5 lat Ponad 5 lat finansowego Zobowiązania wobec podmiotów sektora niefinansowego 30 45 502 750 40 905 414 2 915 718 1 674 282 7 336 - Na dzień 31 grudnia 2021 roku w tys. zł Not a Razem Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 miesięcy do 1 roku Od 1 roku do 5 lat Ponad 5 lat Kasa, operacje z Bankiem Centralnym 17 6 526 743 6 526 743 - - - - Należności od banków (brutto) 18 969 224 929 224 40 000 - - - Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 19 3 781 373 3 498 300 - 1 174 274 386 7 513 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 20 590 284 3 498 300 171 247 15 432 14 559 261 2 346 044 Należności od klientów (brutto ) Należności od podmiotów sektora finansowego 22 3 303 182 1 057 203 175 979 400 000 1 670 000 - Należności od podmiotów sektora niefinansowego 22 18 770 484 6 663 128 1 886 071 1 605 023 5 934 564 2 681 698 Zobowiązania wobec banków 29 3 383 236 3 190 236 121 000 72 000 - - Zobowiązania wobec klientów Zobowiązania wobec podmiotów sektora finansowego 30 4 104 294 4 102 954 870 470 - - Zobowiązania wobec podmiotów sektora niefinansowego 30 39 391 249 38 594 192 545 307 231 262 20 488 - 34. Kapitały Kapitał zakładowy Seria/ emisja Rodzaj akcji Rodzaj uprzywilejowani a akcji Rodzaj ograni- czenia praw do akcji Liczba akcji Wartość serii/emisji wg wartości nominalnej (w tys. zł) Sposób pokrycia kapitału Data rejestracji Prawo do dywidend y (od daty) A na okaziciela akcje zwykłe - 65 000 000 260 000 w całości opłacony 27.03.97r. 01.01.97r. B na okaziciela akcje zwykłe - 1 120 000 4 480 w całości opłacony 27.10.98r. 01.01.97r. B na okaziciela akcje zwykłe - 1 557 500 6 230 w całości opłacony 25.06.99r. 01.01.97r. B na okaziciela akcje zwykłe - 2 240 000 8 960 w całości opłacony 16.11.99r. 01.01.97r. B na okaziciela akcje zwykłe - 17 648 500 70 594 w całości opłacony 24.05.02r. 01.01.97r. B na okaziciela akcje zwykłe - 5 434 000 21 736 w całości opłacony 16.06.03r. 01.01.97r. C na okaziciela akcje zwykłe - 37 659 600 150 638 przeniesienie majątku Citibank (Poland) S.A. na Bank 28.02.01r. 01.01.00r. 130 659 600 522 638 Wartość nominalna jednej akcji wynosi 4,00 zł Na dzień 31 grudnia 2022 roku kapitał zakładowy Banku wynosił 522 638 400 zł i podzielony był na 130 659 600 akcji zwykłych na okaziciela o wartości nominalnej 4 zł każda i w okresie od 31 grudnia 2021 roku nie uległ zmianie. Bank nie emitował akcji uprzywilejowanych. Zarówno w 2022 roku, jak również w 2021 roku, nie miało miejsca podwyższenie kapitału zakładowego w drodze emisji akcji. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 82 Lista akcjonariuszy Poniższa tabela przedstawia akcjonariuszy posiadających na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz 31 grudnia 2021 roku co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu lub co najmniej 5% kapitału zakładowego Banku: Wartość akcji (w tys. zł) Liczba akcji Akcje % Liczba głosów na WZ Głosy w WZ % Citibank Overseas Investment Corporation, USA 391 979 97 994 700 75,0 97 994 700 75,0 Pozostali akcjonariusze 130 659 32 664 900 25,0 32 664 900 25,0 522 638 130 659 600 100,0 130 659 600 100,0 W ciągu 2022 roku oraz w okresie od przekazania poprzedniego okresowego raportu kwartalnego za III kwartał 2022 roku do dnia przekazania niniejszego rocznego jednostkowego sprawozdania finansowego za 2022 rok struktura własności znacznych pakietów akcji Banku nie uległa zmianie. Kapitał zapasowy Na dzień 31 grudnia 2022 roku kapitał zapasowy wynosił 2 944 585 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 2 944 585 tys. zł). Kapitał zapasowy przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych Banku lub na inne cele, w tym na wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy. O wykorzystaniu kapitału zapasowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie, jednakże część kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego może być wykorzystana jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym. Kwota kapitału zapasowego obejmuje kwotę 2 485 534 tys. zł stanowiącą nadwyżkę wartości godziwej wyemitowanych akcji ponad ich wartość nominalną w związku z połączeniem Banku z Citibank (Poland) S.A., które nastąpiło z dniem 28 lutego 2001 roku. Kapitał z aktualizacji wyceny w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Różnice z wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (573 528) (312 018) Kapitał z aktualizacji wyceny nie podlega dystrybucji. Na dzień wyłączenia ze sprawozdania z sytuacji finansowej całości lub części dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, skumulowane zyski lub straty ujęte uprzednio w pozostałych dochodach całkowitych i zakumulowane w kapitale z aktualizacji wyceny ujmuje się w rachunku zysków i strat. Pozostałe kapitały rezerwowe w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Kapitał rezerwowy 2 273 484 2 272 220 Fundusz ogólnego ryzyka 540 200 540 200 Zyski/(Straty) aktuarialne z wyceny programu określonych świadczeń (2 340) (9 639) Pozostałe kapitały rezerwowe razem 2 811 344 2 802 781 W związku z decyzją Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Banku z dnia 16 grudnia 2022 roku o wdrożeniu programów motywacyjnych opartych o akcje w kapitale zakładowym Banku w celu sfinansowania nabywania akcji własnych przeniesiona została kwota 50 mln zł ze środków kapitału rezerwowego pochodzących z zysku (które mogą być przeznaczone na wypłatę dywidendy) na kapitał rezerwowy utworzony na potrzeby realizacji Programu Nabywania Akcji Własnych (kapitał na skup akcji), dodatkowe informacje znajdują się w Nocie 48 „Świadczenia na rzecz pracowników”. Informacja dotycząca podziału zysku netto za rok 2021 znajduje się poniżej w sekcji „Dywidendy wypłacone (lub zadeklarowane). Kapitał rezerwowy Kapitał rezerwowy tworzy się z corocznych odpisów dokonywanych z zysku lub z innych źródeł, niezależnie od kapitału zapasowego. Kapitał rezerwowy przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych Banku lub na inne cele, w tym na wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy. O wykorzystaniu kapitału rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 83 Fundusz ogólnego ryzyka Fundusz ogólnego ryzyka tworzony jest z zysku z przeznaczeniem na niezidentyfikowane ryzyka działalności bankowej. O wykorzystaniu funduszu rozstrzyga Walne Zgromadzenie, z zastrzeżeniem obowiązujących przepisów. Dywidendy Dywidendy są ujmowane jako zobowiązania w momencie, w którym podział zysku został zatwierdzony przez Walne Zgromadzenie Banku. Dywidendy wypłacone (lub zadeklarowane) W dniu 23 czerwca 2022 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku netto za 2021 rok. Zgodnie z uchwałą zysk netto Banku za 2021 rok w kwocie 715 972 070,88 zł został podzielony w następujący sposób: • dywidenda: 714 708 012,00 zł, tj. 5,47 zł/akcja, • kapitał rezerwowy: 1 264 058,88 zł. Dzień dywidendy został ustalony na 1 lipca 2022 roku, a termin wypłaty dywidendy na 11 lipca 2022 roku i w tym dniu dywidenda została wypłacona. Liczba akcji objętych dywidendą wyniosła 130 659 600 sztuk. Dywidenda stanowiła 99,82% zysku netto za 2021 rok, a wypłata środków w tej wysokości była zgodna z indywidualnym zaleceniem Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie spełnienia przez Bank wymagań kwalifikujących do wypłaty 100% dywidendy z zysku netto wypracowanego w 2021 roku. 35. Transakcje repo oraz reverse repo Bank dokonuje transakcji sprzedaży/zakupu aktywów finansowych z przyrzeczeniem odkupu/odsprzedaży w przyszłości po tej samej cenie powiększonej o z góry ustaloną kwotę odsetek tzw. transakcje typu sell- buy-back i buy-sell-back oraz repo i reverse repo na papierach wartościowych. Papiery wartościowe sprzedane z przyrzeczeniem odkupu nie są wyłączane ze sprawozdania z sytuacji finansowej. Jeżeli nabywający ma prawo sprzedać lub zastawić aktywa, aktywa takie prezentowane są w wyodrębnionej linii w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Jednocześnie ujmowane są zobowiązania wynikające z udzielonego przyrzeczenia odkupu. W przypadku transakcji zakupu z przyrzeczeniem odsprzedaży nabyte papiery wartościowe prezentowane są jako pożyczki i należności. Różnicę między ceną sprzedaży/zakupu a ceną odkupu/odsprzedaży ujmuje się odpowiednio jako koszty lub przychody odsetkowe z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. W przypadku sprzedaży papierów wartościowych zakupionych uprzednio w transakcji zakupu z przyrzeczeniem odsprzedaży, Bank wykazuje zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych. Zobowiązania te są wyceniane w wartości godziwej. Transakcje z przyrzeczeniem odkupu (repo) Transakcje repo są używane powszechnie jako narzędzie krótkoterminowego finansowania aktywów odsetkowych, w zależności od poziomu stóp procentowych. Na dzień 31 grudnia 2022 roku następujące aktywa były sprzedane w ramach transakcji repo : w tys. zł Wartość godziwa aktywów Wartość bilansowa odpowiadających zobowiązań Termin odkupu Wartość odkupu Instrumenty przeznaczone do obrotu 60 988 61 131 do tygodnia 61 176 * z uwzględnieniem odsetek Na dzień 31 grudnia 2021 roku następujące aktywa były sprzedane w ramach transakcji repo : w tys. zł Wartość godziwa aktywów Wartość bilansowa odpowiadających zobowiązań Termin odkupu Wartość odkupu Instrumenty dłużne wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 500 380 503 424 do tygodnia 503 521 * z uwzględnieniem odsetek W przypadku transakcji z przyrzeczeniem odkupu wszelkie korzyści oraz ryzyka związane z posiadaniem aktywów pozostają po stronie Banku. Na dzień 31 grudnia 2022 roku jak również na dzień 31 grudnia 2021 roku aktywa sprzedane w ramach transakcji repo nie mogły być przedmiotem dalszego obrotu przez Bank. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 84 W 2022 roku łączne koszty odsetek z transakcji repo wyniosły 77 249 tys. zł (w 2021 roku: 3 439 tys. zł). Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży (reverse repo) Transakcje reverse repo służą jako narzędzie pozyskiwania finansowania dla klientów. Na dzień 31 grudnia 2022 roku aktywa nabyte w celu ich późniejszej odsprzedaży były następujące: w tys. zł Wartość bilansowa należności Wartość godziwa aktywów będących zabezpieczeniem Termin odsprzedaży Wartość odsprzedaży Należności od banków: 254 031 253 625 do tygodnia 254 137 11 714 11 714 do miesiąca 11 730 265 745 265 339 265 867 z uwzględnieniem odsetek Na dzień 31 grudnia 2021 roku aktywa nabyte w celu ich późniejszej odsprzedaży były następujące: w tys. zł Wartość bilansowa należności Wartość godziwa aktywów będących zabezpieczeniem Termin odsprzedaży Wartość odsprzedaży Należności od banków: 525 911 519 896 do tygodnia 525 982 221 090 231 631 do miesiąca 222 420 747 001 751 527 748 402 z uwzględnieniem odsetek Na dzień 31 grudnia 2022 roku i 31 grudnia 2021 roku Bank miał możliwość zastawu lub zbycia papierów wartościowych nabytych w ramach transakcji reverse repo. W 2022 roku łączne przychody z tytułu odsetek z transakcji reverse repo wyniosły 97 219 tys. zł (w 2021 roku: 1 872 tys. zł). Na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank miał zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych zakupionych w transakcjach reverse repo w kwocie 234 203 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2021 roku: 514 346 tys. zł). 36. Kompensowanie należności i zobowiązań finansowych Aktywa i zobowiązania finansowe kompensuje się i wykazuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w kwocie netto, jeżeli występuje możliwe do wyegzekwowania na drodze prawnej prawo do skompensowania ujętych kwot oraz zamiar rozliczenia ich w kwocie netto lub jednoczesnej realizacji danego składnika aktywów i uregulowania zobowiązania. W sprawozdaniu z sytuacji finansowej wszystkie zobowiązania i aktywa Banku wynikające z transakcji terminowych i pochodnych, rozliczanych przez kontrahenta centralnego KDPW_CCP S.A. są podawane w postaci skompensowanej (kompensata zobowiązań i aktywów). Poniższe ujawnienie dodatkowo prezentuje kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych wynikających z transakcji terminowych i pochodnych zawartych na podstawie umów ramowych, stanowiących standardy rynkowe wypracowane w ramach International Swaps and Derivatives Association (ISDA), Związku Banków Polskich oraz innych umów ramowych przewidujących w sytuacji wystąpienia określonego przypadku naruszenia, możliwość skutecznego prawnie rozwiązania transakcji i rozliczenia z kontrahentem na podstawie skompensowanej kwoty wzajemnych należności i zobowiązań. W poniższej tabeli zaprezentowano kwoty wyceny do wartości godziwej instrumentów pochodnych (zarówno zaklasyfikowanych do portfela przeznaczonego do obrotu, jak i desygnowanych jako instrumenty zabezpieczające w rachunkowości zabezpieczeń) oraz egzekwowalnych zabezpieczeń pieniężnych dla transakcji objętych umowami ramowymi umożliwiającymi prawnie skuteczne kompensowanie w określonych okolicznościach. 31.12.2022 31.12.2021 w tys. zł Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Wycena instrumentów pochodnych (brutto) 8 655 320 8 592 756 8 215 242 8 072 989 Efekt kompensowania (3 923 944) (3 923 944) (2 000 403) (2 000 403) Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 85 31.12.2022 31.12.2021 w tys. zł Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Wycena instrumentów pochodnych (netto) zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej 4 731 376 4 668 812 6 214 839 6 072 586 Wartość przyjętych/złożonych zabezpieczeń (1 586 736) (2 011 396) (1 038 334) (819 129) Aktywa i zobowiązania podlegające kompensacie zgodnie z umową ramową 3 144 640 2 657 416 5 176 505 5 253 457 Maksymalna kwota ewentualnej kompensaty (2 275 677) (2 275 677) (4 709 871) (4 709 871) Aktywa i zobowiązania podlegające kompensacie zgodnie z umową ramową przy uwzględnieniu maksymalnej kwoty ewentualnej kompensaty 868 963 381 739 466 634 543 586 37. Rachunkowość zabezpieczeń Zasady rachunkowości: Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej w celu zabezpieczenia zmian wartości godziwej instrumentów dłużnych o stałej stopie procentowej zaklasyfikowanych do portfela aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody przed ryzykiem wynikającym ze zmiany stóp procentowych. W zakresie rachunkowości zabezpieczeń Bank stosuje zasady MSR 39. Instrumentami zabezpieczającymi są transakcje Interest Rate Swap, denominowane w tej samej walucie co instrumenty zabezpieczane, w których Bank otrzymuje zmienne przepływy, a płaci stałe. Wynik z tytułu zmiany wyceny do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej w zakresie zabezpieczanego ryzyka odnoszony jest do wyniku z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej. Pozostała część zmiany wyceny do wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej ujmowana jest w pozostałych całkowitych dochodach. Przychody odsetkowe od dłużnych papierów wartościowych ujmowane są w wyniku odsetkowym. Zmiana wyceny do wartości godziwej pochodnych instrumentów zabezpieczających ujmowana jest w wyniku na rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej. Odsetki od instrumentów pochodnych desygnowanych jako instrumenty zabezpieczające w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej ujmowane są w wyniku odsetkowym. Dane finansowe: Na dzień 31 grudnia 2022 r., jak i na dzień 31 grudnia 2021 Bank posiadał aktywne relacje zabezpieczające. Szczegóły dotyczące pozycji wyznaczonych jako instrumenty zabezpieczające oraz efektywności wyznaczonych powiązań zabezpieczających przedstawia tabela poniżej. Stan na dzień 31 grudnia 2022 roku: Wartość bilansowa w tys. zł Wartość nominalna Aktywa Zobowiązania Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywności zabezpieczenia Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej Ryzyko stopy procentowej Transakcje IRS 683 000 623 6 917 Pochodne instrumenty zabezpieczające 1 834 Szczegóły dotyczące pozycji zabezpieczanych na dzień 31 grudnia 2022 roku przedstawia tabela poniżej: Wartość bilansowa w tys. zł Aktywa Zobowiązania Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywnoś ci zabezpieczenia Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej Ryzyko stopy procentowej Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 86 Obligacje bankowe 485 494 - 6 954 Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody (3 648) Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej pozostających w sprawozdaniu z sytuacji finansowej dla wszystkich pozycji zabezpieczanych, w przypadku których zaprzestano dokonywania korekt o zyski i straty z tytułu zabezpieczania wartości godziwej na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosiła 6 954 tys. zł. Informacje dotyczące efektywności wyznaczonych powiązań zabezpieczających 31 grudnia 2022 roku przestawia tabela poniżej: Nieefektywność zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat Pozycja w rachunku zysków i strat Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej Ryzyko stopy procentowej (1 814) Wynik na rachunkowości zabezpieczeń Stan na dzień 31 grudnia 2021 roku: Wartość bilansowa w tys. zł Wartość nominalna Aktywa Zobowiązania Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywności zabezpieczenia Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej Ryzyko stopy procentowej Transakcje IRS 989 000 119 290 - Pochodne instrumenty zabezpieczające 379 547 Szczegóły dotyczące pozycji zabezpieczanych na dzień 31 grudnia 2021 roku przedstawia tabela poniżej: Wartość bilansowa w tys. zł Aktywa Zobowiązania Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej Pozycja w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Zmiana wartości godziwej zastosowanej dla ujęcia nieefektywnoś ci zabezpieczenia Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej Ryzyko stopy procentowej Obligacje skarbowe 848 928 - (127 272) Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody (385 968) Skumulowana kwota korekt zabezpieczenia wartości godziwej pozostających w sprawozdaniu z sytuacji finansowej dla wszystkich pozycji zabezpieczanych, w przypadku których zaprzestano dokonywania korekt o zyski i straty z tytułu zabezpieczania wartości godziwej na dzień 31 grudnia 2021 roku wynosiła (127 272) tys. zł. Informacje dotyczące efektywności wyznaczonych powiązań zabezpieczających 31 grudnia 2021 roku przestawia tabela poniżej: Nieefektywność zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat Pozycja w rachunku zysków i strat Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej Ryzyko stopy procentowej (6 421) Wynik na rachunkowości zabezpieczeń Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 87 38. Wartość godziwa Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych Wartość godziwa to cena, którą otrzymano by za sprzedaż składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach między uczestnikami rynku na dzień wyceny. Poniżej znajduje się podsumowanie wartości bilansowych (w podziale na kategorie) i godziwych dla każdej grupy aktywów i zobowiązań finansowych. Na dzień 31 grudnia 2022 roku w tys. zł Nota Przezna- czone do obrotu Kredyty, pożyczki i inne należności Wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody Pozostałe aktywa/ zobowiązania finansowe Łączna wartość bilansowa Wartość godziwa Wartość godziwa ujawnienie Aktywa finansowe Należności od banków wyceniane według zamortyzowanego kosztu 18 - 1 043 968 - - 1 043 968 n/a 1 043 991 Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu wyceniane w wartości godziwej 19 7 029 163 - - - 7 029 163 7 029 163 n/a Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 - - 37 180 808 - 37 180 808 37 180 808 n/a Udziały w jednostkach zależnych - - - 91 775 91 775 n/a 61 049 Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 21 - - - 106 144 106 144 106 144 n/a Należności od klientów wyceniane według zamortyzowanego kosztu 22 - 21 620 507 - - 21 620 507 n/a 21 643 547 Należności od klientów instytucjonalnych - 15 505 659 - - 15 505 659 n/a 15 566 995 Należności od klientów indywidualnych - 6 114 848 - - 6 114 848 n/a 6 076 552 7 029 163 22 664 475 37 180 808 197 919 67 072 365 44 316 115 22 748 587 Zobowiązania finansowe Zobowiązania wobec banków 29 - - - 4 794 671 4 794 671 n/a 4 793 332 Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 19 4 896 099 - - - 4 896 099 4 896 099 n/a Zobowiązania wobec klientów 30 - - - 50 667 780 50 667 780 n/a 50 647 801 4 896 099 - - 55 462 451 60 358 550 4 896 099 55 441 133 Wartość godziwa aktywów i zobowiązań, które są ujmowane i wyceniane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań, które nie są ujmowane i wyceniane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej, ale dla których wartość godziwa jest dodatkowo ujawniana zgodnie z wymogiem MSSF 13. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 88 Na dzień 31 grudnia 2021 roku w tys. zł Nota Przezna- czone do obrotu Kredyty, pożyczki i inne należności Wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody Pozostałe aktywa/ zobowiązania finansowe Łączna wartość bilansowa Wartość godziwa Wartość godziwa ujawnienie Aktywa finansowe Należności od banków wyceniane według zamortyzowanego kosztu 18 - 967 663 - - 967 663 n/a 967 646 Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu wyceniane w wartości godziwej 19 9 876 922 - - - 9 876 922 9 876 922 n/a Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 - - 20 590 284 - 20 590 284 20 590 284 n/a Udziały w jednostkach zależnych - - - 91 942 91 942 n/a 159 705 Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 21 - - - 97 026 97 026 97 026 n/a Należności od klientów wyceniane według zamortyzowanego kosztu 22 - 21 187 157 - - 21 187 157 n/a 21 058 158 Należności od klientów instytucjonalnych - 14 207 684 - - 14 207 684 n/a 14 153 496 Należności od klientów indywidualnych - 6 979 473 - - 6 979 473 n/a 6 904 662 9 876 922 22 154 820 20 590 284 188 968 52 810 994 30 564 232 22 185 509 Zobowiązania finansowe Zobowiązania wobec banków 29 - - - 3 383 236 3 383 236 n/a 3 383 847 Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 19 6 586 932 - - - 6 586 932 6 586 932 n/a Zobowiązania wobec klientów 29 - - - 43 495 543 43 495 543 n/a 43 495 669 6 586 932 - - 46 878 779 53 465 711 6 586 932 46 879 516 * Wartość godziwa aktywów i zobowiązań, które są ujmowane i wyceniane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej. ** Wartość godziwa aktywów i zobowiązań, które nie są ujmowane i wyceniane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej, ale dla których wartość godziwa jest dodatkowo ujawniana zgodnie z wymogiem MSSF 13. W zależności od stosowanej metody ustalania wartości godziwej, poszczególne składniki aktywów/zobowiązań finansowych klasyfikuje się do następujących kategorii: • poziom I: aktywa/zobowiązania finansowe wyceniane bezpośrednio w oparciu o ceny pochodzące z aktywnego rynku, na którym dostępne są regularne kwotowania i obroty. Do rynku aktywnego możemy zaliczyć notowania giełdowe, brokerskie oraz notowania w systemach typu serwisy cenowe takie jak Reuters i Bloomberg, które reprezentują faktyczne transakcje rynkowe zawierane na warunkach rynkowych. Do poziomu pierwszego zaliczamy przede wszystkim papiery Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 89 wartościowe przeznaczone do obrotu lub wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, • poziom II: aktywa/zobowiązania finansowe wyceniane w oparciu o modele oparte na danych wejściowych pochodzących z aktywnego rynku i prezentowane w systemach Reuters lub Bloomberg i w zależności od instrumentów finansowych stosowane są następujące szczegółowe techniki wycen: - notowane ceny rynkowe dla danego instrumentu lub notowane ceny rynkowe dla instrumentu alternatywnego; - wartość godziwą swapów na stopę procentową oraz terminowych kontraktów walutowych oblicza się jako wartość bieżącą przyszłych przepływów pieniężnych w oparciu o rynkowe krzywe dochodowości oraz aktualne kursy fixing NBP w przypadku instrumentów walutowych; - inne techniki, takie jak krzywe dochodowości oparte na cenach alternatywnych dla danego instrumentu finansowego . • poziom III: aktywa/zobowiązania finansowe wyceniane w oparciu o techniki wyceny wykorzystujące istotne parametry niepochodzące z rynku. Poniższe tabele przedstawiają wartości bilansowe instrumentów finansowych prezentowanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej usystematyzowane według powyższych kategorii: Na dzień 31 grudnia 2022 roku w tys. zł Nota Poziom I Poziom II Poziom III Razem Aktywa finansowe Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu 19 2 318 895 4 710 268 - 7 029 163 instrumenty pochodne 20 484 4 710 268 - 4 730 752 dłużne papiery wartościowe 2 272 515 - - 2 272 515 instrumenty kapitałowe 25 896 - - 25 896 Pochodne instrumenty zabezpieczające - 623 - 623 Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 23 229 370 13 951 438 - 37 180 808 Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 21 17 660 - 88 484 106 144 Zobowiązania finansowe Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 19 286 719 4 609 380 - 4 896 099 krótka sprzedaż papierów wartościowych 234 203 - - 234 203 instrumenty pochodne 52 516 4 609 380 - 4 661 896 Pochodne instrumenty zabezpieczające - 6 917 - 6 917 Na dzień 31 grudnia 2021 roku w tys. zł Nota Poziom I Poziom II Poziom III Razem Aktywa finansowe Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu 19 283 290 9 593 632 - 9 876 922 instrumenty pochodne 218 6 095 331 - 6 095 549 dłużne papiery wartościowe 283 072 3 498 301 - 3 781 373 Pochodne instrumenty zabezpieczające - 119 290 - 119 290 Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody 20 15 428 782 5 161 502 20 590 284 Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 21 870 - 96 156 97 026 Zobowiązania finansowe Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 19 514 425 6 072 507 - 6 586 932 krótka sprzedaż papierów wartościowych 514 346 - - 514 346 instrumenty pochodne 79 6 072 507 - 6 072 586 Na dzień 31 grudnia 2022 roku struktura akcji VISA posiadanych przez Bank uległa zmianie w stosunku do 31 grudnia 2021 roku. W wyniku przeprowadzonej transakcji Bank pozyskał 182 uprzywilejowanych akcji VISA Inc. serii „A” o wartości 17 884 tys. zł, a jednocześnie zmianie uległ współczynnik konwersji akcji C na akcje A czego skutkiem było obniżenie wyceny akcji C o 10 467 tys. zł. Wynik na operacji wyniósł 7 417 tys. zł i został ujęty jako Wynik na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Jednocześnie w 2022 roku Bank dokonał sprzedaży całości udziałów w spółce Odlewnie Polskie S.A. z zyskiem w kwocie 1 796 tys. zł. Na dzień 31 grudnia 2022 roku kwota aktywów finansowych klasyfikowanych do poziomu III obejmuje wartość udziału w spółce Visa Inc. w wysokości 14 039 tys. zł (uprzywilejowana seria C) oraz wartość innych Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 90 udziałów mniejszościowych w wysokości 74 445 tys. zł. Na dzień 31 grudnia 2021 roku kwota aktywów finansowych klasyfikowanych do poziomu III obejmuje wartość udziału w spółce Visa Inc. w wysokości 25 082 tys. zł (uprzywilejowana seria C) oraz wartość innych udziałów mniejszościowych w wysokości 71 074 tys. zł. Analizę wrażliwości dla instrumentów kapitałowych klasyfikowanych do poziomu III prezentuje poniższa tabela: w tys. zł Wartość godziwa Scenariusz Wartość godziwa w scenariuszu pozytywnym Wartość godziwa w scenariuszu negatywnym Instrumenty kapitałowe obowiązkowo wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy 88 484 Zmiana kluczowego parametru (koszt kapitału o - 10% / + 10% lub wskaźnika konwersji o + 10% / - 10%) 96 797 82 249 Sposób oszacowania wartości godziwej akcji uprzywilejowanych serii C Visa Inc. uwzględnia wartość akcji Visa Inc. oraz korekty wynikające ze sporów (bieżących lub potencjalnych), których stroną byłaby Visa lub Bank. Udziały mniejszościowe w spółkach infrastrukturalnych wyceniane są do wartości godziwej m.in . z uwzględnieniem oczekiwanych zdyskontowanych dywidend przy użyciu przyjętego kosztu kapitału oraz biorąc pod uwagę historię dystrybucji zysków w poszczególnych spółkach. Zmiany wyceny odnoszone są do rachunku zysków i strat i prezentowane w Wyniku na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Zmiany aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej określonej z wykorzystaniem istotnych parametrów niepochodzących z rynku (Poziom III) przedstawia poniższa tabela: 01.01.- 31.12. 2022 01.01.-31.12. 2021 w tys. zł Inwestycje kapitałowe i pozostałe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat Stan na początek okresu 96 156 44 859 Konwersja akcji - transfer do Poziomu I (10 466) - Sprzedaż (184) - Aktualizacja wyceny 2 978 51 297 Stan na koniec okresu 88 484 96 156 Aktualizacja wyceny uwzględniona jest w wyniku na inwestycjach kapitałowych i pozostałych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. W 2022 roku Bank nie dokonywał transferu pomiędzy poziomami wartości godziwej instrumentów finansowych ze względu na stosowaną metodę ustalania wartości godziwej. W 2022 roku Bank nie dokonywał zmian w zasadach klasyfikacji instrumentów finansowych (prezentowanych w jednostkowym sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej) do poszczególnych kategorii odzwierciedlających stosowaną metodę ustalania wartości godziwej (poziom I, poziom II i poziom III). W tym samym okresie Bank nie dokonywał zmian w klasyfikacji aktywów finansowych w wyniku zmiany przeznaczenia bądź wykorzystania aktywa. Określanie wartości godziwej W przypadku krótkoterminowych aktywów i zobowiązań finansowych zakłada się, że wartość bilansowa tych instrumentów jest zasadniczo równa ich wartości godziwej. W przypadku instrumentów innych niż krótkoterminowe zastosowano następujące metody i założenia. Udziały w jednostkach zależnych W przypadku aktywów finansowych stanowiących udziały w podmiotach zależnych jako wartość godziwą zaprezentowano procent aktywów netto podmiotu przypadający na udziały Banku w danym podmiocie. Zdaniem Zarządu Banku jest to najlepsze możliwe do ustalenia przybliżenie wartości godziwej dla tych instrumentów. Należności od banków i klientów W kolumnie „wartość bilansowa” zaprezentowano wartość kredytów według zamortyzowanego kosztu Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 91 pomniejszoną o odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych. Wartość godziwa kredytów i pożyczek jest wyliczana jako zdyskontowana wartość oczekiwanych przyszłych płatności kapitału i uwzględnia zmiany rynkowych stóp procentowych, a także zmiany marż dla danego okresu sprawozdawczego. Zmiany marż dla kredytów wyliczane są w oparciu o faktyczne transakcje. Zakłada się, że spłaty kredytów i pożyczek następować będą w terminach uzgodnionych w umowach. W przypadku kredytów, dla których terminy spłat nie są określone (np. kredytów w rachunku bieżącym) jako wartość godziwą zaprezentowano kwotę konieczną do zapłaty, gdyby należność stała się wymagalna w dniu bilansowym. Powyższe techniki wyceny są kwalifikowane do poziomu III hierarchii wartości godziwej, czyli aktywów finansowych wycenianych w oparciu o techniki wyceny wykorzystujące istotne parametry niepochodzące z rynku. Zobowiązania wobec banków i klientów W przypadku depozytów wypłacanych na żądanie i depozytów bez ustalonej daty wymagalności za wartość godziwą przyjmowana jest kwota, która byłaby wypłacona na żądanie na dzień bilansowy. Wartość godziwą depozytów o ustalonym terminie zapadalności oszacowano na podstawie przepływów pieniężnych zdyskontowanych bieżącymi stopami procentowymi z uwzględnieniem bieżących marż, w sposób analogiczny jak w przypadku kredytów. Wartością godziwą lokat overnight jest ich wartość bilansowa. Wartość godziwa lokat oprocentowanych według stałej stopy procentowej jest szacowana w oparciu o zdyskontowane przepływy przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych rynku pieniężnego dla należności o podobnym ryzyku kredytowym, pozostającym terminie do wykupu oraz walucie. Jak opisano powyżej, modele zastosowane do ustalenia wartości godziwej należności i zobowiązań wobec banków i klientów, wykazywanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według zamortyzowanego kosztu, wykorzystują techniki wyceny oparte na parametrach niepochodzących z rynku. Bank kwalifikuje zatem wycenę tych instrumentów finansowych dla potrzeb ujawnień do poziomu III hierarchii wartości godziwej. Dla pozostałych instrumentów finansowych niewycenianych w wartości godziwej Bank uważa, że ich wartość godziwa jest zasadniczo zbliżona do wartości bilansowej. 39. Wynik z tytułu wyłączenia składnika aktywów finansowych z bilansu W Banku wartość wyniku z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów finansowych stanowi wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, który w 2022 roku wyniósł (323 054) tys. zł (w 2021 roku: 414 599 tys. zł). w tys. zł 01.01.- 31.12.2022 01.01.- 31.12.2021 Wynik na inwestycyjnych dłużnych aktywach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody polskie obligacje skarbowe (237 968) 381 086 bony pieniężne NBP - 409 papiery wartościowe EBI (52 632) 10 812 pozostałe (32 454) 22 292 (323 054) 414 599 Ze względu na specyfikę działalności Banku, zmiana stanu dłużnych aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych wykazywana jest w działalności operacyjnej 40. Zobowiązania warunkowe i sprawy sporne Informacja o toczących się postępowaniach sądowych W przypadku postępowań sądowych wiążących się z ryzykiem wypływu środków z tytułu wypełnienia zobowiązania przez Bank, utworzone są odpowiednie rezerwy . Wartość rezerw z tytułu spraw spornych według stanu na 31 grudnia 2022 r. wynosi 33,4 mln zł, w tym rezerwa na sprawy dotyczące instrumentów pochodnych wynosi 12,9 mln zł oraz rezerwa na indywidualne sprawy związane z wyrokami TSUE 19,0 mln zł, w tym 17,1 mln zł na sprawy dotyczące kredytu indeksowanego do CHF oraz 1,9 mln zł na sprawy dotyczące zwrotu części prowizji za udzielenie kredytu konsumenckiego. Według stanu na 31 grudnia 2021 r.: 19,5 mln zł, w tym rezerwa na sprawy dotyczące instrumentów pochodnych: 1,7 mln zł, rezerwa na indywidualne sprawy związane z wyrokami TSUE: 17,5 mln zł , w tym 14,3 mln zł na sprawy dotyczące kredytu indeksowanego do CHF oraz 3,2 mln zł na sprawy dotyczące zwrotu części prowizji za udzielenie kredytu konsumenckiego. Wartości te nie uwzględniają rezerw portfelowych utworzonych w związku z wyrokami TSUE. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 92 Z tytułu spraw sądowych zakończonych prawomocnym wyrokiem w 2022 roku nie wystąpiły istotne rozliczenia. • W dniu 27 maja 2019 roku Bankowi został doręczony pozew spółki Rigall Arteria Management spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. o zapłatę kwoty 386 139 808,89 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kwoty 50 017 463,89 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Pozew dotyczy roszczeń związanych z wypowiedzianą w 2014 roku umową agencyjną, której przedmiotem było pośrednictwo w oferowaniu produktów i usług Banku, głównie w segmencie bankowości detalicznej. Sąd skierował sprawę do postępowania mediacyjnego, które nie doprowadziło do zawarcia ugody, w związku z czym sprawa jest w toku przed sądem pierwszej instancji. W dniu 10 lutego 2020 roku Bankowi został doręczony pozew spółki Rotsa Sales Direct sp. z o.o. o zapłatę kwoty 419 712 468,48 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kwoty 33 047 245,20 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Pozew dotyczy roszczeń związanych z wypowiedzianą w 2014 roku umową agencyjną, której przedmiotem było pośrednictwo w oferowaniu produktów i usług Banku, głównie w segmencie bankowości detalicznej. Sąd skierował sprawę do postępowania mediacyjnego, które nie doprowadziło do zawarcia ugody, w związku z czym sprawa jest w toku przed sądem pierwszej instancji. W ocenie Banku, wysokość roszczeń zgłaszanych przez spółki nie jest zasadna. Potwierdzeniem takiego stanowiska Banku są korzystne dla Banku prawomocne rozstrzygnięcia wcześniej podejmowanych przez spółki kroków prawnych przeciwko Bankowi oraz wydany w postępowaniu o sygnaturze C-64/21 w związku z pytaniami prejudycjalnymi Sądu Najwyższego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 października 2022. • Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank był między innymi stroną 18 postępowań sądowych związanych z terminowymi operacjami finansowymi. Z tej liczby 11 postępowań nie zostało prawomocnie zakończonych, a 7 spraw zostało prawomocnie zakończonych, przy czym obecnie co do 5 spraw toczą się w nich postępowania kasacyjne przed Sądem Najwyższym, a w przypadku dwóch nie upłynął jeszcze termin na złożenie skargi kasacyjnej. W 11 sprawach Bank występował jako pozwany, zaś w 7 jako powód. Żądania i zarzuty w poszczególnych sprawach przeciwko Bankowi oparte są na różnych podstawach prawnych. Przedmiot sporu dotyczy w szczególności ważności zawartych terminowych operacji finansowych oraz ich skuteczności względem klientów Banku, a także potencjalnych roszczeń związanych z ich ewentualnym unieważnieniem przez sąd. Klienci starają się uniemożliwić Bankowi dochodzenie należności wynikających z terminowych operacji finansowych, kwestionują zobowiązania wobec Banku, podważają ważność zawartych umów, a także w niektórych przypadkach żądają zapłaty od Banku. • Bank był stroną postępowania wszczętego przez Prezesa UOKiK przeciwko operatorom systemu płatniczego Visa, Europay oraz bankom – emitentom kart Visa oraz Europay/Eurocard/Mastercard i jednym z adresatów decyzji Prezesa UOKiK w tej sprawie. Postępowanie to dotyczyło praktyk ograniczających konkurencję na rynku płatności za pomocą kart płatniczych w Polsce, mających polegać na wspólnym ustalaniu opłaty „interchange” za transakcje dokonane kartami systemu Visa oraz Europay/Eurocard/Mastercard, a także ograniczaniu dostępu do rynku przedsiębiorcom nienależącym do związków emitentów kart płatniczych, przeciw którym wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie. Decyzja Prezesa UOKiK była przedmiotem rozważań w postępowaniach odwoławczych. W dniu 22 kwietnia 2010 roku Sąd Apelacyjny uchylił w całości wyrok SOKiK, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. W dniu 21 listopada 2013 roku SOKiK wydał wyrok, na podstawie którego zmodyfikował karę nałożoną na Bank i ustalił jej wysokość na kwotę 1 775 720 zł. W dniu 6 października 2015 roku Sąd Apelacyjny ponownie zmienił zaskarżony wyrok SOKiK oddalając wszystkie odwołania od decyzji Prezesa UOKiK, również w zakresie modyfikacji nałożonych na banki kar, na skutek czego została przywrócona pierwotnie nałożona na Bank kara w kwocie 10 228 470 zł. Na skutek wniesionej przez Bank skargi kasacyjnej w dniu 25 października 2017 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, a sprawa została przekazana Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozpoczęło się ponownie postępowanie apelacyjne. W pierwszym kwartale 2018 roku Bank otrzymał zwrot kary. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2020 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok SOKiK z 21 listopada 2013 r. i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. • Bank uważnie obserwuje zmiany otoczenia prawnego wynikające z orzecznictwa sądowego, które dotyczy kredytów hipotecznych indeksowanych do walut obcych, w tym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 3 października 2019 roku w sprawie C 260/18. Bank dostrzega szereg wątpliwości interpretacyjnych wynikających z ww. wyroku. Pomimo nadal niewyjaśnionych kwestii (np. możliwość żądania przez banki wynagrodzenia za korzystanie z kapitału), na dzień sporządzania niniejszego sprawozdania finansowego, większość sądów orzeka w sprawach kredytów indeksowanych na niekorzyść banków. Oczekiwana uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w zakresie zagadnień, co do których sądy nadal orzekają niejednolicie, została przesunięta na nieokreślony termin. Sąd Najwyższy zadał pytanie TSUE czy obecny skład Izby SN jest władny wydać uchwałę, mając na uwadze wątpliwości co do prawidłowości obsadzenia niektórych z jego sędziów. W lutym 2022 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił żądania 1700 frankowiczów (występujący z pozwem przeciwko jednemu z polskich banków), którzy chcieli uznania ich umów kredytowych za nieważne. Sąd Okręgowy stwierdził, że w jego ocenie nie jest abuzywne pierwsze postanowienie dotyczące przeliczenia Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 93 wypłaconej kwoty kredytu ze złotówek na franki. Abuzywne jest natomiast postanowienie, na podstawie którego bank przelicza raty franków na złotówki według własnej tabeli, ale zdaniem SO frankowicze z tej sprawy mogą przecież spłacać kredyt we frankach. Warto jednak zauważyć, że poza wątpliwościami w sprawach sądowych, działania Komisji Nadzoru Finansowego wyznaczyły kierunek ewentualnych ugód pomiędzy Bankami i kredytobiorcami frankowymi. Na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank posiadał należności z tytułu detalicznych kredytów hipotecznych indeksowanych kursem CHF w kwocie bilansowej brutto 44,5 mln zł. Bank utrzymuje rezerwę portfelową z tego tytułu w kwocie 11,3 mln zł. Oszacowanie rezerwy zakłada oczekiwany poziom skarg klientów bazując na trendzie obserwowanym przez Bank, który jest inny dla kredytów aktywnych oraz dla kredytów spłaconych przed datą bilansową, a także prawdopodobieństwo rozwiązania ugodowego lub sądowego i szacunek przegrania przez Bank w przypadku zakończenia sporu w sądzie. Wartość ta, jak również rezerwy na indywidualne sprawy sporne, jest ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Banku w pozycji Rezerwy. Według stanu na 31 grudnia 2022 roku Bank został pozwany w 68 sprawach dotyczących kredytu indeksowanego do CHF na łączną kwotę ok. 24,0 mln zł. Dziewięć spraw zostało prawomocnie przegranych, Bank zdecydował się wnieść dwie skargi kasacyjne (jedna skarga została odrzucona z przyczyn formalnych). Większość spraw znajduje się w pierwszej instancji. • W dniu 11 września 2019 r. TSUE wydał wyrok w sprawie C 383/18, w którym wskazał, że art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dyrektywa) należy interpretować w ten sposób, że „prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta”. Znaczy to, że zgodnie z przepisem Dyrektywy, wyżej wskazane prawo konsumenta obejmuje koszty, zarówno związane z okresem kredytowania, jak i te, które takiego związku nie wykazują. Począwszy od 28 września 2020 roku Bank, stosując „metodę liniową”, zwraca prowizje wszystkim konsumentom, którzy spłacili kredyt konsumencki przed terminem wynikającym z umowy, po 11 września 2019 roku, o ile prowizja została pobrana w okresie obowiązywania ustawy o kredyt konsumencki. 13 listopada 2020 roku Bank otrzymał postanowienie o wszczęciu postępowania UOKiK w sprawie praktyki polegającej na nieobniżaniu całkowitego kosztu kredytu o proporcjonalną wartość kosztów (obliczoną tzw. metodą liniową), które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy o kredyt konsumencki w przypadku przedterminowej spłaty całości lub części kredytu. Postępowanie zostało zakończone wydaniem przez UOKiK 6 maja 2021 roku tzw. decyzji zobowiązującej, po złożeniu przez Bank zobowiązań co do zmiany praktyki. Zgodnie z treścią decyzji, konsumenci, którzy w okresie od 18 grudnia 2011 roku do 10 września 2019 roku dokonali spłaty pożyczki gotówkowej lub pożyczki do karty przed terminem umownym, jeżeli zawarli umowę o wskazane produkty również w powyższym okresie, w celu odzyskania nadpłaconej kwoty mogą wnosić o ponowne rozliczenie prowizji wskazując produkt i umowę oraz numer rachunku bankowego, na który ma nastąpić zwrot. Bank jest zobowiązany do zakończenia sporów sądowych dotyczących rozliczenia prowizji, w których stronami są konsumenci oraz do poinformowania o treści decyzji w sposób w niej określony, w szczególności poprzez publikację komunikatu na stronie internetowej oraz komunikację e-mail. Decyzja jest wykonywana zgodnie z jej treścią i terminami w niej zawartymi. Po wydaniu Decyzji Prezes UOKiK zwrócił się do Banku z prośbą o przekazanie wyjaśnień odnośnie sposobu zwracania przez Bank proporcjonalnej części prowizji w przypadku zaciągnięcia przez konsumenta w Banku kolejnego kredytu w taki sposób, że zastępuje on pierwotną umowę ("umowa Podwyższenia"). Bank zdecydował o dostosowaniu praktyki do stanowiska Prezesa UOKiK i podjął decyzję o rozliczeniu proporcjonalnej części prowizji w stosunku do klientów, którzy zawarli umowy Podwyższenia po 11 września 2019 r. Bank stale monitoruje i szacuje rezerwy z tytułu ryzyka prawnego wynikającego z wyroku TSUE dotyczącego zwrotów prowizji od kredytów konsumenckich spłaconych przed terminem i na bieżąco aktualizuje możliwą kwotę wypływu środków pieniężnych tytułem zwrotów prowizji od kredytów konsumenckich. Według stanu na 31 grudnia 2022 roku Bank został pozwany w 915 sprawach dotyczących zwrotu części prowizji za udzielenie kredytu konsumenckiego na łączną kwotę 4,1 mln zł. Pozabilansowe zobowiązania warunkowe z tytułu udzielonych i otrzymanych zobowiązań finansowych i gwarancyjnych Wartości udzielonych i otrzymanych zobowiązań finansowych i gwarancyjnych według poszczególnych kategorii produktów prezentowały się następująco: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 94 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone Akredytywy 262 110 450 109 Gwarancje i poręczenia udzielone 2 352 867 2 246 001 Linie kredytowe udzielone 13 683 181 13 341 544 Pozostałe zobowiązania o charakterze finansowym - 2 365 300 Pozostałe zobowiązania o charakterze gwarancyjnym 22 349 - 16 320 507 18 402 954 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Akredytywy według kategorii Akredytywy importowe wystawione 262 110 450 109 262 110 450 109 Gwarancje udzielone obejmują gwarancje spłaty kredytu za zleceniodawcę, inne gwarancje zapłaty, gwarancje zwrotu zaliczki, gwarancje należytego wykonania kontraktu, gwarancje przetargowe oraz poręczenia wekslowe. Na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone przez Bank tworzone są rezerwy. Na dzień 31 grudnia 2022 roku kwota utworzonych rezerw na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne wynosiła 44 969 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 33 910 tys. zł). Zmiana stanu odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone przedstawia się następująco: w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Aktywa udzielone z utratą wartości Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2022 roku 14 634 16 342 2 934 - 33 910 Transfer do Etapu 1 2 606 (2 163) (443) - - Transfer do Etapu 2 (1 029) 1 360 (331) - - Transfer do Etapu 3 (35) (1 312) 1 347 - - Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości - (428) (279) 707 - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat 10 013 (340) 957 249 10 879 Różnice kursowe i inne zmiany 124 63 4 (11) 180 Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 roku 26 313 13 522 4 189 945 44 969 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na zobowiązania finansowe i gwarancyjne udzielone Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 1 stycznia 2021 roku 21 287 18 901 7 166 47 354 Transfer do Etapu 1 4 197 (3 446) (751) - Transfer do Etapu 2 (541) 1 034 (493) - Transfer do Etapu 3 (33) (1 095) 1 128 - (Utworzenia)/Rozwiązania w okresie przez rachunek zysków i strat (9 910) 317 (4 117) (13 710) Różnice kursowe i inne zmiany (366) 631 1 266 Odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2021 roku 14 634 16 342 2 934 33 910 Zmiany wartości udzielonych zobowiązań warunkowych, które przyczyniły się do zmian odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych przedstawia tabela poniżej: Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 95 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Aktywa udzielone z utratą wartości Razem Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 1 stycznia 2022 roku 16 873 533 1 523 605 5 816 - 18 402 954 Transfer do Etapu 1 85 978 (85 958) (20) - - Transfer do Etapu 2 (795 892) 797 988 (2 096) - - Transfer do Etapu 3 (1 131) (17 750) 18 881 - - Transfer do aktywów udzielonych z utratą wartości (13 799) (2 436) (181) 16 416 - Wzrost/spadek (2 185 103) (33 667) (9 663) 2 133 (2 226 300) Inne zmiany 135 064 8 162 151 476 143 853 Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 31 grudnia 2022 roku 14 098 650 2 189 944 12 888 19 025 16 320 507 w tys. zł Etap 1 Etap 2 Etap 3 Razem Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 1 stycznia 2021 roku 14 804 266 1 686 605 38 193 16 529 064 Transfer do Etapu 1 116 253 (116 238) (15) - Transfer do Etapu 2 (278 017) 281 097 (3 080) - Transfer do Etapu 3 (11) (715) 726 - Wzrost/spadek 2 162 746 (332 890) (30 021) 1 799 835 Inne zmiany 68 296 5 746 13 74 055 Wartość brutto udzielonych zobowiązań warunkowych na dzień 31 grudnia 2021 roku 16 873 533 1 523 605 5 816 18 402 954 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Zobowiązania finansowe i gwarancyjne otrzymane Gwarancyjne 28 600 496 18 439 821 28 600 496 18 439 821 41. Aktywa stanowiące zabezpieczenie Wartości bilansowe aktywów stanowiących zabezpieczenie przedstawione są poniżej: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Aktywa stanowiące zabezpieczenie Dłużne papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 60 988 - Inwestycyjne dłużne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, w tym: 842 221 907 728 aktywa stanowiące zabezpieczenie prezentowane osobno w sprawozdaniu z sytuacji finansowej 697 698 748 763 Należności od banków lokata zabezpieczająca operacje instrumentami pochodnymi i transakcje giełdowe 663 059 140 850 Należności od klientów fundusze gwarancyjne i lokaty zabezpieczające transakcje giełdowe 1 828 381 1 027 188 3 394 649 2 075 766 Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku przedstawione w tabeli dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody stanowią zabezpieczenie na pokrycie funduszu ochrony środków gwarantowanych na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w kwocie 144 523 tys. zł oraz zabezpieczenie rozliczenia instrumentów pochodnych w izbie rozliczeniowej EuroClear w kwocie 697 698 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: zabezpieczenie na rzecz BFG 158 965 tys. zł, zabezpieczenie Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 96 rozliczenia w EuroClear 248 383 tys. zł oraz zabezpieczenie z tytułu transakcji repo 500 380 tys. zł). Bank w sprawozdaniu z sytuacji finansowej prezentuje odrębnie niebędące środkami pieniężnymi aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań, w przypadku których, nabywający ma prawo sprzedać lub zastawić przedmiot zabezpieczenia. Pozostałe aktywa wykazane powyżej stanowią zabezpieczenie rozliczenia transakcji instrumentami pochodnymi oraz transakcji giełdowych. Warunki i zasady dokonanych transakcji nie odbiegają od tych powszechnie przyjętych i obowiązujących dla tego typu umów. Do aktywów o ograniczonej możliwości dysponowania poza instrumentami prezentowanymi w niniejszej nocie zalicza się także wartość rezerwy obowiązkowej, którą Bank zobowiązany jest utrzymywać na rachunku bieżącym w NBP. Więcej informacji na temat rezerwy obowiązkowej zawarto w nocie nr 17. Kasa, środki w Banku Centralnym. Aktywa stanowią zabezpieczenie następujących zobowiązań: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Zobowiązania podlegające zabezpieczeniu Zobowiązania wobec banków zobowiązania z tytułu sprzedanych papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu 61 131 503 424 61 131 503 424 42. Działalność powiernicza Bank oferuje usługi powiernicze związane z prowadzeniem rachunków papierów wartościowych dla zagranicznych inwestorów instytucjonalnych oraz usługi depozytariusza przeznaczone dla krajowych podmiotów finansowych, szczególnie funduszy emerytalnych, inwestycyjnych i kapitałowych funduszy ubezpieczeniowych. Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank prowadził około 17 tys. rachunków papierów wartościowych (z uwzględnieniem rachunków zbiorczych). 43. Leasing Zasady rachunkowości: W dacie rozpoczęcia leasingu Bank jako leasingobiorca wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu w wartości bieżącej (zdyskontowanej) opłat leasingowych pozostających do zapłaty w tej dacie. Składniki aktywów z tytułu prawa do użytkowania są wyceniane na dzień rozpoczęcia leasingu według kosztu. W sprawozdaniu z sytuacji finansowej Bank prezentuje prawa z tytułu użytkowania w linii rzeczowych aktywów trwałych, a zobowiązania z tytułu leasingu w Innych zobowiązaniach. W rachunku zysków i strat amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania ujęta jest w amortyzacji rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych, koszty odsetkowe od zobowiązań z tytułu leasingu – w kosztach odsetkowych, a koszty umów krótkoterminowych, leasingu aktywów nisko-cennych oraz zmienne leasingu - w kosztach działania i ogólnego zarządu. W sprawozdaniu z przepływów pieniężnych przepływy odsetkowe ujęte są w przepływach z działalności operacyjnej, podczas gdy część kapitałowa uwzględniona jest w przepływach z działalności finansowej. Informacje finansowe: Umowy leasingu, w których Bank jest leasingobiorcą Bank leasinguje powierzchnie biurowe oraz posiada prawa wieczystego użytkowania gruntów. 2022 2021 w tys. zł Prawa wieczystego użytkowania Najem nieruchomoś ci i inne Razem Prawa wieczysteg o użytkowani a Najem nieruchomoś ci i inne Razem Aktywa z tytułu prawa do użytkowania - początek okresu 78 875 40 400 119 275 79 979 52 123 132 102 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 97 2022 2021 w tys. zł Prawa wieczystego użytkowania Najem nieruchomoś ci i inne Razem Prawa wieczysteg o użytkowani a Najem nieruchomoś ci i inne Razem Zwiększenia 3 313 29 796 33 109 2 209 18 188 20 397 Amortyzacja (4 417) (35 395) (39 812) (3 313) (29 983) (33 296) Inne zmiany - - - - 72 72 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania - koniec okresu 77 771 34 801 112 572 78 875 40 400 119 275 Zobowiązanie z tytułu leasingu - koniec okresu 81 517 40 298 121 815 81 698 43 977 125 675 2022 2021 w tys. zł Prawa wieczystego użytkowania Najem nieruchomości i inne Razem Prawa wieczystego użytkowania Najem nieruchomości i inne Razem Koszty leasingu 4 518 11 835 16 353 4 526 12 045 16 571 - Amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania 1 104 11 323 12 427 1 104 11 438 12 542 - Koszty odsetkowe od zobowiązań z tytułu leasingu 3 414 512 3 926 3 421 607 4 028 Koszty umów krótkoterminowych - 515 515 - 526 526 Koszty leasingu aktywów niskocennych - 1 800 1 800 - 1 501 1 501 Koszty zmienne leasingu - 4 241 4 241 - 5 328 5 328 Wynik na modyfikacji leasingu - 326 326 - 584 584 Koszty leasingu razem 4 518 18 717 23 235 4 526 19 984 24 510 2022 2021 w tys. zł Prawa wieczystego użytkowania Najem nieruchomości i inne Razem Prawa wieczystego użytkowania Najem nieruchomości i inne Razem Przepływy z tytułu leasingu razem 3 595 11 914 15 509 3 595 12 099 15 694 - Przepływy z tytułu leasingu - przepływy odsetkowe 3 414 512 3 926 3 421 607 4 028 - Przepływy z tytułu leasingu - przepływy kapitałowe 181 11 402 11 583 173 11 493 11 666 Średnio ważony pozostały czas do końca leasingu (w latach) 70,7 5,3 61,4 71,7 5,9 61,7 Średnia ważona stopa dyskontowa 4,3% 1,6% 4,0% 4,3% 1,2% 4,0% Koszty leasingu razem 3 595 11 914 15 509 3 595 12 099 15 694 Umowy leasingu, w których Bank jest leasingodawcą Płatności leasingowe z tytułu nieodwołalnego leasingu operacyjnego według terminów zapadalności przedstawia poniższa tabela: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Poniżej 1 roku 602 4 Od 1 do 5 lat 744 1 622 1 346 1 626 Łączna opłata roczna dla umów zawartych na czas nieokreślony 7 137 6 252 44. Informacje uzupełniające do sprawozdania z przepływów pieniężnych Na środki pieniężne składają się środki w kasie oraz należności z tytułu rachunków bieżących w bankach. Środki pieniężne Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 98 w tys. zł Nota 31.12.2022 31.12.2021 Stan środków pieniężnych: Środki pieniężne w kasie 17 562 217 357 834 Rachunek bieżący nostro w Banku Centralnym 17 22 079 6 168 909 Rachunki bieżące w innych bankach (nostro, przekroczenia sald na rachunkach loro) 18 74 481 39 800 658 777 6 566 543 45. Transakcje z kluczowym personelem kierowniczym w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Członkowie Zarządu Banku Członkowie Rady Nadzorczej Banku Członkowie Zarządu Banku Członkowie Rady Nadzorczej Banku Kredyty udzielone 87 72 99 3 Depozyty Rachunki bieżące 6 914 14 030 6 235 29 629 Depozyty terminowe 1 261 29 788 - 21 044 8 175 43 818 6 235 50 673 Na dzień 31 grudnia 2022 roku i 31 grudnia 2021 roku nie zawierano transakcji gwarancji i poręczeń z członkami Zarządu i Rady Nadzorczej Banku. Wszystkie transakcje Banku z członkami Zarządu i Rady Nadzorczej Banku zawierane są na warunkach rynkowych. Koszty świadczeń dla obecnych i byłych członków Zarządu Banku zostały przedstawione w Nocie 11. W 2022 roku miały miejsce zmiany w składzie Zarządu Banku i Rady Nadzorczej Banku, o których mowa poniżej. Zmiany w składzie Zarządu Banku W dniu 4 kwietnia 2022 roku Pan Dennis Hussey złożył rezygnację z funkcji członka Zarządu Banku ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2022 roku. Rada Nadzorcza Banku w dniu 11 maja 2022 r. postanowiła z dniem 1 lipca 2022 roku powołać Pana Andrzeja Wilka w skład Zarządu Banku Handlowego w Warszawie S.A. na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku na trzyletnią kadencję. Kadencja rozpoczęła się w dniu 1 lipca 2022 roku. Rada Nadzorcza Banku w dniu 29 września 2022 roku postanowiła powołać Pana Ivana Vrhel w skład Zarządu Banku Handlowego w Warszawie S.A. na stanowisko Członka Zarządu Banku na trzyletnią kadencję. Kadencja rozpoczęła się w dniu 29 września 2022 roku. Rada Nadzorcza Banku w dniu 29 września 2022 roku podjęła decyzję o zmianie funkcji pełnionej przez Panią Katarzynę Majewską w Zarządzie Banku Handlowego w Warszawie S.A. z Członka Zarządu na Wiceprezesa Zarządu. W ramach wewnętrznego podziału kompetencji w Zarządzie Banku Pani Katarzyna Majewska pełniła będzie funkcję Wiceprezesa Zarządu odpowiedzialnego za operacje i technologię. Zmiany w składzie Rady Nadzorczej Banku W dniu 9 marca 2022 roku Pan Frank Mannion złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej ze skutkiem na dzień 31 marca 2022 roku. W dniu 20 kwietnia 2022 roku Bank otrzymał informację, że Pani Jenny Grey złożyła rezygnację z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej ze skutkiem na dzień 23 czerwca 2022 roku. W dniu 8 czerwca 2022 r. Bank otrzymał informację, że Pan Gonzalo Luchetti złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej ze skutkiem na dzień 23 czerwca 2022 roku. W dniu 23 czerwca 2022 r., Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Handlowego w Warszawie S.A. powołało z dniem 24 czerwca 2022 r. na członków Rady Nadzorczej na wspólną, obecnie trwającą kadencję: Panią Silvia Carpitella, Panią Helen Hale oraz Pana Andras Reiniger. Z zakresu stosunku pracy, spośród umów o pracę zawartych między Bankiem, a członkami Zarządu Banku, umowy o pracę nie zawierają postanowień mówiących o odszkodowaniu pieniężnym w wypadku jej rozwiązania za wypowiedzeniem lub z przyczyn określonych w art. 53 Kodeksu Pracy. Każdego z członków Zarządu Banku obowiązuje zawarta z Bankiem odrębna umowa o zakazie konkurencji. Zgodnie z jej zapisami, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z Bankiem, w okresie 12 miesięcy (w Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 99 przypadku jednego Członka Zarządu przez 6 miesięcy) od dnia rozwiązania umowy o pracę Członek Zarządu jest obowiązany powstrzymać się od zajmowania działalnością konkurencyjną wobec Banku. Z tytułu powyższego ograniczenia Bank będzie zobowiązany do wypłaty Członkowi Zarządu odszkodowania. 46. Jednostki powiązane Bank jest członkiem Citigroup Inc. Jednostką dominującą dla Banku jest Citibank Overseas Investment Corporation z siedzibą w New Castle, USA. Citibank Overseas Investment Corporation jest podmiotem zależnym od Citibank N.A. z siedzibą w Nowym Jorku, USA, podczas gdy jednostką dominującą najwyższego szczebla jest Citigroup Inc. W ramach prowadzonej działalności biznesowej Bank zawiera transakcje z jednostkami powiązanymi, a w szczególności z jednostkami wchodzącymi w skład Citigroup Inc. oraz jednostkami zależnymi. Transakcje z jednostkami powiązanymi wynikają z bieżącej działalności Banku i obejmują głównie kredyty, depozyty, gwarancje oraz transakcje pochodnymi instrumentami finansowymi. Poza transakcjami opisanymi w niniejszym rozdziale, we wskazanym okresie ani Bank, ani jednostki zależne od Banku nie dokonały innych transakcji z podmiotami powiązanymi, które pojedynczo lub łącznie były istotne. Żadna z transakcji z podmiotami powiązanymi nie została zawarta na innych warunkach niż warunki rynkowe. Transakcje z jednostkami zależnymi Należności i zobowiązania wobec jednostek zależnych przedstawiają się następująco: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Należności Kredyty w rachunku bieżącym - 27 837 - 27 837 Należności Stan na początek okresu 27 837 11 Stan na koniec okresu - 27 837 Depozyty Rachunki bieżące 353 339 273 Depozyty terminowe 35 586 128 431 35 939 467 704 Depozyty Stan na początek okresu 467 704 367 131 Stan na koniec okresu 35 939 467 704 Zobowiązania warunkowe udzielone Linie kredytowe udzielone - 122 779 w tys. zł 2022 2021 Przychody z tytułu odsetek i prowizji 1 388 3 241 Koszty z tytułu odsetek i prowizji 1 007 33 Pozostałe przychody operacyjne 1 635 1 685 Na dzień 31 grudnia 2022 roku i 31 grudnia 2021 roku na należności oraz zobowiązania warunkowe udzielone jednostkom zależnym nie utworzono odpisów z tytułu utraty ich wartości. Transakcje z pozostałymi jednostkami powiązanymi Należności i zobowiązania wobec jednostek Citigroup Inc. przedstawiają się następująco: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Należności, w tym: 718 063 276 533 Lokaty - - Zobowiązania, w tym: 2 449 657 1 881 669 Depozyty 559 617 788 983 Wycena bilansowa transakcji pochodnymi instrumentami finansowymi: Aktywa przeznaczone do obrotu 963 376 1 237 897 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 100 w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Zobowiązania przeznaczone do obrotu 1 589 866 1 213 295 Zobowiązania warunkowe udzielone 283 686 299 511 Zobowiązania warunkowe otrzymane 201 873 174 208 Transakcje warunkowe z tytułu instrumentów pochodnych (wartość nominalna instrumentów), z tego: 76 227 497 72 965 539 Instrumenty stopy procentowej 17 824 346 7 496 622 swapy odsetkowe (IRS) 787 596 1 239 830 opcje na stopę procentową 44 027 47 602 kontrakty futures 16 992 723 6 209 190 Instrumenty walutowe 57 877 530 63 220 592 FX forward/spot 6 065 739 4 423 917 swapy odsetkowo – walutowe (CIRS) 18 067 445 24 415 723 FX swap 27 276 250 32 683 483 opcje walutowe 6 468 096 1 697 469 Transakcje na papierach wartościowych 40 855 258 144 papiery wartościowe zakupione do otrzymania 21 614 93 938 papiery wartościowe sprzedane do wydania 19 241 164 206 Transakcje związane z towarami 484 766 1 990 181 swap 484 766 1 990 181 w tym depozyty jednostki dominującej w kwocie 12 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 12 tys. zł) w tys. zł 2022 2021 Przychody z tytułu odsetek i prowizji 48 971 33 487 Koszty z tytułu odsetek i prowizji 26 834 4 525 Koszty działania i koszty ogólnego zarządu 202 739 178 917 Pozostałe przychody operacyjne 9 933 6 149 w tym przychody z tytułu odsetek i prowizji w kwocie 1 194 tys. zł (2021 rok: 887 tys. zł) dotyczą jednostki dominującej Bank osiąga dochody oraz ponosi koszty z tytułu transakcji na instrumentach pochodnych zawieranych z jednostkami Citigroup Inc. w celu zabezpieczenia ryzyka rynkowego. Są to transakcje przeciwstawne (back to back) do transakcji na instrumentach pochodnych zawieranych z pozostałymi klientami Banku oraz domykające pozycję własną Banku. Na dzień 31 grudnia 2022 roku wycena bilansowa netto transakcji pochodnymi instrumentami finansowymi z podmiotami powiązanymi wynosiła (626 490) tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 24 602 tys. zł). Ponadto Bank ponosi koszty i uzyskuje przychody z tytułu zawartych pomiędzy jednostkami Citigroup Inc. i Bankiem umów dotyczących wzajemnie świadczonych usług. Koszty poniesione i naliczone (uwzględniające odzwierciedlony w kosztach Banku podatek VAT) w 2022 roku oraz w 2021 roku, z tytułu zawartych umów dotyczyły w szczególności kosztów z tytułu świadczenia na rzecz Banku usług związanych z utrzymaniem i wsparciem bankowych systemów informatycznych, przychody zaś dotyczyły w szczególności świadczenia przez Bank na rzecz tych jednostek usług związanych z przetwarzaniem danych. W 2022 roku nie wystąpiła kapitalizacja nakładów inwestycyjnych związanych z pracami nad modyfikacją funkcjonalności systemów informatycznych Banku (w 2021 roku łączna kwota płatności na rzecz podmiotów Citigroup Inc. z tego tytułu wyniosła 30 862 tys. zł). Informacje dotyczące transakcji z kluczowym personelem kierowniczym zostały zaprezentowane w nocie 45. 47. Połączenia jednostek W grudniu 2021 roku Bank zakończył procedurę uzyskania rozszerzonej licencji maklerskiej w Komisji Nadzoru Finansowego. Pozwoliło to na zakończenie procesu powołania biura maklerskiego w strukturach Banku i sfinalizowanie przeniesienia działalności maklerskiej, prowadzonej wcześniej przez Dom Maklerski Banku Handlowego S.A. („DMBH”) na Bank w drodze sprzedaży przedsiębiorstwa. W dniu 29 lipca 2022 roku Bank zawarł z DMBH ”Umowę przeniesienia przedsiębiorstwa” na podstawie której w dniu 1 sierpnia 2022 roku przedsiębiorstwo DMBH zostało przeniesione do Banku. W rezultacie, od dnia 1 sierpnia 2022 roku działalność maklerska jest skoncentrowana i prowadzona w Departamencie Maklerskim Banku. Mając na uwadze powyższe Zarząd DMBH w dniu 11 maja 2022 roku, podjął decyzję o zaprzestaniu prowadzenia działalności maklerskiej z dniem 1 sierpnia 2022 roku. W konsekwencji tej decyzji DMBH w dniu 19 września 2022 roku złożył do Komisji Nadzoru Finansowego Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 101 („KNF”) wniosek o uchylenie decyzji w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej. W wyniku przeprowadzonego postępowania DMBH otrzymał w dniu 7 grudnia 2022 roku decyzję KNF w sprawie uchylenia decyzji KPWiG oraz KNF w zakresie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej. Decyzja uprawomocniła się po upływie 14 dni. Zgodnie z przyjętą zasadą rachunkowości Bank zastosował metodę rozliczenia transakcji wg wartości księgowych. W jej ramach wartość bilansowa aktywów i zobowiązań ujętych w sprawozdaniu jednostkowym Banku została ustalona na podstawie wartości księgowych tych pozycji w sprawozdaniu DMBH na moment zakupu. Różnica pomiędzy wartością netto nabytych składników majątku a ceną nabycia, która wyniosła 16,8 mln zł, pomniejszyła zyski zatrzymane. Bank stosuje tę zasadę rachunkowości spójnie dla wszystkich takich transakcji. Informacje dotyczącą wartości księgowych przejętych aktywów netto prezentuje poniższa tabela: w tys. PLN Cena nabycia (125 500) AKTYWA Kasa, należności od banków 401 087 Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu 40 479 Inwestycje kapitałowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 247 Należności od klientów 145 086 Rzeczowe aktywa trwałe 806 Wartości niematerialne 1 413 Inne aktywa 295 645 Aktywa razem 884 763 ZOBOWIĄZANIA Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 127 Zobowiązania wobec banków 37 890 Zobowiązania wobec klientów 411 889 Inne zobowiązania 330 131 Zobowiązania razem 780 037 Efekt podatkowy 3 947 Aktywa nabyte netto 108 673 48. Świadczenia na rzecz pracowników Świadczenia pracownicze dzielą się na następujące kategorie: • Świadczenia krótkoterminowe, które obejmują wynagrodzenia, nagrody, składki na ubezpieczenia społeczne, płatne nieobecności i świadczenia niepieniężne (takie jak opieka medyczna, samochody i inne nieodpłatnie przekazywane lub subsydiowane świadczenia). Pracownicy, w zależności od ich indywidualnego poziomu zaszeregowania, mogą otrzymać nagrodę z funduszu motywacyjnego lub uznaniową nagrodę roczną na zasadach określonych w wewnętrznych przepisach o wynagradzaniu pracowników. Od 1 lipca 2021 r. w Banku nie ma już tzw. planów premiowych. Koszty świadczeń krótkoterminowych ujmowane są w rachunku zysków i strat na bieżąco w okresie, którego dotyczą. Na koniec okresu sprawozdawczego pozostałą do wypłaty przewidywaną niezdyskontowaną wartość krótkoterminowych świadczeń za dany okres obrotowy Bank ujmuje jako element biernych międzyokresowych rozliczeń kosztów. • Długoterminowe świadczenia pracownicze W ramach systemu wynagrodzeń Bank gwarantuje pracownikom odprawy emerytalne i rentowe, stanowiące programy określonych świadczeń. Ich wysokość uzależniona jest od liczby lat pracy w Banku, przypadających bezpośrednio przed nabyciem prawa do wypłaty świadczenia. Na przyszłe wypłaty odpraw emerytalnych i rentowych tworzona jest rezerwa, która jest wykazana w zobowiązaniach w pozycji „Inne zobowiązania” oraz w pozycji „Koszty działania i koszty ogólnego zarządu” rachunku zysków i strat w części wynikającej z kosztów bieżącego zatrudnienia i upływu czasu. Część rezerwy wynikająca ze zmiany założeń aktuarialnych (ekonomicznych i demograficznych) przyjętych do wyceny ujmowana jest w pozostałych całkowitych dochodach. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 102 • Pracowniczy Program Emerytalny Bank prowadzi dla swoich pracowników pracowniczy program emerytalny („PPE”, „Program”) aktualnie zarejestrowany przez Organ Nadzoru pod numerami ZM RPPE 178/02/12/19 i 993/02/12/19. Umowa zakładowa oparta jest na zapisach o wnoszenie przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego. Zgodnie z wpisem KNF z dnia 28 czerwca 2019 Program jest prowadzony i zarządzany przez NN Investment Partners Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A, który zastąpił poprzedniego Zarządzającego: Esaliens TFI S.A. Program emerytalny oferowany przez Bank stanowi program określonych składek zgodnie z MSR 19. Za pracowników uczestniczących w programie Bank odprowadza składki do odrębnej jednostki i z chwilą ich uiszczenia nie posiada dalszych obowiązków w zakresie dokonywania płatności. Składki ujmuje się jako koszty świadczeń pracowniczych w okresie, którego dotyczą. Składka podstawowa finansowana przez pracodawcę określona jest jako procent wynagrodzenia uczestnika Programu. Stawka składki podstawowej wynosi 7%. Składka dodatkowa - dobrowolna, finansowana jest przez pracownika- uczestnika Programu. Składka podstawowa stanowi przychód uczestnika Programu, od którego obowiązany jest on zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 12 i 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.). Wypłata środków z Programu następuje na wniosek uczestnika Programu lub osoby uprawnionej w trybie i na zasadach ściśle określonych w programie. Uczestnik Programu może zrezygnować z udziału w Programie. Pracodawca zaprzestaje naliczania i odprowadzania na rzecz uczestnika Programu składek podstawowych i składek dodatkowych, a środki dotychczas zgromadzone na rejestrach Uczestnika Programu pozostają na tych rejestrach do czasu wypłaty, wypłaty transferowej, przeniesienia lub zwrotu. W związku z funkcjonowaniem w Banku PPE, Bank nie wprowadził Pracowniczego Planu Kapitałowego (PPK). • Inne długoterminowe świadczenia pracownicze – nagrody za wieloletnią pracę i inne świadczenia z tytułu długiego stażu pracy oraz odroczona nagroda pieniężna przyznawana Zarządowi Banku oraz osobom, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku. Od 1 stycznia 2015 r. pracownicy o długoletnim stażu pracy (10, 20, 30 itd.) są uprawnieni do nagrody w formie rzeczowej. Bank wprowadził zmiany w strukturze odroczonego wynagrodzenia zmiennego. Począwszy od nagrody rocznej za 2022 rok całość odroczonego wynagrodzenia zmiennego jest przyznana warunkowo w instrumencie finansowym. Kapitałowe świadczenia pracownicze – w postaci istniejących akcji w kapitale zakładowym Banku Handlowego w Warszawie S.A. lub akcji fantomowych, (w tym również w ramach tzw. Nagrody Transakcyjnej) a także w formie programu tzw. „akcji odroczonych” Citigroup. W 2022 roku nagrodę pod programem tzw. „akcji odroczonych” Citigroup (program akumulacji kapitału – CAP) przyznano jednej osobie. Zgodnie z MSSF 2 „Płatności w formie akcji własnych", wszystkie programy funkcjonujące w Banku traktowane są jako programy rozliczane w środkach pieniężnych. Na przyszłe wypłaty tworzona jest rezerwa wykazana w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji „Inne zobowiązania” oraz w pozycji „Koszty działania i koszty ogólnego zarządu” rachunku zysków i strat. Koszty programu określone są na podstawie ceny akcji Banku lub ceny akcji Citigroup. Zgodnie z wymogami standardu wartość godziwa jest początkowo ustalana na dzień przyznania nagrody, a następnie na każdy dzień sprawozdawczy, aż do całkowitego rozliczenia. Łączną wartość kosztów ujętych na dany dzień sprawozdawczy stanowi iloczyn wartości godziwej akcji odroczonych na dzień sprawozdawczy i części uprawnienia uznanego za nabyte w tym okresie. Szczegółowe informacje dotyczące zasad funkcjonowania programów kapitałowych świadczeń pracowniczych opisane są w dalszej części niniejszej noty. Stan rezerw na opisane powyżej świadczenia przedstawiał się następująco: w tys. zł 31.12.2022 31.12.2021 Rezerwa na wynagrodzenia i koszty pochodne od wynagrodzeń 83 968 65 312 Rezerwa na niewykorzystane urlopy 13 810 13 496 Rezerwa na odprawy emerytalno-rentowe 71 911 72 425 Rezerwa na pracownicze świadczenia kapitałowe 37 325 26 052 Rezerwa na restrukturyzację zatrudnienia - 275 207 014 177 560 Rezerwa na odprawy emerytalne i rentowe tworzona jest indywidualnie na podstawie wyceny aktuarialnej sporządzanej okresowo przez niezależną firmę doradztwa aktuarialnego. Wycena rezerw na świadczenia pracownicze dokonywana jest z zastosowaniem technik i założeń aktuarialnych. W kalkulacji rezerwy uwzględniono wszystkie odprawy emerytalne i rentowe, które mogą być w przyszłości wypłacone. Bank dokonał aktualizacji szacunków na dzień 31 grudnia 2022 roku, wykorzystując kalkulacje przeprowadzone przez zewnętrznego, niezależnego aktuariusza. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do dnia Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 103 kończącego okres sprawozdawczy. Przyjęto stopę dyskonta na poziomie 7% oraz współczynnik przyrostu płac na poziomie 10% w 2023 roku oraz 6% w kolejnych latach. W 2022 roku miało miejsce nabycie przez Bank zorganizowanej części przedsiębiorstwa Domu Maklerskiego Banku Handlowego S.A. i w jego efekcie jej pracownicy stali się pracownikami Banku, w związku z czym rezerwa na odprawy emerytalne i rentowe została dla nich rozpoznana w Banku. Pracownicy byli i są objęci tym samym planem odpraw emerytalnych. Zmiana stanu rezerw na odprawy emerytalno-rentowe przedstawiała się następująco: w tys. zł 2022 2021 Rezerwa na odprawy emerytalno -rentowe Rezerwa na odprawy emerytalno -rentowe Stan na dzień 1 stycznia 72 425 72 996 Zwiększenia (z tytułu): 1 235 739 zyski/(straty) aktuarialne z wyceny (9 010) (4 554) w tym wynikające ze: zmiany założeń ekonomicznych (6 286) (2 235) zmiany założeń demograficznych (6 170) (5 219) korekty założeń aktuarialnych ex post 3 446 2 900 koszt wynagrodzenia 4 737 912 koszt odsetek 2 355 4 381 inne zwiększenia 3 153 - Zmniejszenia (z tytułu): (1 749) (1 310) wykorzystanie rezerw (1 749) (1 310) Stan na dzień 31 grudnia 71 911 72 425 Analiza wrażliwości dla istotnych założeń aktuarialnych: w tys. zł 2022 2021 Rezerwa na odprawy emerytalno- rentowe Rezerwa na odprawy emerytalno- rentowe Wartość centralna 71 911 72 425 Zmniejszenie stopy wzrostu płac o 1 p.p. 64 504 64 823 Zwiększenie stopy wzrostu płac o 1 p.p. 80 402 81 193 Zmniejszenie rotacji o 10% 74 403 75 678 Zwiększenie rotacji o 10% 69 589 69 436 Zmniejszenie stopy dyskonta o 0,5 p.p., w tym: 73 769 56 415 przypadająca na świadczenia płatne w ciągu 1 roku 5 969 1 931 Zwiększenie stopy dyskonta o 0,5 p.p., w tym: 70 185 70 786 przypadająca na świadczenia płatne w ciągu 1 roku 5 969 1 927 Więcej informacji o ujęciu programu określonych świadczeń w sprawozdaniu finansowym Banku znajduje się w Nocie 2. Koszty poniesione przez Bank w 2022 roku z tytułu składek na pracowniczy program emerytalny wynosiły 2 5 839 tys. zł (w 2021 roku: 23 984 tys. zł). Zatrudnienie w Banku: w etatach 2022 2021 Średnie zatrudnienie w roku 2 879 2 892 Stan zatrudnienia na koniec roku 2 910 2 855 Charakter i zasady funkcjonowania programów kapitałowych świadczeń pracowniczych W ramach programu świadczeń kapitałowych wybranym pracownikom oferowane są akcje fantomowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. oraz nagrody w formie akcji Citigroup (tzw. program akumulacji kapitału lub CAP). Bank zaktualizował polityki wynagrodzeń o możliwość wypłaty wynagrodzenia Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 104 przyznanego w instrumencie finansowym w formie istniejących akcji w kapitale zakładowym Banku osobom wskazanym w/w dokumentach. W dniu 7 listopada 2022 r. Zarząd Banku w drodze uchwały wdrożył zmiany do polityk wynagrodzeń, a następnie w dniu 14 listopada 2022 r. Rada Nadzorcza Banku je przyjęła. W dniu 16 grudnia 2022 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenia Akcjonariuszy podjęło decyzję o wdrożeniu programów motywacyjnych opartych o akcje w kapitale zakładowym Banku. Skup akcji z rynku będzie możliwy po uzyskaniu przez Bank odpowiedniego zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego. W przypadku, gdy Bank nie będzie mógł przekazać wystarczającej liczby akcji własnych w stosunku do liczby koniecznej do wydania pracownikom, przyjęte zmiany do Polityk dopuszczają kontynuację wynagradzania niektórych Osób Uprawnionych w oparciu o akcje fantomowe lub w zależności od sytuacji i decyzji Banku, w oparciu o akcje fantomowe oraz akcje w kapitale zakładowym Banku. Nagrody za 2022 r. są przyznawane w 2023 r. już na nowych zasadach. Zmienione polityki wynagrodzeń dopuszczają konwersję 1:1 akcji fantomowych przyznanych przed przyjęciem zmian, pod warunkiem podpisania stosownego porozumienia z pracownikami, których to dotyczy. W ramach programu CAP uprawnieni pracownicy otrzymują tzw. „akcje odroczone” Citigroup. „Akcje odroczone” w ramach programu CAP przyznawane są po średniej cenie zamknięcia z giełdy NYSE z ostatnich 5 dni poprzedzających przyznanie nagrody. „Akcje odroczone” pozwalają uczestniczyć w ekwiwalencie dywidendy, nie dają jednak prawa głosu i nie mogą zostać sprzedane do dnia przekazania. „Akcje odroczone” przekształcają się w akcje zwykłe po upływie okresu określonego w regulaminie programu CAP. Co do zasady, pracownik traci prawo do przyznanych akcji z chwilą ustania zatrudnienia w Citigroup, chyba że rozwiązanie umowy o pracę następuje w trybie gwarantującym zachowanie prawa do przyznanych akcji. Szczegółowe warunki opisane są w odrębnym dokumencie podpisywanym z pracownikiem. Akcje przyznane w poprzednich latach będą przekazywane w częściach po 25% rocznie w ciągu czterech lat począwszy pierwszego roku po przyznaniu akcji. W 2022 pod tym Programem przyznano nagrodę dla jednego pracownika Banku. Program akcji pracowniczych podlega wewnętrznej kontroli w Biurze Polityki Wynagradzania. W dniu 22 grudnia 2017 roku Bank wdrożył Politykę wynagrodzeń osób, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku Handlowego w Warszawie S.A. („Polityka”). Polityka ta zastąpiła obowiązującą wcześniej „Politykę zmiennych składników wynagrodzenia osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Handlowym w Warszawie S.A.”. Od tego czasu ww. Polityka podlegała przeglądom i zmianom. Ostatnia zmiana została wdrożona decyzją Rady Nadzorczej Banku 14 listopada 2022 roku. Zgodnie z Polityką, Zarząd Banku oraz pozostałe osoby, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka Banku, otrzymują zmienne wynagrodzenia na podstawie wyników indywidualnych, jednostki organizacyjnej, w której dana osoba jest zatrudniona oraz całego Banku. Część zmiennych wynagrodzeń przyznanych warunkowo w 2022 roku osobom objętym Polityką będzie wypłacana w transzach przez kolejne 4,5 roku lub 6 lat dla Członków Zarządu Banku. Zmienne wynagrodzenia – w postaci instrumentu finansowego - Akcje Fantomowe i/lub akcje własne Banku Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU Transakcje płatności w formie akcji rozliczane w środkach pieniężnych zgodnie z MSSF 2 Data przyznania nagrody w postaci instrumentu finansowego 15 stycznia 2018 roku 14 stycznia 2019 roku 14 stycznia 2020 roku 11 stycznia 2021 roku 13 stycznia 2022 roku (w przypadku pracowników poza członkami Zarządu Banku) 10 lutego 2022 roku (w przypadku członków Zarządu Banku) Liczba instrumentów przyznanych Została ustalona w dacie przyznania nagrody Data zapadalności • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach 2018- 2021 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60, 72 miesiące od daty przyznania instrumentów finansowych • Dla nagród przyznanych w latach 2019-2021 pozostałym pracownikom – co najmniej 6, 18, 30, 42 miesiące od daty przyznania instrumentów finansowych • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu (w tym Prezes Zarządu) w 2022 r. – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60, 72 • Dla nagród przyznanych w 2022 r. pozostałym pracownikom – co najmniej 6, 18, 30, 42 i 54 miesiące od daty przyznania instrumentów finansowych Data nabycia uprawnień • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach: o 2018-2019 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania instrumentów finansowych Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 105 Zmienne wynagrodzenia – w postaci instrumentu finansowego - Akcje Fantomowe i/lub akcje własne Banku o 2020-2022 – dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych - co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu poza Prezesem Zarządu: o 2019-2021 – dla krótkoterminowej nagrody instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych co najmniej 12, 24, 36 miesięcy od daty przyznania instrumentów finansowych o 2022 - dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania instrumentów finansowych • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom w latach: o 2019-2021 – dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w akcjach fantomowych co najmniej 12, 24, 36 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych o 2022 - dla krótkoterminowej nagrody w instrumentach finansowych w momencie przyznania, dla długoterminowej nagrody w instrumentach finansowych co najmniej 12, 24, 36, 48 miesięcy od daty przyznania Instrumentów finansowych Warunki nabycia uprawnień dla nagrody Spełnienie warunków dotyczących wyników Banku, indywidualnych wyników pracy oraz zatrudnienia w Banku w odniesieniu do nagród przyznanych w: • 2018: o Dla Prezesa Zarządu w latach 2018-2023 • 2019: o Dla Prezesa Zarządu w latach 2019-2024 o Dla pozostałych pracowników w latach 2019-2022 • 2020: o Dla Prezesa Zarządu w latach 2020-2025 o Dla pozostałych pracowników w latach 2020-2023 • 2021 o Dla Prezesa Zarządu w latach 2021-2026 o Dla pozostałych pracowników w latach 2021-2024 • 2022 o Dla członków Zarządu Banku (w tym Prezes Zarządu) w latach 2022-2027 o Dla pozostałych pracowników w latach 2022-2026 o Rozliczenie programu W dniu rozliczenia uczestnikowi zostanie wypłacona kwota środków pieniężnych stanowiąca iloczyn posiadanych przez uczestnika akcji fantomowych oraz średniej arytmetycznej najniższej i najwyższej ceny akcji Banku na GPW w dniu zapadalności nagrody (zakończenia okresu retencji). Nabycie uprawnienia będzie każdorazowo potwierdzone decyzją Rady Nadzorczej w stosunku do członków Zarządu oraz decyzją Zarządu w stosunku do pozostałych pracowników objętych Polityką. Zgodnie z decyzją ww. władz Banku kwota wypłaty może zostać pomniejszona lub całkowicie zredukowana zgodnie z warunkami podanymi w Polityce. Warunki te odnoszą się do wyników Banku, indywidualnych wyników pracowników, zatrudnienia i będą się odnosić do całego okresu nabywania uprawnień dla poszczególnych transz. Innym elementem składowym wynagrodzenia zmiennego przyznawanego do 2022 w oparciu o Politykę jest Odroczona Nagroda Pieniężna. Zmienne wynagrodzenia – Odroczona Nagroda Pieniężna Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 106 Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU Inne długoterminowe świadczenia pracownicze zgodnie z MSR 19 Data przyznania nagrody w postaci Odroczonej Nagrody Pieniężnej 15 stycznia 2018 roku 14 stycznia 2019 roku 14 stycznia 2020 roku 11 stycznia 2021 roku 13 stycznia 2022 roku (w przypadku pracowników poza członkami Zarządu Banku) 10 lutego 2022 roku (w przypadku członków Zarządu Banku, w tym Prezes Zarządu) Przyznana kwota Została ustalona w dacie przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej Data zapadalności • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach 2018- 2021– co najmniej 18, 30, 42, 54, 66 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w latach 2019-2021 pozostałym pracownikom – co najmniej 18, 30, 42 miesiące od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej; • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu (w tym Prezes Zarządu) w 2022 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w 2022 pozostałym pracownikom – co najmniej 12, 24, 36, 48, miesiące od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej; Data nabycia uprawnień • Dla nagród przyznanych Prezesowi Zarządu w latach 2018- 2021 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w latach 2018-2021 pozostałym pracownikom – co najmniej 12, 24 i 36 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych członkom Zarządu (w tym Prezes Zarządu) w 2022 – co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej • Dla nagród przyznanych w 2022 pozostałym pracownikom – co najmniej 12, 24, 36, 48 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej Warunki nabycia uprawnień dla nagrody Spełnienie warunków dotyczących wyników Banku, indywidualnych wyników pracy oraz zatrudnienia w Banku w odniesieniu do nagród przyznanych w: • 2018: o Dla Prezesa Zarządu w latach 2018-2023 • 2019: o Dla Prezesa Zarządu w latach 2019-2024 o Dla pozostałych pracowników w latach 2019-2022 • 2020: o Dla Prezesa Zarządu w latach 2020-2025 o Dla pozostałych pracowników w latach 2020-2023 • 2021: o Dla Prezesa Zarządu w latach 2021-2026 o Dla pozostałych pracowników w latach 2021-2024 • 2022: o Dla członków Zarządu (w tym Prezes Zarządu) w latach 2022-2027 o Dla pozostałych pracowników w latach 2022-2026 Rozliczenie programu W dniu rozliczenia uczestnikowi zostanie wypłacona kwota środków pieniężnych stanowiąca transzę Odroczonej Nagrody Pieniężnej powiększona o kwotę odsetek za okres odroczenia i retencji aż do dnia wypłaty. Wysokość odsetek została ustalona w styczniu 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022 roku Uchwałą Rady Nadzorczej Banku dla członków Zarządu i Uchwałą Zarządu Banku dla pozostałych pracowników objętych Polityką. Nabycie uprawnienia do nagrody będzie każdorazowo potwierdzone decyzją Rady Nadzorczej w stosunku do członków Zarządu oraz decyzją Zarządu w stosunku do pozostałych pracowników objętych Polityką. Zgodnie z decyzją ww. władz Banku kwota wypłaty może zostać pomniejszona lub całkowicie zredukowana zgodnie z warunkami podanymi w Polityce. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 107 Warunki te odnoszą się do wyników Banku, indywidualnych wyników pracowników, zatrudnienia i będą się odnosić do całego okresu nabywania uprawnień dla poszczególnych transz. W związku z informacją przekazaną przez Citigroup w dniu 15 kwietnia 2021 r. dotyczącą planowanych zmian strategii w obszarze Bankowości Detalicznej (dalej „SBD”), Zarząd Banku przyjął politykę, umożliwiającą przyznanie nagrody za uznanie dotychczasowego wkładu pracowników, których wsparcie w realizacji zmiany strategii wydzielonej części Banku Handlowego w Warszawie S.A. (segmentu bankowości detalicznej) będzie kluczowe – Polityka Nagrody Transakcyjnej. W 2022 r. decyzjami Rady Nadzorczej Banku Handlowego w Warszawie S.A. Polityka Nagrody Transakcyjnej została zaktualizowana m.in. o odejście od odroczonego wynagrodzenia pieniężnego lub o możliwość wypłaty instrumentu finansowego w formie istniejących akcji w kapitale zakładowej Banku. Powyższa polityka dopuszcza konwersję akcji fantomowych na akcje własne Banku (1:1), pod warunkiem podpisania stosownych porozumień z pracownikami, których to dotyczy. W związku z odejściem z Banku Wiceprezesa Zarządu Pana Dennisa Hussey’a, w dniu 29 września 2022 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę o utracie przez niego prawa do Nagrody Transakcyjnej przyznanej warunkowo w 2021 roku. Zmienne wynagrodzenia – Akcje Fantomowe przyznane w latach 2021-2022 w ramach tzw. Nagrody Transakcyjnej Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU Transakcje płatności w formie akcji rozliczane w środkach pieniężnych zgodnie z MSSF 2 Data przyznania nagrody w postaci akcji fantomowych 1 lipca 2021 roku oraz 3 grudnia 2021 r. 1 lipca 2022 roku oraz 1 listopada 2022 roku Liczba instrumentów przyznanych Została ustalona w dacie przyznania nagrody akcji fantomowych • Dla nagród przyznanych Wiceprezesowi Zarządu – w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji, jeśli nastąpi wcześniej i nie wcześniej niż 24, 36, 48, 60, 72 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych– przy czym w 2022 w związku z odejściem z Banku p. Dennisa Hussey’a nagroda ta uległa przepadkowi • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom, mającym istotny wpływ na profil ryzyka Banku – w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji, jeśli nastąpi wcześniej i nie wcześniej niż 18, 30, 42, 54 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych Data zapadalności Data nabycia uprawnień • Dla nagród przyznanych Wiceprezesowi Zarządu - w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji, jeśli nastąpi wcześniej i co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom, mającym istotny wpływ na profil ryzyka Banku – w zależności od rodzaju nagrody, niezwłocznie od spełnienia kryteriów (w tym dotyczących Transakcji) i nie wcześniej niż 30 czerwca 2025 r. lub przed finalizacją Transakcji, jeśli nastąpi wcześniej i nie wcześniej niż 12, 24, 36 i 48 miesięcy od daty przyznania akcji fantomowych Warunki nabycia uprawnień dla nagrody Finalizacja Transakcji do określonej daty oraz spełnienie warunków dotyczących wyników Banku, indywidualnych wyników pracy oraz zatrudnienia w Grupie Dla 2021 o Dla Wiceprezesa Zarządu w latach 2021-2026 – przy czym w 2022 w związku z odejściem z Banku p. Dennisa Hussey’a nagroda ta uległa przepadkowi o Dla pozostałych pracowników w latach 2021-2025 Dla 2022 o Dla Wiceprezesa Zarządu p. Andrzeja Wilka w latach 2022-2027 o Dla pozostałych pracowników w latach 2022-2026 Rozliczenie programu W dniu 29 września 2022 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę o utracie prawa do nagrody w Akcjach Fantomowych przez p. Dennisa Hussey’a w związku z jego odejściem z Banku. W dniu rozliczenia uczestnikowi zostanie wypłacona kwota środków pieniężnych stanowiąca iloczyn posiadanych przez uczestnika akcji fantomowych oraz średniej arytmetycznej najniższej i najwyższej ceny akcji Banku na GPW w dniu zapadalności nagrody (zakończenia okresu retencji). Nabycie uprawnienia będzie każdorazowo potwierdzone decyzją Rady Nadzorczej w stosunku do Wiceprezesa Zarządu p. Andrzeja Wilka oraz decyzją Zarządu w stosunku do pozostałych pracowników objętych Polityką Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 108 Zmienne wynagrodzenia – Akcje Fantomowe przyznane w latach 2021-2022 w ramach tzw. Nagrody Transakcyjnej Nagrody Transakcyjnej. Zgodnie z decyzją ww. władz Banku kwota wypłaty może zostać pomniejszona lub całkowicie zredukowana zgodnie z warunkami podanymi w Polityce. Warunki te odnoszą się do wyników Banku, indywidualnych wyników pracowników, zatrudnienia i będą się odnosić do całego okresu nabywania uprawnień dla poszczególnych transz. Innym elementem składowym wynagrodzenia zmiennego przyznawanego w ramach tzw. Nagrody Transakcyjnej jest Odroczona Nagroda Pieniężna przyznana w 2021. Wynagrodzenie Zmienne – Odroczona Nagroda Pieniężna Rodzaj transakcji w świetle MSSF EU Inne długoterminowe świadczenia pracownicze zgodnie z MSR 19 Data przyznania nagrody w postaci Odroczonej Nagrody Pieniężnej 1 lipca 2021 r. oraz 3 grudnia 2021 r. Przyznana kwota Została ustalona w dacie przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej/ Warunkowej Nagrody Pieniężnej Data zapadalności • Dla nagród przyznanych Wiceprezesowi Zarządu – w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 6 miesięcy od finalizacji Transakcji i nie wcześniej niż 18, 30, 42, 54, 66 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej – przy czym w 2022 w związku z odejściem z Banku p. Dennisa Hussey’a nagroda ta uległa przepadkowi • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom, mającym istotny wpływ na profil ryzyka Banku – w zależności od rodzaju nagrody, niezwłocznie od spełnienia kryteriów (w tym dotyczących Transakcji) lub nie wcześniej niż 6 miesięcy od finalizacji Transakcji i dla Odroczonej Nagrody Pieniężnej nie wcześniej niż 18, 30, 42, 54 miesięcy od daty przyznania • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom – nie wcześniej niż 6 miesięcy od finalizacji Transakcji. Data nabycia uprawnień • Dla nagród przyznanych Wiceprezesowi Zarządu - w zależności od rodzaju nagrody, nie wcześniej niż 6 miesięcy od finalizacji Transakcji i co najmniej 12, 24, 36, 48, 60 miesięcy od daty przyznania Odroczonej Nagrody Pieniężnej– przy czym w 2022 w związku z odejściem z Banku p. Dennisa Hussey’a nagroda ta uległa przepadkowi • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom, mającym istotny wpływ na profil ryzyka Banku – w zależności od rodzaju nagrody, niezwłocznie od spełnienia kryteriów (w tym dotyczących Transakcji) lub nie wcześniej niż 6 miesięcy od finalizacji Transakcji i dla Odroczonej Nagrody Pieniężnej nie wcześniej niż 12, 24, 36 i 48 miesięcy od daty przyznania • Dla nagród przyznanych pozostałym pracownikom – nie wcześniej niż 6 miesięcy od finalizacji Transakcji. Warunki nabycia uprawnień dla nagrody Finalizacja Transakcji do określonej daty oraz spełnienie warunków dotyczących wyników Banku, indywidualnych wyników pracy oraz zatrudnienia w Banku: o Dla Wiceprezesa Zarządu w latach 2021-2026 – przy czym w 2022 w związku z odejściem z Banku p. Dennisa Hussey’a nagroda ta uległa przepadkowi o Dla pozostałych pracowników w latach 2021-2025 Rozliczenie programu W dniu 29 września 2022 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę o utracie prawa do Odroczonej Nagrody Pieniężnej przez p. Dennisa Hussey’a w związku z jego odejściem z Banku. W dniu rozliczenia uczestnikowi zostanie wypłacona kwota środków pieniężnych stanowiąca transzę Odroczonej Nagrody Pieniężnej. Nabycie uprawnienia do nagrody będzie każdorazowo potwierdzone decyzją Zarządu w stosunku do pozostałych pracowników objętych Polityką Nagrody Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 109 Wynagrodzenie Zmienne – Odroczona Nagroda Pieniężna Transakcyjnej. Zgodnie z decyzją ww. władz Banku kwota wypłaty może zostać pomniejszona lub całkowicie zredukowana zgodnie z warunkami podanymi w Polityce. Warunki te odnoszą się do wyników Banku, indywidualnych wyników pracowników, zatrudnienia i będą się odnosić do całego okresu nabywania uprawnień dla poszczególnych transz. Założenia przyjęte do wyceny programów pracowniczych świadczeń kapitałowych Wartość godziwa poszczególnych nagród oraz założenia przyjęte do wyceny przedstawione są poniżej: Program CAP Data przyznania Cena wykonania / Wartość akcji na moment przyznania (w USD) Liczba nagrodzonych pracowników Liczba opcji/akcji 1 13.02.2020 78,91 1 193 2 10.02.2022 66,53 1 374 Program Akcje Fantomowe Data przyznania Cena wykonania / Wartość akcji na moment przyznania (w PLN) Liczba nagrodzonych pracowników Liczba opcji/akcji 1 15.01.2018 83,02 1 4 563 2 14.01.2019 69,10 1 5 792 3 14.01.2020 52,56 39 32 374 4 5 6 11.01.2021 13.01.2022 10.02.2022 35,14 61,69 65,86 46 19 7 112 978 33 367 71 701 Program CAP Program Akcje Fantomowe Okres nabywania uprawnień (lata) 25% po każdym kolejnym roku W latach 2018-2019 : 40% po 0,5 roku i po 20% w ciągu trzech kolejnych lat, 40% po jednym roku i po 12% w ciągu 5 kolejnych lat lub 60% po 0,5 roku i 13,33% w ciągu 3 kolejnych lat, 60% po jednym roku i 8% w ciągu 5 kolejnych lat. Od roku 2020 : 40% w dniu przyznania i po 20% w ciągu trzech kolejnych lat, 40% w dniu przyznania i po 12% w ciągu 5 kolejnych lat lub 60% w dniu przyznania i po 13,33% w ciągu 3 kolejnych lat, 60% w dniu przyznania i po 8% w ciągu 5 kolejnych lat. Od roku 2022 : 40% w dniu przyznania i po 15% w ciągu czterech kolejnych lat, 40% w dniu przyznania i po 12% w ciągu 5 kolejnych lat lub 60% w dniu przyznania i po 10% w ciągu 4 kolejnych lat, 60% w dniu przyznania i po 8% w ciągu 5 kolejnych lat. Średni oczekiwany okres trwania instrumentu (życia) W momencie nabycia uprawnień W momencie nabycia uprawnień Prawdopodobieństwo zakończenia zatrudnienia przed terminem (roczny wskaźnik rotacji nagrodzonych pracowników) 0,00% 13,46% Wartość godziwa jednego instrumentu* 43,81 (USD) 75,80 (PLN) * różni się w zależności od daty wykonania Liczbę oraz średnie ważone ceny akcji (program CAP) przedstawia poniższa tabela: 31.12.2022 31.12.2021 Liczba Średnia ważona cena akcji (w USD) Liczba Średnia ważona cena akcji (w USD) Występujące na początek okresu 290 78,91 387 78,91 Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 110 31.12.2022 31.12.2021 Liczba Średnia ważona cena akcji (w USD) Liczba Średnia ważona cena akcji (w USD) Przyznane w danym okresie 374 66,53 - - Wykonane/umorzone/wygasłe w danym okresie 97 64,24 97 63,69 Występujące na koniec okresu 567 70,71 290 78,91 Liczbę oraz średnie ważone ceny akcji fantomowych przedstawia poniższa tabela: 31.12.2022 31.12.2021 Liczba Średnia ważona cena akcji (w PLN) Liczba Średnia ważona cena akcji (w PLN) Występujące na początek okresu 260 816 43,22 149 902 61,49 Przyznane w danym okresie 157 371 63,74 339 658 35,14 Wykonane w danym okresie 156 500 57,60 228 744 44,69 Umorzone/wygasłe w danym okresie 912 - - - Występujące na koniec okresu 260 775 50,77 260 816 43,22 Na dzień 31 grudnia 2022 roku wartość bilansowa zobowiązań wynikających z akcji fantomowych oraz programów CAP wyniosła 36 480 tys. zł (31 grudnia 2021 roku: 26 052 tys. zł). Koszty ujęte z tego tytułu wyniosły w 2022 roku 13 096 tys. zł (w 2021 roku: 20 211 tys. zł), w tym również koszty programów CAP. 49. Wpływ wojny w Ukrainie W dniu 24 lutego 2022 roku doszło do bezprecedensowego wydarzenia, jakim jest inwazja wojsk rosyjskich na niepodległe państwo Ukrainę. Wybuch wojny w kraju, który sąsiaduje z Polską, ma istotny wpływ na otoczenie gospodarcze i środowisko operacyjne, w jakim funkcjonuje Bank. Zarząd Banku monitoruje sytuację wybuchu wojny w Ukrainie i jej bezpośredniego wpływu na działalność operacyjną Banku, w tym na jakość portfela kredytowego, co zostało opisane w nocie „Zarządzanie Ryzykiem”. Działalność operacyjna Banku Zarząd Banku monitoruje sytuację wybuchu wojny w Ukrainie i jej bezpośredniego wpływu na działalność operacyjną Banku, w tym na działalność kredytową i związaną z ryzykiem operacyjnym (głównie zagrożeniem w cyberprzestrzeni). W przypadku działalności kredytowej, Bank nie prowadzi aktywności w Ukrainie, Rosji ani na Białorusi, a ekspozycja kredytowa Banku wobec firm istotnie zaangażowanych w tych krajach stanowi mniej niż 0,5% ekspozycji Banku związanej z ryzykiem kredytowym. Wspieranie klientów Banku i społeczna odpowiedzialność Bank podjął wiele inicjatyw w celu wspierania klientów instytucjonalnych i indywidualnych, takich jak: • Zniesienie opłat za przelewy indywidualne i korporacyjne do Ukrainy • Uruchomienie specjalnej strony internetowej w języku ukraińskim, z niezbędnymi informacjami dla Ukraińców • Wdrożenie przyspieszonej ścieżki otwierania kont przez uchodźców z Ukrainy • Zwiększenie możliwości wypłaty gotówki dla klientów korporacyjnych, aby mogli wspierać swoich pracowników, głównie uchodźców i ich rodziny • Uproszczenie procesu i błyskawiczne uruchomienie kont dla 8 organizacji pozarządowych, w tym humanitarnych organizacji międzynarodowych. Dodatkowo Fundacja Banku Citi Handlowy im. Leopolda Kronenberga podejmowała i koordynowała działania w obszarze pomocy dla uchodźców. Około 800 wolontariuszy Citi w Polsce jest zaangażowanych w ponad 60 projektów dotyczących m.in.: • Organizacji zbiórek pieniędzy na ewakuację i pomoc ukraińskim dzieciom cierpiącym na choroby nowotworowe • Pomocy w znalezieniu bezpiecznego schronienia w Polsce dla dzieci osieroconych i z rodzin zastępczych • Organizacji kilkudziesięciu zbiórek rzeczowych • Wsparcia rzeczowego dla organizacji pracujących na granicy. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku 111 50. Zdarzenia po dacie bilansowej Do dnia 31 grudnia 2022 r. Bank, zgodnie z art. 500a ust. 1 CRR, do ekspozycji wobec rządów centralnych i banków centralnych państw członkowskich, w przypadku gdy ekspozycje te są denominowane i finansowane w walucie krajowej innego państwa członkowskiego, stosował wagę ryzyka 0%. W związku z ustaniem z końcem 2022 r. możliwości stosowania wagi ryzyka 0% w odniesieniu do powyżej wskazanych ekspozycji bezpośrednio na podstawie przepisu art. 500a ust 1 CRR, od dnia 1 stycznia 2023 Bank notuje przekroczenie limitu koncentracji dotyczące wyłącznie ekspozycji walutowych z tytułu obligacji emitowanych przez Skarb Państwa oraz Bank Gospodarstwa Krajowego SA i gwarantowanych przez Skarb Państwa. Bank wystąpił do Komisji Nadzoru Finansowego z wnioskiem o zgodę na przyjmowanie na siebie ekspozycji w tych instrumentach do wysokości limitów określonych ust 2 art. 500a CRR. Ewentualne obliczenie skutków finansowych dla Banku, jeżeli miałyby one wystąpić, możliwe będzie po zakończeniu postępowania wszczętego na wniosek Banku i zależne będzie od jego wyniku, w szczególności horyzontu czasowego ewentualnego dostosowania się do limitów. W opinii z dnia 16 lutego 2022 r. wydanej w sprawie C-520/21 Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej interpretując przepisy Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich stwierdził, że po uznaniu umowy kredytu hipotecznego za nieważną ze względu na nieuczciwe warunki konsumenci mogą dochodzić względem banków roszczeń wykraczających poza zwrot świadczeń pieniężnych. Ocena czy konsumenci mają prawo dochodzić tego rodzaju roszczeń oraz ewentualne rozstrzygnięcie o ich zasadności należy do kompetencji sądów krajowych działających w oparciu o prawo krajowe. W odniesieniu do możliwości dochodzenia przez banki roszczeń o podobnym charakterze przeciwko konsumentom, Rzecznik Generalny wyraził odmienny pogląd i zaproponował, by Trybunał orzekł, że bank nie może dochodzić względem konsumenta roszczeń wykraczających poza zwrot przekazanego kapitału kredytu i zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty. Opinia Rzecznika Generalnego nie jest wiążąca dla Trybunału, który może podzielić stanowisko w niej wyrażone, ale może również wydać wyrok odmienny inaczej interpretując Dyrektywę 93/13. Bank ocenia, iż powyższa opinia nie ma wpływu na założenia modelu przyjęte na potrzeby sporządzenia na datę bilansową szacunku wpływu ryzyka prawnego związanego ze sprawami sądowymi dotyczącymi klauzul indeksacyjnych w kredytach hipotecznych i mieszkaniowych w CHF. Po dniu 31 grudnia 2022 roku nie wystąpiły inne zdarzenia, nieujęte w tym sprawozdaniu finansowym, mogące w znaczący sposób wpłynąć na wyniki Banku. Roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Banku Handlowego w Warszawie S.A. za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2022 roku podpisy Członków Zarządu 20.03.2023 Elżbieta Światopełk- Czetwertyńska Prezes Zarządu ........................... ............................................. ................................ Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja 20.03.2023 Natalia Bożek Wiceprezes Zarządu ........................ ............................................. ................................ Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja 20.03.2023 Maciej Kropidłowski Wiceprezes Zarządu ........................ ............................................. ................................ Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja 20.03.2023 Barbara Sobala Wiceprezes Zarządu ........................ ............................................. ................................ Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja 20.03.2023 Andrzej Wilk Wiceprezes Zarządu ........................ ............................................. ................................ Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja 20.03.2023 Katarzyna Majewska Wiceprezes Zarządu ........................ ............................................. ................................ Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja 20.03.2023 Ivan Vrhel Członek Zarządu ........................ ............................................. ................................ Data Imię i nazwisko Stanowisko/funkcja