AI assistant
AYGAZ A.Ş. — Audit Report / Information 2020
Feb 11, 2021
9033_rns_2021-02-11_cb9cac61-8165-4983-8988-337dc7a5257b.pdf
Audit Report / Information
Open in viewerOpens in your device viewer
AYGAZ ANONİM ŞİRKETİ VE BAĞLI ORTAKLIKLARI
.
31 ARALIK 2020 TARİHİ İTİBARIYLA HAZIRLANAN KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU

BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU
Aygaz Anonim Şirketi Genel Kurulu'na
A) Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi
1. Görüş
Aygaz Anonim Şirketi ("Şirket") ile bağlı ortaklıklarının (hep birlikte "Grup" olarak anılacaktır) 31 Aralık 2020 tarihli konsolide finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait; konsolide kâr veya zarar tablosu, konsolide diğer kapsamlı gelir tablosu, konsolide özkaynaklar değişim tablosu ve konsolide nakit akış tablosu ile önemli muhasebe politikalarının özeti de dâhil olmak üzere konsolide finansal tablo dipnotlarından oluşan konsolide finansal tablolarını denetlemiş bulunuyoruz.
Görüşümüze göre, ilişikteki konsolide finansal tablolar Grup'un 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla konsolide finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait konsolide finansal performansını ve konsolide nakit akışlarını Türkiye Finansal Raporlama Standartları'na ("TFRS'lere") uygun olarak, tüm önemli yönleriyle, gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır.
2. Görüşün dayanağı
Yaptığımız bağımsız denetim, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ("KGK") tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarının bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartları'na ("BDS'lere") uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. KGK tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar ("Etik Kurallar") ile konsolide finansal tabloların bağımsız denetimiyle ilgili mevzuatta yer alan etik hükümlere uygun olarak Grup'tan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafımızca yerine getirilmiştir. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.
3. Kilit Denetim Konuları
Kilit denetim konuları, mesleki muhakememize göre cari döneme ait konsolide finansal tabloların bağımsız denetiminde en çok önem arz eden konulardır. Kilit denetim konuları, bir bütün olarak konsolide finansal tabloların bağımsız denetimi çerçevesinde ve konsolide finansal tablolara ilişkin görüşümüzün oluşturulmasında ele alınmış olup, bu konular hakkında ayrı bir görüş bildirmiyoruz.

| Kilit denetim konuları | Konunun denetimde nasıl ele alındığı |
|---|---|
| Hasılatın MuhasebeleştirilmesiGrup'un performans değerlendirmesinde hasılat enönemli göstergelerden biridir. Hasılat, yıl içerisindeuygulanan stratejilerin sonuçlarınındeğerlendirilmesi ve performans takibi açısındanbüyük öneme sahiptir.Hasılat sunulan mal ya da hizmet karşılığındaalınan veya alınacak olan tutardan iskontolar veiadeler düşüldükten sonra kalan tutar ile | Denetimimiz sırasında, hasılatın kaydedilmesi ile ilgiliaşağıdaki denetim prosedürleri uygulanmıştır:Hasılatın muhasebeleştirilmesine yönelik Grup'un-muhasebe politikalarının uygunluğunundeğerlendirilmesi,Önemli gelir akışlarına ilişkin faturalama, iskonto-hesaplaması, fiyat değişikliklerinin onaylanması vesatışla ilgili vergi kayıtlarını oluşturan süreçlerininanlaşılması, |
| ölçülmektedir.1 Ocak - 31 Aralık 2020 hesap dönemine aitkonsolide kâr veya zarar tablosunun en büyüktutardaki finansal tablo kalemi olan, 10.144.743 binTL tutarındaki hasılat, önemli seviyede olması vebirden fazla hesaba önemli etkisinin bulunmasınedenleriyle, kilit denetim konusu olarakbelirlenmiştir.Grup'un hasılat ile ilgili muhasebe politikalarına vetutarlarına ilişkin açıklamalar Not 2.6 ve 23'te yeralmaktadır. | Grup yönetimi ile görüşmeler yapılarak, Covid 19-salgınının etkilerini de dikkate alarak Grup'un faaliyetgösterdiği sektördeki performansı ile geleceğe yönelikplanların anlaşılması ve yapılan açıklamalarınmakroekonomik veriler çerçevesinde değerlendirilmesi,Müşteri faturalarının doğruluğuna ilişkin örneklem-yöntemiyle testlerin yapılması ve ilgili sözleşmelerinTFRS 15, "Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat"kapsamında muhasebeleştirilmesinin kontrol edilmesi,Müşterinin belirlemiş olduğu edim yükümlülüklerinin-değerlendirilmesi ve hasılatın ilgili muhasebepolitikalarına uygun şekilde muhasebeleştirildiğininkontrol edilmesi,Hasılatın dönemselliğine ilişkin olarak dönem sonuna ve-sonraki dönem başlangıcına ait hasılat kalemlerininörneklem yöntemiyle test edilmesi,Satış iskontosunun tamlığına ve doğruluğuna ilişkin-örnekleme yöntemiyle testlerin ve analitik çalışmalarınınyapılması,Dipnot 2.6 ve 23'te yer alan Hasılatın kaydedilmesine-yönelik dipnotların ve açıklamaların yeterliliğinin TFRS15, "Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat" standardıkapsamında değerlendirilmesi, |
| Hasılatın muhasebeleştirilmesine ilişkin gerçekleştirdiğimiz buçalışmalar neticesinde önemli bir bulgumuz olmamıştır. |

4. Yönetimin ve üst yönetimden sorumlu olanların konsolide finansal tablolara ilişkin sorumlulukları
Grup yönetimi; konsolide finansal tabloların TFRS'lere uygun olarak hazırlanmasından, gerçeğe uygun bir biçimde sunumundan ve hata veya hile kaynaklı önemli yanlışlık içermeyecek şekilde hazırlanması için gerekli gördüğü iç kontrolden sorumludur.
Konsolide finansal tabloları hazırlarken yönetim; Grup'un sürekliliğini devam ettirme kabiliyetinin değerlendirilmesinden, gerektiğinde süreklilikle ilgili hususları açıklamaktan ve Grup'u tasfiye etme ya da ticari faaliyeti sona erdirme niyeti ya da mecburiyeti bulunmadığı sürece işletmenin sürekliliği esasını kullanmaktan sorumludur.
Üst yönetimden sorumlu olanlar, Grup'un finansal raporlama sürecinin gözetiminden sorumludur.
5. Bağımsız denetçinin konsolide finansal tabloların denetimine ilişkin sorumlulukları
Bir bağımsız denetimde, biz bağımsız denetçilerin sorumlulukları şunlardır:
Amacımız, bir bütün olarak konsolide finansal tabloların hata veya hile kaynaklı önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek ve görüşümüzü içeren bir bağımsız denetçi raporu düzenlemektir. BDS'lere uygun olarak yürütülen bir bağımsız denetim sonucunda verilen makul güvence; yüksek bir güvence seviyesidir ancak, var olan önemli bir yanlışlığın her zaman tespit edileceğini garanti etmez. Yanlışlıklar hata veya hile kaynaklı olabilir. Yanlışlıkların, tek başına veya toplu olarak, finansal tablo kullanıcılarının bu konsolide tablolara istinaden alacakları ekonomik kararları etkilemesi makul ölçüde bekleniyorsa bu yanlışlıklar önemli olarak kabul edilir.
BDS'lere uygun olarak yürütülen bağımsız denetimin gereği olarak, bağımsız denetim boyunca mesleki muhakememizi kullanmakta ve mesleki şüpheciliğimizi sürdürmekteyiz. Tarafımızca ayrıca:
- Konsolide finansal tablolardaki hata veya hile kaynaklı "önemli yanlışlık" riskleri belirlenmekte ve değerlendirilmekte; bu risklere karşılık veren denetim prosedürleri tasarlanmakta ve uygulanmakta ve görüşümüze dayanak teşkil edecek yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmektedir. Hile; muvazaa, sahtekârlık, kasıtlı ihmal, gerçeğe aykırı beyan veya iç kontrol ihlali fiillerini içerebildiğinden, hile kaynaklı önemli bir yanlışlığı tespit edememe riski, hata kaynaklı önemli bir yanlışlığı tespit edememe riskinden yüksektir.
- Grup'un iç kontrolünün etkinliğine ilişkin bir görüş bildirmek amacıyla değil ama duruma uygun denetim prosedürlerini tasarlamak amacıyla denetimle ilgili iç kontrol değerlendirilmektedir.

- Yönetim tarafından kullanılan muhasebe politikalarının uygunluğu ile yapılan muhasebe tahminlerinin ve ilgili açıklamaların makul olup olmadığı değerlendirilmektedir.
- Elde edilen denetim kanıtlarına dayanarak, Grup'un sürekliliğini devam ettirme kabiliyetine ilişkin ciddi şüphe oluşturabilecek olay veya şartlarla ilgili önemli bir belirsizliğin mevcut olup olmadığı hakkında ve yönetimin işletmenin sürekliliği esasını kullanmasının uygunluğu hakkında sonuca varılmaktadır. Önemli bir belirsizliğin mevcut olduğu sonucuna varmamız hâlinde, raporumuzda, konsolide finansal tablolardaki ilgili açıklamalara dikkat çekmemiz ya da bu açıklamaların yetersiz olması durumunda olumlu görüş dışında bir görüş vermemiz gerekmektedir. Vardığımız sonuçlar, bağımsız denetçi raporu tarihine kadar elde edilen denetim kanıtlarına dayanmaktadır. Bununla birlikte, gelecekteki olay veya şartlar Grup'un sürekliliğini sona erdirebilir.
- Konsolide finansal tabloların, açıklamalar dâhil olmak üzere, genel sunumu, yapısı ve içeriği ile bu tabloların, temelini oluşturan işlem ve olayları gerçeğe uygun sunumu sağlayacak şekilde yansıtıp yansıtmadığı değerlendirilmektedir.
- Konsolide finansal tablolar hakkında görüş vermek amacıyla, grup içerisindeki işletmelere veya faaliyet bölümlerine ilişkin finansal bilgiler hakkında yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmektedir. Grup denetiminin yönlendirilmesinden, gözetiminden ve yürütülmesinden sorumluyuz. Verdiğimiz denetim görüşünden de tek başımıza sorumluyuz.
Diğer hususların yanı sıra, denetim sırasında tespit ettiğimiz önemli iç kontrol eksiklikleri dâhil olmak üzere, bağımsız denetimin planlanan kapsamı ve zamanlaması ile önemli denetim bulgularını üst yönetimden sorumlu olanlara bildirmekteyiz.
Bağımsızlığa ilişkin etik hükümlere uygunluk sağladığımızı üst yönetimden sorumlu olanlara bildirmiş bulunmaktayız. Ayrıca bağımsızlık üzerinde etkisi olduğu düşünülebilecek tüm ilişkiler ve diğer hususlar ile varsa, ilgili önlemleri üst yönetimden sorumlu olanlara iletmiş bulunmaktayız.
Üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilen konular arasından, cari döneme ait konsolide finansal tabloların bağımsız denetiminde en çok önem arz eden konuları yani kilit denetim konularını belirlemekteyiz. Mevzuatın konunun kamuya açıklanmasına izin vermediği durumlarda veya konuyu kamuya açıklamanın doğuracağı olumsuz sonuçların, kamuya açıklamanın doğuracağı kamu yararını aşacağının makul şekilde beklendiği oldukça istisnai durumlarda, ilgili hususun bağımsız denetçi raporumuzda bildirilmemesine karar verebiliriz.

B) Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler
-
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ("TTK") 402. Maddesi'nin dördüncü fıkrası uyarınca, Şirket'in 1 Ocak - 31 Aralık 2020 hesap döneminde defter tutma düzeninin, kanun ile şirket esas sözleşmesinin finansal raporlamaya ilişkin hükümlerine uygun olmadığına dair önemli bir hususa rastlanmamıştır.
-
- TTK'nın 402. Maddesi'nin dördüncü fıkrası uyarınca, Yönetim Kurulu tarafımıza denetim kapsamında istenen açıklamaları yapmış ve istenen belgeleri vermiştir.
-
- TTK'nın 398. Maddesi'nin dördüncü fıkrası uyarınca düzenlenen Riskin Erken Saptanması Sistemi ve Komitesi Hakkında Denetçi Raporu 11 Şubat 2021 tarihinde Şirket'in Yönetim Kurulu'na sunulmuştur.
PwC Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş.
Ediz Günsel, SMMM Sorumlu Denetçi
İstanbul, 11 Şubat 2021
İçindekiler
.
| Sayfa | |
|---|---|
| Konsolide finansal durum tablosu | 3-4 |
| Konsolide kar veya zarar tablosu | 5 |
| Konsolide diğer kapsamlı gelir tablosu | 6 |
| Konsolide özkaynaklar değişim tablosu | 7 |
| Konsolide nakit akış tablosu | 8 |
| Konsolide finansal tablolara ait açıklayıcı dipnotlar | 9-77 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal durum tablosu
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
| Cari dönem | Geçmiş dönem | ||
|---|---|---|---|
| Bağımsız | Bağımsız | ||
| denetimden | denetimden | ||
| geçmiş | geçmiş | ||
| Varlıklar | Notlar | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
| Dönen varlıklar | 2.193.496 | 1.589.116 | |
| Nakit ve nakit benzerleri | 4 | 960.648 | 665.391 |
| Ticari alacaklar | 670.847 | 566.282 | |
| - İlişkili taraflardan ticari alacaklar | 32 | 95.393 | 131.194 |
| - İlişkili olmayan taraflardan ticari alacaklar | 8 | 575.454 | 435.088 |
| Diğer alacaklar | 60.616 | 3.242 | |
| - İlişkili olmayan taraflardan diğer alacaklar | 9 | 60.616 | 3.242 |
| Türev araçlar | 7 | 20.623 | 28.269 |
| Stoklar | 11 | 400.357 | 263.309 |
| Peşin ödenmiş giderler | 20 | 41.110 | 43.761 |
| Cari dönem vergisiyle ilgili varlıklar | 51 | 2.029 | |
| Diğer dönen varlıklar | 19 | 39.244 | 16.833 |
| Duran varlıklar | 3.201.744 | 3.365.743 | |
| Finansal yatırımlar | 5 | 421.205 | 395.444 |
| Ticari alacaklar | 4.869 | 8.092 | |
| - İlişkili olmayan taraflardan ticari alacaklar | 8 | 4.869 | 8.092 |
| Diğer alacaklar | 147 | 154 | |
| - İlişkili olmayan taraflardan diğer alacaklar | 9 | 147 | 154 |
| Türev araçlar | 7 | - | 14.097 |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar | 12 | 1.847.444 | 2.059.470 |
| Maddi duran varlıklar | 13 | 696.418 | 712.554 |
| Kullanım hakkı varlıkları | 15 | 171.486 | 110.066 |
| Maddi olmayan duran varlıklar | 25.315 | 23.817 | |
| - Diğer maddi olmayan duran varlıklar | 14 | 25.315 | 23.817 |
| Peşin ödenmiş giderler | 20 | 34.010 | 41.656 |
| Ertelenmiş vergi varlıkları | 30 | 850 | 393 |
| Toplam varlıklar | 5.395.240 | 4.954.859 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal durum tablosu
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
| Cari dönem | Geçmiş dönem | ||
|---|---|---|---|
| Bağımsız | Bağımsız | ||
| denetimden | denetimden | ||
| geçmiş | geçmiş | ||
| Kaynaklar | Notlar | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
| Kısa vadeli yükümlülükler | 1.851.876 | 1.495.037 | |
| Kısa vadeli borçlanmalar | 6 | 220.824 | 64.883 |
| Uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları | 6 | 346.349 | 418.454 |
| Ticari borçlar | 824.200 | 578.783 | |
| - İlişkili taraflara ticari borçlar | 32 | 137.504 | 156.902 |
| - İlişkili olmayan taraflara ticari borçlarÇalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlar | 810 | 686.69667.979 | 421.88154.042 |
| Diğer borçlar | 2.291 | 1.555 | |
| - İlişkili taraflara diğer borçlar | 32 | 1.273 | 1.211 |
| - İlişkili olmayan taraflara diğer borçlar | 9 | 1.018 | 344 |
| Türev araçlar | 7 | 32.442 | 12.709 |
| Ertelenmiş gelirler | 21 | 7.989 | 7.235 |
| Dönem karı vergi yükümlülüğü | 11.499 | 12.274 | |
| Kısa vadeli karşılıklar | 295.645 | 246.935 | |
| - Diğer kısa vadeli karşılıklar | 18 | 295.645 | 246.935 |
| Diğer kısa vadeli yükümlülükler | 19 | 42.658 | 98.167 |
| Uzun vadeli yükümlülükler | 1.225.961 | 981.739 | |
| Uzun vadeli borçlanmalar | 6 | 997.017 | 764.426 |
| Diğer borçlar | 117.153 | 107.213 | |
| - İlişkili olmayan taraflara diğer borçlar | 9 | 117.153 | 107.213 |
| Türev araçlar | 7 | - | 14.100 |
| Uzun vadeli karşılıklar- Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar | 17 | 67.23867.238 | 53.70253.702 |
| Ertelenmiş vergi yükümlülüğü | 30 | 44.553 | 42.298 |
| Toplam yükümlülükler | 3.077.837 | 2.476.776 | |
| Özkaynaklar | 2.317.403 | 2.478.083 | |
| Ödenmiş sermaye | 22 | 300.000 | 300.000 |
| Sermaye düzeltme farkları | 22 | 71.504 | 71.504 |
| Karşılıklı iştirak sermaye düzeltmesi (-)Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacak birikmiş diğer kapsamlı | (7.442) | (7.442) | |
| gelirler (giderler) | 248.016 | 224.425 | |
| Yeniden değerleme ve ölçüm kazançları (kayıpları) | 249.249 | 225.521 | |
| - Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kazançları (kayıpları) | 237 | 336 | |
| - Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal | |||
| varlıklardan kazançlar (kayıplar) | 22 | 249.012 | 225.185 |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelirindenkar veya zararda sınıflandırılmayacak paylar | (1.233) | (1.096) | |
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacak birikmiş diğer kapsamlı gelirler | |||
| (giderler) | (233.661) | (224.279) | |
| Yabancı para çevrim farkları | (4.822) | - | |
| Riskten korunma kazançları (kayıpları) | 5.405 | (8.835) | |
| - Nakit akış riskinden korunma kazançları (kayıpları) | 5.405 | (8.835) | |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelirinden | |||
| kar veya zararda sınıflandırılacak paylarKardan ayrılan kısıtlanmış yedekler | 22 | (234.244)352.192 | (215.444)338.692 |
| Geçmiş yıllar karları | 1.611.683 | 1.501.706 | |
| Net dönem karı (zararı) | (24.889) | 273.477 | |
| Ana ortaklığa ait özkaynaklar | 2.317.403 | 2.478.083 | |
| Toplam kaynaklar | 5.395.240 | 4.954.859 |
31 Aralık 2020 tarihinde sona eren yıla ait
konsolide kar veya zarar tablosu
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
| Bağımsız | Bağımsız | ||
|---|---|---|---|
| denetimden | denetimden | ||
| geçmiş | geçmiş | ||
| Notlar | 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
| Hasılat | 23 | 10.144.743 | 10.211.013 |
| Satışların maliyeti (-) | 23 | (9.233.035) | (9.254.125) |
| Brüt kar | 911.708 | 956.888 | |
| Genel yönetim giderleri (-) | 24 | (285.963) | (252.929) |
| Pazarlama giderleri (-) | 24 | (361.705) | (352.304) |
| Araştırma ve geliştirme giderleri (-) | 24 | (3.342) | (2.894) |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler | 26 | 251.786 | 198.994 |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) | 26 | (224.164) | (182.908) |
| Esas faaliyet karı | 288.320 | 364.847 | |
| Yatırım faaliyetlerinden gelirler | 27 | 84.165 | 7.417 |
| Yatırım faaliyetlerinden giderler (-) | 27 | (1.305) | (2.509) |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların zararlarından (karlarından) paylar | 12 | (193.089) | 137.200 |
| Finansman geliri (gideri) öncesi faaliyet karı | 178.091 | 506.955 | |
| Finansman gelirleri | 28 | 195.771 | 150.811 |
| Finansman giderleri (-) | 29 | (342.826) | (352.210) |
| Sürdürülen faaliyetler vergi öncesi karı | 31.036 | 305.556 | |
| Sürdürülen faaliyetler vergi geliri (gideri) | |||
| Dönem vergi gideri (-) | 30 | (58.916) | (37.437) |
| Ertelenmiş vergi geliri (gideri) | 30 | 2.991 | 5.358 |
| Dönem karı (zararı) | (24.889) | 273.477 | |
| Dönem karının (zararının) dağılımı | |||
| Ana ortaklık payları | (24.889) | 273.477 | |
| Pay başına kazanç (zarar) (TL) | 31 | (0,082963) | 0,911590 |
| Sulandırılmış pay başına kazanç (zarar) (TL) | 31 | (0,082963) | 0,911590 |
31 Aralık 2020 tarihinde sona eren yıla ait
konsolide diğer kapsamlı gelir tablosu
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
| Bağımsız | Bağımsız | ||
|---|---|---|---|
| denetimden geçmiş | denetimden geçmiş | ||
| 1 Ocak - | 1 Ocak - | ||
| Notlar | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Dönem karı (zararı) | (24.889) | 273.477 | |
| Diğer kapsamlı gelir | |||
| Kar veya zarar olarak yeniden sınıflandırılmayacaklar | 23.591 | 99.157 | |
| Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kayıplarıGerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklara ilişkindiğer kapsamlı gelir (gider) | (124) | (3.035) | |
| - Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklardankazançları | 25.081 | 108.350 | |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelirinden karveya zararda sınıflandırılmayacak paylar | |||
| - Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların tanımlanmış fayda planları- yeniden ölçüm kayıpları | (137) | (1.322) | |
| Kar veya zarar olarak yeniden sınıflandırılmayacak diğer kapsamlı gelireilişkin vergiler | |||
| - Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kayıpları, vergi etkisi- Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal | 30 | 25 | 582 |
| varlıklara ilişkin diğer kapsamlı gider, vergi etkisi | 30 | (1.254) | (5.418) |
| Kar veya zarar olarak yeniden sınıflandırılacaklar | (9.382) | (10.961) | |
| Yabancı para çevrim farklarıNakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir (gider) | (4.822) | - | |
| - Nakit akış riskinden korunma kazançları (kayıpları)Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelirinden kar | 17.800 | (21.111) | |
| veya zararda sınıflandırılacak paylar- Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların nakit akış riskinden korunmakazançları (kayıpları) | (21.578) | 4.167 | |
| - Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların yabancı para çevrim farklarıkazançları | 2.778 | 1.338 | |
| Kar veya zarar olarak yeniden sınıflandırılacak diğer kapsamlı gelireilişkin vergiler | |||
| - Nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gider, vergi etkisi | 30 | (3.560) | 4.645 |
| Diğer kapsamlı gelir (gider) (vergi sonrası) | 14.209 | 88.196 | |
| Toplam diğer kapsamlı gelir (gider) | (10.680) | 361.673 | |
| Toplam diğer kapsamlı gelirin (giderin) dağılımıAna ortaklık payları | (10.680) | 361.673 |
31 Aralık 2020 tarihinde sona eren yıla ait
konsolide özkaynaklar değişim tablosu
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacak birikmiş diğerkapsamlı gelirler ve giderler | Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacak birikmişdiğer kapsamlı gelirler ve giderler | Birikmiş karlar | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ödenmişsermaye | Sermayedüzeltmefarkları | Karşılıklıiştiraksermayedüzeltmesi(-) | Tanımlanmış faydaplanlarıyeniden ölçümkazançları(kayıpları) | Gerçeğe uygundeğer farkıdiğer kapsamlı gelireyansıtılanfinansal varlıklardankazançlar (kayıplar) | Özkaynak yöntemiyledeğerlenen yatırımlarındiğer kapsamlıgelirindenkar veya zarardasınıflandırılmayacakpaylar | Yabancıparaçevrimfarkları | Nakit akışriskindenkorunmakazançları(kayıpları) | Özkaynak yöntemiyledeğerlenen yatırımlarındiğer kapsamlıgelirindenkar veya zarardasınıflandırılacakpaylar | Kardanayrılankısıtlanmışyedekler | Geçmişyıllarkarları | Net dönemkarı | Net dönemkarı anaortaklığa aitözkaynaklar | Toplamözkaynaklar | |
| Bağımsız denetimden geçmiş | ||||||||||||||
| 1 Ocak 2019 itibarıyla bakiye | 300.000 | 71.504 | (7.442) | 2.789 | 122.253 | 226 | - | 7.631 | (220.949) | 294.210 | 1.703.805 | 228.383 | 2.502.410 | 2.502.410 |
| TransferlerToplam kapsamlı gelir (gider)Dönem karıDiğer kapsamlı gelir (gider)Kar payları | ----- | ----- | ----- | -(2.453)-(2.453)-- | -102.932-102.932-- | -(1.322)-(1.322)-- | ----- | -(16.466)-(16.466)-- | -5.505-5.505-- | 44.482----- | 183.901---(386.000)- | (228.383)273.477273.477--- | -361.673273.47788.196(386.000)- | -361.673273.47788.196(386.000)- |
| 31 Aralık 2019 itibarıyla bakiye | 300.000 | 71.504 | (7.442) | 336 | 225.185 | (1.096) | - | (8.835) | (215.444) | 338.692 | 1.501.706 | 273.477 | 2.478.083 | 2.478.083 |
| Bağımsız denetimden geçmiş | ||||||||||||||
| 1 Ocak 2020 itibarıyla bakiye | 300.000 | 71.504 | (7.442) | 336 | 225.185 | (1.096) | - | (8.835) | (215.444) | 338.692 | 1.501.706 | 273.477 | 2.478.083 | 2.478.083 |
| TransferlerToplam kapsamlı gelir (gider)Dönem karı (zararı)Diğer kapsamlı gelir (gider)Kar payları (Not 22) | ----- | ----- | ----- | -(99)-(99)- | -23.827-23.827- | -(137)-(137)- | -(4.822)(4.822)- | -14.240-14.240- | -(18.800)-(18.800)- | 13.500---- | 259.977---(150.000) | (273.477)(24.889)(24.889)-- | -(10.680)(24.889)14.209(150.000) | -(10.680)(24.889)14.209(150.000) |
| 31 Aralık 2020 itibarıyla bakiye | 300.000 | 71.504 | (7.442) | 237 | 249.012 | (1.233) | (4.822) | 5.405 | (234.244) | 352.192 | 1.611.683 | (24.889) | 2.317.403 | 2.317.403 |
31 Aralık 2020 tarihinde sona eren yıla ait
konsolide nakit akış tablosu
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
| Bağımsız | Bağımsız | ||
|---|---|---|---|
| denetimden | denetimden | ||
| geçmiş1 Ocak | geçmiş1 Ocak | ||
| Notlar | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| İşletme faaliyetlerinden nakit akışları | 277.596 | 577.709 | |
| Sürdürülen faaliyetlerden dönem karı (zararı) | (24.889) | 273.477 | |
| Dönem net karı (zararı) mutabakatı ile ilgili düzeltmeler | 455.073 | 254.587 | |
| - Amortisman ve itfa gideri ile ilgili düzeltmeler | 13,14,15 | 155.763 | 127.068 |
| - Değer düşüklüğü (iptali) ile ilgili düzeltmeler | (1.251) | 2.257 | |
| - Karşılıklar ile ilgili düzeltmeler | 20.098 | 36.635 | |
| - Kar payı (geliri) gideri ile ilgili düzeltmeler | 27 | (100) | (70) |
| - Faiz gelirleri ile ilgili düzeltmeler- Faiz giderleri ile ilgili düzeltmeler | 2829 | (57.869)198.461 | (71.841)251.985 |
| - Gerçekleşmemiş yabancı para çevrim farkları ile ilgili düzeltmeler | (70.655) | (3.408) | |
| - Türev finansal araçların gerçeğe uygun değer kayıpları (kazançları) ile ilgili düzeltmeler | 41.616 | 31.161 | |
| - Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların dağıtılmamış karları ile ilgili düzeltmeler | 12 | 193.089 | (137.200) |
| - Vergi (geliri) gideri ile ilgili düzeltmeler | 30 | 55.925 | 32.079 |
| -Duran varlıkların elden çıkarılmasından kaynaklanan kayıplar (kazançlar) ileilgilidüzeltmeler | 27 | (60.339) | (4.838) |
| - Yatırım ya da finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarına neden olan | |||
| diğer kalemlere ilişkin düzeltmeler | (22.421) | - | |
| - Fesih tazminat geliri | 27 | (22.421) | - |
| - Kar (zarar) mutabakatı ile ilgili diğer düzeltmeler | 2.756 | (9.241) | |
| İşletme sermayesinde gerçekleşen değişimler | (89.484) | 77.166 | |
| - Bloke mevduatlardaki değişim | 1.635 | (2.978) | |
| - Ticari alacaklardaki azalış (artış) ile ilgili düzeltmeler | (100.091) | (127.613) | |
| - Faaliyetlerle ilgili diğer alacaklardaki azalış (artış) ile ilgili düzeltmeler | (79.778) | 102 | |
| - Stoklardaki azalış (artış) ile ilgili düzeltmeler | (137.048) | 85.651 | |
| - Peşin ödenmiş giderlerdeki azalış (artış)- Ticari borçlardaki artış (azalış) ile ilgili düzeltmeler | 10.585245.417 | 91.08318.663 | |
| - Çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlardaki artış (azalış) | 13.937 | 5.685 | |
| - Faaliyetlerle ilgili diğer borçlardaki artış (azalış) ile ilgili düzeltmeler | (44.895) | 8.014 | |
| - Ertelenmiş gelirlerdeki artış (azalış) | 754 | (1.441) | |
| Faaliyetlerden elde edilen nakit akışları | 340.700 | 605.230 | |
| - Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin karşılıklar kapsamında yapılan ödemeler | 17 | (5.391) | (7.740) |
| - Vergi iadeleri (ödemeleri) | (57.713) | (19.781) | |
| Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları | (132) | 268.123 | |
| İştirakler veya iş ortaklıkları pay satışı veya sermaye azaltımı sebebiyle oluşan nakit girişleri | 12 | - | 200.000 |
| Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların satışından kaynaklanan nakit girişleri | 67.024 | 57.217 | |
| Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların alımından kaynaklanan nakit çıkışları | 13,14 | (89.677) | (128.074) |
| Alınan temettüler | 100 | 186.782 | |
| Diğer nakit girişleri (çıkışları) | 22.421 | (47.802) | |
| -Fesih bedeli ödemesine ilişkin nakit girişleri-İşletme birleşmesi sebebiyle oluşan nakit çıkışları, net | 2734 | 22.421- | -(47.802) |
| Finansman faaliyetlerinden nakit akışları | (78.514) | (854.844) | |
| Borçlanmadan kaynaklanan nakit girişleri | 6 | 1.297.600 | 990.550 |
| Borç ödemelerine ilişkin nakit çıkışları | 6 | (1.022.356) | (1.217.421) |
| Kira sözleşmelerinden kaynaklanan borç ödemelerine ilişkin nakit çıkışlarıÖdenen temettüler | 6 | (79.198)(149.938) | (51.087)(384.789) |
| Ödenen faiz | (182.203) | (264.124) | |
| Alınan faiz | 57.581 | 72.027 | |
| Yabancı para çevrim farklarının etkisinden önce nakit ve nakit benzerlerindeki net artış | |||
| (azalış) | 198.950 | (9.012) | |
| Yabancı para çevrim farklarının nakit ve nakit benzerleri üzerindeki etkisi | 97.942 | 24.265 | |
| Nakit ve nakit benzerlerindeki net artış (azalış) | 296.892 | 15.253 | |
| Dönem başı nakit ve nakit benzerleri | 4 | 661.320 | 646.067 |
| Dönem sonu nakit ve nakit benzerleri | 4 | 958.212 | 661.320 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
1. Şirket'in organizasyonu ve faaliyet konusu
Aygaz Anonim Şirketi'nin ("Şirket" veya "Aygaz") esas faaliyet konusu, sıvılaştırılmış petrol gazının ("LPG") yurtiçi ve yurtdışı piyasalardan temin edilmesi ve tüketiciye ulaştırılmasıdır. Şirket esas faaliyet konusunu destekleyen LPG'nin tüketicinin kullanımına sunulması için gerekli LPG tüp, LPG tank, regülatör ve yardımcı malzemeler üretmektedir. Şirket, 2019 yılı içerisinde Londra'da bir şube açarak, uluslararası piyasalardaki fırsatları daha yakından takip ederek, yurt dışı piyasalarda üçüncü taraflar ile ticaret hacmini arttırmak; ithalat, ihracat ve transit operasyonlarını desteklemek ve tedarik zincirinden ek değer üretebilmek amaçlarıyla LPG ticareti faaliyeti sürdürmektedir. Şirket'in ana ortağı Koç Holding A.Ş., Koç Ailesi ve Koç Ailesi tarafından sahip olunan şirketler tarafından kontrol edilmektedir.
Şirket, Sermaye Piyasası Kurulu'na ("SPK") kayıtlıdır ve hisseleri Borsa Istanbul'da işlem görmektedir. 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla, Şirket'in halka açıklık oranı %24,27'dir.
Şirket merkezi aşağıdaki adreste bulunmaktadır:
Büyükdere Cad. No: 145/1 Aygaz Han, Zincirlikuyu, 34394 / İstanbul
Aygaz ve bağlı ortaklıklarının (birlikte "Grup" olarak anılacaktır) kategorileri itibarıyla toplam dönem sonu ve ortalama personel sayıları aşağıdaki gibidir.
| Dönem Sonu | Ortalama | |||
|---|---|---|---|---|
| 31 Aralık2020 | 31 Aralık2019 | 1 Ocak31 Aralık 2020 | 1 Ocak31 Aralık 2019 | |
| Aylık ücretli | 692 | 685 | 680 | 679 |
| Saat ücretli | 634 | 624 | 624 | 637 |
| Toplam personel sayısı | 1.326 | 1.309 | 1.304 | 1.316 |
Bağlı Ortaklıklar
Bağlı ortaklıkların detayı aşağıda verilmektedir:
| Sermayedeki pay oranı (%) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Bağlı ortaklıklar | Kuruluş vefaaliyet yeri | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | Oykullanımgücü | Anafaaliyeti |
| AnadoluhisarıKandilliKuzguncukKuleliAkpaAygaz Doğal Gaz Toptan SatışAygaz Doğal Gaz İletimAykargo(2) | TürkiyeTürkiyeTürkiyeTürkiyeTürkiyeTürkiyeTürkiyeTürkiye | 100100100100100100100100 | 100100100100100100100100 | 100100100100100100100100 | Gemi İşletmeGemi İşletmeGemi İşletmeGemi İşletmePazarlamaDoğal gazDoğal gazKargo taşıma/Dağıtım |
| Bal Kaynak(1) | Türkiye | 100 | 100 | 100 | Su Ticareti |
(1) 2019 yılında iktisap edilmiştir (Not 33).
(2) ADG Enerji Yatırımları A.Ş'nin unvanı, 11 Ağustos 2020'de tescil edilen Olağanüstü Genel Kurul kararı ile Aygaz Aykargo Dağıtım Hizmetleri A.Ş. ("Aykargo") olarak, ana faaliyeti de Kargo Taşıma/Dağıtım olarak güncellenmiştir.
Akpa Dayanıklı Tüketim LPG ve Akaryakıt Ürünleri Pazarlama Anonim Şirketi ("Akpa"), bugünkü yapısına Koç Holding Enerji Grubu'na bağlı dört şirketin 2001 yılı sonunda birleşmesiyle ulaşmıştır. Birleşme öncesi her biri ayrı tüzel kişilik olarak Bursa, Eskişehir, Ankara ve Antalya'da faaliyet gösteren bu şirketler, başlangıçta Bursa Gaz ve Ticaret A.Ş. adı altında birleşmiş, 17 Mart 2005 tarihinde gerçekleştirilen Genel Kurul'da şirketin unvanı "Akpa Dayanıklı Tüketim LPG ve Akaryakıt Ürünleri Pazarlama Anonim Şirketi" olarak değiştirilmiştir. Akpa'nın esas faaliyet konusu gerek kendi organizasyonu gerekse bayi kanalı vasıtası ile tüplügaz satışı, akaryakıt istasyonu ile perakende satış, toptan akaryakıt ve madeni yağ satışıdır.
Aygaz Doğal Gaz Toptan Satış A.Ş. ve Aygaz Doğal Gaz İletim A.Ş.'nin (birlikte "Aygaz Doğal Gaz" olarak anılacaktır) esas faaliyet konusu Türkiye içinden ve/veya dışından doğal gaz satın almak, Türkiye içinde ve/veya dışında doğal gazı satmak ve pazarlamak, doğal gazın depolanması ve modülasyonu için gerekli düzenlemeleri yapmak, bu işleri yapmak için gereken işletme ve tesisleri kurmaktır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
1. Şirket'in organizasyonu ve faaliyet konusu (devamı)
Şirket, bünyesinde bulunan gemi işletme faaliyetlerini tüzel kişilikler altında yapılandırarak, 2010 yılı Temmuz ayı içerisinde, sermayedeki pay oranı %100 olacak şekilde, Anadoluhisarı Tankercilik A.Ş. ("Anadoluhisarı"), Kandilli Tankercilik A.Ş. ("Kandilli"), Kuleli Tankercilik A.Ş. ("Kuleli") ve Kuzguncuk Tankercilik A.Ş. ("Kuzguncuk") şirketlerini kurmuştur. İlgili şirketlerin esas faaliyet konusu; deniz tankeri satın alarak, inşa ettirerek veya kiralayarak bunları yurtiçi ve/veya uluslararası ham petrol, petrol ürünleri, sıvılaştırılmış petrol gazı, doğal gaz, katı, sıvı, sıvılaştırılmış her nevi maddenin deniz nakliyatında kullanmak ve işletmektir. 13 Ekim 2017 tarihinde, Kuleli Tankercilik A.Ş. aktifinde yer alan ve likit petrol gazı taşımacılığında kullanılan "Kuleli" isimli gemi satılmıştır. 14 Mart 2019 tarihinde Kuleli, Bal Kaynak Su İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin ("Bal Kaynak") %100 hissesini satın almıştır (Not 34).
Ana faaliyet konusu doğalgaz olan ADG Enerji Yatırımları A.Ş.'nin ("ADG Enerji"), 11 Ağustos 2020'de tescil edilen Olağanüstü Genel Kurul kararı ile unvanı Aygaz Aykargo Dağıtım Hizmetleri A.Ş. ("AyKargo") olarak değiştirilmiş; ana faaliyet konusu da e-ticaret ve ekonomideki gelişmelere paralel büyüyen kargo dağıtım sektöründe yer alması amacı ile güncellenmiştir. Bu çerçevede kurum içi girişimcilik projesi olarak başlayan Aykargo Kargo Dağıtım Projesi kapsamındaki faaliyetlerin, Şirket'in mevcut bayi ağı ve eve teslimat tecrübesi kullanılarak, kargo dağıtım işinin münhasır bu konuda faaliyet gösterecek Aykargo üzerinden geliştirilmesi öngörülmektedir.
İştirakler
Grup'un iştiraklerinin detayı aşağıda verilmektedir:
| Sermayedeki pay oranı (%) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Kuruluş ve | 31 Aralık | 31 Aralık | Oy kullanım | Ana | |
| İştirakler | faaliyet yeri | 2020 | 2019 | gücü | faaliyeti |
| Enerji Yatırımları A.Ş. ("EYAŞ") | Türkiye | 20,00 | 20,00 | 20,00 | Enerji |
| Entek Elektrik Üretimi A.Ş. ("Entek") | Türkiye | 49,62 | 49,62 | 49,62 | Elektrik |
Enerji Yatırımları A.Ş. ("EYAŞ"), 2005 yılı Aralık ayında, Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.'nin ("TÜPRAŞ") %51 blok hissesinin alınması, Türkiye'de petrol rafinerileri kurulması, ilgili sektörlerde faaliyet gösterilmesi, bu konularda yatırımlar yapılması ve TÜPRAŞ'ın yönetimi ve karar alma sürecinde yer alınması amacıyla kurulmuştur.
Koç Topluluğu'nun elektrik üretim şirketi olarak faaliyet gösteren Entek Elektrik Üretimi A.Ş. ("Entek"), 31 Aralık 2020 itibarıyla Kahramanmaraş, Karaman, Samsun ve Mersin'de yer alan 265 MW'lık sekiz adet hidroelektrik santrali (HES) ve Kocaeli'nde bulunan 112 MW'lık doğal gaz çevrim santrali ile toplamda 377 MW kurulu güce sahiptir. Entek, STEAG Rüzgar Süloğlu Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. ile STEAG Turkey Enerji Yatırımları ve Hizmetleri A.Ş. şirketlerinin %100 hisselerinin satın alınmasına ilişkin söz konusu şirketlerin paylarının halihazırda tamamına sahip olan STEAG GmbH ile bir hisse alım ve satım sözleşmesi imzalamıştır. Söz konusu hisse alım satım işleminin kapanışı alınması gereken nihai onay ve izinler sonrasında gerçekleşecektir. 60 MW'lık elektriksel kurulu gücü bulunan rüzgar enerji santraline sahip olan STEAG Rüzgar Süloğlu Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. hisselerinin yukarıda bahsedilen sözleşme kapsamında Entek tarafından devralınması ile Entek'in toplamda 437 MW elektriksel kurulu güce sahip olması hedeflenmektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
1. Şirket'in organizasyonu ve faaliyet konusu (devamı)
İş Ortaklıkları
Grup'un iş ortaklığının detayı aşağıda verilmektedir:
| Sermayedeki pay oranı (%) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| İş ortaklıkları | Kuruluş vefaaliyet yeri | 31 Aralık2020 | 31 Aralık2019 | Oy kullanımgücü | Anafaaliyeti | |
| Opet Aygaz Gayrimenkul A.Ş. ("OAGM") | Türkiye | 50,00 | 50,00 | 50,00 | Gayrimenkul |
Opet Aygaz Gayrimenkul A.Ş. ("OAGM"), Şirket ve akaryakıt dağıtım faaliyetinde bulunan iş ortağı Opet Petrolcülük A.Ş.'nin %50 eşit ortaklığı ile 20 Eylül 2013'te kurulmuştur. Ana faaliyet konusu akaryakıt ve otogaz istasyonları kurmak, tesis etmek, satın almak, kiralamak, kiraya vermek, işletmek veya işletmeye vermektir.
Konsolide finansal tabloların onaylanması:
31 Aralık 2020 tarihi ve bu tarihte sona eren yıl itibarıyla hazırlanan konsolide finansal tablolar yayınlanmak üzere 11 Şubat 2021 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında onaylanmıştır. Konsolide finansal tablolar, Genel Kurul'da onaylanması sonucu kesinleşecektir.
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar
2.1 Uygulanan Finansal Raporlama Standartları
İlişikteki konsolide finansal tablolar SPK'nın 13 Haziran 2013 tarih ve 28676 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri II, 14.1 No'lu "Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği" ("Tebliğ") hükümleri uyarınca Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ("KGK") tarafından yürürlüğe konulmuş olan Türkiye Finansal Raporlama Standartları'na ("TFRS'lere") uygun olarak hazırlanmıştır. TFRS ile bunlara ilişkin ek ve yorumlardan oluşmaktadır. TFRS, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'nda ("UFRS") meydana gelen değişikliklere paralellik sağlanması amacıyla tebliğler aracılığıyla güncellenmektedir.
SPK, 17 Mart 2005 tarihinde almış olduğu bir kararla, Türkiye'de faaliyette bulunan halka açık şirketler için, 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere enflasyon muhasebesi uygulamasının gerekli olmadığını ilan etmiştir. Grup'un konsolide finansal tabloları, bu karar çerçevesinde hazırlanmıştır.
Grup'un konsolide finansal tabloları, Şirket'in ve bağlı ortaklıklarının işlevsel ve sunum para birimi olan Türk Lirası kullanılarak sunulmuştur.
Konsolide finansal tablolar, makul değerleri ile gösterilen finansal varlık ve yükümlülüklerin dışında, tarihi maliyet esası baz alınarak bin Türk Lirası ("TL") olarak hazırlanmıştır. Grup'un her işletmesinin kendi finansal tabloları faaliyette bulundukları temel ekonomik çevrede geçerli olan para birimi (fonksiyonel para birimi) ile sunulmuştur. Her işletmenin finansal durumu ve faaliyet sonuçları Şirket'in fonksiyonel para birimi olan ve konsolide finansal tablolar için raporlama para birimi olan TL cinsinden ifade edilmiştir. Şirket'in Londra'da bulunan şubesi Aygaz UK'in fonksiyonel para birimi ABD Doları'dır.
Konsolide finansal tablolar oluşturulurken, fonksiyonel para birimi ABD Doları olan yurtdışında faaliyette bulunan şubenin bilanço kalemlerinin Şirket'in fonksiyonel ve raporlama para birimi olan TL'ye çevrilmesinde bilanço tarihinde geçerli olan, 1 TL = 7,3405 ABD doları kuru, gelir tablosunun çevriminde ise dönem içinde oluşan ortalama kur, 1 TL = 7,0034 ABD Doları esas alınmıştır. Kapanış ve ortalama kur kullanımı sonucu ortaya çıkan kur farkları özkaynaklar içerisindeki yabancı para çevrim farkları kalemi altında takip edilmektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
2.2 Konsolidasyon esasları
- (a) Konsolide finansal tablolar ana ortak Şirket ile Bağlı Ortaklıklar'ı, İştirakler'i ve İş Ortaklığı'nın aşağıdaki (b)'den (h)'ye kadar maddelerde belirtilen esaslara göre hazırlanan hesaplarını kapsamaktadır. Konsolidasyona dahil edilen şirketlerin finansal tablolarının hazırlanması sırasında, kanuni kayıtlarına Seri II, 14.1 No'lu Tebliğ hükümleri uyarınca KGK tarafından yürürlüğe konulmuş olan TMS/TFRS'ye uygunluk ve Grup tarafından uygulanan muhasebe politikalarına ve sunum biçimlerine uyumluluk açısından gerekli düzeltmeler ve sınıflandırmalar yapılmıştır.
- (b) Bağlı Ortaklıklar, Aygaz'ın yatırım yaptığı işletmeyle olan ilişkisinden dolayı değişken getirilere maruz kaldığı veya bu getirilerde hak sahibi olduğu, aynı zamanda bu getirileri yatırım yaptığı işletme üzerindeki gücüyle etkileme imkânına sahip olmasından ötürü kontrol yetkisine sahip olduğu şirketleri ifade eder.
- (c) Bağlı Ortaklıklar, faaliyetleri üzerindeki kontrolün Grup'a transfer olduğu tarihten itibaren konsolidasyon kapsamına alınmış ve kontrolün ortadan kalktığı tarihte de konsolidasyon kapsamından çıkartılmıştır. Gerekli görüldüğünde, Bağlı Ortaklıklar için uygulanan muhasebe politikaları Grup tarafından uygulanan muhasebe politikaları ile tutarlılığın sağlanması amacıyla değiştirilmiştir.
Bağlı Ortaklıklar'ın, finansal durum tabloları ve kar veya zarar tabloları tam konsolidasyon yöntemi kullanılarak konsolide edilmiş ve Şirket'in sahip olduğu Bağlı Ortaklıklar'ın kayıtlı değerleri ile özkaynakları karşılıklı olarak netleştirilmiştir. Şirket ile Bağlı Ortaklıklar arasındaki grup içi işlemler ve bakiyeler konsolidasyon sırasında mahsup edilmiştir. Şirket'in sahip olduğu hisselerin kayıtlı değerleri ve bunlardan kaynaklanan temettüler, ilgili özkaynakları ve kar veya zarar tablosu hesaplarından netleştirilmiştir.
(d) İştiraklerdeki yatırımlar özkaynak yöntemi ile muhasebeleştirilmiştir. Bunlar, Grup'un genel olarak oy hakkının %20 ile %50'sine sahip olduğu veya Grup'un, şirket faaliyetleri üzerinde kontrol yetkisine sahip bulunmamakla birlikte önemli etkiye sahip olduğu kuruluşlardır.
Grup ile İştirak arasındaki işlemlerden doğan gerçekleşmemiş karlar ve zararlar Grup'un İştirak'teki payı ölçüsünde düzeltilmiştir. Grup, İştirak ile ilgili olarak söz konusu doğrultuda bir yükümlülük altına girmemiş veya bir taahhütte bulunmamış olduğu sürece İştirak'teki yatırımın kayıtlı değerinin sıfır olması veya Grup'un önemli etkisinin sona ermesi durumunda özkaynak yöntemine devam edilmemiştir. Önemli etkinin sona erdiği tarihteki yatırımın kayıtlı değeri, o tarihten sonra gerçeğe uygun değeri güvenilir olarak ölçülebildiğinde gerçeğe uygun değerinden aksi takdirde maliyet bedeli üzerinden gösterilir.
(e) Grup'un toplam oy haklarının %20'ye eşit veya %20'nin üzerinde olmakla birlikte Grup'un önemli bir etkiye sahip olmadığı veya konsolide finansal tablolar açısından önemlilik teşkil etmeyen, teşkilatlanmış piyasalarda işlem görmeyen ve gerçeğe uygun değerleri güvenilir bir şekilde belirlenemeyen satılmaya hazır finansal varlıklar, maliyet bedelleri üzerinden varsa değer kaybı ile ilgili karşılık düşüldükten sonra konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır.
Grup'un, toplam oy haklarının %20'nin altında olduğu veya Grup'un önemli bir etkiye sahip olmadığı ve aktif piyasalarda kote pazar fiyatları olan ve rayiç değerleri güvenilir bir şekilde hesaplanabilen satılmaya hazır finansal varlıklar, rayiç (gerçeğe uygun) değerleriyle konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır.
(f) Bağlı Ortaklıklar'ın net varlıklarında ve faaliyet sonuçlarında ana ortaklık dışı paya sahip hissedarların payları, konsolide finansal durum tablosu ve kar veya zarar tablosunda "ana ortaklık dışı paylar" olarak gösterilmektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
- (g) İş ortaklığı, anlaşmanın müşterek kontrolüne sahip taraflarının iş ortaklığının net varlıkları üzerinde hakka sahip oldukları müşterek anlaşmadır. Müşterek kontrol, bir anlaşma üzerindeki kontrolün sözleşmeye dayalı olarak paylaşılmasıdır. Bu kontrol, sadece ilgili faaliyetlere ilişkin kararların kontrolü paylaşan tarafların oy birliği ile mutabakatını gerektirdiği bir durumda vardır. Önemli etki ve müşterek kontrolün belirlenmesinde, bağlı ortaklıklar üzerindeki kontrolün belirlenmesi için gerekli olanlara benzer değerlendirmeler dikkate alınır. İş ortaklığındaki yatırımlar özkaynak yöntemi ile muhasebeleştirilir.
- (h) Özkaynak yönteminde, Grup'un iştiraki ve iş ortaklığındaki yatırımları başlangıçta maliyet değerinden muhasebeleştirilir. Yatırımın defter değeri, satınalma tarihinden itibaren iştirak ve iş ortaklığının net varlıklarındaki payındaki değişiklikleri muhasebeleştirmek amacıyla düzeltilir. İştirak veya iş ortaklığına ilişkin şerefiye, yatırımın defter değerine dahil edilir, itfa edilmez ve değer düşüklüğü için bireysel olarak test edilmez.
Kar veya zarar tablosu, Grup'un iştirakinin veya iş ortaklığının faaliyetlerinin sonuçlarını yansıtır. Bu yatırım yapılan varlıkların diğer kapsamlı gelirlerindeki her türlü değişiklik, Grup'un diğer kapsamlı gelirinin bir parçası olarak sunulur. Buna ek olarak, iştirak veya iş ortaklığının özkaynağında doğrudan muhasebeleştirilmiş bir değişiklik olduğunda, Grup, her türlü değişiklikten üzerine düşen payı, varsa, özkaynak değişim tablosunda muhasebeleştirir. Grup ve iştiraki veya iş ortaklığı arasındaki işlemlerden kaynaklanan gerçekleşmemiş kazanç ve kayıplar, Grup'un iştirak veya iş ortaklığındaki payı ölçüsünde elimine edilir.
Özkaynak yönteminin uygulanmasından sonra Grup, iştiraki ve iş ortaklığındaki yatırımdan kaynaklanan değer düşüklüğü zararının muhasebeleştirilmesinin gerekip gerekmediğine karar verir. Her raporlama döneminde Grup, iştirak veya iş ortaklığındaki yatırımın değer düşüklüğüne dair nesnel bir kanıt olup olmadığını değerlendirir. Böyle bir kanıtın var olması durumunda, Grup, değer düşüklüğü tutarını, iştirak veya iş ortaklığının geri kazanılabilir değeri ve defter değeri arasındaki fark olarak hesaplar ve daha sonra kaybı kar veya zarar tablosunda 'İştirak veya iş ortaklığı karından zararından pay' olarak muhasebeleştirir.
2.3 Yeni ve revize edilmiş Türkiye Finansal Raporlama Standartları
a. 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla yürürlükte olan yeni standartlar ile mevcut önceki standartlara getirilen değişiklikler ve yorumlar:
TMS 1 ve TMS 8 önemlilik tanımındaki değişiklikler; 1 Ocak 2020 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. TMS 1 "Finansal Tabloların Sunuluşu" ve TMS 8 "Muhasebe Politikaları, Muhasebe Politikalarındaki Değişiklikler ve Hatalar" daki değişiklikler ile bu değişikliklere bağlı olarak diğer TFRS'lerdeki değişiklikler aşağıdaki gibidir:
- TFRS TFRS ve finansal raporlama çerçevesi ile tutarlı önemlilik tanımı kullanımı
- Önemlilik tanımının açıklamasının netleştirilmesi ve
- Önemli olmayan bilgilerle ilgili olarak TMS 1 'deki bazı rehberliklerin dahil edilmesi
Söz konusu değişikliğin Grup'un finansal durumu ve performansı üzerinde etkisi yoktur.
TFRS 3'teki değişiklikler – işletme tanımı; 1 Ocak 2020 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikle birlikte işletme tanımı revize edilmiştir. UMSK tarafından alınan geri bildirimlere göre, genellikle mevcut uygulama rehberliğinin çok karmaşık olduğu düşünülmektedir ve bu işletme birleşmeleri tanımının karşılanması için çok fazla işlemle sonuçlanmaktadır. Söz konusu değişikliğin Grup'un finansal durumu ve performansı üzerinde etkisi yoktur.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
TFRS 9, TMS 39 ve TFRS 7 'deki değişiklikler- Gösterge faiz oranı reformu; 1 Ocak 2020 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler gösterge faiz oranı reformu ile ilgili olarak belirli kolaylaştırıcı uygulamalar sağlar. Bu uygulamalar korunma muhasebesi ile ilgilidir ve IBOR reformunun etkisi genellikle riskten korunma muhasebesinin sona ermesine neden olmamalıdır. Bununla birlikte herhangi bir riskten korunma etkinsizliğinin gelir tablosunda kaydedilmeye devam etmesi gerekir. IBOR bazlı sözleşmelerde korunma muhasebesinin yaygın olması göz önüne alındığında bu kolaylaştırıcı uygulamalar sektördeki tüm şirketleri etkileyecektir. Söz konusu değişikliğin Grup'un finansal durumu ve performansı üzerinde etkisi değerlendirilmektedir.
TFRS 16 'Kiralamalar - COVID 19 Kira imtiyazlarına ilişkin' değişiklikler; 1 Haziran 2020 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. COVID-19 salgını sebebiyle kiracılara kira ödemelerinde bazı imtiyazlar sağlanmıştır. Bu imtiyazlar, kira ödemelerine ara verilmesi veya ertelenmesi dahil olmak üzere çeşitli şekillerde olabilir. 28 Mayıs 2020 tarihinde, UMSK UFRS 16 Kiralamalar standardında yayımladığı değişiklik ile kiracıların kira ödemelerinde COVID-19 sebebiyle tanınan imtiyazların, kiralamada yapılan bir değişiklik olup olmadığını değerlendirmemeleri konusunda isteğe bağlı kolaylaştırıcı bir uygulama getirmiştir. Kiracılar, bu tür kira imtiyazlarını kiralamada yapılan bir değişiklik olmaması durumunda geçerli olan hükümler uyarınca muhasebeleştirmeyi seçebilirler. Bu uygulama kolaylığı çoğu zaman kira ödemelerinde azalmayı tetikleyen olay veya koşulun ortaya çıktığı dönemlerde kira imtiyazının değişken kira ödemesi olarak muhasebeleştirilmesine neden olur. Söz konusu değişikliğin Grup'un finansal durumu ve performansı üzerinde etkisi yoktur.
b. 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla yayımlanmış ancak henüz yürürlüğe girmemiş olan standartlar ve değişiklikler:
TFRS 17, "Sigorta Sözleşmeleri"; 1 Ocak 2023 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu standart, hali hazırda çok çeşitli uygulamalara izin veren TFRS 4'ün yerine geçmektedir. TFRS 17, sigorta sözleşmeleri ile isteğe bağlı katılım özelliğine sahip yatırım sözleşmeleri düzenleyen tüm işletmelerin muhasebesini temelden değiştirecektir.
TMS 1, "Finansal tabloların sunumu" standardının yükümlülüklerin sınıflandırılmasına ilişkin değişikliği; 1 Ocak 2022 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. TMS 1, "Finansal tabloların sunumu" standardında yapılan bu dar kapsamlı değişiklikler, raporlama dönemi sonunda mevcut olan haklara bağlı olarak yükümlülüklerin cari veya cari olmayan olarak sınıflandırıldığını açıklamaktadır. Sınıflandırma, raporlama tarihinden sonraki olaylar veya işletmenin beklentilerinden etkilenmemektedir (örneğin, bir imtiyazın alınması veya sözleşmenin ihlali). Değişiklik ayrıca, TMS 1'in bir yükümlülüğün "ödenmesi"nin ne anlama geldiğini açıklığa kavuşturmaktadır.
TFRS 3, TMS 16, TMS 37'de yapılan dar kapsamlı değişiklikler ve TFRS 1, TFRS 9, TMS 41 ve TFRS 16'da yapılan bazı yıllık iyileştirmeler; 1 Ocak 2022 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir:
- TFRS 3 'İşletme birleşmeleri'nde yapılan değişiklikler; bu değişiklik İşletme birleşmeleri için muhasebe gerekliliklerini değiştirmeden TFRS 3'te Finansal Raporlama için Kavramsal Çerçeveye yapılan bir referansı güncellemektedir.
- TMS 16 'Maddi duran varlıklar' da yapılan değişiklikler; bir şirketin, varlık kullanıma hazır hale gelene kadar üretilen ürünlerin satışından elde edilen gelirin maddi duran varlığın tutarından düşülmesini yasaklamaktadır. Bunun yerine, şirket bu tür satış gelirlerini ve ilgili maliyeti kar veya zarara yansıtacaktır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı) (Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
• TMS 37, 'Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar' da yapılan değişiklikler; bu değişiklik bir sözleşmeden zarar edilip edilmeyeceğine karar verirken bir şirketin hangi maliyetleri içerdiğini belirtir.
Yıllık iyileştirmeler, TFRS 1, 'Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'nın ilk kez uygulanması' TFRS 9 'Finansal Araçlar', TMS 41 'Tarımsal Faaliyetler' ve TFRS 16'nın açıklayıcı örneklerinde küçük değişiklikler yapmaktadır.
TFRS 9, TMS 39, TFRS 7, TFRS 4 ve TFRS 16 'daki değişiklikler - Gösterge faiz oranı reformu Faz 2; 1 Ocak 2021 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu Faz 2 değişikliği, bir gösterge faiz oranının alternatifiyle değiştirilmesi de dahil olmak üzere reformların uygulanmasından kaynaklanan sorunları ele almaktadır.
TFRS 17 ve TFRS 4 "Sigorta Sözleşmeleri"nde yapılan değişiklikler, TFRS 9'un uygulanmasının ertelenmesi; 1 Ocak 2021 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu değişiklikler, TFRS 17'nin uygulama tarihini iki yıl süreyle 1 Ocak 2023'e ertelemektedir ve TFRS 9 Finansal Araçlar standardının uygulanma tarihine yönelik, TFRS 4'teki geçici muafiyetin sabit tarihi 1 Ocak 2023'e ertelenmiştir.
Söz konusu değişikliklerin Grup'un finansal durumu ve performansı üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir.
2.4. Cari döneme ilişkin önemli değişiklikler
Tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19'un, Grup'un faaliyetlerine ve finansal durumuna olası etkilerini mümkün olan en az seviyeye indirmek için gerekli aksiyonlar Grup yönetimi tarafından alınmıştır. COVID-19 salgınından dolayı gerek Grup'un içinde bulunduğu sektörde gerekse genel ekonomik aktivitede yaşanan gelişmeler/yavaşlamalara rağmen, Grup'un esas faaliyet konusu olan LPG'de tedarik sürecinde aksama olmazken, talep daralmasına bağlı satış süreçlerinde (dönemsel) dalgalanmalar yaşanmıştır. Özellikle sokağa çıkma yasaklarının uygulandığı dönemlerde otogaz pazarında daralma yaşanırken, tüplügaz pazarında artan evsel talep nedeni ile kısmi bir büyüme yaşanmıştır. Bu esnada Grup tarafından, yatırım harcamaları, operasyonel giderler ve stoklardaki artışın minimize edilmesi için aksiyonlar alınmış, likidite pozisyonunu güçlendirmek adına nakit yönetim stratejisi gözden geçirilmiştir. Salgının yayılmasını engellemeye yönelik kısıtlamaların azalması ile birlikte üretim ve satış faaliyetleri kesintisiz devam etmekte olup, özellikle talepte meydana gelen toparlanmanın Grup'un faaliyetlerine olumlu etkisi olmuştur.
COVID-19 etkisinin gerek dünyada gerekse Türkiye'de ne kadar süre ile devam edeceği, ne kadar yayılabileceği henüz net olarak tahmin edilememekte olup; etkilerin şiddeti ve süresi netleştikçe orta ve uzun vade için daha belirgin ve sağlıklı bir değerlendirme yapma imkanı söz konusu olabilecektir. Bununla birlikte, Grup, 31 Aralık 2020 tarihli konsolide finansal tablolarını hazırlarken COVID-19 salgınının finansal tablolarına olası etkilerini değerlendirmiş ve konsolide finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan tahmin ve varsayımlarını gözden geçirmiştir. Bu kapsamda, 31 Aralık 2020 tarihli konsolide finansal tablolarda değer düşüklüğü tespit edilmemiştir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı) (Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
2.5 Netleştirme
Finansal varlık ve yükümlülükler, gerekli kanuni hak olması, söz konusu varlık ve yükümlülükleri net olarak değerlendirmeye niyet olması veya varlıkların elde edilmesi ile yükümlülüklerin yerine getirilmesinin eş zamanlı olduğu durumlarda net olarak gösterilirler.
2.6 Hasılat
Grup, taahhüt edilmiş bir mal veya hizmeti müşterisine devrederek edim yükümlülüğünü yerine getirdiğinde veya getirdikçe hasılatı konsolide finansal tablolarına kaydeder. Bir varlığın kontrolü müşterinin eline geçtiğinde (veya geçtikçe) varlık devredilmiş olur. Müşteri iadeleri, indirimler ve karşılıklar söz konusu tutardan düşülmektedir.
Grup, aşağıda yer alan temel prensipler doğrultusunda hasılatı finansal tablolarına kaydetmektedir:
- (a) Müşteriler ile sözleşmeleri belirlenmesi
- (b) Sözleşmedeki performans yükümlülüklerini belirlenmesi
- (c) Sözleşmedeki işlem fiyatını saptanması
- (d) İşlem fiyatını sözleşmedeki performans yükümlülüklerine bölüştürülmesi
- (e) Her performans yükümlülüğü yerine getirildiğinde hasılatın muhasebeleştirilmesi
- Grup, aşağıdaki şartların tamamının karşılanması durumunda müşterisi ile yaptığı bir sözleşmeyi hasılat olarak muhasebeleştirir:
- (a) Sözleşmenin tarafları sözleşmeyi (yazılı, sözlü ya da diğer ticari teamüllere uyarınca) onaylamış ve kendi edimlerini ifa etmeyi taahhüt etmektedir,
- (b) Grup her bir tarafın devredeceği mal veya hizmetlerle ilgili hakları tanımlayabilmektedir,
- (c) Grup devredilecek mal veya hizmetlerle ilgili ödeme koşulları tanımlayabilmektedir,
- (d) Sözleşme özü itibarıyla ticari niteliktedir,
- (e) Grup'un müşteriye devredilecek mal veya hizmetler karşılığı bedel tahsil edecek olması muhtemeldir. Bir bedelin tahsil edilebilirliğinin muhtemel olup olmadığını değerlendirirken işletme, sadece müşterinin bu bedeli vadesinde ödeyebilmesini ve buna ilişkin niyetini dikkate alır.
Hasılat, ancak işleme ilişkin ekonomik yararların işletme tarafından elde edilmesi muhtemel olduğunda ve hasılat tutarı ile işlemin raporlama tarihindeki tamamlanma düzeyi ile işlemin tamamlanması için gerekecek maliyetlerin güvenilir biçimde ölçülebilmesi halinde finansal tablolara yansıtılır.
Şirket tarafından işlemin karşı taraflarıyla aşağıdakiler üzerinde anlaşmaya vardıktan sonra güvenilir tahminlerde bulunabileceği kabul edilir:
- Taraflarca sunulacak ve alınacak hizmetle ilgili olarak her iki tarafın yaptırıma bağlanmış hakları,
- Hizmet bedeli,
- Ödeme şekli ve koşulları
İthal edilen malların satışı üzerinden hesaplanarak Türkiye Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı'na beyan edildikten sonra ödenmesi gereken Özel Tüketim Vergisi'ne (ÖTV) ait muhasebe politikası, brüt ve net kar etkilenmeden satışlar ve satılan malın maliyeti üzerine eklenmesi şeklinde uygulanmaktadır. 1 Ocak - 31 Aralık 2020 hesap dönemine ait satışlar ve satılan malın maliyetine dahil edilen ithal alımlardan kaynaklı ÖTV tutarı 1.769.554 bin TL'dir (1 Ocak - 31 Aralık 2019: 1.955.259 bin TL).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
Temettü ve faiz geliri:
Faiz geliri, kalan anapara bakiyesi ile beklenen ömrü boyunca ilgili finansal varlıktan elde edilecek tahmini nakit girişlerini söz konusu varlığın kayıtlı değerine indirgeyen efektif faiz oranı nispetinde ilgili dönemde tahakkuk ettirilir. Hisse senedi yatırımlarından elde edilen temettü geliri, hissedarların temettü alma hakkı doğduğu zaman kayda alınır.
2.7 Stoklar
Stoklar, maliyetin ya da net gerçekleşebilir değerin düşük olanı ile değerlenmektedir. Maliyet, LPG stokları için ilk giren ilk çıkar metodu ile diğer stoklar için ise ağırlıklı ortalama maliyet metodu ile hesaplanmaktadır. Stokların maliyeti; tüm satın alma maliyetlerini, dönüştürme maliyetlerini ve stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir. Stokların dönüştürme maliyetleri; direkt işçilik giderleri gibi, üretimle doğrudan ilişkili maliyetleri kapsar. Bu maliyetler ayrıca ilk madde ve malzemenin mamule dönüştürülmesinde katlanılan sabit ve değişken genel üretim giderlerinden sistematik bir şekilde dağıtılan tutarları da içerir. Net gerçekleşebilir değer, olağan ticari faaliyet içerisinde oluşan tahmini satış fiyatından tahmini tamamlanma maliyeti ve satışı gerçekleştirmek için yüklenilmesi gereken tahmini maliyetlerin toplamının indirilmesiyle elde edilir.
2.8 Kiralamalar
Grup - kiracı olarak
Grup, bir sözleşmenin başlangıcında, sözleşmenin kiralama niteliği taşıyıp taşımadığını ya da kiralama işlemi içerip içermediğini değerlendirir. Sözleşmenin, bir bedel karşılığında tanımlanan varlığın kullanımını kontrol etme hakkını belirli bir süre için devretmesi durumunda, bu sözleşme kiralama niteliği taşımaktadır ya da bir kiralama işlemi içermektedir.
Grup, bir sözleşmenin tanımlanan bir varlığın kullanımını kontrol etme hakkını belirli bir süre için devredip devretmediğini değerlendirirken aşağıdaki koşulları göz önünde bulundurur:
a) Sözleşmenin tanımlanan varlık içermesi; bir varlık genellikle sözleşmede açık veya zımni bir şekilde belirtilerek tanımlanır.
b) Varlığın işlevsel bir bölümünün fiziksel olarak ayrı olması veya varlığın kapasitesinin tamamına yakınını temsil etmesi. Tedarikçinin varlığı ikame etme yönünde aslî bir hakka sahip olması ve bundan ekonomik fayda sağlaması durumunda varlık tanımlanmış değildir.
c) Grup'un tanımlanan varlığın kullanımından sağlanacak ekonomik yararların tamamına yakınını elde etme hakkının olması.
d) Grup'un tanımlanan varlığın kullanımını yönetme hakkının olması. Grup, varlığın kullanımını yönetme hakkına aşağıdaki durumlardan herhangi birinin varlığı halinde sahip olmaktadır:
- Grup'un, kullanım süresi boyunca varlığın nasıl ve hangi amaçla kullanılacağını yönetme ve değiştirebilme hakkına sahip olması veya
- Varlığın nasıl ve hangi amaçla kullanılacağına ilişkin kararların önceden belirlenmiş olması:
i. Grup'un, kullanım süresi boyunca varlığı işletme hakkına sahip olması (veya varlığı kendi belirlediği şekilde işletmeleri için başkalarını yönlendirmesi) ve tedarikçinin bu işletme talimatlarını değiştirme hakkının bulunmaması veya
ii. Grup'un, kullanım süresi boyunca varlığın nasıl ve ne amaçla kullanılacağını önceden belirleyecek şekilde varlığı (ya da varlığın belirli özelliklerini) tasarlamış olması.
Grup, kiralamanın fiilen başladığı tarihte finansal tablolarına bir kullanım hakkı varlığı ve bir kira yükümlülüğü yansıtır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
Kullanım hakkı varlığı
Kullanım hakkı varlığı ilk olarak maliyet yöntemiyle muhasebeleştirilir ve aşağıdakileri içerir:
a) Kira yükümlülüğünün ilk ölçüm tutarı,
b) Kiralamanın fiilen başladığı tarihte veya öncesinde yapılan tüm kira ödemelerinden alınan tüm kiralama teşviklerinin düşülmesiyle elde edilen tutar,
c) Grup tarafından katlanılan tüm başlangıçtaki doğrudan maliyetler ve
d) Dayanak varlığın, kiralamanın hüküm ve koşullarının gerektirdiği duruma getirilmesi için restore edilmesiyle ilgili olarak Grup tarafından katlanılan maliyetler.
Grup maliyet yöntemini uygularken, kullanım hakkı varlığını:
a) birikmiş amortisman ve birikmiş değer düşüklüğü zararları düşülmüş ve
b) kira yükümlülüğünün yeniden ölçümüne göre düzeltilmiş maliyeti üzerinden ölçer.
Grup, kullanım hakkı varlığını amortismana tabi tutarken TMS 16 "Maddi Duran Varlıklar" standardında yer alan amortisman hükümlerini uygular.
Kullanım hakkı varlığının değer düşüklüğüne uğramış olup olmadığını belirlemek ve belirlenen herhangi bir değer düşüklüğü zararını muhasebeleştirmek için TMS 36 "Varlıklarda Değer Düşüklüğü" standardını uygular.
Kira yükümlülüğü
Kiralamanın fiilen başladığı tarihte, Grup kira yükümlülüğünü o tarihte gerçekleşmemiş olan kira ödemelerinin bugünkü değeri üzerinden ölçer. Kira ödemeleri, kiralamadaki zımnî faiz oranının kolaylıkla belirlenebilmesi durumunda bu oran kullanılarak, zımnî faiz oranın kolaylıkla belirlenememesi durumunda ise kiracının alternatif borçlanma faiz oranı kullanılarak iskonto edilir.
Grup'un kira yükümlülüğünün ölçümüne dâhil olan ve kiralamanın fiilen başladığı tarihte gerçekleşmemiş olan kira ödemeleri aşağıdakilerden oluşur:
a) Sabit ödemelerden her türlü kiralama teşvik alacaklarının düşülmesiyle elde edilen tutar,
b) Bir endeks ya da orana bağlı olan, ilk ölçümü kiralamanın fiilen başladığı tarihte bir endeks veya oran kullanılarak yapılan kira ödemeleri,
c) Kiralama süresinin kiracının kiralamayı sonlandırmak için bir opsiyon kullanacağını göstermesi durumunda, kiralamanın sonlandırılmasına ilişkin ceza ödemeleri.
Kiralamanın fiilen başladığı tarihten sonra Grup, kira yükümlülüğünü aşağıdaki şekilde ölçer:
a) Defter değerini, kira yükümlülüğündeki faizi yansıtacak şekilde artırır,
b) Defter değerini, yapılmış olan kira ödemelerini yansıtacak şekilde azaltır ve
c) Defter değerini, varsa yeniden değerlendirmeleri ve yeniden yapılandırmaları yansıtacak şekilde yeniden ölçer. Grup, kira yükümlülüğünün yeniden ölçüm tutarını, kullanım hakkı varlığında düzeltme olarak finansal tablolarına yansıtır.
Uzatma ve erken sonlandırma opsiyonları
Kiralama yükümlülüğü, sözleşmelerdeki uzatma ve erken sonlandırma opsiyonları dikkate alınarak belirlenmektedir. Sözleşmelerde yer alan uzatma ve erken sonlandırma opsiyonlarının büyük kısmı Grup ve kiralayan tarafından müştereken uygulanabilir opsiyonlardan oluşmaktadır. Grup kiralama süresini, söz konusu uzatma ve erken sonlandırma opsiyonları ilgili sözleşmeye göre Grup'un inisiyatifindeyse ve opsiyonların kullanımı makul derecede kesinse kiralama süresine dâhil ederek belirlemektedir. Eğer şartlarda önemli bir değişiklik olursa yapılan değerlendirme Grup tarafından gözden geçirilmektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
Değişken kira ödemeleri
Grup'un kiralama sözleşmelerinin bir kısmından kaynaklanan kira ödemeleri değişken kira ödemelerinden oluşmaktadır. TFRS 16 kapsamında yer almayan söz konusu değişken kira ödemeleri, ilgili dönemde gelir tablosuna kira gideri olarak kaydedilmektedir. 31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla sona eren yılda değişken kira ödemeli sözleşmelerine ait toplam gider 1.089 bin TL'dir.
Kolaylaştırıcı uygulamalar
Kiralama süresi 12 ay ve daha kısa olan kısa vadeli kiralama sözleşmeleri ile Grup tarafından düşük değerli olarak belirlenen bilgi teknolojileri ekipman kiralamalarına (ağırlıklı olarak yazıcı, dizüstü bilgisayar, mobil telefon vb.) ilişkin sözleşmeler, TFRS 16 "Kiralamalar" standardının tanıdığı istisna kapsamında değerlendirilmiş olup, bu sözleşmelere ilişkin ödemeler oluştukları dönemde gider olarak muhasebeleştirilmeye devam edilmektedir.
Grup - kiralayan olarak
Grup'un kiralayan olarak kiralamalarının tamamı faaliyet kiralamasıdır. Faaliyet kiralamalarında, kiralanan varlıklar, konsolide bilançoda yatırım amaçlı gayrimenkuller, maddi duran varlıklar veya diğer dönen varlıklar altında sınıflandırılır ve elde edilen kira gelirleri kiralama dönemi süresince, eşit tutarlarda konsolide gelir tablosuna yansıtılır. Kira gelirleri kira dönemi boyunca doğrusal yöntem ile konsolide gelir tablosuna yansıtılmaktadır.
2.9 Maddi duran varlıklar
Maddi duran varlıklar, elde etme değerlerinden birikmiş amortisman ve var ise değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonraki tutar üzerinden gösterilirler.
Kiralama veya idari amaçlı ya da halihazırda belirlenmemiş olan diğer amaçlar doğrultusunda inşa edilme aşamasındaki varlıklar, maliyet değerlerinden varsa değer düşüklüğü karşılığı ayrılarak gösterilirler. Maliyete yasal harçlar da dahil edilir. Maddi duran varlıklar kullanıma hazır olduklarında amortismana tabi tutulurlar.
Arazi ve yapılmakta olan yatırımlar dışında, maddi duran varlıkların maliyet tutarları, beklenen faydalı ömürlerine göre doğrusal amortisman yöntemi kullanılarak amortismana tabi tutulur. Beklenen faydalı ömür, kalıntı değer ve amortisman yöntemi, tahminlerde ortaya çıkan değişikliklerin olası etkileri için her yıl gözden geçirilir ve tahminlerde bir değişiklik varsa ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir.
Finansal kiralama ile alınan varlıklar, beklenen faydalı ömrü ile söz konusu kiralama süresinden kısa olanı ile sahip olunan maddi duran varlıklarla aynı şekilde amortismana tabi tutulur.
Maddi duran varlıkların elden çıkarılması ya da bir maddi duran varlığın hizmetten alınması sonucu oluşan kazanç veya kayıp satış hasılatı ile varlığın defter değeri arasındaki fark olarak belirlenir ve kar veya zarar tablosuna dahil edilir.
Maddi duran varlıklara ilişkin ekonomik ömürler aşağıdaki gibidir:
| Ekonomik ömür | |
|---|---|
| Binalar | 25 - 50 yıl |
| Yer altı - yerüstü düzenleri | 10 - 25 yıl |
| LPG tüpleri | 10 yıl |
| Tesis, makine ve cihazlar | 3 - 25 yıl |
| Deniz taşıtları | 10 - 20 yıl |
| Kara taşıtları | 3 - 15 yıl |
| Demirbaşlar | 3 - 50 yıl |
| Özel maliyetler | 4 - 10 yıl |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
2.10 Maddi olmayan duran varlıklar
Satın alınan maddi olmayan duran varlıklar
Satın alınan maddi olmayan duran varlıklar, maliyet değerlerinden birikmiş amortisman ve değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonraki tutarıyla gösterilirler. Bu varlıklar beklenen faydalı ömürlerine göre doğrusal amortisman yöntemi kullanılarak amortismana tabi tutulur. Beklenen faydalı ömür ve amortisman yöntemi, tahminlerde ortaya çıkan değişikliklerin olası etkilerini tespit etmek amacıyla her yıl gözden geçirilir ve tahminlerdeki değişiklikler ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir.
Ticari haklar ve lisanslar
Satın alınan ticari haklar ve lisanslar, tarihi maliyetleriyle gösterilir. Ticari haklar ve lisansların sınırlı faydalı ömürleri bulunmaktadır ve maliyet değerlerinden birikmiş amortismanlar düşüldükten sonraki tutarıyla gösterilirler. Satın alınan ticari haklar ve lisanslar, beklenen faydalı ömürlerine göre doğrusal amortisman yönetimi kullanılarak 4 -15 yılda itfa edilmektedir.
Bilgisayar yazılımı
Satın alınan bilgisayar yazılımları, satın alımı sırasında ve satın almadan kullanıma hazır olana kadar geçen sürede oluşan maliyetler üzerinden aktifleştirilir. Söz konusu maliyetler, faydalı ömürlerine göre 3 - 5 yılda itfa edilmektedir.
2.11 Varlıklarda değer düşüklüğü
İtfaya tabi olan varlıklar için defter değerinin geri kazanılmasının mümkün olmadığı durum ya da olayların ortaya çıkması halinde değer düşüklüğü testi uygulanır. Varlığın defter değerinin geri kazanılabilir tutarını aşması durumunda değer düşüklüğü karşılığı kaydedilir. Geri kazanılabilir tutar, satış maliyetleri düşüldükten sonra elde edilen makul değer veya kullanımdaki değerin büyük olanıdır. Değer düşüklüğünün değerlendirilmesi için varlıklar ayrı tanımlanabilir nakit akışlarının olduğu en düşük seviyede gruplanır (nakit üreten birimler). Şerefiye haricinde değer düşüklüğüne tabi olan finansal olmayan varlıklar her raporlama tarihinde değer düşüklüğünün olası iptali için gözden geçirilir.
2.12 Borçlanma maliyetleri
Kullanıma ve satışa hazır hale getirilmesi önemli ölçüde zaman isteyen özellikli varlıklar söz konusu olduğunda, satın alınması, yapımı veya üretimi ile doğrudan ilişki kurulabilen borçlanma maliyetleri, ilgili özellikli varlık kullanıma veya satışa hazır hale getirilene kadar maliyetine dahil edilmekte, diğer tüm borçlanma maliyetleri katlanılan dönem içerisinde gider olarak kar veya zarar tablosuna alınmaktadır.
2.13 Finansal araçlar
2.13.1 Finansal varlıklar
Sınıflandırma ve ölçüm
Grup, finansal varlıklarını itfa edilmiş maliyet bedelinden muhasebeleştirilen, gerçeğe uygun değeri kar veya zarara yansıtılan ve gerçeğe uygun değeri diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılan finansal varlıklar olarak üç sınıfta muhasebeleştirmektedir. Sınıflandırma, finansal varlıklardan faydalanma amaçlarına göre belirlenen iş modeli ve beklenen nakit akışları esas alınarak yapılmaktadır. Yönetim, finansal varlıklarının sınıflandırmasını satın alındıkları tarihte yapar.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
İtfa edilmiş maliyet bedelinden muhasebeleştirilen finansal varlıklar
Yönetimin sözleşmeye dayalı nakit akışlarını tahsil etme iş modelini benimsediği ve sözleşme şartlarının belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içerdiği, sabit veya belirli ödemeleri olan, aktif bir piyasada işlem görmeyen ve türev araç olmayan finansal varlıkları itfa edilmiş maliyet bedelinden muhasebeleştirilen varlıklar olarak sınıflandırılır. Vadeleri bilanço tarihinden itibaren 12 aydan kısa ise dönen varlıklar, 12 aydan uzun ise duran varlıklar olarak sınıflandırılırlar. İtfa edilmiş maliyet bedelinden muhasebeleştirilen varlıklar, finansal durum tablosunda "ticari alacaklar" ve "nakit ve nakit benzerleri" kalemlerini içermektedir.
Değer düşüklüğü
Grup, konsolide finansal tablolarda yer alan itfa edilmiş maliyet bedelinden muhasebeleştirilen ticari alacakları önemli bir finansman bileşeni içermediği için değer düşüklüğü hesaplamaları için kolaylaştırılmış uygulamayı seçerek karşılık matrisi kullanmaktadır. Bu uygulama ile Grup, ticari alacaklar belirli sebeplerle değer düşüklüğüne uğramadığı durumlarda, beklenen kredi zarar karşılığını ömür boyu beklenen kredi zararlarına eşit bir tutardan ölçmektedir. Beklenen kredi zararlarının hesaplamasında, geçmiş kredi zararı deneyimleri ile birlikte, Grup'un geleceğe yönelik tahminleri de dikkate alınmaktadır.
Ticari Alacaklar
Grup, konsolide finansal tablolarında itfa edilmiş maliyet bedelinden muhasebeleştirilen ve önemli bir finansman bileşeni içermeyen (1 yıldan kısa vadeli olan) ticari alacaklarının değer düşüklüğü hesaplamaları kapsamında TFRS 9 standardında tanımlanan "basitleştirilmiş yaklaşımı" uygulamayı tercih etmiştir. Söz konusu yaklaşım ile Grup, ticari alacakların belirli sebeplerle değer düşüklüğüne uğramadığı durumlarda (gerçekleşmiş değer düşüklüğü zararları haricinde), ticari alacaklara ilişkin zarar karşılıklarını "ömür boyu beklenen kredi zararlarına" eşit bir tutardan ölçmektedir. Grup, ticari alacaklara ilişkin beklenen kredi zararlarının ölçümünde bir karşılık matrisi kullanmaktadır. İlgili matriste ticari alacakların vadelerinin aşıldığı gün sayısına bağlı olarak belirli karşılık oranları hesaplanmakta ve söz konusu oranlar her raporlama döneminde gözden geçirilerek, gerektiği durumlarda, revize edilmektedir. Beklenen kredi zarar karşılıklarındaki değişim konsolide gelir tablosunda önemlilik arz etmemesi sebebiyle muhasebeleştirilmemektedir. Her raporlama döneminde hesaplama yapılarak tekrar değerlendirilmektedir.
Gerçeğe uygun değeri üzerinden muhasebeleştirilen finansal varlıklar
Yönetimin sözleşmeye dayalı nakit akışlarını tahsil etme ve/veya satış yapma iş modelini benimsediği varlıklar gerçeğe uygun değerinden muhasebeleştirilen varlıklar olarak sınıflandırılır. Yönetim, ilgili varlıkları bilanço tarihinden itibaren 12 ay içinde elden çıkarmaya niyetli değilse söz konusu varlıklar duran varlıklar olarak sınıflandırılırlar. Grup özkaynağa dayalı finansal varlıklara yapılan yatırımlar için ilk muhasebeleştirme sırasında yatırımın gerçeğe uygun değer farkının diğer kapsamlı gelire veya kâr veya zarar tablosuna yansıtılan özkaynak yatırımı olarak değişmez bir seçim yapar.
i) Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar
Gerçeğe uygun değeri kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar, finansal durum tablosunda "türev araçlar" kalemlerini içermektedir. Türev araçlar, gerçeğe uygun değerin pozitif olması durumunda varlık, negatif olması durumunda ise yükümlülük olarak muhasebeleştirilmektedir. Grup'un türev araçlarını emtia vadeli işlemleri oluşturmaktadır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
ii) Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklar
Gerçeğe uygun değeri diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklar, finansal durum tablosunda "finansal yatırımlar" kalemlerini içermektedir. Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire kaydedilen varlıkların satılması durumunda diğer kapsamlı gelire sınıflandırılan değerleme farkı geçmiş yıl karlarına sınıflandırılır.
Nakit ve nakit benzerleri
Nakit ve nakit benzeri kalemleri, nakit para, vadesiz mevduat, bankalardan kredi kartı alacakları ve satın alım tarihinden itibaren vadeleri 3 ay veya 3 aydan daha az olan, hemen nakde çevrilebilecek olan ve önemli tutarda değer değişikliği riski taşımayan yüksek likiditeye sahip diğer kısa vadeli yatırımlardır. Grup, nakit ve nakit benzerleri belirli sebeple değer düşüklüğüne uğramadığı durumlarda beklenen kredi zararı modelini kullanarak değer düşüklüğü hesaplaması yapmaktadır. Beklenen kredi zararı hesaplamasında geçmiş kredi zararı deneyimleri ile birlikte Grup'un geleceğe yönelik tahminleri de dikkate alınmaktadır.
2.13.2 Türev finansal araçlar ve finansal riskten korunma muhasebesi
Grup'un faaliyetleri, temelde işletmeyi kur ve faiz oranlarındaki değişimlere bağlı olan finansal risklere maruz bırakmaktadır. Grup, belirli bağlayıcı taahhütlere ve gelecekte tahmin edilen işlemlere bağlı döviz kuru dalgalanmaları ile ilişkilendirilen finansal risklerden korunmak amacıyla türev finansal araçları kullanmaktadır.
Bu türev finansal araçlar kontrat başlangıcında gerçeğe uygun değeri ile kayıtlara yansıtılır ve sonrasında da gerçeğe uygun değeri ile değerlenir. Gerçeğe uygun değerin pozitif olması durumunda türevler finansal varlık olarak, negatif olması durumunda ise finansal yükümlülük olarak taşınır.
Söz konusu türev finansal araçlar genellikle risk muhasebesi yönünden gerekli koşulları taşımaması nedeniyle konsolide finansal tablolarda alım-satım amaçlı türev finansal araçlar olarak muhasebeleştirilmektedir. Bu tür türev finansal araçların gerçeğe uygun değerindeki değişimlerden kaynaklanan tüm kazanç ve kayıplar, kar veya zarar tablosunda muhasebeleştirilir.
Grup'un esas faaliyetleri kapsamındaki mal alım-satım sözleşmeleri işlemlerinden doğan forward işlemleri rayiç değer farkları Grup'un esas faaliyetleri kapsamında olduğundan esas faaliyetlerden diğer gelirler/(giderler) hesabında muhasebeleştirilmekte olup, vadeli döviz ve faiz oranı takasından doğan kur farkları ise finansman gelirleri/(giderleri) altında muhasebeleştirilmektedir.
Nakit akış riskinden korunma işlemleri
Grup, türev sözleşmesi yapıldığı tarihte, kayıtlı bir varlığın veya yükümlülüğün veya belirli bir riskle ilişkisi kurulabilen ve gerçekleşmesi muhtemel olan işlemlerin nakit akışlarında belirli bir riskten kaynaklanan ve kar/zararı etkileyebilecek değişmelere karşı korunmayı sağlayan işlemleri nakit akış riskinden korunma olarak belirlemektedir.
Grup, etkin olarak nitelendirilen nakit akış finansal riskten korunma işlemlerine ilişkin kazanç ve kayıplarını özkaynaklarda "riskten korunma kazanç/(kayıpları)" olarak göstermektedir. Etkin olmayan kısım ise dönem karında kar veya zarar olarak tanımlanır. Aksi durumda, özkaynak kalemleri altında muhasebeleştirilmiş tutarlar, finansal riskten korunan gelecekteki muhtemel işlemin gelir tablosunu etkilediği dönemde gelir tablosuna transfer edilerek kar veya zarar olarak yansıtılır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
Gerçeğe uygun değeriyle ölçülen ve özkaynakla ilişkilendirilen vadeli faiz oranı takası sözleşmelerinin gerçeğe uygun değeri, orijinal vadeli faiz oranının, ilgili para birimi için sözleşmenin geri kalan kısmında geçerli olan piyasa faiz oranları referans alınarak hesaplanıp, dönem sonları itibarıyla, geçerli olan ileri vadeli faiz oranı ile karşılaştırılması yoluyla belirlenmektedir. Türev araçlar gerçeğe uygun değerin pozitif veya negatif olmasına göre, bilançoda sırasıyla varlık ve yükümlülük olarak kaydedilmektedir.
Gelecekte gerçekleşmesi muhtemel işlemin, gerçekleşmesi artık beklenmiyorsa, önceden özkaynaklar altında muhasebeleştirilen birikmiş kazanç ve kayıplar gelir tablosuna transfer edilir. Finansal riskten korunma aracının, yerine belgelenmiş finansal riskten korunma stratejisine uygun olarak başka bir araç tanımlanmadan veya uzatılmadan, vadesinin dolması, satılması, sona erdirilmesi veya kullanılması veya finansal riskten korunma tanımının iptal edilmesi durumunda, önceden diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilmiş kazanç ve kayıplar, kesin taahhüt veya tahmini işlem gelir tablosunu etkileyene kadar özkaynaklar altında sınıflandırılmaya devam eder.
2.13.3 Finansal varlık ve yükümlülüklerin kayda alınması ve çıkarılması
Bütün finansal varlık alım ve satımları işlem tarihinde, yani Grup'un varlığı almayı veya satmayı taahhüt ettiği tarihte kayıtlara yansıtılır. Söz konusu alım ve satımlar genellikle piyasada oluşan genel teamül ve düzenlemelerle belirlenen zaman dilimi içerisinde finansal varlığın teslimini gerektiren alım satımlardır.
Bir finansal varlık (ya da finansal varlığın veya benzer finansal varlıklardan oluşan grubun bir kısmı);
- Varlıktan nakit akımı elde etme hakkına ilişkin sürenin bitmiş olması durumunda,
- Grup'un varlıktan nakit akımı elde etme hakkı olmakla birlikte, üçüncü kişilere direkt devretme zorunluluğu olan bir anlaşma kapsamında çok fazla zaman geçirmeden tamamını ödeme yükümlülüğü olması durumunda,
- Grup'un finansal varlıktan nakit akımlarını elde etme hakkını devretmesi ve (a) varlık ile ilgili tüm risk veya ödüllerin devredilmiş veya (b) tüm hak ya da ödüllerin transfer edilmemiş olmasına rağmen, varlık üzerindeki tüm kontrolleri transfer etmiş olması durumunda kayıtlardan çıkarılır.
Grup'un varlıktan nakit akımı elde etmesi hakkını devretmesi bununla birlikte tüm risk ya da menfaatlerin transfer edilmemesi veya üzerindeki kontrolü devretmemesi durumunda varlık, Grup'un varlık ile devam eden ilişkisine bağlı olarak konsolide finansal tablolarda taşınır.
Finansal yükümlülükler, bu yükümlülüklerden doğan borçların ortadan kalkması, iptal edilmesi ve süresinin dolması durumlarında kayıtlardan çıkartılır.
2.14 İşletme birleşmeleri
Grup tarafından 1 Ocak 2010 tarihinden öncesinde gerçekleştirilen işletme birleşmeleri, yeniden düzenleme öncesi TFRS 3 İşletme Birleşmeleri standardı kapsamında satın alma yöntemi ile muhasebeleştirilmiştir.
İşletme birleşmeleri satın alma yöntemi ile muhasebeleştirilmiştir. Bu yöntemde, iktisap maliyeti, alım tarihinde transfer edilen bedelin gerçeğe uygun değeri ve işletmedeki kontrol gücü olmayan payların toplamı olarak ölçülür. Transfer edilen bedel, Grup tarafından transfer edilen varlıkların birleşme tarihindeki gerçeğe uygun değerlerinin, Grup tarafından edinilen işletmenin önceki sahiplerine karşı üstlenilen borçların ve Grup tarafından çıkarılan özkaynak paylarının toplamı olarak hesaplanmıştır. İşletme birleşmesi sözleşmesi, gelecekte ortaya çıkacak olaylara bağlı olarak maliyetin düzeltilebileceğini öngören hükümler içerirse; bu koşullu bedelin birleşme tarihindeki gerçeğe uygun değeri, birleşme maliyetine dâhil edilmiştir. Satın alma sırasında Grup tarafından katlanılan bütün işlem maliyetleri genel yönetim giderleri hesabında giderleştirilmiştir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
Grup, her bir şirket birleşmesi için edinilen işletmedeki kontrol gücü olmayan payları gerçeğe uygun değer üzerinden mi yoksa mevcut ortaklık araçlarının, edinilen işletmenin net tanımlanabilir varlıklarının muhasebeleştirilen tutarlarındaki orantılı payı üzerinden mi ölçeceğini belirler.
Grup, bir işletme satın aldığında, edindiği finansal varlık ve borçların sınıflandırmalarını ve belirlemeleri birleşme tarihinde var olan sözleşme hükümleri, ekonomik koşullar ve konuya ilişkin diğer tüm koşulları esas alarak yapar. Bu saklı bir türev ürünün ana sözleşmeden ayrılması gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesini de kapsar.
Satın alma metodu, satın alma maliyetini satın alınan varlıklar, yükümlülükler ve şarta bağlı yükümlülüklerin satın alınılan gündeki rayiç değerlerine dağıtılmasını gerektirmektedir. Söz konusu satın alınan şirketlerin TFRS 3'e göre belirlenmiş varlıkları, yükümlülükleri ve şarta bağlı yükümlülükleri satın alınma günündeki rayiç değerlerinden kayıtlara yansıtılmaktadır. Satın alınan şirket, satın alma tarihinden itibaren konsolide kar veya zarar tablosuna dahil edilmektedir.
Ana ortaklık dışı ile yapılan kısmi hisse alış - satış işlemleri
Grup, ana ortaklık dışı ile gerçekleştirdiği hali hazırda kontrol etmekte olduğu ortaklıklara ait hisselerin alış ve satış işlemlerini Grup'un özsermaye sahipleri arasındaki işlemler olarak değerlendirmektedir. Buna bağlı olarak, ana ortaklık dışından ilave hisse alış işlemlerinde, elde etme maliyeti ile ortaklığın satın alınan payı nispetindeki net varlıklarının kayıtlı değeri arasındaki fark özsermaye içerisinde muhasebeleştirilir. Ana ortaklık dışına hisse satış işlemlerinde ise, satış bedeli ile ortaklığın satılan payı nispetindeki net varlıklarının kayıtlı değeri arasındaki fark sonucu oluşan kayıp veya kazançlar da özsermaye içerisinde "kontrol gücü olmayan paylar ile gerçekleştirilen işlemler" olarak muhasebeleştirilir.
2.15 Kur değişiminin etkileri
Grup'un her işletmesinin kendi finansal tabloları faaliyette bulundukları temel ekonomik çevrede geçerli olan para biriminde (fonksiyonel para birimi) hazırlanmıştır. Her işletmenin finansal durumu ve faaliyet sonuçları, Şirket'in geçerli para birimi olan ve konsolide finansal tablolar için sunum birimi olan TL cinsinden ifade edilmiştir.
Her bir işletmenin finansal tablolarının hazırlanması sırasında, yabancı para cinsinden (TL dışındaki para birimleri) gerçekleşen işlemler, işlem tarihindeki kurlar esas alınmak suretiyle kaydedilmektedir.
Bilançoda yer alan dövize endeksli parasal varlık ve yükümlülükler bilanço tarihinde geçerli olan Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) alış kurları kullanılarak TL'ye çevrilmektedir. Makul değeri ile izlenmekte olan parasal olmayan kalemlerden yabancı para cinsinden kaydedilmiş olanlar, makul değerin belirlendiği tarihteki kurlar esas alınmak suretiyle TL'ye çevrilmektedir. Tarihi maliyet cinsinden ölçülen yabancı para birimindeki parasal olmayan kalemler yeniden çevrilmeye tabi tutulmazlar.
Kur farkları, aşağıda belirtilen durumlar haricinde, oluştukları dönemdeki kar ya da zararda muhasebeleştirilirler:
- Yabancı para biriminden kaynaklanan risklere karşı finansal koruma sağlamak amacıyla gerçekleştirilen ve riskten korunma muhasebesi kapsamında olan işlemlerden kaynaklanan kur farkları,
- Yurtdışı faaliyetindeki net yatırımın bir parçasını oluşturan, çevrim yedeklerinde muhasebeleştirilen ve net yatırımın satışında kar ya da zararla ilişkilendirilen, ödenme niyeti ya da ihtimali olmayan yurtdışı faaliyetlerden kaynaklanan parasal borç ve alacaklardan doğan kur farkları.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
Grup'un yabancı faaliyetlerindeki varlık ve yükümlülükler, konsolide finansal tablolarda bilanço tarihinde geçerli olan kurlar kullanılarak TL cinsinden ifade edilir. Gelir ve gider kalemleri, işlemlerin gerçekleştiği tarihteki kurların kullanılması gereken dönem içerisindeki döviz kurlarında önemli bir dalgalanma olmadığı takdirde (önemli dalgalanma olması halinde, işlem tarihindeki kurlar kullanılır), dönem içerisindeki ortalama kurlar kullanılarak çevrilir. Oluşan kur farkı özkaynak olarak sınıflandırılır ve Grup'un "yabancı para çevrim farkları" hesabına transfer edilir. Söz konusu çevrim farkları yabancı faaliyetin elden çıkarıldığı dönemde kar veya zarar tablosuna kaydedilir.
2.16 Pay başına kazanç
Konsolide kar veya zarar tablosunda belirtilen pay başına kazanç, net karın, yıl boyunca piyasada bulunan hisse senetlerinin ağırlıklı ortalama sayısına bölünmesi ile bulunmuştur.
Türkiye'de şirketler, sermayelerini, hissedarlarına geçmiş yıl karlarından dağıttıkları "bedelsiz hisse" yolu ile arttırabilmektedirler. Bu tip "bedelsiz hisse" dağıtımları, pay başına kazanç hesaplamalarında, ihraç edilmiş hisse gibi değerlendirilir. Buna göre, bu hesaplamalarda kullanılan ağırlıklı ortalama hisse sayısı, söz konusu hisse senedi dağıtımlarının geçmişe dönük etkileri de dikkate alınarak bulunmuştur.
2.17 Bilanço tarihinden sonraki olaylar
Bilanço tarihinden sonraki olaylar; dönem karına ilişkin herhangi bir duyuru veya diğer seçilmiş finansal bilgilerin kamuya açıklanmasından sonra ortaya çıkmış olsalar bile, bilanço tarihi ile bilançonun yayımı için yetkilendirilme tarihi arasındaki tüm olayları kapsar.
Grup, bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olayların ortaya çıkması durumunda, finansal tablolara alınan tutarları bu yeni duruma uygun şekilde düzeltir.
2.18 Karşılıklar, şarta bağlı yükümlülükler ve şarta bağlı varlıklar
Geçmiş olaylardan kaynaklanan ve mevcudiyeti işletmenin tam olarak kontrolünde bulunmayan gelecekteki bir veya daha fazla kesin olmayan olayın gerçekleşip gerçekleşmemesi ile teyit edilebilmesi mümkün yükümlülükler ve varlıklar finansal tablolara alınmamakta ve koşullu yükümlülükler ve varlıklar olarak değerlendirilmektedir.
Karşılık olarak ayrılan tutar, yükümlülüğe ilişkin risk ve belirsizlikler göz önünde bulundurularak, bilanço tarihi itibarıyla yükümlülüğün yerine getirilmesi için yapılacak harcamanın tahmin edilmesi yoluyla hesaplanır.
2.19 İlişkili taraflar
a) Bir kişi veya bu kişinin yakın ailesinin bir üyesi, aşağıdaki durumlarda Şirket ile ilişkili sayılır:
Söz konusu kişinin,
- (i) Şirket üzerinde kontrol veya müşterek kontrol gücüne sahip olması durumunda,
- (ii) Şirket üzerinde önemli etkiye sahip olması durumunda,
- (iii) Şirket veya Şirket'in bir ana ortaklığının kilit yönetici personelinin bir üyesi olması durumunda.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
- (b) Aşağıdaki koşullardan herhangi birinin mevcut olması halinde işletme Şirket ile ilişkili sayılır:
- (i) İşletme ve Şirket'in aynı grubun üyesi olması halinde,
- (ii) İşletmenin, diğer işletmenin (veya diğer işletmenin de üyesi olduğu bir grubun üyesinin) iştiraki ya da iş ortaklığı olması halinde,
- (iii) Her iki işletmenin de aynı bir üçüncü tarafın iş ortaklığı olması halinde,
- (iv) İşletmelerden birinin üçüncü bir işletmenin iş ortaklığı olması ve diğer işletmenin söz konusu üçüncü işletmenin iştiraki olması halinde,
- (v) İşletmenin, Şirket'in ya da Şirket ile ilişkili olan bir işletmenin çalışanlarına ilişkin olarak işten ayrılma sonrasında sağlanan fayda plânlarının olması halinde. Şirket'in kendisinin böyle bir plânının olması halinde, sponsor olan işverenler de Şirket ile ilişkilidir,
- (vi) İşletmenin (a) maddesinde tanımlanan bir kişi tarafından kontrol veya müştereken kontrol edilmesi halinde,
- (vii) (a) maddesinin (ii) bendinde tanımlanan bir kişinin işletme üzerinde önemli etkisinin bulunması veya söz konusu işletmenin (ya da bu işletmenin ana ortaklığının) kilit yönetici personelinin bir üyesi olması halinde.
Konsolide finansal tabloların amacı doğrultusunda, ortaklar, önemli yönetim personeli ve Yönetim Kurulu üyeleri, aileleri ve onlar tarafından kontrol edilen veya onlara bağlı şirketler, iştirak ve ortaklıklar ile Koç Holding grup şirketleri, ilişkili taraflar olarak kabul ve ifade edilmişlerdir.
2.20 Finansal bilgilerin bölümlere göre raporlanması
Grup'un, yönetim tarafından performanslarını değerlendirme ve kaynak dağılımına karar vermek için kullandığı bilgileri içeren, gaz ve petrol ürünleri, elektrik ve diğer faaliyetler olmak üzere üç faaliyet bölümü bulunmaktadır. Bu bölümler risk ve getiri açısından farklı ekonomik durumlardan ve farklı coğrafi konumlardan etkilendikleri için ayrı ayrı yönetilmektedir. Şirket yönetimi, bölümlerin performansını değerlendirirken TFRS'ye göre hazırlanmış finansal sonuçları en uygun yöntem olarak belirlemiştir.
2.21 Kurum kazancı üzerinden hesaplanan vergiler
Türk Vergi Mevzuatı, ana şirket ve onun bağlı ortaklığına konsolide vergi beyannamesi hazırlamasına izin vermediğinden, ekli konsolide finansal tablolarda da yansıtıldığı üzere, vergi karşılıkları her bir işletme bazında ayrı olarak hesaplanmıştır.
Gelir vergisi gideri, kurumlar vergisi ve ertelenmiş vergi geliri/giderinin toplamından oluşur.
Kurumlar vergisi
Kurumlar vergisi, dönem karının vergiye tabi olan kısmı üzerinden hesaplanır. Vergiye tabi kar, diğer yıllarda vergilendirilebilir ya da vergiden indirilebilir kalemler ile vergilendirilmesi ya da vergiden indirilmesi mümkün olmayan kalemleri hariç tutması nedeniyle, kar veya zarar tablosunda yer verilen kardan farklılık gösterir. Grup'un kurumlar vergisi yükümlülüğü bilanço tarihi itibarıyla geçerli vergi oranı kullanılarak hesaplanmıştır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
Ertelenmiş vergi
Ertelenmiş vergi yükümlülüğü veya varlığı, varlıkların ve yükümlülüklerin finansal tablolarda gösterilen tutarları ile yasal vergi matrahı hesabında dikkate alınan tutarları arasındaki geçici farklılıkların bilanço yöntemine göre vergi etkilerinin yasalaşmış vergi oranları dikkate alınarak hesaplanmasıyla belirlenmektedir. Ertelenmiş vergi yükümlülükleri vergilendirilebilir geçici farkların tümü için hesaplanırken, indirilebilir geçici farklardan oluşan ertelenmiş vergi varlıkları, gelecekte vergiye tabi kar elde etmek suretiyle söz konusu farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması şartıyla hesaplanmaktadır. Bahse konu varlık ve yükümlülükler, ticari ya da mali kar/zararı etkilemeyen işleme ilişkin geçici fark, şerefiye veya diğer varlık ve yükümlülüklerin ilk defa finansal tablolara alınmasından (işletme birleşmeleri dışında) kaynaklanıyorsa muhasebeleştirilmez.
Ertelenmiş vergi yükümlülükleri, Grup'un geçici farklılıkların ortadan kalkmasını kontrol edebildiği ve yakın gelecekte bu farkın ortadan kalkma olasılığının düşük olduğu durumlar haricinde, bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki yatırımlar ve iş ortaklıklarındaki paylar ile ilişkilendirilen vergilendirilebilir geçici farkların tümü için hesaplanır. Bu tür yatırım ve paylar ile ilişkilendirilen vergilendirilebilir geçici farklardan kaynaklanan ertelenmiş vergi varlıkları, yakın gelecekte vergiye tabi yeterli kar elde etmek suretiyle söz konusu farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması ve gelecekte ilgili farkların ortadan kalkmasının muhtemel olması şartlarıyla hesaplanmaktadır.
Ertelenmiş vergi varlığının kayıtlı değeri, her bilanço tarihi itibarıyla gözden geçirilir. Ertelenmiş vergi varlığının kayıtlı değeri, bir kısmının veya tamamının sağlayacağı faydanın elde edilmesine imkan verecek düzeyde mali kar elde etmenin muhtemel olmadığı ölçüde azaltılır.
Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri varlıkların gerçekleşeceği veya yükümlülüklerin yerine getirileceği dönemde geçerli olması beklenen ve bilanço tarihi itibarıyla yasallaşmış veya önemli ölçüde yasallaşmış vergi oranları (vergi düzenlemeleri) üzerinden hesaplanır. Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülüklerinin hesaplanması sırasında, Grup'un bilanço tarihi itibarıyla varlıklarının defter değerini geri kazanması ya da yükümlülüklerini yerine getirmesi için tahmin ettiği yöntemlerin vergi sonuçları dikkate alınır.
Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri, cari vergi varlıklarıyla cari vergi yükümlülüklerini mahsup etme ile ilgili yasal bir hakkın olması veya söz konusu varlık ve yükümlülüklerin aynı vergi mercii tarafından toplanan gelir vergisiyle ilişkilendirilmesi ya da Grup'un cari vergi varlık ve yükümlülüklerini netleştirmek suretiyle ödeme niyetinin olması durumunda mahsup edilir.
Doğrudan özkaynakta alacak ya da borç olarak muhasebeleştirilen kalemler (ki bu durumda ilgili kalemlere ilişkin ertelenmiş vergi de doğrudan özkaynakta muhasebeleştirilir) ile ilişkilendirilen ya da işletme birleşmelerinin ilk kayda alımından kaynaklananlar haricindeki kurumlar vergisi ile döneme ait ertelenmiş vergi, kar veya zarar tablosunda gider ya da gelir olarak muhasebeleştirilir. İşletme birleşmelerinde, şerefiye hesaplanmasında ya da satın alanın, satın alınan bağlı ortaklığın tanımlanabilen varlık, yükümlülük ve şarta bağlı borçlarının makul değerinde elde ettiği payın satın alım maliyetini aşan kısmının belirlenmesinde vergi etkisi göz önünde bulundurulur.
Şirket, bağlı ortaklıklarındaki paylarından kaynaklanan bütün indirilebilir geçici farklar için yalnız ve yalnız aşağıdaki durumlarla sınırlı olarak ve her iki durumun da muhtemel olması halinde ertelenmiş vergi varlığı muhasebeleştirir:
- Geçici farklar öngörülebilir bir gelecekteki süre içinde tersine dönecektir ve
- Geçici farkların kullanılmasına yeter tutarlarda vergilendirilebilir gelir olacaktır.
Şirket, bağlı ortaklıklarındaki payları ile ilgili tüm vergilendirilebilir geçici farklar için, aşağıdaki her iki koşulun da mevcut olduğu durumlar hariç, ertelenmiş vergi borcu muhasebeleştirir:
- Ana ortaklık olarak işletme geçici farkların tersine dönme zamanlarını kontrol edebilmektedir ve
- Büyük bir ihtimalle geçici fark öngörülebilen bir gelecekteki süre içinde tersine dönmeyecektir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
2.22 Çalışanlara sağlanan faydalar
Tanımlanan fayda planı:
Kıdem tazminatı karşılığı, Grup'un, Türk İş Kanunu ve Bağlı Ortaklıkların faaliyet gösterdikleri ülkelerde geçerli olan kanunlar uyarınca personelin emekliye ayrılmasından doğacak gelecekteki olası yükümlülüklerinin tahmini toplam karşılığının bugünkü değerini ifade eder. Türkiye'de geçerli olan çalışma hayatını düzenleyen yasalar ve Türk İş Kanunu uyarınca, Grup, en az bir yıllık hizmetini tamamlayan, kendi isteği ile işten ayrılması veya uygunsuz davranışlar sonucu iş akdinin feshedilmesi dışında kalan sebepler yüzünden işten çıkarılan, vefat eden veya emekliye ayrılan her personeline toplu olarak kıdem tazminatı ödemekle yükümlüdür. Tanımlanmış sosyal yardım yükümlülüğünün bugünkü değeri ile ilgili ayrılan karşılık öngörülen yükümlülük yöntemi kullanılarak hesaplanır. Tüm aktüeryal karlar ve zararlar diğer kapsamlı gelirler olarak özkaynaklarda muhasebeleştirilir.
Tanımlanan katkı planı:
Grup, Sosyal Güvenlik Kurumu'na zorunlu olarak sosyal sigortalar primi ödemektedir. Şirket'in bu primleri ödediği sürece başka yükümlülüğü kalmamaktadır. Bu primler tahakkuk ettikleri dönemde personel giderlerine yansıtılmaktadır.
2.23 Nakit akış tablosu
Nakit akış tablosunda, döneme ilişkin nakit akışları işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerine dayalı bir biçimde sınıflandırılarak raporlanır.
2.24 Sermaye ve temettüler
Adi hisseler, özsermaye olarak sınıflandırılır. Adi hisseler üzerinden dağıtılan temettüler, beyan edildiği dönemde birikmiş kardan indirilerek kaydedilir.
2.25 Araştırma ve geliştirme giderleri
Araştırma gideri gerçekleştiğinde gider kaydedilmektedir. Aşağıda belirtilen kriterlere sahip proje harcamaları dışında geliştirme için yapılan harcamalar da, oluştukları dönem içerisinde gider olarak kayıt edilmektedir:
- Ürün ile ilgili maliyetleri net olarak tanımlanabiliyor ve de güvenilir bir şekilde ölçülebiliyorsa,
- Ürünün teknik yeterliliği/fizibilitesi ölçülebiliyorsa,
- Ürün satışa sunulacak ya da şirket içerisinde kullanılacaksa,
- Ürün için potansiyel bir pazar mevcutsa, ya da şirket içi kullanılırlığı ispatlanabiliyorsa,
- Projenin tamamlanabilmesi için yeterli teknik, mali ve diğer gerekli kaynaklar temin edilebiliniyorsa.
Diğer geliştirme giderleri gerçekleştiğinde gider olarak kaydedilmektedir.
Önceki dönemde gider kaydedilen geliştirme gideri sonraki dönemde aktifleştirilemez. Aktifleştirilen geliştirme gideri, ürünün ticari üretiminin başlaması ile projenin ömrüne göre, normal amortisman yöntemi uygulanarak itfa edilmektedir. 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla, Grup'un aktifleştirdiği araştırma ve geliştirme gideri tutarı 1.752 bin TL'dir (31 Aralık 2019: 1.702 bin TL).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı) (Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
2. Konsolide finansal tabloların sunumuna ilişkin esaslar (devamı)
2.26 Önemli muhasebe tahminleri ve varsayımlar
Varlık ve yükümlülüklerin kayıtlı değerleri üzerinde önemli etkisi olan muhasebe tahminleri aşağıdaki gibidir:
- a) Maddi ve maddi olmayan varlıklar tahmini faydalı ömürleri boyunca amortismana ve itfaya tabi tutulmuştur (Not 13,14). Faydalı ömürlerin tahmini Grup yönetimi tarafından yapılan öngörülere dayanmaktadır.
- b) Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire kaydedilen varlıkların makul değerleri tespit edilirken Grup Yönetimi aktif bir piyasada işlem gören borsaya kote özkaynak araçları için borsa değerlerini kullanmaktadır. Diğer gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire kaydedilen varlıklar için mevcut ekonomik veriler, sektörel trendler ve beklentilere bağlı olarak genel kabul görmüş değerleme ilkeleri kapsamında hesaplanan gerçeğe uygun değer tutarları göz önüne alınmaktadır.
Grup'un borsada işlem görmeyen gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire kaydedilen varlıklarından Koç Finansal Hizmetler A.Ş.'nin ("KFS") 31 Aralık 2020 itibarıyla %40,95 oranında hissesine sahip olduğu Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ("YKB") hisselerinin BİST'te işlem görmesi sebebiyle, YKB hisselerinin KFS'ye isabet eden piyasa değeri kullanılarak KFS'nin gerçeğe uygun değer tespiti yapılmıştır. (Not 5).
- c) Dava karşılıkları ayrılırken, ilgili davaların kaybedilme olasılığı ve kaybedildiği taktirde katlanılacak olan sonuçlar Şirket hukuk müşavirlerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmekte ve Şirket Yönetimi elindeki verileri kullanarak en iyi tahminlerini yapıp gerekli gördüğü karşılığı ayırmaktadır (Not 18).
- d) Nihai vergi tutarına olan etkileri kesinleşmeyen ilgili birçok işlem ve hesaplama normal iş akışı sırasında gerçekleşmekte olup bu gibi durumlar kurumlar vergisi karşılığı belirlenmesi sırasında önemli muhakemelerin kullanılmasını gerektirmektedir. Grup, gelecekte vergilendirilebilecek karlar aracılığıyla gerçekleşecek olan ertelenmiş vergi varlıklarını ve vergisel olayların sonucunda ödenmesi tahmin edilen ek vergilerin oluşturduğu vergi yükümlüklerini kayıtlarına almaktadır (Not 30). Bu konular ile ilgili oluşan nihai vergisel sonuçların başlangıçta kaydedilen tutarlardan farklı olduğu durumlarda, bu farklar belirlendiği dönemlerdeki gelir vergisi ve ertelenmiş vergi gelir/giderini etkileyebilecektir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
3. Bölümlere göre raporlama
Grup'un faaliyetlerine ilişkin karar almaya yetkili mercii tarafından düzenli olarak gözden geçirilen iç raporlara dayanarak faaliyet bölümleri belirlenmektedir.
Grup'un karar almaya yetkili mercii, bölümlere tahsis edilecek kaynaklara ilişkin kararların alınması ve bölümlerin performansının değerlendirilmesi amacıyla sonuçları ve faaliyetleri endüstriyel bölümler bazında incelemektedir. Grup'un endüstriyel bölümler bazında faaliyet bölümlerinin dağılımı şu şekildedir:
- Gaz ve petrol ürünleri
- Elektrik
- Diğer
Grup yönetimi, faaliyet sonuçlarını ve performansını TFRS'ye göre hazırlanmış finansal tablolar üzerinden değerlendirdiği için bölümlere göre raporlama hazırlanırken TFRS çerçevesinde hazırlanan finansal tablolar kullanılmaktadır. Grup, faaliyet bölümlerinin performansını brüt kar ve faaliyet karı üzerinden değerlendirmektedir.
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren dönemlere ait bölüm varlıklarının ve yükümlülüklerinin dağılımı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Gaz ve petrol | Konsolidasyon | ||||
| ürünleri | Elektrik | Diğer | düzeltmeleri | Toplam | |
| Varlıklar | |||||
| Dönen varlıklar | 1.985.947 | - | 234.636 | (27.087) | 2.193.496 |
| Duran varlıklar | 2.485.463 | 606.000 | 338.177 | (227.896) | 3.201.744 |
| Toplam varlıklar | 4.471.410 | 606.000 | 572.813 | (254.983) | 5.395.240 |
| Kaynaklar | |||||
| Kısa vadeli yükümlülüklerUzun vadeli yükümlülükler | 1.786.6081.187.838 | -- | 92.81944.639 | (27.551)(6.516) | 1.851.8761.225.961 |
| Özkaynaklar | 1.496.964 | 606.000 | 435.355 | (220.916) | 2.317.403 |
| Toplam kaynaklar | 4.471.410 | 606.000 | 572.813 | (254.983) | 5.395.240 |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar | 1.101.054 | 606.000 | 140.390 | - | 1.847.444 |
| 31 Aralık 2019 | |||||
| Gaz ve petrol | Konsolidasyon | ||||
| ürünleri | Elektrik | Diğer | düzeltmeleri | Toplam | |
| Varlıklar | |||||
| Dönen varlıklar | 1.428.921 | - | 194.691 | (34.496) | 1.589.116 |
| Duran varlıklar | 2.657.872 | 541.649 | 342.612 | (176.390) | 3.365.743 |
| Toplam varlıklar | 4.086.793 | 541.649 | 537.303 | (210.886) | 4.954.859 |
| Kaynaklar | |||||
| Kısa vadeli yükümlülükler | 1.414.871 | - | 114.671 | (34.505) | 1.495.037 |
| Uzun vadeli yükümlülükler | 938.218 | - | 50.245 | (6.724) | 981.739 |
| Özkaynaklar | 1.733.704 | 541.649 | 372.387 | (169.657) | 2.478.083 |
| Toplam kaynaklar | 4.086.793 | 541.649 | 537.303 | (210.886) | 4.954.859 |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar | 1.379.117 | 541.649 | 138.704 | - | 2.059.470 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
3. Bölümlere göre raporlama (devamı)
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren dönemlere ait kar veya zarar tablolarının bölümlere göre dağılımı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak - 31 Aralık 2020 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Gaz ve petrol | Konsolidasyon | ||||
| ürünleri | Elektrik | Diğer | düzeltmeleri | Toplam | |
| Hasılat | 9.665.909 | - | 780.023 | (301.189) | 10.144.743 |
| Satışların maliyeti (-) | (8.908.302) | - | (625.922) | 301.189 | (9.233.035) |
| Brüt kar | 757.607 | 154.101 | - | 911.708 | |
| Genel yönetim giderleri (-) | (260.066) | - | (31.900) | 6.003 | (285.963) |
| Pazarlama giderleri (-) | (306.411) | - | (55.294) | - | (361.705) |
| Araştırma ve geliştirme giderleri (-) | (3.292) | - | (50) | - | (3.342) |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler | 246.935 | - | 11.110 | (6.259) | 251.786 |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) | (213.243) | - | (11.857) | 936 | (224.164) |
| Esas faaliyet karı | 221.530 | 66.110 | 680 | 288.320 | |
| Yatırım faaliyetlerinden gelirler | 149.743 | - | 2.743 | (68.321) | 84.165 |
| Yatırım faaliyetlerinden giderler (-) | (417) | - | (888) | - | (1.305) |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen | |||||
| yatırımların karlarından (zararlarından) paylar | (266.939) | 72.164 | 1.686 | - | (193.089) |
| Finansman geliri (gideri) öncesi faaliyet karı | 103.917 | 72.164 | 69.651 | (67.641) | 178.091 |
| Finansman gelirleri | 184.192 | - | 11.579 | - | 195.771 |
| Finansman giderleri (-) | (325.651) | - | (17.175) | - | (342.826) |
| Sürdürülen faaliyetler vergi öncesi karı | (37.542) | 72.164 | 64.055 | (67.641) | 31.036 |
| Sürdürülen faaliyetler vergi geliri (gideri) | |||||
| Dönem vergi gideri (-) | (49.782) | - | (9.134) | - | (58.916) |
| Ertelenmiş vergi geliri (gideri) | 3.043 | - | (52) | - | 2.991 |
| Dönem karı | (84.281) | 72.164 | 54.869 | (67.641) | (24.889) |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
3. Bölümlere göre raporlama (devamı)
| 1 Ocak - 31 Aralık 2019 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Gaz ve petrol | Konsolidasyon | ||||
| ürünleri | Elektrik | Diğer | düzeltmeleri | Toplam | |
| Hasılat | 9.746.940 | - | 763.572 | (299.499) | 10.211.013 |
| Satışların maliyeti (-) | (8.905.079) | - | (648.545) | 299.499 | (9.254.125) |
| Brüt kar | 841.861 | - | 115.027 | - | 956.888 |
| Genel yönetim giderleri (-) | (232.493) | - | (25.307) | 4.871 | (252.929) |
| Pazarlama giderleri (-) | (318.694) | - | (33.610) | - | (352.304) |
| Araştırma ve geliştirme giderleri (-) | (2.863) | - | (31) | - | (2.894) |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler | 184.805 | - | 21.485 | (7.296) | 198.994 |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) | (168.128) | - | (17.472) | 2.692 | (182.908) |
| Esas faaliyet karı | 304.488 | -- | 60.092 | 267 | 364.847 |
| - | |||||
| Yatırım faaliyetlerinden gelirler | 457.833 | - | 596 | (451.012) | 7.417 |
| Yatırım faaliyetlerinden giderler (-) | (2.484) | - | (25) | - | (2.509) |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen | - | ||||
| yatırımların karlarından (zararlarından) paylar | 47.678 | 88.380 | 1.142 | 137.200 | |
| Finansman geliri (gideri) öncesi faaliyet karı | 807.515 | 88.380 | 61.805 | (450.745) | 506.955 |
| Finansman gelirleri | 140.134 | - | 10.677 | - | 150.811 |
| Finansman giderleri (-) | (341.533) | - | (10.677) | - | (352.210) |
| Sürdürülen faaliyetler vergi öncesi karı | 606.116 | 88.380 | 61.805 | (450.745) | 305.556 |
| Sürdürülen faaliyetler vergi geliri (gideri) | (29.587) | - | (7.850) | - | (37.437) |
| Dönem vergi gideri (-) | 6.501 | - | (1.143) | - | 5.358 |
| Ertelenmiş vergi geliri (gideri) | |||||
| Dönem karı | 583.030 | 88.380 | 52.812 | (450.745) | 273.477 |
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren yıllara ait bölüm varlıklarına ilişkin amortisman ve itfa payları aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Gaz ve petrol ürünleriDiğer | 137.07518.688 | 112.28814.780 |
| 155.763 | 127.068 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
3. Bölümlere göre raporlama (devamı)
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren yıllara ait bölüm varlıklarına ilişkin yatırım harcamaları aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Gaz ve petrol ürünleriDiğer | 72.41917.258 | 107.83520.239 |
| 89.677 | 128.074 |
4. Nakit ve nakit benzerleri
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Nakit mevcuduBankadaki nakit- Vadesiz mevduatlar- Vadeli mevduatlarKredi kartı alacakları | 320904.73123.795880.93655.597 | 374617.10630.038587.06847.911 |
| Toplam nakit ve nakit benzerleri | 960.648 | 665.391 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla Grup'un 676.716 bin tutarındaki TL vadeli mevduatının vadesi 4 gün ve faiz oranı %16,75-%19,15 arasındadır; 27.821 bin ABD Doları karşılığındaki 204.220 bin TL tutarındaki vadeli mevduatının vadesi 4 gün ve faiz oranı %1,25'tir (31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla Grup'un 269.255 bin tutarındaki TL vadeli mevduatının vadesi 2 gün ve faiz oranı %11,15-%11,65'tür; 53.502 bin ABD Doları karşılığındaki 317.813 bin TL tutarındaki vadeli mevduatının vadesi 2 gün ve faiz oranı %1,75'tir).
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla nakit akış tablosunda yer alan nakit ve nakit benzeri değerler aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Nakit ve nakit benzerleriEksi: Bloke mevduatlar (*) | 960.648(2.436) | 665.391(4.071) |
| 958.212 | 661.320 |
(*) İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.'nin Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasasında Yürüteceği Merkezi Uzlaştırma Hizmeti ve Bu Hizmete İlişkin Esaslar Prosedürüne göre Takasbank'a verilen nakit teminatlardan oluşmaktadır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
5. Finansal yatırımlar
Grup'un uzun vadeli finansal yatırımları 31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |||
|---|---|---|---|---|
| İştirak | İştirak | İştirak | İştirak | |
| tutarı | oranı (%) | tutarı | oranı (%) | |
| Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelireyansıtılan finansal varlıklar:-Koç Finansal Hizmetler A.Ş. (*) | 419.078 | 3,93 | 393.997 | 1,97 |
| Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılanfinansal varlıklar: | ||||
| -Ram Dış Ticaret A.Ş.-Tanı Pazarlama ve İletişim Hizmetleri A.Ş. | 1.258270 | 2,510 | 87270 | 2,5010,00 |
| -Tat Gıda Sanayi A.Ş. | 163 | 0,08 | 654 | 0,08 |
| -Diğer | 436 | - | 436 | - |
| 421.205 | 395.444 |
(*) 5 Şubat 2020 tarihinde Koç Grubu ile UniCredit S.P.A ("UniCredit )'nın iş ortaklığının sonlanması ile birlikte Koç Finansal Hizmetler A.Ş. (''KFS'') sermayesini temsil eden payların %100'ü Koç Grubu'na (Koç Holding, Koç şirketleri, Koç Ailesi, Koç Ailesi tarafından kontrol edilen ortaklıklar ve ilişkili vakıflar) KFS'deki payları oranında geçmiş; ayrıca KFS'ye ait Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ("YKB") paylarının %31,93'ü UniCredit S.P.A'ya, %9,02'si ise Koç Holding A.Ş.'ye devredilerek KFS'nin YKB'deki payı %81,9'dan %40,95'e düşmüştür. Bu çerçevede Şirket'in KFS'deki payı %1,97'den %3,93'e çıkmıştır. Koç Grubu ile UniCredit'in iş ortaklığının UniCredit'in stratejik hedefleri doğrultusunda sonlandırılması kapsamında, UniCredit tarafından 6 Şubat 2020 tarihinde Şirket'e nakden 22.421 bin TL fesih bedeli ödemesi yapılmıştır. 31 Aralık 2020 itibariyla Seviye 1 (borsa fiyatı) esas alınarak ölçülmüştür (Not 33).
6. Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un kısa vadeli borçlanmaları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Kısa vadeli TL cinsinden kredilerKısa vadeli kira yükümlülükleri | 152.67668.148 | 34.16230.721 |
| Toplam kısa vadeli borçlanmalar | 220.824 | 64.883 |
| Uzun vadeli TL kredilerin kısa vadeli kısımları vefaiz tahakkuklarıUzun vadeli ABD Doları kredilerin kısa vadeli kısımları ve | 140.683 | 185.917 |
| faiz tahakkukları | 33.049 | 132.156 |
| Uzun vadeli tahvil ihraçlarının kısa vadeli kısımları (*) | 172.617 | 100.381 |
| Toplam uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları | 346.349 | 418.454 |
(*) Grup, 21 Haziran 2019 ve 7 Ağustos 2019 tarihlerinde sırasıyla 90.000 bin TL ve 80.000 bin TL nominal değerli 728 gün vadeli, değişken faizli, 3 ayda bir kupon ödemeli tahvil satışlarında bulunmuştur. Grup, bu tahvillerin faizlerini "faiz oranı swap işlemi' ile sabitleyerek nakit akış riskinden korunmayı amaçlamıştır (Not 7).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla kısa vadeli kredilerin detayı aşağıdaki gibidir:
| Para birimi | Ortalama etkin yıllık faiz oranı (%) | Orijinal tutar | TL tutar |
|---|---|---|---|
| TL | 9,89 | 152.676 | 152.676 |
| 152.676 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
6. Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar (devamı)
31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla kısa vadeli kredilerin detayı aşağıdaki gibidir:
| Para birimi | Ortalama etkin yıllık faiz oranı (%) | Orijinal tutar | TL tutar |
|---|---|---|---|
| TL | - | 2.750 | 2.750 |
| TL | 12,54 | 31.412 | 31.412 |
| 34.162 |
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un uzun vadeli borçlanmaları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Uzun vadeli TL cinsinden krediler | 894.390 | 512.368 |
| Uzun vadeli ABD Doları cinsinden krediler | - | 26.731 |
| Toplam uzun vadeli krediler | 894.390 | 539.099 |
| Uzun vadeli tahvil ihraçları | - | 151.590 |
| Toplam uzun vadeli tahvil ihraçları | - | 151.590 |
| Uzun vadeli kira yükümlülükleri | 102.627 | 73.737 |
| Toplam uzun vadeli kira yükümlülükleri | 102.627 | 73.737 |
| Toplam uzun vadeli borçlanmalar | 997.017 | 764.426 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla uzun vadeli kredilerin detayı aşağıdaki gibidir:
| Para birimi | Ortalama etkin yıllık faiz oranı (%) | Orijinal tutar | TL tutar |
|---|---|---|---|
| TLABD Doları | 10,143,19 | 1.035.0734.502 | 1.035.07333.049 |
| Uzun vadeli kredilerin kısa vadeli kısımları ve faiz tahakkukları | (173.732) | ||
| 894.390 |
31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla uzun vadeli kredilerin detayı aşağıdaki gibidir:
| Para birimi | Ortalama etkin yıllık faiz oranı (%) | Orijinal tutar | TL tutar |
|---|---|---|---|
| TLABD Doları | 16,264,90 | 698.28526.748 | 698.285158.887 |
| Uzun vadeli kredilerin kısa vadeli kısımları ve faiz tahakkukları | (318.073) | ||
| 539.099 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
6. Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar (devamı)
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla borçlanmaların hareketi aşağıdaki gibidir:
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| 1 Ocak itibarıyla | 1.247.763 | 1.401.015 |
| TFRS 16 politika değişikliği sebebiyle etki | - | 86.999 |
| 1 Ocak itibarıyla - yeniden raporlanan | 1.247.763 | 1.488.014 |
| Alınan yeni finansal borçlar(*) | 1.297.600 | 990.550 |
| Kira yükümlülüklerindeki artış | 119.553 | 52.051 |
| Anapara ödemeleri (*) | (1.101.554) | (1.268.508) |
| Faiz tahakkukları değişimi | 16.258 | (12.139) |
| Kur farkları değişimi | (15.430) | (2.205) |
| 31 Aralık itibarıyla | 1.564.190 | 1.247.763 |
(*) 2020 yılı içerisinde toplam 1.175.000 bin TL (2019: 800.000 bin TL) tutarındaki muhtelif krediler faiz avantajı sağlanması amacıyla vade gününden önce kapatılmış ve 50.000 bin TL tutarındaki muhtelif krediler yeniden yapılandırılmıştır. Erken kapama nedeniyle oluşan 16.243 bin TL (2019: 25.051 bin TL) tutarında erken kapama komisyonu finansman giderlerinde gösterilmiştir (Not:29).
7. Türev araçlar
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un türev varlık ve yükümlülükleri aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |||
|---|---|---|---|---|
| Gerçeğe uygundeğer varlık | Gerçeğe uygundeğer varlık | |||
| Kontrat tutarı | (yükümlülük) | Kontrat tutarı | (yükümlülük) | |
| 1Vadeli yabancı para işlemleri () | 6.751 | 33 | 29.850 | 75 |
| Yabancı para swap işlemleri (2) | 13.050 | 20.590 | 26.100 | 28.194 |
| Toplam kısa vadeli türev varlıklar | 19.801 | 20.623 | 55.950 | 28.269 |
| Faiz oranı swap işlemi (3) | 170.000 | (3.226) | - | - |
| Vadeli mal alım-satım işlemleri (4) | 731.456 | (29.216) | 42.772 | (12.709) |
| Toplam kısa vadeli türev yükümlülükler | 901.456 | (32.442) | 42.772 | (12.709) |
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |||
|---|---|---|---|---|
| Kontrat tutarı | Gerçeğe uygundeğer varlık(yükümlülük) | Kontrat tutarı | Gerçeğe uygundeğer varlık(yükümlülük) | |
| 2Yabancı para swap işlemleri () | - | - | 13.050 | 14.097 |
| Toplam uzun vadeli türev varlıklar | - | - | 13.050 | 14.097 |
| Faiz oranı swap işlemi (4) | - | - | 170.000 | (14.100) |
| Toplam uzun vadeli türev yükümlülükler | - | - | 170.000 | (14.100) |
(1) Grup'un 31 Aralık 2020 itibarıyla 18 gün vadeli 900 bin ABD Doları tutarında forward işlemi bulunmaktadır. (Grup'un 31 Aralık 2019 itibarıyla 17 gün vadeli 5.000 bin ABD Doları tutarında forward işlemi bulunmaktadır).
(2) Grup, 2016 yılı Haziran ayında 5 yıl vadeli, 6 ayda bir faiz ödemeli, %13,415 sabit faizli 91.350 bin TL karşılığında 31.500 bin ABD Doları tutarında 6 aylık USDLIBOR + %2,4 değişken faiz oranı ile swap işlemi yapmıştır. 31 Aralık 2020 itibarıyla 27.000 bin ABD Doları tutarında anapara geri ödemesi yapılmış, 4.500 bin USD kalmıştır.
(3) Grup 21 Haziran 2019 tarihinde değişken faizli kupon ödemeli 90.000 bin TL tutarındaki tahvilinin, 50.000 bin TL'lik kısmının faiz oranını %21,95, 40.000 bin TL'lik kısmının faiz oranını ise %20,75 ile sabitleyerek ve 21 Haziran 2019 tarihinde değişken faizli kupon ödemeli 80.000 bin TL tutarındaki tahvilinin, 50.000 bin TL'lik kısmının faiz oranını %16,85, 30.000 bin TL'lik kısmının faiz oranını ise %16,47 ile sabitleyerek "faiz oranı swap işlemi" yapmıştır.
(4) Grup'un 31 Aralık 2020 itibarıyla vadeli mal-alım işlemleri; propan, bütan, nafta ürün ve navlun swap işlemlerinden oluşmaktadır (Grup'un 31 Aralık 2019 itibarıyla emtia swap işlemleri propan swap işlemlerinden oluşmaktadır).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
8. İlişkili olmayan taraflardan ticari alacaklar ve borçlar
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un ilişkili olmayan taraflardan ticari alacakları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Ticari alacaklarAlacak senetleriŞüpheli ticari alacaklar karşılığı (-)(*) | 566.45436.040(27.040) | 424.91238.467(28.291) |
| Toplam kısa vadeli ticari alacaklar | 575.454 | 435.088 |
(*) Şüpheli alacak karşılığı tutarının 635 bin TL tutarındaki kısmı beklenen kredi zararına ilişkin ayrılan karşılıktan oluşmaktadır (31 Aralık 2019: 635 bin TL).
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Alacak senetleri | 4.869 | 8.092 |
| Toplam uzun vadeli ticari alacaklar | 4.869 | 8.092 |
31 Aralık tarihlerinde sona eren yıllar için şüpheli ticari alacaklar karşılığının hareketleri aşağıdaki gibidir:
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| 1 Ocak itibarıyla | 28.291 | 27.938 |
| Dönem gideri | 906 | 2.595 |
| Tahsilatlar | (2.157) | (338) |
| Konusu kalmayan karşılıklar | - | (1.904) |
| 31 Aralık itibarıyla | 27.040 | 28.291 |
Ticari alacaklar için ayrılan şüpheli alacak karşılığı, müşteri bazında tahsil edilememe tecrübesine dayanılarak belirlenmiştir.
Ticari alacaklardaki risklerin niteliği ve düzeyine ilişkin açıklamalar Not 33'te verilmiştir.
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un ilişkili olmayan taraflardan ticari borçları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Ticari borçlar | 686.696 | 421.881 |
| Toplam kısa vadeli ticari borçlar | 686.696 | 421.881 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
9. İlişkili olmayan taraflardan diğer alacaklar ve borçlar
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un ilişkili olmayan taraflardan diğer alacakları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Verilen depozito ve teminatlar (*)Diğer alacaklar | 57.7812.835 | 893.153 |
| Toplam kısa vadeli diğer alacaklar | 60.616 | 3.242 |
(*) Grup'un Londra'da faaliyet gösteren şubesi Aygaz UK, ADM Investor Services, Inc. ('ADM') üzerinden üçüncü taraflar ile türev işlemler gerçekleştirmekte ve takas hizmeti almaktadır. Bu çerçevede ADM'de "gerçeğe uygun değer" ve "teminat tamamlama çağrısı" karşılığı kapsamında tutulan 7.841 bin USD karşılığı 57.557 bin TL tutarında teminat, ilişkili olmayan taraflardan diğer alacaklar altında verilen depozito ve teminatlar olarak sınıflanmıştır.
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Verilen depozito ve teminatlar | 147 | 154 |
| Toplam uzun vadeli diğer alacaklar | 147 | 154 |
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un ilişkili olmayan taraflara diğer borçları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Alınan depozito ve teminatlar | 1.018 | 344 |
| Toplam kısa vadeli diğer borçlar | 1.018 | 344 |
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Alınan tüp depozitoları | 117.153 | 107.213 |
| Toplam uzun vadeli diğer borçlar | 117.153 | 107.213 |
10. Çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlar
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Personele borçlar | 32.695 | 29.310 |
| Ödenecek personel gelir vergisi | 29.326 | 19.586 |
| Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri | 5.958 | 5.146 |
| Toplam çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlar | 67.979 | 54.042 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
11. Stoklar
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| İlk madde ve malzeme | 230.618 | 133.577 |
| Yoldaki mallar | 143.616 | 109.939 |
| Mamüller | 14.318 | 10.627 |
| Ticari mallar | 9.066 | 6.572 |
| Yarı mamüller | 2.968 | 2.823 |
| Stok değer düşüklüğü karşılığı | (229) | (229) |
| Toplam stoklar | 400.357 | 263.309 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla stoklar içinde 97.891 ton LPG bulunmaktadır (31 Aralık 2019: 74.593 ton).
Grup'un stok değer düşüklüğü karşılığına ilişkin hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| 1 Ocak itibarıyla | 229 | 229 |
| Konusu kalmayan karşılıklar | - | - |
| 31 Aralık itibarıyla | 229 | 229 |
12. Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar
Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların taşınan değerlerinin ve iştirak oranlarının detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |||
|---|---|---|---|---|
| İştirak | İştirak | |||
| oranı | oranı | |||
| Tutar | (%) | Tutar | (%) | |
| EYAŞEntekOAGM | 1.101.054606.000140.390 | 20,00%49,62%50,00% | 1.379.117541.649138.704 | %20,00%49,62%50,00 |
| 1.847.444 | 2.059.470 |
Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların dönem içi hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| 1 Ocak itibarıyla | 2.059.470 | 2.304.799 |
| Kar (zararlarından) paylar | (193.089) | 137.200 |
| Diğer kapsamlı gelir (giderlerinden) paylar | (18.937) | 4.183 |
| Temettü gelirleri (*) | - | (186.712) |
| Sermaye (azaltımlarına) artırımlarına katılım (**) | - | (200.000) |
| 31 Aralık itibarıyla | 1.847.444 | 2.059.470 |
(*) EYAŞ temettü geliridir.
(**) EYAŞ'ın sermaye azaltımına ilişkindir. Söz konusu tutar 28 Mart 2019 tarihinde Şirket tarafından nakden tahsil edilmiştir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
12. Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar (devamı)
Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların kar (zararlarından) paylar:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| EYAŞEntekOAGM | (266.939)72.1641.686 | 47.67888.3801.142 |
| (193.089) | 137.200 |
Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelirlerinden / (giderlerinden) paylar:
| EYAŞ (*) | 1 Ocak - |
|---|---|
| (11.124) | 31 Aralık 2019 |
| Entek | (585) |
| (7.813) | 4.768 |
| (18.937) | 4.183 |
(*) EYAŞ, 593.982 bin ABD Doları karşılığı 4.360.123 bin TL tutarındaki yatırım kredilerini (31 Aralık 2019 - 812.776 bin ABD Doları karşılığı 4.828.054 bin TL) gerçekleşme olasılığı yüksek tahmini ABD Doları cinsinden ihraç gelirleri nedeniyle maruz kalınan ABD Doları/TL spot kur riskine karşı korunma aracı olarak kullanmaktadır. EYAŞ, bu kapsamda gerçekleştirdiği etkinlik testi sonucunda söz konusu işlemin tamamının etkin olduğunu belirlemiş ve nakit akış riskinden korunma muhasebesi uygulamıştır. 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla yatırım kredilerinin 2.736.854 bin TL (31 Aralık 2019 - 2.567.257 bin TL) tutarındaki kur farkı gideri, ilgili riskten korunma konusu olan kalemin nakit akışları gerçekleşene kadar özkaynaklar altında "Riskten korunma kazançları (kayıpları)" hesabında muhasebeleştirilmekte, cari dönem gelir tablosunda bir etki yaratmamaktadır.
Grup'un özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlarından Enerji Yatırımları A.Ş.'nin finansal tablolarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:
| Konsolide bilanço | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
|---|---|---|
| Toplam varlıklar | 57.967.264 | 53.461.696 |
| Toplam yükümlülükler | (49.499.218) | (42.375.036) |
| Kontrol gücü olmayan paylar | (2.962.780) | (4.191.079) |
| Net varlıklar | 5.505.266 | 6.895.581 |
| Grup'un sahiplik oranı | %20 | %20 |
| İştiraklerin net varlıklarında Grup'un payı | 1.101.054 | 1.379.117 |
| 1 Ocak - | 1 Ocak - | |
| Konsolide kar veya zarar tablosu | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
| Hasılat | 63.243.815 | 89.600.776 |
| Net dönem karı | (1.334.693) | 238.392 |
| Dönem karında Grup'un payı | (266.939) | 47.678 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
12. Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar (devamı)
Grup'un özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlarından Entek'in finansal tablolarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:
| Konsolide bilanço | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
|---|---|---|
| Toplam varlıklar | 2.410.567 | 2.529.872 |
| Toplam yükümlülükler | (1.189.286) | (1.438.257) |
| Net varlıklar | 1.221.281 | 1.091.615 |
| Grup'un sahiplik oranı | %49,62 | %49,62 |
| İştiraklerin net varlıklarında Grup'un payı | 606.000 | 541.659 |
| 1 Ocak - | 1 Ocak - | |
| Konsolide kar veya zarar tablosu | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
| Hasılat | 1.256.845 | 1.195.838 |
| Net dönem karı | 145.433 | 178.113 |
| Dönem karı (zarar)ında Grup'un payı | 72.164 | 88.380 |
Grup'un özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlarından Opet Aygaz Gayrimenkul A.Ş.'nin finansal tablolarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:
| Konsolide bilanço | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
|---|---|---|
| Toplam varlıklar | 495.205 | 496.509 |
| Toplam yükümlülükler | (214.426) | (219.102) |
| Net varlıklar | 280.779 | 277.407 |
| Grup'un sahiplik oranı | %50 | %50 |
| İştiraklerin net varlıklarında Grup'un payı | 140.390 | 138.704 |
| 1 Ocak - | 1 Ocak - | |
| Konsolide kar veya zarar tablosu | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
| Hasılat | 23.251 | 24.798 |
| Net dönem karı | 3.372 | 2.284 |
| Dönem karında Grup'un payı | 1.686 | 1.142 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
13. Maddi duran varlıklar
| Arazi ve | Yer altıyerüstü | Tesis,makine,cihaz ve | Kara vedeniz | Özel | Yapılmaktaolan | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| arsalar | düzenleri | Binalar | LPG tüpleri | taşıtları | Demirbaşlar | maliyetler | yatırımlar | Toplam | |
| Maliyet değeri | |||||||||
| 1 Ocak 2020itibarıyla açılış bakiyesiAlımlar | 17.893458 | 179.561375 | 79.78347 | 1.798.6842.000 | 231.7042.076 | 81.1928.440 | 25.013200 | 23.85275.198 | 2.437.68288.794 |
| Transferler (*) | - | 4.712 | 1.246 | 49.410 | 2.669 | 3.937 | 469 | (71.367) | (8.924) |
| Çıkışlar | - | (778) | (1.562) | (16.156) | (3.379) | (5.362) | - | - | (27.237) |
| 31 Aralık 2020itibarıyla kapanış bakiyesi | 18.351 | 183.870 | 79.514 | 1.833.938 | 233.070 | 88.207 | 25.682 | 27.683 | 2.490.315 |
| Birikmiş amortismanlar | |||||||||
| 1 Ocak 2020itibarıyla açılış bakiyesi | - | 76.047 | 54.979 | 1.392.378 | 122.753 | 54.234 | 24.737 | - | 1.725.128 |
| Dönem gideriTransferler | -- | 6.236- | 1.690- | 59.112- | 13.421- | 7.965(1) | 8971 | -- | 89.321- |
| Çıkışlar | - | (668) | (1.295) | (13.517) | (3.024) | (2.048) | - | - | (20.552) |
| 31 Aralık 2020itibarıyla kapanış bakiyesi | - | 81.615 | 55.374 | 1.437.973 | 133.150 | 60.150 | 25.635 | - | 1.793.897 |
| 31 Aralık 2020itibarıyla net defter değeri | 18.351 | 102.255 | 24.140 | 395.965 | 99.920 | 28.057 | 47 | 27.683 | 696.418 |
(*) Maddi duran varlıklar altında yer alan "Yapılmakta olan yatırımlar" kalemi içerisinden aktifleşen 8.924 bin TL'lik kısım maddi olmayan duran varlıklara sınıflanmıştır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
13. Maddi duran varlıklar (devamı)
| Arazi vearsalar | Yer altıyerüstüdüzenleri | Binalar | Tesis, makine,cihaz veLPG tüpleri | Kara vedeniztaşıtları | Demirbaşlar | Özelmaliyetler | Yapılmaktaolanyatırımlar | Toplam | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maliyet değeri | |||||||||
| 1 Ocak 2019 itibarıyla açılış bakiyesiAlımlarTransferler (*)İktisaplarÇıkışlar | 16.506439(1.940)2.888- | 166.9252.2287.8422.600(34) | 74.294-(2.410)8.062(163) | 1.740.4416.42234.46834.268(16.915) | 230.3493.14588-(1.878) | 79.8915.7154.93055(9.399) | 24.9382608-(193) | 11.837108.320(96.305)-- | 2.345.181126.529(53.319)47.873(28.582) |
| 31 Aralık 2019 itibarıyla kapanış bakiyesi | 17.893 | 179.561 | 79.783 | 1.798.684 | 231.704 | 81.192 | 25.013 | 23.852 | 2.437.682 |
| Birikmiş amortismanlar | |||||||||
| 1 Ocak 2019 itibarıyla açılış bakiyesiDönem gideriÇıkışlar | --- | 69.9766.084(13) | 50.0505.080(151) | 1.350.57256.788(14.982) | 110.39014.168(1.805) | 53.7137.114(6.593) | 23.950868(81) | --- | 1.658.65190.102(23.625) |
| 31 Aralık 2019 itibarıyla kapanış bakiyesi | - | 76.047 | 54.979 | 1.392.378 | 122.753 | 54.234 | 24.737 | - | 1.725.128 |
| 31 Aralık 2019 itibarıyla net defter değeri | 17.893 | 103.514 | 24.804 | 406.306 | 108.951 | 26.958 | 276 | 23.852 | 712.554 |
(*) Maddi duran varlıklar altında yer alan "Yapılmakta olan yatırımlar" kalemi içerisinden aktifleşen 5.897 bin TL'lik kısım maddi olmayan duran varlıklara sınıflanmıştır. Ayrıca 47.422 bin TL tutarındaki maddi duran varlık satıp geri kiralama kapsamında 31 Mayıs 2019'da Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O.'dan kiralanmıştır. Söz konusu bakiye TFRS 16 "Kiralamalar" kapsamında kullanım hakkı varlıklarına transfer edilmiştir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
13. Maddi duran varlıklar (devamı)
Maddi duran varlıklara ilişkin amortisman giderlerinin 31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla dağılımı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak - | 1 Ocak - | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Satışların maliyeti | 75.588 | 71.897 |
| Genel yönetim giderleri | 8.939 | 11.992 |
| Tüpler üzerinde aktifleşen | 2.013 | 3.577 |
| Pazarlama giderleri | 2.781 | 2.636 |
| 89.321 | 90.102 |
14. Maddi olmayan duran varlıklar
| Haklar | Toplam | |
|---|---|---|
| Maliyet değeri | ||
| 1 Ocak 2020 itibarıyla açılış bakiyesi | 77.805 | 77.805 |
| Alımlar | 883 | 883 |
| Transferler (*) | 8.924 | 8.924 |
| 31 Aralık 2020 itibarıyla kapanış bakiyesi | 87.612 | 87.612 |
| Birikmiş itfa payları1 Ocak 2020 itibarıyla açılış bakiyesi | 53.988 | 53.988 |
| Dönem gideri | 8.309 | 8.309 |
| 31 Aralık 2020 itibarıyla kapanış bakiyesi | 62.297 | 62.297 |
| 31 Aralık 2020 itibarıyla net defter değeri | 25.315 | 25.315 |
(*) Maddi duran varlık altında yer alan "Yapılmakta olan yatırımlar" kaleminden aktifleşen 8.924 bin TL'lik kısım maddi olmayan duran varlıklara sınıflanmıştır.
| Haklar | Toplam | |
|---|---|---|
| Maliyet değeri | ||
| 1 Ocak 2019 itibarıyla açılış bakiyesi | 68.424 | 68.424 |
| Alımlar | 1.545 | 1.545 |
| İktisaplar | 1.939 | 1.939 |
| Transferler (*) | 5.897 | 5.897 |
| 31 Aralık 2019 itibarıyla kapanış bakiyesi | 77.805 | 77.805 |
| Birikmiş itfa payları | ||
| 1 Ocak 2019 itibarıyla açılış bakiyesi | 47.070 | 47.070 |
| Dönem gideri | 6.918 | 6.918 |
| 31 Aralık 2019 itibarıyla kapanış bakiyesi | 53.988 | 53.988 |
| 31 Aralık 2019 itibarıyla net defter değeri | 23.817 | 23.817 |
(*) Maddi duran varlık altında yer alan "Yapılmakta olan yatırımlar" kaleminden aktifleşen 5.897 bin TL'lik kısım maddi olmayan duran varlıklara sınıflanmıştır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
14. Maddi olmayan duran varlıklar (devamı)
Maddi olmayan duran varlıklar itfa giderlerinin 31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla dağılımı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak-31 Aralık 2020 | 1 Ocak31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Genel yönetim giderleri | 8.309 | 6.918 |
| 8.309 | 6.918 |
15. Kullanım hakkı varlıkları
| Arazi ve arsalar | Yer altıyerüstüdüzenleri | Binalar | Makinaveteçhizat | Motorluaraçlar | Demirbaşlar | Toplam | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 Ocak 2020 itibarıyla bakiye | 3.989 | 3.794 | 14.352 | 32.356 | 55.527 | 48 110.066 | |
| GirişlerÇıkışlarCari dönem amortismanıBirikmiş amortismandan çıkışlar | 294-(755)- | 1.045(1.704)(152)73 | 1.907(1.440)(2.849)403 | --- | 118.975-(2.303) (52.065)- | -- | - 122.221(3.144)(9) (58.133)476 |
| 31 Aralık 2020 itibarıyla bakiye | 3.528 | 3.056 | 12.373 | 30.053 | 122.437 | 39 171.486 |
| Arazi ve arsalar | Yer altıyerüstüdüzenleri | Binalar | Makina veteçhizat | Motorlu | araçlar Demirbaşlar | Toplam | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 Ocak 2019 itibarıyla bakiye | 2.836 | 1.382 | 7.488 | - | 75.293 | - | 86.999 |
| GirişlerÇıkışlarTransferler (*) | 122-1.726 | 1-2.600 | 635-8.775 | --34.266 | 5.025(90)- | --55 | 5.783(90)47.422 |
| Cari dönem amortismanı31 Aralık 2019 itibarıyla bakiye | (695)3.989 | (189)3.794 | (2.546)14.352 | 32.356 | (1.910) (24.701)55.527 | 48 | (7) (30.048)110.066 |
(*) 36.238 bin TL tutarındaki maddi duran varlık ve 10.000 bin TL tutarındaki maddi olmayan duran varlık satıp geri kiralama kapsamında 31 Mayıs 2019'da Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O.'dan kiralanmıştır. Söz konusu bakiye TFRS 16 "Kiralamalar" kapsamında kullanım hakkı varlıklarına transfer edilmiştir.
Kullanım hakkı varlıklarına ilişkin amortisman giderlerinin 31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla dağılımı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Satışların maliyetiGenel yönetim giderleriPazarlama giderleri | 2.9224.58550.626 | 2.2593.95123.838 |
| 58.133 | 30.048 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
16. Koşullu varlık ve yükümlülükler
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla verilen teminatların detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Gaz alımı için verilen teminatlarVerilen diğer teminatlar | 627.25442.813 | 879.72324.430 |
| Toplam verilen teminatlar | 670.067 | 904.153 |
Çevre kirliliği yükümlülüğü:
Grup, yürürlükte olan çevre kanunlarına göre, gerçekleştirdiği faaliyetleri sonucu sebep olacağı çevre kirliliğinden dolayı oluşan zararlardan, kusur şartı aranmaksızın sorumludur. Grup kirliliğe sebep olduğu takdirde, meydana gelen zararlardan ötürü tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir. Konsolide bilanço tarihi itibarıyla, Grup aleyhine çevre kirliliğinden dolayı açılmış önemli bir dava bulunmamaktadır ve bu sebeple Grup'un konsolide bilanço tarihi itibarıyla, herhangi bir yükümlülüğü yoktur.
Ulusal stok bulundurma yükümlülüğü:
Ulusal petrol stoğu, rafineri, akaryakıt ve LPG dağıtıcı lisansı sahiplerinin ikmal ettikleri günlük ortalama ürün miktarının minimum yirmi katını kendi depolarında veya lisanslı depolama tesislerinde topluca veya statülerine göre ayrı ayrı bulundurma yükümlülüğü bulunmaktadır. Ulusal Petrol Stok Komisyonu'nun 28.12.2018 tarihli ve 2018/3 sayılı kararı ile rafinerici, dağıtıcı ve LPG dağıtıcı lisansı sahiplerinin zorunlu ulusal petrol stoklarını, 01.07.2019 tarihinden itibaren asgari 20 gün olarak tutmasına karar verilmiştir. Grup ulusal stok bulundurma yükümlülüğüyle ilgili yükümlülüklerini yerine getirmektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
16. Koşullu varlık ve yükümlülükler (devamı)
Şirket'in ve bağlı ortaklığının birbirleri, ilişkili tarafları, ana ortağı veya üçüncü kişiler adına ticari faaliyetleri kapsamında veya diğer amaçlarla verdikleri teminat, rehin, ipotek ve kefalet (TRİK) pozisyonuna ilişkin tabloları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Avro | ABD Doları | Avro | ABD Doları | |||||
| TL karşılığı | TL karşılığı | TL | TL Toplam | TL karşılığı | TL karşılığı | TL | TLToplam | |
| A. Kendi tüzel kişiliği adına vermiş olduğuTRİK'lerin toplam tutarıB. Tam konsolidasyon kapsamına dahil edilen | 99.785 | 9.263 | 426.597 | 535.645 | 73.672 | - | 476.437 | 550.109 |
| Ortaklıklar lehine vermiş olduğu TRİK'lerin toplam tutarı (*) | - | - | 134.422 | 134.422 | - | 304.830 | 49.214 | 354.044 |
| C. Olağan ticarifaaliyetlerinin yürütülmesi amacıyladiğer 3. Kişilerin borcunu temin amacıyla vermiş olduğuTRİK'lerin toplam tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - |
| D. Diğer verilen TRİK'lerin toplam tutarı | ||||||||
| i. Ana ortak lehine vermiş olduğu TRİK'lerin toplam tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - |
| ii. B ve C maddeleri kapsamına girmeyen diğer grup şirketleri lehinevermiş olduğu TRİK'lerin toplam tutarıiii. C maddesi kapsamına girmeyen 3. Kişiler lehine vermiş olduğu | -- | -- | -- | -- | -- | -- | -- | -- |
| TRİK'lerin toplamtutarı | 99.785 | 9.263 | 561.019 | 670.067 | 73.672 | 304.830 | 525.651 | 904.153 |
(*) Grup'un Bağlı Ortaklıkları 'nın 'A. Kendi tüzel kişiliği adına verilenler' haricindeki diğer TRİK'leri için yıl içerisinde tahakkuk eden toplam komisyon tutarı 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla 1.471 bin TL'dir (31 Aralık 2019: 2.425 bin TL).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
17. Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı karşılığıİzin yükümlülüğü | 58.1119.127 | 43.9999.703 |
| Toplam çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar | 67.238 | 53.702 |
Kıdem tazminatı karşılıkları:
Grup, Türk İş Kanunu'na göre, en az bir yıllık hizmeti tamamlayarak 25 yıllık çalışma hayatı ardından emekliye ayrılan (kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş), iş ilişkisi kesilen, askerlik hizmetleri için çağrılan veya vefat eden her çalışanına kıdem tazminatı ödemek mecburiyetindedir.
Ödenecek tazminat, her hizmet yılı için bir aylık maaş tutarı kadardır ve bu miktar 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla, tam 7.117,17 TL (31 Aralık 2019: tam 6.379,86 TL) ile sınırlandırılmıştır.
Kıdem tazminatı karşılığı herhangi bir fonlamaya tabi değildir ve herhangi bir fonlama şartı bulunmamaktadır.
Kıdem tazminatı karşılığı, Grup'un, Türk İş Kanunu uyarınca personelin emekliye ayrılmasından doğacak gelecekteki olası yükümlülüklerinin tahmini toplam karşılığının bugünkü değerini ifade eder. Tanımlanmış sosyal yardım yükümlülüğünün bugünkü değeri ile ilgili ayrılan karşılık öngörülen yükümlülük yöntemi kullanılarak hesaplanır. Tüm aktüeryal karlar ve zararlar diğer kapsamlı gelir tablosunda muhasebeleştirilir.
TFRS, belirli fayda planları dahilinde muhtemel tazminat yükümlülüğünün tahmin edilebilmesi için aktüer değerleme öngörülerinin geliştirilmesini gerektirir. Konsolide mali tablolarda, Grup öngörülen yükümlülük yöntemini uygulayarak ve geçmiş yıllardaki deneyimlerine dayanarak, hizmet süresini sonlandırdığı tarih itibarıyla kıdem tazminatı almaya hak kazananları temel alarak bir yükümlülük hesaplamaktadır. Bu karşılık, gelecekte çalışanların emekliliklerinden doğacak muhtemel yükümlüklerin bugünkü değerinin tahmin edilmesiyle bulunmaktadır.
Buna göre toplam karşılığın hesaplanmasına yönelik aşağıdaki finansal ve demografik aktüeryal varsayımlar yapılmıştır:
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| Net iskonto oranı (%) | 4,63 | 4,67 |
| Emekli olma olasılığına ilişkin devir hızı (%) | 95,94-98,57 | 95,23-98,71 |
Temel varsayım, her yıllık hizmet için belirlenen tavan karşılığının enflasyon ile orantılı olarak artmasıdır. Böylece uygulanan iskonto oranı, enflasyonun beklenen etkilerinden arındırılmış gerçek oranı gösterir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
17. Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar (devamı)
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sone eren dönemler için kıdem tazminatı karşılığının hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| 1 Ocak itibarıyla | 43.999 | 34.554 |
| Dönem gideri | 19.379 | 14.150 |
| Aktüeryal (karlar) zararlar | 124 | 3.035 |
| Ödenen kıdem tazminatları | (5.391) | (7.740) |
| 31 Aralık itibarıyla | 58.111 | 43.999 |
18. Diğer kısa vadeli karşılıklar
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Fiyat revizyonu maliyet karşılığı(*) | 249.205 | 201.666 |
| Dava karşılıkları | 12.408 | 10.327 |
| Garanti gider karşılığı | 11.490 | 11.390 |
| Satış ve pazarlama giderleri karşılığı | 7.135 | 5.825 |
| EPDK katkı payı karşılığı | 5.234 | 5.873 |
| Diğer faaliyet giderleri karşılığı | 10.173 | 11.854 |
| Toplam diğer kısa vadeli karşılıklar | 295.645 | 246.935 |
(*) Şirket'in bağlı ortaklığı Aygaz Doğal Gaz Toptan Satış A.Ş.'nin doğal gaz tedarik ettiği Akfel Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. ("Akfel") tarafından iletilen yazılara göre Akfel'in doğal gaz ithalatı yaptığı Gazprom Export LLC ("Gazprom") tarafından başlatılan fiyat revizyonu tahkim sürecinin Akfel aleyhine sonuçlanarak, 1 Ocak 2017 tarihinden geçerli olmak üzere ithalat fiyatının Gazprom lehine uyarlanmasına ve bu kapsamda Akfel'e uygulanan indirimin kaldırılmasına karar verildiği, Akfel ile Aygaz Doğal Gaz Toptan Satış A.Ş. arasındaki sözleşme uyarınca ithalat fiyatında meydana gelen değişikliğin, 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Aygaz Doğal Gaz Toptan Satış A.Ş.'ye uygulanan Doğal Gaz Fiyatı'na yansıtılacağı, bu kapsamda sözleşmede belirlenen fiyat belirleme mekanizmasının tahkim kararına göre revize edileceği ve kontrat fiyatının 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geriye dönük olarak güncellenmiş olması nedeniyle oluşan borç miktarı ve ilgili faturaların ayrıca gönderileceği belirtilmiştir. Bu tarihten sonra Akfel tarafından geçmişe dönük oluşan borç miktarı Aygaz Doğal Gaz Toptan Satış A.Ş.'ye iletilmiş ancak ilgili faturalar rapor tarihi itibarıyla gönderilmemiştir. Konuya ilişkin olarak, 2017 yılı için 15.368 bin ABD Doları ve 2018 yılı için 18.582 bin ABD Doları olmak üzere toplam 33.949 bin ABD Doları karşılık (31 Aralık 2020 itibarıyla TL karşılığı 249.205 bin TL) (31 Aralık 2019: 33.949 bin ABD Doları (201.666 bin TL karşılığı)) konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır.
| Diğer faaliyet giderleri karşılığı hareketleri | 2020 | 2019 |
|---|---|---|
| 1 Ocak itibarıyla | 11.854 | 3.219 |
| Dönem içinde ödenen | (7.364) | (253) |
| Konusu kalmayan karşılık | (3.167) | (655) |
| Dönem karşılığı | 8.850 | 9.543 |
| 31 Aralık itibarıyla | 10.173 | 11.854 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
19. Diğer dönen varlıklar ve kısa vadeli yükümlülükler
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Devreden KDV | 30.326 | 11.046 |
| Gemi işletme faaliyetlerinde kullanılan akaryakıt | 6.000 | 3.992 |
| Gelir tahakkukları | 593 | 70 |
| Diğer dönen varlıklar | 2.325 | 1.725 |
| Toplam diğer dönen varlıklar | 39.244 | 16.833 |
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Ödenecek vergi ve fonlar | 42.107 | 97.384 |
| Diğer yükümlülükler | 551 | 783 |
| Toplam diğer kısa vadeli yükümlülükler | 42.658 | 98.167 |
20. Peşin ödenmiş giderler
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un dönen varlıklarda bulunan peşin ödenmiş giderlerinin detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Peşin ödenmiş giderlerVerilen sipariş avansları | 34.2656.845 | 37.6016.160 |
| Toplam peşin ödenmiş giderler | 41.110 | 43.761 |
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihleri itibarıyla Grup'un duran varlıklarda bulunan peşin ödenmiş giderlerinin detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Peşin ödenmiş giderler | 34.010 | 41.656 |
| Toplam peşin ödenmiş giderler | 34.010 | 41.656 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla dönen varlıklar içinde peşin ödenmiş giderler olarak tasnif edilen 21.790 bin TL (31 Aralık 2019: 28.572 bin TL) ile duran varlıklar içinde peşin ödenmiş giderler olarak tasnif edilen 30.894 bin TL (31 Aralık 2019: 36.038 bin TL), bayilik sözleşmeleri karşılığında ödenen peştemaliye ve yatırım katkı payları bulunmaktadır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
21. Ertelenmiş gelirler
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Alınan avanslar | 5.261 | 4.912 |
| Gelecek aylara ait gelirler | 2.728 | 2.323 |
| Toplam ertelenmiş gelirler | 7.989 | 7.235 |
22. Özkaynaklar
Şirketin 31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde ödenmiş sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:
| Sahiplik | Sahiplik | |||
|---|---|---|---|---|
| oranı | 31 Aralık 2020 | oranı | 31 Aralık 2019 | |
| Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.Koç Ailesi üyeleri | %5,77%4,76 | 17.32414.265 | %5,77%4,76 | 17.32414.265 |
| Koç Holding A.Ş.Liquid Petroleum Gas Development Company | %40,68 | 122.054 | %40,68 | 122.054 |
| ("LPGDC") (*) | %24,52 | 73.546 | %24,52 | 73.546 |
| Halka açık (*) | %24,27 | 72.811 | %24,27 | 72.811 |
| Nominal sermaye | %100,00 | 300.000 | %100,00 | 300.000 |
| Sermaye düzeltme farkları (**) | 71.504 | 71.504 | ||
| Düzeltilmiş sermaye | 371.504 | 371.504 |
(*) Halka açık kısım içinde yer alan 2.725.041,31 TL tutarındaki pay (sermayeye oranı %0,91) LPGDC'nin %100'üne sahip olduğu Hilal Madeni Eşya Ticaret Sanayi ve Yatırım A.Ş.'ye aittir.
(**) Sermaye düzeltme farkları, sermayeye yapılan nakit ve nakit benzeri ilavelerin KGK tarafından yayımlanmış TFRS'lere göre düzeltilmiş toplam tutarları ile düzeltme öncesindeki tutarları arasındaki farkı ifade eder. Sermaye düzeltmesi farklarının sermayeye eklenmek dışında bir kullanımı yoktur.
Kardan ayrılmış kısıtlanmış yedekler
Türk Ticaret Kanunu'na göre, yasal yedekler birinci ve ikinci tertip yasal yedekler olmak üzere ikiye ayrılır. Türk Ticaret Kanunu'na göre birinci tertip yasal yedekler, şirketin ödenmiş sermayesinin %20'sine ulaşıncaya kadar, kanuni net karın %5'i olarak ayrılır. İkinci tertip yasal yedekler ise ödenmiş sermayenin %5'ini aşan dağıtılan karın %10'udur. Türk Ticaret Kanunu'na göre, yasal yedekler ödenmiş sermayenin %50'sini geçmediği sürece sadece zararları netleştirmek için kullanılabilir, bunun dışında herhangi bir şekilde kullanılması mümkün değildir.
Kardan ayrılan kısıtlanmış yedekler aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Yasal yedeklerSermayeye eklenecek iştirak hisseleri kazançları | 308.03244.160 | 318.84119.851 |
| Toplam kardan ayrılmış kısıtlanmış yedekler | 352.192 | 338.692 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı) (Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
22. Özkaynaklar (devamı)
Kar Payı Dağıtımı
Halka açık şirketler, kar payı dağıtımlarını SPK'nın 1 Şubat 2014 tarihinden itibaren yürürlüğe giren II-19.1 no'lu Kar Payı Tebliği'ne göre yaparlar.
Ortaklıklar, karlarını genel kurulları tarafından belirlenecek kar dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak genel kurul kararıyla dağıtır. Söz konusu tebliğ kapsamında, asgari bir dağıtım oranı tespit edilmemiştir. Şirketler esas sözleşmelerinde veya kar dağıtım politikalarında belirlenen şekilde kar payı öderler. Ayrıca, kar paylarının eşit veya farklı tutarlı taksitler halinde ödenebilecektir ve ara dönem finansal tablolarda yer alan kâr üzerinden nakden kar payı avansı dağıtabilecektir.
TTK'ya göre ayrılması gereken yedek akçeler ile esas sözleşmede veya kar dağıtım politikasında pay sahipleri için belirlenen kar payı ayrılmadıkça; başka yedek akçe ayrılmasına, ertesi yıla kar aktarılmasına ve intifa senedi sahiplerine, yönetim kurulu üyelerine, ortaklık çalışanlarına ve pay sahibi dışındaki kişilere kardan pay dağıtılmasına karar verilemeyeceği gibi, pay sahipleri için belirlenen kar payı nakden ödenmedikçe bu kişilere kardan pay dağıtılamaz.
Şirket'in yasal kayıtlarında bulunan dönem karı ve kar dağıtımına konu edilebilecek diğer kaynakların toplam tutarı, 31 Aralık 2020 itibarıyla 1.010.207 bin TL'dir (31 Aralık 2019: 844.464 bin TL). Bu kaynakların 209.043 bin TL'lik enflasyon düzeltme farklarından ve 33.697 bin TL'lik diğer sermaye yedeklerinden oluşan kısmı temettü olarak dağıtılması halinde vergiye tabi olacaktır.
Ödenen temettü
10 Mart 2020 tarihinde yapılan Ortaklar Olağan Genel Kurul toplantısında, 2019 yılı net dağıtılabilir karından 13.500 bin TL tutarında II.Tertip yasal yedek akçe ayrılmasına ve toplam 150.000 bin TL tutarında brüt nakit temettü dağıtılmasına karar verilmiştir. Bu karar doğrultusunda temettü ödemelerine 17 Mart 2020 tarihinde başlanmıştır.
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıkların yeniden değerleme kazançları (kayıpları)
Yeniden değerleme ve sınıflandırma kazanç/kayıpları finansal varlıklardan kaynaklanmakta olup detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Koç Finansal Hizmetler A.Ş. | 249.012 | 225.185 |
| 249.012 | 225.185 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
22. Özkaynaklar (devamı)
Yabancı para çevrim farkları
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla yabancı para çevrim farkları Grup'un özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlarındaki yabancı para çevrim farklarından Grup'un payına düşen tutarı ve Grup'un fonksiyonel para birimi USD olan Londra'daki şubesi Aygaz UK'in yabancı para çevrim farklarını ifade etmektedir.
Riskten korunma kazanç (kayıpları):
Grup bilançonun pasifinde yer alan değişken faizli ve yabancı para (USD) kredi işleminde, piyasa faizlerindeki ve kurdaki değişim nedeniyle oluşacak nakit akış riskine karşı, nakit akış riskinden korunma stratejisi uygulamaktadır. Grup, bu kapsamda gerçekleştirdiği etkinlik testi sonucunda söz konusu işlemin tamamının etkin olduğunu belirlemiştir. İlgili kredinin nakit akışları gerçekleşene kadar özkaynaklar altında "Nakit akış riskinden korunma kazançları (kayıpları)" hesabında muhasebeleştirilmekte, cari dönem gelir tablosunda bir etki yaratmamaktadır. Anapara geri ödemeleri sırasında oluşan kur farkları ise özkaynaklar altındaki "nakit akış riskinden korunma kazançları (kayıpları)" hesabından gelir tablosundaki kur fakı gelir (giderlerine) transfer edilmektedir.
Grup'un özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımı olan EYAŞ'ın nakit akış riskinden korunma kazançları (kayıpları) Not 12'de açıklanmıştır.
23. Hasılat ve satışların maliyeti
| 1 Ocak- | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Yurtiçi satışlar | 8.376.879 | 9.030.753 |
| Yurtdışı satışlar | 2.206.041 | 1.591.330 |
| Satış iadeleri (-) | (11.493) | (9.627) |
| Satış iskontoları (-) | (426.684) | (401.443) |
| Toplam hasılat, net | 10.144.743 | 10.211.013 |
| Mal ve hizmet satışları | 8.857.561 | 8.369.298 |
| Ticari mal satışları | 1.287.182 | 1.841.715 |
| Hasılat | 10.144.743 | 10.211.013 |
| 1 Ocak- | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| İlk madde ve malzeme giderleri | 7.668.045 | 7.207.427 |
| Genel üretim giderleri | 200.984 | 178.313 |
| Personel giderleri | 117.643 | 95.559 |
| Amortisman giderleri | 78.510 | 74.156 |
| Yarı mamul stoklarındaki değişim | (131) | 254 |
| Mamul stoklarındaki değişim | (3.235) | 2.234 |
| Toplam satılan mal ve hizmet maliyeti | 8.061.816 | 7.557.943 |
| Toplam satılan ticari mallar maliyeti | 1.171.219 | 1.696.182 |
| Toplam satışların maliyeti | 9.233.035 | 9.254.125 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
24. Genel yönetim giderleri, pazarlama giderleri ve araştırma ve geliştirme giderleri
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Genel yönetim giderleriPazarlama giderleriAraştırma ve geliştirme giderleri | 285.963361.7053.342 | 252.929352.3042.894 |
| 651.010 | 608.127 |
a) Genel yönetim giderleri
| 1 Ocak - | 1 Ocak - | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Personel giderleri | 150.039 | 124.846 |
| Amortisman ve itfa payları | 21.833 | 22.861 |
| Bilgi teknolojileri giderleri | 18.728 | 16.728 |
| Danışmanlık giderleri | 16.253 | 19.030 |
| Vergi, resim ve harçlar | 11.594 | 6.568 |
| Sigorta giderleri | 10.832 | 8.720 |
| Dava takip, danışmanlık ve denetim giderleri | 8.593 | 6.436 |
| Tamir, bakım ve onarım giderleri | 6.145 | 5.779 |
| Ulaşım ve servis vasıta gideri | 5.112 | 6.410 |
| Huzur hakkı | 4.675 | 4.168 |
| Bağış ve yardımlar | 3.045 | 3.441 |
| İletişim giderleri | 2.415 | 4.132 |
| PTT gideri | 1.684 | 1.529 |
| Kira giderleri | 1.415 | 792 |
| Diğer yönetim giderleri | 23.600 | 21.489 |
| Toplam genel yönetim giderleri | 285.963 | 252.929 |
b) Pazarlama giderleri
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Nakliye, dağıtım ve depolama giderleri | 137.776 | 164.674 |
| Personel giderleri | 57.998 | 52.452 |
| Amortisman ve itfa payları | 53.407 | 26.474 |
| Satış geliştirme giderleri | 35.631 | 30.348 |
| Reklam, tanıtım ve promosyon giderleri | 29.235 | 30.443 |
| Satış sonrası hizmet ve bakım giderleri | 12.613 | 11.169 |
| Lisans giderleri | 5.234 | 5.873 |
| Ulaşım ve servis vasıta gideri | 3.444 | 5.976 |
| Diğer pazarlama, satış ve dağıtım giderleri | 26.367 | 24.895 |
| Toplam pazarlama giderleri | 361.705 | 352.304 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
24. Genel yönetim giderleri, pazarlama giderleri ve araştırma ve geliştirme giderleri (devamı)
c) Araştırma ve geliştirme giderleri
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Dışarıdan sağlanan araştırma ve geliştirme giderleri | 3.342 | 2.894 |
| Toplam araştırma ve geliştirme giderleri | 3.342 | 2.894 |
25. Niteliklerine göre giderler
| 1 Ocak- | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Personel giderleri | 208.037 | 177.298 |
| Nakliye, dağıtım ve depolama giderleri | 137.776 | 164.674 |
| Amortisman ve itfa payları | 75.240 | 49.335 |
| Satış geliştirme giderleri | 35.631 | 30.348 |
| Reklam, tanıtım ve promosyon giderleri | 29.235 | 30.443 |
| Bilgi teknolojileri giderleri | 18.728 | 16.728 |
| Danışmanlık giderleri | 16.253 | 19.030 |
| Satış sonrası hizmet ve bakım giderleri | 12.613 | 11.169 |
| Vergi, resim ve harçlar | 11.594 | 6.568 |
| Sigorta giderleri | 10.832 | 8.720 |
| Dava takip, danışmanlık ve denetim giderleri | 8.593 | 6.436 |
| Ulaşım ve servis vasıta gideri | 8.556 | 12.386 |
| Tamir, bakım ve onarım giderleri | 6.145 | 5.779 |
| Lisans giderleri | 5.234 | 5.873 |
| Huzur hakkı | 4.675 | 4.168 |
| Dışarıdan sağlanan AR-GE giderleri | 3.342 | 2.894 |
| Bağış ve yardımlar | 3.045 | 3.441 |
| İletişim giderleri | 2.415 | 4.132 |
| Kira giderleri | 1.415 | 792 |
| Diğer | 51.651 | 47.913 |
| Toplam niteliklerine göre giderler | 651.010 | 608.127 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
26. Esas faaliyetlerden diğer gelirler (giderler)
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren yıllara ait esas faaliyetlerden diğer gelirler aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak - | 1 Ocak - | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
| Ticari işlemlere ilişkin kur farkı gelirleri | 147.282 | 72.463 |
| Kredili satışlar vade farkı gelirleri | 48.676 | 85.562 |
| Konusu kalmayan karşılıklar | 11.386 | 1.549 |
| Liman hizmet gelirleri | 4.992 | 6.431 |
| Hurda satış karı | 4.219 | 3.583 |
| Kira gelirleri | 3.209 | 3.856 |
| LPG boru geçiş gelirleri | 3.144 | 2.455 |
| Geçmiş yıllara ilişkin peştemaliye iadesi | 2.194 | 6.676 |
| Diğer gelir ve karlar | 26.684 | 16.419 |
| Toplam esas faaliyetlerden diğer gelirler | 251.786 | 198.994 |
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren yıllara ait esas faaliyetlerden diğer giderler aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Ticari işlemlere ilişkin kur farkı giderleri | 173.261 | 96.703 |
| Kredili alışlar vade farkı gideri | 26.675 | 58.116 |
| Karşılık giderleri | 11.103 | 10.330 |
| Demuraj giderleri | 4.398 | 5.052 |
| Diğer gider ve zararlar | 8.727 | 12.707 |
| Toplam esas faaliyetlerden diğer giderler | 224.164 | 182.908 |
27. Yatırım faaliyetlerinden gelir ve giderler
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Maddi duran varlık satış karları (*)Fesih tazminatı gelirleri (**)Finansal yatırımlardan temettü gelirleri | 61.64422.421100 | 7.347-70 |
| Toplam yatırım faaliyetlerinden gelirler | 84.165 | 7.417 |
(*) Şirket'in 24 Mart 2020 tarihinde gerçekleşen Bursa Organize Sanayi Bölgesi'ndeki atıl arsa ve üzerindeki taşınmazlarının satışına ilişkin kar 49.639 bin TL'dir.
(**) 5 Şubat 2020 tarihinde Koç Grubu ile UniCredit S.P.A ("UniCredit )'nın iş ortaklığının sonlanması ile birlikte KFS sermayesini temsil eden payların %100'ü Koç Grubu'na (Koç Holding, Koç şirketleri, Koç Ailesi, Koç Ailesi tarafından kontrol edilen ortaklıklar ve ilişkili vakıflar) KFS'deki payları oranında geçmiş; ayrıca KFS'ye ait YKB paylarının %31,93'ü UniCredit S.P.A'ya, %9,02'si ise Koç Holding A.Ş.'ye devredilerek KFS'nin YKB'deki payı %81,9'dan %40,95'e düşmüştür. Bu çerçevede Şirket'in KFS'deki payı %1,97'den %3,93'e çıkmıştır. Koç Grubu ile UniCredit'in iş ortaklığının UniCredit'in stratejik hedefleri doğrultusunda sonlandırılması kapsamında, UniCredit tarafından 6 Şubat 2020 tarihinde Şirket'e nakden 22.421 bin TL fesih bedeli ödemesi yapılmıştır (Not 5).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
27. Yatırım faaliyetlerinden gelir ve giderler (devamı)
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Maddi duran varlık satış zararları | 1.305 | 2.509 |
| Toplam yatırım faaliyetlerinden giderler | 1.305 | 2.509 |
28. Finansman gelirleri
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren yıllara ait finansman gelirleri aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Kur farkı gelirleriFaiz gelirleriTürev işlemler rayiç değer farkı | 137.86957.86933 | 78.89571.84175 |
| Toplam finansman gelirleri | 195.771 | 150.811 |
29. Finansman giderleri
31 Aralık 2020 ve 2019 tarihlerinde sona eren yıllara ait finansman giderleri aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Banka faiz giderleri | 169.399 | 230.733 |
| Kur farkı giderleri | 128.122 | 75.174 |
| Kiralama yükümlülükleri faiz gideri | 29.062 | 21.252 |
| Erken kapama komisyon gideri(*) | 16.243 | 25.051 |
| Toplam finansman giderleri | 342.826 | 352.210 |
(*) 2020 yılı içerisinde toplam 1.175.000 bin TL (2019: 800.000 bin TL) tutarındaki muhtelif krediler faiz avantajı sağlanması amacıyla vade gününden önce kapatılmış ve 50.000 bin TL tutarındaki muhtelif krediler yeniden yapılandırılmıştır. Erken kapama nedeniyle oluşan 16.243 bin TL (2019: 25.051 bin TL) tutarında erken kapama komisyonu finansman giderlerinde gösterilmiştir (Not:6).
30. Vergi varlık ve yükümlülükleri
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Dönem karı vergi yükümlülüğü | ||
| Cari kurumlar vergisi karşılığıEksi: Peşin ödenen vergi ve fonlar | 58.916(47.468) | 37.437(27.192) |
| Dönem karı vergi yükümlülüğü | 11.448 | 10.245 |
| Vergi giderleri | 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 |
| - Cari dönem kurumlar vergisi- Ertelenmiş vergi | (58.916)2.991 | (37.437)5.358 |
| Toplam | (55.925) | (32.079) |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı) (Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
30. Vergi varlık ve yükümlülükleri (devamı)
Kurumlar vergisi
Grup, Türkiye'de geçerli olan kurumlar vergisine tabidir. Grup'un cari dönem faaliyet sonuçlarına ilişkin tahmini vergi yükümlülükleri için ekli finansal tablolarda gerekli karşılıklar ayrılmıştır.
Vergiye tabi kurum kazancı üzerinden tahakkuk ettirilecek kurumlar vergisi oranı ticari kazancın tespitinde gider yazılan vergi matrahından indirilemeyen giderlerin eklenmesi ve vergiden istisna kazançlar, vergiye tabi olmayan gelirler ve diğer indirimler (varsa geçmiş yıl zararları ve tercih edildiği takdirde kullanılan yatırım indirimleri) düşüldükten sonra kalan matrah üzerinden hesaplanmaktadır.
2020 yılında uygulanan efektif kurumlar vergisi oranı %22'dir (2019: %22).
Türkiye'de geçici vergi üçer aylık dönemler itibarıyla hesaplanmakta ve tahakkuk ettirilmektedir. 2020 yılı kurum kazançlarının geçici vergi dönemleri itibarıyla vergilendirilmesi aşamasında kurum kazançları üzerinden hesaplanması gereken geçici vergi oranı %22'dir (2019: %22). Zararlar gelecek yıllarda oluşacak vergilendirilebilir kardan düşülmek üzere, maksimum 5 yıl taşınabilir. Ancak oluşan zararlar geriye dönük olarak önceki yıllarda oluşan karlardan düşülemez.
Türkiye'de vergi değerlendirmesiyle ilgili kesin ve kati bir mutabakatlaşma prosedürü bulunmamaktadır. Şirketler ilgili yılın hesap kapama dönemini takip eden yılın 1-25 Nisan tarihleri arasında vergi beyannamelerini hazırlamaktadır. Vergi Dairesi tarafından bu beyannameler ve buna baz olan muhasebe kayıtları 5 yıl içerisinde incelenerek değiştirilebilir.
Ertelenmiş vergi
Grup, ertelenmiş vergi varlıklarını ve yükümlülüklerini, finansal durum tablosu kalemlerinin KGK tarafından yayımlanan TFRS'ler uyarınca düzenlenmiş ve yasal finansal tabloları arasındaki farklı değerlendirilmeleri sonucunda ortaya çıkan geçici farkların etkilerini dikkate alarak hesaplamaktadır. Söz konusu geçici farklar genellikle gelir ve giderlerin, TFRS'ler ve Vergi Kanunlarına göre değişik raporlama dönemlerinde muhasebeleşmesinden kaynaklanmaktadır.
5 Aralık 2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı "Bazı Vergi kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" kapsamında 2018, 2019 ve 2020 yılları için kurumlar vergisi oranı %20'den %22'ye çıkarılmıştır. Söz konusu kanun kapsamında, 31 Aralık 2020 tarihli konsolide finansal tablolarda ertelenmiş vergi varlık ve yükümlülükleri, geçici farkların 2018, 2019 ve 2020 yıllarında vergi etkisi oluşturacak kısmı için %22 vergi oranı ile, geçici farkların 2021 ve sonraki dönemlerde vergi etkisi oluşturacak kısmı için ise %20 oranı ile hesaplanmıştır.
| Ertelenmiş vergi (varlıkları) yükümlülükleri: | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
|---|---|---|
| Maddi duran varlıkların amortisman/diğer maddi | ||
| olmayan varlıkların itfa farkları | 53.111 | 48.955 |
| Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal | ||
| varlıkların yeniden değerleme farkları | 13.106 | 11.852 |
| Kıdem tazminatı karşılıkları | (10.918) | (8.421) |
| Stok değerleme farkları | (1.662) | (1.324) |
| Türev araçlar | 5.788 | 4.321 |
| Diğer | (15.722) | (13.478) |
| 43.703 | 41.905 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
30. Vergi varlık ve yükümlülükleri (devamı)
Türkiye'de işletmelerin konsolide vergi iadesi beyan edememeleri sebebiyle, ertelenmiş vergi varlıkları olan bağlı ortaklıklar, ertelenmiş vergi yükümlülükleri olan bağlı ortaklıklar ile netleştirilmez ve ayrı olarak gösterilir.
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ertelenmiş vergi | Ertelenmiş vergi | |||||
| Varlıkları | Yükümlülükleri | Net | Varlıkları | Yükümlülükleri | Net | |
| AygazAkpa | (29.316)(1.496) | 71.647646 | 42.331(850) | (23.158)(1.147) | 63.459754 | 40.301(393) |
| Aygaz Doğal Gaz | (760) | 1.480 | 720 | (530) | 1.618 | 1.088 |
| Kuleli | (466) | 1.968 | 1.502 | (500) | 1.409 | 909 |
| (32.038) | 75.741 | 43.703 | (25.335) | 67.240 | 41.905 |
Devam eden faaliyetlerden ertelenmiş vergi varlık ve yükümlülükleri hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2020 | 2019 | |
|---|---|---|
| 1 Ocak itibarıyla | 41.905 | 47.072 |
| Gelir tablosu ile ilişkilendirilen | (2.991) | (5.358) |
| Özkaynaklar ile ilişkilendirilen | 4.789 | 191 |
| -Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kazançları (kayıpları) | (25) | (582) |
| -Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal | ||
| varlıklardan kazançlar (kayıpların) etkisi | 1.254 | 5.418 |
| -Nakit akış riskinden korunma kazançları (kayıpları) etkisi | 3.560 | (4.645) |
| 31 Aralık itibarıyla | 43.703 | 41.905 |
Vergi karşılığının mutabakatı:
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Vergi öncesi karGelir vergisi oranıBeklenen vergi gideri | 31.03622%(6.828) | 305.55622%(67.222) |
| Vergi etkisi:- vergiye tabi olmayan gelirler -(özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar)- indirim ve istisnalar- yasal vergi oranı değişikliğinin | (38.618)24.099 | 30.1848.701 |
| ertelenmiş vergi tutarı üzerindeki etkisi- kanunen kabul edilmeyen giderler- üzerinden vergi varlığı ayrılmamış farklar- kullanılan geçmiş yıl zararları- diğer | (3.862)(4.047)(31.024)4503.905 | 4.203(9.409)(5.074)5.678860 |
| Kar veya zarar tablosundaki vergi karşılığı gideri | (55.925) | (32.079) |
31. Hisse başına kazanç
| 1 Ocak -31 Aralık 2020 | 1 Ocak -31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Dönem boyunca mevcut hisselerin ortalama sayısı (bin adet) | 30.000.000 | 30.000.000 |
| Ana şirket hissedarlarına ait net dönem karı | (24.889) | 273.477 |
| Yüz adet pay başına (1 TL) kar/zarar | (0,082963) | 0,911590 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
32. İlişkili taraf açıklamaları
Bir şirketin ilişkili şirket olarak tanımlanması, şirketlerden birinin diğeri üzerinde kontrol gücüne sahip olması veya ilgili şirketin finansal ve idari kararlarını oluşturmasında önemli bir etkisi olmasına bağlı olarak belirlenmektedir. Şirket, ana ortağı Koç Holding A.Ş., Koç Ailesi ve Koç Ailesi'nin sahip olduğu şirketler tarafından kontrol edilmektedir. Finansal tablolar için hissedar şirketleri, hissedarlar ve finansal yatırımlar ile diğer Grup şirketlerinin bakiyeleri ayrı kalemler olarak gösterilmiş ve bu şirketler, ilişkili şirketler olarak adlandırılmıştır. 31 Aralık 2020 tarihinde, konsolide bilanço ilişkili taraflara diğer borçlar içerisinde 1.273 bin TL (31 Aralık 2019: 1.211 bin TL) Koç grubu dışındaki ortaklara temettü borcu bulunmaktadır.
| 31 Aralık 2020 | ||||
|---|---|---|---|---|
| Alacaklar | Borçlar | |||
| İlişkili taraflarla olan bakiyeler | Ticari | Ticari olmayan | Ticari | Ticari olmayan |
| Grup şirketleri (*) | ||||
| Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. | 83.982 | - | 64.439 | - |
| Demir Export A.Ş. | 3.063 | - | - | - |
| Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. | 1.031 | - | - | - |
| Demir Export A.Ş. - Fernas İnşaat A.Ş. Adi Ortaklığı | 486 | - | - | - |
| Opet Petrolcülük A.Ş. | 407 | - | 42.873 | - |
| Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. | 13 | - | 2.835 | - |
| Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. (**) | - | - | 7.928 | - |
| Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. | - | - | 3.694 | - |
| Diğer | 4.058 | - | 6.998 | - |
| Ortaklar | ||||
| Koç Holding A.Ş. | - | - | 8.737 | - |
| Özkaynak yöntemine göre muhasebeleştirilen yatırımlar | ||||
| Entek Elektrik Üretimi A.Ş. | 2.353 | - | - | - |
| 95.393 | - | 137.504 | - |
| 31 Aralık 2019 | ||||
|---|---|---|---|---|
| Alacaklar | Borçlar | |||
| İlişkili taraflarla olan bakiyeler | Ticari | Ticari olmayan | Ticari | Ticari olmayan |
| Grup şirketleri (*) | ||||
| Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.Demir Export A.Ş. | 118.2675.385 | -- | 84.940- | -- |
| Demir Export A.Ş. - Fernas İnşaat A.Ş. Adi OrtaklığıOpet Petrolcülük A.Ş. | 1.005333 | -- | -43.331 | -- |
| Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. (**) | 21- | -- | 2.3048.199 | -- |
| Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş.Diğer | -2.768 | -- | 4.9264.152 | -- |
| OrtaklarKoç Holding A.Ş. | - | - | 9.050 | - |
| Özkaynak yöntemine göre muhasebeleştirilen yatırımlarEntek Elektrik Üretimi A.Ş. | 3.415 | - | - | - |
| 131.194 | - | 156.902 | - |
(*) Grup şirketleri Koç Grubu şirketlerini içermektedir.
(**) Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. ("Zer") Grup'a çeşitli kalemlerde (duran varlık, hammadde, çeşitli hizmet alımları) satın alma hizmeti vermektedir. Bilanço tarihi itibarıyla ticari borçlar kalemi Grup'un aracılık hizmeti çerçevesinde tedarikçi şirketlerine ödemekle yükümlü olduğu tutar ve Zer'e aracılık faaliyetleri ile ilgili ödenecek komisyon tutarından oluşmaktadır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
32. İlişkili taraf açıklamaları (devamı)
| 1 Ocak - 31 Aralık 2020 | ||||
|---|---|---|---|---|
| Alımlar | Satışlar | Alımlar | Satışlar | |
| İlişkili taraflarla olan işlemler | (Mal) | (Mal) | (Hizmet) | (Hizmet) |
| Grup şirketleri (*) | ||||
| Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. | 859.990 | 809.097 | 8.138 | - |
| Opet Petrolcülük A.Ş.() (*) | 271.045 | 8.433 | 137.080 | - |
| Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. | 25.745 | 31 | 23.318 | - |
| Ram Dış Ticaret A.Ş. | 14.068 | - | 35 | - |
| Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. | 3.700 | 802 | 3.042 | - |
| Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. | 305 | 109 | 14.889 | - |
| Demir Export A.Ş. | - | 21.174 | - | - |
| Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. | - | 6.936 | - | - |
| Setur Servis Turistik A.Ş. | - | 174 | 2.944 | - |
| Diğer | 5.403 | 29.271 | 11.327 | - |
| Ortaklar | ||||
| Koç Holding A.Ş. (****) | 712 | 86 | 16.253 | - |
| Özkaynak yöntemine göre muhasebeleştirilen yatırımlar | ||||
| Entek Elektrik Üretimi A.Ş. | - | 21.166 | 5.959 | |
| 1.180.968 | 897.279 | 222.985 | - |
| 1 Ocak - 31 Aralık 2019 | ||||
|---|---|---|---|---|
| Alımlar | Satışlar | Alımlar | Satışlar | |
| İlişkili taraflarla olan işlemler | (Mal) | (Mal) | (Hizmet) | (Hizmet) |
| Grup şirketleri (*) | ||||
| Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. | 1.145.544 | 1.315.158 | 6.404 | |
| Opet Petrolcülük A.Ş.() (*) | 352.415 | 4.665 | 133.271 | - |
| Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. | 17.699 | 88 | 16.209 | - |
| Ram Dış Ticaret A.Ş. | 1.488 | - | 30 | - |
| Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. | 481 | 125 | 13.198 | - |
| Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. | 192 | 429 | 1.194 | - |
| Arçelik A.Ş. | 2 | 4.116 | 19 | - |
| Demir Export A.Ş. | - | 90.885 | - | - |
| Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. | - | 18.310 | - | - |
| Setur Servis Turistik A.Ş. | - | 152 | 6.420 | - |
| Tanı Pazarlama ve İletişim Hizmetleri A.Ş. | - | 15 | 2.457 | - |
| Diğer | 8.767 | 30.515 | 5.534 | - |
| Ortaklar | ||||
| Koç Ailesi üyeleri | - | 132 | - | - |
| Koç Holding A.Ş. (****) | - | 69 | 19.264 | - |
| Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. | - | 4 | 4 | - |
| Özkaynak yöntemine göre muhasebeleştirilen yatırımlar | ||||
| Entek Elektrik Üretimi A.Ş. | - | 35.259 | - | - |
| 1.526.588 | 1.499.922 | 204.004 | - |
(*) Grup şirketleri Koç Grubu şirketlerini içermektedir.
(**) Hizmet alımları içerisinde gösterilen Opet istasyonlarında satılan gaza ilişkin Opet'e ödenen komisyon giderleri 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla 134.708 bin TL'dir (31 Aralık 2019: 131.203 bin TL). Söz konusu komisyon giderleri satışların bir parçası olarak değerlendirilerek, kar veya zarar tablosu içerisinde satış indirimleri olarak gösterilmiştir.
(***) İlişkili taraflarla olan işlemler tablosunda yer almamakla birlikte Aygaz ile Opet arasındaki "Akaryakıt İstasyonlarında Otogaz Satışına Yönelik Sözleşme" kapsamında; istasyon bazında ve münhasıran akaryakıt ve otogaz satışlarını gerçekleştirmek üzere, taraflarca mutabakata varılarak bayilere peştemaliye ödemeleri ve/veya satışa yönelik altyapı yatırımları yapılmaktadır. Yapılan ödemeler finansal durum tablosunda peşin ödenen giderler kaleminde tasnif edilmekte olup, bayi sözleşmeleri süreleri esas alınarak dönemsel olarak giderleştirilmektedir. Opet'e, istasyonlarında otogaz satışı yapan Aygaz bayileri için ortalama 5 yıllık satış sözleşmeleri karşılığında 2020 yılında 11.016 bin TL tutarında peştemaliye ve yatırım katkı payı ödemesi gerçekleştirilmiştir (2019 : 10.297 bin TL).
(****) Ana ortak Koç Holding A.Ş.'nin bünyesindeki şirketlere finans, hukuk, planlama, vergi, üst yönetim gibi konularda sunduğu hizmetlerin karşılığı olarak, personel ve üst yönetim giderleri dahil olmak üzere Koç Holding A.Ş. nezdinde hizmet sunulan şirketlerle ilgili olarak oluşan giderlerin, Transfer Fiyatlaması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında 1 Seri No.lu Genel Tebliğin "11- Grup İçi Hizmetler" düzenlemesi çerçevesinde dağıtımı sonucunda fatura edilen hizmet bedelini içermektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
32. İlişkili taraf açıklamaları (devamı)
| 1 Ocak - 31 Aralık 2020 | ||||
|---|---|---|---|---|
| İlişkili taraflarla olan kira ve maddi duran varlık işlemleri | Kira geliri | Kira gideri | Maddi ve maddiolmayan duranvarlık alımı | Maddi duranvarlık satışı |
| Grup şirketleri (*) | ||||
| Opet Petrolcülük A.Ş. | 797 | - | - | - |
| Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. | - | - | 5.921 | - |
| Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. | - | - | 1.041 | - |
| Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. | - | - | 654 | 383 |
| Diğer | - | - | 882 | - |
| Ortaklar | ||||
| Koç Holding A.Ş. | - | 1.020 | - | - |
| 797 | 1.020 | 8.498 | 383 |
| 1 Ocak - 31 Aralık 2019 | ||||
|---|---|---|---|---|
| İlişkili taraflarla olan kira ve maddi duran varlık işlemleri | Kira geliri | Kira gideri | Maddi ve maddiolmayan duran varlıkalımı | Maddi duranvarlık satışı |
| Grup şirketleri (*)Opet Petrolcülük A.Ş.Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş.Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.Diğer | 727--- | ---- | 106.9161.693324 | --5716 |
| OrtaklarKoç Holding A.Ş. | - | 547 | - | - |
| 727 | 547 | 8.943 | 73 |
(*) Grup şirketleri Koç Grubu şirketlerini içermektedir.
| 1 Ocak - 31 Aralık 2020 | ||||
|---|---|---|---|---|
| İlişkili taraflarla olan finansal ve diğer işlemler | Finansalgelir | Finansalgider | Diğergelir | Diğergider |
| Grup şirketleri (*)Yapı Kredi Bankası A.Ş.Koç ÜniversitesiDiğer | 132.158-- | 42.048-- | --38 | -34839 |
| 132.158 | 42.048 | 38 | 387 | |
| İlişkili taraflarla olan finansal ve diğer işlemler | Finansalgelir | Finansalgider | Diğergelir | 1 Ocak - 31 Aralık 2019Diğergider |
| Grup şirketleri (*)Yapı Kredi Bankası A.Ş.Rahmi Koç MüzesiVehbi Koç VakfıDiğer | 132.484--- | 47.620--- | ---53 | -1.8001.206434 |
| 132.484 | 47.620 | 53 | 3.440 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı) (Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
32. İlişkili taraf açıklamaları (devamı)
| Bankadaki mevduatlar | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
|---|---|---|
| Grup şirketleri (*)Yapı Kredi Bankası A.Ş. | 675.912 | 489.741 |
| Kredi kartı alacakları | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
| Grup şirketleri (*)Yapı Kredi Bankası A.Ş. | 53.722 | 46.284 |
| Alınan krediler | 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 |
| Grup şirketleri (*)Yapı Kredi Bankası A.Ş. | - | 46.058 |
(*) Grup şirketleri Koç Grubu şirketlerini içermektedir.
Üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar:
Şirket, üst düzey yönetim kadrosunu yönetim kurulu üyeleri, genel müdür, genel müdür yardımcıları ve genel müdüre doğrudan bağlı direktörler olarak belirlemiştir.
Üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar tutarı, maaş, primler, SGK işveren primi, işsizlik işveren primi ile yönetim kurulu üyelerine ödenen huzur haklarını içermektedir.
Şirket'in 31 Aralık 2020 tarihinde sona eren yılda üst düzey yöneticilerine sağladığı faydalar toplamı 63.947 bin TL'dir (31 Aralık 2019: 43.847 bin TL). Bu tutarın 10.375 bin TL'lik kısmı üst düzey yöneticilere işten ayrılmalarından dolayı yapılan ödemelerden olup, kalan tutar kısa vadeli faydalardan oluşmaktadır (31 Aralık 2019: Bulunmamaktadır).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi
a) Sermaye riski yönetimi
Sermayeyi yönetirken Grup'un hedefleri, ortaklarına getiri ve sermaye maliyetini azaltmak amacıyla en uygun sermaye yapısını sürdürmek ve Grup'un faaliyetlerinin devamını sağlayabilmektir. Sermaye yapısını korumak veya yeniden düzenlemek için Şirket sermayeyi hissedarlara iade edebilir, yeni hisseler çıkarabilir ve borçlanmayı azaltmak için varlıklarını satabilir.
Sektördeki diğer şirketlere paralel olarak Grup sermayeyi net finansal borç/özkaynak oranını kullanarak izler. Bu oran net borcun toplam özkaynağa bölünmesiyle bulunur. Net borç, nakit ve nakit benzeri değerlerin toplam finansal borç tutarından düşülmesiyle hesaplanır.
Risk yönetimi, Yönetim Kurulu tarafından onaylanan politikalar doğrultusunda merkezi bir hazine bölümü tarafından yürütülmektedir. Risk politikalarına ilişkin olarak ise Grup'un hazine bölümü tarafından finansal risk tanımlanır, değerlendirilir ve Grup'un operasyon üniteleri ile birlikte çalışmak suretiyle riskin azaltılmasına yönelik araçlar kullanılır. Yönetim Kurulu tarafından risk yönetimine ilişkin olarak gerek yazılı genel bir mevzuat gerekse döviz kuru riski, faiz riski, kredi riski, türev ürünlerinin ve diğer türevsel olmayan finansal araçların kullanımı ve likidite fazlalığının nasıl değerlendirileceği gibi çeşitli risk türlerini kapsayan yazılı prosedürler oluşturulur.
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Toplam kısa ve uzun vadeli borçlanmalar | 1.564.190 | 1.247.763 |
| Eksi: Nakit ve nakit benzerleri | (960.648) | (665.391) |
| Net finansal borç | 603.542 | 582.372 |
| Toplam özkaynaklar | 2.317.403 | 2.478.083 |
| Finansal net borç/özkaynak oranı | %26,0 | %23,5 |
b) Finansal risk faktörleri
Grup faaliyetleri nedeniyle piyasa riski (kur riski, gerçeğe uygun değer faiz oranı riski, faiz oranı riski ve fiyat riski), kredi riski ve likidite riskine maruz kalmaktadır. Grup'un risk yönetimi programı genel olarak mali piyasalardaki belirsizliğin, Grup finansal performansı üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerinin minimize edilmesi üzerine odaklanmaktadır. Grup, çeşitli finansal risklerden korunmak amacı ile türev ürünleri kullanmaktadır.
b.1) Kredi riski yönetimi
Finansal aracın taraflarından birinin sözleşmeye bağlı yükümlülüğünü yerine getirememesi nedeniyle Grup'a finansal bir kayıp oluşturması riski, kredi riski olarak tanımlanır. Grup, işlemlerini yalnızca kredi güvenilirliği olan taraflarla gerçekleştirme ve mümkün olduğu durumlarda, yeterli teminat elde etme yoluyla kredi riskini azaltmaya çalışmaktadır. Grup'un maruz kaldığı kredi riskleri ve müşterilerin kredi durumları devamlı olarak izlenmektedir. Kredi riski, müşteriler için belirlenen ve risk yönetimi kurulu tarafından her yıl incelenen ve onaylanan sınırlar aracılığıyla kontrol edilmektedir.
Ticari alacaklar, çeşitli sektör ve coğrafi alanlara dağılmış, çok sayıdaki bayi ve müşteriyi kapsamaktadır ve Grup yönetimi tarafından sürekli kredi değerlendirmeleri yapılmaktadır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
Finansal araç türleri itibarıyla maruz kalınan kredi riskleri
| Alacaklar | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ticari alacaklar | Diğer alacaklar | |||||
| 31 Aralık 2020 | İlişkilitaraf | Diğertaraf | İlişkilitaraf | Diğertaraf | Bankalardakimevduat | Kredi kartıalacakları |
| Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azamikredi riski (*) | 95.393 | 580.323 | - | 60.763 | 904.731 | 55.597 |
| -Azami riskin teminat, vs. ile güvence altına alınmış kısmı | - | 397.169 | - | - | - | - |
| A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter değeriB. Koşulları yeniden görüşülmüş bulunan, aksi takdirde vadesi geçmiş veya değer düşüklüğüne | 95.393 | 538.412 | - | 60.763 | 904.731 | 55.597 |
| uğramış sayılacak finansal varlıkların defter değeri | - | - | - | - | - | - |
| C. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış varlıkların net defter değeri | - | 42.546 | - | - | - | - |
| -Teminat, vs. ile güvence altınaalınmış kısmıD. Değer düşüklüğüne uğrayan varlıkların net defter değerleri | - | 25.377 | - | - | - | - |
| -Vadesi geçmiş (brüt defter değeri) | - | 26.405 | - | - | - | - |
| -Değer düşüklüğü (-) | - | (26.405) | - | - | - | - |
| -Net değerin teminat, vs. ile güvence altına alınmış kısmı | - | - | - | - | - | - |
| E. Beklenen kredi zararları (-) | - | (635) | - | - | - | - |
(*) Elde bulundurulan teminatlar ve kredi güvenilirliğinde artış sağlayan diğer unsurlar dikkate alınmaksızın, bilanço tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riskini gösteren tutarlardır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
Finansal araç türleri itibarıyla maruz kalınan kredi riskleri
| Alacaklar | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ticari alacaklar | Diğer alacaklar | |||||
| 31 Aralık 2019 | İlişkilitaraf | Diğertaraf | İlişkilitaraf | Diğertaraf | Bankalardakimevduat | Kredi kartıalacakları |
| Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riski (*)-Azami riskin teminat, vs. ile güvence altına alınmış kısmı | 131.194- | 443.180277.614 | -- | 3.396- | 617.106- | 47.911- |
| A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter değeriB. Koşulları yeniden görüşülmüş bulunan, aksi takdirde vadesi geçmiş veya değer düşüklüğüne | 131.194 | 357.790 | - | 3.396 | 617.106 | 47.911 |
| uğramış sayılacak finansal varlıklarındefter değeriC. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış varlıkların net defter değeri | -- | -86.025 | -- | -- | -- | -- |
| -Teminat, vs. ile güvencealtına alınmış kısmıD. Değer düşüklüğüne uğrayan varlıkların net defter değerleri | - | 34.896 | - | - | - | - |
| -Vadesi geçmiş (brüt defter değeri)-Değer düşüklüğü (-) | -- | 27.656(27.656) | -- | -- | -- | -- |
| -Net değerin teminat, vs. ile güvence altına alınmış kısmıE. Beklenen kredi zararları (-) | -- | -(635) | -- | -- | -- | -- |
(*) Elde bulundurulan teminatlar ve kredi güvenilirliğinde artış sağlayan diğer unsurlar dikkate alınmaksızın, bilanço tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riskini gösteren tutarlardır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
| 31 Aralık 2020 | Ticari alacaklar | Diğer alacaklar | Bankalardakimevduat | Türevaraçlar | Diğer | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Vadesi üzerinden 1-30 gün geçmişVadesi üzerinden 1-3 ay geçmişVadesi üzerinden 3-12 ay geçmişVadesi üzerinden 1-5 yıl geçmiş | 33.2996.0482.451748 | ---- | ---- | ---- | ---- | 33.2996.0482.451748 |
| Toplam vadesi geçen alacaklar | 42.546 | - | - | - | - | 42.546 |
| Teminat vs. ile güvence altına alınmışkısım | 25.377 | - | - | - | - | 25.377 |
| 31Aralık 2019 | Ticari alacaklar | Diğer alacaklar | Bankalardakimevduat | Türevaraçlar | Diğer | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Vadesi üzerinden 1-30 gün geçmiş | 73.497 | - | - | - | - | 73.497 |
| Vadesi üzerinden 1-3 ay geçmiş | 9.111 | - | - | - | - | 9.111 |
| Vadesi üzerinden 3-12 ay geçmiş | 3.127 | - | - | - | - | 3.127 |
| Vadesi üzerinden 1-5 yıl geçmiş | 290 | - | - | - | - | 290 |
| Toplam vadesi geçen alacaklar | 86.025 | - | - | - | - | 86.025 |
| Teminat vs. ile güvence altına alınmış kısım | 34.896 | - | - | - | - | 34.896 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
b.2) Likidite risk yönetimi
Likidite riski yönetimi ile ilgili esas sorumluluk, Yönetim Kurulu'na aittir. Yönetim Kurulu, Grup Yönetiminin kısa, orta ve uzun vadeli fonlama ve likidite gereklilikleri için, uygun bir likidite riski yönetimi oluşturmuştur. Grup, likidite riskini tahmini ve fiili nakit akımlarını düzenli olarak takip etmek ve finansal varlık ve yükümlülüklerin vadelerinin eşleştirilmesi yoluyla yeterli fonların ve borçlanma rezervinin devamını sağlamak suretiyle yönetir.
Aşağıdaki tablo, Grup'un finansal yükümlülüklerinin vade dağılımını göstermektedir. Türev olmayan finansal yükümlülükler iskonto edilmeden ve ödenmesi gereken en erken tarihler esas alınarak hazırlanmıştır. Türev finansal yükümlülükler ise iskonto edilmemiş net nakit giriş ve çıkışlarına göre düzenlenmiştir. Vadeli işlem araçları brüt ödenmesi gereken vadeli işlemler için net olarak ödenir ve iskonto edilmemiş, brüt nakit giriş ve çıkışları üzerinden realize edilir. Alacaklar veya borçlar sabit olmadığı zaman açıklanan tutar, rapor tarihindeki getiri eğrilerinden elde edilen faiz oranı kullanılarak belirlenir.
| 31 Aralık 2020 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sözleşme | ||||||
| uyarınca nakit | ||||||
| çıkışlar | ||||||
| Defter | toplamı | 3 aydan | 3-12 ay | 1-5 yıl | 5 yıldan | |
| Sözleşme uyarınca vadeler | değeri | (I+II+III+IV) | kısa (I) | arası (II) | arası (III) | uzun (IV) |
| Türev olmayan finansalyükümlülükler | ||||||
| Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar (*) | 1.393.415 | 1.565.011 | 20.608 | 506.654 | 1.037.749 | - |
| Ticari borçlar | 824.200 | 824.200 | 824.200 | - | - | - |
| Çalışanlara sağlanan faydalar | ||||||
| kapsamında borçlar | 67.979 | 67.979 | 67.979 | - | - | - |
| Kira yükümlülükleri | 170.775 | 235.220 | 24.714 | 73.853 | 136.653 | - |
| Diğer borçlar | 119.444 | 119.444 | 2.291 | - | - | 117.153 |
| Diğer yükümlülükler | 42.658 | 42.658 | 42.658 | - | - | - |
| 2.618.471 | 2.854.512 | 982.450 | 580.507 | 1.174.402 | 117.153 | |
| 31 Aralık 2020 | ||||||
| Sözleşme | ||||||
| uyarınca nakit | ||||||
| çıkışlar | ||||||
| Türev finansal araçlar (*) | Kayıtlı | toplamı | 3 aydan | 3-12 ay | 1-5 yıl | 5 yıldan |
| Değeri | (I+II+III+IV) | kısa (I) | arası (II) | arası (III) | uzun (IV) | |
| Türev nakit girişleri | 363.808 | 330.049 | 33.759 | - | - | |
| Türev nakit çıkışları | (376.458) | (359.297) | (17.161) | - | - | |
| Türev finansal araçlar, net | (11.819) | (12.650) | (29.248) | 16.598 | - | - |
(*) Belirtilen tutarlar kontrata bağlı iskonto edilmemiş nakit akışlarıdır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
| 31 Aralık 2019 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sözleşme | ||||||
| uyarınca nakit | ||||||
| Defter | çıkışlar toplamı | 3 aydan | 3-12 ay | 1-5 yıl | 5 yıldan | |
| Sözleşme uyarınca vadeler | değeri | (I+II+III+IV) | kısa (I) | arası (II) | arası (III) | uzun (IV) |
| Türev olmayan finansal yükümlülükler | ||||||
| Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar (*) | 1.247.763 | 1.547.277 | 342.705 | 181.706 | 1.019.221 | 3.645 |
| Ticari borçlar | 578.783 | 578.783 | 578.783 | - | - | - |
| Çalışanlara sağlanan faydalar | ||||||
| kapsamında borçlar | 54.042 | 54.042 | 54.042 | - | - | - |
| Diğer borçlar | 108.768 | 108.768 | 1.555 | - | - | 107.213 |
| Diğer yükümlülükler | 98.167 | 98.167 | 98.167 | - | - | - |
| 2.087.523 | 2.387.037 | 1.075.252 | 181.706 | 1.019.221 | 110.858 | |
| 31 Aralık 2019 | ||||||
| Sözleşme | ||||||
| uyarınca nakit | ||||||
| çıkışlar | ||||||
| Türev finansal araçlar (*) | Kayıtlı | toplamı | 3 aydan | 3-12 ay | 1-5 yıl | 5 yıldan |
| Değeri | (I+II+III+IV) | kısa (I) | arası (II) | arası (III) | uzun (IV) | |
| Türev nakit girişleri | 97.926 | 37.051 | 56.281 | 4.594 | - | |
| Türev nakit çıkışları | (83.526) | (39.041) | (30.550) | (13.935) | - | |
| Türev finansal araçlar, net | 15.557 | 14.400 | (1.990) | 25.731 | (9.341) | - |
(*) Belirtilen tutarlar kontrata bağlı iskonto edilmemiş nakit akışlarıdır.
b.3) Piyasa riski yönetimi
Grup'un faaliyetleri öncelikle, aşağıda ayrıntılarına yer verildiği üzere, döviz kurundaki ve faiz oranındaki değişiklikler ile ilgili finansal risklere maruz kalmaktadır. Döviz kuru ve faiz oranıyla ilişkilendirilen riskleri kontrol altında tutabilmek için Grup, aşağıdakilerin de dahil olduğu türev niteliğinde olan çeşitli finansal araçlar kullanmaktadır:
-
- yabancı para cinsinden olan borçlardan doğan döviz kuru riskini kontrol altında tutabilmek için yapılan vadeli döviz alım sözleşmeleri
-
- yabancı para cinsinden olan borçlardan doğan döviz kuru riskini kontrol altında tutabilmek için yapılan döviz opsiyon anlaşmaları
-
- yabancı para cinsinden borçlardan doğan döviz ve faiz riskini kontrol altında tutabilmek için yapılan anapara ve faiz takas anlaşmaları
Piyasa riskleri ayrıca, duyarlılık analizleri ve stres senaryoları ile de değerlendirilmektedir.
Cari yılda Grup'un maruz kaldığı piyasa riskinde veya maruz kalınan riskleri yönetim ve ölçüm yöntemlerinde, önceki yıla göre bir değişiklik olmamıştır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
b.3.1) Kur riski yönetimi
Yabancı para cinsinden işlemler, kur riskinin oluşmasına sebebiyet vermektedir. Kur riski, onaylanmış politikalara dayalı olarak yapılan vadeli döviz alım/satım sözleşmeleri ile yönetilmektedir.
Grup'un yabancı para cinsinden parasal ve parasal olmayan varlıklarının ve yükümlülüklerinin bilanço tarihi itibarıyla dağılımı aşağıdaki gibidir:
| Toplam | ABD Doları | Avro | |||
|---|---|---|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | TL karşılığı | TL karşılığı | TL karşılığı | Diğer | |
| 1. | Ticari alacaklar | 152.317 | 141.510 | 10.807 | - |
| 2.a | Parasal finansal varlıklar | 210.675 | 208.942 | 1.458 | 275 |
| 2.b | Parasal olmayan finansal varlıklar | - | - | - | - |
| 3. | Diğer | 58.176 | 58.028 | 148 | - |
| 4.5. | Dönen varlıklarTicari alacaklar | 421.168- | 408.480- | 12.413- | 275- |
| 6.a | Parasal finansal varlıklar | - | - | - | - |
| 6.b | Parasal olmayan finansal varlıklar | - | - | - | - |
| 7. | Diğer | - | - | - | - |
| 8. | Duran varlıklar | - | - | - | - |
| 9. | Toplam varlıklar | 421.168 | 408.480 | 12.413 | 275 |
| 10. | Ticari borçlar | (447.355) | (443.614) | (2.726) | (1.015) |
| - | |||||
| 11. | Finansal yükümlülükler | (40.625) | (33.049) | (7.576) | |
| 12.a | Parasal olan diğer yükümlülükler | (278.427) | (278.427) | - | - |
| 12.b | Parasal olmayan diğer yükümlülükler | (2.724) | (2.368) | (356) | - |
| 13. | Kısa vadeli yükümlülükler | (769.131) | (757.458) | (10.658) | (1.015) |
| 14. | Ticari borçlar | - | - | - | - |
| 15. | Finansal yükümlülükler | (802) | - | (802) | - |
| 16.a | Parasal olan diğer yükümlülükler | - | - | - | - |
| 16.b | Parasal olmayan diğer yükümlülükler | - | - | - | - |
| 17. | Uzun vadeli yükümlülükler | (802) | - | (802) | - |
| 18. | Toplam yükümlülükler | (769.933) | (757.458) | (11.460) | (1.015) |
| 19. | Bilanço dışı döviz cinsinden türev araçların net varlık/ | ||||
| yükümlülük pozisyonu (19a-19b) | 26.281 | 26.281 | - | - | |
| Aktif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden türev ürünlerin | |||||
| 19.a | tutarı | 33.032 | 33.032 | - | - |
| Pasif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden türev ürünlerin | |||||
| 19.b | tutarı | 6.751 | 6.751 | - | - |
| Net yabancı para varlık yükümlülük | (322.484) | (322.697) | 953 | (740) | |
| 20. | pozisyonu(9+18+19) | ||||
| 21. | Parasal kalemlerin net yabancı para varlık/ | ||||
| yükümlülük pozisyonu | |||||
| (1+2a+5+6a+10+11+12a+14+15+16a) | (404.217) | (404.638) | 1.161 | (740) | |
| 22. | Döviz hedge'i için kullanılan finansal araçların | ||||
| toplam gerçeğe uygun değeri | - | - | - | - | |
| 23. | Döviz varlıkların hedge edilen kısmının tutarı | - | - | - | - |
| 24. | Döviz yükümlülüklerin hedge edilen kısmının tutarı | - | - | - | - |
| 25. | İhracat (*) | 2.206.041 | 2.157.867 | 48.174 | - |
| 26. | İthalat (*) | 5.062.460 | 5.042.428 | 17.282 | 2.750 |
(*) Transit satış ve alışları da içermektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
| Toplam | ABD Doları | Avro | |||
|---|---|---|---|---|---|
| 31 Aralık 2019 | TL karşılığı | TL karşılığı | TL karşılığı | Diğer | |
| 1. | Ticari alacaklar | 158.992 | 158.921 | 71 | - |
| 2.a | Parasal finansal varlıklar | 321.786 | 320.995 | 448 | 343 |
| 2.b | Parasal olmayan finansal varlıklar | - | - | - | - |
| 3. | Diğer | 10.822 | 7.120 | 122 | 3.580 |
| 4. | Dönen varlıklar | 491.600 | 487.036 | 641 | 3.923 |
| 5. | Ticari alacaklar | - | - | - | - |
| 6.a | Parasal finansal varlıklar | - | - | - | - |
| 6.b | Parasal olmayan finansal varlıklar | - | - | - | - |
| 7. | Diğer | - | - | - | - |
| 8. | Duran varlıklar | - | - | - | - |
| 9. | Toplam varlıklar | 491.600 | 487.036 | 641 | 3.923 |
| 10. | Ticari borçlar | (320.189) | (318.872) | (1.317) | - |
| 11. | Finansal yükümlülükler | (138.378) | (132.155) | (6.223) | - |
| 12.a | Parasal olan diğer yükümlülükler | (201.672) | (201.672) | - | - |
| 12.b | Parasal olmayan diğer yükümlülükler | (1.075) | (1.074) | (1) | - |
| 13. | Kısa vadeli yükümlülükler | (661.314) | (653.773) | (7.541) | - |
| 14. | Ticari borçlar | - | - | - | - |
| 15. | Finansal yükümlülükler | (32.319) | (26.731) | (5.588) | - |
| 16.a | Parasal olan diğer yükümlülükler | - | - | - | - |
| 16.b | Parasal olmayan diğer yükümlülükler | - | - | - | - |
| 17. | Uzun vadeli yükümlülükler | (32.319) | (26.731) | (5.588) | - |
| 18. | Toplam yükümlülükler | (693.633) | (680.504) | (13.129) | 0 |
| 19. | Bilanço dışı döviz cinsinden türev araçların net varlık/ | ||||
| yükümlülük pozisyonu (19a-19b) | 50.492 | 50.492 | - | - | |
| Aktif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden türev ürünlerin | |||||
| 19.a | tutarı | 80.193 | 80.193 | - | - |
| Pasif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden türev ürünlerin | |||||
| 19.b | tutarı | 29.701 | 29.701 | - | - |
| 20. | Net yabancı para varlık yükümlülük pozisyonu(9+18+19) | (151.541) | (142.976) | (12.488) | 3.923 |
| 21. | Parasal kalemlerin net yabancı para varlık/ | ||||
| yükümlülük pozisyonu | |||||
| (1+2a+5+6a+10+11+12a+14+15+16a) | (211.780) | (199.514) | (12.609) | 343 | |
| 22. | Döviz hedge'i için kullanılan finansal araçların | ||||
| toplam gerçeğe uygun değeri | - | - | - | - | |
| 23. | Döviz varlıkların hedge edilen kısmının tutarı | - | - | - | - |
| 24. | Döviz yükümlülüklerin hedge edilen kısmının tutarı | - | - | - | - |
| 25. | İhracat (*) | 1.591.274 | 1.573.796 | 17.478 | - |
| 26. | İthalat (*) | 4.079.191 | 4.071.910 | 6.064 | 1.217 |
(*) Transit satış ve alışları da içermektedir.
Döviz cinsinden sahip olunan varlık ve yükümlüklerin tutarları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Varlıklar | 421.168 | 491.600 |
| Yükümlülükler | (769.933) | (693.633) |
| Net bilanço pozisyonu | (348.765) | (202.033) |
| Türev araçların net pozisyonu | 26.281 | 50.492 |
| Yabancı para net pozisyonu | (322.484) | (151.541) |
| Doğal hedge kapsamındaki stoklar (*) | 311.883 | 196.810 |
| Doğal hedge sonrası net yabancı para pozisyonu | (10.601) | 45.269 |
(*) Grup, net yabancı para finansal yükümlülüklerden ötürü ortaya çıkan kur riskini, ürün satış fiyatlarına döviz kuru değişimlerini yansıtmak ("doğal hedge") suretiyle sınırlandırmaktadır. 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla Grup'un sahip olduğu toplam LPG stokları tutarı 311.883 bin TL'dir (31 Aralık 2019 – 196.810 bin TL).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
Kur riskine duyarlılık:
Grup, başlıca ABD Doları ve AVRO cinsinden kur riskine maruz kalmaktadır.
Aşağıdaki tablo Grup'un ABD Doları ve AVRO kurlarındaki %10'luk artışa ve azalışa olan duyarlılığını göstermektedir. %10'luk oran, üst düzey yöneticilere Grup içinde kur riskinin raporlanması sırasında kullanılan oran olup, söz konusu oran yönetimin döviz kurlarında beklediği olası değişikliği ifade etmektedir. Duyarlılık analizi sadece yıl sonundaki açık yabancı para cinsinden parasal kalemleri kapsar ve söz konusu kalemlerin yıl sonundaki %10'luk kur değişiminin etkilerini gösterir. Bu analiz, dış kaynaklı krediler ile birlikte Grup içindeki yurt dışı faaliyetler için kullanılan, krediyi alan ve de kullanan tarafların fonksiyonel para birimi dışındaki kredilerini kapsamaktadır.
Pozitif değer, kar/zararda ve diğer özkaynak kalemlerindeki artışı ifade eder.
| 31 Aralık 2020 | ||||
|---|---|---|---|---|
| Kar(Zarar) | Özkaynaklar | |||
| Yabancı | Yabancı | Yabancı | Yabancı | |
| paranın | paranın | paranın | paranın | |
| değer | değer | değer | değer | |
| kazanması | kaybetmesi | kazanması | kaybetmesi | |
| ABD Doları kurunun %10 değişmesi halinde | ||||
| ABD Doları net varlık/yükümlülüğü | (40.464) | 40.464 | (40.464) | 40.464 |
| ABD Doları riskinden korunan kısım | 2.628 | (2.628) | 2.628 | (2.628) |
| ABD Doları net etki | (37.836) | 37.836 | (37.836) | 37.836 |
| Avro kurunun %10 değişmesi halinde | ||||
| Avro net varlık/yükümlülüğü | 116 | (116) | 116 | (116) |
| Avro riskinden korunan kısım | - | - | - | - |
| Avro net etki | 116 | (116) | 116 | (116) |
| Toplam | (37.720) | 37.720 | (37.720) | 37.720 |
| 31 Aralık 2019 | ||||
|---|---|---|---|---|
| Kar(Zarar) | Özkaynaklar | |||
| Yabancı | Yabancı | Yabancı | Yabancı | |
| Paranın | paranın | paranın | paranın | |
| Değer | değer | değer | değer | |
| Kazanması | kaybetmesi | kazanması | kaybetmesi | |
| ABD Doları kurunun %10 değişmesi halinde | ||||
| ABD Doları net varlık/yükümlülüğü | (19.951) | 19.951 | (19.951) | 19.951 |
| ABD Doları riskinden korunan kısım | 5.049 | (5.049) | 5.049 | (5.049) |
| ABD Doları net etki | (14.902) | 14.902 | (14.902) | 14.902 |
| Avro kurunun %10 değişmesi halinde | ||||
| Avro net varlık/yükümlülüğü | (1.261) | 1.261 | (1.261) | 1.261 |
| Avro riskinden korunan kısım | - | - | - | - |
| Avro net etki | (1.261) | 1.261 | (1.261) | 1.261 |
| Toplam | (16.163) | 16.163 | (16.163) | 16.163 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
Vadeli döviz alım/satım sözleşmeleri
Grup'un 31 Aralık 2020 ve 31 Aralık 2019 tarihleri itibarıyla vadeli alım/satım sözleşmeleri aşağıdaki tabloda gösterişmiştir:
| 31 Aralık 2020 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Vade aralığı | Parite aralığı | Kontrat tipi | İşlemler | Toplam tutar | Para birimi |
| 18 gün | 7,50 | Forward | ABD Doları Satar TL Alır | 900 | ABD Doları |
| 31 Aralık 2019 | |||||
| Vade aralığı | Parite aralığı | Kontrat tipi | İşlemler | Toplam tutar | Para birimi |
| 17 gün | 5,97 | Forward | ABD Doları Satar TL Alır | 5.000 | ABD Doları |
Swap sözleşmeleri
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla Grup'un %13,415 sabit faizli 13.050 bin TL karşılığında, 6 aylık USDLIBOR + %2,4 değişken faizli 4.500 bin ABD Doları swap sözleşmesi mevcuttur (2019: sabit faizli 39.150 bin TL karşılığında, 6 aylık USDLIBOR + %2,4 değişken faizli 13.500 bin ABD Doları). Swap işlemi 6 ayda bir faiz ödemeli olup; 2020 yılı içinde toplamda 9.000 bin ABD Doları anapara geri ödemesi yapılmıştır (2019: 9.000 bin ABD Doları). İşlemin vade sonu 24 Haziran 2021'de son taksit ödemesi yapılacaktır.
b.3.2) Faiz oranı riski yönetimi
Faiz oranlarındaki değişmelerin faiz getiren varlık ve yükümlülükler üzerindeki etkisi, Grup'u faiz oranı riskine maruz bırakmaktadır. Söz konusu risk, Grup tarafından, faiz oranı takas sözleşmeleri ve vadeli faiz oranı sözleşmeleri yoluyla sabit ve değişken oranlı borçlar arasında uygun bir dağılım yapmak suretiyle yönetilmektedir. Riskten korunma stratejileri, faiz oranı beklentisi ve tanımlı olan risk ile uyumlu olması için düzenli olarak değerlendirilmektedir. Böylece optimal riskten korunma stratejisi oluşturulurken, gerek bilanço pozisyonunun gözden geçirilmesi gerekse faiz harcamalarının farklı faiz oranlarında kontrol altında tutulması amaçlanmaktadır*.*
Grup'un faiz oranına duyarlı finansal araçlarının dağılımı aşağıdaki gibidir:
Faiz pozisyonu tablosu
| 31 Aralık 2020 | 31 Aralık 2019 | |
|---|---|---|
| Sabit faizli araçlar | ||
| Vadeli mevduatlar | 880.936 | 587.068 |
| Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar | 1.564.190 | 1.166.282 |
| Değişken faizli finansal araçlar | ||
| Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar | - | 78.627 |
31 Aralık 2020 tarihinde değişken faizli finansal araçlar bulunmamaktadır. (31 Aralık 2019 tarihinde mevcut tüm para birimleri cinsinden olan faiz 100 baz puan yüksek/düşük olsaydı ve diğer tüm değişkenler sabit kalsaydı, değişken faizli kredilerden ve vadeli mevduatlardan oluşan yüksek/düşük faiz geliri/gideri sonucu vergi öncesi dönem karı 886 bin TL daha düşük/yüksek olacaktı).
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
Finansal araçların kategorileri ve makul değerleri
| 31 Aralık 2020 | İtfa edilmiş değerindengösterilen finansal varlıklar | Krediler vealacaklar | Gerçeğe uygundeğer farkı diğerkapsamlı gelireyansıtılan finansalvarlıklar | Gerçeğe uygundeğer farkı kar veyazarara yansıtılanfinansal varlıklar | İtfa edilmiş değerindengösterilen finansalyükümlülükler | Defter değeri | Not |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Finansal varlıklar | |||||||
| Nakit ve nakit benzerleri | 960.648 | - | - | - | - | 960.648 | 4 |
| Ticari alacaklar | - | 675.716 | - | - | - | 675.716 | 8,32 |
| Diğer finansal varlıklar | - | - | 419.078 | 2.127 | - | 421.205 | 5 |
| Diğer alacaklar | - | 60.763 | - | - | - | 60.763 | 9 |
| Finansal yükümlülükler | |||||||
| Kısa ve uzun vadeli borçlanmalar | - | - | - | - | 1.564.190 | 1.564.190 | 6 |
| Ticari borçlar | - | - | - | - | 824.200 | 824.200 | 8,32 |
| Çalışanlara sağlanan faydalar | |||||||
| kapsamında borçlar | - | - | - | - | 32.695 | 32.695 | 10 |
| Diğer borçlar | - | - | - | - | 119.444 | 119.444 | 9,32 |
| Diğer yükümlülükler | - | - | - | - | 551 | 551 | 19 |
| 31 Aralık 2019 | İtfa edilmiş değerindengösterilen finansal varlıklar | Krediler vealacaklar | Gerçeğe uygundeğer farkı diğerkapsamlı gelireyansıtılan finansalvarlıklar | Gerçeğeuygun değerfarkı kar veya zararayansıtılan finansalvarlıklar | İtfa edilmiş değerindengösterilen finansalyükümlülükler | Defter değeri | Not |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Finansal varlıklarNakit ve nakit benzerleriTicari alacaklarDiğer finansal varlıklarDiğer alacaklar | 665.391--- | -574.374-3.396 | --393.997- | --1.447- | ---- | 665.391574.374395.4443.396 | 48,3259 |
| Finansal yükümlülüklerKısa ve uzun vadeli borçlanmalarTicari borçlarÇalışanlara sağlanan faydalarkapsamındaborçlarDiğer borçlarDiğer yükümlülükler | ----- | ----- | ----- | ----- | 1.247.763578.78329.310108.768783 | 1.247.763578.78329.310108.768783 | 68,32109,3219 |
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
Gerçeğe uygun değer ölçümleri hiyerarşi tablosu
Finansal varlıkların ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değeri aşağıdaki gibi belirlenir:
- Birinci seviye: Finansal varlık ve yükümlülükler, birbirinin aynı varlık ve yükümlülükler için aktif piyasada işlem gören borsa fiyatlarından değerlenmiştir.
- İkinci seviye: Finansal varlık ve yükümlülükler, ilgili varlık ya da yükümlülüğün birinci seviyede belirtilen borsa fiyatından başka direkt ya da indirekt olarak piyasada gözlenebilen fiyatının bulunmasında kullanılan girdilerden değerlenmiştir.
- Üçüncü seviye: Finansal varlık ve yükümlülükler, varlık ya da yükümlülüğün gerçeğe uygun değerinin bulunmasında kullanılan piyasada gözlenebilir bir veriye dayanmayan girdilerden değerlenmiştir.
Gerçeğe uygun değerleriyle gösterilen finansal varlık ve yükümlülüklerin seviye sınıflamaları aşağıdaki gibidir:
| Finansal varlıklar/yükümlülükler | Raporlama tarihi itibarıyla gerçeğe uygun değer seviyesi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 Aralık 2020 | Seviye 1 | Seviye 2 | Seviye 3 | ||||
| Gerçeğe uygun değeriyle gösterilenfinansal varlıklarTürev Araçlar | 421.205(3.915) | 419.241- | 1.258(3.915) | 706- | |||
| Finansal varlıklar/yükümlülükler | Raporlama tarihi itibarıyla gerçeğe uygun değer seviyesi | ||||||
| 31 Aralık 2019 | Seviye 1 | Seviye 2 | Seviye 3 | ||||
| Gerçeğe uygun değeriyle gösterilenfinansal varlıklarTürev Araçlar | 395.44415.557 | 87- | 394.65115.557 | 706- |
Finansal varlık ve yükümlülüklerin rayiç değeri ile gösterilmesine ilişkin açıklamalar:
Gerçeğe uygun değer, bir finansal aracın zorunlu bir satış veya tasfiye işlemi dışında, istekli taraflar arasındaki bir cari işlemde, el değiştirebileceği tutar olup, eğer varsa oluşan bir piyasa fiyatı ile en iyi şekilde belirlenir.
Finansal araçların tahmini gerçeğe uygun değerleri, Grup tarafından mevcut piyasa bilgileri ve uygun değerleme yöntemleri kullanılarak tespit edilmiştir. Ancak, gerçeğe uygun değeri belirlemek için piyasa verilerinin yorumlanmasında tahminler gereklidir. Buna göre, burada sunulan değerler, Grup'un bir güncel piyasa işleminde elde edebileceği tutarları göstermeyebilir.
Aşağıdaki yöntem ve varsayımlar, finansal araçların gerçeğe uygun değerinin tahmininde kullanılmıştır:
Parasal varlıklar
Dönem sonu kurlarıyla çevrilen yabancı para cinsinden olan bakiyelerin gerçeğe uygun değerlerinin, kayıtlı değerlerine yakın olduğu öngörülmektedir.
Nakit ve nakit benzeri değerler dahil maliyet değerinden gösterilen finansal varlıkların kayıtlı değerlerinin, kısa vadeli olmaları nedeniyle gerçeğe uygun değerlerine eşit olduğu öngörülmektedir.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
33. Finansal araçlardan kaynaklanan risklerin niteliği ve düzeyi (devamı)
Ticari alacakların kayıtlı değerlerinin, ilgili değer düşüklük karşılıklarıyla beraber gerçeğe uygun değeri yansıttığı öngörülmektedir.
Parasal borçlar
Kısa vadeli banka kredileri ve diğer parasal borçların gerçeğe uygun değerlerinin, kısa vadeli olmaları nedeniyle kayıtlı değerlerine yakın olduğu öngörülmektedir.
34. İşletme birleşmeleri
14 Mart 2019 tarihinde Grup bağlı ortaklıklarından Kuleli, üzerinde faaliyetine dair tüm izin ve ruhsatlara sahip Bal Kaynak Su İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin hisselerinin tamamını ve bu şirketin hali hazırda doğal kaynak suyu faaliyetini sürdürdüğü dolum tesisini ve bu tesisin üzerinde kurulu bulunduğu gayrimenkulleri 47.806 bin TL karşılığında satın almıştır. Grup bu satın alımla su faaliyetini yaygınlaştırmayı ve su faaliyetinde sürdürülebilir üretim sağlamayı hedeflemiş olup, bu hedef doğrultusunda Grup bünyesindeki su faaliyetlerinin Bal Kaynak nezdinde koordinasyonu için gerekli çalışmaları yürütmektedir. İktisaptan kaynaklanan tanımlanabilir varlık ve yükümlülüklerin TFRS 3 "İşletme Birleşmeleri Standardı" kapsamında gerçeğe uygun değerleri aşağıdaki gibidir:
| 14 Mart 2019 | |
|---|---|
| Nakit ve nakit benzerleri | 4 |
| Ticari alacaklar | 135 |
| Stok | 651 |
| Diğer dönen varlıklar | 809 |
| Maddi duran varlıklar | 47.873 |
| Maddi olmayan duran varlıklar (*) | 1.939 |
| Varlıklar | 51.411 |
| Ticari borçlar | 467 |
| Diğer kısa vadeli yükümlülükler | 1.789 |
| Ertelenmiş vergi yükümlülüğü | 722 |
| Yükümlülükler | 2.978 |
| İktisap edilen net varlıklar | 48.433 |
| Toplam iktisap tutarı - nakit | 47.806 |
| Nakit ve nakit benzerleri - iktisap edilen | (4) |
| İktisap nedeniyle nakit çıkışı (net) | 47.802 |
| Negatif şerefiye | (627) |
(*) Satın alma fiyatının dağıtılması çalışması kapsamında yapılan değerlemede ortaya çıkan lisans değerinden oluşmaktadır.
31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla
konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlar (devamı)
(Para birimi - Aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası (TL), diğer bütün para birimleri de aksi belirtilmedikçe binlik değerlerden belirtilmiştir)
35. Bilanço tarihinden sonraki olaylar
Şirket'in mevcut bayi ağı ve eve teslimat tecrübesini kullanarak, e-ticaret ve giderek büyüyen kargo dağıtım sektöründeki %100'üne sahip olduğu Aygaz Aykargo Dağıtım Hizmetleri A.Ş.'nin ("Aykargo") faaliyetlerinin geliştirilmesi ve daha etkin yürütülmesi amacıyla, Şirket, Aykargo ve McKinsey Grubu ('McKinsey') arasında stratejik işbirliği kurulmasına yönelik olarak 15 Ocak 2021 tarihinde Ortaklık Çerçeve Sözleşmesi (Sözleşme) imzalanmıştır. Sözleşme ile işbirliğinin ana unsurları belirlenmiş olup, taraflarca ilk 5 yılda Aykargo'ya toplam 75.000 bin ABD Doları sermaye konulması suretiyle yatırım yapılması ve ortaklık yapısının %80 Şirket, %20 McKinsey olarak belirlenmesi öngörülmüştür. Bu dönemde McKinsey tarafından Aykargo'ya üstlendiği yatırım tutarı kadar teknik destek ve danışmanlık hizmetlerinin sunulması öngörülmektedir. Ayrıca beşinci yılın sonundan itibaren McKinsey'e sahip olduğu payları belirli dönem ve koşullarda halka arz ve/veya Şirket'e satma opsiyonu verilmesi suretiyle çıkış hakkı, Şirket'e de ön alım hakkı ve satın alma opsiyonu tanınması kabul edilmiştir. İşbirliğinin detaylarına ilişkin tamamlayıcı ek sözleşmelerin ise 15 Nisan 2021 tarihine kadar imzalanması planlanmaktadır.
Şirket Yönetim Kurulu'nun 5 Mart 2019 tarihli kararı ile Grup'un yurtdışında büyüme stratejisi çerçevesinde, Bangladeş'te kurulu United Group ile Bangladeş pazarına yönelik olarak LPG temini, dolumu ve dağıtımı konularında faaliyette bulunmak üzere, eşit yönetim esaslarına dayalı bir ortaklık oluşturulması ("Ortak Girişim Şirketi") ve gerekli yatırımların yapılması amacıyla, United Group'a bağlı United Enterprises & Co. Ltd.(''Satıcı'') ile Şirket arasında halihazırda LPG faaliyetleri için ön lisansa sahip olan ancak henüz faaliyete başlamayan bağlı ortaklığı United LPG Ltd. Hisselerinin %50'sinin satın alınmasına ilişkin bir Hisse Devir Sözleşmesi ('Sözleşme') imzalanmıştır. Sözleşme'de belirlenen ön koşulların gerçekleşmesiyle birlikte, 20 Ocak 2021'de 50.000 bin Taka (yaklaşık 605 bin USD) hisse alım bedelinin Satıcı'ya nakden ve peşinen ödenmesi ile hisse devir işlemi tamamlanmıştır. Ayrıca, tarafların haklarını düzenleyen Ortaklık Sözleşmesi ve Ortak Girişim Şirketi ile United Group arasında Ortak Girişim Şirketi'nin faaliyet göstereceği bölgelerden birisi için Arsa Kira Sözleşmesi ve Geçiş Sözleşmesi de imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Ortak Girişim Şirketi'nin adının United Aygaz LPG Ltd olmasına ve yönetim kurulunun, 3 üyenin Şirket'i, diğer 3 üyenin ise United Enterprises & Co. Ltd.'i temsil edecek şekilde toplam 6 kişiden oluşmasına karar verilmiştir. Ortak Girişim Şirketi'nin öngörülen yatırımları Ortaklık Sözleşmesi'ndeki gerekli şartların gerçekleşmesini takiben taraflarca belirlenecek takvim doğrultusunda gerçekleştirilecektir.