Asseco South Eastern Europe S.A.

Environmental & Social Information • Feb 25, 2021

MDA_Grupa Asseco FY 2016 final S p r a w o z d a n i e n i e f i n a n s o w e Grupy Kapitałowej A s s e c o S o u t h E a s t e r n E u r o p e z a r o k 2 0 2 0 Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 2 1. P ODSUMOWANIE INFORMACJI NIEFINANSOWYCH ZA 2020 ROK ................................................................ 4 2. L IST P REZESA ................................................................................................................................ 5 3. M ODEL BIZNESOWY I ŁAD KORPORACYJNY ............................................................................................ 8 3.1. S TRATEGIA WZROSTU I KIERUNKI ROZWOJU SPÓŁKI ........................................................................................ 9 3.2. M ODEL BIZNESOWY ............................................................................................................................... 10 3.3. S TRUKTURA ZARZĄDZANIA ...................................................................................................................... 11 3.4. G RUPA KAPITAŁOWA ............................................................................................................................. 13 3.5. S YSTEMY ZARZĄDZANIA .......................................................................................................................... 14 3.6. S YSTEM KONTROLI WEWNĘTRZNEJ ............................................................................................................ 14 3.7. Z ARZĄDZANIE RYZYKAMI SPOŁECZNYMI I ŚRODOWISKOWYMI .......................................................................... 15 3.8. E TYKA ................................................................................................................................................. 16 4. K LUCZOWE NIEFINANSOWE WSKAŹNIKI EFEKTYWNOŚCI ......................................................................... 18 5. Ś RODOWISKO ............................................................................................................................. 20 5.1. Z MIANA KLIMATU ................................................................................................................................. 21 5.2. Z UŻYCIE PALIW I ENERGII ......................................................................................................................... 22 5.3. E MISJE GAZÓW CIEPLARNIANYCH DO ATMOSFERY ......................................................................................... 23 5.4. G OSPODARKA ODPADAMI ....................................................................................................................... 27 5.5. I NNE ZAGADNIENIA ŚRODOWISKOWE ......................................................................................................... 28 5.6. I STOTNE RYZYKA ŚRODOWISKOWE ............................................................................................................ 28 6. P RACOWNIK ............................................................................................................................... 30 6.1. P OZIOM ZATRUDNIENIA I WYNAGRODZENIA ................................................................................................ 31 6.2. R OZWÓJ I SZKOLENIA PRACOWNIKÓW ....................................................................................................... 34 6.3. Z DROWIE I BEZPIECZEŃSTWO ................................................................................................................... 35 6.4. P RAWA CZŁOWIEKA ............................................................................................................................... 35 6.5. I NNE ZAGADNIENIA PRACOWNICZE ............................................................................................................ 35 6.6. I STOTNE RYZYKA ZWIĄZANE ZE SPRAWAMI PRACOWNICZYMI .......................................................................... 36 7. Z AGADNIENIA SPOŁECZNE .............................................................................................................. 37 7.1. P OMOC PUBLICZNA I KONTRAKTY W SEKTORZE PUBLICZNYM ........................................................................... 38 7. 2. S POŁECZNOŚCI LOKALNE I ZAANGAŻOWANIE SPOŁECZNE ................................................................................ 39 7.3. Z WALCZANIE KORUPCJI ........................................................................................................................... 40 7.4. B EZPIECZEŃSTWO PRODUKTÓW I KLIENTÓW ................................................................................................ 41 7.5. K OMUNIKACJA M ARKETINGOWA .............................................................................................................. 41 7.6. O CHRONA PRYWATNOŚCI ....................................................................................................................... 42 7.7. I NNE ZAGADNIENIA SPOŁECZNE I ZWIĄZANE Z RYNKIEM .................................................................................. 43 Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 3 7.8. I STOTNE RYZYKA SPOŁECZNE I ANTYKORUPCYJNE .......................................................................................... 43 8. O RAPORCIE ............................................................................................................................... 44 8.1. I STOTNOŚĆ INFORMACJI W RAPORCIE ........................................................................................................ 45 8.2. I STOTNI INTERESARIUSZE ......................................................................................................................... 45 8.3. I STOTNE ZAGADNIENIA NIEFINANSOWE ...................................................................................................... 45 8.4. I STOTNE RYZYKA NIEFINANSOWE .............................................................................................................. 46 9. T ABELE ZGODNOŚCI ...................................................................................................................... 49 9.1. T ABELA ZGODNOŚCI Z WYMOGAMI USTAWY O RACHUNKOWOŚCI ..................................................................... 50 9.2. T ABELA ZGODNOŚCI ZE STANDARDEM SIN .................................................................................................. 50 10. Z ATWIERDZENIE DO PUBLIKACJI ..................................................................................................... 52 11. Z AŁĄCZNIKI .............................................................................................................................. 53 11.1. Z AŁĄCZNIK 1 – L ISTA SPÓŁEK ................................................................................................................. 53 11.2. Z AŁĄCZNIK 2 – L ISTA CERTYFIKOWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA I ATESTACJI ............................................... 53 1. Podsumowanie informacji niefinansowych za 2020 rok 63 wdrożone certyfikowane systemy zarządzania 0,1% ze zużytej energii pochodząca z odnawialnych źródeł energii 4 665,60 MgCO2e gazów cieplarnianych wyemitowane do atmosfery (Zakres 1+2) 126,20 kg odpadów wyemitowane na 1 milion PLN przychodów 3,62 godzin szkoleniowych na pracownika (oszacowane) 1 026,49 milion PLN przychodów 2799 pracowników w Grupie ASEE 10 249 MWh zużytej energii 8 188 069 km przejechane przez samochody firmowe 23 kraje, w których działa ASEE 2. List Prezesa L i s t P r e z e s a Szanowni Państwo, Z przyjemnością przedstawiam Państwu nasz pierwszy samodzielny raport niefinansowy. Rok 2020 był najlepszym rokiem w historii Grupy ASEE, w tym Payten, pod względem osiągniętych wyników finansowych. Głęboko wierzę, że sukces ten był możliwy także dzięki temu, jak prowadzimy naszą działalność, szacunkowi do pracowników, społeczności, w których działamy, klientów i partnerów. Dotychczas prezentowaliśmy informacje niefinansowe jako część raportu Asseco Poland. Tegoroczny nowy format pozwala nam na przedstawienie tematu bardziej kompleksowo, spełniając jednocześnie wymogi standardu SIN. Prowadzimy działalność biznesową w oparciu o nasze wartości, tj. uczciwość, szacunek i wiarygodność. Zrównoważony rozwój wpisuje się w nie i trudno już dziś sobie wyobrazić prowadzenie działalności gospodarczej bez brania pod uwagę tego aspektu. W 2019 roku rozważaliśmy cele zrównoważonego rozwoju, aby wyznaczyć sobie kluczowe kierunki i zrozumieć, w jaki sposób nasza firma wpływa na planetę i społeczności. Podzielamy pogląd tych, którzy uważają, że w najbliższej przyszłości nastąpi znacząca realokacja kapitału, a zrównoważone finansowanie będzie przyszłością rynków inwestycyjnych. Zmiana zachowań inwestorów stwarza pewne zagrożenia i możliwości. Ponieważ chcemy być „zieloną” firmą, potrzebowaliśmy ram, które będą wspierać realizację naszych planów zorientowanych na zrównoważony rozwój. Dlatego zdecydowaliśmy się opublikować nasz pierwszy raport niefinansowy, wyprzedzając przyszłe wymogi regulacyjne. Osobiście zleciłem i wspierałem przygotowanie naszego pierwszego raportu niefinansowego. Rozpoczęliśmy od analizy istoty naszej działalności, aby określić zakres raportu. Stworzyliśmy kompetentny zespół, który skupił się na gromadzeniu i monitorowaniu danych. Przygotowaliśmy Politykę Środowiskową obejmującą kwestie klimatyczne. Chociaż jesteśmy świadomi, że możemy jeszcze poprawić kompletność danych, już na początku naszej drogi zrównoważonego rozwoju zdecydowaliśmy się raportować emisje gazów cieplarnianych z Zakresu 3. Będziemy rozszerzać kategorie objęte raportowaniem z zakresu 3. W pierwszym kwartale 2021 roku zamierzamy wdrożyć ją w całej Grupie ASEE. Zespół ds. Zrównoważonego rozwoju będzie pracował w sposób ciągły, składając kwartalne sprawozdania Zarządowi. Jednym z naszych kluczowych celów będzie zapewnienie pełnej zgodności naszego raportu z 2021 r. z Taksonomią UE. Miniony rok był dla nas wszystkich szczególny ze względu na globalną pandemię Covid-19. Wyzwanie to nałożyło dodatkowe wymagania odnośnie sposobu prowadzenia biznesu jak i troski o innych. Dlatego zdecydowaliśmy, że rok 2020 nie był odpowiednim punktem odniesienia do wyznaczenia celów dla naszych niefinansowych wskaźników KPI (kluczowych wskaźników efektywności). Określiliśmy jedynie, jakie mierniki chcemy wykorzystać jako KPI. Da nam to jasne wskazówki, kiedy będziemy ustalać priorytety naszych działań. W przyszłości będziemy raportować właśnie te wskaźniki. Uważamy jednak, że ustalanie konkretnych celów na podstawie tak wyjątkowego roku byłoby nieadekwatne. Nasze podejście W 2020 roku wzięliśmy pod uwagę wiele zaleceń z obszaru zrównoważonego rozwoju: • Cele zrównoważonego rozwoju ONZ • Dyrektywa UE 2014/95/UE w sprawie ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności • Rozporządzenie (UE) 2019/2088 w sprawie rozporządzenia w sprawie ujawniania informacji o zrównoważonym finansowaniu (SFDR) • Zalecenia TCFD (grupa zadaniowa ds. ujawnień finansowych związanych z klimatem) • Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016 • Rozporządzenie (UE) 2020/852 w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje (rozporządzenie w sprawie taksonomii) Uzgodniliśmy strategię i plan społecznej odpowiedzialności biznesu / zrównoważonego rozwoju ASEE. Na potrzeby raportowania zrównoważonego rozwoju początkowo zamierzaliśmy zastosować standardy GRI. Nasz plan zakładał, że raport obejmie wszystkie firmy z Grupy. Aby określić najlepsze podejście do przygotowania pierwszego raportu niefinansowego, uczestniczyliśmy w konsultacjach z SEG (Stowarzyszeniem Emitentów GPW) i FSR (Fundacją Standardów Raportowania). Przeanalizowaliśmy także badanie korporacyjne Climate Crisis Awareness 2020, aby zrozumieć możliwe podejścia do raportowania i dobrych praktyk. Raport „Jak ulepszyć sprawozdawczość związaną z klimatem” opublikowany przez EFRAG (Europejską Grupę Doradczą ds. Sprawozdawczości Finansowej) również dostarczył bardzo przydatnych informacji na temat dobrych praktyk sprawozdawczych. Zdajemy sobie sprawę, że monitorowanie wszystkich istotnych danych i przygotowanie raportu to wyzwanie dla każdej firmy. W Grupie ASEE mamy kilka małych firm z bardzo ograniczonymi zasobami mogącymi wspierać proces raportowania. Ponieważ nie chcieliśmy wyłączać żadnych firm z zakresu raportowania, postanowiliśmy uprościć podejście. Z tego powodu wybraliśmy SIN (Standard Informacji Niefinansowych) opracowany przez FSR (Fundację Standardów Raportowania). Rozumiemy, że rok 2021 przyniesie nowe wymagania SFDR, które wpłyną na standard raportowania. Braliśmy udział w konsultacjach nowego standardu raportowania, który zostanie opublikowany w 2021 roku. Jesteśmy przekonani, że jeden ogólnorynkowy standard raportowania wspiera przejrzystość i porównywalność przekazywanych informacji, a także upraszcza proces raportowania, ponieważ firmy raportujące przygotowują informacje raz dla wszystkich interesariuszy. Taki nowy standard rynkowy będzie korzystny zarówno dla inwestorów, jak i dla firm raportujących. Nasze rezultaty Mam nadzieję, że nasz pierwszy raport niefinansowy okaże się dla Państwa interesujący. Dowiedzą się Państwo z niego m.in, jakie kluczowe wskaźniki efektywności wybraliśmy do monitorowania i raportowania przez naszą firmę. Wierzę, że raport zawiera kompleksowe informacje o tym, jak podeszliśmy do kwestii zarządzania, kontroli wewnętrznej, etyki, ochrony środowiska, bezpieczeństwa produktów, pracowników, spraw społecznych i antykorupcyjnych, a także komunikacji marketingowej w 2020 roku oraz jakie wyniki osiągnęliśmy w tych obszarach. Pozwolę sobie zakończyć podsumowaniem naszych kluczowych wskaźników niefinansowych. Będąc firmą zatrudniającą w 2020 roku 2799 pracowników w 23 krajach i generującą ponad 1 mld zł przychodów ze sprzedaży, mamy wdrożone 63 certyfikowane systemy zarządzania, zużyliśmy 10249 MWh energii, z czego 0,1% pochodziło ze źródeł odnawialnych. Ponadto wyemitowaliśmy do atmosfery 4 665,60 MgCO2e gazów cieplarnianych z zakresu 1 i 2, wytworzyliśmy 126,20 kg odpadów na 1 mln zł przychodów, nasze samochody służbowe przejechały 8 188 069 km, a na szkolenia pracownicze przeznaczyliśmy 3,62 godzin szkoleniowych na pracownika. Znajdujemy się na początku naszej podróży w kierunku zrównoważonego rozwoju i jesteśmy zdeterminowani kontynuować nasze wysiłki, aby każdego roku prowadzić bardziej zrównoważoną działalność. Piotr Jeleński Prezes Zarządu, Asseco South Eastern Europe 3. Model biznesowy i ład korporacyjny 3 . M o d e l b i z n e s o w y i ł a d k o r p o r a c y j n y Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 9 ASEE S.A. prowadzi głównie działalność holdingową, koncentrując się na zarządzaniu Grupą oraz poszerzaniu jej zasięgu geograficznego i produktowego. W związku z tym, że Jednostka Dominująca prowadzi głównie działalność holdingową, kierunki rozwoju Spółki należy rozpatrywać w kontekście rozwoju i działalności całej Grupy ASEE. Grupa ASEE prowadzi działalność w zakresie sprzedaży oprogramowania własnego i obcego, jak również świadczenia usług wdrożeniowych, integracyjnych i outsourcingowych. Grupa ASEE wyodrębnia następujące segmenty sprawozdawcze, stanowiące odzwierciedlenie struktury prowadzonej działalności: • Rozwiązania w sektorze bankowym, • Rozwiązania w obszarze płatności, • Rozwiązania dedykowane. 3.1. STRATEGIA WZROSTU I KIERUNKI ROZWOJU SPÓŁKI G.1.1. W 2021 roku Grupa ASEE (w tym Payten) zamierza skupiać się na dalszym uniezależnianiu każdego z segmentów operacyjnych Grupy, dostosowując strategię do możliwości i perspektyw wzrostu każdego z segmentów w obecnych i nowych obszarach geograficznych, oferując własne oprogramowanie w formie subskrypcyjnej i outsourcing. Już od kilku lat głównym zadaniem działu Sprzedaży ASEE (w tym Payten) pozostaje rozwój nowych rynków oraz większe wsparcie najbardziej obiecujących produktów i rozwiązań. Kontynuowane są inwestycje w zasoby konieczne do obsługi międzynarodowych klientów obecnych w regionie działania ASEE oraz Payten i posiadających scentralizowane struktury. W roku 2021 Grupa zamierza kontynuować działania sprzedażowe ukierunkowane na zwiększenie przychodów zarówno z obecnego obszaru działania obejmującego Europę Centralną, Południowo- Wschodnią, Hiszpanię, Portugalię oraz Amerykę Łacińską, jak i z nowych rynków. Podsumowanie celów na 2021 rok w obszarze bankowości i rozwiązań dedykowanych: • Dalsze zwiększanie udziału własnych produktów i usług w strukturze sprzedaży Grupy ASEE. • Selektywne inwestycje w rozwój nowych produktów informatycznych.. • Oferowanie wybranych rozwiązań w modelu subskrypcyjnym (SaaS). • Podnoszenie wartości sprzedaży poprzez wchodzenie na nowe rynki, rozumiane zarówno jako nowe geografie, jak i rynki w ramach obecnego obszaru działania Grupy. • Coraz lepsze wykorzystanie skali geograficznej i operacyjnej działania Grupy poprzez dalej idące skoordynowanie zarządzania zasobami, rozwojem produktów oraz relacjami z kluczowymi klientami i dostawcami. • Poprawianie efektywności operacji poprzez lepsze zarządzanie projektami, pełniejsze wykorzystanie zasobów oraz optymalizację obszaru wsparcia dla klientów. Podsumowanie celów na 2021 rok w obszarze płatności – Payten: • Rozszerzanie oferty segmentu Rozwiązania w obszarze płatności o nowe usługi i produkty, poprzez roz- wój organiczny oraz akwizycje, również poza bieżącym obszarem geograficznym działania Grupy. • Dalszy rozwój linii biznesowej oferującej rozwiązania eCommerce. Inwestycje w rozwiązanie Payment Gateway oraz intensyfikacja sprzedaży rozwiązania MSU. • Rozwój linii biznesowej oferującej rozwiązania płatnicze bezpośrednio detalicznym punktom sprzedaży zapewniający klientom komfort pracy tylko z jednym dostawcą w całym tym obszarze. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 10 • Oferowanie nowych rozwiązań Payten w całym regionie działania Spółki oraz na nowych rynkach poza obecnym obszarem działania Payten. • Zrównoważony rozwój niezależnej sieci bankomatów operujących pod marką MoneyGet. • Kontynuacja promocji marki Payten, pod którą prowadzona jest działalność segmentu. 3.2. MODEL BIZNESOWY G.1.2. Model biznesowy Grupy ASEE bazuje na następujących założeniach: Umacnianie spójnej struktury korporacyjnej Grupa ASEE powstała poprzez akwizycje oraz integrację spółek IT operujących na rynkach południowo- wschodniej Europy i Turcji. Dzięki przeprowadzonym w trakcie 2019 roku akwizycjom spółek Necomplus oraz Sonet geograficzny zakres działania ASEE (w tym Payten) został rozszerzony o kolejne rynki, między innymi Hiszpanię, Portugalię, Peru, Kolumbię, Czechy i Słowację. Na początku 2020 roku zarejestrowano spółkę Payten Egypt, która oferuje produkty Payten na rynku egipskim. W efekcie działań mających na celu pogłębianie integracji nabywanych podmiotów, Grupa ASEE z luźnej federacji spółek przekształciła się w spójną strukturę korporacyjną o kilkuwymiarowej strukturze zarządzania opartej o: 1. Geografie 2. Produkty / kompetencje 3. Funkcje Wymiar Geograficzny zarządzania oparty jest na strukturach krajowych. Wymiar Kompetencyjny oparty jest o główne segmenty biznesowe: • Rozwiązania w obszarze płatności • Rozwiązania w sektorze bankowym • Rozwiązania dedykowane (w tym sprzedaż własnych usług jak i rozwiązań zewnętrznych dostawców). Wymiar Funkcyjny dotyczy procesów realizowanych w ramach kluczowych funkcji w organizacji (sprzedaż, badania i rozwój, realizacja projektów, wsparcie, HR, marketing, finanse oraz kwestie prawne). Wymiar Funkcyjny jak i Kompetencyjny wraz z odpowiednimi standardami jest scentralizowany i obejmuje wszystkie geografie. Poprawa efektywności operacji Jednym z kluczowych elementów wprowadzania funkcjonalnego wymiaru zarządzania Grupą jest ujednolicenie standardów w zakresie zarządzania projektami oraz zasobami wdrożeniowymi. Stopniowo wydzielane są międzynarodowe zespoły wdrożeniowe dedykowane do realizacji wybranego typu projektów w obszarach rozwiązań mobilnych oraz wielokanałowej platformy bankowości elektronicznej Digital Edge, a także rozwiązania do sprzedaży produktów finansowych za pomocą kanałów cyfrowych Digital Origination. Dzięki standaryzacji miar i narzędzi, możliwe stało się spójne w skali Grupy wyznaczanie celów opartych o wybrane wskaźniki efektywności operacyjnej i wiązanie ich z wynagrodzeniem osób odpowiedzialnych za operacje. Prace nad poprawą efektywności oraz ujednolicaniem standardów i narzędzi używanych w realizacji projektów dodatkowo przy-spieszyły w związku z sytuacja pandemiczną w 2020 roku i koniecznością pracy Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 11 zdalnej. Okazało się, że Grupa ASEE jest dobrze przy-gotowana do realizacji modelu pracy zdalnej i nie zanotowaliśmy żadnych istotnych opóźnień w realizacji projektów z tego powodu. Koncentracja na strategicznych produktach i usługach Koncentracja na rozwoju strategicznych produktów pozwala na osiągnięcie większej dynamiki wzrostu przychodów z rozwiązań własnych. W procesie dalszego rozwoju ASEE, Zarząd planuje wciąż skupiać się na rozbudowie i zwiększaniu znaczenia portfela własnych pro-duktów i usług. Oznacza to między innymi konieczność większej koncentracji na kluczowych dla Grupy kompetencjach, co może z kolei pociągnąć za sobą potrzebę rezygnacji z oferowania wybranych rozwiązań, których znaczenie nie jest dla ASEE strategiczne. W dłuższym okresie Grupa planuje oferować w skali globalnej kilka kluczowych rozwiązań, w obszarach, w których kompetencje ASEE oraz Payten pozwalają konkurować z największymi dostawcami na rynku. Niezależnie od planów koncentracji na kluczowych produktach, Zarząd zamierza wykorzystać silną pozycję ASEE oraz Payten w regionie, posiadaną wiedzę i doświadczenie, a także dobry kontakt z regionalnymi klientami, aby równolegle budować kompetencję profesjonalnego doradcy i usługodawcy dla istotnych klientów Grupy. Wchodzenie na nowe rynki Wzrost sprzedaży, w ocenie Zarządu, wymaga zwiększenia udziału przychodów z rynków poza obecnym obszarem działania Grupy ASEE przy równoczesnym wsparciu wzrostu akwizycjami. W dłuższej perspektywie Spółka planuje rozwijać sprzedaż poza Europą Południowo-Wschodnią i Turcją przede wszystkim poprzez tworzenie sieci współpracujących z ASEE oraz Payten partnerów. W ramach segmentu Rozwiązania w obszarze płatności (Payten) Zarząd zakłada możliwość wyjścia poza obecny region działania Grupy również poprzez akwizycje spółek, których oferta byłaby komplementarna w stosunku do obecnego portfela rozwiązań sprzedawanych pod marką Payten. Celem strategicznym ASEE, w tym Payten, pozostaje osiągnięcie pozycji jednego z trzech największych i najbardziej rozpoznawalnych graczy na każdym z rynków, na których Grupa prowadzi swoje operacje. 3.3. STRUKTURA ZARZĄDZANIA G.2.1. Na dzień publikacji niniejszego sprawozdania tj. na dzień 24 lutego 2021 roku skład Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki oraz Komitetu Audytu przedstawiał się następująco Rada Nadzorcza Zarząd Komitet Audytu Jozef Klein Piotr Jeleński Artur Kucharski Adam Góral Miljan Mališ Adam Pawłowicz Jacek Duch Marcin Rulnicki Jacek Duch Artur Kucharski Kostadin Slavkoski Adam Pawłowicz Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 12 Przedmiotem zainteresowania Zarządu są kwestie zrównoważonego rozwoju związane z obszarami ESG (Środowisko - Społeczeństwo – Ład zarządczy). W celu usystematyzowania problematyki zrównoważonego rozwoju w Grupie ASEE, Zarząd podjął decyzję o opublikowaniu niniejszego raportu niefinansowego za rok 2020. Intensyfikacja działań Grupy w tym obszarze jest jednym z kluczowych zadań nowego stanowiska kierowniczego powołanego w 2020. Kolejnym krokiem jest wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za koordynację działań ESG w każdej spółce. W ramach testu istotności Zarząd Spółki przeanalizował dane niefinansowe i zdecydował o wyborze kluczowych pozafinansowych wskaźników efektywności. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 13 3.4. GRUPA KAPITAŁOWA Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 14 3.5. SYSTEMY ZARZĄDZANIA G.2.2. ASEE jako spółka holdingowa w Polsce nie prowadzi znaczącej działalności operacyjnej w Polsce. Jej rola polega głównie na pełnieniu funkcji zarządczych i kontrolnych wobec wszystkich spółek zależnych w Grupie. Spółki z grupy ASEE (w tym Payten) działają w różnych krajach w Unii Europejskiej i poza nią. Różne linie biznesowe wymagają różnych systemów zarządzania i podlegają różnym lokalnym przepisom. Z tego powodu Grupa ASEE nie wdrożyła jednolitego Systemu Zarządzania dla całej Grupy. Za wdrożenie odpowiednich systemów zarządzania odpowiadają zarządy lokalnych spółek. Utrzymanie tych systemów ma zasadnicze znaczenie dla działalności Grupy ASEE. Oprócz wagi jaką ASEE przykłada do właściwych praktyk zarządzania, wielu klientów również wymaga odpowiednich certyfikatów. Jest to szczególnie istotne w linii biznesowej dotyczącej przetwarzania płatności. Prawie wszystkie spółki Grupy ASEE wdrożyły różne systemy zarządzania. Łącznie spółki Grupy ASEE posiadają ponad 60 atestacji. Kilka spółek z Grupy ASEE (w tym Payten) posiada ISO 9001: 2015 (System Zarządzania Jakością), ISO 20000: 2011 (System Zarządzania Usługami) i ISO 27001: 2013 (System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji). Kilka firm wdrożyło również ISO 14001: 2015 (system zarządzania środowiskowego). Firmy obsługujące płatności uzyskały również wiele poświadczeń zgodności od organizacji, takich jak np. PCI (Payment Card Industry), VISA i Mastercard. Wraz z rozszerzaniem się zakresu usług Grupy ASEE liczba certyfikatów systemów zarządzania stale rośnie. Informacje o wszystkich certyfikatach są przechowywane centralnie, a certyfikaty są regularnie odnawiane. Wiele certyfikatów ma zostać odnowionych w 2021 roku. Ponieważ kwestie środowiskowe wymagają większej uwagi kierownictwa, Grupa ASEE będzie dążyć do zapewnienia ISO 14001: 2015 (system zarządzania środowiskowego) we wszystkich swoich znaczących operacjach. Może to stanowić wyzwanie w niektórych krajach spoza UE. 3.6. SYSTEM KONTROLI WEWNĘTRZNEJ G.2.3. System kontroli wewnętrznej opiera się przede wszystkim na zadaniach organów statutowych i głównych funkcjach centralnych, określonych w przepisach prawa i regulacjach wewnętrznych. Struktura zarządzania ASEE zapewnia wyraźny podział obowiązków, co przyczynia się do skutecznej komunikacji, procesu podejmowania decyzji i wydajnych operacji. Ostateczna odpowiedzialność za kontrolę spoczywa na Radzie Nadzorczej, która nadzoruje Zarząd ASEE. Zarząd ASEE bezpośrednio zarządza działalnością ASEE SA oraz - co ważniejsze - powołuje rady nadzorcze lokalnych spółek zależnych. W konsekwencji zarządy lokalnych spółek zależnych mają jasno określone obowiązki kontrolne. Wszystkie te funkcje kontrolne organów statutowych wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Przestrzeganie tych przepisów jest regularnie sprawdzane. Wspomniane organy statutowe są wspierane przez funkcje Grupy, które mają pewne obowiązki kontrolne określone w procedurach wewnętrznych. Udzielają również porad organom statutowym. Wreszcie lokalne zarządy są również wspierane w działaniach kontrolnych przez lokalny zespół zarządzania operacyjnego. Lokalne procedury kaskadują niektóre funkcje kontrolne na kierowników operacyjnych. W każdej spółce, w której wdrożono system zarządzania, np. ISO, jest wskazany pracownik odpowiedzialny za zapewnienie zgodności działania firmy z przyjętym systemem zarządzania. To odgórne podejście do kontroli działa skutecznie, co potwierdzają zarówno audyty zewnętrzne, jak i wewnętrzne. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 15 W zakresie ESG, w ramach kontroli wewnętrznej, Grupa ASEE monitoruje przestrzeganie wymagań normy ISO 14001 w spółkach, które już wdrożyły ten standard. Procedury regulujące system kontroli wewnętrznej nie przewidują szczególnych regulacji dotyczących spraw niefinansowych. Oprócz funkcji kontrolnych pełnionych przez struktury zarządcze, Spółka powołała dodatkowe organy zajmujące się audytem zarządzania operacyjnego, procesów kontrolnych oraz skuteczności zarządzania ryzykiem. Na poziomie Rady Nadzorczej został powołany Komitet Audytu, który w szczególności: 1. weryfikuje adekwatność i skuteczność zarządzania ryzykiem i kontroli wewnętrznej, 2. weryfikuje skuteczność nadzoru nad zgodnością działania Spółki z przepisami prawa, 3. ocenia skuteczność systemów zarządzania ryzykiem, kontroli wewnętrznej i compliance oraz funkcji audytu wewnętrznego, 4. ocenia dostosowanie Spółki do obserwacji, zaleceń i decyzji kierowanych do Spółki przez audytora zewnętrznego lub inne podmioty nadzorujące działalność Spółki. Komitet Audytu wspierany jest przez Menedżera Audytu Wewnętrznego Grupy, który: 1. przygotowuje roczny plan audytów wewnętrznych 2. przeprowadza audyty wewnętrzne we współpracy z odpowiednimi pracownikami spółek lokalnych 3. sporządza raport zawierający wnioski z audytu i zalecenia 4. monitoruje wdrażanie zaleceń Ponadto system kontroli wewnętrznej uzupełniają audytorzy zewnętrzni. 3.7. ZARZĄDZANIE RYZYKAMI SPOŁECZNYMI I ŚRODOWISKOWYMI G.3.1. Struktura zarządzania ryzykiem obejmuje całą strukturę zarządzania ASEE, uwzględniając ryzyko finansowe i niefinansowe. Nie ma określonych struktur zarządzania ryzykiem do zarządzania ryzykiem niefinansowym. Ze względu na ograniczoną wielkość, spółki Grupy ASEE nie posiadają odrębnych funkcji zarządzania ryzykiem. Dla głównych procesów Grupa ASEE dąży do stosowania trzech linii obrony: • operacyjne zarządzanie ryzykiem związanym z działalnością jednostek • zarządzanie ryzykiem przez wyznaczone role lub jednostki, np. Quality Manager lub Compliance Officer • działalność komórki odpowiedzialnej za audyt wewnętrzny – Menedżera Audytu Wewnętrznego Grupy Ryzyka strategiczne są monitorowane i zarządzane przez Zarząd Grupy ASEE we współpracy z lokalnymi Zarządami. Ryzyka operacyjne (w tym finansowe i niefinansowe) są identyfikowane, mierzone i zarządzane przez kierownictwo operacyjne różnych funkcji pod nadzorem i wg wskazówek Grupy ASEE lub lokalnego Zarządu. Odpowiedzi na ryzyka i mechanizmy kontrolne są projektowane przez odpowiedzialnych kierowników operacyjnych i zatwierdzane przez Grupę ASEE lub lokalne Zarządy. Odpowiedzi na ryzyka i kontrole są ustalane i wdrażane za pośrednictwem polityk, procedur i procesów w całej Grupie ASEE. G.3.2. Podczas analizy istotności Grupa ASEE przeprowadziła ocenę ryzyka dedykowaną ryzyku społecznemu i środowiskowemu. Podsumowanie wyników wspomnianej oceny ryzyka zostało przedstawione w rozdziale 8.4 niniejszego Raportu. Zostały one również omówione bardziej szczegółowo w poszczególnych rozdziałach przedstawionych w Raporcie, np. dotyczących pracownika lub środowiska. Należy zwrócić uwagę, że część ryzyk została zidentyfikowana po raz pierwszy w 2020 roku. W związku z tym Spółka nie zastosowała Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 16 dotychczas kompleksowych narzędzi ograniczania ryzyka i zarządzania nimi dla wszystkich ryzyk. Niemniej jednak ryzyka są zidentyfikowane, zdefiniowane są narzędzia ograniczania ryzyka i działania będą kontynuowane w 2021 roku. Wyniki reakcji firmy na te ryzyka zostaną przedstawione w kolejnym raporcie niefinansowym. 3.8. ETYKA Grupa ASEE podkreśla szczególne znaczenie etyki w jej najszerszym znaczeniu. Wprowadzony w maju 2018 roku Kodeks Etyki oraz Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016 określają główne obszary zainteresowania ASEE i Payten, co znajduje odzwierciedlenie w wewnętrznych politykach i procedurach. Kodeks etyczny jako postępowanie etyczne uznaje przestrzeganie norm społecznych i prawnych oraz najlepszych praktyk wypracowanych w danej branży. Kodeks etyczny w szczególności koncentruje się na kwestiach związanych z równością i prawami człowieka, konfliktem interesów, ochroną prywatności danych i własności intelektualnej, uczciwą konkurencją i poszanowaniem środowiska, a także przejrzystością sporządzania danych finansowych Grupy. Kodeks Etyki został formalnie zatwierdzony przez Zarząd Spółki w dniu 14 maja 2018 roku i obowiązuje wszystkie spółki wchodzące w skład Grupy ASEE. Jednak aby zapewnić jej skuteczność, wszystkie lokalne firmy zostały zobowiązane do podjęcia dodatkowych kroków, jeśli wymagają tego lokalne przepisy (co może mieć miejsce, ponieważ Grupa ASEE składa się ze spółek z ponad 20 krajów, z których wiele nie jest członkami UE). Zapoznanie się z treścią polityk wewnętrznych, w tym Kodeksu Etyki, jest częścią procesu wdrażania nowego personelu Grupy ASEE. G.4.1. Grupa ASEE ma formalny Kodeks Etyki zatwierdzony 18 maja 2018 roku oraz następujące dokumenty uzupełniające jego treść: • Polityka dotycząca konfliktów interesów zatwierdzona 2 grudnia 2019 r • Polityka uczciwej konkurencji zatwierdzona 18 maja 2018 r • Polityka antykorupcyjna została pierwotnie zatwierdzona 3 października 2013 r. (i zmieniona 15 grudnia 2014 r.) • oraz inne grupowe i lokalne procedury stosowane przez dane spółki, działy w celu wdrożenia i uszczegółowienia zapisów powyższych polityk. G.4.5. Jedno potencjalne naruszenie standardów etycznych zostało zgłoszone za pośrednictwem wewnętrznych kanałów zgłaszania. Audyt wewnętrzny przeprowadził dochodzenie w sprawie domniemanego nieetycznego zachowania i potencjalnego konfliktu interesów. Na podstawie przeprowadzonego audytu stwierdzono, że nie doszło do nieetycznego zachowania lub konfliktu interesów. Dochodzenie ujawniło pewne słabości w komunikacji wewnętrznej, ograniczone zaufanie i niewystarczającą współpracę wewnętrzną. Zarząd ASEE podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyeliminowania zidentyfikowanych słabości. G.4.6. Zgodnie z procedurami HR nowi pracownicy są zapoznawani ze standardami etycznymi zawartymi w politykach lokalnych i grupowych. O potrzebie szkoleń etycznych dyskutowano także na kwartalnych spotkaniach wyższej kadry menedżerskiej w ostatnich latach (z wyjątkiem roku 2020, ponieważ nie było bezpośrednich spotkań, ze względu na Covid-19). Zatem w 2020 roku szkolenia były prowadzone wyłącznie na poziomie lokalnym i mogły obejmować różny odsetek pracowników w danym kraju (od 0% do 100% w Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 17 niektórych firmach) i mogły być prowadzone w inny sposób (od prostych instrukcji i udzielania dostęp do treści polityk, do prowadzenia regularnych szkoleń). Mając powyższe na uwadze, szkolenia związane z zagadnieniami etycznymi skierowano do prawie 1000 osób. Grupa ASEE jest bardzo aktywna w zakresie projektów fuzji i przejęć i staje przed wyzwaniami związanymi z wdrażaniem nowych podmiotów. Potencjalnym narzędziem zapewniającym jednakowy dostęp i kontrolę nad treścią szkoleń jest Human Capital Management (HCM), który jest obecnie wdrażany na poziomie Grupy i będzie dostępny dla wszystkich pracowników z ich indywidualnych kont. Spółka rozważa również sformalizowanie procedur po akwizycji, w celu bardziej efektywnego zaznajomienia nowych spółek ze standardami Grupy ASEE, co obejmuje również kwestie etyczne. 4. Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności 4 . K l u c z o w e n i e f i n a n s o w e w s k a ź n i k i e f e k t y w n o ś c i Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 19 Zarząd ASEE zdefiniował listę 35 wskaźników niefinansowych, które są monitorowane i raportowane. W przypadku niektórych z tych wskaźników Grupa ASEE dysponuje danymi za cały rok 2020. W przypadku innych wskaźników gromadzenie szczegółowych danych rozpoczęło się w 2020 r. W niektórych przypadkach Grupa ASEE posiada również dane za lata poprzedzające 2020 r. Procedury monitorowania niezbędnych danych zostaną dopracowane w I kwartale 2021 roku po wprowadzeniu nowego standardu raportowania. Spośród tych wskaźników Zarząd wybrał 5 kluczowych wskaźników wydajności, które są wykorzystywane przy podejmowaniu decyzji strategicznych i operacyjnych. Kluczowe niefinansowe wskaźniki wyników: G.2.2. Lista certyfikowanych systemów zarządzania. E.2.2. Procent (%) energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii. E.5.1. Waga wyemitowanych gazów cieplarnianych. E.6.4. Emisje odpadów na przychody. S.5.1. Średnia liczba dni / godzin szkoleniowych na pracownika Podczas gdy jesteśmy przekonani, że te tematy powinny być naszymi pozafinansowymi priorytetami, Spółka zaczęła monitorować niektóre dane w celu pomiaru tych wskaźników KPI w czasie 2020 r. Dlatego nasz pogląd na wyniki bazowe nie zawsze jest kompletny. Ponadto, z powodu globalnej pandemii Covid-19, uważamy, że ten rok nie był reprezentatywny, aby służyć jako punkt odniesienia. Dlatego zdecydowaliśmy się nie definiować mierzalnych celów dla naszych niefinansowych wskaźników KPI. Będziemy mieć na uwadze te priorytety przy określaniu naszych celów na 2021 r. Zobowiązujemy się do podejmowania działań mających na celu poprawę naszych wyników pozafinansowych. Obecnie zakładamy, że będziemy mogli określić mierzalne cele jeszcze w 2021 roku, kiedy biznes wróci do normy. 5. Środowisko 5 . Ś r o d o w i s k o Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 21 Wpływ na środowisko w przypadku Grupy ASEE (w tym Payten) jest dość ograniczony, ponieważ Grupa nie prowadzi działalności produkcyjnej. Z tego samego powodu zmiany w środowisku nie wpływają na działalność ASEE w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Firmy Payten, które sprzedają i serwisują bankomaty i terminale płatnicze, mogą generować znaczące odpady elektryczne, gdy stary sprzęt jest usuwany przez spółkę z grupy ASEE lub jej klienta. Biura Grupy ASEE produkują również odpady komunalne. Grupa ASEE nie wdrożyła jeszcze ogólnogrupowej polityki zarządzania jej wpływem na środowisko z następujących powodów: • działalność biznesowa spółek Grupy ASEE jest bardzo zróżnicowana, dlatego wprowadzenie jednej polityki dla wszystkich spółek może być skomplikowane • regulacje, zwłaszcza w krajach UE, ulegają regularnym zmianom, a w 2021 roku spodziewana jest znacząca zmiana regulacji, tak więc taka ogólnofirmowa polityka miałaby bardzo krótki okres życia • Grupa ASEE działa w UE, w europejskich krajach spoza UE oraz w Ameryce Łacińskiej. Lokalne przepisy są różne, więc trudno byłoby skutecznie uwzględnić wszystkie lokalne wymagania w polityce całej Grupy. Dlatego priorytetem było przestrzeganie lokalnych przepisów. Oczekuje się, że po zmianach przepisów i standardów w 2021 roku otoczenie regulacyjne może się ustabilizować. W 2021 roku Grupa ASEE zamierza wprowadzić w całej grupie politykę środowiskową. Chociaż nie istniała polityka na poziomie Grupy w zakresie ochrony środowiska, istnieją pewne bardziej szczegółowe zasady (np. dotyczące gospodarki odpadami) w niektórych spółkach zależnych. Niektóre spółki wdrożyły system zarządzania środowiskowego PN-EN ISO 14001: 2005. Kierownictwo dokłada wszelkich starań, aby ograniczyć negatywny wpływ firm na środowisko. 5.1. ZMIANA KLIMATU Średnia temperatura powierzchni planety wzrosła o około 1,18 stopnia Celsjusza od końca XIX wieku, co jest spowodowane głównie zwiększoną emisją dwutlenku węgla do atmosfery i innymi działaniami człowieka. Obecny trend ocieplenia ma szczególne znaczenie, ponieważ prawdopodobnie w większości jest wynikiem działalności człowieka od połowy XX wieku i postępuje w tempie bezprecedensowym od dziesięcioleci do tysiącleci. https://climate.nasa.gov/evidence/ Zmiany klimatyczne mogą wpłynąć na funkcjonowanie Grupy ASEE w następujących obszarach: • Globalne ocieplenie klimatu może wpłynąć na ASEE w perspektywie długoterminowej, głównie ze względu na potencjalny wpływ na turystykę. • Ekstremalne zdarzenia pogodowe mogą wpływać na podaż zakupionego sprzętu i ograniczać możliwość świadczenia usług wsparcia na miejscu • Nowe przepisy dotyczące klimatu mogą zostać wprowadzone wraz z nowymi obowiązkami dotyczącymi operacji ASEE • Wzrost kosztów energii elektrycznej może wpłynąć na koszty działalności ASEE Funkcjonowanie Grupy ASEE może wpływać na zmiany klimatyczne w następujących obszarach: • Transport zakupionego sprzętu na duże odległości • Zużycie paliwa przez samochody służbowe obsługujące zainstalowane urządzenia • Grupa prowadzi działalność w wielu biurach wykorzystując energię i ogrzewanie • Podróże biznesowe • Gospodarowanie odpadami • Skala bezgotówkowych operacji płatniczych Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 22 Podczas gdy wpływ ASEE na środowisko jest ograniczony, Grupa ASEE jest przekonana do reagowania na proces globalnego ocieplenia poprzez redukcję emisji gazów cieplarnianych. Aby potwierdzić to zobowiązanie, Grupa ASEE zdecydowała się obniżyć emisje gazów cieplarnianych jako jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników wyników. Działania mające na celu ograniczenie negatywnego wpływu działalności Grupy ASEE na zmiany klimatyczne zostały omówione w kolejnych rozdziałach poniżej. 5.2. ZUŻYCIE PALIW I ENERGII Według badania istotności Grupy ASEE, zużycie energii i paliwa jest jednym z najważniejszych obszarów wpływu firmy na środowisko. Zużycie energii łącznie % Mg MWh Benzyna 133 1 639 16% Paliwo Samochodowe Olej napędowy 293 3 502 34% Energia el. 3 859 38% Budynki Ogrzewanie 1 250 12% Zużycie energii łącznie 10 249 100% Łącznie energia na przychody (MWh/1 milion PLN) 9,98 w tym energia z odnawialnych źródeł 9,10 0,1% E.2.1. Grupa ASEE (w tym Payten) zużyła 10 249 MWh energii w 2020 roku. Jest udokumentowane, że 0,1% zostało wygenerowane przez odnawialne źródła energii. Pozostałe 99,9% jest określane jako „nieodnawialne”, chociaż Spółka dołoży większych starań w 2021 r., aby zweryfikować źródła energii u dostawców energii na naszych rynkach. Grupa ASEE przeanalizuje możliwości pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. Całkowite zużycie energii w MWh jest równo podzielone między energię i ciepło zużywane w biurach oraz paliwo używane przez samochody służbowe. W działalności operacyjnej Grupy energia jest konsumowana przede wszystkim w biurach, co generuje wpływ pośredni. W związku z tym informacje zebrane od wszystkich spółek operacyjnych zawierają dane zarówno o zakupionej energii elektrycznej, jak i zużyciu ciepła. Ujęte są biura wynajmowane i własne. Ponieważ firma nie prowadzi zakładów produkcyjnych, zużycie energii jest monitorowane jako całkowite zużycie na poziomie grupy ASEE. Firma korzysta z wielu samochodów używanych zarówno jako samochody serwisowe, jak i środki transportu pracowników. Energia pochodząca ze spalania benzyny i oleju napędowego pochodzi z floty około 500 samochodów. Dlatego zużycie paliwa powoduje znaczący bezpośredni wpływ na środowisko. W 2020 roku samochody służbowe przejechały 8 188 069 kilometrów, co zaowocowało spaleniem 541 549 litrów paliw. Chociaż firma dąży do zmniejszenia zużycia energii, przyjęcie 2020 r. jako roku bazowego może stanowić wyzwanie. Z powodu Covid-19 mobilność była z pewnością poniżej normalnej średniej rocznej. Ponieważ zrównoważony rozwój jest coraz ważniejszy dla Grupy ASEE, Spółka planuje przeanalizować, jak zmniejszyć zużycie paliwa za pomocą różnych środków, w tym pojazdów elektrycznych, samochodów hybrydowych lub paliw bardziej przyjaznych dla środowiska. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 23 E.2.2. Grupa ASEE monitoruje również zużycie energii z odnawialnych źródeł energii. Tylko około 0,1% zużytej energii pochodziło z odnawialnych źródeł energii. Były to głównie elektrownie wodne w Bośni. Zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii jest jednym z kluczowych priorytetów Grupy ASEE w obszarze zrównoważonego rozwoju. Grupa ASEE uwzględniła go w swoich kluczowych niefinansowych wskaźnikach efektywności. W kolejnych latach planowane będą działania zwiększające ten odsetek. E.2.3. Monitorowane jest zużycie energii w relacji do przychodów. Grupa ASEE zużyła 9,1 MWh energii na 1 mln zł przychodów. Grupa Kapitałowa ma długoterminowe aspiracje do obniżenia tego wskaźnika. Jedną ze zidentyfikowanych możliwości jest dalsza cyfryzacja oferowanych usług. Działalność Grupy ASEE nie daje możliwości znaczącego wpływania na zużycie energii przez dalszych odbiorców. 5.3. EMISJE GAZÓW CIEPLARNIANYCH DO ATMOSFERY Zarząd ASEE jest coraz bardziej zaniepokojony zmianami klimatycznymi. Grupa ASEE dąży do tego, aby raportowanie gazów cieplarnianych było oparte na zasadach: istotności, kompletności, spójności, przejrzystości i dokładności. Cele biznesowe i definiowanie inwentarza Waga wyemitowanych gazów cieplarnianych będzie jednym z niefinansowych kluczowych wskaźników efektywności Grupy ASEE. Jako dodatkowy miernik ASEE zdecydowało się monitorować emisje gazów cieplarnianych w przeliczeniu na przychody. Ponieważ jest to pierwszy raport niefinansowy ASEE, w 2020 roku skupiono się na określeniu wszystkich istotnych źródeł emisji gazów cieplarnianych i przejrzystym wyjaśnieniu raportowanych danych. W 2020 roku firma zbudowała zrozumienie swoich emisji gazów cieplarnianych. Idąc dalej, ASEE będzie dążyć do: - Dalszego monitorowania zagrożeń związanych z emisjami gazów cieplarnianych - Poprawy kompletności danych dotyczących emisji z zakresu 3 - Zidentyfikowania opłacalnych możliwości redukcji - Przygotowania się do obowiązkowego raportowania za 2021 rok - Ustalenia długoterminowych celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Emisje gazów cieplarnianych są monitorowane i raportowane zgodnie z The Greenhouse Gas Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard – Revised Edition. Ustalenie granic organizacyjnych Wyznaczając granice organizacyjne, Grupa ASEE zdecydowała się przyjąć podejście kontrolne w celu konsolidacji emisji gazów cieplarnianych. Pełną listę spółek zależnych uwzględnionych w raporcie Grupy ASEE zawiera Załącznik 1. Ustalenie granic operacyjnych W celu wyznaczenia granic operacyjnych firma przeanalizowała dane dotyczące następujących potencjalnych źródeł emisji: - Energia i ogrzewanie - Paliwa samochodowe Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 24 - Olej używany przez generatory - Czynnik chłodniczy używany w klimatyzatorach - Podróże pasażerskie - Wysyłka ładunków - Energia ze źródeł odnawialnych - Odpady Po przeanalizowaniu danych firma zdecydowała się uwzględnić w raporcie emisje gazów cieplarnianych z: emisji bezpośrednich (Zakres 1), pośrednich emisji energii (Zakres 2) oraz niektórych istotnych emisji pośrednich (Zakres 3). Zakres 1: Bezpośrednie emisje gazów cieplarnianych ze źródeł posiadanych lub kontrolowanych: emisje ze spalania paliw w samochodach będących własnością przedsiębiorstwa / pod ich kontrolą oraz oleju napędowego używanego przez generatory. Firma wzięła również pod uwagę czynnik chłodniczy używany w klimatyzatorach, ale zgłoszone ilości uznane zostały za nieistotne. Zakres 2: Pośrednie emisje gazów cieplarnianych z energii: emisje z wytwarzania zakupionej energii elektrycznej i ciepła zużywanej w budynkach własnych lub kontrolowanych. Dla spółek z Grupy ASEE zakupiona energia elektryczna jest jednym z największych źródeł emisji gazów cieplarnianych i najważniejszą szansą na redukcję tych emisji. Zakres 3: Inne pośrednie emisje gazów cieplarnianych: w 2020 roku Spółka koncentrowała się na najważniejszych źródłach emisji z zakresu 3, tj. transporcie i podróżach służbowych. Wyliczenia emisji Zakresu 3 Segment Rozwiązania w obszarze płatności Grupy ASEE (działający pod marką Payten) ma znaczną ekspozycję na emisje transportowe. Firma kupuje bankomaty i terminale płatnicze, najczęściej za granicą. Transport tego sprzętu powoduje znaczne emisje gazów cieplarnianych. Pracownicy wszystkich spółek Grupy ASEE generują emisje wynikające z podróży służbowych. W 2021 roku Grupa ASEE będzie kontynuować analizę innych potencjalnych emisji z Zakresu 3, np. zakupione towary i usługi, dobra inwestycyjne, odpady, dojazdy pracowników, aktywa leasingowane (w tym usługi outsourcingowe), utylizacja na koniec życia sprzedanych produktów. Ponieważ Grupa prowadzi działalność międzynarodową, nie zidentyfikowano żadnych konkretnych partnerów w łańcuchu wartości jako głównych generatorów gazów cieplarnianych. Bliższy przegląd dostawców zostanie przeprowadzony w 2021 roku. Podczas ilościowego określania emisji z zakresu 3 Grupa ASEE zidentyfikowała istotne różnice między różnymi spółkami. Jest to związane z różnymi przyjętymi modelami biznesowymi. Podczas gdy w niektórych krajach spółki ASEE obsługują bankomaty przy użyciu zasobów wewnętrznych, w innych krajach konserwacja jest zlecana na zewnątrz. Grupa ASEE planuje dokładniejszy przegląd swoich usług outsourcingowych w celu określenia możliwych zmian w sprawozdawczości z zakresu 3 od 2021 r. Śledzenie emisji w czasie Ze względu na Covid-19 rok 2020 nie jest reprezentatywnym rokiem jako rok bazowy do wyznaczania celów. Chociaż Grupa ASEE zobowiązała się do monitorowania i zmniejszania emisji gazów cieplarnianych, rok bazowy musi być rokiem, w którym normalna działalność będzie kontynuowana przez cały rok. Dlatego rok 2021 prawdopodobnie również nie zostanie wykorzystany do wyznaczenia celów. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 25 Dane nt. aktywności i czynniki emisji Dane dotyczące aktywności zostały zebrane ze wszystkich spółek Grupy ASEE. W 2020 roku ASEE nie prosiło swoich dostawców o dostarczanie jakichkolwiek danych dotyczących konkretnych działań w łańcuchu wartości firmy. Dlatego wykorzystano tylko średnie dane wtórne dla branży. Opublikowane wskaźniki emisji służą do obliczania emisji z zakresu 1 (w przypadku paliw) i zakresu 2 (w przypadku energii elektrycznej). Emisje z zakresu 2 obliczono metodą lokalizacji. Emisje gazów cieplarnianych z zakresu 3 są obliczane na podstawie danych dotyczących działalności, takich jak zużycie paliwa, przebieg samochodu, odległość transportowania lub mile pasażerskie oraz opublikowane współczynniki emisji. Wyliczenie emisji Emisje z Zakresu 1 i Zakresu 3 zostały obliczone przy użyciu narzędzia GHG Protocol Tool w formacie: “World Resources Institute (2015). GHG Protocol tool for mobile combustion. Version 2.6” dostępnym na stronie internetowej GHG Protocol Initiative ( www.ghgprotocol.org ). Emisje zakresu 2 zostały wyliczone z użyciem krajowych czynników emisji zgodnie z rekomendacją Międzynarodowej Agencji Energii tj. „Production fuel mix factor (kgCO2e per kWh)” w : 2020_07_emissions_factors_sources_for_2020_electricity_v1_3.pdf (carbonfootprint.com) Wszystkie spółki Grupy ASEE zgłosiły do centrali spółki następujące dane: energia i ogrzewanie, przebieg samochodu, olej napędowy zużyty przez generatory, podróże pasażerskie i transport towarowy. Zakres Aktywność Wartość Jednostka MgCO2e Benzyna 2 190 351 km 520,14 Olej napędowy 5 782 473 km 1 617,84 LPG 215 246 km 50,36 Samochody EV (samochody elektr.) 3 204 km - Zakres 1 Generatory Olej 315 litre 0,84 Energia 3 858 641 kWh 1 952,29 Zakres 2 Budynki Ogrzewanie 4 501 040 MJ 524,14 Podróże lotnicze 183 090 passenger - km 17,76 Podróże Podróże kolejowe 7 180 passenger - km 0,83 Transport ciężarowy 1 354 746 007 kg - km 275,59 Transport lotniczy 530 286 059 kg - km 325,19 Transport kolejowy 12 870 644 kg - km 0,22 Zakres 3 Transport Transport morski 8 059 020 kg - km 0,26 Emisje Zakresu 1 łącznie 2 189,18 Emisje zakresów 1 + 2 łącznie 4 665,60 Emisje zakresów 1 + 2 + 3 łącznie 5 285,46 Emisje zakresu 1 na przychody (MgCO2e / million PLN) 2,13 Emisje zakresów 1 + 2 łącznie na przychody (MgCO2e / million PLN) 4,55 Emisje zakresów 1 + 2 + 3 łącznie na przychody (MgCO2e / million PLN) 5,15 W zakresie 1 (paliwo samochodowe, olej napędowy używany przez generatory) i zakresie 3 (podróże pasażerskie i transport towarowy) Grupa ASEE zastosowała scentralizowane podejście do obliczania emisji w 2020 r. na poziomie Grupy. Dla wszystkich emisji związanych z transportem zastosowano metodę opartą na odległości. Ze względu na różnice w czynnikach emisji energii na poziomie kraju, firma przyjęła zdecentralizowane podejście do emisji z Zakresu 2. W 2021 roku ASEE rozważy podejście zdecentralizowane Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 26 również w zakresie 1 i 3, ponieważ może ono zwiększyć świadomość ryzyka klimatycznego we wszystkich lokalnych spółkach. Niepewność współczynnika emisji dla współczynników emisji CO2 w transporcie drogowym charakteryzuje się niepewnością wynoszącą 2–5%, ze względu na niepewność dotyczącą składu paliwa. (na podstawie 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 3 Energy, Chapter 3 Mobile Combustion published on https://www.ipcc- ggip.iges.or.jp/public/2006gl/pdf/2_Volume2/V2_3_Ch3_Mobile_Combustion.pdf E.5.1. Ogółem Grupa ASEE wyemitowała do atmosfery 2 189,18 MgCO2e gazów cieplarnianych z Zakresu 1. Wraz z Zakresem 2 emisje Grupy w 2020 r. wyniosły 4 665,60 MgCO2e. Grupa ASEE jest świadoma, że całkowite emisje z Zakresu 3 będą musiały zostać ponownie ustalone, gdy firma zawrze więcej emisji z Zakresu 3 w raporcie. Z tego powodu ASEE zdecydowało się na wykorzystanie emisji z Zakresu 1 i 2 w celu zdefiniowania głównych wskaźników używanych do monitorowania efektywności w czasie. E.5.3. Przychody Grupy ASEE są generowane na wielu rynkach w różnych walutach. Dlatego wskaźnik emisji na przychody będzie bardzo wrażliwy na możliwe zmiany kursów walutowych. Początkowo Grupa ASEE zdecydowała się na kalkulację emisji gazów cieplarnianych na 1 mln zł przychodu. Wynik w 2020 roku wyniósł 4,55 MgCO2e / mln zł. Podobnie jak w przypadku całkowitej masy emisji gazów cieplarnianych, tylko zakres 1 i 2 jest uwzględniony w tym mierniku. Firma będzie nadal monitorować kursy wymiany walut, a także zamierza dodać więcej emisji z zakresu 3. Z tych powodów w przyszłości może być konieczne ponowne określenie wartości bazowych dla tego kluczowego wskaźnika efektywności. Ponieważ emisje gazów cieplarnianych na przychody są jednym z kluczowych wskaźników efektywności Grupy ASEE, firma rozważa wiele działań mających na celu zmniejszenie emisji w przeliczeniu na przychód. Rozważane działania obejmują np. • inwestowanie w technologie energooszczędne • przechowywanie energii. • samochody bardziej przyjazne dla środowiska • mniej podróży służbowych, więcej wideokonferencji • mniej transportu lotniczego - lepsze planowanie dostaw • bardziej cyfrowy biznes • biuro hybrydowe - mniej biura / mniejsze zużycie energii / mniej dojazdów pracowników • przejście na źródła energii elektrycznej o mniejszej emisji gazów cieplarnianych. • Zainstalowanie wydajnej instalacji generującej energię na miejscu, np. panele fotowoltaiczne, szczególnie w krajach, w których zastąpi to zakup energii elektrycznej o większej emisji gazów cieplarnianych od sieci lub dostawcy energii elektrycznej. Wszystkie zebrane dane środowiskowe są przechowywane w centralnym repozytorium. Źródło informacji jest udokumentowane, więc wszelkie przyszłe istotne zmiany mogą być weryfikowane z osobami, które przekazały informacje. Inne emisje do atmosfery nie mają istotnego znaczenia w Grupie ASEE. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 27 5.4. GOSPODARKA ODPADAMI E.6.1. Całkowita waga odpadów Grupy ASEE (łącznie z Paytenem) przekracza 129 542 kg. 16 366 kg mieści się w kategorii odpadów niebezpiecznych, a 113 176 kg to odpady inne niż niebezpieczne. Spółki Grupy ASEE w pełni przestrzegają wszystkich lokalnych przepisów dotyczących gospodarki odpadami. 20 ODPADY PRZEMYSŁOWE I INSTYTUCJONALNE kg 115 696 20 01 35 zużyte urządzenia elektryczne zawierające elementy niebezpieczne kg 16 291 20 01 36 zużyte urządzenia elektryczne inne niż określone w 20 01 35 kg 97 497 20 01 33 baterie I akumulatory zawierające element niebezpieczne kg 75 20 01 34 baterie i akumulatory inne niż określone w 20 01 33 kg 1 833 15 01 Opakowania kg 9 131 20 Odpady komunalne kg 4 715 ODPADY ŁĄCZNIE kg 129 542 Odpady zawierające elementy niebezpieczne kg 16 366 Odpady nie zawierające elementów niebezpiecznych kg 113 176 Emisja opadów na przychody (kg / 1 million PLN) 126,20 W przypadku działalności biurowej powstają tylko odpady komunalne. Spółki Grupy ASEE wyprodukowały mniej niż 5 ton odpadów komunalnych w 2020 roku. Dodatkowo opakowania wygenerowały ponad 9 ton odpadów. Odpady te są zwykle zbierane osobno przez profesjonalne firmy odpowiedzialne za gospodarkę odpadami. Większość odpadów emitowanych przez spółki Grupy ASEE to wyrzucony sprzęt elektryczny i elektroniczny. Z ponad 113 788 kg takich odpadów 16 291 kg zawiera niebezpieczne składniki. Sprzęt ten jest głównie powiązany ze spółkami Grupy ASEE w zakresie obsługi gotówki i płatności (bankomaty i terminale płatnicze). Firmy ASEE, które importują sprzęt elektryczny, przestrzegają lokalnych przepisów, które nakładają na każdego importera sprzętu elektrycznego obowiązek zarejestrowania się w „bazie danych zarządzania odpadami”. Spółki Grupy ASEE są zarejestrowane w takich lokalnych bazach danych dotyczących gospodarki odpadami w: Bośni, Chorwacji, Czechach, Macedonii Północnej, Rumunii, Słowenii i Serbii. Ponadto w Kosowie, Czarnogórze i Hiszpanii spółki z Grupy ASEE współpracują z profesjonalnymi autoryzowanymi dostawcami lokalnymi, którzy gwarantują zgodność z lokalnymi przepisami. Odpady takie są czasowo składowane na terenie ASEE w sposób zapobiegający negatywnemu wpływowi na środowisko i zdrowie pracowników. E.6.2. Odpady emitowane przez spółki Grupy ASEE są utylizowane w sposób umożliwiający ich recykling przez profesjonalne firmy zajmujące się gospodarką odpadami. ASEE uważa, że pewna część odpadów spółki jest poddawana recyklingowi. Do 2020 roku firmy ASEE nie śledziły szczegółowo metod zagospodarowania swoich odpadów. Z tego powodu brak jest szczegółowych informacji na temat podziału odpadów według metody gospodarowania na 2020 r. Wskaźnik ten będzie ściśle monitorowany od 2021 r. E.6.4. Grupa ASEE wyemitowała 126,2 kg odpadów na 1 milion PLN przychodów. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 28 5.5. INNE ZAGADNIENIA ŚRODOWISKOWE Spółka przestrzega przepisów ochrony środowiska i nie generuje innych zanieczyszczeń materialnych. E.1. Wpływ bezpośredni i pośredni: surowce i materiały Ponieważ Spółka nie posiada linii produkcyjnych, wykorzystanie surowców i materiałów nie jest traktowane jako istotne. E.3. Oddziaływanie bezpośrednie i pośrednie: woda Grupa ASEE używa tylko wody do regularnego użytku biurowego. E 4. Wpływ bezpośredni i pośredni: różnorodność biologiczna W działalności Grupy ASEE nie ma problemów związanych z różnorodnością biologiczną. E.6. Wpływ bezpośredni i pośredni: odpady i ścieki Zgodnie z analizą istotności tylko odpady mają istotny wpływ na środowisko. Wpływ ścieków jest znikomy. E.7. Inne bezpośrednie i pośrednie skutki dla środowiska Grupa ASEE nie spowodowała zanieczyszczenia środowiska swoją działalnością operacyjną. Nie doszło do naruszenia przepisów środowiskowych. Na żadną spółkę z Grupy ASEE nie nałożono żadnych kar za naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska. E.8. Rozszerzona odpowiedzialność za środowisko: produkty i usługi Grupa ASEE nie oferuje usług o rozszerzonej odpowiedzialności za środowisko. 5.6. ISTOTNE RYZYKA ŚRODOWISKOWE Ryzyko zmiany klimatu: Globalne ocieplenie może spowodować zmniejszenie ruchu turystycznego Zagrożenie Okazja Zmniejszony popyt na tradycyjne metody płatności gotówką (bankomaty) i kartami kredytowymi (POS) może zmniejszyć przychody firmy W konsekwencji mniejszego ruchu turystycznego ludzie spędzają więcej czasu w domu, co skutkuje wzrostem e-commere, co otwiera możliwości oferowania elektronicznych kanałów płatności Ryzyko większej liczby ograniczeń w prowadzeniu samochodów z silnikiem diesla w miastach: Bardziej restrykcyjne przepisy mogą uniemożliwić ASEE wykorzystywanie floty samochodów z silnikiem Diesla do obsługi klientów w dużych miastach Zagrożenie Okazja Zastąpienie floty samochodowej samochodami bardziej zaawansowanymi technicznie może wymagać znacznych inwestycji, a tym samym negatywnie wpłynąć na zysk przedsiębiorstwa Modernizacja floty samochodowej na samochody elektryczne może zarówno zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych, jak i obniżyć koszty serwisowania i konserwacji samochodów Ryzyko znacznego wzrostu cen energii elektrycznej - Znaczący wzrost cen energii elektrycznej może spowodować proporcjonalny wzrost kosztów operacyjnych Spółki. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 29 Zagrożenie Okazja Zastąpienie starszych, bardziej energochłonnych urządzeń używanych przez Grupę ASEE na energooszczędne będzie wymagało finansowania, co negatywnie wpłynie na zysk firmy Zastąpienie starszych, bardziej energochłonnych urządzeń używanych przez Grupę ASEE na energooszczędne ograniczy zużycie energii i emisję gazów cieplarnianych Ryzyko złej gospodarki odpadami: Istnieje ryzyko niewłaściwego gospodarowania odpadami, szczególnie w przypadku sprzętu elektrycznego, który może być odpadem „niebezpiecznym'' Zagrożenie Okazja Niewłaściwa gospodarka odpadami może skutkować zarówno zanieczyszczeniem środowiska, jak i karami finansowymi Spółka ściśle przestrzega wymogów prawnych i współpracuje z profesjonalnymi operatorami posiadającymi stosowne zezwolenia na unieszkodliwianie odpadów. 6. Pracownik 6 . P r a c o w n i k Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 31 Rynek pracy w ostatnich latach szybko się zmienił. Coraz częściej osoby podejmujące zatrudnienie w danej organizacji zwracają uwagę nie tylko na kondycję finansową firmy, ale także na zasady, kulturę organizacyjną, wartości i misję organizacji. Polityka personalna ASEE obejmuje następujące procedury: • Polityka dotycząca rekrutacji i zatrudniania pracowników • Polityka szkoleniowa • Roczna ocena wyników • Poprawa efektywności • Rozwój kariery • Planowanie sukcesji • Polityka wynagrodzeń • Proces zakończenia zatrudnienia 6.1. POZIOM ZATRUDNIENIA I WYNAGRODZENIA S.2.1. 31 grudnia 2020 r. ASEE (w tym Payten) zatrudniało 2 799 osób (FTE). płeć Podział wg płci - liczba Podział wg płci (%) kobiety 1049 37.48% mężczyźni 1750 62.52% W strukturze zatrudnienia ASEE ze względu na płeć dominowali mężczyźni, których na koniec 2020 roku było 1750, co stanowiło 62,52% ogółu zatrudnionych. Spośród wszystkich zatrudnionych 610 osób było zatrudnionych na czas określony, w tym 328 kobiet i 282 mężczyzn, a na czas nieokreślony 2189 osób, w tym 721 kobiet i 1468 mężczyzn. Typ umowy Wiek i płeć Liczba pracowników Czas określony 610 kobiety 328 ≤ 30 129 30-40 121 40-50 62 >50 16 Mężczyźni 282 ≤ 30 120 30-40 102 Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 32 40-50 45 >50 15 Czas nieokreślony 2189 kobiety 721 ≤ 30 166 30-40 248 40-50 219 >50 88 mężczyźni 1468 ≤ 30 326 30-40 544 40-50 444 >50 154 Razem 2799 S.2.2. W 2020 roku zatrudnionych zostało łącznie 566 pracowników, w tym 239 kobiet i 327 mężczyzn. Struktura wieku zatrudnionych pracowników przedstawiała się następująco: Wiek i płeć Liczba pracowników kobiety 239 ≤ 30 102 30-40 74 40-50 52 >50 11 mężczyźni 327 ≤ 30 152 30-40 93 Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 33 40-50 60 >50 22 Razem 566 S.2.3. Liczba osób, które opuściły organizację w 2020 r wyniosła łącznie 663, z czego 356 to osoby, które zakończyły współpracę z ASEE z własnej inicjatywy (odejścia dobrowolne). Do chwili obecnej nie monitorowano żadnych danych dotyczących wieku i płci osób odchodzących. Firma będzie to monitorować od 2021 roku. Rekrutacja i równe szanse ASEE ma na celu wybranie i powołanie najlepszych ludzi do pracy oraz rozwój ich tak, aby pracowali zgodnie z najwyższymi standardami zawodowymi. Zawsze należy przestrzegać następujących zasad: • ASEE stara się rekrutować najlepszego kandydata na dane stanowisko w oparciu o osiągnięcia. • Proces rekrutacji i selekcji powinien zapewnić identyfikację osoby najlepiej nadającej się do oferowanej pracy oraz do ASEE. ASEE traktuje wszystkich kandydatów sprawiedliwie, z szacunkiem i uprzejmością, mając na celu zapewnienie pozytywnego doświadczenia kandydata, niezależnie od wyniku. ASEE dba o to, aby rekrutacja i selekcja pracowników odbywała się w sposób profesjonalny, terminowy i efektywny kosztowo, zgodnie z obowiązującym prawem pracy. ASEE w swoim podejściu do rekrutacji kieruje się zasadą otwartej konkurencji. W celu zachowania jasnych i profesjonalnych standardów selekcji kandydaci wewnętrzni również muszą przejść proces selekcji na dane stanowisko. ASEE promuje najlepsze praktyki w rekrutacji i selekcji. Będzie stale rozwijać swoje praktyki rekrutacyjne i selekcyjne, aby umożliwić wprowadzanie nowych pomysłów i podejść. Bardzo ważne dla dobrego wizerunku ASEE jest utrzymywanie kontaktu z kandydatami, informowanie ich o zgłoszeniach, czy zostali przyjęci do kolejnego etapu rekrutacji, czy odrzuceni. System wynagrodzeń S.2.9. W celu zapewnienia sprawiedliwych warunków pracy i konkurencyjnej pozycji na rynku, ASEE oferuje swoim pracownikom wynagrodzenie rynkowe, zgodne z kompetencjami i doświadczeniem pracownika. Biorąc pod uwagę stosunek liczby mężczyzn do kobiet, należy pamiętać, że kierunki informatyczne nadal wybierane są głównie przez mężczyzn, co utrudnia przyciągnięcie takiej liczby kobiet, jakie chcemy. Obecnie 37% ogółu zatrudnionych to kobiety. Oferowane wynagrodzenie różni się w krajach, w których działa Grupa ASEE. Struktura zatrudnienia w spółkach ASEE również różni się znacząco w firmach ASEE. W związku z tym stosunek przeciętnego wynagrodzenia brutto kobiet do przeciętnego wynagrodzenia brutto mężczyzn w poszczególnych kategoriach jest monitorowany na poziomie lokalnych firm. Wydaje się to bardziej istotne niż monitorowanie wskaźnika na poziomie całej Grupy ASEE. Poniższa tabela ilustruje rozpiętość wśród spółek Grupy ASEE tj. najniższy i najwyższy stosunek wynagrodzeń kobiet do mężczyzn. W przyszłości Grupa ASEE rozważy monitorowanie tego wskaźnika również na poziomie całej Grupy ASEE. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 34 Członkowie Zarządu Menedżerowie Pracownicy 68%-221% 74%-100% 75%-100% S.2.10. Relacja przeciętnego wynagrodzenia członków zarządu do najniższego wynagrodzenia spółki (w przeliczeniu na etaty) wynosi 8268% S.2.15. W ramach pakietu wynagrodzeń ASEE oferuje świadczenia pozapłacowe takie jak: ubezpieczenie na życie, pakiety medyczne, karty sportowe, zwrot kosztów podróży. 6.2. ROZWÓJ I SZKOLENIA PRACOWNIKÓW ASEE wierzy, że ludzie są jej najcenniejszym zasobem i jako organizacja musimy inwestować w naszych pracowników, aby rozwijać i utrzymywać doskonały standard usług, jakiego oczekują nasi klienci. Polityka dotycząca szkoleń i rozwoju dotyczy wszystkich pracowników ASEE zatrudnionych w pełnym lub niepełnym wymiarze godzin. Odnosi się do wewnętrznych i zewnętrznych programów szkoleń zawodowych i programów rozwoju, konferencji, seminariów i wszelkich innych wydarzeń edukacyjnych, które będą bezpośrednio związane z rolą pracownika i będą wymagały wkładu finansowego ASEE. Główne inicjatywy w dziedzinie szkoleń i rozwoju dotyczą zdobywania i doskonalenia wiedzy technicznej dla programistów i inżynierów, a także szkoleń z umiejętności miękkich dla najwyższego kierownictwa (skuteczność przywództwa) oraz dla wszystkich pracowników w celu rozwiązania konkretnych niedoborów umiejętności. Główne obszary, w których szkolono pracowników: umiejętności techniczne, szkolenia sprzedażowe, szkolenia z umiejętności miękkich, szkolenia z przywództwa, podstawowe umiejętności menedżerskie, zarządzanie finansami, szkolenia z narzędzi programowych, szkolenia na stanowisku pracy, onboarding dla nowych pracowników. S.5.1. Wierzymy, że siła ASEE jest bezpośrednio związana z umiejętnościami, kompetencjami i talentami jego Pracowników. ASEE zobowiązuje się do ciągłego rozwoju swoich pracowników poprzez zaplanowane i ustrukturyzowane podejście do nauki, ponieważ środowisko, w którym pracujemy, oraz oczekiwania naszych klientów stale się zmieniają. Dlatego ASEE koncentruje swoją uwagę na działaniach rozwojowych, które dodają wartość biznesowi, umożliwiając Grupie realizację celów strategicznych. Wspieramy rozwój pracowników, oferując liczne szkolenia: Liczba szkoleń i przeszkolonych pracowników w 2020 roku: Liczba Kursy szkoleniowe 419 Przeszkoleni pracownicy 921 Szacunkowa liczba godzin szkoleniowych przypadających na pracownika w 2020 roku wyniosła 10131. Średnia liczba godzin szkoleniowych przypadających na jednego pracownika szacowana jest na 3,62. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 35 Firma pokrywa wszystkie wydatki związane bezpośrednio ze szkoleniem (koszt szkoleń), ale nie zapewnia pracownikom podnoszącym ich kwalifikacji zawodowych specjalnych przywilejów, takich jak np. urlopy szkoleniowe. 6.3. ZDROWIE I BEZPIECZEŃSTWO W ASEE kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy są traktowane priorytetowo. Wraz z wybuchem epidemii wirusa COVID-19 na początku 2020 roku Grupa podjęła szereg działań zapewniających bezpieczeństwo, w tym pracę zdalną, konieczność noszenia masek dla osób, które muszą być obecne w biurze, odległość co najmniej 1,5 metra. Wszystkie niekorzystne skutki są monitorowane i zgłaszane co tydzień w ramach zespołu kryzysowego, którego członkiem jest ASEE. 6.4. PRAWA CZŁOWIEKA Grupa ASEE formalnie wdrożyła w maju 2018 roku Kodeks Etyki obowiązujący wszystkie spółki wchodzące w jej skład. Kodeks definiuje równość jako ważną wartość dla Grupy rozumianą jako poszanowanie praw człowieka i standardów prawa pracy. W szczególności zapewnienie pracownikom godziwych warunków pracy i równe traktowanie bez względu na rasę, płeć, religię czy przekonania polityczne jest głównym przedmiotem troski Grupy ASEE. Kodeks etyczny podkreśla również, że równość powinna odnosić się do godziwego wynagrodzenia, rozwoju zawodowego i awansu pracowników. Powyższe jest poparte innymi wewnętrznymi procedurami dotyczącymi pracowników i ich miejsca pracy, zgodnie z lokalnymi przepisami prawa pracy. Dodatkowo wewnętrzna polityka grupy HR w zakresie selekcji i rekrutacji potwierdza równe traktowanie kandydatów jako zasadę procesu. Uzupełnieniem polityk grupy może być lokalny kodeks postępowania dotyczący zagadnień związanych z prawami człowieka i innymi problemami etycznymi (Rumunia, Necomplus). Mając na uwadze specyfikę działalności Grupy ASEE, ryzyko związane z naruszeniami praw człowieka kształtuje się na minimalnym poziomie. Znaczna część wytwarzanych przez Grupę „produktów” informatycznych powstaje w przedsiębiorstwach jako efekt pracy intelektualnej pracowników. Tym samym ryzyko związane z terytoriami uznawanymi za problematyczne z punktu widzenia pracy dzieci, braku równości czy nieprzestrzegania praw pracowników jest w znacznym stopniu wykluczone. Spółki z Grupy ASEE jako dostawcy usług IT i sektora płatności są również odsprzedawcami sprzętu wyprodukowanego przez osoby trzecie. Jednak głównym sprzętem dostarczanym przez Grupę ASEE są terminale płatnicze lub bankomaty, których producenci są dobrze rozpoznawalni na rynku. Grupa ASEE współpracuje z największymi graczami (Diebold Nixdorf, Ingenico), którzy stworzyli własny złożony system zgodności, który musi być przestrzegany przez ich partnerów, w tym Grupę ASEE (potwierdzony m.in. umową grupową zawartą z Diebold Nixdorf w listopadzie 2017 r.) 6.5. INNE ZAGADNIENIA PRACOWNICZE S.3. Relacje pracownicze i wolność zrzeszania się - nie zaobserwowano żadnych kwestii związanych ze stosunkami pracowniczymi, dlatego obszar ten nie został uznany za istotny dla Grupy ASEE. S.6. Zarządzanie różnorodnością - ponieważ do tej pory nie zgłoszono przypadków dyskryminacji, molestowania, molestowania seksualnego, obszar nie jest uważany za istotny S.8. Praca dzieci i praca przymusowa - ponieważ ASEE działa głównie na rynkach europejskich, na których obowiązują surowe przepisy dotyczące pracy, nie odnotowano przypadków pracy dzieci lub pracy przymusowej. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 36 6.6. ISTOTNE RYZYKA ZWIĄZANE ZE SPRAWAMI PRACOWNICZYMI Opis ryzyka Działanie mitygujące ryzyko Ryzyko braku pracowników związane z możliwością pozyskania na rynku pracy odpowiednio wykwalifikowanych pracowników ASEE uważnie monitoruje rynek pracy. Zaplanowane procesy rekrutacyjne przeprowadzane są z wyprzedzeniem. Podejmujemy działania employer brandingowe mające na celu budowanie pozycji pracodawcy na rynku pracy Ryzyko utraty kluczowych pracowników Przeprowadzamy coroczne badanie satysfakcji pracowników i opracowujemy plany napraw w obszarach wskazanych przez pracowników jako wymagające poprawy i optymalizacji, tworzymy coroczną analizę planów sukcesji na kluczowe stanowiska Ryzyko niewystarczających kompetencji zespołu Corocznie organizowane są szkolenia podnoszące kwalifikacje i kompetencje pracowników Ryzyko presji płacowej Wynagrodzenie pracowników obejmuje część zmienną zależną od stopnia realizacji celów oraz pakiet świadczeń Ryzyko braku pracowników w wyniku zakażenia COVID-19 ASEE uważnie monitoruje rynek pracy, w tym jak kształtują się na nim trendy płacowe. Dbamy o konkurencyjność wynagrodzeń w firmie; prowadzimy otwartą komunikację dotyczącą możliwości rozwoju w ramach rekrutacji wewnętrznej. 7. Zagadnienia społeczne 7 . Z a g a d n i e n i a s p o ł e c z n e Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 38 7.1. POMOC PUBLICZNA I KONTRAKTY W SEKTORZE PUBLICZNYM S.1.1. Łączna wartość pomocy publicznej wyniosła około 3 004 tys. zł. Subwencje / dotacje zastosowano głównie w Chorwacji, Serbii i Słowenii. Obniżenie podatków miało miejsce głównie w Serbii. Większość pożyczek / kredytów jest przypisana Portugalii. kPLN Subwencje, dopłaty, dotacje do wynagrodzeń lub inne koszty wynagrodzeń 1 155 Ogólna pomoc związana z COVID-19 bez szczególnych kosztów 87 Obniżenie podatków lub kosztów ubezpieczenia społecznego, ulgi podatkowe 797 Pożyczki, kredyty lub linie kredytowe. 899 Inne 66 Całkowita otrzymana pomoc 3 004 Ponadto w Hiszpanii z powodu COVID-19 niektórzy pracownicy czasowo nie pracowali. W tym okresie ich wynagrodzenia były wypłacane ze środków publicznych. Wartość tego wsparcia wyniosła 70 tys. EUR. S.1.2. Przychody pochodzące z sektora publicznego wyniosły około 77 143 tys. Zł. Głównym źródłem dochodów sektora publicznego były władze centralne i samorządowe. Całkowite przychody pochodzące z sektora publicznego stanowiły około 7% przychodów Grupy ASEE. Taki zakres jest zgodny z oczekiwaniami kierownictwa. kPLN Władze centralne i samorządowe 61 590 Zakłady ubezpieczeń społecznych 378 Służby mundurowe 6 432 Inne jednostki administracji publicznej 8 743 Całkowite przychody ze sprzedaży z sektora publicznego 77 143 Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 39 7. 2. SPOŁECZNOŚCI LOKALNE I ZAANGAŻOWANIE SPOŁECZNE ASEE uważa, że integralną częścią strategii organizacji powinna być również odpowiedzialność za wpływ jej decyzji i działań na społeczeństwo i środowisko poprzez przejrzyste i etyczne zachowanie. Firma promuje i wspiera działania CSR oraz zachęca pracowników do angażowania się w inicjatywy społeczne. W 2020 roku, pomimo trudnej sytuacji i ograniczeń związanych z COVID-19, pracownicy brali udział w wielu inicjatywach CSR, m.in .: Walk and R un dla BELhospice Chcieliśmy znaleźć sposób, aby być pomocnym dla potrzebujących oraz zachować aktywność fizyczną i zdrowie, więc znaleźliśmy okazję, aby być dobrzy zarówno dla siebie, jak i dla innych. ASEE, Payten i Chip Card w Serbii od lat wspierają BELhospice w jego wysiłkach na rzecz zapewnienia pacjentom opieki paliatywnej. Uczestnicząc w tegorocznej działalności, w której nasi pracownicy brali udział spacerując i biegając, nasza firma przekazała darowiznę, a wszystkie zebrane fundusze zostaną przeznaczone na to, co jest niezbędne do transportu pacjentów do placówki medycznej oraz udzielenia pomocy pacjentom izolowanym w domach. 70 kolegów przeszło razem ponad 10.000 km. Zasadniczo, poszliśmy do Nowego Jorku i teraz wracamy. Będziemy nadal szerzyć ducha wspólnoty, humanitaryzmu i gotowości do pomocy, inwestując nasze wspólne wysiłki. One Cap for a Smile Przez lata pracownicy ASEE w Serbii uczestniczyli w zbiórce plastikowych zakrętek do butelek, aby zapewnić wsparcie dzieciom. Każdy humanitarny akt „Od kapsla do uśmiechu” potwierdza, że każda udzielona pomoc ortopedyczna oznacza, że trochę dołożyliśmy! Nasze małe wysiłki wiele dla kogoś znaczą, więc nadal pracujemy jako zespół, starając się wywołać jeszcze jeden uśmiech, jeśli to możliwe. Świat potrzebuje więcej uśmiechów. Together against COVID-19 Aby pomóc krajowi w uporaniu się z kryzysem wywołanym przez wirusa COVID-19, ASEE w Macedonii z sukcesem wdrożył swój produkt „Live” w centrum informacyjnym rządu Republiki Macedonii Północnej. Rządowe Centrum Informacyjne ma na celu wsparcie przedsiębiorców i obywateli w kwestiach gospodarczych podczas radzenia sobie z kryzysem wywołanym przez COVID-19. Making a PAWsitive Impact ASEE w Macedonii uczestniczyło w Mavrovo Humanitarian Giant Slalom, a tegorocznym celem była pomoc tym, których nie stać na codzienne posiłki i ciepłe ubrania w najchłodniejsze dni. Darowizna tegorocznej akcji humanitarnej przeznaczona jest dla ruchu „PAWsitive Impact”. Wsparcie edukacji ASEE w Turcji co roku w październiku od pięciu lat dołącza do Biegu Charytatywnego, aby wspierać organizacje pozarządowe w naszych działaniach CSR. W 2020 roku musieliśmy zmienić nasze plany, podobnie jak reszta świata z powodu Covid-19, ale nie zapomnieliśmy o tych, którzy potrzebują naszego wsparcia. W tym roku skorzystaliśmy z okazji, aby uczcić nasze święto narodowe, przekazując darowiznę na rzecz „Stowarzyszenia Wspierania Życia Współczesnego” na dwa stypendia: dla jednego studenta i jednego ucznia szkoły podstawowej. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 40 7.3. ZWALCZANIE KORUPCJI Polityka antykorupcyjna została formalnie zatwierdzona przez Zarząd Spółki w dniu 3 października 2013 roku (następnie zmieniona 15 grudnia 2014 roku). Polityka dotyczy wszystkich firm tworzących Grupę ASEE (w tym Payten) i obejmuje szeroką definicję pracowników (w tym konsultantów, wykonawców, agentów). Łapówkarstwo i korupcja są szeroko zdefiniowane i obejmują również niedozwolone prezenty i gościnność. Dozwolone prezenty i gratyfikacje muszą spełniać szereg wymagań związanych w szczególności z wartością, celem i uprzednią zgodą osoby upoważnionej. Jakakolwiek gotówka (lub jej odpowiednik w postaci kuponów) jest zabroniona. W przypadku funkcjonariuszy publicznych, polityków wymagania są jeszcze ostrzejsze niż w przypadku jakichkolwiek innych osób trzecich. Pisemne zapisy prezentów / zaproszeń oferowanych lub przyjętych przez pracownika należy przekazać dyrektorowi finansów danego lokalnego podmiotu, który prowadzi rejestr wszystkich zaproszeń lub podarunków. Lokalny szef finansów powinien co kwartał przekazywać dyrektorowi finansowemu Grupy tabelę prezentów i świadczeń gościnnych. Szkolenia lokalne są obowiązkowe każdego roku i powinny być uwzględnione w procesie wdrażania nowych pracowników. W ostatnich latach Spółka przeprowadziła szkolenia z zakresu Polityki dla lokalnych szefów finansów i wyższych menedżerów. W 2020 roku szkolenia odbywały się wyłącznie lokalnie i miały różną formułę: od udostępnienia treści Polityki z instrukcją „przeczytaj i przestrzegaj”, po regularne szkolenia (ok. 1000 osób). Uzupełnieniem powyższego jest również Polityka dotycząca konfliktów interesów zatwierdzona przez Zarząd Spółki w dniu 2 grudnia 2019 roku. Polityka ta nakłada na wszystkich pracowników lokalnych spółek obowiązek zgłaszania informacji o potencjalnym konflikcie interesów. W przypadku dyrektorów lokalnych kwestia ta jest również poruszana w statutach spółek oraz umowach o pełnienie funkcji w zarządach. Polityka uczciwej konkurencji (zatwierdzona w 2018 r.) zawiera zapisy dotyczące przeciwdziałania działaniom, które mogą zostać uznane za sprzeczne z uczciwą konkurencją, w tym również nieuczciwe ustalenia z innymi podmiotami będącymi rzeczywistymi lub potencjalnymi konkurentami w ofertach ogłaszanych przez potencjalnych klientów (w tym organy publiczne i przedsiębiorstwa państwowe). S.10.1. Spółka jako potencjalne obszary biznesowe narażone na ryzyko korupcji uznaje: • sektor zamówień publicznych, gdyż spółki lokalne często świadczą usługi na rzecz organów publicznych lub przedsiębiorstw państwowych; • wszelkie inne relacje, w które mogą być zaangażowane podmioty powiązane z pracownikami (w szczególności lokalnymi dyrektorami) ze względu na małą populację niektórych krajów, w których działa Grupa ASEE, co często może skutkować koniecznością nawiązania relacji, które można uznać za potencjalny konflikt interesów w najszerszym znaczeniu; W związku z powyższym Grupa ASEE zwraca szczególną uwagę na czynności kontrolne, stosunki umowne, wydatki w świetle ryzyk związanych z konfliktem interesów swoich pracowników. Łańcuch dostaw nie jest uznawany za istotny obszar ryzyka korupcji, ponieważ potencjalna dostawa towarów o znacznej wartości odnosi się do: • rozwiązań programowych stron trzecich odsprzedawanych klientom, które to transakcje są indywidualnie uzgodnione z klientami lub nawet wyraźnie wymagane przez klientów końcowych; lub • bankomatów i terminali płatniczych produkowanych przez ograniczoną liczbę podmiotów; Grupa ASEE współpracuje z największymi graczami, jak np. Diebold Nixdorf z własnym, surowym programem antykorupcyjnym. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 41 S.10.2. Nie było zgłoszonych przypadków podejrzenia korupcji S.10.3. Nie było zgłoszonych przypadków potwierdzonej korupcji 7.4. BEZPIECZEŃSTWO PRODUKTÓW I KLIENTÓW Grupa ASEE kładzie duży nacisk na bezpieczeństwo produktów i konsumentów biorąc pod uwagę charakter świadczonych usług: - dedykowane rozwiązania w zakresie oprogramowania dla sektora finansowego, przemysłu, administracji publicznej, telekomunikacji i mediów (rozwój infrastruktury IT, wdrożenia i wsparcie, zapewnienie ciągłości procesów biznesowych, automatyzacja operacji, tworzenie oprogramowania na zamówienie), - rozwiązania dla branży płatniczej (usługi pod marką Payten dla instytucji niefinansowych i finansowych związanych z eCommerce, mPayments, obsługa kart, usługi związane z bankomatami i POS). Grupa ASEE świadczy usługi na rynku B2B, a jej usługi mogą mieć wpływ na konsumentów będących klientami końcowymi. Grupa działa na konkurencyjnym rynku, związanym z szeroko rozumianą branżą finansową, dlatego musi spełniać wysokie międzynarodowe standardy w zakresie bezpieczeństwa informacji, ochrony danych osobowych, bezpieczeństwa IT, zarządzania jakością oraz norm bezpieczeństwa w zakresie usług płatniczych i bankowych (w tym te ustanowione przez lokalne ustawodawstwo i banki krajowe). Regulacje wewnętrzne, w postaci przyjętego w maju 2018 roku Kodeksu Etyki, również podkreślają szczególne znaczenie przestrzegania standardów socjalno-prawnych oraz dobrych praktyk wypracowanych w danej branży. Ponieważ Grupa ASEE nie jest producentem dóbr materialnych, należy zauważyć, że istnieje marginalne ryzyko strat konsumenckich w zakresie komfortu i bezpieczeństwa użytkowania zarówno produktów, jak i zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Niemniej jednak, jako odsprzedawca sprzętu komputerowego, terminali płatniczych i bankomatów, Grupa współpracuje wyłącznie z renomowanymi, kluczowymi producentami posiadającymi własne, restrykcyjne polityki produktowe i konsumenckie. Zatem wykorzystanie łańcucha dostaw ma marginalny wpływ na ryzyko związane z życiem i zdrowiem konsumentów. W celu zapewnienia bezpieczeństwa produktów i konsumentów, rozumianych jako ochrona interesów konsumentów, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa danych i interesów finansowych, członkowie Grupy ASEE wdrożyli szereg systemów wewnętrznych dostosowanych do zakresu działalności danego podmiotu. Lista certyfikatów zawarta jest w Załączniku 2. Wszystkie standardy są zgodne z normami wydawanymi przez banki narodowe i banki komercyjne, na rzecz których świadczone są usługi przez członków Grupy ASEE. 7.5. KOMUNIKACJA MARKETINGOWA Grupa ASEE oferuje swoje usługi klientom biznesowym, zdobywając większość klientów w przetargach. Z tego powodu zakres działań marketingowych Grupy jest dość ograniczony. Firma nie posiada własnego kodeksu etycznego w komunikacji marketingowej, jednak przestrzega podstawowych zasad etyki w sprawach odpowiedzialnej komunikacji marketingowej. Podejmowane działania marketingowe nie zawierają treści dyskryminujących, w szczególności ze względu na rasę, wyznanie, płeć czy narodowość. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 42 Grupa ASEE nie prowadzi działalności sponsorskiej na poziomie centralnym. Lokalne działania sponsorskie mają na celu przede wszystkim wspieranie lokalnych społeczności. S.12.2 W 2020 roku nie było przypadków niezgodności z regulacjami i dobrowolnymi kodeksami dotyczącymi komunikacji marketingowej w Grupie ASEE. S.12.3 W związku z tym nie toczyło się postępowanie administracyjne przeciwko Grupie, ani żadnej ze spółek zależnych z tego powodu. W konsekwencji na Grupę ani na żadną spółkę zależną nie zostały nałożone żadne kary finansowe za naruszenie prawa lub przepisów w zakresie uczciwości i etyki komunikacji marketingowej. *) dotyczy następujących krajów: Albania, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Kosowo, Macedonia Północna, Czarnogóra, Hiszpania, Poland, Rumunia, Serbia, Słowenia, Czechy, Turcja 7.6. OCHRONA PRYWATNOŚCI W 2018 roku, po wejściu w życie RODO (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych I w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46 / WE lub późniejszego przepisu prawnego, który mógł zmienić lub zastąpić to rozporządzenie), Spółka dostosowała wewnętrzną politykę bezpieczeństwa z 2014 r. do nowych wymagań RODO. Mając na uwadze fakt, że część spółek tworzących Grupę ASEE jest zarejestrowana poza UE, Zarząd Spółki polecił lokalnym kierownictwu dostosowanie stosowanych środków technicznych i organizacyjnych do standardów wymaganych nie tylko na podstawie lokalnych przepisów prawa, ale również RODO. Proces wdrażania standardów RODO w lokalnych firmach był następnie weryfikowany przez audytora wewnętrznego grupy w 2019 roku. Niezależnie od tego, że spółki Grupy świadczą usługi w ramach sektora B2B, mogą mieć dostęp do danych osobowych osób fizycznych będących klientami końcowymi obsługiwanych podmiotów. Powyższe jest ściśle związane z faktem, że głównymi odbiorcami usług Grupy są instytucje finansowe (banki). Jednak podobna sytuacja może mieć również miejsce w firmach Payten świadczących usługi związane z płatnościami na rzecz akceptantów (np. firmy ECR – Electronic Cash Register). Wewnętrzne procedury chronią nie tylko dane osobowe, ale także wszelkiego rodzaju dane Klientów, również wymagając podpisywania oświadczeń o zachowaniu poufności przez pracowników i kontrahentów. Ze względu na charakter usług, w szczególności świadczonych na rzecz banków, spółki Grupy posiadają szereg certyfikatów ISO, w tym dotyczących bezpieczeństwa informacji. ASEE Serbia posiada ISO/IEC 27701:2019 Security techniques — rozszerzenie do ISO/IEC 27001 i ISO/IEC 27002 w zakresie zarządzania informacjami prywatnymi. Inne spółki mają wcześniejsze wersje certyfikatu ISO/IEC 27001 - Information Security Management System (spółki zależne ASEE w Rumunii, Chorwacji, Macedonii i Bułgarii). Lista głównych certyfikatów Grupy ASEE jest dostępna pod: https://see.asseco.com/about/norms-certificates (za wyjątkiem certyfikatów zawierających informacje poufne) S.13.1 Nie zgłoszono żadnych incydentów związanych z wyciekiem danych osobowych klientów / pracowników lub ich nieuprawnionym użyciem. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 43 S.13.2 . Nie wszczęto postępowania administracyjnego przeciwko spółce w związku z danymi klientów. S.13.3. Nie było kar finansowych za naruszenie przepisów i regulacji dotyczących ochrony danych osobowych nałożonych na Spółkę. 7.7. INNE ZAGADNIENIA SPOŁECZNE I ZWIĄZANE Z RYNKIEM S.14. Oznakowanie produktów - ponieważ Grupa ASEE nie oferuje fizycznego produktu, obszar ten jest nieistotny. S.15. Firma utrzymuje długoterminowe relacje ze swoimi dostawcami. Dlatego stara się nawiązać zrównoważone relacje z dostawcami. ASEE stara się rzetelnie regulować swoje zobowiązania wobec wykonawców. Relacje są na tyle stabilne, że firma nie rozważa śledzenia rotacji zobowiązań / należności jako istotnego z perspektywy społecznej. Nie toczyło się przeciwko spółce postępowania administracyjnego za zachowania antykonkurencyjne i antyrynkowe. 7.8. ISTOTNE RYZYKA SPOŁECZNE I ANTYKORUPCYJNE Opis ryzyka Działanie mitygujące ryzyko Brak równej świadomości na temat procedur antykorupcyjnych i różnice w podejściu do ich wdrażania w codziennej praktyce lokalnych firm. Poszukiwanie doskonalenia narzędzi szkoleniowych, co obejmuje wdrożenie w 2021 roku systemu Zarządzania Kapitałem Ludzkim Grupy, na który składa się również moduł szkoleniowy dostępny z indywidualnego konta pracownika. Audyty wewnętrzne. Rejestry zaproszeń lub prezentów. Przyszła formalizacja procesu dołączania nowych podmiotów do Grupy, w tym także dostosowywanie ich do standardów zgodności Grupy. Incydenty związane z potencjalnym naruszeniem bezpieczeństwa konsumentów i usług, w tym również danych Przeprowadzanie odnawiania certyfikatów, w tym ISO. Audyty wewnętrzne. 8. O raporcie 8 . O r a p o r c i e Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 45 Oświadczenie Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe S.A. w sprawie informacji niefinansowych za 2020 rok Niniejszy raport, sporządzony zgodnie ze Standardem Informacji Niefinansowych (SIN), zawiera informacje niefinansowe dotyczące Grupy Asseco South Eastern Europe SA (ASEE) za okres od 1.1.2020 do 31.12.2020 i jest integralną częścią sprawozdania z działalności Grupy ASEE. Grupa ASEE postanowiła nie korzystać z ustawowego zwolnienia wynikającego z zamieszczania swoich informacji niefinansowych w sprawozdaniach Grupy Kapitałowej Asseco Poland na temat informacji niefinansowych, w związku z art. 49b ust. 11 Ustawy o rachunkowości. Niniejsze sprawozdanie jest pierwszym opublikowanym przez Grupę raportem zawierającym informacje niefinansowe. 8.1. ISTOTNOŚĆ INFORMACJI W RAPORCIE Specyfikacja raportu: Data sporządzenia: 03.02.2021 r. Zakres raportu: skonsolidowane oświadczenie na temat informacji niefinansowych Grupy ASEE. Standard raportu: raport sporządzony zgodnie ze Standardem Informacji Niefinansowych (SIN) Weryfikacja raportu: raport nie został zweryfikowany zewnętrznie 8.2. ISTOTNI INTERESARIUSZE W ramach przygotowań do raportu przeprowadzono badanie istotności, które miało na celu ustalenie, które wewnętrzne i zewnętrzne grupy interesariuszy są istotne w przypadku Grupy oraz w jakich obszarach pozafinansowych Grupa oddziałuje na otoczenie oraz jakie obszary otoczenia wpływają na Grupa. Badanie istotności przeprowadzono w IV kwartale 2020 r. Składało się ono z: • analiza procesu łańcucha wartości, w tym analiza grupy procesów operacyjnych i łańcucha dostaw • analiza regulacyjna obejmująca prawo, dobre praktyki i inne wytyczne branżowe; • wywiady z wybranymi menedżerami; • analiza porównawcza informacji zebranych wewnętrznie z zaleceniami zawartymi w SIN Aneksie 2, skoncentrowana na przeglądzie i walidacji rozbieżności pomiędzy wewnętrzną wizją ASEE, a zaleceniem SIN Aneksu 2. Po przeprowadzeniu badania zidentyfikowano 6 odpowiednich grup interesariuszy 1) Końcowi użytkownicy usług 2) Pracownicy 3) Klienci 4) Dostawcy 5) Akcjonariusze 6) Społeczność lokalna 8.3. ISTOTNE ZAGADNIENIA NIEFINANSOWE Badanie istotności przeprowadzono w IV kwartale 2020 r. Składało się ono z: • analiza procesu łańcucha wartości, w tym analiza grupy procesów operacyjnych i łańcucha dostaw • analiza regulacyjna obejmująca prawo, dobre praktyki i inne wytyczne branżowe; Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 46 Analiza istotności zakończyła się wyborem 13 ważnych zagadnień pozafinansowych: G.1. Model biznesowy i strategia G.2. Ład korporacyjny G.3. Zarządzanie ryzykiem społecznym i środowiskowym G.4. Zarządzanie etyką E.2. Wpływ bezpośredni i pośredni: paliwo i energia E.5. Wpływ bezpośredni i pośredni: emisje do powietrza E.6. Wpływ bezpośredni i pośredni: odpady i ścieki S.1. Pomoc publiczna i kontrakty sektora publicznego S.2. Wskaźnik zatrudnienia i poziom wynagrodzeń S.5. Rozwój i edukacja pracowników S.10. Walka z korupcją S.12. Komunikacja marketingowa S.13. Ochrona prywatności Grupa ASEE zdecydowała, że na potrzeby raportowania niefinansowego badanie istotności zostanie powtórzone w 2021 roku po wprowadzeniu nowych regulacji SFDR, co spowoduje zmianę standardu raportowania. Następnie analiza istotności będzie aktualizowana co 3 lata, chyba że przed końcem następnego cyklu pojawią się nowe istotne czynniki, które będą wymagały dodatkowego przeglądu. 8.4. ISTOTNE RYZYKA NIEFINANSOWE Segment raportu niefinansowego Opis ryzyka inherentnego Model biznesowy i ład korporacyjny III.1. Rynek i strategiczne kierunki rozwoju Ryzyko strategiczne - ryzyka związane z ogólnymi wskaźnikami ekonomicznymi (prognozowany wzrost PKB, stopa inflacji itp.), alternatywnymi modelami biznesowymi, konkurencją, dostawcami, nowymi przełomowymi technologiami, zmianą potrzeb klientów itp., które mogą mieć negatywny wpływ na strategię Grupy oraz wzrost III.2. Model biznesowy Ryzyko - konkurenci opracowują nowy, alternatywny i przełomowy model biznesowy i technologie. III.3. Łańcuch dostaw Kluczowi dostawcy nie dostarczyli uzgodnionej ilości i jakości towarów lub usług Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 47 III.4. Grupa Kapitałowa Ryzyko - brak wsparcia kapitałowego ze strony akcjonariuszy lub poprzez wygenerowany zysk w celu wsparcia rozwoju biznesu, nowych rynków, nowych przejęć lub nowego strumienia przychodów z produktów i usług III.5./III.6 Struktura / systemy zarządzania Niewłaściwa struktura organizacyjna może prowadzić do nieefektywności działania, słabego procesu decyzyjnego, braku współpracy, zwiększonych kosztów operacyjnych i spowolnienia przychodów. III.8. Etyka Ryzyko jest uwzględniane w innych segmentach, kwestie związane z zatrudnieniem, BHP, antykorupcją, HR itp. V. Kwestie środowiskowe V.1. Zmiana klimatu Nie dotyczy jako indywidualny segment ryzyka. Ogólne i wiąże się z przedstawionymi poniżej zagrożeniami dla środowiska. V.2. Zużycie paliw i energii V.2.1. Ryzyko znacznego wzrostu cen i zużycia energii elektrycznej, który może prowadzić do wzrostu kosztów operacyjnych V.2.2. Ryzyko znacznego wzrostu cen i zużycia paliw, co może doprowadzić do wzrostu kosztów operacyjnych V.3. Emisje do powietrza Ryzyko zwiększonej emisji CO2 i nieosiągnięcia wyznaczonych KPI / celów z powodu zwiększonych podróży lotniczych i operacji firm związanych ze zużyciem paliwa i / lub energii elektrycznej V.4. Odpady Ryzyko złego gospodarowania odpadami komunalnymi i sprzętem elektrycznym / elektronicznym, które może prowadzić do potencjalnych kar. VI. Zagadnienia pracownicze VI.1. Poziom zatrudnienia i płace VI1.1. Utrata kluczowych pracowników i kompetencji - niekonkurencyjne płace, świadczenia i warunki pracy VI.1.2. Ryzyko wzrostu kosztów pracowniczych w związku ze znaczącym wzrostem wynagrodzeń na rynku, który może doprowadzić do spadku marży operacyjnej i zysku. VI.1.3. Wysoka rotacja pracowników spowodowana niepewnością, niezadowoleniem pracowników i nierównym traktowaniem VI.2. Rozwój i edukacja pracowników Brak inwestycji w niezbędną wiedzę i umiejętności pracowników, które mogą mieć negatywny wpływ na skuteczność i wydajność działań, brak produktów i rezultatów o wysokiej jakości, a także zmniejszony rozwój biznesu i wyniki finansowe. Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 48 VI.3. Bezpieczeństwo i higiena pracy Brak odpowiednich warunków pracy zgodnych z wymogami regulacyjnymi dotyczącymi bezpieczeństwa i zdrowia VI.4. Prawa człowieka Współpraca z dostawcami i klientami, którzy nie przestrzegają podstawowych praw człowieka i wykorzystują pracę dzieci, może doprowadzić do materializacji ryzyka związanego z reputacją i zgodnością. VII. Problemy społeczne i korupcyjne VII.1. Korzystanie z pomocy publicznej i zamówień publicznych VII.1.1. Niespełnianie warunków umownych i ustalanie standardów w projektach sektora publicznego. VII.1.2. Korzystanie z dotacji publicznych / wsparcia ekonomicznego i świadczeń niezgodne z wymaganymi korzystnymi warunkami. VII.2. Społeczności lokalne i zaangażowanie społeczne Ryzyko negatywnego postrzegania przez społeczeństwo ograniczonych działań społecznych, sponsoringu i darowizn. VII.3. Przeciw Korupcji Ryzyko błędów w sztuce i niewłaściwego postępowania. Ryzyko oferowania i przyjmowania łapówek, prezentów i gościnności może prowadzić do potencjalnych sankcji regulacyjnych i nadszarpnięcia reputacji. VII.4. Bezpieczeństwo konsumentów Nie dotyczy jako indywidualny segment ryzyka w produktach i usługach ASEE. VII.5. Komunikacja marketingowa Nieodpowiedzialna komunikacja marketingowa może doprowadzić do utraty reputacji, utraty klientów oraz negatywnie wpłynąć na wyniki finansowe firmy. VII.6. Ochrona prywatności Ryzyko braku ochrony i bezpieczeństwa danych osobowych (wyciek danych i / lub nieuprawnione użycie danych) może prowadzić do potencjalnych sankcji i kar regulacyjnych, a także utraty reputacji i zaufania klientów. 9. Tabele zgodności 9 . T a b e l e z g o d n o ś c i Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 50 9.1. TABELA ZGODNOŚCI Z WYMOGAMI USTAWY O RACHUNKOWOŚCI Wymóg ustawy o rachunkowości Rozdział Model biznesowy (art. 49b ust. 2 pkt 1) 3.2. Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności (art. 49b ust. 2 pkt 2) 4 Polityki w obszarach niefinansowych i rezultaty ich stosowania (art. 49b ust. 2 pkt 3): - Polityka w obszarze zagadnień środowiska naturalnego 5 - Polityka w obszarze zagadnień społecznych 7.4.; 7.5.; 7.6. - Polityka w obszarze zagadnień poszanowania praw człowieka 6.4. - Polityka w obszarze przeciwdziałania korupcji 7.3. - Polityka w obszarze zagadnień pracowniczych 6 Procedury należytej staranności (art. 49b ust. 2 pkt 4) 3.5.; 3.6.; 3.7.; 3.8. Istotne ryzyka niefinansowe i sposób zarządzania nimi (art. 49b ust. 2 pkt 5) ), tj. ryzyka związane z działalnością mogące wywierać niekorzystny wpływ na zagadnienia społeczne, pracownicze, środowiska naturalnego, poszanowania praw człowieka oraz przeciwdziałania korupcji, w tym ryzyka związane z produktami lub relacjami z otoczeniem zewnętrznym, w tym z kontrahentami 3.7.; 5.6.; 6.6.; 7.8.; 8.4. 9.2. TABELA ZGODNOŚCI ZE STANDARDEM SIN Wskaźnik Opis Str. Komentarz G.1.1. Opis strategii rozwoju firmy z uwzględnieniem aspektów społecznych i środowiskowych. 9 G.1.2. Charakterystyka zastosowanego modelu biznesowego. 10 G.2.1. Opis struktury zarządzania. 11 G.2.2. Lista certyfikowanych systemów zarządzania. 14 G.2.3. Opis systemu kontroli wewnętrznej. 14 G.3.1. Opis podejścia firmy do zarządzania ryzykiem. 15 G.3.2. Lista i krótka charakterystyka zidentyfikowanych zagrożeń społecznych lub środowiskowych. 15 G.4.1. Wskaż, czy firma posiada formalny Kodeks Etyki. 16 G.4.5. Liczba zgłoszonych potencjalnych naruszeń standardów etycznych. 16 G.4.6. Liczba szkoleń etycznych, liczba uczestników. 16 E.2.1. Całkowite zużycie energii w MWh przedstawione według głównych źródeł energii. 22 MWh zamiast GJ E.2.2. Procent (%) energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii 23 Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 51 E.2.3. Zużycie energii na jednostkę produktu lub przychody. 23 E.5.1. Waga wyemitowanych gazów cieplarnianych. 26 E.5.3. Emisje gazów cieplarnianych na jednostkę produktu lub przychodu. 26 E.6.1. Całkowita waga odpadów z podziałem na niebezpieczne i inne niż niebezpieczne. 27 E.6.2. Całkowita waga odpadów według metody zagospodarowania. 27 E.6.4. Emisje odpadów na jednostkę produktu lub przychodu. 27 S.1.1. Wartość pomocy publicznej państwa (wsparcie finansowe i ekwiwalenty dotacji). 38 S.1.2. Wartość przychodów pochodzących z kontraktów sektora publicznego i ich udział w przychodach ogółem. 38 S.2.1. Liczba pracowników przeliczona na pełne etaty według rodzaju umowy o pracę. 31 S.2.2. Liczba pracowników zatrudnionych w okresie sprawozdawczym w przeliczeniu na pełne etaty. 32 S.2.3. Liczba pracowników odchodzących z firmy w okresie sprawozdawczym w przeliczeniu na pełne etaty. 33 S.2.9. Relacja przeciętnego wynagrodzenia brutto kobiet do przeciętnego wynagrodzenia brutto mężczyzn w poszczególnych grupach pracowników. 33 Monitorowany na poziomie indywidualnych spółek S.2.10. Stosunek przeciętnego wynagrodzenia członków zarządu do najniższego wynagrodzenia w spółce. 34 S.2.15. Informacje o świadczeniach pozapłacowych oferowanych pracownikom. 34 S.5.1. Średnia liczba godzin szkoleniowych (lub dni szkoleniowych) na pracownika. 34 Oszacowany S.10.1. Obszary biznesowe narażone na ryzyko korupcji. 40 S.10.2. Liczba zgłoszonych przypadków podejrzenia korupcji. 41 S.10.3. Liczba potwierdzonych przypadków korupcji. 41 S.12.2. Postępowanie administracyjne przeciwko spółce. 42 S.12.3. Wartość finansowa kar za naruszenie przepisów i regulacji dotyczących rzetelności i etyki w komunikacji marketingowej. 42 S.13.1. Liczba incydentów związanych z wyciekiem danych osobowych klientów / pracowników lub nieuprawnionym użyciem. 42 S.13.2. Postępowanie administracyjne przeciwko spółce. 42 S.13.3. Wartość finansowa kar za naruszenie przepisów i regulacji dotyczących ochrony danych osobowych. 43 Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 52 10. Zatwierdzenie do publikacji Niniejsze Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern za rok 2020 zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd Asseco South Eastern Europe w dniu 24 lutego 2021 roku. Zarząd: Piotr Jeleński Prezes Zarządu Miljan Mališ Członek Zarządu Marcin Rulnicki Członek Zarządu Kostadin Slavkoski Członek Zarządu Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 53 11. Załączniki 11.1. ZAŁĄCZNIK 1 – LISTA SPÓŁEK Asseco SEE Sh.p.k – Albania Asseco SEE doo BiH Payten doo BiH ASEE Bulgaria ASSECO SEE d.o.o. Croatia GASTROBIT-GRC GRUPA D.O.O. Croatia Integrirani poslovni sustavi d.o.o. Croatia MONRI PAYMENTS d.o.o. Croatia PAYTEN d.o.o. Croatia Sonet Czechia Asseco SEE Sh.p.k – Kosovo Asseco SEE Macedonia Payten Macedonia Payten, bServices and emon Montenegro NECOMPLUS, S.L. Spain NECOMPLUS COLOMBIA SAS NECOMPLUS SERVEIS ANDORRA NECOMPLUS PERU SAC NECOMPLUS PORTUGAL NECOMPLUS DOMINICANA Asseco South Eastern Europe S.A. - POLAND Warsaw ASSECO SEE SRL (ROMANIA) PAYTEN PAYMENT SOLUTIONS SRL Romania Payten d.o.o. Slovenia ASEE Serbia Chip Card Serbia Payten Serbia Asseco SEE Bilişim Teknolojileri A.Ş. Mobven Teknoloji A.Ş. Turkey Payten Teknoloji A.Ş. Turkey 11.2. ZAŁĄCZNIK 2 – LISTA CERTYFIKOWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA I ATESTACJI Co najmniej 1 spółka z Grupy ASEE wdrożyła systemy w oparciu o następujące certyfikaty: • ISO / IEC 27001 - System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji - międzynarodowa norma dotycząca wymagań w zakresie tworzenia, utrzymania i rozwoju systemów zarządzania bezpieczeństwem informacji, zawierająca zbiór najlepszych praktyk w zakresie metod zarządzania bezpieczeństwem oraz gwarantująca klientom ochronę ich danych ; • ISO / IEC 27701 - System zarządzania informacjami o prywatności i ISO / IEC 27002 - Technologia informacyjna - Techniki bezpieczeństwa - Kodeks postępowania w zakresie kontroli bezpieczeństwa informacji - rozszerzenia dotyczące prywatności normy ISO / IEC 27001 zawierające wymagania dotyczące ustanowienia, wdrożenia, utrzymania i doskonalenia systemu zarządzania informacjami o prywatności; Sprawozdanie niefinansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe 54 • ISO / IEC 20000-1 – System Zarządzanie Usługami - międzynarodowy standard zarządzania usługami IT, zawierający wymagania dotyczące ustanowienia, wdrożenia, utrzymania i doskonalenia systemu zarządzania usługami (SMS); • ISO 14001 - System Zarządzania Środowiskiem - międzynarodowa norma określająca wymagania dla systemu zarządzania środowiskowego, który może być wykorzystany do poprawy efektywności środowiskowej firmy, którego zadaniem jest wspieranie ochrony środowiska i zapobieganie zanieczyszczeniom w sposób uwzględniający potrzeby gospodarcze; • ISO 22301 - Business Continuity Management System - międzynarodowa norma zawierająca ramy do identyfikacji kluczowych czynników ryzyka wpływających na organizację i utrzymania jej działalności w najtrudniejszych warunkach; • ISO 9001 - System Zarządzania Jakością - międzynarodowa norma określająca wymagania, jakie powinien spełniać system zarządzania jakością w organizacji, co pomaga zapewnić klientom spójne, dobrej jakości produkty i usługi, co z kolei przynosi korzyści biznesowe. W związku z tym, że jedną z głównych gałęzi działalności Grupy ASEE są kompleksowe rozwiązania branżowe w zakresie płatności dla instytucji finansowych i niefinansowych oraz usług bankowych, ilekroć rodzaj działalności któregokolwiek z członków Grupy ASEE tego wymaga, przestrzegane są normy: • PCI DSS - Payment Card Industry Data Security Standard - standard bezpieczeństwa opracowany przez PCI SSC (PCI Security Standards Council) dla akceptantów i podmiotów przetwarzających karty płatnicze, oparty na pięciu globalnych markach płatniczych - American Express, Discover Financial Services, JCB International, MasterCard Worldwide i Visa Inc., które zgodziły się uwzględnić PCI DSS jako wymóg techniczny zgodności z każdym z ich programów bezpieczeństwa danych; • PIN PCI - wymagania bezpieczeństwa i procedury testowe dla kart płatniczych - standard bezpieczeństwa opracowany przez Radę Standardów Bezpieczeństwa PCI (Przemysłu Kart Płatniczych), obejmujący kompletny zestaw wymagań i procedur testowych dla bezpiecznego zarządzania, przetwarzania i transmisji dane dotyczące osobistego numeru identyfikacyjnego (PIN) podczas przetwarzania transakcji kartą płatniczą w trybie online i offline w bankomatach oraz obsługiwanych i nienadzorowanych terminalach w punktach sprzedaży (POS). • standardowy protokół w branży płatniczej mający na celu wykrywanie i zapobieganie oszustwom związanym z kartami kredytowymi oraz ochronę posiadaczy kart kredytowych, akceptantów i banków przed oszustwami bezpieczeństwa, który został przyjęty przez Visa, Master-card, American Express, JCB, Discover, UnionPay, a także wiele innych regionalnych systemów kartowych - Certyfikaty i zezwolenia związane z usługami outsourcingowymi 3DSS / ACS obejmują m.in .: VISA - ACS Product Letter of Approval; VISA - Pismo zatwierdzające produkt 3DSS, Pismo zatwierdzające ACS EMVCo, Pismo zatwierdzające EMVCo - serwer 3DS EMVCo, Pismo zatwierdzające EMVCo -PCI 3DS, Atestacja zgodności (AOC) PCI - PCI 3DS (ROC).