Asseco South Eastern Europe S.A.

Annual Report (ESEF) • Feb 27, 2024

YE'23 GASEE Consolidated Financial Statements 2594002WNMJDV73HRU662022-12-312594002WNMJDV73HRU662023-12-312594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:SharePremiumMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:SharePremiumMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:OtherEquityInterestMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:OtherEquityInterestMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:OtherEquityInterestMember2594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:OtherEquityInterestMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:OtherEquityInterestMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMember2594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember2594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMember2594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember2594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:EquityAttributableToOwnersOfParentMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMember2594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:NoncontrollingInterestsMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-312594002WNMJDV73HRU662021-12-312594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-312594002WNMJDV73HRU662022-01-012022-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMember2594002WNMJDV73HRU662022-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMember2594002WNMJDV73HRU662023-01-012023-12-31ifrs-full:SharePremiumMember2594002WNMJDV73HRU662023-12-31ifrs-full:SharePremiumMember2594002WNMJDV73HRU662021-12-31ifrs-full:SharePremiumMemberiso4217:PLNiso4217:PLNxbrli:shares Obecność w 23 krajach Uzyskana sprzedaż 1 642,5 mln PLN 3 920 osób pracujących na uzyskane wyniki Wypracowany wynik netto dla Akcjonariuszy Jednostki Dominującej 200,4 mln PLN Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Asseco South Eastern Europe Za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku Skonsolidowany rachunek z zysków i strat oraz sprawozdanie z pozostałych dochodów całkowitych Skonsolidowany bilans Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Skonsolidowany rachunek przepływów pieniężnych Dodatkowe objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego I. Podstawowe informacje II. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego 2.1. Podstawa sporządzenia 2.2. Oświadczenie o zgodności 2.3. Waluta funkcjonalna, waluta prezentacji i hiperinflacja 2.4. Profesjonalny osąd i szacunki 2.5. Stosowane zasady rachunkowości 2.6. Nowe standardy i interpretacje, które zostały opublikowane, a nie weszły jeszcze w życie 2.7. Zmiany stosowanych zasad prezentacji 2.8. Korekta błędu 2.9. Zmiany danych porównywalnych 2.10. Wpływ księgowy statusu Turcji jako gospodarki hiperinflacyjnej III. Organizacja i zmiany w strukturze Grupy Asseco South Eastern Europe, ze wskazaniem jednostek podlegających konsolidacji IV. Informacje dotyczące segmentów działalności V. Noty objaśniające do skonsolidowanego sprawozdania z zysków i strat 5.1. Struktura przychodów operacyjnych 5.2. Struktura kosztów operacyjnych 5.3. Pozostałe przychody i koszty operacyjne 5.4. Przychody i koszty finansowe 5.5. Podatek dochodowy 5.6. Zysk przypadający na jedną akcję 5.7. Informacja dotycząca wypłaconej dywidendy VI. Noty objaśniające do skonsolidowanego bilansu 6.1. Rzeczowe aktywa trwałe 6.2. Wartości niematerialne 6.3. Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 6.4. Wartość firmy 6.5. Testy z tytułu utraty wartości 6.6. Pozostałe aktywa finansowe 6.7. Czynne rozliczenia międzyokresowe 6.8. Należności oraz aktywa z tytułu umów z klientami 6.9. Zapasy 6.10. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 6.11. Kapitał podstawowy (zakładowy) i nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 6.12. Udziały niekontrolujące 6.13. Zobowiązania z tytułu leasingu 6.14. Kredyty bankowe i pożyczki 6.15. Pozostałe zobowiązania finansowe 6.16. Zobowiązania handlowe, zobowiązania budżetowe oraz pozostałe zobowiązania 6.17. Zobowiązania z tytułu umów z klientami 6.18. Rezerwy 6.19. Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów 6.20. Transakcje z podmiotami powiązanymi VII. Noty objaśniające do skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych 7.1. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 7.2. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej 7.3. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej VIII. Noty objaśniające do celów i zasad zarządzania ryzykiem finansowym 8.1. Ryzyko zmian kursów walutowych 8.2. Ryzyko zmian stopy procentowej 8.3. Ryzyko kredytowe 8.4. Ryzyko związane z płynnością 8.5. Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat w podziale na pozycje bilansowe IX. Pozostałe noty objaśniające 9.1. Zobowiązania pozabilansowe 9.2. Sezonowość i cykliczność 9.3. Zatrudnienie 9.4. Informacje o wynagrodzeniu podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych 9.5. Wynagrodzenie Zarządu oraz Rady Nadzorczej 9.6. Zarządzanie kapitałem 9.7. Klimat a działalność Grupy ASEE 9.8. Znaczące zdarzenia po dniu bilansowym 9.9. Znaczące zdarzenia dotyczące lat ubiegłych Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Asseco South Eastern Europe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd Asseco South Eastern Europe S.A. w dniu 27 lutego 2024 roku. Zarząd: Piotr Jeleński Prezes Zarządu Miljan Mališ Członek Zarządu Michał Nitka Członek Zarządu Kostadin Slavkoski Członek Zarządu Wybrane dane finansowe Grupa Asseco South Eastern Europe W poniższej tabeli zaprezentowano wybrane dane finansowe Grupy Asseco South Eastern Europe: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN tys. EUR tys. EUR Przychody ze sprzedaży 1 642 531 1 565 493 362 720 333 916 Zysk z działalności operacyjnej 226 008 215 453 49 909 45 956 Zysk brutto 255 426 237 719 56 406 50 705 Zysk za okres sprawozdawczy 208 328 195 556 46 005 41 712 Zysk za okres sprawozdawczy przypadający Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 200 362 187 828 44 246 40 063 Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej 309 609 240 576 68 371 51 314 Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej (119 957) (96 449) (26 490) (20 572) Środki pieniężne netto z działalności finansowej (133 205) (75 162) (29 416) (16 032) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu 313 112 298 034 72 013 63 548 Zysk za okres sprawozdawczy na jedną akcję zwykłą przypisany Akcjonariuszom Jednostki Dominującej (w PLN/EUR) 3,86 3,62 0,85 0,77 Rozwodniony zysk za okres sprawozdawczy na jedną akcję zwykłą przypisany Akcjonariuszom Jednostki Dominującej (w PLN/EUR) 3,86 3,62 0,85 0,77 Wybrane dane finansowe prezentowane w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym przeliczono na walutę EUR w następujący sposób:  pozycje dotyczące skonsolidowanego rachunku zysków i strat oraz skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych przeliczono według kursu stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ogłaszanych przez NBP obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca. Kurs ten wyniósł: o w okresie od 1 stycznia 2023 roku do 31 grudnia 2023 roku 1 EUR: 4,5284 PLN o w okresie od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku 1 EUR: 4,6883 PLN  stan środków pieniężnych Grupy na koniec bieżącego okresu sprawozdawczego i analogicznego w okresie poprzednim przeliczono według średnich kursów ogłoszonych przez NBP. Kurs ten wyniósł: o kurs obowiązujący w dniu 31 grudnia 2023 roku 1 EUR: 4,3480 PLN o kurs obowiązujący w dniu 31 grudnia 2022 roku 1 EUR: 4,6899 PLN Wszystkie kwoty w raporcie wyrażono w tysiącach złotych (PLN), chyba że stwierdzono inaczej. Skonsolidowany rachunek z zysków i strat oraz sprawozdanie z pozostałych dochodów całkowitych Grupa Asseco South Eastern Europe RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) Noty tys. PLN tys. PLN Przychody operacyjne 5.1 1 642 531 1 565 493 Koszt własny sprzedaży 5.2 (1 211 525) (1 170 924) Odpis z tytułu utraty wartości należności handlowych 5.2 (8 795) (1 890) Zysk brutto ze sprzedaży 422 211 392 679 Koszty sprzedaży 5.2 (101 308) (93 039) Koszty ogólnego zarządu 5.2 (95 994) (84 755) Zysk netto ze sprzedaży 224 909 214 885 Pozostałe przychody operacyjne 5.3 3 672 3 167 Pozostałe koszty operacyjne 5.3 (2 655) (2 580) Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć 82 (19) Zysk z działalności operacyjnej 226 008 215 453 Przychody finansowe 5.4 56 707 44 176 Koszty finansowe 5.4 (27 289) (21 910) Odpis z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych - - Zysk przed opodatkowaniem 255 426 237 719 Podatek dochodowy (bieżące i odroczone obciążenie podatkowe) 5.5 (47 098) (42 163) Zysk za okres sprawozdawczy 208 328 195 556 Przypadający: Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 200 362 187 828 Udziałowcom niekontrolującym 7 966 7 728 Podstawowy zysk na jedną akcję (w PLN) ze skonsolidowanego zysku za okres sprawozdawczy przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej 5.6 3,86 3,62 Rozwodniony zysk na jedną akcję (w PLN) ze skonsolidowanego zysku za okres sprawozdawczy przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej 5.6 3,86 3,62 POZOSTAŁE DOCHODY CAŁKOWITE Zysk za okres sprawozdawczy 208 328 195 556 Elementy, które mogą podlegać przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat (121 376) 38 202 Zysk/strata netto z tytułu wyceny aktywów finansowych 152 5 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych (121 528) 9 545 Przekształcenie aktywów niepieniężnych na dzień 1 stycznia - wpływ hiperinflacji 2.10 - 28 652 Elementy, które nie podlegają przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat - - Zyski/straty aktuarialne - - Razem pozostałe dochody całkowite: (121 376) 38 202 SUMA DOCHODÓW CAŁKOWITYCH przypadająca: 86 952 233 758 Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 79 930 225 658 Udziałowcom niekontrolującym 7 022 8 100 Skonsolidowany bilans Grupa Asseco South Eastern Europe AKTYWA Noty 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Aktywa trwałe Rzeczowe aktywa trwałe 6.1 137 030 135 969 Wartości niematerialne 6.2 43 450 59 616 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 6.3 46 309 43 131 Nieruchomości inwestycyjne 474 550 Wartość firmy 6.4 913 187 794 100 Inwestycje wyceniane metodą praw własności 252 170 Pozostałe należności 6.8 7 274 7 886 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 5.5 12 375 11 417 Pozostałe aktywa finansowe 6.6 2 021 2 424 Rozliczenia międzyokresowe 6.7 3 088 1 454 1 165 460 1 056 717 Aktywa obrotowe Zapasy 6.9 97 872 57 045 Rozliczenia międzyokresowe 6.7 53 904 48 008 Należności handlowe 6.8 299 114 290 358 Aktywa z tytułu umów z klientami 6.8 95 104 78 739 Należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych 6.8 2 693 2 433 Należności budżetowe 6.8 5 044 3 806 Pozostałe należności 6.8 79 663 23 822 Inne aktywa niefinansowe 2 952 9 936 Pozostałe aktywa finansowe 6.6 1 173 319 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 6.10 313 112 298 034 950 631 812 500 SUMA AKTYWÓW 2 116 091 1 869 217 Skonsolidowany bilans Grupa Asseco South Eastern Europe PASYWA Noty 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Kapitał własny (przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej) Kapitał podstawowy 6.11 518 943 518 943 Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 6.11 38 826 38 826 Transakcje na udziałach niekontrolujących (34 877) (35 692) Pozostałe kapitały 717 (77) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych (198 888) (78 304) Zyski zatrzymane 791 065 666 469 1 115 786 1 110 165 Udziały niekontrolujące 6.12 7 810 8 515 Kapitał własny ogółem 1 123 596 1 118 680 Zobowiązania długoterminowe Kredyty bankowe i pożyczki 6.14 54 124 48 635 Zobowiązania z tytułu leasingu 6.13 29 867 25 700 Pozostałe zobowiązania finansowe 6.15 174 055 91 566 Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego 5.5 4 263 7 205 Rezerwy 6.18 3 906 3 886 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 6.17 10 690 8 455 Pozostałe zobowiązania 6.16 47 74 276 952 185 521 Zobowiązania krótkoterminowe Kredyty bankowe i pożyczki 6.14 51 610 66 455 Zobowiązania z tytułu leasingu 6.13 17 833 19 418 Pozostałe zobowiązania finansowe 6.15 58 928 62 071 Zobowiązania handlowe 6.16 214 561 123 980 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 6.17 158 114 148 360 Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych 6.16 15 275 9 081 Zobowiązania budżetowe 6.16 50 849 46 357 Pozostałe zobowiązania 6.16 102 856 48 894 Rezerwy 6.18 6 688 5 289 Rozliczenia międzyokresowe przychodów 6.19 2 407 2 570 Rozliczenia międzyokresowe kosztów 6.19 36 422 32 541 715 543 565 016 SUMA ZOBOWIĄZAŃ 992 495 750 537 SUMA PASYWÓW 2 116 091 1 869 217 Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupa Asseco South Eastern Europe Nota Kapitał podstawowy Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej Transakcje na udziałach niekontrolujących Pozostałe kapitały Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych Zyski/straty z lat ubiegłych oraz zysk okresu bieżącego Kapitał własny Jednostki Dominującej Udziały niekontrolujące Kapitał własny ogółem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Na dzień 1 stycznia 2023 roku 518 943 38 826 (35 692) (77) (78 304) 666 469 1 110 165 8 515 1 118 680 Zysk za okres sprawozdawczy - - - - - 200 362 200 362 7 966 208 328 Pozostałe dochody całkowite za okres sprawozdawczy - - - 152 (120 584) - (120 432) (944) (121 376) Suma dochodów całkowitych za okres sprawozdawczy - - - 152 (120 584) 200 362 79 930 7 022 86 952 Transakcje z pracownikami rozliczane w formie instrumentów kapitałowych - - - 642 - - 642 - 642 Objęcie kontroli nad spółkami zależnymi - - - - - - - - - Transakcje na udziałach niekontrolujących (w tym rozliczenie warunkowego zobowiązania finansowego wobec udziałowców niekontrolujących (opcje put)) - - 815 - - - 815 1 371 2 186 Dywidenda 5.7 - - - - - (75 766) (75 766) (9 098) (84 864) Na dzień 31 grudnia 2023 roku 518 943 38 826 (34 877) 717 (198 888) 791 065 1 115 786 7 810 1 123 596 Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupa Asseco South Eastern Europe Nota Kapitał podstawowy Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej Transakcje na udziałach niekontrolujących Pozostałe kapitały Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych Zyski/straty z lat ubiegłych oraz zysk okresu bieżącego Kapitał własny Jednostki Dominującej Udziały niekontrolujące Kapitał własny ogółem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Na dzień 1 stycznia 2022 roku 518 943 38 826 (19 887) (500) (116 129) 545 066 966 319 4 157 970 476 Zysk za okres sprawozdawczy - - - - - 187 828 187 828 7 728 195 556 Pozostałe dochody całkowite za okres sprawozdawczy - - - 5 37 825 - 37 830 372 38 202 Suma dochodów całkowitych za okres sprawozdawczy - - - 5 37 825 187 828 225 658 8 100 233 758 Transakcje z pracownikami rozliczane w formie instrumentów kapitałowych - - - 418 - - 418 - 418 Objęcie kontroli nad spółkami zależnymi - - - - - - - 4 4 Transakcje na udziałach niekontrolujących (w tym rozliczenie warunkowego zobowiązania finansowego wobec udziałowców niekontrolujących (opcje put)) - - (15 805) - - - (15 805) 51 (15 754) Dywidenda 5.7 - - - - - (66 425) (66 425) (3 797) (70 222) Na dzień 31 grudnia 2022 roku (przekształcone) 518 943 38 826 (35 692) (77) (78 304) 666 469 1 110 165 8 515 1 118 680 Skonsolidowany rachunek przepływów pieniężnych Grupa Asseco South Eastern Europe Nota 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej Zysk przed opodatkowaniem 255 426 237 719 Korekty o pozycje: 102 176 48 515 Amortyzacja 5.2 88 441 93 367 Zmiany stanu kapitału pracującego 7.1 32 163 (39 198) Przychody/koszty z tytułu odsetek 5 296 3 906 Przychody/koszty z różnic kursowych 409 388 Przychody/koszty z tytułu aktywów finansowych (wycena, sprzedaż, itp.) (905) 15 Zysk/strata z tytułu sprzedaży jednostek zależnych - 3 035 Pozostałe przychody/koszty finansowe (4 322) 7 617 Zyski/straty na sprzedaży, likwidacji i utracie wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych oraz aktywów z tytułu prawa do użytkowania 1 452 5 255 Koszty transakcji z pracownikami rozliczanych w formie instrumentów kapitałowych 642 418 Wpływ hiperinflacji (20 907) (26 293) Pozostałe korekty zysku brutto (93) 5 Środki pieniężne z działalności operacyjnej 357 602 286 234 Zapłacony podatek dochodowy (47 993) (45 658) Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej 309 609 240 576 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wpływy ze sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych 1 014 1 328 Wpływy ze sprzedaży akcji / udziałów jednostek zależnych pomniejszone o środki pieniężne i ich ekwiwalenty w sprzedanych jednostkach zależnych 7.2 721 3 423 Wpływy ze sprzedaży/rozliczenia aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy 236 3 Wpływy ze sprzedaży inwestycji w pozostałe instrumenty dłużne wyceniane w zamortyzowanym koszcie - - Pożyczki spłacone 511 251 Otrzymane odsetki 444 12 Dywidendy otrzymane - 2 Wypływy Nabycie rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych (w tym wydatki na R&D) 7.2 (61 812) (59 151) Wydatki z tytułu nabycia jednostek zależnych i stowarzyszonych pomniejszone o środki pieniężne i ich ekwiwalenty w nabytych jednostkach zależnych 7.2 (60 062) (40 900) Wydatki na nabycie/rozliczenia aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy (41) (43) Wydatki na nabycie/rozliczenia aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite (525) (1 169) Wydatki na nabycie/rozliczenia aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie (116) - Pożyczki udzielone (327) (205) Pozostałe przepływy z działalności inwestycyjnej - - Środki pieniężne netto wykorzystane w działalności inwestycyjnej (119 957) (96 449) Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej Wpływy Wpływy od udziałowców niekontrolujących z tytułu emisji kapitału w jednostkach zależnych - 4 Wpływy z tytułu zaciągnięcia kredytów i pożyczek 7.3 32 216 55 057 Dotacje otrzymane do zakupu środków trwałych lub/i projektów rozwojowych 903 909 Wypływy Spłata kredytów i pożyczek 7.3 (30 043) (34 869) Spłata zobowiązań z tytułu leasingu 7.3 (22 009) (21 886) Zapłacone odsetki 7.3 (5 340) (3 826) Zakup udziałów niekontrolujących 7.3 (22 454) (201) Dywidendy wypłacone przez Jednostkę Dominującą 7.3 (75 765) (66 425) Dywidendy wypłacone dla udziałowców niekontrolujących 7.3 (10 713) (3 925) Środki pieniężne netto z działalności finansowej (133 205) (75 162) Zwiększenie/Zmniejszenie netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów 56 447 68 965 Różnice kursowe netto (35 914) (8 830) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty netto na dzień 1 stycznia 264 764 204 629 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty netto na dzień 31 grudnia 6.10 285 297 264 764 Dodatkowe objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego I. Podstawowe informacje Grupa Kapitałowa Asseco South Eastern Europe („Grupa ASEE”, „Grupa”, „ASEE”) to grupa kapitałowa, której Jednostką Dominującą jest Asseco South Eastern Europe S.A. („Jednostka Dominująca”, „ASEE S.A.”, „Spółka”, „Emitent”) z siedzibą w Rzeszowie przy ul. Olchowej 14. Podstawowe informacje o Jednostce Dominującej Nazwa Asseco South Eastern Europe S.A. Siedziba 35-322 Rzeszów, ul. Olchowa 14, Polska KRS 0000284571 Regon 180248803 NIP 813-351-36-07 Podstawowy przedmiot działalności Działalność firm centralnych i holdingów, produkcja oprogramowania Jednostka Dominująca Asseco South Eastern Europe S.A. z siedzibą w Rzeszowie została utworzona 10 kwietnia 2007 roku jako spółka akcyjna pod nazwą Asseco Adria S.A. W dniu 11 lipca 2007 roku dokonano wpisu spółki w XII Wydziale Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie pod numerem 0000284571. Jednostce Dominującej nadano numer statystyczny REGON 180248803. W dniu 11 lutego 2008 roku została zarejestrowana zmiana nazwy Jednostki Dominującej z Asseco Adria Spółka Akcyjna na Asseco South Eastern Europe Spółka Akcyjna. Od dnia 28 października 2009 roku akcje Spółki notowane są na rynku podstawowym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. ASEE S.A. jest Jednostką Dominującą Grupy Asseco South Eastern Europe. Jednostka Dominująca może działać na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej oraz poza jej granicami. Czas trwania Jednostki Dominującej oraz jednostek wchodzących w skład Grupy jest nieograniczony. Grupa dostarcza kompletne rozwiązania i produkty własne niezbędne do prowadzenia banku, jak również zaawansowane rozwiązania płatnicze pozwalające kształtować rynek płatności w regionie, a także świadczy usługi integracyjne i wdrożeniowe systemów i sprzętu informatycznego światowych liderów. Grupa prowadzi działalność na terenie krajów Europy Środkowej, Europy Południowo-Wschodniej, Półwyspu Iberyjskiego, a także w Turcji, Kolumbii, Peru i na Dominikanie. Zakres podstawowej działalności Grupy Asseco South Eastern Europe w podziale na odpowiednie segmenty został opisany w punkcie IV niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Jednostką dominującą w stosunku do ASEE S.A. jest Asseco International a.s. („AI”) z siedzibą w Bratysławie, należąca do grupy kapitałowej Asseco Poland. Na dzień 31 grudnia 2023 roku AI posiadała 26 407 081 akcji Spółki, stanowiących 50,89% kapitału zakładowego Spółki i uprawniających do 26 407 081 głosów na Walnym Zgromadzeniu Spółki, co stanowi 50,89% ogólnej liczby głosów. Jednostką dominującą najwyższego szczebla całej Grupy Asseco Poland jest Asseco Poland S.A. z siedzibą w Rzeszowie. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku oraz zawiera dane porównywalne za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku. II. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego 2.1. Podstawa sporządzenia Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadą kosztu historycznego, z wyjątkiem aktywów finansowych wycenianych w wartościach godziwych przez wynik finansowy lub pozostałe dochody całkowite, aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie, a także zobowiązań finansowych wycenianych w wartościach godziwych przez wynik finansowy. Dodatkowo jednostki zależne działające w gospodarce uznanej za hiperinflacyjną (Turcja) dokonały przekształcenia danych finansowych z uwzględnieniem zmiany siły nabywczej w oparciu o ogólny indeks cen tak, aby były wyrażone w jednostkach miary obowiązujących na koniec okresu sprawozdawczego. Wpływ hiperinflacji na skonsolidowane sprawozdanie finansowe został opisany w nocie 2.10. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Grupę. Zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 roku w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (tekst jednolity: Dz. U. 2018 r. poz.757 z późn.zm.) („Rozporządzenie”) i obejmuje roczny okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 roku i okres porównywalny od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 roku. Sytuacja gospodarczo-polityczna na terytorium Ukrainy W dniu 24 lutego 2022 roku wskutek rosyjskiej inwazji na Ukrainę istotnej zmianie uległa sytuacja geopolityczna całego regionu, w którym znajduje się Jednostka Dominująca i inne spółki z Grupy. Grupa ASEE nie prowadzi istotnej działalności biznesowej w Rosji, Białorusi lub Ukrainie. W 2023 roku łączna sprzedaż Grupy do wymienionych krajów stanowiła 0,1% całości przychodów, podobnie jak 2022 roku. Grupa nie posiada żadnych kwot na kontach w rosyjskich bankach. Zaistniała sytuacja nie ma istotnego wpływu na niniejsze sprawozdanie finansowe. Grupa na bieżąco analizuje zmieniającą się sytuację geopolityczną oraz jej wpływ na przyszłą sytuację finansową i osiągane w przyszłości wyniki finansowe. Na ten moment, w związku z dynamiczną sytuacją, trudno jest ocenić długofalowe skutki gospodarcze dla naszego regionu i wpływ na ogólną sytuację makroekonomiczną, która w pośredni sposób wpływa na wyniki finansowe Grupy. Hiperinflacja W 2022 roku Turcja została uznana za kraj z gospodarką hiperinflacyjną. Grupa konsoliduje dane finansowe kilku spółek zależnych działających w Turcji, tj.: ASEE Turcja, Payten Turcja (w tym Smarttek), Paratika, Mobven, których walutą funkcjonalną jest waluta gospodarki ogarniętej hiperinflacją. W związku z tym, skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje dane finansowe spółek zależnych prowadzących działalność w Turcji skorygowane o inflację, tak aby były dostosowane do skutków zmian w odpowiednim indeksie cen. Efekt dostosowań związanych z hiperinflacją został opisany w punkcie 2.10. not objaśniających do niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. 2.2. Oświadczenie o zgodności Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej („MSSF”) zatwierdzonymi przez UE („MSSF UE”). MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości oraz Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej („KIMSF”). Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania do publikacji, biorąc pod uwagę toczący się w UE proces wprowadzania standardów MSSF oraz prowadzoną przez Grupę działalność, w zakresie stosowanych przez Grupę zasad rachunkowości nie ma różnicy między standardami MSSF, które weszły w życie, a standardami MSSF zatwierdzonymi przez UE. Niektóre jednostki Grupy prowadzą swoje księgi rachunkowe zgodnie z polityką (zasadami) rachunkowości określonymi przez przepisy lokalne. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera korekty niezawarte w księgach rachunkowych jednostek Grupy, wprowadzone w celu doprowadzenia sprawozdań finansowych tych jednostek do zgodności z MSSF. 2.3. Waluta funkcjonalna, waluta prezentacji i hiperinflacja Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest przedstawione w złotych („PLN”), a wszystkie wartości, o ile nie wskazano inaczej, podane są w tysiącach złotych. Ewentualne różnice w wysokości 1 tys. PLN przy sumowaniu wynikają z przyjętych zaokrągleń. Walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej i zarazem walutą prezentacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski (PLN). Walutami funkcjonalnymi jednostek zależnych objętych niniejszym sprawozdaniem finansowym są waluty podstawowych środowisk gospodarczych, w których jednostki te działają. Dla celów konsolidacji sprawozdania jednostek zagranicznych są przeliczane na PLN przy użyciu kursów wymiany kwotowanych dla tych walut przez Narodowy Bank Polski na koniec okresu sprawozdawczego dla pozycji bilansowych oraz kursu wyliczonego, jako średnia arytmetyczna kursów ogłaszanych przez NBP obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca okresu objętego sprawozdaniem dla pozycji sprawozdania z dochodów całkowitych oraz rachunku przepływów pieniężnych, a skutki takich przeliczeń ujmowane są w kapitale własnym w pozycji Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych. W jednostkach zależnych działających w gospodarce ogarniętej hiperinflacją pozycje ze sprawozdania z dochodów całkowitych są natomiast przeliczane na PLN przy użyciu kursów wymiany walut ustalanych przez Narodowy Bank Polski na koniec okresu sprawozdawczego. Różnica wynikająca z przeliczenia sprawozdania z dochodów całkowitych kursem z dnia bilansowego, a kursem średniorocznym ujęta jest w pozycji Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych. 2.4. Profesjonalny osąd i szacunki Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF wymaga dokonania szacunków i założeń, które wpływają na wielkości wykazane w sprawozdaniu finansowym. Mimo, że przyjęte założenia i szacunki opierają się na najlepszej wiedzy kierownictwa Grupy na temat bieżących działań i zdarzeń, rzeczywiste wyniki mogą się różnić od przewidywanych. W odpowiednich pozycjach not objaśniających przedstawiono główne obszary, w których w procesie stosowania zasad (polityki) rachunkowości oprócz szacunków księgowych, duże znaczenie miał także profesjonalny osąd kierownictwa, i co do których zmiana szacunków może mieć istotny wpływ na zaprezentowane w tych notach dane finansowe Grupy w przyszłości. W roku 2023 nie nastąpiły istotne zmiany w sposobie dokonywania szacunków w porównaniu z rokiem poprzednim. 2.5. Stosowane zasady rachunkowości W poniższej tabeli znajduje się zestawienie wybranych zasad rachunkowości wraz z przypisaniem do noty, w której zostały one przedstawione. Wybrane zasady rachunkowości Nota Numer strony Hiperinflacja 2.10 20 Przychody ze sprzedaży 5.1 34 Koszty operacyjne 5.2 38 Pozostała działalność operacyjna 5.3 42 Przychody i koszty finansowe 5.4 42 Podatek dochodowy 5.5 43 Zysk przypadający na jedną akcję 5.6 45 Rzeczowe aktywa trwałe 6.1 46 Wartości niematerialne 6.2 48 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 6.3 51 Wartość firmy 6.4 52 Testy na utratę wartości 6.5 58 Pozostałe aktywa finansowe 6.6 60 Czynne rozliczenia międzyokresowe 6.7 62 Należności i aktywa z tytułu umów z klientami 6.8 63 Zapasy 6.9 66 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 6.10 66 Kapitał podstawowy (zakładowy) 6.11 67 Udziały niekontrolujące 6.12 67 Zobowiązania z tytułu leasingu 6.13 68 Kredyty bankowe i pożyczki 6.14 70 Pozostałe zobowiązania finansowe 6.15 72 Zobowiązania handlowe oraz pozostałe zobowiązania 6.16 73 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 6.17 74 Rezerwy 6.18 75 Rozliczenia międzyokresowe kosztów 6.19 77 Zasady rachunkowości zastosowane do sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie uległy zmianom w stosunku do zasad, które zastosowano przy sporządzaniu rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku za wyjątkiem zmian w standardach obwiązujących od 1 stycznia 2023 roku. Nowe standardy lub zmiany obowiązujące od dnia 1 stycznia 2023 roku to:  MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe oraz zmiany do MSSF 17;  Zmiany do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych: Ujawnianie zasad (polityki) rachunkowości;  Zmiany do MSR 8 Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów: Definicja wartości szacunkowych;  Zmiany do MSR 12 Podatek dochodowy: podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań powstających na skutek pojedynczej transakcji;  Zmiany do MSR 12 Podatek dochodowy: Międzynarodowa reforma podatkowa - Zasady modelowe drugiego filaru. Zmienione standardy oraz interpretacje, które mają po raz pierwszy zastosowanie w 2023 roku, nie mają istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy. 2.6. Nowe standardy i interpretacje, które zostały opublikowane, a nie weszły jeszcze w życie Następujące standardy i interpretacje zostały wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości lub Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej, a nie weszły jeszcze w życie:  Zmiany do MSR 21 Skutki zmiany kursów walut obcych: Brak wymienialności (opublikowany 15 sierpnia 2023 roku) - do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzony przez UE – mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2025 roku lub później;  Zmiany do MSR 7 Sprawozdanie z przepływów pieniężnych oraz MSSF 7 Instrumenty Finansowe: Ujawnienia: Umowy finansowe dostawców (wydany 25 maja 2023 roku) - do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego niezatwierdzony przez UE – mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2024 roku lub później;  Zmiany do MSSF 16 Leasing - Zobowiązanie leasingowe w ramach sprzedaży i leasingu zwrotnego (wydany 22 września 2022 roku) - mający zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2024 roku lub później;  Zmiany do MSR 1: Prezentacja sprawozdań finansowych: Podział zobowiązań na krótkoterminowe i długoterminowe (opublikowano dnia 23 stycznia 2020 roku), Podział zobowiązań na krótkoterminowe i długoterminowe odroczenie daty wejścia w życie (opublikowano dnia 15 lipca 2020 roku), Zobowiązania długoterminowe z kowenantami (opublikowano dnia 31 października 2022 roku) - mające zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2024 roku lub później. Daty wejścia w życie są datami wynikającymi z treści standardów ogłoszonych przez Radę ds. Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej. Daty stosowania standardów w Unii Europejskiej mogą różnić się od dat stosowania wynikających z treści standardów i są ogłaszane w momencie zatwierdzenia do stosowania przez Unię Europejską. Grupa nie zdecydowała się na wcześniejsze zastosowanie żadnego standardu, interpretacji lub zmiany, która została opublikowana, lecz nie weszła dotychczas w życie. Grupa jest w trakcie analizy, jaki wpływ powyższe zmiany będą miały na jej sprawozdania finansowe. 2.7. Zmiany stosowanych zasad prezentacji W okresie sprawozdawczym nie wystąpiły zmiany zasad prezentacji. 2.8. Korekta błędu W okresie sprawozdawczym nie wystąpiły zdarzenia skutkujące koniecznością dokonania korekty błędu. 2.9. Zmiany danych porównywalnych Grupa zmieniła dane porównywalne na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku w związku z aktualizacją wartości nabywanych aktywów netto rozpoznanych w związku z alokacją ceny nabycia spółek zależnych. Szczegółowe informacje o nabytych aktywach i zobowiązaniach zostały przedstawione w punkcie 6.4. not objaśniających do niniejszego rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. W tabelach poniżej zaprezentowano wpływ powyższych zmian na dane porównywalne. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 Rozliczenie nabycia spółek zależnych 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN tys. PLN Przychody operacyjne 1 565 493 - 1 565 493 Koszt własny sprzedaży (1 170 433) (491) (1 170 924) Odpis z tytułu utraty wartości należności handlowych (1 890) - (1 890) Zysk brutto ze sprzedaży 393 170 (491) 392 679 Koszty sprzedaży (93 039) - (93 039) Koszty ogólnego zarządu (84 755) - (84 755) Zysk netto ze sprzedaży 215 376 (491) 214 885 Pozostałe przychody operacyjne 3 167 - 3 167 Pozostałe koszty operacyjne (2 580) - (2 580) Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych (19) - (19) Zysk z działalności operacyjnej 215 944 (491) 215 453 Przychody finansowe 44 176 - 44 176 Koszty finansowe (21 910) - (21 910) Odpis z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych - - - Zysk przed opodatkowaniem 238 210 (491) 237 719 Podatek dochodowy (bieżące i odroczone obciążenie podatkowe) (42 224) 61 (42 163) Zysk za okres sprawozdawczy 195 986 (430) 195 556 Przypadający: Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 188 258 (430) 187 828 Udziałowcom niekontrolującym 7 728 - 7 728 Podstawowy i rozwodniony zysk na jedną akcję (w PLN) ze skonsolidowanego zysku za okres sprawozdawczy przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej 3,63 (0,01) 3,62 POZOSTAŁE DOCHODY CAŁKOWITE Zysk za okres sprawozdawczy 195 986 (430) 195 556 Elementy, które mogą podlegać przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat 38 209 (7) 38 202 Zysk/strata netto z tytułu wyceny aktywów finansowych 5 - 5 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych 9 552 (7) 9 545 Przekształcenie aktywów niepieniężnych na dzień 1 stycznia - wpływ hiperinflacji 28 652 - 28 652 Elementy, które nie podlegają przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat - - - Zyski/straty aktuarialne - - - Razem pozostałe dochody całkowite: 38 209 (7) 38 202 SUMA DOCHODÓW CAŁKOWITYCH przypadająca: 234 195 (437) 233 758 Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 226 095 (437) 225 658 Udziałowcom niekontrolującym 8 100 - 8 100 AKTYWA 31 grudnia 2022 Rozliczenie nabycia spółek zależnych 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa trwałe Rzeczowe aktywa trwałe 135 969 - 135 969 Wartości niematerialne 51 807 7 809 59 616 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 43 131 - 43 131 Nieruchomości inwestycyjne 550 - 550 Wartość firmy 801 626 (7 526) 794 100 Inwestycje wyceniane metodą praw własności 170 - 170 Pozostałe należności 7 886 - 7 886 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 11 417 - 11 417 Pozostałe aktywa finansowe 2 424 - 2 424 Rozliczenia międzyokresowe 1 454 - 1 454 1 056 434 283 1 056 717 Aktywa obrotowe Zapasy 57 045 - 57 045 Rozliczenia międzyokresowe 48 008 - 48 008 Należności handlowe 290 358 - 290 358 Aktywa z tytułu umów z klientami 78 739 - 78 739 Należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych 2 433 - 2 433 Należności budżetowe 3 806 - 3 806 Pozostałe należności 23 822 - 23 822 Inne aktywa niefinansowe 9 936 - 9 936 Pozostałe aktywa finansowe 319 - 319 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 298 034 - 298 034 812 500 - 812 500 SUMA AKTYWÓW 1 868 934 283 1 869 217 PASYWA 31 grudnia 2022 Rozliczenie nabycia spółek zależnych 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN tys. PLN Kapitał własny (przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej) Kapitał podstawowy 518 943 - 518 943 Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 38 826 - 38 826 Transakcje na udziałach niekontrolujących (35 692) - (35 692) Pozostałe kapitały (77) - (77) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych (78 297) (7) (78 304) Zyski zatrzymane 666 899 (430) 666 469 1 110 602 (437) 1 110 165 Udziały niekontrolujące 8 515 - 8 515 Kapitał własny ogółem 1 119 117 (437) 1 118 680 Zobowiązania długoterminowe Kredyty bankowe i pożyczki 48 635 - 48 635 Zobowiązania z tytułu leasingu 25 700 - 25 700 Pozostałe zobowiązania finansowe 91 566 - 91 566 Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego 6 485 720 7 205 Rezerwy 3 886 - 3 886 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 8 455 - 8 455 Pozostałe zobowiązania 74 - 74 184 801 720 185 521 Zobowiązania krótkoterminowe Kredyty bankowe i pożyczki 66 455 - 66 455 Zobowiązania z tytułu leasingu 19 418 - 19 418 Pozostałe zobowiązania finansowe 62 071 - 62 071 Zobowiązania handlowe 123 980 - 123 980 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 148 360 - 148 360 Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych 9 081 - 9 081 Zobowiązania budżetowe 46 357 - 46 357 Pozostałe zobowiązania 48 894 - 48 894 Rezerwy 5 289 - 5 289 Rozliczenia międzyokresowe przychodów 2 570 - 2 570 Rozliczenia międzyokresowe kosztów 32 541 - 32 541 565 016 - 565 016 SUMA ZOBOWIĄZAŃ 749 817 720 750 537 SUMA PASYWÓW 1 868 934 283 1 869 217 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 roku Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane Zmiana - Rozwiązania dla bankowości Zmiana -Rozwiązania płatnicze Zmiana -Rozwiązania dedykowane Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane (przekształcone) tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 293 926 776 256 535 512 - - - 293 926 776 256 535 512 Zysk brutto ze sprzedaży 101 489 194 334 95 001 (89) - (402) 101 400 194 334 94 599 Koszty sprzedaży (16 873) (45 639) (30 686) - - - (16 873) (45 639) (30 686) Koszty zarządu (24 505) (37 619) (22 149) - - - (24 505) (37 619) (22 149) Zysk netto ze sprzedaży 60 111 111 076 42 166 (89) - (402) 60 022 111 076 41 764 Pozostała działalność operacyjna (486) 53 961 - - - (486) 53 961 Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych - (19) - - - - - (19) - Zysk z działalności operacyjnej 59 625 111 110 43 127 (89) - (402) 59 536 111 110 42 725 Wartość firmy na dzień 31.12.2022 217 342 194 135 331 938 8 326 (481) (15 371) 225 668 193 654 316 567 2.10. Wpływ księgowy statusu Turcji jako gospodarki hiperinflacyjnej Grupa posiada spółki zależne działające w gospodarce hiperinflacyjnej, w odniesieniu do których stosuje MSR 29 Sprawozdawczość finansowa w warunkach hiperinflacji. Grupa zidentyfikowała hiperinflację w Turcji na podstawie występujących w tym kraju czynników jakościowych i ilościowych, a przede wszystkim w związku z tym, że wskaźniki inflacji w skali trzech lat w ujęciu skumulowanym przekroczyły 100% w kwietniu 2022 roku i do dnia bilansowego nadal przekraczają 100% w skali trzech lat w ujęciu skumulowanym. Zgodnie z MSR 29 dane finansowe tureckich spółek zależnych zostały przekształcone w celu odzwierciedlenia siły nabywczej na koniec okresu sprawozdawczego w oparciu o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) publikowany przez Turecki Instytut Statystyczny. W związku z tym bilansowe pozycje niepieniężne oraz rachunek zysków i strat zostały przekształcone tak, aby odzwierciedlały siłę nabywczą na dzień bilansowy. Pozycje pieniężne, takie jak należności, zobowiązania, zadłużenie bankowe, itp. odzwierciedlają już siłę nabywczą na dzień zamknięcia, ponieważ pozycje te składają się z sald, należności lub zobowiązań w odpowiednich jednostkach pieniężnych. MSR 29, w połączeniu z MSR 21 dotyczącym przeliczania walut, wymaga również, aby wszystkie transakcje mające miejsce w walucie hiperinflacyjnej, tj. lirze tureckiej (TRY), były przeliczane na walutę prezentacji Grupy, tj. polski złoty (PLN), przy zastosowaniu kursu walutowego z dnia bilansowego. W związku z tym, w bieżącym okresie sprawozdawczym wszystkie transakcje w Turcji zostały przeliczone na PLN przy użyciu kursu walutowego z dnia 31 grudnia 2023 roku, a w roku ubiegłym wszystkie transakcje w Turcji zostały przeliczone na PLN przy użyciu kursu walutowego z dnia 31 grudnia 2022 roku, podczas gdy Grupa zwykle przelicza transakcje w rachunku zysków i strat po średnim kursie walutowym z danego okresu sprawozdawczego. Podstawa przekształceń związanych z hiperinflacją:  Wskaźnik cen: Hiperinflacyjne przekształcenia danych finansowych jednostek zależnych działających w Turcji opierają się na oficjalnie dostępnych danych dotyczących zmian wskaźnika cen konsumpcyjnych (CPI) publikowanych przez Turecki Instytut Statystyczny. Na podstawie tego indeksu inflacja za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2023 roku wynosiła 65% procent. Poszczególne wskaźniki inflacji przestawia poniższa tabela: Wskaźnik inflacji za poszczególne okresy Grudzień 2023 - grudzień 2022 65% Grudzień 2022 - grudzień 2021 64% Wskaźnik inflacji w skali 3 lat w ujęciu skumulowanym Grudzień 2023 - grudzień 2020 268%  Kurs walutowy: Wszystkie dane finansowe dotyczące działalności jednostek zależnych w Turcji, zarówno w bilansie, jak i w rachunku zysków i strat, są przeliczane na walutę prezentacji grupy, tj. PLN, przy użyciu kursu wymiany TRY/PLN na dzień bilansowy, w przeciwieństwie do zwyczajowej praktyki Grupy polegającej na przeliczaniu rachunku zysków i strat przy użyciu średniego kursu wymiany za okres sprawozdawczy. Na dzień 31 grudnia 2023 roku kurs TRY wynosił 0,1337 PLN. Założenia dotyczące metody i czasu przekształcenia związanego z hiperinflacją:  Przekształcenia hiperinflacyjne w walucie lokalnej  Grupa przeanalizowała pozycje bilansowe jednostek zależnych w Turcji i podzieliła je na aktywa/zobowiązania pieniężne i niepieniężne. Pozycje pieniężne nie podlegały przekształceniu, ponieważ są one już wyrażane w jednostkach obowiązujących na koniec okresu sprawozdawczego.  Istotne pozycje niepieniężne występujące w tureckich jednostkach zależnych to: wartość firmy powstała na nabyciu tych spółek, rzeczowe aktywa trwałe, wartości niematerialne, aktywa z tytułu prawa do użytkowania, czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania z tytułu umów z klientami. Aktywa z tytułu prawa do użytkowania nie zostały dodatkowo przeszacowane, ponieważ cyklicznie podlegają indeksacji o wskaźnik inflacji. Pozostałe pozycje niepieniężne zostały przekształcone w celu uwzględnienia skutków inflacji w oparciu o zmiany wskaźnika cen. Zmiany wynikające ze zmian wskaźnika cen w okresie od początkowego ujęcia do dnia 31 grudnia 2022 roku zostały ujęte w danych finansowych za rok 2022. Zmiany wynikające ze zmian wskaźnika cen w 2023 roku zostały ujęte w sprawozdaniu finansowym za bieżący okres sprawozdawczy. Przekształcenia zostały dokonane ze skutkiem na dzień początkowego ujęcia pozycji w bilansie, jednak nie wcześniej niż na dzień nabycia jednostek zależnych przez Grupę, gdyż uznaje się, że pozycje niepieniężne zostały wtedy przeliczone i ujęte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym w wartości godziwej, odzwierciedlającej siłę nabywczą na dzień nabycia. Przekształcenie znacząco zwiększyło wartość wartości firmy, rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych. Przekształcenie doprowadziło również do wyższych kosztów w rachunku zysków i strat w postaci wyższych odpisów amortyzacyjnych w związku z przekształconą wartością brutto rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych, wyższych kosztów i przychodów pochodzących z rozliczania przekształconych wartości rozliczeń międzyokresowych kosztów i zobowiązań z tytułu umów z klientami.  W związku z przeszacowaniem aktywów i zobowiązań niepieniężnych, przeszacowaniu uległ także podatek odroczony liczony jako różnica między wartością podatkową i księgową.  Wszystkie transakcje rachunku zysków i strat w roku 2023 roku zostały przekształcone w celu odzwierciedlenia zmian wskaźnika cen w okresie od miesiąca ujęcia w rachunku zysków i strat do 31 grudnia, z wyjątkiem amortyzacji rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych, które zostały przeliczone w oparciu o skorygowaną wartość brutto tych aktywów oraz kosztów i przychodów pochodzących z rozliczania przekształconych wartości rozliczeń międzyokresowych kosztów i zobowiązań z tytułu umów z klientami. Ponowne obliczenie amortyzacji opiera się na normalnych okresach użytkowania odpowiednich aktywów. Przekształcenie rachunku zysków i strat o wskaźnik inflacji spowodowało wzrost wartości poszczególnych pozycji rachunku zysków i strat w walucie lokalnej ze względu na zmiany wskaźnika cen od dnia ujęcia do 31 grudnia 2023 roku.  Skutki przekształcenia rachunku zysków i strat oraz bilansu o inflację w bieżącym okresie sprawozdawczym zostały ujęte drugostronnie w przychodach/kosztach finansowych w rachunku zysków i strat w pozycji: Zysk/strata z sytuacji pieniężnej netto. Przeszacowanie pozycji bilansowych o inflację od momentu ich początkowego ujęcia do końca 2021 roku zostało ujęte drugostronnie w odrębnej pozycji w innych dochodach całkowitych za 2022 rok oraz w kapitale własnym w pozycji Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych.  Przeliczenie danych finansowych na walutę prezentacji Grupy  Sprawozdania finansowe jednostek zależnych działających w Turcji po przekształceniach inflacyjnych w walucie lokalnej zostało przeliczone na PLN poprzez przeliczenie bilansu i wszystkich pozycji rachunku zysków i strat w okresie sprawozdawczym przy zastosowaniu kursu TRY/PLN na dzień bilansowy. Na dzień 31 grudnia 2023 roku kurs TRY wynosił 0,1337 PLN. Przeliczenie pozycji bilansu pozostaje bez zmian w porównaniu ze zwykłą praktyką Grupy, natomiast nowa zasada przeliczania pozycji rachunku zysków i strat ma znaczący wpływ na pozycje rachunku zysków i strat. Efekt przeliczenia sprawozdania z dochodów całkowitych kursem zamknięcia został drugostronnie ujęty w Różnicach z przeliczenia jednostek zależnych.  Czas rozpoznania  MSR 29 został wdrożony przez Grupę z dniem 1 stycznia 2022 roku, a przekształcenia z tytułu hiperinflacji zostały ujęte po raz pierwszy w śródrocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2022 roku. Ponieważ wskaźniki inflacji w skali trzech lat w ujęciu skumulowanym przekroczyły 100% w kwietniu 2022 roku, opublikowane dane za pierwszy kwartał 2022 roku nie podlegały przekształceniu hiperinflacyjnemu. Wpływ zastosowania MSR 29 na skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2023 został podsumowany poniżej: RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT 12 miesięcy do Wpływ hiperinflacji 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 31 grudnia 2023 bez wpływu MSR 29 zgodne z MSR/MSSF tys. PLN tys. PLN tys. PLN Przychody operacyjne 1 645 788 (3 257) 1 642 531 Koszt własny sprzedaży (1 210 165) (1 360) (1 211 525) Odpis z tytułu utraty wartości należności handlowych (8 795) - (8 795) Zysk brutto ze sprzedaży 426 828 (4 617) 422 211 Koszty sprzedaży (102 486) 1 178 (101 308) Koszty ogólnego zarządu (96 319) 325 (95 994) Zysk netto ze sprzedaży 228 023 (3 114) 224 909 Pozostałe przychody operacyjne 3 908 (236) 3 672 Pozostałe koszty operacyjne (2 646) (9) (2 655) Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych 82 - 82 Zysk z działalności operacyjnej 229 367 (3 359) 226 008 Przychody finansowe 34 362 22 345 56 707 Koszty finansowe (27 707) 418 (27 289) Odpis z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych - - - Zysk przed opodatkowaniem 236 022 19 404 255 426 Podatek dochodowy (bieżące i odroczone obciążenie podatkowe) (47 274) 176 (47 098) Zysk za okres sprawozdawczy 188 748 19 580 208 328 Przypadający: Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 180 889 19 473 200 362 Udziałowcom niekontrolującym 7 859 107 7 966 POZOSTAŁE DOCHODY CAŁKOWITE Zysk za okres sprawozdawczy 188 748 19 580 208 328 Elementy, które mogą podlegać przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat (105 360) (16 016) (121 376) Zysk/strata netto z tytułu wyceny aktywów finansowych 152 - 152 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych (105 512) (16 016) (121 528) Przekształcenie aktywów niepieniężnych na dzień 1 stycznia - wpływ hiperinflacji - - - Razem pozostałe dochody całkowite: (105 360) (16 016) (121 376) SUMA DOCHODÓW CAŁKOWITYCH przypadająca: 83 388 3 564 86 952 Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 76 473 3 457 79 930 Udziałowcom niekontrolującym 6 915 107 7 022 AKTYWA 31 grudnia 2023 bez wpływu MSR 29 Wpływ hiperinflacji 31 grudnia 2023 zgodne z MSR/MSSF tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa trwałe Rzeczowe aktywa trwałe 133 142 3 888 137 030 Wartości niematerialne 42 751 699 43 450 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 46 309 - 46 309 Nieruchomości inwestycyjne 474 - 474 Wartość firmy 852 062 61 125 913 187 Inwestycje wyceniane metodą praw własności 252 - 252 Pozostałe należności 7 274 - 7 274 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 12 699 (324) 12 375 Pozostałe aktywa finansowe 2 021 - 2 021 Rozliczenia międzyokresowe 2 853 235 3 088 1 099 837 65 623 1 165 460 Aktywa obrotowe Zapasy 97 872 - 97 872 Rozliczenia międzyokresowe 52 173 1 731 53 904 Należności handlowe 299 114 - 299 114 Aktywa z tytułu umów z klientami 95 104 - 95 104 Należności z tytułu podatku dochod. od osób prawnych 2 693 - 2 693 Należności budżetowe 5 044 - 5 044 Pozostałe należności 79 663 - 79 663 Inne aktywa niefinansowe 2 952 - 2 952 Pozostałe aktywa finansowe 1 173 - 1 173 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 313 112 - 313 112 948 900 1 731 950 631 SUMA AKTYWÓW 2 048 737 67 354 2 116 091 PASYWA 31 grudnia 2023 bez wpływu MSR 29 Wpływ hiperinflacji 31 grudnia 2023 zgodne z MSR/MSSF tys. PLN tys. PLN tys. PLN Kapitał własny (przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej) Kapitał podstawowy 518 943 - 518 943 Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej 38 826 - 38 826 Transakcje na udziałach niekontrolujących (34 877) - (34 877) Pozostałe kapitały 717 - 717 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych (188 589) (10 299) (198 888) Zyski zatrzymane 718 184 72 881 791 065 1 053 204 62 582 1 115 786 Udziały niekontrolujące 7 703 107 7 810 Kapitał własny ogółem 1 060 907 62 689 1 123 596 Zobowiązania długoterminowe Kredyty bankowe i pożyczki 54 124 - 54 124 Zobowiązania z tytułu leasingu 29 867 - 29 867 Pozostałe zobowiązania finansowe 174 055 - 174 055 Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego 4 092 171 4 263 Rezerwy 3 906 - 3 906 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 10 085 605 10 690 Pozostałe zobowiązania 47 - 47 276 176 776 276 952 Zobowiązania krótkoterminowe Kredyty bankowe i pożyczki 51 610 - 51 610 Zobowiązania z tytułu leasingu 17 833 - 17 833 Pozostałe zobowiązania finansowe 58 928 - 58 928 Zobowiązania handlowe 214 561 - 214 561 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 154 225 3 889 158 114 Zobowiązania z tytułu podatku dochod. od osób prawnych 15 275 - 15 275 Zobowiązania budżetowe 50 849 - 50 849 Pozostałe zobowiązania 102 856 - 102 856 Rezerwy 6 688 - 6 688 Rozliczenia międzyokresowe przychodów 2 407 - 2 407 Rozliczenia międzyokresowe kosztów 36 422 - 36 422 711 654 3 889 715 543 SUMA ZOBOWIĄZAŃ 987 830 4 665 992 495 SUMA PASYWÓW 2 048 737 67 354 2 116 091 Jak zostało opisane w punkcie IV. Informacje dotyczące segmentów działalności, Zarząd analizuje działalność segmentów i ich dane finansowe bez wpływu przeszacowań hiperinflacyjnych. Dlatego w nocie o segmentach wpływ hiperinflacji został zaprezentowany w osobnej kolumnie celem uzgodnienia danych pochodzących z segmentów z danymi zaprezentowanymi w innych miejscach w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. Natomiast poniżej zostały zaprezentowane dane finansowe segmentów w dwóch wariantach: bez wpływu MSR 29, a także zgodnie z MSF/MSSF. 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane bez wpływu MSR 29 zgodne z MSR/MSSF bez wpływu MSR 29 zgodne z MSR/MSSF bez wpływu MSR 29 zgodne z MSR/MSSF tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 318 950 318 534 780 126 774 428 606 199 609 056 Zysk brutto ze sprzedaży 114 970 114 889 216 152 211 431 95 706 95 891 Koszty sprzedaży (16 584) (16 541) (50 977) (50 419) (34 925) (34 348) Koszty zarządu (30 284) (30 259) (42 324) (42 268) (23 711) (23 467) Zysk netto ze sprzedaży 68 102 68 089 122 851 118 744 37 070 38 076 Pozostała działalność operacyjna 256 254 282 204 724 559 Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych - - 82 82 - - Zysk z działalności operacyjnej 68 358 68 343 123 215 119 030 37 794 38 635 Wartość firmy na dzień 31 grudnia 2023 209 569 214 988 239 496 271 513 402 998 426 686 III. Organizacja i zmiany w strukturze Grupy Asseco South Eastern Europe, ze wskazaniem jednostek podlegających konsolidacji Wybrane zasady rachunkowości Zasady konsolidacji Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy ASEE obejmuje aktywa, zobowiązania, kapitał własny, przychody, koszty oraz przepływy środków pieniężnych Jednostki Dominującej ASEE S.A. oraz jednostek przez nią kontrolowanych (zależnych). Sprawozdania finansowe jednostek zależnych po uwzględnieniu korekt doprowadzających do zgodności z MSSF sporządzane są za ten sam okres sprawozdawczy co sprawozdanie Jednostki Dominującej, przy wykorzystaniu spójnych zasad rachunkowości, w oparciu o jednolite zasady rachunkowości zastosowane dla transakcji i zdarzeń gospodarczych o podobnym charakterze. W celu eliminacji jakichkolwiek rozbieżności w stosowanych zasadach rachunkowości wprowadza się korekty. Wszystkie znaczące salda i transakcje pomiędzy jednostkami Grupy, w tym niezrealizowane zyski wynikające z transakcji w ramach Grupy, zostały w całości wyeliminowane. Niezrealizowane straty są eliminowane chyba, że dowodzą wystąpienia utraty wartości. Jednostki zależne podlegają konsolidacji w okresie od dnia objęcia nad nimi kontroli przez Grupę, a przestają być konsolidowane od dnia ustania kontroli. Sprawowanie kontroli przez Jednostkę Dominującą ma miejsce wtedy, gdy: (i) posiada władzę nad danym podmiotem, (ii) podlega ekspozycji na zmienne zwroty lub posiada prawa do zmiennych zwrotów z tytułu swojego zaangażowania w danej jednostce, (iii) ma możliwość wykorzystania władzy w celu kształtowania poziomu generowanych zwrotów. W sytuacji, gdy Grupa posiada mniej niż większość praw głosów w danej jednostce, ale posiadane prawa głosu są wystarczające do jednostronnego kierowania istotnymi działaniami tej jednostki, oznacza to, że sprawuje nad nią władzę. Jednostki zależne podlegają konsolidacji w okresie od dnia objęcia nad nimi kontroli przez Grupę do dnia ustania tej kontroli. W przypadku utraty kontroli nad jednostką zależną, skonsolidowane sprawozdanie finansowe uwzględnia wyniki za tę część roku objętego sprawozdaniem, w którym to okresie Grupa posiadała taką kontrolę. Nabycie jednostek zależnych rozliczane jest metodą pełną. Zmiany udziału w kapitałach/głosach, które nie skutkują utratą kontroli nad jednostką zależną są ujmowane jako transakcje kapitałowe. W takich przypadkach w celu odzwierciedlenia zmian we względnych udziałach w jednostce zależnej Grupa dokonuje korekty wartości bilansowej udziałów kontrolujących oraz udziałów niekontrolujących. Wszelkie różnice pomiędzy kwotą korekty udziałów niekontrolujących a wartością godziwą kwoty zapłaconej lub otrzymanej odnoszone są na kapitał własny (transakcje na udziałach niekontrolujących) i przypisywane do właścicieli Jednostki Dominującej. Połączenia jednostek gospodarczych znajdujących się pod wspólną kontrolą Połączenie jednostek gospodarczych dotyczące jednostek znajdujących się pod wspólną kontrolą to połączenie jednostek gospodarczych, w ramach którego wszystkie łączące się jednostki znajdują się ostatecznie pod kontrolą tej samej strony lub stron zarówno przed, jak i po połączeniu oraz kontrola ta nie jest tymczasowa. W szczególności, chodzi tu o takie transakcje, jak transfer spółek lub przedsięwzięć pomiędzy jednostkami Grupy lub połączenie Jednostki Dominującej z jej jednostką zależną. W przypadku przekształceń polegających na wniesieniu aportem inwestycji w jedną jednostkę zależną od drugiej jednostki zależnej lub połączenia dwóch jednostek zależnych od ASEE S.A., następuje jedynie przeksięgowanie wartości inwestycji w przejmowaną jednostkę zależną na poziomie jednostkowego sprawozdania finansowego. Tym samym przeniesienie jednej jednostki zależnej pod drugą jednostkę zależną nie ma wpływu na wynik finansowy Grupy. Do rozliczenia skutków połączeń pomiędzy jednostkami znajdującymi się pod wspólną kontrolą Grupa stosuje metodę łączenia udziałów, która zakłada, że:  aktywa i zobowiązania łączących się jednostek wycenione są w wartościach bilansowych pochodzących ze sprawozdań skonsolidowanych Grupy. Oznacza to, że wartość firmy rozpoznawana wcześniej w sprawozdaniu skonsolidowanym oraz wszystkie inne wartości niematerialne rozpoznane w ramach procesu rozliczania połączenia są przenoszone do sprawozdania jednostkowego, a na poziomie skonsolidowanym nie jest dokonywana ponowna wycena aktywów netto na moment transakcji do wartości godziwej,  koszty transakcyjne związane z połączeniem są odnoszone do rachunku zysków i strat (koszty finansowe);  wzajemne salda należności/zobowiązań są eliminowane;  jakakolwiek różnica pomiędzy kwotą zapłaconą lub przekazaną i objętymi aktywami netto (w wartościach pochodzących ze sprawozdań skonsolidowanych) jest odzwierciedlona w kapitałach własnych jednostki przejmującej (kwota osadzona w kapitale nie stanowi elementu kapitału zapasowego, stąd nie podlega podziałowi);  rachunek zysków i strat prezentuje wyniki połączonych jednostek od momentu, kiedy nastąpiło połączenie a dane za wcześniejsze okresy nie są przekształcane. W skład Grupy ASEE wchodzi ASEE S.A. jako jednostka dominująca oraz następujące spółki zależne i stowarzyszone: Nazwa jednostki Siedziba Procentowy udział Grupy w kapitale/głosach 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Spółki zależne Asseco SEE d.o.o., Beograd Serbia 100/100 100/100 Things Solver d.o.o. Beograd Serbia 60/60 60/60 e-mon d.o.o., Podgorica Czarnogóra 75/75 75/75 ASEE d.o.o., Sarajevo Bośnia i Hercegowina 100/100 100/100 Dwelt d.o.o. Banja Luka Bośnia i Hercegowina 60/60 nd/nd BS Telecom Solutions d.o.o. Sarajevo Bośnia i Hercegowina 60/60 60/60 ASEE EOOD Bułgaria 100/100 100/100 Asseco SEE d.o.o., (Zagrzeb) Chorwacja 100/100 100/100 IT Sistemi Nove Tehnologije d.o.o. Chorwacja 100/100 100/100 Evision Informacijski Sustavi d.o.o. Chorwacja 100/100 100/100 ASEE DOOEL, Skopje Macedonia 100/100 100/100 Asseco SEE Sh.p.k. Kosowo 100/100 100/100 ASEE Albania Sh.p.k. Albania 100/100 100/100 Helius Systems Sh.p.k. Albania 70/70 70/70 ASEE Solutions S.R.L. Rumunia 100/100 100/100 ASEE Solutions S.R.L. Mołdawia 100/100 100/100 Bithat Solutions s.r.l. Rumunia 70/70 70/70 ASEE Bilişim Teknolojileri A.Ş. Turcja 100/100 100/100 Payten Holding S.A. Polska 99,07/99,07 99,07/99,07 Necomplus, S.L. Hiszpania 84,97/84,97 67,66/67,66 Necomplus Serveis Andorra, S.L. Andora 33,33/33,33 33,33/33,33 Necomplus Portugal Lda. Portugalia 100/100 100/100 Necomplus Dominicana, Srl Dominikana 100/100 100/100 Necomplus Colombia SAS Kolumbia 100/100 100/100 Necomplus PERÚ SAC Peru 100/100 100/100 Monri Colombia SAS Kolumbia 100/100 100/100 Ifthenpay Lda Portugalia 80/80 nd/nd Payten Teknoloji A.Ş. Turcja 100/100 100/100 Paratika Odeme Hizmetleri A.S. Turcja 100/100 100/100 Mobven Teknoloji A.S. Turcja 100/100 100/100 Payten Mobil Teknolojileri A.S. Turcja 100/100 nd/nd Payten d.o.o, Novi Beograd Serbia 100/100 100/100 Chip Card a.d., Beograd Serbia 92,51/92,51 92,51/92,51 Afusion d.o.o., Beograd Serbia 95/95 80/80 Payten d.o.o. (Sarajewo) Bośnia i Hercegowina 100/100 100/100 Monri Payments d.o.o. Bośnia i Hercegowina 100/100 100/100 Payten d.o.o. (Zagrzeb) Chorwacja 100/100 100/100 Monri Payments d.o.o. Zagreb Chorwacja 100/100 100/100 Payten d.o.o., Podgorica Czarnogóra 100/100 100/100 Payten DOOEL, Skopje Macedonia 100/100 100/100 Payten d.o.o., (Lublana) Słowenia 100/100 100/100 Avera d.o.o. Słowenia 75/75 nd/nd Payten Payment Solutions s.r.l. Rumunia 100/100 100/100 ContentSpeed s.r.l. Rumunia 80/80 80/80 SONET společnost s.r.o. Czechy 100/100 100/100 SONET Slovakia s.r.o. Słowacja 100/100 100/100 Payten Egypt LLC Egipt 80/80 80/80 Monri Payments d.o.o., Beograd Serbia 100/100 nd/nd Spółki stowarzyszone: Clever Solutions Sh.p.k. Albania 45/45 45/45 * do rozliczenia nabycia przyjmujemy że mamy 100% ze względu na opcje put/call - stosowana metoda oczekiwanego nabycia (ang. present ownership) Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku wszystkie spółki zależne zostały objęte konsolidacją. Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku Grupa nie posiadała udziałów w jednostkach współkontrolowanych. W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku miały miejsce następujące zmiany w składzie Grupy:  Sprzedaż akcji Payten Holding S.A. z Payten Sp. z o.o. do ASEE S.A. W dniu 9 stycznia 2023 roku została podpisana umowa sprzedaży 242 sztuk akcji spółki Payten Holding z Payten Sp. z o.o. do ASEE S.A. Transakcja ta nie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy.  Połączenie spółek Integrirani Poslovni Sustavi, Gastrobit i Web Studio oraz Monri Payments W dniu 14 lutego 2023 roku zostało zarejestrowane połączenie spółek Integrirani Poslovni Sustavi d.o.o., Gastrobit d.o.o., Web Studio d.o.o. oraz Monri Payments d.o.o., które działają od tego dnia jako spółka Monri Payments d.o.o. Transakcja ta nie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy.  Zakup udziałów w AFusion d.o.o. Beograd W dniu 10 marca 2023 roku spółka Payten d. o.o. Beograd dokupiła 15% udziałów w AFusion od udziałowców niekontrolujących. Transakcja ta nie miała wpływu na wynik finansowy Grupy. Różnica między ceną zapłaconą a wartością aktywów netto została ujęta w kapitałach własnych Jednostki Dominującej w pozycji Transakcje na udziałach niekontrolujących.  Utworzenie nowej spółki Monri Payments d.o.o., Beograd W dniu 7 kwietnia 2023 roku zostało zarejestrowane założenie spółki Monri Payments d.o.o. z siedzibą w Belgradzie. 100% udziałów w tej spółce objęła spółka Payten Holding S.A.  Likwidacja spółki Payten Sp. z o.o. W dniu 27 kwietnia 2023 roku została podjęta uchwała wspólników spółki Payten Sp. z o.o. w sprawie likwidacji spółki. W dniu 21 grudnia 2023 roku spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co oznacza zakończenie procesu likwidacji spółki.  Zmiana nazwy spółki zależnej - ASEE Solutions S.R.L. W dniu 20 lipca 2023 roku została zarejestrowana zmiana nazwy spółki w Rumunii z Asseco SEE S.R.L. na ASEE Solutions S.R.L.  Połączenie spółek Payten Teknoloji A.Ş. i Smarttek Yazılım ve Endüstriyel Oto Sanayi Ve Ticaret A.Ş. W dniu 3 sierpnia 2023 roku zostało zarejestrowane połączenie spółek Payten Teknoloji A.Ş. oraz Smarttek Yazılım ve Endüstriyel Oto Sanayi Ve Ticaret A. Ş., które działają od tego dnia jako spółka Payten Teknoloji A.Ş. Transakcja ta nie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy.  Zmiana nazwy spółki zależnej - ASEE EOOD W dniu 16 sierpnia 2023 roku została zarejestrowana zmiana nazwy spółki w Bułgarii z Asseco SEE EOOD z siedzibą w Sofii na ASEE EOOD.  Zmiana nazwy spółki zależnej - ASEE Bilişim Teknolojileri A.Ş. W dniu 13 września 2023 roku została zarejestrowana zmiana nazwy spółki w Turcji z ASSECO SEE BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ A.Ş. na ASEE Bilişim Teknolojileri A.Ş.  Zmiana nazwy spółki zależnej - ASEE d.o.o. Sarajevo W dniu 18 września 2023 roku została zarejestrowana zmiana nazwy spółki w Bośni i Hercegowinie z Asseco SEE d.o.o. Sarajevo na ASEE d.o.o. Sarajevo  Zmiana nazwy spółki zależnej - ASEE Solutions S.R.L. W dniu 20 września 2023 roku została zarejestrowana zmiana nazwy spółki w Mołdawii z Asseco SEE s.r.l. Moldova na ASEE Solutions S.R.L.  Zmiana nazwy spółki zależnej - ASEE Dooel Skopje W dniu 2 października 2023 roku została zarejestrowana zmiana nazwy spółki w Macedonii z Trade Company for production, service and trade ASSECO SEE Dooel Skopje; skrócona nazwa - ASSECO SEE Dooel Skopje na Trade Company for production, service and trade ASEE DOOEL Skopje; skrócona nazwa - ASEE Dooel Skopje.  Nabycie udziałów spółki Ifthenpay Lda W dniu 13 października 2023 roku spółka Payten Holding S.A. nabyła 80% udziałów w spółce Ifthenpay, Lda z siedzibą w Santa Maria de Lamas (Portugalia).  Nabycie udziałów spółki Avera d.o.o. W dniu 28 listopada 2023 roku spółka Payten Holding S.A. nabyła 75% udziałów w spółce Avera d.o.o. z siedzibą w Pristava pri Mestinju (Słowenia).  Zmiana nazwy spółki zależnej - ASEE Albania Shpk W dniu 30 listopada 2023 roku została zarejestrowana zmiana nazwy spółki w Albanii z Asseco SEE Sh.p.k. Albania na ASEE Albania Shpk.  Nabycie udziałów w spółce Dwelt d.o.o. W dniu 20 grudnia 2023 roku spółka ASEE d.o.o. Sarajevo nabyła 60% udziałów w spółce Dwelt d.o.o. z siedzibą w Banja Luce (Bośnia i Hercegowina).  Sprzedaż udziałów w spółce e-mon d.o.o. w ramach Grupy W dniu 20 grudnia 2023 roku spółka z Grupy Asseco SEE d.o.o. Beograd sprzedała wszystkie posiadane przez siebie udziały spółki e-mon d.o.o. (stanowiące 75% udziałów w tej spółce) do spółki ASEE S.A. Transakcja ta nie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy.  Nabycie udziałów w spółce Necomplus, S.L. W dniu 29 grudnia 2023 roku spółka Payten Holding S.A. nabyła 17,31% udziałów w spółce Necomplus, S.L. z siedzibą w Alicante (Hiszpania) w związku z częściową realizacją opcji put przyznanej udziałowcom niekontrolującym w spółce Necomplus. Po transakcji Payten Holding S.A. posiada 84,97% udziałów w spółce Necomplus, S.L.  Podział spółki Mobven Teknolojileri A.Ş. W dniu 29 grudnia 2023 roku nastąpiło wydzielenie spółki Payten Mobil Teknolojileri A.Ş. ze spółki Mobven Teknolojileri A.Ş. Właścicielem nowej spółki jest Payten Teknolojileri A.Ş. Transakcja ta nie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy. IV. Informacje dotyczące segmentów działalności Zgodnie z MSSF 8, segmentem operacyjnym jest dająca się wyodrębnić część działalności Grupy, dla której są dostępne odrębne informacje finansowe podlegające regularnej ocenie przez główny organ odpowiedzialny za podejmowanie decyzji operacyjnych związanych ze sposobem alokowania zasobów oraz z oceną wyników działalności. Grupa Asseco South Eastern Europe wyodrębnia następujące segmenty sprawozdawcze, stanowiące odzwierciedlenie struktury prowadzonej działalności:  Rozwiązania dla bankowości,  Rozwiązania płatnicze,  Rozwiązania dedykowane. Segmenty sprawozdawcze odpowiadają segmentom operacyjnym. Segment Rozwiązania dla bankowości obejmuje kompletne rozwiązania i produkty niezbędne do prowadzenia banku, takie jak: wielokanałowe rozwiązania do dystrybucji produktów i usług bankowych, rozwiązania umożliwiające poprawę komunikacji z klientem, zintegrowane centralne systemy bankowe, rozwiązania uwierzytelniające, informatyczne systemy raportujące do sprawozdawczości obligatoryjnej i informacji zarządczej, a także systemy służące do zarządzania ryzykiem i przeciwdziałania oszustwom transakcyjnym. Ponadto w ramach segmentu Grupa oferuje swoim klientom usługi on-line 24x7 oraz doradztwo w obszarze bankowości mobilnej i elektronicznej oraz cyfrowej transformacji. Segment Rozwiązania płatnicze obejmuje kompletne rozwiązania obsługujące płatności w kanałach online i offline, przeznaczone zarówno dla instytucji finansowych jak i niefinansowych, oferowane w ramach Grupy Payten. Są to rozwiązania dla handlu elektronicznego (bramki płatności online, wsparcie dla alternatywnych metod płatności – kryptowalut, kodów QR, rozwiązania umożliwiające tokenizację kart, płatności subskrypcyjne), płatności mobilne (mPOS, vPOS, SoftPOS), przetwarzanie kart płatniczych oraz usługi związane z bankomatami i terminalami płatniczymi EFT POS. Grupa dostarcza oprogramowanie oraz usługi, a także bankomaty i terminale płatnicze, również w „modelu outsourcingowym“, umożliwiającym klientom wynajęcie urządzeń oraz skorzystanie z usług serwisowych i usług zarządzania infrastrukturą. W ramach segmentu prowadzona jest także działalność niezależnych sieci bankomatów operujących pod marką MoneyGet. Ponadto Grupa posiada sieć niezależnych terminali płatniczych EFT POS w punktach handlowych - usługa IPD pod marką Monri umożliwiająca handlowcom zastąpienie dwóch lub więcej terminali płatniczych EFT POS w punkcie sprzedaży za pomocą jednego urządzenia podłączonego bezpośrednio do wielu centrów rozliczeniowych (wydawców kart). Dodatkowo w ramach segmentu oferowane są komplementarne rozwiązania do tworzenia sklepów internetowych i mobilnych oraz platform typu „marketplace”, a dla punktów handlowych systemy zarządzania kasami fiskalnymi oraz wspomagające sprzedaż (ECR). W ramach segmentu Rozwiązania dedykowane Grupa świadczy usługi na rzecz następujących sektorów: użyteczności publicznej i telekomunikacji, sektora publicznego (w tym infrastruktury drogowej), rządowego oraz bankowości i finansów w ramach następujących linii biznesowych: zarządzanie procesami biznesowymi BPM, platforma obsługi klienta i wsparcia sprzedaży, rejestry danych, inteligentne miasto, AI&Machine Learning, e-tax, kontrola graniczna, uwierzytelnianie, rozwiązania dedykowane, BI oraz ERP. Spółka skupia się na sprzedaży własnych rozwiązań, ale oferuje również pełen wachlarz usług integracyjnych rozwiązań od czołowych światowych dostawców. Finansowanie Grupy oraz podatek dochodowy są monitorowane na poziomie Grupy, stąd pozycje te nie są przedmiotem alokacji do segmentów. Zarząd nie analizuje także aktywów i zobowiązań oraz przepływów pieniężnych w rozbiciu na segmenty. Poniższa tabela prezentuje kluczowe wielkości przeglądane przez główny organ decyzyjny w Spółce. Przychody od żadnego z klientów Grupy nie przekraczały 10% przychodów ze sprzedaży wypracowanych przez Grupę w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku. Wybrane dane finansowe za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku w podziale na segmenty operacyjne: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane Eliminacje Hiperinflacja Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Przychody ze sprzedaży: 318 950 780 126 606 199 (59 487) (3 257) 1 642 531 Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 301 616 754 030 590 142 - (3 257) 1 642 531 Sprzedaż między lub/i wewnątrz segmentu 17 334 26 096 16 057 (59 487) - - Zysk brutto ze sprzedaży 114 970 216 152 95 706 - (4 617) 422 211 Koszty sprzedaży (16 584) (50 977) (34 925) - 1 178 (101 308) Koszty zarządu (30 284) (42 324) (23 711) - 325 (95 994) Zysk netto ze sprzedaży 68 102 122 851 37 070 - (3 114) 224 909 Pozostała działalność operacyjna 256 282 724 - (245) 1 017 Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych - 82 - - - 82 Zysk z działalności operacyjnej 68 358 123 215 37 794 - (3 359) 226 008 Pozycje niepieniężne Amortyzacja (13 171) (58 795) (14 973) - (1 502) (88 441) Odpis z tytułu utraty wartości aktywów 595 (1 316) (9 033) (16) - (9 770) Wartość firmy 209 569 239 496 402 998 - 61 124 913 187 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane Eliminacje Hiperinflacja Razem tys. EUR tys. EUR tys. EUR tys. EUR tys. EUR tys. EUR Przychody ze sprzedaży: 70 434 172 276 133 866 (13 137) (719) 362 720 Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 66 606 166 513 130 320 - (719) 362 720 Sprzedaż między lub/i wewnątrz segmentu 3 828 5 763 3 546 (13 137) - - Zysk brutto ze sprzedaży 25 389 47 733 21 135 - (1 020) 93 237 Koszty sprzedaży (3 662) (11 257) (7 713) - 260 (22 372) Koszty zarządu (6 688) (9 346) (5 236) - 72 (21 198) Zysk netto ze sprzedaży 15 039 27 130 8 186 - (688) 49 667 Pozostała działalność operacyjna 57 62 159 - (54) 224 Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych - 18 - - - 18 Zysk z działalności operacyjnej 15 096 27 210 8 345 - (742) 49 909 - Pozycje niepieniężne Amortyzacja (2 909) (12 984) (3 306) - (333) (19 532) Odpis z tytułu utraty wartości aktywów 131 (290) (1 994) (4) - (2 157) Wartość firmy 48 199 55 082 92 686 - 14 058 210 025 Powyższe dane wynikowe zostały przeliczone według kursu średniego wynoszącego w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku: 1 EUR: 4,5284, a bilansowe wg kursu na dzień 31 grudnia 2023 roku wynoszącego: 1 EUR: 4,3480. W bieżącym okresie sprawozdawczym dane finansowe spółek zależnych działających w Turcji zostały przekształcone w związku z hiperinflacją. Zarząd analizuje działalność segmentów i ich dane finansowe bez wpływu przeszacowań hiperinflacyjnych. W związku z tym wpływ hiperinflacji został zaprezentowany w osobnej kolumnie celem uzgodnienia danych pochodzących z segmentów z danymi zaprezentowanymi w innych miejscach w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. Wybrane dane finansowe za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku w podziale na segmenty operacyjne: 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane Eliminacje Hiperinflacja Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Przychody ze sprzedaży: 293 926 776 256 535 512 (49 249) 9 048 1 565 493 Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 275 497 752 773 528 175 9 048 1 565 493 Sprzedaż między lub/i wewnątrz segmentu 18 429 23 483 7 337 (49 249) - - Zysk brutto ze sprzedaży 101 400 194 334 94 599 - 2 346 392 679 Koszty sprzedaży (16 873) (45 639) (30 686) - 159 (93 039) Koszty zarządu (24 505) (37 619) (22 149) - (482) (84 755) Zysk netto ze sprzedaży 60 022 111 076 41 764 - 2 023 214 885 Pozostała działalność operacyjna (486) 53 961 - 59 587 Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych - (19) - - - (19) Zysk z działalności operacyjnej 59 536 111 110 42 725 - 2 082 215 453 Pozycje niepieniężne Amortyzacja (12 576) (64 514) (15 114) - (1 163) (93 367) Odpis z tytułu utraty wartości aktywów (1 057) (2 927) (3 314) - - (7 298) Wartość firmy 225 668 193 654 316 567 - 58 211 794 100 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane Eliminacje Hiperinflacja Razem tys. EUR tys. EUR tys. EUR tys. EUR tys. EUR tys. EUR Przychody ze sprzedaży: 62 694 165 574 114 223 (10 505) 1 930 333 916 Sprzedaż na rzecz klientów zewnętrznych 58 763 160 565 112 658 - 1 930 333 916 Sprzedaż między lub/i wewnątrz segmentu 3 931 5 009 1 565 (10 505) - - Zysk brutto ze sprzedaży 21 628 41 451 20 179 - 500 83 758 Koszty sprzedaży (3 599) (9 735) (6 545) - 34 (19 845) Koszty zarządu (5 227) (8 024) (4 724) - (103) (18 078) Zysk netto ze sprzedaży 12 802 23 692 8 910 - 431 45 835 Pozostała działalność operacyjna (104) 11 205 - 13 125 Udział w wynikach jednostek stowarzyszonych - (4) - - - (4) Zysk z działalności operacyjnej 12 698 23 699 9 115 - 444 45 956 Pozycje niepieniężne Amortyzacja (2 682) (13 761) (3 224) - (248) (19 915) Odpis z tytułu utraty wartości aktywów (225) (624) (707) - - (1 556) Wartość firmy 48 118 41 292 67 500 - 12 412 169 322 Powyższe dane wynikowe zostały przeliczone według kursu średniego wynoszącego w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2022 roku: 1 EUR: 4,6883, a bilansowe wg kursu na dzień 31 grudnia 2022 roku wynoszącego: 1 EUR: 4,6899. V. Noty objaśniające do skonsolidowanego sprawozdania z zysków i strat 5.1. Struktura przychodów operacyjnych Wybrane zasady rachunkowości Grupa prowadzi działalność w obszarze sprzedaży licencji i szeroko pojętych usług IT i wyróżnia następujące rodzaje przychodów:  przychody ze sprzedaży licencji i/lub usług własnych,  przychody ze sprzedaży licencji i/lub usług obcych, oraz  przychody ze sprzedaży sprzętu. a) Sprzedaż licencji i usług własnych W ramach kategorii "Licencje i/lub usługi własne" prezentowane są przychody z tytułu umów z klientami, których przedmiotem jest dostarczanie oprogramowania własnego i/lub świadczenie usług z nim związanych.  Kompleksowe projekty IT W przypadku tych przychodów znaczącą część stanowią przychody z kompleksowych projektów IT, w których Grupa zobowiązuje się do dostarczenia klientowi funkcjonalnego systemu IT. Dla klienta wartość ma bowiem dopiero dostarczony system, czyli finalny produkt, na który złożyły się dostarczone licencje własne i związane z nimi istotne usługi (np. modyfikacyjne czy wdrożeniowe). Praktycznie zawsze w przypadku takich umów Grupa jest zobowiązana do dostarczenia do klienta kompleksowych dóbr lub usług, na które składają się dostawy: licencji własnych i/lub własnych usług modyfikacyjnych i/lub własnych usług wdrożeniowych. Oznacza to, że z tzw. kompleksowych kontraktów IT wynika najczęściej odrębne zobowiązanie do wykonania świadczenia polegającego na dostarczeniu klientowi funkcjonalnego systemu IT. W przypadku zobowiązania do wykonania świadczenia polegającego na dostarczeniu funkcjonalnego systemu IT szczególnej analizie poddawane jest przyrzeczenie udzielenia licencji z każdej umowy. Grupa dokonuje analizy pod kątem odrębności licencji od innych dóbr lub usług przyrzeczonych w umowie. Co do zasady Grupa stwierdza, że samo zobowiązanie do sprzedaży licencji w ramach takiego zobowiązania do wykonania świadczenia nie spełnia warunków odrębności - przekazanie licencji jest jedynie częścią większego zobowiązania do wykonania świadczenia a sprzedawane wraz z licencją usługi mają na tyle istotną wartość, iż nie można stwierdzić, że sama licencja jest zobowiązaniem dominującym. Przychody z tytułu zobowiązania do dostarczenia funkcjonalnego systemu IT są w Grupie rozpoznawane w okresie, w którym budowany jest taki system. Zgodnie bowiem z MSSF 15 przychód może być rozpoznawany w okresie przekazywania kontroli nad świadczonymi dobrami/usługami, o ile w wyniku działań jednostki nie powstają składniki o alternatywnym zastosowaniu i jednocześnie przez cały okres trwania umowy jednostce przysługuje egzekwowalne prawo do uzyskania wynagrodzenia za dostarczone świadczenia. W ocenie Zarządu w przypadku dostarczania kompleksowych projektów IT nie można mówić o alternatywnym ich zastosowaniu z punktu widzenia dostawcy, ponieważ systemy te wraz z towarzyszącymi im usługami wdrożeniowymi są „szyte na miarę”. Jednocześnie przeprowadzona dotychczas analiza wykazała, że właściwie we wszystkich przypadkach dla umów zawieranych przez Grupę spełnione jest kryterium przysługiwania egzekwowalnego prawa do zapłaty za wykonane świadczenie przez cały okres trwania umowy. Oznacza to, że przychody z kompleksowych systemów IT, w których sprzedawane są licencje własne i usługi własne rozpoznawane są zgodnie ze stopniem zaawansowania (metodą bazującą na nakładach, opartą o procent zaawansowania kosztowego) w okresie, kiedy klient nabywa kontrolę nad sprzedawanym dobrem/usługą. Szczególnym przypadkiem są stosunkowo nieduże projekty IT, które zazwyczaj zamykają się w ciągu jednego roku lub z których przychód nie stanowi istotnej wartości w ocenie Zarządu Grupy - wówczas przychód z takich projektów rozpoznawany jest w kwocie, którą Grupa ma prawo zafakturować. Podstawową metodą rozpoznania przychodów dla tych projektów jest stopień zaawansowania kosztów na danym projekcie. W przypadku tych projektów, dla których jest to z operacyjnych względów niepraktyczne bądź zbyt kosztowne w porównaniu do wielkości projektu, Grupa stosuje podejście, w którym przychód ujmowany jest po potwierdzeniu przez klienta odbioru wykonanych prac. Rozpoznanie przychodu następuje na podstawie wystawionej na klienta faktury sprzedaży, chyba że na dzień bilansowy taka faktura nie została wystawiona. W takim przypadku przychód ujmowany jest poprzez polecenie księgowania. Czas realizacji przedmiotowych projektów IT może się różnić z uwagi na wiele czynników, zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych. W zakresie wewnętrznych czynników najważniejszym jest dostępność zasobów w szczególności z uwagi na realizowane w tym czasie duże projekty. Ze strony zewnętrznych czynników najistotniejszym jest dostępność zasobów po stronie klienta, bez udziału których czy to w fazie definicji zakresu i wymagań czy testów zbudowanego rozwiązania, nie da się przeprowadzić projektów. Mając powyższe na uwadze, można przyjąć, że zazwyczaj czas realizacji małych projektów zamyka się pomiędzy 1 a 3 miesiącami.  Sprzedaż licencji własnych bez istotnych usług towarzyszących W przypadku gdy licencje własne sprzedawane są odrębnie, tzn. nie towarzyszą tej sprzedaży istotne usługi modyfikacyjne i/lub wdrożeniowe i tym samym sprzedaż licencji własnej jest odrębnym zobowiązaniem do wykonania świadczenia, Grupa rozważa, czy przyrzeczenie udzielenia licencji ma na celu zapewnienie klientowi:  prawa do dostępu do własności intelektualnej jednostki w formie, w jakiej istnieje ona przez cały okres ważności licencji; czy  prawa do korzystania z własności intelektualnej jednostki w formie, w jakiej istnieje ona w momencie udzielenia licencji. Zdecydowana większość licencji własnych sprzedawanych w Grupie oddzielnie, i tym samym stanowiących odrębne zobowiązanie do wykonania świadczenia, ma charakter licencji z prawem do korzystania z własności intelektualnej, co oznacza, że przychód ze sprzedaży takich licencji rozpoznawany jest jednorazowo w momencie przekazania kontroli nad licencją klientowi. Jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że w przypadkach licencji własnych sprzedawanych bez istotnych usług towarzyszących niezależnie od okresu, na jaki sprzedawana jest licencja, momentem rozpoznania przychodu jest moment przekazania kontroli, co w konsekwencji powoduje jednorazowe rozpoznanie przychodu w tym właśnie momencie. W Grupie istnieją również jednak przypadki sprzedaży licencji, które mają naturę przyznania prawa do dostępu do własności intelektualnej. Licencje takie sprzedawane są co do zasady na czas określony. Na bazie MSSF 15 Grupa rozpoznaje przychód w oparciu o ocenę, czy licencja stanowi dla klienta prawo do dostępu, czy prawo do korzystania.  Usługi utrzymania i gwarancje W ramach kategorii licencje i usługi własne prezentowane są również przychody z własnych usług utrzymania, w tym także przychody z gwarancji. Usługi stanowią co do zasady odrębne zobowiązanie do wykonania świadczenia, w przypadku którego klient korzysta z dostarczanych dóbr/usług w miarę jak są one do niego dostarczane, co w konsekwencji powoduje rozpoznanie przychodu po stronie dostawcy w okresie świadczenia usługi. Grupa w wielu przypadkach udziela również gwarancji na sprzedawane dobra i usługi. W działalności Grupy przeważają gwarancje spełniające definicję usługi – tj. są to gwarancje, które mają zakres szerszy niż tylko zapewnienie klienta, że dany produkt/usługa jest zgodny z ustaloną przez strony specyfikacją, tzw. gwarancje ponadstandardowe. Konkluzja o tym, że gwarancje mają charakter ponadstandardowy, jest podejmowana zawsze, gdy Grupa na mocy umów zobowiązuje się do naprawy błędów w dostarczonym oprogramowaniu w ściśle ustalonym rygorze czasowym i/lub gdy gwarancja taka ma wymiar szerszy niż wymagane przez prawo minimum. W kontekście MSSF 15 fakt, iż Grupa zobowiązała się do gwarancji ponadstandardowej oznacza, że de facto świadczy dodatkową usługę. W rozumieniu MSSF 15 oznacza to więc dla Grupy konieczność ujęcia rozszerzonej gwarancji jako zobowiązania do wykonania świadczenia i przypisania do takiej usługi części ceny transakcyjnej z umowy. We wszystkich przypadkach, w których jednocześnie z gwarancją rozszerzoną świadczona jest usługa utrzymania, która co do zasady stanowi kategorię jeszcze obszerniejszą niż gwarancja rozszerzona, przychód rozpoznawany jest w czasie, ponieważ klient korzysta ze świadczonej usługi w miarę jej świadczenia przez dostawcę. W takich przypadkach Grupa niezmiennie dokonuje alokacji części ceny z umowy do usługi utrzymaniowej. Analogicznie w przypadkach, w których usługa gwarancyjna świadczona jest po zakończeniu projektu, któremu nie towarzyszy usługa utrzymania część ceny transakcyjnej i tym samym rozpoznanie części przychodów z umowy jest odroczone do momentu faktycznego świadczenia usługi gwarancyjnej. Dla gwarancji, w przypadku których zakres gwarancji nie przekracza wymaganego prawem minimum polityka rachunkowości pozostała niezmienna – na takie przyszłe i niepewne zobowiązania tworzone są rezerwy na naprawy gwarancyjne, których odzwierciedleniem po stronie wynikowej są koszty operacyjne. b) Sprzedaż licencji i usług obcych W ramach kategorii "Licencje i/lub usługi obce" prezentowane są przychody z tytułu sprzedaży licencji obcych oraz ze świadczenia usług, które ze względów technologicznych lub prawnych muszą być realizowane przez podwykonawców (dotyczy to usług utrzymania sprzętu i licencji oraz outsourcingu świadczonych przez ich producentów). Przychody ze sprzedaży licencji obcych są co do zasady rozpoznawane jak przychody ze sprzedaży towarów, co oznacza, że w momencie przekazania kontroli nad licencją przychód ujmowany jest jednorazowo. Jednocześnie przychody z tytułu usług obcych, wśród których dominuje utrzymanie obce, rozpoznawane są przez okres świadczenia usługi do klienta. Każdorazowo w przypadku sprzedaży usług i licencji obcych Grupa rozważa zagadnienie zleceniodawca- pośrednik, w większości jednak przypadków konkluzja jest taka, że to Grupa jest głównym zobowiązanym do realizacji tego obowiązku świadczenia i tym samym przychód rozpoznawany jest w wartości brutto. c) Sprzedaż sprzętu W kategorii przychody ze sprzedaży sprzętu prezentowane są przychody z tytułu umów z klientami na dostawę infrastruktury. Przychody w tej kategorii są zasadniczo rozpoznawane w momencie przekazania kontroli nad sprzętem. Nie dotyczy to jedynie przypadków, kiedy sprzęt nie stanowi świadczenia odrębnego od dostarczanych razem z nim usług, wówczas bowiem przychody z jego sprzedaży są elementem zobowiązania do wykonania świadczenia polegającego na dostawie kompleksowego systemu infrastrukturalnego. W Grupie takie kompleksowe projekty są jednak rzadkością - dominuje sprzedaż sprzętu na zasadzie dystrybucji. W przypadku umów zawierających w sobie element świadczenia usługi oraz udostępniania sprzętu, spółka rozważyła czy takie umowy zawierają w sobie element leasingu (tj. czy na ich mocy spółka przekazuje prawo do kontroli zidentyfikowanego składnika aktywów na dany okres w zamian za wynagrodzenie). Grupa nie zidentyfikowała elementów leasingu finansowego w umowach zawieranych z klientami. Zmienne wynagrodzenie Zgodnie z MSSF 15, jeśli wynagrodzenie określone w umowie obejmuje kwotę zmienną, Grupa oszacowuje kwotę wynagrodzenia, do którego będzie uprawniona w zamian za przekazanie przyrzeczonych dóbr lub usług na rzecz klienta i zalicza do ceny transakcyjnej część lub całość kwoty wynagrodzenia zmiennego wyłącznie w takim zakresie, w jakim istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nie nastąpi odwrócenie znaczącej części kwoty wcześniej ujętych skumulowanych przychodów w momencie, kiedy ustanie niepewność co do wysokości wynagrodzenia zmiennego. Grupa jest stroną wielu umów, w przypadku których przewidziano kary umowne za niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie zobowiązań umownych. Spodziewane kary umowne mogą więc powodować, że wynagrodzenie, które w umowie zakwotowano w kwocie stałej, będzie jednak podlegać zmianom właśnie ze względu na spodziewane kary. W ramach szacowania wysokości wynagrodzenia, do którego Grupa jest uprawniona na podstawie umowy szacuje się w Grupie wartość oczekiwaną zapłaty uwzględniając prawdopodobieństwo zapłacenia takich kar umownych i innych elementów, które mogłyby potencjalnie zmienić wynagrodzenie. Wpływa to więc na pomniejszenie wartości przychodów. Poza karami umownymi nie występują znaczące inne czynniki mogące wpływać na wysokość wynagrodzenia (jak na przykład rabaty czy upusty), w przypadku gdyby je jednak zidentyfikowano, również wpływałyby one na wysokość rozpoznawanych w Grupie przychodów. Przypisanie ceny transakcyjnej do zobowiązań do wykonania świadczenia Grupa przypisuje cenę transakcyjną do każdego zobowiązania do wykonania świadczenia (lub do odrębnego dobra lub odrębnej usługi) w kwocie, która odzwierciedla kwotę wynagrodzenia, które – zgodnie z oczekiwaniem Grupy – przysługuje jej w zamian za przekazanie przyrzeczonych dóbr lub usług klientowi. Istotny element finansowania Ustalając cenę transakcyjną, Grupa koryguje przyrzeczoną kwotę wynagrodzenia o zmianę wartości pieniądza w czasie, jeśli rozkład w czasie płatności uzgodniony przez strony umowy (w sposób wyraźny lub domyślny) daje klientowi lub spółce z Grupy istotne korzyści z tytułu finansowania przekazania dóbr lub usług klientowi. W takich okolicznościach uznaje się, że umowa zawiera istotny element finansowania. Grupa stosuje wyjątek praktyczny i nie koryguje przyrzeczonej kwoty wynagrodzenia o wpływ istotnego elementu finansowania, jeżeli w momencie zawarcia umowy oczekuje, że okres od momentu przekazania przyrzeczonego dobra lub usługi klientowi do momentu zapłaty za dobro lub usługę przez klienta wyniesie nie więcej niż jeden rok. Istotny element finansowania nie występuje w umowie z klientem m.in. wtedy, gdy różnica między przyrzeczonym wynagrodzeniem a ceną sprzedaży gotówkowej dobra lub usługi wynika z powodów innych niż udostępnienie finansowania klientowi oraz różnica między tymi kwotami jest proporcjonalna do jej przyczyny. Zazwyczaj ma to miejsce, gdy poprzez umowne uzgodnienie warunków płatności ustanawia się zabezpieczenie przed brakiem właściwego wywiązania się z części lub całości zobowiązań umownych przez drugą stronę umowy. Koszty umów z klientami Koszty pozyskania umowy (doprowadzenia do zawarcia umowy) to dodatkowe (przyrostowe) koszty pozyskania umowy ponoszone przez Grupę w celu doprowadzenia do zawarcia umowy z klientem, których Grupa nie poniosłaby, jeżeli umowa nie zostałaby zawarta. Grupa ujmuje te koszty jako składnik aktywów, jeżeli spodziewa się, że koszty te odzyska. Okres amortyzacji aktywowanych kosztów z tytułu pozyskania umowy to okres, w którym Grupa wypełnia obowiązki świadczenia wynikające z tej umowy. Z praktycznego punktu widzenia Grupa ujmuje dodatkowe koszty doprowadzenia do zawarcia umowy jako koszty w momencie ich poniesienia, tylko, jeśli okres amortyzacji składnika aktywów, który w przeciwnym razie zostałby ujęty przez Grupę, wynosi jeden rok lub krócej. Koszty wykonania umowy to koszty poniesione w związku z wykonywaniem umowy zawartej z klientem. Grupa ujmuje te koszty jako składnik aktywów, gdy nie są objęte zakresem innego standardu (np. MSR 2 Zapasy, MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe lub MSR 38 Wartości niematerialne), oraz gdy spełniają one wszystkie następujące kryteria: (i) koszty te są bezpośrednio powiązane z umową lub z przewidywaną umową z klientem, (ii) koszty te prowadzą do wytworzenia lub ulepszenia zasobów Grupy, które będą wykorzystywane do spełnienia (lub do dalszego spełniania) zobowiązań do wykonania świadczenia w przyszłości; oraz (iii) Grupa spodziewa się, że koszty te odzyska. Inne zastosowane w Grupie wyjątki praktyczne Grupa w uzasadnionych przypadkach stosuje również rozwiązanie praktyczne dozwolone przez MSSF 15 polegające na tym, że jeżeli Grupa ma prawo do otrzymania wynagrodzenia od klienta w kwocie, która odpowiada bezpośrednio wartości, jaką dla klienta ma świadczenie dotychczas wykonane przez Grupę (na przykład w przypadku umowy o świadczenie usług, w ramach której jednostka nalicza klientowi stałą kwotę za każdą godzinę wykonanej usługi), Grupa może ująć przychód w kwocie, którą ma prawo zafakturować. Przychody inne niż przychody z tytułu umówi z klientami (nieobjęte MSSF 15) Przychody inne niż przychody z tytułu umów z klientami Grupa uzyskuje przede wszystkim z usług outsourcingu sprzętu IT (np. bankomatów, serwerów i terminali płatniczych). Grupa za każdym razem rozstrzyga czy na klienta zostało przeniesione całe ryzyko i korzyści wynikające z korzystania z wynajętego sprzętu. Szacunki Tak jak zostało to opisane powyżej Grupa realizuje zobowiązania do wykonania świadczenia, wśród których znaczna część między innymi te polegające na dostarczeniu funkcjonalnego systemu IT podlegają wycenie zgodnie ze stopniem zaawansowania. Wycena taka wymaga oszacowania przyszłych przepływów operacyjnych w celu dokonania pomiaru stopnia zaawansowania prac na projekcie. Stopień zaawansowania prac ustala się jako stosunek poniesionych kosztów (zwiększających postęp realizacji prac) do kosztów planowanych lub stosunek przepracowanych roboczodni w stosunku do całkowitego czasu pracy. Dokonanie wyceny i co za tym idzie rozpoznanie przychodu każdorazowo wymaga zaangażowania profesjonalnego osądu oraz znaczącej dozy szacunków. Podobnie zaangażowania szacunków i profesjonalnego osądu wymaga określenie wartości oczekiwanej przychodów z tytułu umów z klientami, w przypadkach, gdy wynagrodzenie z umowy ma charakter zmienny, zazwyczaj polegający na określeniu w umowach kar za opóźnienia w dostawach systemów IT lub usług z nimi związanych. Szacunki w zakresie przychodów innych niż przychody z tytułu umów z klientami dotyczą oceny charakteru umów polegających na udostępnianiu składników majątku klientom (Grupa jako leasingodawca). Zważywszy na fakt, że okres leasingu jest w przeważającej ilości przypadków krótszy niż zasadnicza część okresu ekonomicznej użyteczności udostępnianych składników majątku oraz że istotne ryzyka i korzyści wynikające z prawa własności składników majątkowych będących przedmiotem niniejszych umów nie zostały przeniesione na klientów Grupy, Grupa doszła do wniosku, że umowy te mają charakter leasingu operacyjnego. Przychody operacyjne w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym kształtowały się następująco: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Przychody operacyjne według rodzaju Oprogramowanie i usługi własne 1 139 979 1 027 043 Oprogramowanie i usługi obce 185 705 180 857 Sprzęt i infrastruktura 316 847 357 593 Razem 1 642 531 1 565 493 i. Struktura przychodów operacyjnych segmentów w rozbiciu na rodzaje przychodów Przychody operacyjne poszczególnych segmentów operacyjnych na rzecz klientów zewnętrznych w rozbiciu na rodzaj przychodów w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym kształtowały się następująco: Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 Oprogramowanie i usługi własne 290 667 548 847 300 465 1 139 979 Oprogramowanie i usługi obce 3 661 5 695 176 349 185 705 Sprzęt i infrastruktura 6 872 193 790 116 185 316 847 Razem przychody operacyjne 301 200 748 332 592 999 1 642 531 Rozwiązania dla bankowości Rozwiązania płatnicze Rozwiązania dedykowane Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 Oprogramowanie i usługi własne 263 309 491 293 272 441 1 027 043 Oprogramowanie i usługi obce 4 695 9 074 167 088 180 857 Sprzęt i infrastruktura 7 696 254 180 95 717 357 593 Razem przychody operacyjne 275 700 754 547 535 246 1 565 493 ii. Struktura przychodów operacyjnych w podziale na kraje, w których zostały wygenerowane 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Przychody operacyjne w podziale na kraje Austria 23 095 26 651 Bośnia i Hercegowina 99 331 103 518 Bułgaria 18 117 14 997 Chorwacja 186 855 197 427 Czarnogóra 25 664 28 573 Czechy 27 036 19 582 Hiszpania 182 371 213 426 Kosowo 29 236 23 054 Kolumbia 12 320 10 748 Macedonia 62 824 76 382 Malta 8 521 529 Niemcy 38 788 24 055 Peru 21 117 15 901 Polska 11 752 11 930 Portugalia 26 084 14 102 Rumunia 248 927 201 438 Serbia 372 932 373 079 Słowacja 9 411 8 070 Słowenia 24 439 24 454 Turcja 141 025 121 728 Włochy 18 833 14 788 Pozostałe kraje 53 853 41 061 Razem przychody operacyjne 1 642 531 1 565 493 iii. Przychody z tytułu umów z klientami w przychodach operacyjnych ogółem według metody ujęcia w rachunku zysków i strat 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Przychody z umów z klientami rozpoznawane zgodnie z MSSF 15, w tym: 1 545 917 1 471 195 Z tytułu dóbr i usług przekazanych w określonym momencie 503 722 538 222 Z tytułu dóbr i usług przekazywanych w miarę upływu czasu 1 042 195 932 973 Pozostałe przychody operacyjne (gł. przychody z leasingu) 96 614 94 298 Razem przychody operacyjne 1 642 531 1 565 493 Przychody operacyjne, które nie są rozpoznawane zgodnie z MSSF 15 dotyczą głównie przychodów Grupy z tytułu usług outsourcingu bankomatów i terminali płatniczych. Umowy takie traktowane są jako umowy leasingu operacyjnego, a przychody z nich rozpoznawane zgodnie z przepisami MSSF 16. iv. Pozostałe zobowiązania do wykonania świadczenia Poniższa tabela zawiera przychody, które Grupa spodziewa się rozpoznać w przyszłości, związane ze zobowiązaniami do wykonania świadczenia, które są niezrealizowane lub częściowo niezrealizowane na datę bilansową: Cena transakcyjna przypisana do zobowiązań do wykonania świadczenia pozostałych do realizacji w ciągu: tys. PLN 1 roku 607 765 Powyżej 1 roku 377 275 Razem 985 040 W związku z tym, że Grupa w szczegółowy sposób monitoruje przychody tylko na najbliższe trzy lata, wartość wykazana w linii „Powyżej 1 roku” odpowiada przychodom zakontraktowanym na lata 2025-2026. v. Umowy outsourcingowe – Grupa jako leasingodawca Grupa realizuje szereg kontraktów dotyczących outsourcingu procesów w obszarze płatności. Szacunki dotyczące łącznych przyszłych minimalnych opłat należnych z tytułu tych umów zostały ustalone w następującej wysokości: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Minimalne przyszłe opłaty leasingowe (i) do roku 85 046 94 636 (ii) od roku do pięciu lat 41 278 72 987 (iii) powyżej pięciu lat 1 631 1 858 Razem 127 955 169 481 5.2. Struktura kosztów operacyjnych Wybrane zasady rachunkowości Grupa ujawnia koszty w układzie rodzajowym oraz w układzie kalkulacyjnym. Koszt własny sprzedaży obejmuje koszty bezpośrednio związane z nabyciem sprzedanych towarów i wytworzeniem sprzedanych usług. Koszty sprzedaży obejmują koszty handlowe i koszty marketingowe. Koszty ogólnego zarządu obejmują koszty związane z kierowaniem spółkami z Grupy oraz koszty administracji. Wartość sprzedanych towarów, materiałów, usług (COGS) to koszty zakupu towarów lub usług podwykonawców (z wyłączeniem outsourcingu personalnego) wykorzystywanych do realizacji projektów. Koszty dotyczą zarówno przychodów prezentowanych jako przychody własne (dot. przychodów z usług, które są realizowane przez podwykonawców, jeśli wykorzystanie zasobów obcych wynika z decyzji Grupy, która traktuje zasoby obce jako substytut zasobów własnych), jak i przychodów obcych (usługi, które muszą być realizowane przez zasoby obce - najczęściej producentów oprogramowania lub sprzętu). Świadczenia na rzecz pracowników to wszystkie formy świadczeń spółek z Grupy oferowane w zamian za pracę wykonaną przez pracowników lub z tytułu rozwiązania stosunku pracy. W przypadku wykonywania przez pracownika pracy na rzecz spółek z Grupy, ujmuje się w wyniku przewidywaną niezdyskontowaną wartość świadczeń pracowniczych, które zostaną wypłacone w zamian za tę pracę. Poza wynagrodzeniem koszty świadczeń na rzecz pracowników obejmują wszystkie płatne nieobecności, świadczenia wynikające z systemów premiowych występujących w Grupie, a także świadczenia po okresie zatrudnienia i koszty transakcji z pracownikami rozliczane w formie instrumentów kapitałowych. Szacunki W związku z faktem, iż Grupa ujmuje koszty zgodnie z metodą memoriałową część kosztów ujętych w Rachunku zysków i strat, to koszty ujęte wskutek dokonania szacunków dotyczących na przykład spodziewanych kosztów związanych z systemem premiowym, którym objęta jest część pracowników spółek z Grupy. W poniższej tabeli przedstawiono strukturę kosztów operacyjnych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym: Koszty działalności operacyjnej 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Wartość odsprzedanych towarów, materiałów i usług obcych (COGS) (589 023) (611 277) Świadczenia na rzecz pracowników (551 310) (485 186) Usługi obce nieprojektowe i outsourcing pracowników (73 172) (62 995) Amortyzacja (88 441) (93 367) Koszty utrzymania majątku i samochodów służbowych (63 987) (52 358) Podróże służbowe (9 238) (7 742) Reklama (11 713) (11 163) Pozostałe koszty (podstawowe) (30 738) (26 520) Razem (1 417 622) (1 350 608) Koszt własny sprzedaży (1 211 525) (1 170 924) Koszty sprzedaży (101 308) (93 039) Koszty ogólnego zarządu (95 994) (84 755) Odpis (odwrócenie odpisu) z tytułu utraty wartości należności handlowych (8 795) (1 890) Razem (1 417 622) (1 350 608) Usługi obce nieprojektowe obejmują usługi doradcze niezwiązane z konkretnymi projektami oraz usługi audytorskie, prawne, bankowe, pocztowe, kurierskie i opłaty giełdowe. Koszty utrzymania majątku i samochodów służbowych obejmują koszty napraw sprzętu i zużytych części zamiennych w ramach prowadzonych projektów, koszty napraw i utrzymania środków trwałych (w tym w związku z utrzymaniem infrastruktury pod umowy outsourcingowe) oraz koszty utrzymania wartości niematerialnych, opłaty za wynajem i utrzymanie powierzchni biurowych oraz utrzymanie samochodów służbowych. Transakcje z pracownikami rozliczane w formie instrumentów kapitałowych Obecnie Grupa posiada dwa programy płatności na bazie akcji w rozumieniu MSSF 2, rozliczane w instrumentach kapitałowych. Program z 2021 roku W dniu 23 września 2021 roku Asseco International a.s. podpisała z menadżerami spółek Grupy ASEE umowy objęcia akcji ASEE S.A. Łącznie przedmiotem programu jest 547 550 akcji ASEE S.A., stanowiących 1,06% kapitału Spółki. Członkowie Zarządu ASEE S.A. oraz podmioty powiązane przez Członków Zarządu ASEE S.A. objęły łącznie 341 336 akcji. Umowy stanowią transakcję płatności na bazie akcji w rozumieniu MSSF 2, rozliczaną w instrumentach kapitałowych. Datą przyznania uprawnień był dzień 23 września 2021 roku. Cena objęcia akcji została ustalona na poziomie ceny rynkowej z dnia objęcia kontroli i wynosiła 40 PLN za akcję. Zgodnie z umowami menadżerom przysługują wszystkie prawa związane z nabytymi akcjami (prawo do dywidendy, prawa głosu, itd.) od momentu objęcia akcji, tj. od dnia 23 września 2021 roku. Płatność za akcje nastąpi w 9 ratach, pierwszej po podpisaniu umów oraz w kolejnych 8 rocznych ratach, płatnych od dnia 31 lipca 2023 roku. Od dnia objęcia akcji do momentu zapłaty ceny naliczane są odsetki w wysokości 1,5% + max (EURIBOR12M,0) rocznie. Wysokość części zmiennej będzie ustalana na początku każdego kolejnego rocznego okresu odsetkowego na dany okres. Narosłe odsetki będą spłacane co roku razem ze spłatami kolejnych transz nominału. Prawo do spłacania ceny w ratach przysługuje osobom uczestniczącym w programie, jeśli pozostają w Grupie w funkcji menadżera oraz nie naruszą istotnych warunków umowy (m.in. dokonują spłat zgodnie z harmonogramem, ustanowią zastaw na akcjach, nie dokonają sprzedaży akcji w okresie „lockup-u”, itd.). Możliwość sprzedaży akcji przez menadżerów została objęta 5 letnim okresem tzw. „lockup-u”. Menadżerom przysługuje prawo do wcześniejszej zapłaty za wszystkie nabyte akcje po ustalonej w umowie cenie 40 PLN za akcję, po upływie okresu 4-letniego tj. od 23 września 2025 roku. Nieopłacona część ceny sprzedaży zostanie zabezpieczona poprzez ustanowienie zastawu na akcjach każdego z kupujących. Umowy przewidują opcje put i call, które przyznają stronom umów prawo do odsprzedaży oraz odkupu nieopłaconych akcji. Wartość godziwa programu motywacyjnego została oszacowana w oparciu o model Black’a-Scholes’a Mertona. Do wyceny wartości uprawnień użyto technik symulacji Monte Carlo w połączeniu z zastosowaniem regresji liniowej metodą najmniejszych kwadratów, czyli tzw. metodę Longstaffa-Schwartza. Łączna wartość godziwa programu na moment przyznania uprawnień wynosiła 1 984 tys. PLN. Koszt programu będzie ujmowany wraz z odpowiadającym mu wzrostem wartości kapitału własnego jako koszt świadczeń na rzecz pracowników i rozliczany w wynikach Grupy ASEE w latach 2021-2029. Wartość godziwa przyznanych w ramach programu instrumentów kapitałowych została określona w oparciu o poniższe założenia: Cena rynkowa 1 akcji ASEE z dnia objęcia 40 PLN Cena objęcia 1 akcji 40 PLN Oczekiwana zmienność cen akcji 29% Oczekiwana zmienność EUR/PLN 6% Stopa procentowa PLN 1,5% do 1,7% Stopa procentowa EUR -0,54% do - 0,40% Oczekiwana zmienność 29% została wyliczona w oparciu o historyczną zmienność notowań z okresu sześciu miesięcy poprzedzających dzień zawarcia transakcji sprzedaży akcji na bazie średniej ceny akcji z kursów zamknięcia. Podczas wyceny uwzględniono ewentualne zmiany wartości aktywa wynikające z wypłat dywidend. Według stanu na dzień wyceny oczekiwane dywidendy w okresie życia uprawnień z akcji ASEE wynoszą 1,00 PLN rocznie. Czas trwania opcji został określony na 1 rok dla akcji, które zostaną opłacone w 2026 roku, 2 lata dla akcji, które zostaną opłacone w 2027 roku oraz 3 lata dla akcji, które zostaną opłacone w 2028 roku. Okresy te zostały powiązane z okresem „lockup-u” na sprzedaż akcji. W jednostkowym sprawozdaniu finansowym ujmowany jest koszt związany z nabyciem 316 425 akcji, w tym przez Prezesa ASEE S.A. Piotra Jeleńskiego 280 000 akcji oraz Członka Zarządu ASEE S.A. Michała Nitkę 25 000 akcji. W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy ASEE za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku ujęty został koszt z tytułu programu w wysokości 291 tys. PLN (291 tys. PLN w 2022 roku). Drugostronnie transakcja została ujęta w odrębnej pozycji kapitałów Grupy w tej samej kwocie, która została ujęta w kosztach wynagrodzeń. Program z 2022 roku W dniu 22 sierpnia 2022 roku ASEE S.A. podpisała z menadżerami spółek Grupy ASEE umowy sprzedaży akcji Payten Holding S.A. Łącznie przedmiotem programu jest 426 571 akcji spółki Payten Holding S.A. stanowiących 0,93% kapitału spółki. Umowy stanowią transakcję płatności na bazie akcji w rozumieniu MSSF 2, rozliczaną w instrumentach kapitałowych. Datą przyznania uprawnień był dzień 22 sierpnia 2022 roku. Cena objęcia akcji wynosiła 22,57 PLN za akcję. Zgodnie z umowami menadżerom przysługują wszystkie prawa związane z nabytymi akcjami (prawo do dywidendy, prawa głosu, itd.) od momentu objęcia akcji. Płatność za akcje nastąpi w 9 ratach, pierwszej po podpisaniu umów oraz w kolejnych 8 rocznych ratach, płatnych od dnia 31 grudnia 2023 roku. Od dnia objęcia akcji do momentu zapłaty ceny naliczane są odsetki w wysokości 1,5% + max (EURIBOR12M,0) rocznie. Wysokość części zmiennej będzie ustalana na początku każdego kolejnego rocznego okresu odsetkowego na dany okres. Narosłe odsetki będą spłacane co roku razem ze spłatami kolejnych transz nominału. Prawo do spłacania ceny w ratach przysługuje osobom uczestniczącym w programie, jeśli pozostają w Grupie w funkcji menadżera oraz nie naruszą istotnych warunków umowy (m.in. dokonują spłat zgodnie z harmonogramem, ustanowią zastaw na akcjach, nie dokonają sprzedaży akcji w okresie „lockup-u”, itd.). Możliwość sprzedaży akcji przez menadżerów została objęta 5 letnim okresem tzw. „lockup-u”. Menadżerom przysługuje prawo do wcześniejszej zapłaty za wszystkie nabyte akcje po ustalonej w umowie cenie 22,57 PLN za akcję, po upływie okresu 4-letniego tj. od 22 sierpnia 2026 roku. Nieopłacona część ceny sprzedaży zostanie zabezpieczona poprzez ustanowienie zastawu na akcjach każdego z kupujących. Umowy przewidują opcje put i call, które przyznają stronom umów prawo do odsprzedaży oraz odkupu nieopłaconych akcji. Wartość godziwa programu motywacyjnego została oszacowana w oparciu o model Black’a-Scholes’a Mertona. Do wyceny wartości uprawnień użyto technik symulacji Monte Carlo w połączeniu z zastosowaniem regresji liniowej metodą najmniejszych kwadratów, czyli tzw. metodę Longstaffa-Schwartza. Łączna wartość godziwa programu na moment przyznania uprawnień wynosiła 2 141 tys. PLN. Koszt programu będzie ujmowany wraz z odpowiadającym mu wzrostem wartości kapitału własnego jako koszt świadczeń na rzecz pracowników i rozliczany w wynikach Grupy ASEE w latach 2022-2030. Wartość godziwa przyznanych w ramach programu instrumentów kapitałowych została określona w oparciu o poniższe założenia: Cena rynkowa 1 akcji Payten Holding S.A. z dnia objęcia 26,06 PLN Cena objęcia 1 akcji 22,57 PLN Oczekiwana zmienność cen akcji 30-36% Oczekiwana zmienność EUR/PLN 6-8% Stopa procentowa PLN 5,6%-6,5% Stopa procentowa EUR 0,67%-1,26% Akcje Payten Holding nie są notowane, a ich cenę rynkową wyznacza się poprzez odniesienie do rynkowych cen akcji ASEE S.A. Oczekiwana zmienność akcji Payten Holding S.A. została skalibrowana na podstawie historycznych notowań spółki ASEE S.A. z okresu porównywalnego z zapadalnością danego uprawnienia. Podczas wyceny uwzględniono ewentualne zmiany wartości aktywa wynikające z wypłat dywidend. Według stanu na dzień wyceny oczekiwane dywidendy w okresie życia uprawnień z akcji Payten Holding wynoszą 0,73 PLN rocznie. Czas trwania opcji został określony na 4 miesiące dla akcji, które zostaną opłacone w 2027 roku, 1 rok i 4 miesiące dla akcji, które zostaną opłacone w 2028 roku, 2 lata i 4 miesiące dla akcji, które zostaną opłacone w 2029 roku oraz 3 lata i 4 miesiące dla akcji, które zostaną opłacone w 2030 roku. Okresy te zostały powiązane z okresem „lockup-u” na sprzedaż akcji. W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy ASEE za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku ujęty został koszt z tytułu tego programu w wysokości 351 tys. PLN (127 tys. PLN w 2022 roku). Drugostronnie transakcja została ujęta w odrębnej pozycji kapitałów Grupy w tej samej kwocie, która została ujęta w kosztach wynagrodzeń. i. Uzgodnienie kosztów amortyzacji Poniższa tabela prezentuje uzgodnienie odpisu amortyzacyjnego ujętego w rachunku zysków i strat z tabelami ruchu środków trwałych, wartości niematerialnych oraz aktywów z tytułu prawa do użytkowania: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Odpis amortyzacyjny wynikający z tabeli ruchu środków trwałych (49 274) (49 327) Odpis amortyzacyjny wynikający z tabeli ruchu wartości niematerialnych (17 915) (22 003) Odpis amortyzacyjny wynikający z tabeli ruchu aktywów z tytułu prawa do użytkowania (21 509) (22 002) Odpis amortyzacyjny dotyczący nieruchomości inwestycyjnych (34) (35) Pomniejszenie kosztu amortyzacji z tytułu rozliczenia dotacji do wewnętrznie wytworzonych licencji 291 - Razem odpis amortyzacyjny ujęty w rachunku zysków i strat oraz w rachunku przepływów pieniężnych (88 441) (93 367) 5.3. Pozostałe przychody i koszty operacyjne Wybrane zasady rachunkowości W pozostałej działalności Grupa ujmuje przede wszystkim przychody i koszty niezwiązane z podstawową działalnością operacyjną w obszarze IT. Pozostałe przychody i koszty operacyjne w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym kształtowały się następująco: Pozostałe przychody operacyjne 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Zysk na sprzedaży aktywów trwałych i aktywów z tytułu prawa do użytkowania 585 598 Przychody związane z wynajmem powierzchni biurowej 52 56 Rozwiązanie rezerwy na koszty spraw sądowych dotyczące pozostałej działalności 44 47 Otrzymane dotacje i granty 725 640 Zyski z tytułu modyfikacji umów leasingu 224 515 Pozostałe 2 042 1 311 Razem 3 672 3 167 Pozostałe koszty operacyjne 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Strata na sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych (9) (74) Darowizny przekazane podmiotom niepowiązanym (1 025) (625) Zawiązanie rezerw, w tym na koszty spraw sądowych dotyczące pozostałej działalności (67) (55) Odpis pozostałych należności (682) - Pozostałe (872) (1 826) Razem (2 655) (2 580) 5.4. Przychody i koszty finansowe Wybrane zasady rachunkowości Przychody z odsetek stanowią głównie odsetki od inwestycji w instrumenty dłużne (w tym udzielone pożyczki, depozyty, lokaty o terminie zapadalności powyżej trzech miesięcy). Przychody te naliczane są w zamortyzowanym koszcie przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej. Pozostałe przychody odsetkowe stanowią odsetki od należności z tytułu dostaw i usług, odsetki od leasingu oraz rozliczane (odwijane) zgodnie z metodą efektywnej stopy procentowej dyskonto kosztów (zobowiązań). Koszty odsetek wynikających z uzyskanego przez Grupę finansowania są naliczane według zamortyzowanego kosztu. Struktura przychodów finansowych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym kształtowała się następująco: Przychody finansowe 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Przychody odsetkowe z pożyczek udzielonych, depozytów bankowych i lokat 2 883 2 127 Dodatnie różnice kursowe 16 278 17 633 Zyski z realizacji i/lub wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy 940 227 Zysk z tytułu przeszacowania płatności warunkowej w ramach transakcji objęcia kontroli 4 323 - Zysk z przeszacowania zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych (opcje put) 9 243 1 607 Zysk z sytuacji pieniężnej netto – hiperinflacja 22 992 22 515 Pozostałe przychody finansowe 48 67 Przychody finansowe ogółem 56 707 44 176 Pozycja zysk z sytuacji pieniężnej netto wynika z inflacyjnego przeszacowania niepieniężnych pozycji bilansu oraz pozycji rachunku zysków i strat jednostek zależnych działających w Turcji wskaźnikami inflacji za bieżący rok. Szczegóły przeszacowania zostały opisane w nocie 2.10. Struktura kosztów finansowych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym kształtowała się następująco: Koszty finansowe 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Koszty odsetkowe od kredytów, pożyczek (4 400) (2 616) Koszty odsetkowe od leasingu (2 081) (1 549) Pozostałe koszty odsetkowe (648) (558) Ujemne różnice kursowe (10 889) (4 699) Strata z tytułu przeszacowania płatności warunkowej w ramach transakcji objęcia kontroli lub/i wykupu udziałów mniejszościowych (2 216) (1 194) Straty z przeszacowania zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych (opcje put) (5 142) (3 871) Straty z realizacji i/lub wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy (95) (154) Strata ze zbycia spółki zależnej - (3 035) Koszty dywidend zadeklarowanych dla udziałowców mniejszościowych nabyć rozliczanych metodą oczekiwanego nabycia (ang.present ownership) (1 794) (4 170) Pozostałe koszty finansowe (24) (64) Koszty finansowe ogółem (27 289) (21 910) Dodatnie i ujemne różnice kursowe prezentowane są netto (jako nadwyżka dodatnich nad ujemnymi lub odwrotnie) na poziomie poszczególnych spółek zależnych. Zyski/straty z przeszacowania warunkowej płatności za pakiet kontrolny w spółkach zależnych wynikają ze zmiany szacunków dotyczących odroczonych, warunkowych zobowiązań z tytułu nabycia pakietu kontrolnego akcji/udziałów w spółkach zależnych. Zyski/straty z przeszacowania zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych (opcje put) wynikają ze zmiany szacunków będących podstawą do wyliczenia zobowiązań z tytułu opcji put w przypadku, gdy warunki kontraktu przewidują przeniesienie na spółkę dominującą korzyści wynikających z prawa własności instrumentu kapitałowego objętego opcją put (z ang. present ownership). 5.5. Podatek dochodowy Wybrane zasady rachunkowości Grupa ujmuje i wycenia aktywa lub zobowiązania z tytułu bieżącego i odroczonego podatku dochodowego przy zastosowaniu wymogów MSR 12 Podatek dochodowy w oparciu o zysk (stratę podatkową), podstawę opodatkowania, nierozliczone straty podatkowe, niewykorzystane ulgi podatkowe i stawki podatkowe, uwzględniając ocenę niepewności związanych z rozliczeniami podatkowymi. Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący oraz odroczony. Szacunki Grupa ocenia na każdy dzień bilansowy realizowalność aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Ocena ta wymaga zaangażowania profesjonalnego osądu i szacunków m.in. w zakresie przyszłych wyników podatkowych. Zgodnie z KIMSF 23, jeżeli w ocenie Grupy jest prawdopodobne, że podejście spółek z Grupy do kwestii podatkowej lub grupy kwestii podatkowych będzie zaakceptowane przez organ podatkowy, każda spółka z Grupy określa dochód do opodatkowania (stratę podatkową), podstawę opodatkowania, niewykorzystane straty podatkowe, niewykorzystane ulgi podatkowe i stawki podatkowe z uwzględnieniem podejścia do opodatkowania planowanego lub zastosowanego w swoim zeznaniu podatkowym. Oceniając to prawdopodobieństwo, spółka przyjmuje, że organy podatkowe uprawnione do skontrolowania i zakwestionowania sposobu traktowania podatkowego przeprowadzą taką kontrolę i będą miały dostęp do wszelkich informacji. Jeżeli Grupa stwierdzi, że nie jest prawdopodobne, że organ podatkowy zaakceptuje podejście spółki do kwestii podatkowej lub grupy kwestii podatkowych, wówczas spółka z Grupy odzwierciedla skutki niepewności w ujęciu księgowym podatku w okresie, w którym to ustaliła. Grupa ujmuje więc zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego z wykorzystaniem jednej z dwóch niżej wymienionych metod, w zależności od tego, która z nich lepiej odzwierciedla sposób, w jaki niepewność może się zmaterializować:  Grupa określa najbardziej prawdopodobny scenariusz – jest to pojedyncza kwota spośród możliwych wyników lub  Grupa ujmuje wartość oczekiwaną – jest to suma kwot ważonych prawdopodobieństwem spośród możliwych wyników. Główne składniki obciążenia wyniku z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych (bieżącego i odroczonego): 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Bieżące obciążenie z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych wykazane w rachunku zysków i strat, w tym: (51 848) (44 971) Bieżący podatek dochodowy (53 440) (46 557) Korekty deklaracji CIT dotyczące ubiegłych okresów 1 592 1 586 Odroczony podatek dochodowy 4 750 2 808 Obciążenie podatkowe wykazane w rachunku zysków i strat (47 098) (42 163) Spółki z Grupy działają w różnych jurysdykcjach podatkowych i podlegają innym przepisom podatkowym, natomiast w każdym kraju przepisy dotyczące podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, czy składek na ubezpieczenia społeczne podlegają częstym zmianom, wskutek czego niejednokrotnie brak jest odniesienia do utrwalonej linii orzecznictwa. Obowiązujące przepisy nie zawsze są jednoznaczne, co dodatkowo powoduje rozbieżności w ich interpretacji. Rozliczenia podatkowe mogą być przedmiotem kontroli organów podatkowych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych, podatnik zobowiązany jest do uiszczenia kwoty zaległości wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. Zapłata zaległych zobowiązań nie zawsze zwalnia z odpowiedzialności karno-skarbowej. Opisane zjawiska powodują, że rozliczenia podatkowe są obarczone stosunkowo wysokim ryzykiem. Rozliczenia podatkowe mogą zostać poddane kontroli przez okres kilku lat wstecz, w zależności od kraju w jakim działa spółka z Grupy. W efekcie kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym mogą ulec zmianie w późniejszym terminie po ostatecznym ustaleniu ich wysokości przez organy skarbowe. Uzgodnienie podatku dochodowego do wyniku przed opodatkowaniem według ustawowej stawki podatkowej, z podatkiem dochodowym liczonym według efektywnej stawki podatkowej Grupy, zaprezentowano w poniższej tabeli: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Wynik finansowy brutto przed opodatkowaniem 255 426 237 719 Obowiązująca stawka podatku dochodowego od osób prawnych 19% 19% Podatek dochodowy według obowiązującej ustawowej stawki podatkowej 48 531 45 167 Różnica wynikająca z innej stawki podatku dochodowego odprowadzanego poza granicami Polski (3 143) (396) Zmiana szacunku rozpoznania podatku odroczonego związanego z tzw." zewnętrznymi różnicami przejściowymi" dotycząca transakcji wypłat dywidendy w grupie kapitałowej 6 466 4 441 Wykorzystanie ulg podatkowych oraz pozostałych odliczeń od podatku (2 057) (1 065) Przychody uzyskiwane w specjalnej strefie technologicznej, niepodlegające opodatkowaniu (9 782) (7 558) Koszty poniesione w strefie technologicznej, niepodlegające odliczeniu 6 227 3 368 Koszty reprezentacji 275 289 Koszty amortyzacji, różnice w stawkach amortyzacji 241 305 Odpisy należności/zapasy/środki trwałe 1 337 97 Koszty transakcji z pracownikami rozliczanych w formie instrumentów kapitałowych 122 79 Wynagrodzenie rady nadzorczej 101 79 Zmiany w kalkulacji podatku dochodowego dotyczące lat poprzednich (1 643) (1 670) Zysk/strata ze sprzedaży spółki zależnej 48 264 Wykorzystanie strat podatkowych oraz zmiana aktywa na straty podatkowe 832 627 Wpływ hiperinflacji (3 863) (4 400) Pozostałe różnice trwałe 3 406 2 536 Według efektywnej stawki podatkowej wynoszącej: w 2023: 18,4%; w 2022: 17,7% 47 098 42 163 Efektywna stopa podatkowa w 2023 roku wyniosła 18,4%, co oznacza wzrost o 0,7 punktu procentowego w stosunku do roku poprzedniego. Wyższa stopa podatkowa wynika głównie z jednorazowego podatku dochodowego w Turcji związanego z trzęsieniem ziemi. Pozostałe zmiany wynikały z działalności operacyjnej oraz struktury geograficznej wygenerowanego wyniku. W poniższej tabeli zaprezentowano informację dotyczącą aktywa oraz rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego: Rezerwa brutto z tytułu podatku odroczonego Aktywo brutto z tytułu podatku odroczonego 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 (przekształcone) 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Rzeczowe aktywa trwałe 1 812 2 638 3 611 3 935 Wartości niematerialne 3 129 5 083 357 364 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 5 048 1 205 - - Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez wynik finansowy 32 98 45 48 Pożyczki udzielone 129 429 177 - Zapasy - - 1 743 1 721 Rozliczenia międzyokresowe - - 38 26 Należności handlowe 2 25 1 263 1 277 Aktywa z tytułu umów z klientami 1 480 1 689 76 83 Pozostałe należności 1 268 1 276 9 - Rezerwy - - 1 420 1 053 Zobowiązania handlowe 75 - 436 1 226 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 234 6 388 1 043 Zobowiązania finansowe, w tym z tyt. leasingu - - 5 823 2 147 Pozostałe zobowiązania - 3 364 300 Rozliczenia międzyokresowe kosztów 5 5 2 777 2 313 Rozliczenia międzyokresowe przychodów 224 41 151 2 Straty możliwe do odliczenia od przyszłych dochodów do opodatkowania - - 2 872 1 283 Rezerwa brutto z tytułu podatku odroczonego 13 438 12 498 Aktywa brutto z tytułu podatku odroczonego 21 550 16 821 Odpis dotyczący braku możliwości realizacji aktywa z tytułu podatku odroczonego - (111) Aktywa netto z tytułu podatku odroczonego 21 550 16 710 Rezerwa/Aktywo netto z tytułu odroczonego podatku dochodowego 4 263 7 205 12 375 11 417 Grupa dokonała szacunków w zakresie planowanego do osiągnięcia w przyszłości dochodu do opodatkowania i uznała, że wartość aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego, prezentowana w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy, jest możliwa do odzyskania. 5.6. Zysk przypadający na jedną akcję Wybrane zasady rachunkowości Podstawowy zysk netto przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej na akcję dla każdego okresu jest obliczany poprzez podzielenie zysku netto z działalności kontynuowanej za dany okres przez średnią ważoną liczbę akcji w danym okresie sprawozdawczym. Rozwodniony zysk netto przypadający akcjonariuszom Jednostki Dominującej na jedną akcję dla każdego okresu jest obliczany poprzez podzielenie zysku netto z działalności kontynuowanej za dany okres przez sumę średniej ważonej liczby akcji w danym okresie sprawozdawczym i wszystkich potencjalnych akcji nowych emisji. W okresie sprawozdawczym jak i w okresie porównywalnym nie występowały elementy rozwadniające zysk przypadający na jedną akcję, wskutek czego zysk na akcję i rozwodniony zysk na akcję były sobie równe. Poniżej przedstawione zostały dane dotyczące zysku oraz liczby akcji, które posłużyły do wyliczenia zysku na jedną akcję. 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 (przekształcone) Średnia ważona liczba wyemitowanych akcji zwykłych zastosowana do obliczenia podstawowego zysku na jedną akcję (w sztukach) 51 894 251 51 894 251 Zysk netto przypadający na akcjonariuszy Jednostki Dominującej (w tysiącach PLN) za okres sprawozdawczy 200 362 187 828 Zysk na jedną akcję (w PLN) ze skonsolidowanego zysku netto za okres sprawozdawczy 3,86 3,62 5.7. Informacja dotycząca wypłaconej dywidendy Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Asseco South Eastern Europe S.A. z siedzibą w Rzeszowie działając w oparciu o art. 395 § 2 pkt. 2) i art. 396 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych oraz na podstawie §12 ust. 4 pkt. 2) Statutu Spółki, uchwałą z dnia 22 czerwca 2023 roku, postanowiło wypłacić dywidendę w wysokości 75 766 tys. PLN, przeznaczoną do podziału między wszystkich akcjonariuszy Spółki w kwocie 1,46 PLN na jedną akcję Spółki. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki określiło datę ustalenia prawa do dywidendy na dzień 30 czerwca 2023 roku. Dywidenda została wypłacona w dniu 13 lipca 2023 roku. Liczba akcji objętych dywidendą wynosiła 51 894 251. W 2022 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Asseco South Eastern Europe S.A. z siedzibą w Rzeszowie działając w oparciu o art. 395 § 2 pkt. 2) Kodeksu Spółek Handlowych oraz na podstawie §12 ust. 4 pkt. 2) Statutu Spółki uchwałą z dnia 21 czerwca 2022 roku postanowiło wypłacić dywidendę w wysokości 66 425 tys. PLN, przeznaczoną do podziału między wszystkich akcjonariuszy Spółki w kwocie 1,28 PLN na jedną akcję Spółki. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki określiło datę ustalenia prawa do dywidendy na dzień 29 czerwca 2022 roku. Dywidenda została wypłacona w dniu 12 lipca 2022 roku. Liczba akcji objętych dywidendą wynosiła 51 894 251. VI. Noty objaśniające do skonsolidowanego bilansu 6.1. Rzeczowe aktywa trwałe Wybrane zasady rachunkowości Początkowe ujęcie Rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Wartość początkowa środków trwałych obejmuje ich cenę nabycia powiększoną o wszystkie koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. W skład kosztu wchodzi również koszt wymiany części składowych maszyn i urządzeń w momencie poniesienia, jeśli spełnione są kryteria rozpoznania. Koszty poniesione po dacie oddania środka trwałego do używania, takie jak koszty konserwacji i napraw, obciążają zysk lub stratę w momencie ich poniesienia. Środki trwałe w momencie ich nabycia zostają podzielone na części składowe będące pozycjami o istotnej wartości, dla których można przyporządkować odrębny okres ekonomicznej użyteczności. Częścią składową są również koszty generalnych remontów. Wycena na każdy dzień bilansowy Amortyzacja jest naliczana metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego składnika aktywów. Okresy użytkowania zostały zaprezentowane w tabeli poniżej: Typ Okres (w latach) Budynki i budowle 40 Komputery i sprzęt telekomunikacyjny 1-5 Meble 2-8 Urządzenia biurowe 5-10 Środki transportu 4-6 Pozostałe środki trwałe 2-5 Inwestycje w obcych środkach trwałych 5 Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy istnieją przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości któregoś ze środków trwałych. W razie stwierdzenia, że przesłanki takie występują, lub w razie konieczności przeprowadzenia corocznego testu sprawdzającego, czy nastąpiła utrata wartości, Grupa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego dany składnik aktywów został przypisany. Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości składników majątkowych używanych w działalności kontynuowanej ujmuje się jako element kosztów operacyjnych. Usunięcie z bilansu Wszelkie zyski lub straty wynikające z usunięcia danego składnika aktywów z bilansu (obliczone jako różnica pomiędzy ewentualnymi wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danej pozycji) są ujmowane w rachunku zysków i strat okresu, w którym dokonano takiego usunięcia. Szacunki Grupa ocenia na każdy dzień bilansowy czy zaistniały obiektywne przesłanki mogące wskazywać na utratę wartości danego składnika rzeczowych aktywów trwałych. Amortyzacja jest co do zasady naliczana metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego składnika aktywów. Wysokość stawek amortyzacyjnych ustalana jest na podstawie przewidywanego okresu ekonomicznej użyteczności składników rzeczowego majątku trwałego. W 2023 roku nie dokonano istotnych zmian w stosowanych przez Grupę stawkach amortyzacyjnych. Spółki z Grupy minimum corocznie dokonują weryfikacji przyjętych okresów ekonomicznej użyteczności na podstawie bieżących szacunków. Zmiana wartości netto rzeczowych aktywów trwałych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku wynikała z następujących ruchów: Grunty i budynki Sprzęt pod outsourcing i pozostały Środki transportu Pozostałe środki trwałe Środki trwałe w budowie Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Wartość netto środków trwałych na dzień 1 stycznia 2023 roku 7 554 107 298 6 068 12 799 2 250 135 969 Zwiększenia stanu, z tytułu: 388 42 584 8 836 11 601 14 715 78 124 Zakupu i modernizacji 86 22 121 8 766 10 744 13 365 55 082 Objęcia kontroli nad spółkami zależnymi 302 623 70 12 - 1 007 Wykup aktywa z tytułu prawa do użytkowania - 158 - - - 158 Przeniesienia na środki trwałe ze środków trwałych w budowie - 9 831 - 837 - 10 668 Przeniesienia na środki trwałe z zapasów - 9 851 - 8 1 350 11 209 Zmniejszenia stanu, z tytułu: (520) (46 078) (2 357) (5 831) (11 951) (66 737) Odpisu amortyzacyjnego (316) (41 249) (2 327) (5 382) - (49 274) Sprzedaży i likwidacji (204) (990) (30) (449) - (1 673) Utworzenie odpisów aktualizujących - (127) - - (1) (128) Przeniesienia ze środków trwałych w budowie - - - (10 668) (10 668) Przeniesienia do zapasów - (3 712) - - (1 282) (4 994) Pozostałe - 1 802 (3) (1 608) (152) 39 Wpływ hiperinflacji - 1 743 772 4 008 - 6 523 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (556) (9 621) (2 207) (4 218) (286) (16 888) Wartość netto środków trwałych na dzień 31 grudnia 2023 roku 6 866 97 728 11 109 16 751 4 576 137 030 Na dzień 1 stycznia 2023 roku Wartość brutto 12 223 376 329 17 144 40 713 2 253 448 662 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (4 669) (269 031) (11 076) (27 914) (3) (312 693) Wartość bilansowa netto na dzień 1 stycznia 2023 roku 7 554 107 298 6 068 12 799 2 250 135 969 Na dzień 31 grudnia 2023 roku Wartość brutto 11 218 371 531 22 674 47 972 4 582 457 977 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (4 352) (273 803) (11 565) (31 221) (6) (320 947) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2023 roku 6 866 97 728 11 109 16 751 4 576 137 030 Zmiana wartości netto rzeczowych aktywów trwałych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2022 roku wynikała z następujących ruchów: Grunty i budynki Sprzęt pod outsourcing i pozostały Środki transportu Pozostałe środki trwałe Środki trwałe w budowie Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Wartość netto środków trwałych na dzień 1 stycznia 2022 roku 8 144 103 021 4 638 12 324 1 222 129 349 Zwiększenia stanu, z tytułu: 200 41 591 3 421 8 803 13 617 67 632 Zakupu i modernizacji 200 23 916 3 304 7 643 12 958 48 021 Objęcia kontroli nad spółkami zależnymi - 404 117 36 - 557 Wykup aktywa z tytułu prawa do użytkowania - - - - - - Przeniesienia na środki trwałe ze środków trwałych w budowie - 11 508 - 765 - 12 273 Przeniesienia na środki trwałe z zapasów - 5 763 - 359 615 6 737 Odwrócenie odpisów aktualizujących - - - - 44 44 Zmniejszenia stanu, z tytułu: (965) (46 056) (2 050) (4 472) (12 617) (66 160) Odpisu amortyzacyjnego za okres sprawozdawczy (434) (42 627) (1 939) (4 327) - (49 327) Sprzedaży i likwidacji (531) (602) (111) (141) - (1 385) Utrata kontroli nad spółkami zależnymi - (57) - (4) - (61) Utworzenie odpisów aktualizujących - (501) - - - (501) Przeniesienia ze środków trwałych w budowie - - - - (12 273) (12 273) Przeniesienia do zapasów - (2 269) - - (344) (2 613) Pozostałe - 6 020 (190) (5 240) - 590 Wpływ hiperinflacji - 1 335 310 2 053 - 3 698 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 175 1 387 (61) (669) 28 860 Wartość netto środków trwałych na dzień 31 grudnia 2022 roku 7 554 107 298 6 068 12 799 2 250 135 969 Na dzień 1 stycznia 2022 roku Wartość brutto 12 556 330 523 13 295 32 593 1 268 390 235 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (4 412) (227 502) (8 657) (20 269) (46) (260 886) Wartość bilansowa netto na dzień 1 stycznia 2022 roku 8 144 103 021 4 638 12 324 1 222 129 349 Na dzień 31 grudnia 2022 roku Wartość brutto 12 223 376 329 17 144 40 713 2 253 448 662 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (4 669) (269 031) (11 076) (27 914) (3) (312 693) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2022 roku 7 554 107 298 6 068 12 799 2 250 135 969 Przeniesienie z zapasów do środków trwałych związane jest z wykorzystaniem sprzętu w ramach umów outsourcingowych. Na dzień 31 grudnia 2023 roku rzeczowe aktywa trwałe w kwocie 18 350 tys. PLN stanowiły zabezpieczenie zaciągniętych kredytów bankowych oraz otwartych linii kredytowo-gwarancyjnych. Na dzień 31 grudnia 2022 roku rzeczowe aktywa trwałe w kwocie 17 053 tys. PLN stanowiły zabezpieczenie zaciągniętych kredytów bankowych. 6.2. Wartości niematerialne Wybrane zasady rachunkowości Nabyte wartości niematerialne Wartości niematerialne nabyte w ramach oddzielnej transakcji są ujmowane według ceny nabycia. Wartości niematerialne nabyte w ramach transakcji przejęcia jednostki gospodarczej są ujmowane według wartości godziwej na dzień przejęcia. Wartości niematerialne wytworzone we własnym zakresie Grupa prezentuje w odrębnych kategoriach produkty końcowe projektów rozwojowych („oprogramowanie wytworzone we własnym zakresie”) oraz produkty, których proces wytwórczy nie został jeszcze ukończony („koszty niezakończonych projektów rozwojowych”). Składnik wartości niematerialnych wytworzony we własnym zakresie w wyniku prac rozwojowych (lub realizacji etapu prac rozwojowych przedsięwzięcia prowadzonego we własnym zakresie) jest ujmowany wtedy i tylko wtedy, gdy Grupa jest w stanie wykazać: (i) możliwość, z technicznego punktu widzenia, ukończenia składnika wartości niematerialnych tak, aby nadawał się on do użytkowania lub sprzedaży; (ii) zamiar ukończenia składnika wartości niematerialnych; (iii) zdolność do użytkowania lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych; (iv) sposób, w jaki składnik wartości niematerialnych będzie wytwarzał prawdopodobne przyszłe korzyści ekonomiczne; (v) dostępność odpowiednich środków technicznych, finansowych i innych, które mają służyć ukończeniu prac rozwojowych oraz użytkowaniu lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych; (vi) możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować temu składnikowi wartości niematerialnych. Koszt wytworzenia składnika wartości niematerialnych we własnym zakresie jest sumą nakładów poniesionych od dnia, w którym po raz pierwszy dany składnik wartości niematerialnych spełni wyżej wymienione kryteria ujmowania pozycji. Nie podlegają aktywowaniu wartości nakładów ujętych uprzednio w kosztach. Koszt wytworzenia składnika wartości niematerialnych we własnym zakresie obejmuje nakłady, które mogą być bezpośrednio przyporządkowane czynnościom tworzenia, produkcji i przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo. Okres użytkowania wartości niematerialnych zostaje oceniony i uznany za ograniczony lub nieokreślony. Wartości niematerialne o ograniczonym okresie użytkowania amortyzuje się metodą liniową w oparciu o ich szacowany okres użytkowania, a koszty amortyzacji są ujmowane w rachunku zysków i strat zgodnie z miejscem ich powstawania. W odniesieniu do wartości niematerialnych podlegających odpisom umorzeniowym, stosowana jest liniowa metoda amortyzacji. Przyjęte dla wartości niematerialnych okresy ekonomicznej użyteczności wynoszą: Typ Okres (w latach) Nabyte licencje i oprogramowanie 2-5 Oprogramowanie i licencje wytworzone we własnym zakresie 2-5 Patenty i licencje 2-5 Inne 3-10 Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania oraz te, które nie są użytkowane, są przynajmniej raz w roku oraz zawsze, gdy istnieją ku temu przesłanki poddawane weryfikacji pod kątem ewentualnej utraty wartości. Jeżeli wartość bilansowa przekracza szacowaną wartość możliwą do odzyskania (wyższa z następujących dwóch wartości – ceny sprzedaży netto lub wartości użytkowej), wartość tych aktywów obniżana jest do poziomu wartości odzyskiwalnej. Zyski lub straty wynikające z usunięcia wartości niematerialnych z bilansu są wyceniane według różnicy pomiędzy wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danego składnika aktywów i są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie jego wyksięgowania. Szacunki Grupa ocenia na każdy dzień bilansowy czy zaistniały obiektywne przesłanki mogące wskazywać na utratę wartości danego składnika wartości niematerialnych. Okres użytkowania wartości niematerialnych zostaje oceniony i uznany za ograniczony lub nieokreślony. Wartości niematerialne o ograniczonym okresie użytkowania amortyzuje się metodą liniową w oparciu o szacowany okres ich użytkowania, a koszty amortyzacji są ujmowane w rachunku zysków i strat zgodnie z miejscem ich powstawania. Grupa corocznie dokonuje weryfikacji przyjętych okresów ekonomicznej użyteczności na podstawie bieżących szacunków. Koszty wytworzenia składnika wartości niematerialnych we własnym zakresie są określane i kapitalizowane zgodnie z polityką rachunkowości Grupy. Określenie momentu rozpoczęcia kapitalizacji kosztów jest przedmiotem profesjonalnego osądu kierownictwa co do możliwości (technologicznej oraz ekonomicznej) ukończenia realizowanego projektu. Moment ten jest wyznaczany przez osiągnięcie etapu (kamienia milowego) projektu, w którym Grupa ma uzasadnioną pewność, że jest w stanie ukończyć dany składnik wartości niematerialnych tak, aby nadawał się on do użytkowania lub sprzedaży oraz że przyszłe korzyści ekonomiczne osiągnięte w wyniku użytkowania lub sprzedaży przekroczą koszt wytworzenia danego składnika wartości niematerialnych. Określając wartość kosztów, które mogą podlegać kapitalizacji, Zarząd dokonuje oszacowania wartości bieżącej przyszłych przepływów pieniężnych wygenerowanych przez dany składnik wartości niematerialnych. Zmiana wartości netto wartości niematerialnych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku wynikała z następujących ruchów: Oprogramowanie i licencje wytworzone we własnym zakresie Koszty niezakoń- czonych prac rozwojowych Zakupione oprogramowanie komputerowe, patenty, licencje i inne wartości niematerialne Wartości niematerialne rozpoznane w ramach rozliczenia połączenia Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Wartość netto wartości niematerialnych na dzień 1 stycznia 2023 roku (przekształcone) 36 972 4 012 16 486 2 146 59 616 Zwiększenia stanu, z tytułu: 4 494 634 5 411 - 10 539 Zakupu i modernizacji - - 5 332 - 5 332 Objęcia kontroli nad spółkami zależnymi - - 66 - 66 Kapitalizacji kosztów projektów rozwojowych - 634 - - 634 Przeniesienia z kosztów niezakończonych prac rozwojowych 4 494 - 13 - 4 507 Zmniejszenia stanu, z tytułu: (11 640) (4 507) (6 340) (783) (23 270) Odpisu amortyzacyjnego za okres sprawozdawczy (10 792) - (6 340) (783) (17 915) Sprzedaży i likwidacji - - - - - Przeniesienia do oprogramowania wytworzonego we własnym zakresie - (4 507) - - (4 507) Odpisu aktualizującego (848) - - - (848) Pozostałe - - (13) - (13) Wpływ hiperinflacji 269 - 773 - 1 042 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (2 373) (139) (1 805) (147) (4 464) Wartość netto wartości niematerialnych na dzień 31 grudnia 2023 roku 27 722 - 14 512 1 216 43 450 Na dzień 1 stycznia 2023 roku Wartość brutto 97 020 4 012 63 812 5 729 170 573 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (60 048) - (47 326) (3 583) (110 957) Wartość bilansowa netto na dzień 1 stycznia 2023 roku (przekształcone) 36 972 4 012 16 486 2 146 59 616 Na dzień 31 grudnia 2023 roku Wartość brutto 94 125 - 64 904 5 190 164 219 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (66 403) - (50 392) (3 974) (120 769) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2023 roku 27 722 - 14 512 1 216 43 450 Zmiana wartości netto wartości niematerialnych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2022 roku wynikała z następujących ruchów: Oprogramowanie i licencje wytworzone we własnym zakresie Koszty niezakoń- czonych prac rozwojowych Zakupione oprogramowanie komputerowe, patenty, licencje i inne wartości niematerialne Wartości niematerialne rozpoznane w ramach rozliczenia połączenia Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Wartość netto wartości niematerialnych na dzień 1 stycznia 2022 roku 44 212 2 430 18 884 2 812 68 338 Zwiększenia stanu, z tytułu: 11 111 2 428 3 838 - 17 377 Zakupu i modernizacji - 13 3 818 - 3 831 Objęcia kontroli nad spółkami zależnymi 10 235 298 20 - 10 553 Kapitalizacji kosztów projektów rozwojowych - 2 117 - - 2 117 Przeniesienia z kosztów niezakończonych prac rozwojowych 876 - - - 876 Zmniejszenia stanu, z tytułu: (19 477) (876) (6 893) (792) (28 038) Odpisu amortyzacyjnego za okres sprawozdawczy (14 541) - (6 670) (792) (22 003) Sprzedaży i likwidacji - - (223) - (223) Przeniesienia do oprogramowania wytworzonego we własnym zakresie - (876) - - (876) Odpisu aktualizującego (4 936) - - - (4 936) Pozostałe - (16) 11 - (5) Wpływ hiperinflacji 227 - 479 - 706 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 899 46 167 126 1 238 Wartość netto wartości niematerialnych na dzień 31 grudnia 2022 roku (przekształcone) 36 972 4 012 16 486 2 146 59 616 Na dzień 1 stycznia 2022 roku Wartość brutto 79 774 2 430 58 406 5 458 146 068 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (35 562) - (39 522) (2 646) (77 730) Wartość bilansowa netto na dzień 1 stycznia 2022 roku 44 212 2 430 18 884 2 812 68 338 Na dzień 31 grudnia 2022 roku Wartość brutto 97 020 4 012 63 812 5 729 170 573 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (60 048) - (47 326) (3 583) (110 957) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2022 roku (przekształcone) 36 972 4 012 16 486 2 146 59 616 Na dzień 31 grudnia 2023 oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku wartości niematerialne nie stanowiły zabezpieczenia zaciągniętych kredytów bankowych. W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku Grupa ujęła koszty odpisów aktualizujących wartość wartości niematerialnych w kwocie 848 tys. PLN. Odpisy wynikały z dokonanej przez Zarząd oceny wielkości możliwych do zrealizowania przychodów. Na potrzeby testu z tytułu utraty wartości aktywów, wartości niematerialne są alokowane do poszczególnych ośrodków lub grup ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne. Szczegóły dotyczące corocznego testu z tytułu utraty wartości zostały opisane w punkcie 6.5 not objaśniających do niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Koszty niezakończonych prac rozwojowych zostały przeanalizowane na dzień bilansowy pod kątem ich wartości odzyskiwalnej poprzez analizę przyszłych przepływów pieniężnych związanych z każdym z prowadzonych projektów. W wyniku przeprowadzonej analizy uznano, że na dzień bilansowy nie wystąpiła utrata wartości kosztów niezakończonych prac rozwojowych. Projekty rozwojowe W 2023 roku oraz w okresie porównywalnym Grupa prowadziła projekty rozwojowe, których przedmiotem była budowa nowego oprogramowania lub istotna modyfikacja/rozbudowa znajdujących się w ofercie Grupy aplikacji. W roku zakończonym 31 grudnia 2023 roku łączna kwota kosztów, dla których spełnione zostały kryteria aktywowania wyniosła 634 tys. PLN (w okresie porównywalnym 2 117 tys. PLN) i były poniesione w obu latach w segmencie Rozwiązania dedykowane. Wartość ukończonych prac rozwojowych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku wyniosła 4 507 tys. PLN (876 tys. PLN w 2022 roku). Suma nakładów na prace badawcze i rozwojowe ujętych w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku jako koszt wyniosła 23 499 tys. PLN (22 645 tys. PLN w okresie porównywalnym). 6.3. Aktywa z tytułu prawa do użytkowania Wybrane zasady rachunkowości Grupa ocenia w momencie zawarcia umowy czy umowa jest leasingiem lub zawiera leasing. Leasing krótkoterminowy i leasing aktywów o niskiej wartości Grupa stosuje zwolnienie z ujmowania leasingu krótkoterminowego do umów leasingu, których okres leasingu wynosi 12 miesięcy lub krócej od daty rozpoczęcia i nie zawiera opcji kupna. Grupa stosuje również zwolnienie w zakresie ujmowania leasingu aktywów o niskiej wartości. Opłaty leasingowe z tytułu leasingu krótkoterminowego i leasingu aktywów o niskiej wartości ujmowane są jako koszty metodą liniową przez okres trwania leasingu. Początkowe ujęcie i wycena aktywa z tytułu prawa do użytkowania Dla umów zidentyfikowanych jako leasing Grupa ujmuje w swoim bilansie aktywa z tytułu prawa do użytkowania na dzień rozpoczęcia leasingu (tj. na datę, kiedy aktywo objęte umową leasingu jest dostępne dla Grupy do użytkowania). Aktywa z tytułu prawa do użytkowania są ujmowane początkowo po koszcie. Koszt składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania obejmuje: kwotę początkowej wyceny zobowiązania z tytułu leasingu, wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia leasingu lub przed tą datą pomniejszone o wszelkie otrzymane zachęty leasingowe, początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez leasingobiorcę oraz szacunek kosztów, które mają zostać poniesione przez leasingobiorcę w związku z demontażem i usunięciem bazowego składnika aktywów. Późniejsza wycena aktywa z tytułu prawa do użytkowania Grupa wycenia składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania stosując model kosztu, tj. w pomniejszeniu o odpisy amortyzacyjne oraz ewentualne straty z tytułu utraty wartości, ale także po odpowiednim skorygowaniu o dokonywane przeliczenia zobowiązania z tytułu leasingu (tj. modyfikacje nieskutkujące koniecznością ujęcia odrębnego leasingu). Amortyzacja prawa do użytkowania w Grupie dokonywana jest co do zasady metodą liniową. Jeżeli w ramach umowy leasingu przeniesione zostanie prawo własności do bazowego składnika aktywów na rzecz Grupy pod koniec okresu leasingu lub jeżeli koszt składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania uwzględnia to, że Grupa skorzysta z opcji kupna, Grupa dokonuje amortyzacji składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania, począwszy od daty rozpoczęcia aż do końca okresu użytkowania bazowego składnika aktywów. W przeciwnym razie Grupa dokonuje amortyzacji składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania od daty rozpoczęcia leasingu aż do końca okresu użytkowania tego składnika lub do końca okresu leasingu, w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza. Do szacowania ewentualnej utraty wartości składników aktywów z tytułu prawa do użytkowania Grupa stosuje przepisy MSR 36 Utrata wartości aktywów. Szacunki W momencie zawarcia umowy Grupa ocenia, czy umowa jest leasingiem lub zawiera leasing, szacuje krańcową stopą procentową oraz okres leasingu. Grupa ocenia na każdy dzień bilansowy czy zaistniały obiektywne przesłanki mogące wskazywać na utratę wartości danego składnika aktywa z tytułu prawa do użytkowania. Amortyzacja jest co do zasady naliczana metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego składnika aktywów. Zmiana wartości netto aktywów z tytułu prawa do użytkowania w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku wynikała z następujących ruchów: Grunty i budynki Środki transportu Pozostałe Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Wartość netto aktywa z tytułu prawa do użytkowania na dzień 1 stycznia 2023 34 506 7 989 636 43 131 Zwiększenia stanu, z tytułu: 23 403 5 261 1 625 30 289 Zawarcia nowej umowy leasingu 16 294 4 876 1 566 22 736 Modyfikacji bieżących umów 5 504 157 59 5 720 Objęcia kontroli nad spółkami zależnymi 1 605 228 - 1 833 Zmniejszenia stanu, z tytułu: (17 330) (4 201) (891) (22 422) Odpisu amortyzacyjnego za okres sprawozdawczy (16 502) (4 117) (890) (21 509) Przedterminowego zakończenie umowy (693) (84) (1) (778) Modyfikacji bieżących umów (135) - - (135) Pozostałe (95) 55 (158) (198) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (3 577) (844) (70) (4 491) Wartość netto prawa do użytkowania na dzień 31 grudnia 2023 roku 36 907 8 260 1 142 46 309 Na dzień 1 stycznia 2023 roku Wartość brutto 88 181 19 513 2 912 110 606 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (53 675) (11 524) (2 276) (67 475) Wartość bilansowa netto na dzień 1 stycznia 2023 roku 34 506 7 989 636 43 131 Na dzień 31 grudnia 2023 roku Wartość brutto 88 103 20 759 3 012 111 874 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (51 196) (12 499) (1 870) (65 565) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2023 roku 36 907 8 260 1 142 46 309 Zmiana wartości netto aktywów z tytułu prawa do użytkowania w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2022 roku wynikała z następujących ruchów: Grunty i budynki Środki transportu Pozostałe Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Wartość netto aktywa z tytułu prawa do użytkowania na dzień 1 stycznia 2022 41 813 7 326 2 077 51 216 Zwiększenia stanu, z tytułu: 10 284 4 800 - 15 084 Zawarcia nowej umowy leasingu 6 040 4 487 - 10 527 Modyfikacji bieżących umów 3 787 313 - 4 100 Objęcia kontroli nad spółkami zależnymi 457 - - 457 Zmniejszenia stanu, z tytułu: (18 305) (4 214) (730) (23 249) Odpisu amortyzacyjnego za okres sprawozdawczy (17 269) (4 003) (730) (22 002) Wykupu aktywa z tytułu prawa do użytkowania - - - - Przedterminowego zakończenie umowy (273) (191) - (464) Modyfikacji bieżących umów (763) (20) - (783) Pozostałe (10) 56 (751) (705) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 724 21 40 785 Wartość netto prawa do użytkowania na dzień 31 grudnia 2022 roku 34 506 7 989 636 43 131 Na dzień 1 stycznia 2022 roku Wartość brutto 86 416 19 176 10 039 115 631 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (44 603) (11 850) (7 962) (64 415) Wartość bilansowa netto na dzień 1 stycznia 2022 roku 41 813 7 326 2 077 51 216 Na dzień 31 grudnia 2022 roku Wartość brutto 88 181 19 513 2 912 110 606 Umorzenie i odpisy z tyt. utraty wartości (53 675) (11 524) (2 276) (67 475) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2022 roku 34 506 7 989 636 43 131 6.4. Wartość firmy Wybrane zasady rachunkowości Wartość firmy Wartość firmy to składnik aktywów reprezentujący przyszłe korzyści ekonomiczne powstające z aktywów nabytych w ramach przejęcia przedsięwzięć, których nie można pojedynczo zidentyfikować ani osobno ująć. Na dzień przejęcia nabyta wartość firmy jest alokowana do każdego z ośrodków wypracowujących środki pieniężne, które mogą skorzystać z synergii powstałych na połączeniu. Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się na dzień 31 grudnia lub częściej, jeśli wystąpią ku temu przesłanki. Wartość firmy nie podlega amortyzacji. Odpis z tytułu utraty wartości ustalany jest poprzez oszacowanie odzyskiwalnej wartości ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego została alokowana dana wartość firmy. W przypadku, gdy odzyskiwalna wartość ośrodka wypracowującego środki pieniężne jest niższa niż wartość bilansowa, ujęty zostaje odpis z tytułu utraty wartości. Wartość firmy jest usuwana z bilansu w przypadku, gdy nastąpi utrata kontroli nad ośrodkiem, do którego była alokowana. W Grupie często zdarzają się przypadki transakcji, które zawierane są pod wspólną kontrolą, tj. w ramach których wszystkie podmioty znajdują się ostatecznie pod kontrolą tej samej strony lub stron zarówno przed, jak i po połączeniu oraz kontrola ta nie jest tymczasowa. W wyniku takich transakcji nie następuje ponowna wycena aktywów (w tym wartości niematerialnych) spółki będącej przedmiotem transakcji do wartości godziwej. W wyniku takich transakcji nie ulega również zmianie rozpoznana uprzednio w sprawozdaniu skonsolidowanym wartość firmy. Szacunki Corocznie oraz na każdy dzień bilansowy, na który występuje odpowiednia przesłanka, wartość firmy poddawana jest testowi na utratę wartości. Dokonanie takiego testu wymaga oszacowania wartości odzyskiwalnej ośrodka generującego przepływy pieniężne i dokonywane jest najczęściej poprzez metodę zdyskontowanych przepływów pieniężnych co wiąże się z potrzebą dokonania szacunków w zakresie przyszłych przepływów pieniężnych, zmian stanu kapitału obrotowego oraz średnioważonego kosztu kapitału. Szczegóły testów zostały przedstawione w punkcie 6.5 not objaśniających. Wartość firmy powstała na objęciu kontroli nad jednostkami zależnymi jest na potrzeby testu z tytułu utraty wartości alokowana przez Grupę do grupy ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne w postaci segmentów. W poniższej tabeli zaprezentowano wartość firmy na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku w podziale na segmenty operacyjne: Wartość firmy 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 (przekształcone) tys. PLN tys. PLN Wartość firmy na początek okresu 794 100 680 774 Rozwiązania dla bankowości 230 982 205 431 Rozwiązania płatnicze 223 101 198 392 Rozwiązania dedykowane 340 017 276 951 Zmiany wartości firmy z konsolidacji w wyniku nabycia udziałów (+/-) 178 496 51 721 Rozwiązania dla bankowości - 16 240 Rozwiązania płatnicze 67 174 - Rozwiązania dedykowane 111 322 35 481 Zmiany wartości firmy z konsolidacji w wyniku sprzedaży udziałów (+/-) - (5 348) Rozwiązania dla bankowości - - Rozwiązania płatnicze - (5 348) Rozwiązania dedykowane - - Zmiana wynikająca z hiperinflacji (+/-): 37 498 70 739 Rozwiązania dla bankowości 3 208 6 480 Rozwiązania płatnicze 20 436 35 630 Rozwiązania dedykowane 13 854 28 629 Różnice kursowe (+/-): (96 907) (3 786) Rozwiązania dla bankowości (19 202) 2 831 Rozwiązania płatnicze (39 198) (5 572) Rozwiązania dedykowane (38 507) (1 045) Razem wartość firmy 913 187 794 100 Rozwiązania dla bankowości 214 988 230 982 Rozwiązania płatnicze 271 513 223 102 Rozwiązania dedykowane 426 686 340 016 Razem na dzień 31 grudnia 913 187 794 100 W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku wpływ na saldo wartości firmy z konsolidacji miały następujące transakcje: i. Hiperinflacja w Turcji W związku z uznaniem gospodarki tureckiej za hiperinflacyjną zastosowano w Grupie MSR 29, który wymaga przekształcenia aktywów niepieniężnych, tak aby uwzględniały zmiany siły nabywczej w oparciu o ogólny indeks cen i aby były wyrażone w jednostkach miary obowiązujących na koniec okresu sprawozdawczego. Jednym z aktywów niepieniężnych jest wartość firmy rozpoznana na dzień objęcia kontroli nad tureckimi spółkami zależnymi. Wartość firmy pochodzi z lat 2010-2021. Całkowite przeszacowanie inflacyjne wartości firmy indeksami wzrostu cen za rok 2023, przeliczone po kursie z dnia 31 grudnia 2023 roku wynosiło 27 993 tys. PLN i zostało ujęte w przychodach z działalności finansowej w pozycji Zysk/strata z sytuacji pieniężnej netto za 2023 rok. Przeszacowanie inflacyjne wartości firmy od dnia objęcia kontroli do końca 2022 roku wynosiło łącznie 58 210 tys. PLN i zostało ujęte i dokładnie opisane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok 2022. Różnice kursowe powstałe na przeszacowaniu hiperinflacyjnym wartości firmy z roku ubiegłego, kursem z dnia 31 grudnia 2023 roku zostały ujęte drugostronnie w pozycji Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych. Wpływ hiperinflacji na skonsolidowane sprawozdanie finansowe został opisany w nocie 2.10. ii. Nabycie udziałów spółki Ifthenpay LDA W dniu 13 października 2023 roku spółka Payten Holding S.A. nabyła 80% udziałów w spółce Ifthenpay, Lda z siedzibą w Santa Maria de Lamas (Portugalia). Całość udziałów niekontrolujących objęta jest opcją put/call i są one ujmowane przy zastosowaniu metody oczekiwanego nabycia. W związku z powyższym Grupa rozlicza nabycie jakby zakupiła 100% udziałów w spółce Ifthenpay, w związku z czym nie rozpoznaje udziałów niekontrolujących. Łączna cena nabycia określona na dzień transakcji wynosiła 13,8 mln EUR i obejmowała: cenę zapłaconą w dniu transakcji w wysokości 8,3 mln EUR, wartość godziwą zobowiązania warunkowego zależnego od osiąganych przez spółkę wyników w wysokości 1,4 mln EUR oraz wartość godziwą zobowiązania z tytułu posiadanej przez udziałowców niekontrolujących opcji put w wysokości 4,1 mln EUR. Na dzień 31 grudnia 2023 roku proces alokacji ceny nabycia nie został przez Grupę zakończony. Tym samym wartość firmy rozpoznana na nabyciu spółki Ifthenpay, Lda zaprezentowana poniżej może ulec zmianie w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia kontroli nad spółką. Wartość tymczasowa możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań spółki Ifthenpay na dzień objęcia kontroli przedstawia się następująco (wartości przeliczone kursem PLN/EUR na dzień nabycia): Wartości tymczasowe na dzień nabycia Wartości tymczasowe na dzień nabycia Poziom hierarchii wartości godziwej tys. EUR tys. PLN Nabywane aktywa Rzeczowe aktywa trwałe 119 540 3 Wartości niematerialne - - 3 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 72 327 3 Pozostałe należności 8 972 40 748 3 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 684 7 648 3 Pozostałe aktywa 174 790 3 Razem aktywa 11 021 50 053 Nabywane zobowiązania Zobowiązania z tytułu leasingu 72 327 3 Zobowiązania handlowe 205 931 3 Zobowiązania z tyt. umów z klientami 8 981 40 789 3 Zobowiązania budżetowe 308 1 399 3 Inne zobowiązania 38 173 3 Razem zobowiązania 9 604 43 619 Wartość aktywów netto 1 417 6 434 Nabywany procent kapitału zakładowego 100% 100% Wartość udziałów niekontrolujących - - Cena nabycia 13 825 62 789 Wartość firmy na dzień nabycia 12 408 56 355 * Do rozliczenia nabycia zastosowano metodę oczekiwanego nabycia ze względu na zawarte w umowie nabycia spółki opcje put i call Wartość w PLN przeliczona wg kursu EUR na dzień nabycia tj. 13.10.2023 wynoszącego: 4,5417 PLN Jako dane wejściowe przyjęto sprawozdanie finansowe spółki sporządzone na dzień 30 września 2023 roku. Dane wejściowe zostały przygotowane zgodnie z obowiązującą w Grupie ASEE polityką rachunkowości. Wartość firmy ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu Grupy ASEE w związku z nabyciem spółki Ifthenpay zwiększyła wartość firmy w segmencie Rozwiązania płatnicze. Koszty związane z akwizycją zostały ujęte w rachunku zysków i strat. iii. Nabycie udziałów spółki Avera d.o.o. W dniu 28 listopada 2023 roku spółka Payten Holding S.A. nabyła 75% udziałów w spółce Avera d.o.o. z siedzibą w Pristava pri Mestinju (Słowenia). Całość udziałów niekontrolujących objęta jest opcją put/call i są one ujmowane przy zastosowaniu metody oczekiwanego nabycia. W związku z powyższym Grupa rozlicza nabycie jakby zakupiła 100% udziałów w spółce Avera, w związku z czym nie rozpoznaje udziałów niekontrolujących. Łączna cena nabycia określona na dzień transakcji wynosiła 4,5 mln EUR i obejmowała: cenę zapłaconą w dniu transakcji w wysokości 2,7 mln EUR, wartość godziwą zobowiązania warunkowego zależnego od osiąganych przez spółkę wyników w wysokości 1,2 mln EUR oraz wartość godziwą zobowiązania z tytułu posiadanej przez udziałowców niekontrolujących opcji put w wysokości 0,6 mln EUR. Na dzień 31 grudnia 2023 roku proces alokacji ceny nabycia nie został przez Grupę zakończony. Tym samym wartość firmy rozpoznana na nabyciu spółki Avera d.o.o. zaprezentowana poniżej może ulec zmianie w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia kontroli nad spółką. Wartość tymczasowa możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań spółki Avera na dzień objęcia kontroli przedstawia się następująco (wartości przeliczone kursem PLN/EUR na dzień nabycia): Wartości tymczasowe na dzień nabycia Wartości tymczasowe na dzień nabycia Poziom hierarchii wartości godziwej tys. EUR tys. PLN Nabywane aktywa Rzeczowe aktywa trwałe 1 4 3 Wartości niematerialne - - 3 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 56 244 3 Należności handlowe 689 3 000 3 Zapasy 144 627 3 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 484 6 462 3 Pozostałe aktywa 6 26 3 Razem aktywa 2 380 10 363 Nabywane zobowiązania Zobowiązania z tytułu leasingu 56 244 3 Zobowiązania handlowe 157 684 3 Zobowiązania z tyt. umów z klientami - - 3 Zobowiązania budżetowe 148 644 3 Inne zobowiązania 21 91 3 Razem zobowiązania 382 1 663 Wartość aktywów netto 1 998 8 700 Nabywany procent kapitału zakładowego 100% 100% Wartość udziałów niekontrolujących - - Cena nabycia 4 482 19 516 Wartość firmy na dzień nabycia 2 484 10 816 * Do rozliczenia nabycia zastosowano metodę oczekiwanego nabycia ze względu na zawarte w umowie nabycia spółki opcje put i call Wartość w PLN przeliczona wg kursu EUR na dzień nabycia tj. 28.11.2023 wynoszącego: 4,3542 PLN Jako dane wejściowe przyjęto sprawozdanie finansowe spółki sporządzone na dzień 30 listopada 2023 roku. Dane wejściowe zostały przygotowane zgodnie z obowiązującą w Grupie ASEE polityką rachunkowości. Wartość firmy ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu Grupy ASEE w związku z nabyciem spółki Avera zwiększyła wartość firmy w segmencie Rozwiązania płatnicze. Koszty związane z akwizycją zostały ujęte w rachunku zysków i strat. iv. Nabycie udziałów spółki Dwelt d.o.o. Banja Luka W dniu 20 grudnia 2023 roku spółka ASEE d.o.o. Sarajevo nabyła 60% udziałów w spółce Dwelt d.o.o. z siedzibą w Banja Luka (Bośnia i Hercegowina). Całość udziałów niekontrolujących objęta jest opcją put/call i są one ujmowane przy zastosowaniu metody oczekiwanego nabycia. W związku z powyższym Grupa rozlicza nabycie jakby zakupiła 100% udziałów w spółce Dwelt, w związku z czym nie rozpoznaje udziałów niekontrolujących. Łączna cena nabycia określona na dzień transakcji wynosiła 51 mln BAM i obejmowała: cenę zapłaconą w dniu transakcji w wysokości 7,8 mln BAM, wartość godziwą zobowiązania warunkowego zależnego od osiąganych przez spółkę wyników w wysokości 11,6 mln BAM oraz wartość godziwą zobowiązania z tytułu posiadanej przez udziałowców niekontrolujących opcji put w wysokości 31,7 mln BAM. Na dzień 31 grudnia 2023 roku proces alokacji ceny nabycia nie został przez Grupę zakończony. Tym samym wartość firmy rozpoznana na nabyciu spółki Dwelt d.o.o. zaprezentowana poniżej może ulec zmianie w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia kontroli nad spółką. Wartość tymczasowa możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań spółki Dwelt na dzień objęcia kontroli przedstawia się następująco (wartości przeliczone kursem PLN/BAM na dzień nabycia): Wartości tymczasowe na dzień nabycia Wartości tymczasowe na dzień nabycia Poziom hierarchii wartości godziwej tys. BAM tys. PLN Nabywane aktywa Rzeczowe aktywa trwałe 210 464 3 Wartości niematerialne 29 64 3 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 543 1 200 3 Należności handlowe 654 1 445 3 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 005 2 221 3 Pozostałe aktywa 13 29 3 Razem aktywa 2 454 5 423 Nabywane zobowiązania Zobowiązania z tytułu leasingu 543 1 200 3 Zobowiązania handlowe 50 111 3 Zobowiązania budżetowe 1 157 2 557 3 Inne zobowiązania - - 3 Razem zobowiązania 1 750 3 868 Wartość aktywów netto 704 1 555 Nabywany procent kapitału zakładowego 100% 100% Wartość udziałów niekontrolujących - - Cena nabycia 51 071 112 877 Wartość firmy na dzień nabycia 50 367 111 322 * Do rozliczenia nabycia zastosowano metodę oczekiwanego nabycia ze względu na zawarte w umowie nabycia spółki opcje put i call Wartość w PLN przeliczona wg kursu BAM na dzień nabycia tj. 20.12.2023 wynoszącego: 2,2102 PLN Jako dane wejściowe przyjęto sprawozdanie finansowe spółki sporządzone na dzień 31 grudnia 2023 roku. Dane wejściowe zostały przygotowane zgodnie z obowiązującą w Grupie ASEE polityką rachunkowości. Wartość firmy ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu Grupy ASEE w związku z nabyciem spółki Dwelt zwiększyła wartość firmy w segmencie Rozwiązania dedykowane. Koszty związane z akwizycją zostały ujęte w rachunku zysków i strat. v. Alokacja ceny nabycia udziałów spółki Bithat Solutions s.r.l. W dniu 16 czerwca 2022 roku spółka ASEE Solutions S.R.L. (dawniej: Asseco SEE s.r.l. (Bukareszt)) nabyła 70% udziałów w spółce Bithat Solutions s.r.l. z siedzibą w Bukareszcie (Rumunia) za łączną kwotę 7,2 mln EUR. Cena nabycia uwzględnia płatności warunkowe w kwocie 0,8 mln EUR, które zależne będą od osiąganych przez spółkę wyników. Całość udziałów niekontrolujących objęta jest opcją put/call i są one ujmowane przy zastosowaniu metody oczekiwanego nabycia. Wartość opcji put na dzień nabycia wynosiła 3,5 mln EUR i została ujęta w cenie nabycia, a saldo udziałów niekontrolujących wynosiło 0. W pierwszym półroczu 2023 roku zakończono proces alokacji ceny nabycia. Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań Bithat Solutions s.r.l. na dzień objęcia kontroli przedstawia się następująco (wartości przeliczone kursem PLN/RON na dzień nabycia): Wartości tymczasowe na dzień nabycia Wartości tymczasowe na dzień nabycia Wartości godziwe na dzień nabycia Wartości godziwe na dzień nabycia Poziom hierarchii wartości godziwej tys. RON tys. PLN tys. RON tys. PLN tys. PLN Nabywane aktywa Rzeczowe aktywa trwałe 128 121 128 121 3 Wartości niematerialne, w tym: 2 590 2 458 6 102 5 790 3 Aktywa niematerialne rozpoznane na dzień nabycia (PPA) - - 3 512 3 333 3 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 144 137 144 137 3 Należności handlowe 1 666 1 581 1 666 1 581 3 Aktywa z tytułu umów z klientami 608 577 608 577 3 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 821 1 728 1 821 1 728 3 Pozostałe aktywa 433 411 433 411 3 Razem aktywa 7 390 7 013 10 902 10 345 Nabywane zobowiązania Zobowiązania z tytułu leasingu 145 138 145 138 3 Zobowiązania handlowe 317 301 317 301 3 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 1 834 1 740 1 834 1 740 3 Zobowiązania budżetowe 132 125 132 125 3 Rezerwa z tytułu podatku odroczonego, w tym: - - 561 532 3 Rezerwa z tytułu podatku odroczonego od aktywów niematerialnych rozpoznanych na dzień nabycia (PPA) - - 561 532 3 Inne zobowiązania 321 305 321 305 3 Razem zobowiązania 2 749 2 609 3 310 3 141 Wartość aktywów netto 4 641 4 404 7 592 7 204 Nabywany procent kapitału zakładowego 100% 100% 100% 100% Wartość udziałów niekontrolujących - - - - Cena nabycia 35 767 33 939 35 767 33 939 Wartość firmy na dzień nabycia 31 126 29 535 28 175 26 735 * Do rozliczenia nabycia zastosowano metodę oczekiwanego nabycia ze względu na zawarte w umowie nabycia spółki opcje put i call Wartość w PLN przeliczona wg kursu na dzień nabycia tj. 17.06.2022 1 RON = 0,9489 PLN Jako dane wejściowe przyjęto sprawozdanie finansowe spółki sporządzone na dzień 30 czerwca 2022 roku. Dane wejściowe zostały przygotowane zgodnie z obowiązującą w Grupie ASEE polityką rachunkowości. W efekcie przeprowadzonej alokacji ceny nabycia rozpoznane zostało w ramach wartości niematerialnych oprogramowanie do zarządzania dokumentami w firmie. Wycena oprogramowania została przeprowadzona w oparciu o przewidywane w przyszłości przychody z tytułu sprzedaży, oczekiwaną rentowność na poziomie EBITDA oraz zwrot z aktywów zaangażowanych. Uzyskane przepływy zostały zdyskontowane stopą dyskonta zgodną ze średnioważonym kosztem kapitału ustalonym dla spółki. Po stronie zobowiązań rozpoznany został podatek odroczony związany z rozpoznanymi aktywami. Wartość firmy ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu Grupy ASEE w związku z nabyciem spółki Bithat Solutions s.r.l. zwiększyła wartość firmy w segmencie Rozwiązania dedykowane. vi. Alokacja ceny nabycia udziałów spółki Helius Systems Sh.p.k W dniu 27 września 2022 roku spółka Asseco SEE Sh.p.k. (Kosowo) podpisała umowę nabycia 70% udziałów w spółce Helius Systems Sh.p.k. z siedzibą w Albanii. Grupa objęła kontrolę nad spółką Helius po dokonaniu wpisu do albańskiego rejestru spółek handlowych, co nastąpiło w dniu 19 października 2022 roku. Łączna cena nabycia wynosiła 6,9 mln EUR. Cena nabycia uwzględnia płatności warunkowe w kwocie 2,0 mln EUR, które zależne będą od osiąganych przez spółkę wyników. Całość udziałów niekontrolujących objęta jest opcją put/call i są one ujmowane przy zastosowaniu metody oczekiwanego nabycia. Wartość opcji put na dzień nabycia wynosiła 2,3 mln EUR i została ujęta w cenie nabycia, a saldo udziałów niekontrolujących wynosiło 0. Na dzień 30 września 2023 roku proces alokacji ceny nabycia został przez Grupę zakończony. Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań spółki Helius Systems na dzień objęcia kontroli przedstawia się następująco (wartości przeliczone kursem PLN/ALL na dzień nabycia): Wartości tymczasowe na dzień nabycia Wartości tymczasowe na dzień nabycia Wartości godziwe na dzień nabycia Wartości godziwe na dzień nabycia Poziom hierarchii wartości godziwej tys. ALL tys. PLN tys. ALL tys. PLN Nabywane aktywa Rzeczowe aktywa trwałe 10 998 450 10 998 450 3 Wartości niematerialne, w tym: 450 18 120 230 4 924 3 Aktywa niematerialne rozpoznane na dzień nabycia (PPA) - - 119 780 4 906 3 Aktywa z tytułu prawa do użytkowania 8 107 332 8 107 332 3 Inwestycje wyceniane metodą praw własności 4 569 187 4 569 187 3 Należności handlowe 42 486 1 740 42 486 1 740 3 Aktywa finansowe 6 633 272 6 633 272 3 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 58 015 2 376 58 015 2 376 3 Pozostałe aktywa 1 739 71 1 739 71 3 Razem aktywa 132 997 5 446 252 777 10 352 Nabywane zobowiązania Zobowiązania z tytułu leasingu 8 107 332 8 107 332 3 Zobowiązania handlowe 5 790 237 5 790 237 3 Zobowiązania z tytułu umów z klientami 6 447 264 6 447 264 3 Zobowiązania budżetowe 19 560 801 19 560 801 3 Rozliczenia międzyokresowe 3 151 129 3 151 129 3 Rezerwa z tytułu podatku odroczonego, w tym: - - 5 989 245 3 Rezerwa z tytułu podatku odroczonego od aktywów niematerialnych rozpoznanych na dzień nabycia (PPA) - - 5 989 245 3 Inne zobowiązania 650 27 650 27 3 Razem zobowiązania 43 705 1 790 49 694 2 035 Wartość aktywów netto 89 292 3 656 203 083 8 317 Nabywany procent kapitału zakładowego 100% 100% 100% 100% Wartość udziałów niekontrolujących - - - - Cena nabycia 813 078 33 302 813 078 33 302 Wartość firmy na dzień nabycia 723 786 29 646 609 995 24 985 * Do rozliczenia nabycia zastosowano metodę oczekiwanego nabycia ze względu na zawarte w umowie nabycia spółki opcje put i call Wartość w PLN przeliczona wg kursu ALL na dzień nabycia tj. 19.10.2022 wynoszącego: 0,0410 PLN Jako dane wejściowe przyjęto sprawozdanie finansowe spółki sporządzone na dzień 31 października 2022 roku. Dane wejściowe zostały przygotowane zgodnie z obowiązującą w Grupie ASEE polityką rachunkowości. W efekcie przeprowadzonej alokacji ceny nabycia rozpoznane zostały w ramach wartości niematerialnych trzy produkty: podstawowy system bankowy, system ERP oraz system notarialny. Wycena oprogramowania została przeprowadzona w oparciu o przewidywane w przyszłości przychody z tytułu sprzedaży, oczekiwaną rentowność na poziomie EBITDA oraz zwrot z aktywów zaangażowanych. Uzyskane przepływy zostały zdyskontowane stopą dyskonta zgodną ze średnioważonym kosztem kapitału ustalonym dla spółki. Po stronie zobowiązań rozpoznany został podatek odroczony związany z rozpoznanymi aktywami. Wartość firmy ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu Grupy ASEE w związku z nabyciem spółki Helius Systems zwiększyła wartość firmy w segmencie Rozwiązania dla bankowości o kwotę 16 240 tys. PLN oraz wartość firmy w segmencie Rozwiązania dedykowane o kwotę 8 745 tys. PLN. Koszty związane z akwizycją zostały ujęte w rachunku zysków i strat. 6.5. Testy z tytułu utraty wartości Wybrane zasady rachunkowości Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy istnieją przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości któregoś ze składników niefinansowych aktywów trwałych. W razie stwierdzenia, że przesłanki takie występują, lub w razie konieczności przeprowadzenia corocznego testu sprawdzającego, czy nastąpiła utrata wartości, Grupa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego dany składnik aktywów został przypisany. Wartość odzyskiwalna składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne odpowiada wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży tego składnika aktywów lub ośrodka, lub jego wartości użytkowej, zależnie od tego, która z nich jest wyższa. Wartość odzyskiwalną ustala się dla poszczególnych aktywów, chyba, że dany składnik aktywów nie generuje samodzielnie przepływów pieniężnych, a są one w większości niezależnie generowane przez inne aktywa lub grupy aktywów. Jeśli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa od jego wartości odzyskiwalnej, ma miejsce utrata wartości i dokonuje się wówczas odpisu do wysokości oszacowanej wartości odzyskiwalnej. Przy szacowaniu wartości użytkowej prognozowane przepływy pieniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej odzwierciedlającej bieżące rynkowe oszacowania wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla danego składnika aktywów. Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości składników majątkowych używanych w działalności kontynuowanej ujmuje się jako element kosztów operacyjnych. Na każdy dzień bilansowy Grupa ocenia, czy występują przesłanki wskazujące na to, że odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości, który był ujęty w okresach poprzednich w odniesieniu do danego składnika aktywów jest zbędny, lub czy powinien zostać zmniejszony. Jeżeli takie przesłanki występują, Grupa szacuje wartość odzyskiwalną tego składnika aktywów. Poprzednio ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości ulega odwróceniu wtedy i tylko wtedy, gdy od momentu ujęcia ostatniego odpisu aktualizującego nastąpiła zmiana wartości szacunkowych stosowanych do ustalenia wartości odzyskiwalnej danego składnika aktywów. W takim przypadku podwyższa się wartość bilansową składnika aktywów do wysokości jego wartości odzyskiwalnej. Podwyższona kwota nie może przekroczyć wartości bilansowej składnika aktywów, jaka zostałaby ustalona (po uwzględnieniu umorzenia), gdyby w ubiegłych latach nie ujęto odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w odniesieniu do tego składnika aktywów. Odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości składnika aktywów ujmuje się niezwłocznie jako pomniejszenie kosztów operacyjnych. Po odwróceniu odpisu aktualizującego, w kolejnych okresach odpis amortyzacyjny dotyczący danego składnika jest korygowany w sposób, który pozwala w ciągu pozostałego okresu użytkowania tego składnika aktywów dokonywać systematycznego odpisania jego zweryfikowanej wartości bilansowej pomniejszonej o wartość końcową. Wartość firmy – test na utratę wartości Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się raz na rok lub częściej, jeśli wystąpią ku temu przesłanki. Wartość firmy nie podlega amortyzacji. Na dzień przejęcia nabyta wartość firmy jest alokowana do każdego z ośrodków wypracowujących środki pieniężne, które mogą skorzystać z synergii połączenia. Każdy ośrodek lub zespół ośrodków, do którego została przypisana wartość firmy odpowiada najniższemu poziomowi w Grupie, na którym wartość firmy jest monitorowana na wewnętrzne potrzeby zarządcze oraz jest nie większy niż jeden segment operacyjny określony zgodnie z MSSF 8 Segmenty operacyjne. Odpis z tytułu utraty wartości ustalany jest poprzez oszacowanie odzyskiwalnej wartości ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego została alokowana dana wartość firmy. W przypadku, gdy odzyskiwalna wartość ośrodka wypracowującego środki pieniężne jest niższa niż wartość bilansowa, ujęty zostaje odpis z tytułu utraty wartości. Odwrócenie dokonanego uprzednio odpisu z tytułu utraty wartości firmy nie jest możliwe. W przypadku, gdy wartość firmy stanowi część ośrodka wypracowującego środki pieniężne i dokonana zostanie sprzedaż części działalności w ramach tego ośrodka, przy ustalaniu zysków lub strat ze sprzedaży takiej działalności wartość firmy związana ze sprzedaną działalnością zostaje włączona do jej wartości bilansowej. W takich okolicznościach sprzedana wartość firmy jest ustalana na podstawie względnej wartości sprzedanej działalności i wartości zachowanej części ośrodka wypracowującego środki pieniężne, chyba że Grupa jest w stanie wykazać, że inna metoda lepiej odzwierciedla wartość firmy związaną ze sprzedawaną działalnością. Szacunki Każdorazowo, przeprowadzenie testu na utratę wartości wymaga oszacowania wartości użytkowych ośrodków lub grupy ośrodków wypracowujących przepływy pieniężne, do których przypisana jest wartość firmy lub/i wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania. Oszacowanie wartości użytkowej polega na ustaleniu przyszłych przepływów pieniężnych generowanych przez ośrodek lub ośrodki i ustaleniu stopy dyskontowej, która jest następnie wykorzystywana do obliczenia wartości bieżącej tych przepływów. Wartość firmy w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym prezentowana jest w podziale odpowiadającym segmentom operacyjnym Grupy, tj. w podziale na Rozwiązania dla bankowości, Rozwiązania płatnicze oraz Rozwiązania dedykowane. Wartość firmy podlega corocznemu testowi na utratę wartości i została zbadana w tym zakresie na dzień 31 grudnia 2023 roku. Punktem wyjścia do ustalenia wartości ośrodków wypracowujących środki pieniężne, do których została alokowana wartość firmy była wartość odzyskiwalna inwestycji w spółki zależne w podziale na jednostki biznesowe reprezentujące segmenty operacyjne Grupy. Następnie wartość odzyskiwalna dla poszczególnych jednostek biznesowych z różnych spółek zależnych podlegała sumowaniu według segmentu operacyjnego do którego została przypisana, tworząc łącznie wartość ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego została alokowana wartość firmy. Odzyskiwalna wartość inwestycji w spółki zależne na dzień 31 grudnia 2023 roku ustalona została na podstawie wartości użytkowej przy wykorzystaniu prognoz wolnych przepływów środków pieniężnych (tzw. FCFF) opartych na zatwierdzonych przez kadrę kierowniczą prognozach finansowych. W wyliczeniach zostały przyjęte jednolite założenia:  analizowano budżet i prognozy poszczególnych jednostek zależnych w podziale na segmenty,  szczegółową prognozą objęto okres minimum 5 lat. Dane dla pierwszego roku przyjęto w oparciu o budżety natomiast w kolejnych latach przyjęte zostały prognozy zmiany przepływów,  zakładane zmiany przepływów zależą od strategii dla całej Grupy, planów poszczególnych jednostek oraz biorą pod uwagę uwarunkowania poszczególnych rynków geograficznych jak i sektorowych, jednocześnie odzwierciedlają obecny oraz potencjalny portfel zamówień. Potencjalny portfel zamówień zakłada utrzymanie bieżących oraz pozyskanie nowych klientów. Założone zmiany nie odbiegają znacząco od średniego wzrostu na danym rynku,  prognozy przepływów pieniężnych jednostek zagranicznych są określone w ich walutach funkcjonalnych. Następnie w celu określenia wartości odzyskiwalnej segmentów są one przeliczane na PLN kursem z dnia 31 grudnia 2023 roku. Dynamika wzrostu przychodów obliczona jako skumulowany roczny wskaźnik wzrostu (Compound Annual Growth Rate CAGR) w okresie szczegółowej prognozy wyniosła: dla segmentu Rozwiązania dla bankowości 4,64%, dla segmentu Rozwiązania płatnicze 11,04%, dla segmentu Rozwiązania dedykowane 11,17%,  zastosowana stopa dyskonta jest zgodna ze średnioważonym kosztem kapitału ustalonym dla poszczególnych spółek zależnych (jednolita stopa dyskonta dla różnych segmentów biznesowych w ramach tej samej spółki zależnej). Poszczególne składowe przyjętych stóp dyskonta zostały oszacowane na podstawie danych rynkowych o stopach wolnych od ryzyka, wartości współczynnika beta, która została zalewarowana w oparciu o rynkową strukturę dług/kapitał oraz wartości oczekiwanej stopy zwrotu z rynku. W zależności od rynku działania danej części segmentu stopa dyskonta waha się od 9% - 67,8%. Wysokość stóp dyskontowych w przedziałach wartości w podziale na kraje, w jakich działają jednostki zależne, przedstawia się następująco: Kraj siedziby spółki 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Albania / Kosowo 13,1% - 16,9% 17,43% - 19,73% Bośnia i Hercegowina 16,7% - 18,7% 20,59% - 22,7% Bułgaria 10,1% 13,5% Chorwacja 9,1% - 9,9% 11,01% - 11,91% Czechy / Słowacja 9,0% - 9,4% 10,03% - 11,41% Czarnogóra 13,9% - 15,5% 17,01% - 18,69% Hiszpania 9,0% 10,1% Macedonia 12,8% - 14,2% 15,56% - 17,05% Rumunia / Mołdawia 11,7% - 13,9% 18,07% - 19,28% Serbia 12,2% - 14,6% 16,5% - 17,68% Słowenia 9,3% 10,5% Turcja 46,1% - 67,8% 29,73% - 31,29% W oparciu o przeprowadzone testy nie dokonano w roku zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku ani w okresie porównywalnym odpisów aktualizujących wartości firmy. Dodatkowo Jednostka Dominująca przeprowadziła analizę wrażliwości utraty wartości wartości firmy. Analiza wrażliwości prezentuje o ile zmieni się wartość odzyskiwalna, jeśli stopa dyskonta wzrośnie o 1 p.p. przy innych założeniach niezmienionych oraz o ile zmieni się wartość odzyskiwalna, jeśli dynamika przychodów zmniejszy się o 1 p.p. przy innych założeniach niezmienionych. Wyniki przeprowadzonej analizy na dzień 31 grudnia 2023 roku zostały zaprezentowane w poniższej tabeli: Stopa dyskontowa Dynamika zmiany przychodów Zmiana o 1 p.p. Zmiana o 1 p.p. Rozwiązania dla bankowości (47 170) (97 098) Rozwiązania płatnicze (153 264) (225 601) Rozwiązania dedykowane (57 433) (94 050) Żadna racjonalna zmiana kluczowych założeń modelu wyceny wartości firmy przypisanej do segmentów, nie powinna spowodować konieczności utworzenia odpisu z tytułu utraty wartości firmy. 6.6. Pozostałe aktywa finansowe Wybrane zasady rachunkowości Grupa kwalifikuje aktywa finansowe do następujących kategorii wyceny określonych w MSSF 9:  wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite  wyceniane w zamortyzowanym koszcie  wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy. Grupa dokonuje klasyfikacji składników aktywów finansowych na podstawie modelu biznesowego Grupy w zakresie zarządzania aktywami finansowymi oraz charakterystyki umownych przepływów pieniężnych dla danego składnika aktywów finansowych. Grupa dokonuje reklasyfikacji inwestycji w instrumenty dłużne wtedy i tylko wtedy, gdy zmianie ulega model zarządzania tymi aktywami. Na moment początkowego ujęcia Grupa klasyfikuje inwestycje w instrumenty kapitałowe (inne niż dotyczące inwestycji w spółki zależne i stowarzyszone), które nie są przeznaczone do obrotu oraz nie są notowane na aktywnym rynku, jako wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite. Grupa wycenia natomiast w wartości godziwej przez wynik finansowy instrumenty pochodne oraz inwestycje w instrumenty kapitałowe jednostek notowanych na aktywnym rynku. Wycena na moment początkowego ujęcia Z wyjątkiem niektórych należności z tytułu dostaw i usług, w momencie początkowego ujęcia Grupa wycenia składnik aktywów finansowych w jego wartości godziwej. W przypadku składników aktywów finansowych, które nie są zaklasyfikowane do wyceny w wartości godziwej przez wynik finansowy spółka może na moment początkowego ujęcia powiększyć ich wartość godziwą o koszty transakcyjne dające się bezpośrednio przypisać do ich nabycia. Wycena po początkowym ujęciu Wycena aktywów finansowych w zamortyzowanym koszcie Do kategorii aktywów finansowych wycenianych zamortyzowanym kosztem Grupa klasyfikuje: środki pieniężne i ekwiwalenty, pożyczki udzielone (spełniające test klasyfikacyjny SPPI), aktywa z tytułu umów z klientami, należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności podlegające pod zakres MSSF 9. Należności z tytułu dostaw i usług z terminem zapadalności poniżej 12 miesięcy są wyceniane w kwocie wymaganej zapłaty, pomniejszone o odpis z tytułu oczekiwanej straty. Należności długoterminowe podlegające pod zakres MSSF 9 są dyskontowane na dzień bilansowy. Grupa wycenia aktywa finansowe w zamortyzowanym koszcie z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Przychody z tytułu odsetek z inwestycji w instrumenty dłużne ujmowane są przez Grupę w wyniku finansowym. Na moment zbycia inwestycji w instrumenty dłużne Grupa ujmuje skumulowane zyski/straty z wyceny w wyniku finansowym. Wycena aktywów finansowych w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite Składnik aktywów finansowych wycenia się w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, jeśli spełnione są oba poniższe warunki: (i) składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych; oraz (ii) warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty. Do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite Grupa klasyfikuje: obligacje skarbowe i korporacyjne oraz inwestycje w instrumenty kapitałowe spółek nienotowanych na aktywnym rynku. Przychody z tytułu odsetek z inwestycji w instrumenty dłużne ujmowane są przez Grupę w wyniku finansowym. Dywidendy z instrumentów kapitałowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite, Grupa ujmuje jako przychód w wyniku finansowym. Na moment zbycia inwestycji w instrumenty dłużne Grupa ujmuje skumulowane zyski/straty z wyceny w wyniku finansowym. Grupa na moment zaprzestania ujmowania inwestycji w instrumenty kapitałowe wycenianie w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite nie przenosi do wyniku finansowego skumulowanych zysków lub strat ujętych w pozostałych dochodach całkowitych związanych z wyceną tej inwestycji do wartości godziwej. Zyski i straty z wyceny mogą natomiast zostać przeniesione do innej pozycji w obrębie kapitału własnego, np. do zysków zatrzymanych. Wycena aktywów finansowych w wartości godziwej przez wynik finansowy Grupa ujmuje w wyniku finansowym zmiany wartości godziwych aktywów finansowych zaklasyfikowanych do tej kategorii aktywów finansowych. W wyniku finansowym ujmowane są również przychody z tytułu odsetek oraz dywidend otrzymanych z instrumentów kapitałowych notowanych na aktywnym rynku. Zaprzestanie ujmowania Grupa wyłącza aktywa finansowe z ksiąg rachunkowych, w sytuacji, gdy: (i) prawa do uzyskania przepływów pieniężnych z aktywów finansowych wygasły, lub (ii) prawa do uzyskania przepływów pieniężnych z aktywów finansowych zostały przeniesione a Grupa dokonała przeniesienia zasadniczo całego ryzyka i wszystkich pożytków z tytułu ich własności. Utrata wartości aktywów finansowych Zgodnie z MSSF 9 utrata wartości aktywów finansowych jest szacowania w oparciu o model strat oczekiwanych. Model ten ma zastosowanie do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie oraz do aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite, z wyjątkiem inwestycji w instrumenty kapitałowe. Grupa do szacowania odpisów z tytułu utraty wartości aktywów finansowych stosuje następujące podejścia:  podejście ogólne,  podejście uproszczone. Grupa stosuje podejście ogólne do aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe dochody całkowite oraz do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie, z wyjątkiem należności i aktywów z tytułu umów z klientami. W podejściu ogólnym Grupa szacuje odpis z tytułu utraty wartości aktywów finansowych na bazie 3-stopniowego modelu bazującego na zmianie ryzyka kredytowego aktywów finansowych od momentu ich początkowego ujęcia. Jeżeli ryzyko kredytowe danych aktywów finansowych nie wzrosło znacznie od momentu początkowego ujęcia (stopień 1), Grupa szacuje odpis z tytułu utraty wartości w horyzoncie 12 miesięcy. W przypadku zidentyfikowania przez Grupę znacznego wzrostu ryzyka kredytowego aktywów finansowych (stopień 2 i 3), odpis z tytułu utraty wartości szacowany jest w horyzoncie życia aktywów finansowych. Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa analizuje, czy wystąpiły przesłanki wskazujące na znaczny wzrost ryzyka kredytowego posiadanych aktywów finansowych. W przypadku należności z tytułu dostaw i usług oraz aktywów z tytułu umów z klientami, Grupa stosuje uproszczone podejście i w związku z tym nie monitoruje zmian ryzyka kredytowego w trakcie życia, a odpis z tytułu utraty wartości wycenia w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w horyzoncie życia należności. Szczegóły dotyczące szacowania wartości odpisu zostały opisane w punkcie 6.8. niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku poza należnościami i środkami pieniężnymi opisanymi w innych notach Grupa posiadała również zaprezentowane w tabeli poniżej pozostałe aktywa finansowe. 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe (przekształcone) Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez wynik finansowy, w tym: Kontrakty forward na waluty - 167 - 19 Akcje spółek nienotowanych na aktywnym rynku - 167 - 27 Inne aktywa finansowe 338 - - - 338 334 - 46 Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez pozostałe dochody całkowite, w tym: Akcje spółek notowanych na aktywnym rynku 29 1 28 1 Akcje spółek nienotowanych na aktywnym rynku 21 - 22 - Inne aktywa finansowe 491 575 1 035 - 541 576 1 085 1 Aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie, w tym: Pożyczki, w tym 3 57 15 63 udzielone podmiotom powiązanym - - - - udzielone pracownikom 3 57 15 63 udzielone pozostałym podmiotom - - - - Obligacje korporacyjne 110 - - - Lokaty terminowe 1 029 206 1 324 209 1 142 263 1 339 272 Razem pozostałe aktywa finansowe 2 021 1 173 2 424 319 W aktywach finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie na dzień 31 grudnia 2023 oraz 31 grudnia 2022 roku ujęte zostały lokaty terminowe, które stanowią zabezpieczenie zaciągniętych kredytów bankowych przeznaczonych na realizację kontaktów. Zmiany sposobu ustalania wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej oraz zmiany w klasyfikacji instrumentów finansowych W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku w Grupie nie dokonano zmian w sposobie ustalania wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej oraz nie wystąpiły przesunięcia instrumentów pomiędzy poziomami hierarchii wartości godziwej. Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku wartość godziwa aktywów finansowych nie odbiegała istotnie od ich wartości księgowej. Na dzień 31 grudnia 2023 roku Wartość bilansowa Poziom 1i) Poziom 2 ii) Poziom 3 iii) tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez wynik finansowy Kontrakty forward na waluty 167 - 167 - Akcje spółek nienotowanych na aktywnym rynku 167 - - 167 Inne aktywa finansowe 338 - - 338 Razem 672 - 167 505 Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez pozostałe dochody całkowite Akcje spółek notowanych na aktywnym rynku 30 30 - - Akcje spółek nienotowanych na aktywnym rynku 21 - - 21 Inne aktywa finansowe 1 066 - - 1 066 Razem 1 117 30 - 1 087 i. wartość godziwa określana na podstawie cen giełdowych oferowanych za identyczne aktywa na rynkach aktywnych; ii. wartość godziwa określana przy użyciu modeli, dla których dane wsadowe są obserwowalne bezpośrednio lub pośrednio na rynkach aktywnych; iii. wartość godziwa określana przy użyciu modeli, dla których dane wsadowe nie są obserwowalne bezpośrednio lub pośrednio na rynkach aktywnych. Na dzień 31 grudnia 2022 roku Wartość bilansowa Poziom 1i) Poziom 2 ii) Poziom 3 iii) tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez wynik finansowy Kontrakty forward na waluty 19 - 19 - Akcje spółek nienotowanych na aktywnym rynku 27 - - 27 Razem 46 - 19 27 Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez pozostałe dochody całkowite Akcje spółek notowanych na aktywnym rynku 29 29 - - Akcje spółek nienotowanych na aktywnym rynku 22 - - 22 Inne aktywa finansowe 1 035 - - 1 035 Razem 1 086 29 - 1 057 Opisy poziomów wartości godziwej są identyczne jak ujawnione pod tabelą powyżej. 6.7. Czynne rozliczenia międzyokresowe Wybrane zasady rachunkowości W rozliczeniach międzyokresowych kosztów wykazywane są wydatki poniesione do dnia bilansowego, które dotyczą przyszłych okresów (czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów) lub są związane z przyszłymi przychodami. W szczególności do rozliczeń międzyokresowych zaliczane są: (i) z góry opłacone usługi obce (w tym usługi utrzymania), które będą świadczone w następnych okresach, (ii) z góry zapłacone ubezpieczenia, prenumeraty, czynsze itp. oraz (ii) pozostałe wydatki poniesione w okresie a dotyczące przyszłych okresów. Ponadto, Grupa ujmuje jako składnik aktywów koszty doprowadzenia do zawarcia umowy z klientem oraz koszty wykonania umowy z klientem, jeżeli Grupa spodziewa się, że te koszty odzyska. Koszty umów z klientami Koszty pozyskania umowy (doprowadzenia do zawarcia umowy) to dodatkowe (przyrostowe) koszty pozyskania umowy ponoszone przez Grupę w celu doprowadzenia do zawarcia umowy z klientem, których Grupa nie poniosłaby, jeżeli umowa nie zostałaby zawarta. Grupa ujmuje te koszty jako składnik aktywów, jeżeli spodziewa się, że koszty te odzyska. Okres amortyzacji aktywowanych kosztów z tytułu pozyskania umowy to okres, w którym Grupa wypełnia obowiązki świadczenia wynikające z tej umowy. Z praktycznego punktu widzenia Grupa ujmuje dodatkowe koszty doprowadzenia do zawarcia umowy jako koszty w momencie ich poniesienia, tylko jeśli okres amortyzacji składnika aktywów, który w przeciwnym razie zostałby ujęty przez Grupę, wynosi jeden rok lub krócej. Koszty wykonania umowy to koszty poniesione w związku z wykonywaniem umowy zawartej z klientem. Grupa ujmuje te koszty jako składnik aktywów, gdy nie są objęte zakresem innego standardu (np. MSR 2 Zapasy, MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe lub MSR 38 Wartości niematerialne), oraz gdy spełniają one wszystkie następujące kryteria:  koszty te są bezpośrednio powiązane z umową lub z przewidywaną umową z klientem,  koszty te prowadzą do wytworzenia lub ulepszenia zasobów Spółki, które będą wykorzystywane do spełnienia (lub do dalszego spełniania) zobowiązań do wykonania świadczenia w przyszłości; oraz  Grupa spodziewa się, że koszty te odzyska. Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku na saldo czynnych rozliczeń międzyokresowych składały się następujące pozycje: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Przedpłacone usługi, w tym: 2 799 51 828 1 451 46 204 usługi serwisowe, opłaty licencyjne i subskrypcyjne 1 827 44 481 1 254 39 200 ubezpieczenia - 2 661 - 1 719 czynsze oraz uśrednienie rat z tytułu leasingu operacyjnego 106 427 - 363 przedpłacone usługi doradcze - 275 - 24 inne usługi 866 3 984 197 4 898 Wydatki związane z realizacją usług, dla których nie ujęto jeszcze przychodów - 694 - 687 Pozostałe rozliczenia międzyokresowe 289 1 382 3 1 117 Razem 3 088 53 904 1 454 48 008 6.8. Należności oraz aktywa z tytułu umów z klientami Wybrane zasady rachunkowości Aktywa z tytułu umów z klientami to prawo do wynagrodzenia w zamian za dobra lub usługi, które jednostka przekazała klientowi. Aktywa z tytułu umów z klientami to należności z tytułu wyceny kontraktów IT oraz należności z tytułu dostaw niezafakturowanych. Należności z tytułu wyceny kontraktów IT wynikają z przewagi stopnia zaawansowania realizacji kontraktów wdrożeniowych w stosunku do wystawionych faktur. W przypadku tych aktywów Grupa spełniła swoje zobowiązanie do wykonania świadczenia, ale prawo do wynagrodzenia zależy od spełnienia warunków innych niż tylko upływ czasu, co odróżnia aktywa z tytułu umów od należności z tytułu dostaw i usług. Należności z tytułu dostaw niezafakturowanych to należności z tytułu usług, które zostały wykonane w okresie sprawozdawczym (Grupa spełniła swoje zobowiązanie do wykonania świadczenia), ale za które do dnia bilansowego nie została wystawiona faktura sprzedaży. Należności handlowe to należności z tytułu dostaw i usług oraz należności z tytułu leasingu operacyjnego. Należności handlowe, których termin zapadalności wynosi zazwyczaj od 14 do 30 dni, są ujmowane i wykazywane według kwot pierwotnie zafakturowanych, z uwzględnieniem odpisu aktualizującego. Należności o odległych terminach płatności są ujmowane według wartości bieżącej oczekiwanej zapłaty w pomniejszeniu o ewentualne odpisy z tytułu oczekiwanej straty kredytowej. Odpis z tytułu utraty wartości należności z tytułu dostaw i usług Do szacowania odpisu z tytułu utraty wartości należności z tytułu dostaw i usług, Grupa stosuje podejście uproszczone wyceniając odpis z tytułu utraty wartości w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w horyzoncie życia należności. Grupa do oszacowania wartości tego odpisu stosuje macierz rezerw opracowaną na podstawie danych historycznych dotyczących spłat należności przez kontrahentów, skorygowanych w stosownych przypadkach o wpływ informacji dotyczących przyszłości. W tym celu Grupa dzieli swoich klientów na homogeniczne zbiory i dokonuje statystycznej analizy wiekowej oraz analizy ściągalności należności w oparciu o dane z min. 2 lat wstecz. Odpis z tytułu utraty wartości jest aktualizowany na każdy dzień sprawozdawczy. Dla należności z tytułu dostaw i usług przeterminowanych powyżej 180 dni Grupa poza metodą statystyczną szacowania wartości odpisu z tytułu utraty wartości opartą o macierz rezerw stosuje także indywidualne podejście. Dla każdej należności z tytułu dostaw i usług, która jest przeterminowana o ponad 180 dni, a kwota tej należności jest istotna, kierownictwo stosuje profesjonalny osąd na podstawie analizy sytuacji finansowej kontrahenta oraz ogólnych warunków rynkowych. Odpisy z tytułu utraty wartości należności z tytułu dostaw i usług oraz aktywów z tytułu umów z klientami zalicza się do działalności operacyjnej. W przypadku pozostałych należności i innych aktywów finansowych Grupa wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej 12-miesięcznym oczekiwanym stratom kredytowym. Jeżeli ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym znacznie wzrosło od momentu początkowego ujęcia, Grupa wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe z tytułu instrumentu finansowego w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia. Odpisy wartości pozostałych należności zalicza się do pozostałej działalności operacyjnej lub do działalności finansowej, jeśli należność powstała wskutek transakcji sprzedaży inwestycji lub innej działalności, której koszty i przychody co do zasady obciążają działalność finansową. Odpisy salda należności wynikającego z naliczonych odsetek zalicza się do kosztów finansowych. W przypadku ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu aktualizującego, całość lub odpowiednia część uprzednio dokonanego odpisu zwiększa wartość danego składnika aktywów. Szacunki Każdorazowo Grupa dokonuje profesjonalnego osądu polegającego na oszacowaniu stopnia zaawansowania realizacji kontraktów wdrożeniowych w stosunku do wystawionych faktur. Podobnie pewna doza szacunków i profesjonalnego osądu potrzebna jest przy dokonywaniu alokacji ceny transakcji do poszczególnych zobowiązań do wykonania świadczenia, co z kolei ma konsekwencję w rozpoznaniu należności/aktywów z tytułu umów z klientami. Grupa szacuje wielkość odpisów aktualizujących wartości należności i aktywów z tytułu umów z klientami zgodnie z wymogami MSSF 9 Instrumenty finansowe. W podejściu uproszczonym wymaga to analizy statystycznej, która z zasady wiąże się z dokonywaniem pewnych założeń i stosowaniem profesjonalnego osądu. W tabeli poniżej zostały przedstawione salda należności na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku. 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Należności handlowe, w tym: - 299 114 - 290 358 Należności z tytułu dostaw i usług: - 301 306 - 291 539 od jednostek powiązanych - 744 - 925 od jednostek pozostałych - 300 562 - 290 614 Należności z tytułu leasingu operacyjnego - 8 291 - 9 229 Odpis z tytułu utraty wartości należności handlowych - (10 483) - (10 410) Należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych - 2 693 - 2 433 Należności budżetowe - 5 044 - 3 806 Podatek VAT - 3 793 - 1 406 Pozostałe - 1 251 - 2 400 Pozostałe należności 7 274 79 663 7 886 23 822 Należności dot. rozliczanych transakcji płatniczych - 71 493 - 17 427 Należności z tytułu kaucji 682 1 199 758 1 387 Inne należności 6 592 7 764 7 128 5 095 Odpis aktualizujący inne należności - (793) - (87) Razem należności 7 274 386 514 7 886 320 419 Saldo pozostałych należności krótkoterminowych obejmuje m.in. zastrzeżone środki pieniężne służące rozliczaniu pozostałych zobowiązań pochodzących z transakcji płatniczych, należności z tytułu gwarancji dobrego wykonania umowy (tj. zabezpieczenie pieniężne przekazane klientom w celu pokrycia ewentualnych strat w przypadku niewywiązania się ze zobowiązań do realizacji kontraktów), należności z tytułu sprzedaży środków trwałych, należności z tytułu przekazanych kaucji, należności za sprzedaż akcji spółek zależnych oraz pozostałe. Saldo pozostałych należności długoterminowych związane jest z odroczonymi płatnościami za akcje Payten Holding S.A., które były sprzedane menadżerom spółek z Grupy ASEE w 2022 roku. Szczegóły transakcji zostały opisane w punkcie 5.2 not objaśniających. Poniższa tabela prezentuje aktywa z tytułu umów z klientami na dzień 31 grudnia 2023 oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku: Aktywa z tytułu umów z klientami 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe Należności niezafakturowane - 27 329 - 14 375 od jednostek powiązanych - - - 26 od jednostek pozostałych - 27 329 - 14 349 Należności z wyceny bilansowej kontraktów IT - 73 811 - 64 364 od jednostek powiązanych - 462 - 727 od jednostek pozostałych - 73 349 - 63 637 Odpis z tytułu utraty wartości - (6 036) - - Razem aktywa z tytułu umów z klientami - 95 104 - 78 739 Zmiana wartości aktywa z tytułu umów z klientami w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym przedstawia się następująco: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Wartość aktywa z tytułu umów na dzień 1 stycznia 78 739 44 233 Przeklasyfikowanie składnika aktywów z tytułu umów z klientami w związku z nabyciem bezwarunkowego prawa do zapłaty (162 665) (88 320) Realizacja nowych obowiązków świadczeń bez wystawienia faktury; zmiana wartości szacunkowej ceny transakcyjnej, inne zmiany założeń 190 887 121 659 Odpis z tytułu utraty wartości (6 036) - Objęcia kontroli nad podmiotami zależnymi - 577 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych (5 821) 590 Wartość aktywa z tytułu umów z klientami na dzień 31 grudnia 95 104 78 739 Transakcje z podmiotami powiązanymi zostały przedstawione w punkcie 6.20 not objaśniających do niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Grupa posiada odpowiednią politykę w zakresie dokonywania sprzedaży zweryfikowanym klientom. Dzięki temu, zdaniem Zarządu, nie istnieje dodatkowe ryzyko kredytowe ponad poziom określony odpisem aktualizującym należności. W poniższej tabeli zaprezentowano strukturę wiekową należności na dzień 31 grudnia 2023 roku. 31 grudnia 2023 Kwota przed odpisem (brutto) Odpis Kwota po odpisie (netto) tys. PLN % tys. PLN % Należności niewymagalne 254 410 82% (624) 6% 253 786 85% Należności przeterminowane 55 187 18% (9 859) 94% 45 328 15% Należności przeterminowane do 3 miesięcy 35 574 11% (643) 6% 34 931 12% Należności przeterminowane od 3 do 6 miesięcy 7 497 2% (417) 4% 7 080 2% Należności przeterminowane od 6 do 12 miesięcy 4 578 1% (2 367) 23% 2 211 1% Należności przeterminowane pow. 12 miesięcy 7 538 2% (6 432) 61% 1 106 0% Wartość bilansowa należności handlowych 309 597 (10 483) 299 114 W poniższej tabeli zaprezentowano strukturę wiekową należności na dzień 31 grudnia 2022 roku: 31 grudnia 2022 Kwota przed odpisem (brutto) Odpis Kwota po odpisie (netto) tys. PLN % tys. PLN % Należności niewymagalne 220 919 73% (1 577) 15% 219 342 76% Należności przeterminowane 79 849 27% (8 833) 85% 71 016 24% Należności przeterminowane do 3 miesięcy 51 033 17% (783) 8% 50 250 17% Należności przeterminowane od 3 do 6 miesięcy 19 575 7% (281) 3% 19 294 7% Należności przeterminowane od 6 do 12 miesięcy 2 530 1% (1 388) 13% 1 142 0% Należności przeterminowane pow. 12 miesięcy 6 711 2% (6 381) 61% 330 0% Wartość bilansowa należności handlowych 300 768 (10 410) 290 358 Zmiany wartości odpisu aktualizującego należności handlowe oraz aktywa z tytułu umów z klientami w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym zostały przedstawione w tabeli poniżej: Odpis aktualizujący należności handlowe i aktywa z tytułu umów z klientami 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Odpis na dzień 1 stycznia (10 410) (7 696) Utworzenie w trakcie okresu sprawozdawczego (14 921) (8 043) Wykorzystanie w trakcie okresu sprawozdawczego 1 311 170 Rozwiązanie w trakcie okresu sprawozdawczego 6 126 6 153 Objęcie kontroli nad spółkami zależnymi (85) (1 365) Utrata kontroli nad spółkami zależnymi - 45 Różnice kursowe 1 460 326 Odpis na dzień 31 grudnia (16 519) (10 410) 6.9. Zapasy Wybrane zasady rachunkowości Grupa dzieli zapasy na dwie kategorie: towary i części serwisowe (części zamienne oraz sprzęt komputerowy, który został nabyty w celu realizacji kontraktów na usługi utrzymania). Zapasy są wyceniane przez Grupę według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia/kosztu wytworzenia i możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto. Wartość początkowa części serwisowych jest odnoszona w koszty liniowo na przestrzeni trwania kontraktu na usługi utrzymania, pod które części te zostały nabyte. Rozchód zapasów ujmowany jest za pomocą metody szczegółowej identyfikacji. Na każdy dzień bilansowy Grupa analizuje czy wartość bilansowa zapasów jest wyższa lub równa cenie sprzedaży możliwej do uzyskania. Odpisy z tytułu aktualizacji wartości zapasów ujmowane są w kosztach operacyjnych. W poniższej tabeli przedstawiono stan zapasów na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym: Zapasy 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Sprzęt komputerowy, licencje obce oraz pozostałe towary do odsprzedaży 98 136 58 756 Sprzęt komputerowy, części zamienne oraz inne materiały utrzymywane w celu realizacji usług serwisowych/utrzymaniowych 17 527 15 145 Odpis aktualizujący wartość zapasów (17 791) (16 856) Razem 97 872 57 045 Zmiany wartości odpisu aktualizującego zapasy w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym zostały przedstawione w tabeli poniżej: Odpis aktualizujący wartość zapasów 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Odpis na dzień 1 stycznia (16 856) (16 058) Utworzenie w trakcie okresu sprawozdawczego (6 235) (5 217) Wykorzystanie w trakcie okresu sprawozdawczego 455 58 Rozwiązanie w trakcie okresu sprawozdawczego 3 507 4 695 Objęcie kontroli nad jednostkami zależnymi (24) - Utrata kontroli nad spółkami zależnymi - 11 Różnice kursowe 1 362 (345) Odpis na dzień 31 grudnia (17 791) (16 856) 6.10. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Wybrane zasady rachunkowości Środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w bilansie obejmują środki pieniężne w banku i w kasie, lokaty krótkoterminowe o pierwotnym okresie zapadalności nieprzekraczającym trzech miesięcy oraz inne instrumenty o wysokim stopniu płynności. Saldo środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w skonsolidowanym rachunku przepływów pieniężnych składa się z określonych powyżej środków pieniężnych i ich ekwiwalentów. Dla potrzeb rachunku przepływów pieniężnych Grupa przyjęła zasadę pomniejszania salda środków pieniężnych i ich ekwiwalentów o wartość kredytów w rachunkach bieżących stanowiących element finansowania bieżącej działalności. W tabeli poniżej zostały przedstawione salda środków pieniężnych na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Środki pieniężne na rachunkach bankowych bieżących i w kasie 239 652 241 982 Lokaty krótkoterminowe (do 3 miesięcy) 70 022 55 923 Środki pieniężne w drodze i pozostałe ekwiwalenty środków pieniężnych 3 438 129 Razem saldo środków pieniężnych wykazanych w bilansie 313 112 298 034 Odsetki naliczone od środków pieniężnych (43) (10) Kredyty w rachunku bieżącym wykorzystywane do bieżącego zarządzania płynnością (27 772) (33 260) Razem saldo środków pieniężnych wykazane w rachunku przepływów pieniężnych 285 297 264 764 Na dzień 31 grudnia 2023 roku środki pieniężne w wysokości 10 096 tys. PLN zgromadzone na rachunkach bankowych ASEE S.A. i Payten Holding S.A. są przedmiotem zastawu rejestrowego w związku z posiadanym kredytem bankowym. Na dzień bilansowy wartość zobowiązania z tytułu kredytu zabezpieczona tymi aktywami wynosiła 33 914 tys. PLN. 6.11. Kapitał podstawowy (zakładowy) i nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej Kapitał podstawowy (zakładowy) Kapitał zakładowy Jednostki Dominującej na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym wynosił 518 942 510,00 PLN i był w całości opłacony. Na kapitał zakładowy składa się 51 894 251 sztuk akcji zwykłych o wartości nominalnej 10 PLN każda. Jednostka Dominująca nie wyemitowała akcji uprzywilejowanych. Kapitał docelowy Jednostki Dominującej jest równy kapitałowi zakładowemu. Nadwyżka ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej W kapitałach ujęta została nadwyżka ceny emisyjnej nad ceną nominalną z emisji akcji serii L, M i N w wysokości 30 395 tys. PLN, pomniejszona o poniesione koszty emisji kapitału wynoszące 3 605 tys. PLN (ujęte w 2009 roku) oraz nadwyżka ceny emisyjnej nad ceną nominalną z emisji akcji serii P, R i S w wysokości 11 759 tys. PLN, pomniejszona o poniesione koszty emisji kapitału wynoszące 84 tys. PLN (ujęte w 2010 roku). Nadwyżka wartości emisyjnej nad ceną nominalną została dodatkowo powiększona o kwotę 396 tys. PLN rozwiązanej rezerwy na koszty emisji, ujętej uprzednio w nadwyżce ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej oraz pomniejszona o inne koszty w kwocie 35 tys. PLN. 6.12. Udziały niekontrolujące Wybrane zasady rachunkowości Dla każdego nabycia jednostki zależnej Grupa wycenia wartość udziałów niekontrolujących na dzień nabycia stosując metodę proporcjonalnego udziału w możliwych do zidentyfikowania aktywach netto jednostki przejmowanej lub metodę wartości godziwej. W poniższej tabeli przedstawione zostały ruchy na udziałach niekontrolujących: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Na dzień 1 stycznia 8 515 4 157 Udział w wyniku jednostek zależnych 7 966 7 728 Objęcie kontroli nad spółkami zależnymi - 4 Transakcje na udziałach niekontrolujących (w tym rozliczenie warunkowego zobowiązania finansowego wobec udziałowców niekontrolujących (opcje put)) 1 371 51 Dywidenda wypłacona udziałowcom niekontrolującym (9 098) (3 797) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (944) 372 Na dzień 31 grudnia 7 810 8 515 Pozycja Transakcje na udziałach niekontrolujących dotyczy zmian udziałów niekontrolujących wynikających z:  zmiany udziału w kapitałach/głosach jednostki zależnej, które nie skutkują utratą kontroli nad jednostką zależną lub dodatkowego dokupu udziałów w jednostce zależnej. W 2023 roku pozycja ta dotyczyła zakupu części udziałów niekontrolujących w spółce Necomplus Spain. Udział Grupy w Necomplus Spain wzrósł z 67,659% do 84,969%. W 2022 roku pozycja ta dotyczyła głównie sprzedaży 0,93% akcji spółki Payten Holding S.A. menadżerom z Grupy ASEE. Dodatkowo Grupa odkupiła od udziałowców niekontrolujących udziały w spółce IPS, które w poprzednich latach objęte były opcją put.  rozliczenia warunkowego zobowiązania finansowego wobec udziałowców niekontrolujących (opcje put) gdy warunki kontraktu nie przewidują przeniesienia na spółkę dominującą korzyści wynikających z prawa własności instrumentu kapitałowego objętego opcją put. Na każdy dzień bilansowy następuje w Grupie reklasyfikacja udziału niekontrolującego, do którego nadal alokowana jest część wyniku finansowego przypadająca na udziały niekontrolujące na zobowiązanie finansowe tak, jakby nabycie instrumentu kapitałowego objętego opcją put miało miejsce na ten dzień. W 2023 roku pozycja ta dotyczyła reklasyfikacji udziału niekontrolującego w spółce Necomplus Spain objętego opcją put. 6.13. Zobowiązania z tytułu leasingu Wybrane zasady rachunkowości Zobowiązania z tytułu leasingu – początkowe ujęcie W dacie rozpoczęcia leasingu Grupa wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu w wysokości wartości bieżących opłat leasingowych pozostających do zapłaty w tej dacie. Opłaty leasingowe Grupa dyskontuje z zastosowaniem krańcowej stopy procentowej. Opłaty leasingowe obejmują stałe płatności (w tym zasadniczo stałe opłaty leasingowe) pomniejszone o wszelkie należne zachęty leasingowe, zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, kwoty gwarantowanej wartości końcowej, ceny wykonania opcji kupna (jeżeli można z wystarczającą pewnością stwierdzić, że Grupa z tej opcji skorzysta) oraz kary pieniężne za wypowiedzenie umowy (jeżeli jest wystarczająca pewność, że Grupa skorzysta z tej opcji). Zmienne opłaty leasingowe, które nie zależą od indeksu lub stawki, są ujmowane od razu jako koszt okresu, w którym zaistniało zdarzenie lub warunek powodujący konieczność uiszczenia opłaty. Zobowiązania z tytułu leasingu – późniejsza wycena W kolejnych okresach zobowiązanie z tytułu leasingu pomniejszane jest o dokonane spłaty i powiększane o naliczane odsetki. Do naliczania odsetek Grupa stosuje krańcową stopę leasingobiorcy, która jest sumą wartości stopy wolnej od ryzyka (dla jej określenia spółki z Grupy stosują kwotowania odpowiednich instrumentów pochodnych - IRS lub stawek oprocentowania obligacji rządowych dla odpowiednich walut) oraz premii za ryzyko kredytowe spółek z Grupy, które kwantyfikowane jest na bazie dostępnej dla spółek z Grupy oferty marż dla kredytów inwestycyjnych odpowiednio zabezpieczonych na aktywach spółek. W przypadku, gdy w umowie leasingowej dokonywana jest modyfikacja, zmianie ulega okres lub wysokość zasadniczo stałych opłat leasingowych lub następuje zmiana w zakresie osądu co do realizacji opcji kupna wynajmowanego aktywa, wówczas zobowiązanie z tytułu leasingu jest przeliczane, aby odzwierciedlić opisane zmiany. Aktualizacja wartości zobowiązania powoduje również konieczność odpowiedniej aktualizacji wartości aktywa z tytułu prawa do użytkowania. Szacunki Opłaty leasingowe Grupa dyskontuje z zastosowaniem krańcowej stopy procentowej, która wymaga oszacowania na bazie wartości stopy wolnej od ryzyka oraz premii za ryzyko kredytowe spółek z Grupy, które kwantyfikowane jest na bazie dostępnej dla spółek z Grupy oferty marż dla kredytów inwestycyjnych odpowiednio zabezpieczonych na aktywach spółek. Niektóre umowy leasingowe zawierają opcje przedłużenia lub wypowiedzenia leasingu. Grupa zawiera także umowy na czas nieoznaczony. Zarząd dokonuje osądu, aby ustalić okres, co do którego można z wystarczającą pewnością założyć, że takie umowy będą trwać. Na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupa posiadała umowy leasingu, w których Grupa jest leasingobiorcą. Przedmiotem tych umów są:  powierzchnie biurowe i magazynowe,  samochody,  sprzęt IT i pozostałe aktywa. W poniższej tabeli zaprezentowano saldo zobowiązań z tytułu leasingu na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Zobowiązania z tytułu leasingu Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Leasing nieruchomości 24 331 13 920 21 233 15 104 Leasing środków transportu 5 272 3 074 4 369 3 696 Leasing sprzętu IT i pozostałych aktywów 264 839 98 618 29 867 17 833 25 700 19 418 Leasing nieruchomości Wartość netto budynków będących przedmiotem umów leasingu na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosiła 36 907 tys. PLN a na dzień 31 grudnia 2022 roku 34 506 tys. PLN. Przyszłe minimalne przepływy pieniężne oraz zobowiązanie wynikające z umowy leasingu nieruchomości przedstawiają się następująco: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Minimalne opłaty leasingowe w okresie krótszym niż 1 rok 15 908 16 044 w okresie 1-5 lat 26 245 21 374 w okresie dłuższym niż 5 lat 796 873 Przyszłe minimalne płatności leasingowe 42 949 38 291 Przyszłe koszty odsetkowe (4 698) (1 954) Wartość bieżąca zobowiązania leasingowego 38 251 36 337 w okresie krótszym niż 1 rok 13 920 15 104 w okresie 1-5 lat 23 587 20 386 w okresie dłuższym niż 5 lat 744 847 Zobowiązanie z tytułu leasingu 38 251 36 337 W Grupie średnia efektywna stopa procentowa z tytułu powyższego leasingu na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosi 6,2%. Leasing samochodów, sprzętu IT i pozostałych aktywów Wartość netto sprzętu IT, samochodów i pozostałych aktywów będących przedmiotem umów leasingu na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosiła 9 402 tys. PLN a na dzień 31 grudnia 2022 roku 8 625 tys. PLN. Łączne przyszłe przepływy pieniężne oraz zobowiązania wynikające z umów leasingu samochodów, sprzętu IT i pozostałych aktywów przedstawiają się następująco: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Minimalne opłaty leasingowe w okresie krótszym niż 1 rok 4 287 4 500 w okresie 1-5 lat 5 833 4 781 w okresie dłuższym niż 5 lat - - Przyszłe minimalne płatności leasingowe 10 120 9 281 Przyszłe koszty odsetkowe (671) (500) Wartość bieżąca zobowiązania leasingowego 9 449 8 781 w okresie krótszym niż 1 rok 3 913 4 314 w okresie 1-5 lat 5 536 4 467 w okresie dłuższym niż 5 lat - - Zobowiązanie z tytułu leasingu 9 449 8 781 W Grupie średnia efektywna stopa procentowa z tytułu powyższego leasingu na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosi 4,5%. Poniżej przedstawiono kwoty przychodów, kosztów, zysków i strat wynikających z leasingu ujęte w skonsolidowanym rachunku zysków i strat/sprawozdaniu z całkowitych dochodów: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Koszt amortyzacji aktywów z tytułu prawa do użytkowania (21 509) (22 002) Koszty odsetek od zobowiązań z tytułu leasingu (2 081) (1 549) Koszty leasingów krótkoterminowych (15 482) (11 270) Koszty leasingu aktywów o niskiej wartości (2 219) (1 797) Łączna kwota ujęta w rachunku zysków i strat (41 291) (36 618) 6.14. Kredyty bankowe i pożyczki Wybrane zasady rachunkowości Grupa kwalifikuje zobowiązania finansowe do jednej z kategorii:  wyceniane według zamortyzowanego kosztu,  wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy. Według zamortyzowanego kosztu Grupa wycenia kredyty bankowe, pożyczki oraz papiery dłużne. Pozostałe zobowiązania finansowe Grupa wycenia w wartości godziwej przez wynik finansowy, poza wyceną zobowiązań z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych w spółkach zależnych (opcje put), które rozliczone są zgodnie z MSSF 3. W momencie początkowego ujęcia, wszystkie kredyty bankowe i pożyczki są ujmowane według ceny nabycia odpowiadającej wartości godziwej otrzymanych środków pieniężnych, pomniejszonej o koszty transakcyjne, które można bezpośrednio przypisać do nabycia lub emisji zobowiązań finansowych. Po początkowym ujęciu oprocentowane kredyty i pożyczki są następnie wyceniane według zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej. Przy ustalaniu zamortyzowanego kosztu uwzględnia się koszty związane z uzyskaniem kredytu lub pożyczki oraz dyskonta lub premie uzyskane przy rozliczeniu zobowiązania. Grupa usuwa zobowiązania finansowe z bilansu wtedy, gdy zobowiązanie to przestało istnieć, tzn., gdy obowiązek wynikający z umowy został wypełniony, umorzony lub wygasł. Różnice pomiędzy wartością bilansową zobowiązania finansowego, które wygasło, a kwotą zapłaty z uwzględnieniem wszystkich przeniesionych aktywów niebędących środkami pieniężnymi ujmuje się w wyniku finansowym. Zadłużenie Grupy na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku zostało przedstawione w tabeli poniżej. 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Waluta Termin spłaty Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Kredyty w rachunku bieżącym - 27 771 - 33 260 stała stopa procentowa BAM 14.06.2024 - 1 899 - 3 379 stała stopa procentowa BAM 10.05.2024 - 982 - 4 036 stała stopa procentowa BAM 24.05.2024 - 3 322 - 3 600 stała stopa procentowa BAM 04.11.2024 - 2 219 - 5 954 stała stopa procentowa BAM 12.01.2024 - - - 2 stała stopa procentowa BAM 15.09.2023 - - - 8 646 stała stopa procentowa BAM 12.05.2024 - 1 327 - - stała stopa procentowa BAM 01.04.2023 - - - 1 920 stała stopa procentowa BAM 28.03.2024 - - - 537 stała stopa procentowa BAM 28.09.2024 - - - 1 200 stała stopa procentowa BAM 29.01.2023 - - - 3 700 stała stopa procentowa BAM 15.05.2023 - - - 14 stała stopa procentowa BAM 28.12.2025 - 945 - - stała stopa procentowa BAM 15.12.2024 - 3 324 - - stała stopa procentowa BAM 28.12.2025 - 1 654 - - stała stopa procentowa BAM 21.03.2024 - 1 325 - - stała stopa procentowa BAM 28.12.2025 - 1 619 - - stała stopa procentowa BAM 28.09.2024 - 1 107 - - stała stopa procentowa BAM 28.03.2024 - 2 - - stała stopa procentowa BAM 16.11.2024 - 3 320 - - stała stopa procentowa BGN 30.04.2025 - - - 4 stała stopa procentowa COP 04.01.2024 - 13 - 20 stała stopa procentowa EUR 05.01.2024 - 46 - 97 stała stopa procentowa EUR 10.03.2025 - 10 - - stała stopa procentowa MKD 10.01.2024 - 40 - 40 stała stopa procentowa TRY 05.01.2024 - 79 - 111 Euribor 1M + marża EUR 31.01.2024 - 897 - - Euribor 3M + marża EUR 23.02.2024 - 3 641 - - Pozostałe kredyty 54 124 23 839 48 635 33 195 stała stopa procentowa BAM 21.12.2028 12 369 3 108 - - stała stopa procentowa EUR 22.04.2023 - - - 939 stała stopa procentowa EUR 30.06.2024 - 815 879 1 759 stała stopa procentowa EUR 10.01.2025 542 6 503 7 626 6 453 stała stopa procentowa EUR 20.04.2024 - 1 858 2 011 4 827 stała stopa procentowa EUR 10.08.2023 - - - 2 187 stała stopa procentowa EUR 30.11.2023 - - - 2 490 stała stopa procentowa EUR 28.06.2027 974 176 - - stała stopa procentowa EUR 05.12.2025 4 955 3 716 - - stała stopa procentowa PEN 13.02.2023 - - - 15 Euribor 1M + marża EUR 31.07.2023 - - - 2 680 Euribor 3M + marża EUR 30.06.2024 - 1 847 1 708 3 701 Euribor 3M + marża EUR 29.09.2029 33 914 19 29 763 5 411 Euribor 3M + marża EUR 14.12.2024 - 4 348 - - Euribor 6M + marża BAM 05.02.2024 - 26 56 299 Euribor 6M + marża BAM 22.04.2024 - 217 235 694 Euribor 6M + marża BAM 25.10.2025 633 740 1 489 778 Euribor 6M + marża EUR 30.09.2023 - - - 44 Euribor 6M + marża EUR 08.07.2026 737 466 1 339 460 Euribor 1Y + marża EUR 22.06.2027 - - 3 529 458 Razem 54 124 51 610 48 635 66 455 Łącznie zadłużenie Grupy na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosiło 105 734 tys. PLN (115 090 tys. PLN na dzień 31 grudnia 2022 roku). Spadek zadłużenia to efekt spłaty kredytów zaciągniętych na finansowanie akwizycji i inwestycji w infrastrukturę wykorzystywaną w projektach outsourcingu procesów płatniczych zgodnie z harmonogramami. Łączne wpływy oraz spłaty kredytów ujęte w rachunku przepływów pieniężnych w 2023 roku wyniosły odpowiednio 32 216 tys. PLN (wpływy) oraz 30 043 tys. PLN (spłaty). Na dzień 31 grudnia 2023 roku środki trwałe o wartości 18 350 tys. PLN, należności handlowe o wartości 31 882 tys. PLN, środki pieniężne o wartości 10 096 tys. PLN oraz aktywa finansowe (depozyty) o wartości 1 160 tys. PLN stanowiły zabezpieczenie zaciągniętych kredytów bankowych oraz otwartych linii bankowo-gwarancyjnych. Kwota zobowiązania zabezpieczonego tymi aktywami wynosiła na dzień 31 grudnia 2023 roku 53 915 tys. PLN. Na dzień 31 grudnia 2022 roku środki trwałe o wartości 17 053 tys. PLN, należności handlowe o wartości 8 012 tys. PLN, środki pieniężne o wartości 13 541 tys. PLN oraz aktywa finansowe (depozyty) o wartości 1 257 tys. PLN stanowiły zabezpieczenie zaciągniętych kredytów bankowych oraz otwartych linii bankowo-gwarancyjnych. Kwota zobowiązania zabezpieczonego tymi aktywami wynosiła na dzień 31 grudnia 2022 roku 55 786 tys. PLN. W okresie sprawozdawczym marża realizowana przez kredytodawców spółek Grupy ASEE kształtowała się w przedziale od 1,0 pkt proc. do 5,7 pkt proc. w skali roku. W okresie porównywalnym marże kształtowały się w przedziale od 1,0 pkt proc. do 7,5 pkt proc. w skali roku. Do części kredytów przypisano tzw. kowenanty, czyli obowiązek utrzymywania zdefiniowanych wskaźników finansowych na wymaganym przez banki poziomie. Wskaźniki dotyczą poziomu zadłużenia, np. stosunku zadłużenia do zysku EBITDA. Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku żadna ze spółek Grupy ASEE nie naruszyła wymogów zdefiniowanych w umowach kredytowych. Wartość godziwa zobowiązań finansowych W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku w Grupie nie wystąpiły przesunięcia w pozycjach zadłużenia pomiędzy poziomami hierarchii wartości godziwej. Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku wartość godziwa kredytów nie odbiegała istotnie od ich wartości księgowej i została określona przy użyciu modeli, dla których dane wsadowe nie są obserwowalne bezpośrednio lub pośrednio na rynkach aktywnych (poziom 3). 6.15. Pozostałe zobowiązania finansowe Wybrane zasady rachunkowości Zobowiązania z tytułu opcji put to zobowiązania z tytułu umów zawartych z akcjonariuszami lub udziałowcami niekontrolującymi w spółkach zależnych. Na bazie takich umów powstaje obowiązek nabycia przez Grupę instrumentów kapitałowych ujmowany w wysokości szacunkowej wartości przyszłego zobowiązania nawet wtedy, gdy obowiązek ten jest uwarunkowany wykonaniem przez drugą stronę prawa przedstawienia do wykupienia (np. w sytuacji, w której udziałowcy niekontrolujący mają prawo przedłożyć jednostce dominującej do zakupu akcje jednostki zależnej). Jeśli warunki kontraktu nie przewidują przeniesienia na spółkę dominującą korzyści wynikających z prawa własności instrumentu kapitałowego objętego opcją put, na każdy dzień bilansowy następuje w Grupie reklasyfikacja udziału niekontrolującego, do którego nadal alokowana jest część wyniku finansowego przypadająca na udziały niekontrolujące na zobowiązanie finansowe, tak jakby nabycie instrumentu kapitałowego objętego opcją put miało miejsce na ten dzień. Zmiana reklasyfikowanej kwoty jest ujmowana bezpośrednio w kapitałach Grupy w pozycji „Transakcje na udziałach niekontrolujących”. Jeśli warunki kontraktu przewidują przeniesienie na spółkę dominującą korzyści wynikających z prawa własności instrumentu kapitałowego objętego opcją put (z ang. present ownership), na dzień objęcia kontroli oraz na każdy kolejny dzień bilansowy nie jest rozpoznawany udział niekontrolujący wynikający z instrumentów kapitałowych będących przedmiotem opcji. Tym samym połączenie jest rozliczane tak, jakby na dzień objęcia kontroli jednostka dominująca nabyła udział w kapitale jednostki zależnej powiększony o udział będący przedmiotem opcji put. Zobowiązanie wynikające z opcji put jest wycenione początkowo wg wartości godziwej i powiększa cenę nabycia spółki zależnej. Następnie na każdy dzień bilansowy wyceniane jest do wartości godziwej, a zmiany w szacunkach są odnoszone do rachunku zysków i strat (w działalności finansowej). Udział w wyniku przypadający na udział w kapitale będący przedmiotem opcji jest alokowany do jednostki dominującej, a wszelkie wypłaty dywidendy na rzecz podmiotów niekontrolujących ujmowane są w kosztach finansowych. Odroczone płatności za nabycie udziałów Zobowiązania z tytułu odroczonej płatności za nabycie udziałów ujmowane są w wartości bieżącej ustalonej zapłaty i powiększają wartość ceny nabycia pakietu kontrolnego. Warunkowe płatności za nabycie udziałów Zobowiązania z tytułu warunkowej płatności za nabycie udziałów ujmowane są w wartości oczekiwanej przewidywanej zapłaty i powiększają wartość ceny nabycia pakietu kontrolnego. W przeciwieństwie do płatności odroczonych ich wartość zmienia się na każdy dzień bilansowy ze względu na zmiany prawdopodobieństwa realizacji warunków ustalonych w umowie ze stroną sprzedającą. Zmiana wartości zobowiązań z tytułu warunkowych płatności za pakiet kontrolny ujmowana jest odpowiednio w przychodach lub kosztach finansowych. Instrumenty pochodne Instrumenty pochodne, z których korzysta Grupa w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem związanym ze zmianami kursów wymiany walut, to przede wszystkim kontrakty walutowe typu forward. Tego rodzaju pochodne instrumenty finansowe są wyceniane do wartości godziwej. Instrumenty pochodne wykazuje się jako aktywa, gdy ich wartość jest dodatnia, i jako zobowiązania – gdy ich wartość jest ujemna. Zyski i straty z tytułu zmian wartości godziwej instrumentów pochodnych są bezpośrednio odnoszone do zysku lub straty netto roku obrotowego w części dotyczącej działalności finansowej. Wartość godziwa walutowych kontraktów forward jest ustalana poprzez odniesienie do bieżących kursów terminowych (forward) występujących przy kontraktach o podobnym terminie zapadalności. Szacunki Grupa posiada zobowiązania z tytułu przyszłych płatności warunkowych na rzecz strony sprzedającej pakiet kontrolny w spółkach zależnych oraz zobowiązania z tytułu opcji put przyznanych udziałowcom niekontrolującym. Ustalenie wartości tych zobowiązań wymagało oszacowania wartości przyszłych wyników finansowych spółek. Powyższe zobowiązania są dyskontowane do wartości bieżącej. 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Zobowiązania finansowe Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Zobowiązania z tytułu wypłaty dywidendy - 3 932 - 4 067 Zobowiązania z tytułu odroczonej i/lub warunkowej płatności za pakiet kontrolny/ wykup udziałów mniejszości 930 46 725 13 735 10 546 Zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych w spółkach zależnych (opcje put) 173 125 8 219 77 691 47 135 Walutowe kontrakty forward - 4 140 317 Pozostałe zobowiązania finansowe - 48 - 6 174 055 58 928 91 566 62 071 Na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupa ASEE ujęła zobowiązania z tytułu opcji put w wysokości 181 344 tys. PLN przyznanej udziałowcom niekontrolującym następujących spółek: Dwelt – 69 961 tys. PLN, Necomplus – 22 481 tys. PLN, ContentSpeed – 3 637 tys. PLN, BS Telecom – 47 642 tys. PLN, Bithat Solutions – 8 379 tys. PLN, Helius Solutions – 8 216 tys. PLN, Avera – 2 790 tys. PLN oraz Ifthenpay – 18 238 tys. PLN. Wartość zobowiązania została oszacowana z wykorzystaniem formuły liczenia ceny zdefiniowanej w umowie, tj. iloczynu zysku za wskazany w umowie okres i określonego w umowie współczynnika. Na dzień 31 grudnia 2023 roku zobowiązania z tytułu warunkowej płatności za pakiet kontrolny akcji w wysokości 47 655 tys. PLN dotyczyły nabycia następujących spółek: Dwelt – 25 642 tys. PLN, Helius Systems – 1 196 tys. PLN, ContentSpeed – 2 680 tys. PLN, Ifthenpay – 5 982 tys. PLN, Avera – 5 138 tys. PLN oraz Smarttek – 930 tys. PLN. Kwota 6 087 tys. PLN dotyczy zobowiązania z tytułu warunkowej płatności za wykup udziałów mniejszościowych spółki IPS. Wartość zobowiązania została oszacowana z wykorzystaniem formuły liczenia ceny zdefiniowanej w umowie, tj. iloczynu zysku spółki za wskazany w umowie okres i określonego w umowie współczynnika. Wartość godziwa zobowiązań finansowych W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku w Grupie nie wystąpiły przesunięcia w pozycjach zobowiązań finansowych pomiędzy poziomami hierarchii wartości godziwej. Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku wartość godziwa zobowiązań finansowych nie odbiegała istotnie od ich wartości księgowej. Na dzień 31 grudnia 2023 roku Wartość bilansowa Poziom 1i) Poziom 2 ii) Poziom 3 iii) tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Zobowiązania finansowe Zobowiązania z tytułu wypłaty dywidendy 3 932 - - 3 932 Zobowiązania z tytułu nabycia udziałów/akcji - płatności odroczone i warunkowe za pakiet kontrolny 47 655 - - 47 655 Zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych w spółkach zależnych (opcje put) 181 344 - - 181 344 Walutowe kontrakty forward 4 - 4 - Pozostałe zobowiązania finansowe 48 - - 48 Razem 232 983 - 4 232 979 i. wartość godziwa określana na podstawie cen giełdowych oferowanych za identyczne aktywa na rynkach aktywnych; ii. wartość godziwa określana przy użyciu modeli, dla których dane wsadowe są obserwowalne bezpośrednio lub pośrednio na rynkach aktywnych; iii. wartość godziwa określana przy użyciu modeli, dla których dane wsadowe nie są obserwowalne bezpośrednio lub pośrednio na rynkach aktywnych. Na dzień 31 grudnia 2022 roku Wartość bilansowa Poziom 1i) Poziom 2 ii) Poziom 3 iii) tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Zobowiązania finansowe Zobowiązania z tytułu wypłaty dywidendy 4 067 - - 4 067 Zobowiązania z tytułu nabycia udziałów/akcji - płatności odroczone i warunkowe za pakiet kontrolny 24 281 - - 24 281 Zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych w spółkach zależnych (opcje put) 124 826 - - 124 826 Walutowe kontrakty forward 457 - 457 - Pozostałe zobowiązania finansowe 6 - - 6 Razem 153 637 - 457 153 180 Opisy poziomów wartości godziwej są identyczne jak ujawnione pod tabelą powyżej. 6.16. Zobowiązania handlowe, zobowiązania budżetowe oraz pozostałe zobowiązania Wybrane zasady rachunkowości Zobowiązania handlowe to zafakturowane zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz zobowiązania niezafakturowane. Zobowiązania handlowe dotyczące działalności operacyjnej są ujmowane i wykazywane według kwot wymaganej zapłaty. Zobowiązania te wynikają z dostaw i usług, na które spółki z Grupy otrzymały faktury oraz takich, które nie zostały zafakturowane, ale które w ocenie zarządów spółek są wysoce prawdopodobne i dla których możliwe było precyzyjne określenie ich wysokości. Zobowiązania budżetowe to zobowiązania z tytułu podatków i danin publicznych oraz ubezpieczeń społecznych i ceł. Zobowiązania te ustala się w kwocie wymaganej zapłaty zgodnie z przepisami obowiązującymi w krajach, w których działalność prowadzą spółki z Grupy. Pozostałe zobowiązania to zobowiązania wobec pracowników z tytułu niewypłaconych na dzień bilansowych wynagrodzeń, zobowiązania z tytułu zakupów środków trwałych i wartości niematerialnych oraz inne zobowiązania. Struktura zobowiązań Grupy na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 została przedstawiona w tabeli poniżej: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Zobowiązania handlowe, w tym: - 214 561 - 123 980 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług - 195 547 - 106 743 od jednostek powiązanych - 648 - 191 od jednostek pozostałych - 194 899 - 106 552 Zobowiązania niezafakturowane - 16 751 - 17 237 od jednostek powiązanych - 44 - 48 od jednostek pozostałych - 16 707 - 17 189 Zobowiązania z tytułu kar umownych związanych z projektami - 2 263 - - Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych - 15 275 - 9 081 Zobowiązania budżetowe - 50 849 - 46 357 Podatek od wartości dodanej (VAT) - 34 834 - 30 959 Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) - 4 302 - 4 270 Ubezpieczenia społeczne - 10 622 - 9 636 Podatek u źródła - 713 - 1 137 Pozostałe - 378 - 355 Pozostałe zobowiązania 47 102 856 74 48 894 Zobowiązania dot. rozliczanych transakcji płatniczych - 69 584 - 16 332 Zobowiązania wobec pracowników (w tym z tytułu wynagrodzeń) - 25 494 - 24 613 Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych oraz wartości niematerialnych - 1 504 - 2 562 Inne zobowiązania 47 6 274 74 5 387 Razem 47 383 541 74 228 312 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług nie są oprocentowane. Transakcje z podmiotami powiązanymi przedstawione są w punkcie 6.20 not objaśniających do niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. 6.17. Zobowiązania z tytułu umów z klientami Wybrane zasady rachunkowości Zobowiązania z tytułu umów z klientami to obowiązki jednostki do przekazania na rzecz klienta dóbr i usług, w zamian za które Grupa otrzymała wynagrodzenie (lub kwota wynagrodzenia jest należna) od klienta. W ramach zobowiązań z tytułu umów z klientami prezentowane są zobowiązania z tytułu wyceny kontraktów IT oraz rozliczenia międzyokresowe przychodów z tytułu nierozliczonych na dzień bilansowy licencji z prawem do dostępu, przyszłe przychody z tytułu usług takich jak opieka informatyczna (utrzymanie), które są rozliczane w czasie oraz zaliczki na dostawy sprzętu. Ze względu na dużą różnorodność zobowiązań do wykonania świadczenia trudno jest określić jeden moment, w którym Grupa co do zasady spełnia swoje zobowiązania do wykonania świadczenia. Najczęściej w przypadku kontraktów na wdrożenie kompleksowego systemu IT oraz kontraktów utrzymaniowych Grupa spełnia swoje zobowiązania podczas świadczenia usług dla klientów. W przypadku świadczenia polegającego na dostarczeniu do klienta licencji na oprogramowanie (z prawem do korzystania) Grupa uznaje zobowiązanie do wykonania świadczenia za spełnione w momencie udzielenia licencji, ale nie wcześniej niż z początkiem okresu, w którym klient może zacząć korzystać z tego oprogramowania (najczęściej w momencie przekazania klucza licencyjnego), co w ocenie Grupy jest jednoznaczne z przekazaniem klientowi kontroli nad licencją. Szacunki Każdorazowo Grupa dokonuje profesjonalnego osądu i szacunku wartości stopnia zaawansowania realizacji kontraktów wdrożeniowych w stosunku do wystawionych faktur i alokacji ceny transakcyjnej. Na dzień 31 grudnia 2023 roku zobowiązania z tytułu umów z klientami Grupy wynikały z tytułów wyszczególnionych w tabeli poniżej: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Zobowiązania z tytułu wyceny kontraktów IT, w tym: - 26 361 - 33 872 Od jednostek powiązanych - - - 2 Od jednostek pozostałych - 26 361 - 33 870 Rozliczenia międzyokresowe przychodów dot. projektów IT, w tym: 10 690 131 753 8 455 114 488 Usługi serwisowe, opłaty licencyjne i subskrypcyjne 10 690 82 305 8 455 67 400 Przedpłacone wdrożenia - 13 418 - 12 240 Zobowiązania do dostawy sprzętu - 36 005 - 34 822 Pozostałe przedpłacone usługi - 25 - 26 Razem zobowiązania z tytułu umów z klientami 10 690 158 114 8 455 148 360 W tabeli poniżej wyjaśniono zmianę wartości zobowiązań z tytułu umów z klientami w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku oraz zakończonym dnia 31 grudnia 2022 roku: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Wartość zobowiązań z tytułu wyceny długoterminowych kontraktów IT oraz wartość rozliczeń międzyokresowych przychodów wynikająca z projektów IT na dzień 1 stycznia 156 815 98 821 Wystawienie faktur ponad zrealizowany obowiązek świadczenia 364 189 310 620 Realizacja nowych obowiązków świadczeń bez wystawienia faktury; zmiana wartości szacunkowej ceny transakcyjnej, inne zmiany założeń (334 813) (255 089) Objęcie kontroli nad podmiotami zależnymi - 2 055 Wpływ hiperinflacji 3 926 3 506 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zależnych (21 313) (3 098) Wartość zobowiązań z tytułu umów z klientami na dzień 31 grudnia 168 804 156 815 6.18. Rezerwy Wybrane zasady rachunkowości Kontrakty uciążliwe i rezerwy na straty Grupa rozpoznaje rezerwy na umowy rodzące obciążenia, jeżeli nieuniknione koszty wypełnienia obowiązków przewyższają możliwe do uzyskania korzyści. Weryfikacja stanu rezerwy na kontrakty uciążliwe dokonywana jest na każdy dzień bilansowy (na dany dzień bilansowy wartość rezerwy powinna być równa różnicy pomiędzy całą planowaną stratą na kontrakcie a stratą zrealizowaną do dnia bilansowego), w efekcie czego może nastąpić zwiększenie lub zmniejszenie rezerwy. Rezerwa na naprawy gwarancyjne Rezerwa na naprawy gwarancyjne tworzona jest na pokrycie przyszłych przewidywanych kosztów realizacji zobowiązań gwarancyjnych lub serwisowych wynikających z realizowanych kontraktów IT, o ile zobowiązania do świadczenia gwarancji spełniają, w rozumieniu MSSF 15, definicję gwarancji standardowej. Jeżeli gwarancja spełnia definicję usługi (jest gwarancją ponadstandardową w rozumieniu MSSF 15) tj. gwarancja ma zakres szerszy niż tylko zapewnienie klienta, że dany produkt/usługa jest zgodny z ustaloną przez strony specyfikacją, nie są na nią tworzone rezerwy. Świadczenie gwarancji ponadstandardowej jest bowiem zobowiązaniem do wykonania usługi i jako takie powinno być ujęte w przychodach ze sprzedaży, nie zaś w kategorii rezerw. Rezerwa na naprawy gwarancyjne (dotycząca gwarancji standardowej) jest zawiązywana w następujących przypadkach: (i) z klientem nie została podpisana umowa na usługi utrzymaniowe, lub (ii) zakres umowy utrzymaniowej nie pokrywa całości oczekiwanych kosztów związanych z realizacją zobowiązań gwarancyjnych, lub (iii) zakres gwarancji producenta dla odsprzedawanego sprzętu jest węższy od gwarancji, do jakiej spółka z Grupy zobowiązała się w umowie z klientem. Wartość rezerwy rozpoznawana na dzień bilansowy jest współmierna ze stanem realizacji kontraktu IT. Koszty związane ze świadczeniem usług wynikających ze zobowiązania gwarancyjnego pomniejszają w momencie ich ponoszenia wartość zawiązanej rezerwy. Na każdy dzień bilansowy Grupa dokonuje weryfikacji wysokości zawiązanych rezerw na naprawy gwarancyjne. Jeśli faktyczna realizacja zobowiązania lub przewidywane przyszłe koszty są niższe/wyższe niż zakładano w momencie początkowego ujęcia rezerwy, rezerwa jest odpowiednio obniżana/zwiększana tak, aby odzwierciedlić bieżące oczekiwania Grupy, co do kosztów realizacji zobowiązania gwarancyjnego w przyszłych okresach. Świadczenia po okresie zatrudnienia Zgodnie z zakładowymi systemami wynagradzania pracownicy Grupy mają prawo do odpraw emerytalnych. Wysokość odpraw emerytalnych zależy od przepisów prawa pracy, które obowiązuje w poszczególnych krajach, w których działają spółki z Grupy. Wartość bieżąca tych zobowiązań na każdy dzień bilansowy jest obliczona przez niezależnego aktuariusza. Ponowna wycena zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych dotyczących programów określonych świadczeń obejmująca zyski i straty aktuarialne ujmowana jest w innych całkowitych dochodach i nie podlega późniejszej reklasyfikacji do zysku lub straty. Rezerwa na kary umowne Rezerwy na kary umowne tworzone są na toczące się postępowania sądowe na bazie dostępnych informacji, w tym opinii niezależnych ekspertów. Zmiany stanu rezerw w okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku zostały przedstawione w tabeli poniżej: Rezerwy Naprawy gwarancyjne oraz zwroty Rezerwy na kary umowne Rezerwa na straty na kontraktach Koszty związane z toczącymi się sprawami sądowym Świadczenia po okresie zatrudnienia Pozostałe rezerwy Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Na dzień 1 stycznia 2023 roku 1 013 - 2 743 411 4 363 645 9 175 Objęcie kontroli nad podmiotami zależnymi - - - - - - - Utworzone w trakcie okresu sprawozdawczego 671 146 5 889 83 3 209 618 10 616 Wykorzystane/rozwiązane (718) (69) (2 926) (35) (2 644) (1 004) (7 396) Utrata kontroli nad jednostkami zależnymi - - - - - - - Zmiana prezentacji - - - 3 - (3) - Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (76) (4) (329) (95) (1 181) (116) (1 801) Na dzień 31 grudnia 2023 roku, w tym: 890 73 5 377 367 3 747 140 10 594 Krótkoterminowe 890 73 5 377 234 104 10 6 688 Długoterminowe - - - 133 3 643 130 3 906 Na dzień 1 stycznia 2023 roku, w tym: 1 013 - 2 743 411 4 363 645 9 175 Krótkoterminowe 1 013 - 2 743 286 713 534 5 289 Długoterminowe - - - 125 3 650 111 3 886 Zmiany stanu rezerw w okresie porównywalnym wyglądały następująco: Rezerwy Naprawy gwarancyjne oraz zwroty Rezerwy na kary umowne Rezerwa na straty na kontraktach Koszty związane z toczącymi się sprawami sądowym Świadczenia po okresie zatrudnienia Pozostałe rezerwy Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Na dzień 1 stycznia 2022 roku 1 602 1 389 192 396 2 621 164 6 364 Objęcie kontroli nad podmiotami zależnymi - - - - - - - Utworzone w trakcie okresu sprawozdawczego 784 337 3 179 52 2 728 1 361 8 441 Wykorzystane/rozwiązane (1 406) (1 755) (638) (10) (574) (808) (5 191) Utrata kontroli nad jednostkami zależnymi - - - - (3) (10) (13) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 33 29 10 (27) (409) (62) (426) Na dzień 31 grudnia 2022 roku, w tym: 1 013 - 2 743 411 4 363 645 9 175 Krótkoterminowe 1 013 - 2 743 286 713 534 5 289 Długoterminowe - - - 125 3 650 111 3 886 Na dzień 1 stycznia 2022 roku, w tym: 1 602 1 389 192 396 2 621 164 6 364 Krótkoterminowe 1 602 1 389 192 265 545 60 4 053 Długoterminowe - - - 131 2 076 104 2 311 Rezerwa na koszty napraw gwarancyjnych dotyczy wynikających z postanowień umownych zobowiązań do wykonania objętych gwarancjami prac w zakresie napraw oprogramowania lub sprzętu dostarczonych do odbiorców. Kwota rozwiązanych rezerw dotyczy projektów, na które rezerwa została utworzona w okresach uprzednich w oparciu o dane historyczne i nie została wykorzystana w ramach tych projektów. Rezerwa na świadczenia po okresie zatrudnienia dotyczy świadczeń emerytalnych, które zostaną wypłacone pracownikom Grupy w momencie przechodzenia na emeryturę lub w momencie odejścia ze spółki jeśli nabyli takie uprawnienia wymagane przepisami obowiązującymi w danym kraju. 6.19. Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów Wybrane zasady rachunkowości Rezerwa na niewykorzystane urlopy Grupa tworzy „rezerwę” (ujmowaną jako element rozliczeń międzyokresowych biernych) na niewykorzystane urlopy, które dotyczą okresów poprzedzających datę bilansową, a będą wykorzystane w przyszłości, dla wszystkich pracowników z Grupy z krajów, w których niewykorzystane urlopy stanowią kumulowane płatne nieobecności (nieobecności, do których uprawnienia przechodzą na przyszłe okresy i można je wykorzystać, o ile nie zrobiono tego w bieżącym okresie). Wielkość rezerwy zależy od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz liczby niewykorzystanych, a przysługujących pracownikowi dni urlopu na datę bilansową. Grupa uznaje koszty z tytułu niewykorzystanych urlopów na bazie memoriałowej w oparciu o szacowane wartości i ujmuje je w rachunku zysków i strat w pozycji wynagrodzeń (zgodnie z miejscem ich powstawania). Rezerwa na premie Zobowiązanie dotyczące systemów premiowych wynika z pracy pracowników, a nie z transakcji przeprowadzonej z właścicielami Grupy. W związku z tym koszty takich programów (nawet, jeśli zakładają one wypłaty premii z zysku) stanowią zawsze koszty działalności Grupy, nie są zaś nigdy ujmowane jako podział zysku. Grupa ujmuje przewidywane koszty wypłat z zysku i premii wtedy i tylko wtedy, gdy:  ciąży na niej obecny prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek dokonania takich wypłat w wyniku zdarzeń przeszłych oraz  można dokonać wiarygodnej wyceny takiego zobowiązania. Bieżące zobowiązanie występuje wtedy i tylko wtedy, gdy Grupa nie ma realnej możliwości wycofania się z dokonania płatności. Dotacje do budowy aktywów Dotacje do budowy aktywów to dotacje rządowe, których udzieleniu towarzyszy podstawowy warunek mówiący o tym, że jednostka kwalifikująca się do ich otrzymania powinna zakupić, wytworzyć lub w inny sposób pozyskać aktywa trwałe. Tego typu dotacjom najczęściej towarzyszą dodatkowe warunki wprowadzające ograniczenia co do rodzaju dotowanych aktywów, ich umiejscowienia lub też okresów, w których mają być one nabyte lub utrzymane przez spółki z Grupy. Dotacje ujmuje się w momencie, w którym zaistnieje uzasadnione przekonanie, że spółka z Grupy spełni warunki związane z dotacją oraz że dotacja zostanie otrzymana. Sposób, w jaki dotacja została otrzymana nie wpływa na metodę księgową, którą należy przyjąć w stosunku do dotacji. Kwestią istotną natomiast jest cel przeznaczenia otrzymanej dotacji. Dlatego też dotacja jest księgowana w ten sam sposób niezależnie od tego, czy została ona otrzymana w formie środków pieniężnych, czy też przybrała formę redukcji zobowiązań. W przypadku, gdy otrzymaną dotację stanowi dotacja do aktywów, jej wartość prezentowana jest w bilansie jako przychód przyszłych okresów, a następnie stopniowo, drogą równych odpisów rocznych, zostaje odnoszona na rachunek zysków i strat przez szacowany okres użytkowania związanego z nią składnika aktywów, poprzez zmniejszenie kosztów odpisu amortyzacyjnego. Szacunki Grupa szacuje wysokość zobowiązań w oparciu o przyjęte założenia i metodologię oceniając prawdopodobieństwo wydatkowania środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne i za zobowiązania uznaje te kwoty, których prawdopodobieństwo i czas wydatkowania na dzień bilansowy jest wysokie. Rezerwa na premie uzależniona jest w znaczącej części przypadków od szacowań co do zrealizowanego przez Grupę lub spółki z Grupy wyniku na różnych poziomach. Grupa nie ujmuje dotacji, dopóki nie istnieje wystarczająca pewność, że Grupa spełnia warunki związane z dotacją oraz że dotacja zostanie otrzymana. Ocena spełnienia warunków wymaga profesjonalnego osądu i nierzadko wiąże się z dokonaniem szacunków 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Długoterminowe Krótkoterminowe Długoterminowe Krótkoterminowe tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Rozliczenia międzyokresowe kosztów, w tym: Rezerwa na niewykorzystane urlopy - 9 768 - 8 440 Rezerwa na premie dla pracowników i zarządu - 26 654 - 24 101 - 36 422 - 32 541 Rozliczenia międzyokresowe przychodów, w tym Dotacje do budowy aktywów - 2 407 - 2 570 - 2 407 - 2 570 Na saldo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów składają się: rezerwy na niewykorzystane urlopy oraz rezerwy na wynagrodzenia danego okresu, a przeznaczone do wypłaty w okresach następnych wynikające z zasad systemów premiowych obowiązujących w Grupie. Saldo rozliczeń międzyokresowych przychodów dotyczy głównie dotacji do budowy aktywów otrzymanych przez Grupę w związku z realizacją projektów rozwojowych lub projektów związanych z tworzeniem centrów kompetencyjnych IT. 6.20. Transakcje z podmiotami powiązanymi Następująca tabela zawiera łączne kwoty transakcji zawartych z podmiotami powiązanymi, które zostały zawarte w okresie 12 miesięcy zakończonym 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym, a także wartość sald należności i zobowiązań na dzień 31 grudnia 2023 roku i na dzień 31 grudnia 2022 roku. Sprzedaż na rzecz podmiotów powiązanych Zakupy od podmiotów powiązanych Należności z tytułu dostaw i usług i pozostałe Zobowiązania z tytułu dostaw i usług i pozostałe Zobowiązania z tytułu leasingu tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Transakcje z Asseco Poland S.A. 2023 - 664 47 4 - 2022 - 326 47 10 - Transakcje z pozostałymi jednostkami z grupy Asseco Poland 2023 4 594 452 1 206 572 - 2022 1 550 1 177 1 620 93 - Transakcje z jednostkami stowarzyszonymi 2023 - - - - - 2022 - - 58 - - Transakcje z podmiotami lub osobami powiązanymi osobowo przez Kadrę Zarządzającą Grupy 2023 - 4 181 - 125 4 715 2022 52 2 492 - 133 10 213 Transakcje z Członkami Zarządu, Członkami Rady Nadzorczej ASEE S.A. i spółek z Grupy ASEE 2023 - 18 6 836 19 330 2022 - 35 8 166 28 62 Saldo należności od podmiotów powiązanych na dzień 31 grudnia 2023 roku obejmuje saldo należności handlowych w wysokości 744 tys. PLN, saldo aktywów z tytułu umów z klientami w kwocie 462 tys. PLN oraz saldo pozostałych należności na kwotę 6 883 tys. PLN, z czego 6 836 tys. PLN to należności dotyczące sprzedaży akcji spółki Payten Holding S.A. do menadżerów spółek z Grupy ASEE, a 47 tys. PLN to depozyt zabezpieczający najem powierzchni biurowej. Saldo należności od podmiotów powiązanych na dzień 31 grudnia 2022 roku obejmuje saldo należności handlowych w wysokości 925 tys. PLN, saldo aktywów z tytułu umów z klientami w kwocie 753 tys. PLN oraz saldo pozostałych należności na kwotę 8 213 tys. PLN, z czego 8 166 tys. PLN to należności dotyczące sprzedaży akcji spółki Payten Holding S.A. do menadżerów spółek z Grupy ASEE, a 47 tys. PLN to depozyt zabezpieczający najem powierzchni biurowej. Saldo zobowiązań od podmiotów powiązanych na dzień 31 grudnia 2023 roku obejmuje saldo zobowiązań handlowych w kwocie 692 tys. PLN oraz saldo pozostałych zobowiązań w kwocie 28 tys. PLN. Saldo zobowiązań od podmiotów powiązanych na dzień 31 grudnia 2022 roku obejmuje saldo zobowiązań handlowych w kwocie 239 tys. PLN oraz saldo pozostałych zobowiązań w kwocie 25 tys. PLN. Zakupy i sprzedaż do podmiotów powiązanych zaprezentowane w powyższej tabeli dotyczą zakupu i sprzedaży sprzętu i usług dokonanych poprzez spółki z Grupy ASEE z podmiotami powiązanymi z Grupy Asseco Poland oraz z podmiotami powiązanymi poprzez Główną Kadrę Zarządzającą lub bezpośrednio z Główną Kadrą Zarządzającą. Grupa ponosi również koszty z tytułu najmu powierzchni od MHM d.o.o., Beograd , Miljana Mališ oraz Mini Invest d.o.o., Beograd , które spełniają definicję leasingu zgodnie z MSSF 16. W związku z powyższym Grupa zaprezentowała w bilansie aktywo z tytułu prawa do użytkowania, które jest amortyzowane oraz zobowiązanie finansowe z tytułu leasingu. Zobowiązania finansowe z tytułu leasingu związane z najmem od jednostek powiązanych przez Kadrę Zarządzającą oraz bezpośrednio od Kadry Zarządzającej Grupą wynoszą na dzień 31 grudnia 2023 roku 5 045 tys. PLN (na dzień 31 grudnia 2022 roku saldo wynosiło 10 275 tys. PLN). Dodatkowo Asseco International a.s., jednostka dominująca, otrzymała dywidendy z zysku Spółki o wartości brutto 38 554 tys. PLN ( w 2022 roku – 33 801 tys. PLN). Transakcje z podmiotami powiązanymi są zawierane na warunkach rynkowych. W dniu 23 września 2021 roku Asseco International a.s. podpisała z menadżerami spółek Grupy ASEE umowy objęcia akcji ASEE S.A., a w dniu 22 sierpnia 2022 roku ASEE S.A. podpisała z menadżerami spółek Grupy ASEE umowy sprzedaży akcji Payten Holding S.A. Oba programy zostały szczegółowo opisane w nocie 5.2 niniejszego sprawozdania. Członkowie Zarządu ASEE S.A. bezpośrednio lub przez podmioty powiązane objęli w ramach tych umów następującą liczbę akcji: Członkowie Zarządu Liczba objętych akcji Piotr Jeleński 280 000 Miljan Mališ 30 621 Michał Nitka 25 000 Kostadin Slavkoski 5 715 Razem 341 336 W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 koszt z tytułu programu związany z akcjami nabytymi przez Członków Zarządu wyniósł 181 tys. PLN. Członkowie Zarządu oraz podmioty powiązane poprzez Członków Zarządu oraz Rady Nadzorczej ASEE S.A. otrzymały dywidendy z zysku Asseco South Eastern Europe S.A. o łącznej wartości brutto 2 455 tys. PLN (2 171 tys. PLN w 2022 roku). Wskazana kwota nie obejmuje wartości dywidendy należnej Asseco International a.s. Stan posiadania akcji przez osoby Zarządzające oraz podmioty z nimi powiązane został zaprezentowany w punkcie Akcje i akcjonariat w Sprawozdaniu Zarządu z Działalności Grupy za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku. Dywidenda została wypłacona w dniu 13 lipca 2023 roku. Do dnia zatwierdzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego ASEE S.A. nie otrzymała informacji o zaistnieniu w okresie sprawozdawczym transakcji z podmiotami powiązanymi, które zostałyby zawarte na innych warunkach niż rynkowe. VII. Noty objaśniające do skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych 7.1. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej W poniższej tabeli wyszczególniono pozycje, które zostały uwzględnione w linii „zmiany stanu kapitału pracującego”: 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Zmiana stanu zapasów (52 564) (23 134) Zmiana stanu należności i aktywów niefinansowych (90 884) (134 882) Zmiana stanu zobowiązań 146 420 74 307 Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych 25 970 41 261 Zmiana stanu rezerw 3 221 3 250 Razem 32 163 (39 198) 7.2. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku na saldo przepływów z działalności inwestycyjnej największy wpływ miały:  wpływy ze sprzedaży akcji Payten Holding S.A. w kwocie 721 tys. PLN.  wydatki na nabycie środków trwałych (55 846 tys. PLN), wartości niematerialnych (5 332 tys. PLN) oraz na prace rozwojowe (634 tys. PLN)  wydatki na nabycie jednostek zależnych pomniejszone o środki pieniężne i ich ekwiwalenty w nabytych jednostkach zależnych, co zostało zaprezentowane w tabeli poniżej: Wydatki z tytułu nabycia jednostek zależnych Środki pieniężne w nabytych jednostkach zależnych tys. PLN tys. PLN Bithat Solutions (1 355) - Helius Systems (7 609) - Smarttek (394) - Avera (11 610) 6 719 Ifthenpay (37 776) 7 626 Dwelt (17 984) 2 321 Razem (76 728) 16 666 7.3. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej W poniższej tabeli wyjaśniono zmiany stanu zobowiązań finansowych wynikające z działalności finansowej w podziale na zmiany wynikające z przepływów pieniężnych, jak i zmiany bezgotówkowe w 2023 roku: Zmiana stanu zobowiązań finansowych Kredyty bankowe i pożyczki Zobowiązania z tytułu leasingu Zobowiązania z tytułu dywidend Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Na dzień 1 stycznia 2023 roku 81 830 45 118 4 067 131 015 Zmiany wynikające z przepływów pieniężnych (1 086) (24 090) (86 478) (111 654) Wpływy 32 216 - - 32 216 Spłata kapitału (30 043) (22 009) (86 478) (138 530) Spłata odsetek (3 259) (2 081) - (5 340) Zmiany bezgotówkowe 565 31 015 86 658 118 238 Naliczone odsetki 3 237 2 081 - 5 318 Bezgotówkowy wzrost zobowiązań - 28 456 86 658 115 114 Bezgotówkowe zmniejszenie zobowiązań - (1 111) - (1 111) Objęcia kontroli nad podmiotami zależnymi - 1 833 - 1 833 Różnice kursowe ujęte w przychodach / kosztach finansowych (2 672) (244) - (2 916) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (3 346) (4 343) (315) (8 004) Na dzień 31 grudnia 2023 roku 77 963 47 700 3 932 129 595 W poniższej tabeli wyjaśniono zmiany stanu zobowiązań finansowych wynikające z działalności finansowej w podziale na zmiany wynikające z przepływów pieniężnych, jak i zmiany bezgotówkowe w 2022 roku: Zmiana stanu zobowiązań finansowych Kredyty bankowe i pożyczki Zobowiązania z tytułu leasingu Zobowiązania z tytułu dywidend Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Na dzień 1 stycznia 2022 roku 60 695 54 134 - 114 829 Zmiany wynikające z przepływów pieniężnych 17 911 (23 435) (70 350) (75 874) Wpływy 55 057 - - 55 057 Spłata kapitału (34 869) (21 886) (70 350) (127 105) Spłata odsetek (2 277) (1 549) - (3 826) Zmiany bezgotówkowe 2 672 13 608 74 417 90 697 Naliczone odsetki 2 246 1 549 - 3 795 Bezgotówkowy wzrost zobowiązań - 14 627 74 392 89 019 Bezgotówkowe zmniejszenie zobowiązań - (1 247) - (1 247) Objęcia kontroli nad podmiotami zależnymi - 457 25 482 Różnice kursowe ujęte w przychodach / kosztach finansowych 426 (1 778) - (1 352) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 552 811 - 1 363 Na dzień 31 grudnia 2022 roku 81 830 45 118 4 067 131 015 Bezgotówkowy wzrost zobowiązań z tytułu leasingu dotyczy zawarcia nowych umów leasingowych oraz modyfikacji istniejących. Bezgotówkowy spadek zobowiązań z tytułu leasingu wynika z modyfikacji umów leasingowych oraz z przedterminowego zakończenia umów leasingowych. W 2023 roku pozycja zakup udziałów niekontrolujących dotyczy przede wszystkim częściowej realizacji opcji put przez akcjonariuszy mniejszościowych w spółce Necomplus Spain. W ramach tej transakcji udział Grupy ASEE w Necomplus Spain wzrósł z 67,659% do 84,969%. Cena nabycia tych udziałów to 22 127 tys. PLN. Dywidendy wypłacone do udziałowców niekontrolujących dotyczą wypłat do udziałowców mniejszościowych spółek Necomplus, e-mon, Chipcard, Helius, BS Telecom i Payten Holding. W okresie porównywalnym dywidendy wypłacone do udziałowców niekontrolujących dotyczą wypłat do udziałowców mniejszościowych spółek Necomplus, e-mon, Chipcard, ContentSpeed. VIII. Noty objaśniające do celów i zasad zarządzania ryzykiem finansowym Grupa ASEE narażona jest na ryzyka mające źródła zarówno w sytuacji makroekonomicznej w krajach, w których działają spółki Grupy, jak i mikroekonomicznej w poszczególnych przedsiębiorstwach. Głównymi czynnikami rynkowymi mogącymi wywierać negatywny wpływ na wyniki Grupy są: (i) wahania kursów walut obcych względem walut funkcjonalnych spółek z Grupy oraz (ii) zmiany rynkowych stóp procentowych. W ramach prowadzonej działalności Grupa narażona jest również na ryzyko kredytowe oraz ryzyko związane z płynnością. 8.1. Ryzyko zmian kursów walutowych Wybrane zasady rachunkowości Walutą pomiaru Jednostki Dominującej oraz walutą sprawozdawczą niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski (PLN). Walutą funkcjonalną zagranicznych jednostek zależnych są między innymi: EUR (euro), RON (nowy lej rumuński), RSD (dinar serbski), MKD (denar macedoński) TRY (lira turecka), BGN (lewa bułgarska), BAM (wymienialna marka Bośnia i Hercegowina) czy CZK (korona czeska). Transakcje wyrażone w walutach obcych (tj. walutach innych niż waluta funkcjonalna) są przeliczane na moment początkowego ujęcia na walutę funkcjonalną przy zastosowaniu kursu obowiązującego na dzień zawarcia transakcji. Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach obcych są przeliczane po kursie waluty funkcjonalnej obowiązującym na dzień bilansowy. Pozycje niepieniężne wyceniane według kosztów historycznych w walucie obcej są przeliczane po kursie wymiany z dnia początkowej transakcji. Pozycje niepieniężne wyceniane według wartości godziwej w walucie obcej są przeliczane po kursie wymiany z dnia ustalenia takiej wartości godziwej. Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach innych niż złoty polski (dla jednostek, których walutą funkcjonalną jest PLN) są przeliczane na złote polskie przy zastosowaniu odpowiednio obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są odpowiednio w pozycji przychodów (kosztów) finansowych oraz w przypadkach określonych zasadami (polityką) rachunkowości, kapitalizowane w wartości aktywów. Pozycje sprawozdań finansowych jednostek zagranicznych są przeliczane na walutę sprawozdawczą Grupy w następujący sposób:  aktywa i zobowiązania są przeliczane po kursie średnim Narodowego Banku Polski z dnia bilansowego,  przychody i koszty są przeliczane według kursu stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ogłaszanych przez NBP obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca,  wynikające z tego przeliczenia różnice kursowe są ujmowane w pozostałych dochodach całkowitych. Walutą, w której Grupa prezentuje wyniki jest polski złoty, jednak wiele spółek zależnych z Grupy posiada inną walutę funkcjonalną, w której prowadzi swoją działalność operacyjną. Grupa identyfikuje ryzyko walutowe w związku z transakcjami zawieranymi przez spółki z Grupy w walutach innych niż waluta funkcjonalna danej spółki. Z tego powodu Grupa narażona jest na straty wynikające ze zmian kursu waluty transakcji w stosunku do waluty funkcjonalnej danej spółki z Grupy w okresie od daty zawarcia denominowanej transakcji do daty wystawienia faktury, daty płatności lub rozliczenia transakcji na instrumencie finansowym. W ramach monitorowania ryzyka walutowego w Grupie, wszystkie transakcje denominowane w walutach innych niż waluta funkcjonalna danej spółki podlegają szczególnej ewidencji. Ponadto, obowiązujące procedury prowadzenia projektów informatycznych nakazują systematyczne aktualizowanie harmonogramów projektów oraz przepływów pieniężnych o zmiany wynikające z wahań kursów walutowych. W tabelach poniżej została przedstawiona struktura walutowa oraz ekspozycja Grupy na ryzyko transakcyjne zmiany kursów walutowych do polskiego złotego, dla walut, w których zawieranych jest najwięcej transakcji. Tabele przedstawiają strukturę walutową dla danych klas instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku. Grupy/kategorie instrumentów finansowych Wartość bilansowa na dzień 31.12.2023 Ekspozycja walutowa na dzień 31.12.2023 EUR USD Pozostałe waluty tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 313 112 311 275 194 900 27 872 88 503 Pożyczki i lokaty 1 405 1 393 47 - 1 346 Pozostałe aktywa finansowe 1 789 1 789 722 - 1 067 Należności handlowe oraz aktywa z tytułu umów z klientami 394 218 388 596 150 705 18 884 219 007 Zobowiązania finansowe Kredyty bankowe i pożyczki 105 734 105 734 65 464 - 40 270 Zobowiązania z tytułu leasingu 47 700 47 700 34 438 489 12 773 Pozostałe zobowiązania finansowe 232 983 232 983 232 911 - 72 Zobowiązania handlowe 214 561 213 003 133 580 17 656 61 767 Grupy / kategorie instrumentów finansowych Wartość bilansowa na dzień 31.12.2022 Ekspozycja walutowa na dzień 31.12.2022 EUR USD Pozostałe waluty tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 298 034 295 756 131 695 30 491 133 570 Pożyczki i lokaty 1 611 1 611 2 - 1 609 Pozostałe aktywa finansowe 1 132 1 132 20 - 1 112 Należności handlowe oraz aktywa z tytułu umów z klientami 369 097 368 836 85 084 12 613 271 139 Zobowiązania finansowe Kredyty bankowe i pożyczki 115 090 115 090 74 039 - 41 051 Zobowiązania z tytułu leasingu 45 118 45 118 30 210 695 14 213 Pozostałe zobowiązania finansowe 153 637 153 637 153 535 70 32 Zobowiązania handlowe 123 980 122 707 20 195 11 659 90 853 W tabelach poniżej przedstawiono analizę wrażliwości dochodów całkowitych na zmiany kursów walutowych na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz w okresie porównywalnym: Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupy / kategorie instrumentów finansowych EUR USD +10% -10% +10% -10% Wpływ na dochody całkowite Wpływ na dochody całkowite tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 19 490 (19 490) 2 787 (2 787) Pożyczki i lokaty 5 (5) - - Pozostałe aktywa finansowe 72 (72) - - Należności handlowe oraz aktywa z tytułu umów z klientami 15 071 (15 071) 1 888 (1 888) Zobowiązania finansowe Kredyty bankowe i pożyczki (6 546) 6 546 - - Zobowiązania z tytułu leasingu (3 444) 3 444 (49) 49 Pozostałe zobowiązania finansowe (23 291) 23 291 - - Zobowiązania handlowe (13 358) 13 358 (1 766) 1 766 Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2022 Grupy / kategorie instrumentów finansowych EUR USD +10% -10% +10% -10% Wpływ na dochody całkowite Wpływ na dochody całkowite tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 13 170 (13 170) 3 049 (3 049) Pożyczki i lokaty - - - - Pozostałe aktywa finansowe 2 (2) - - Należności handlowe oraz aktywa z tytułu umów z klientami 8 508 (8 508) 1 261 (1 261) Zobowiązania finansowe Kredyty bankowe i pożyczki (7 404) 7 404 - - Zobowiązania z tytułu leasingu (3 021) 3 021 (70) 70 Pozostałe zobowiązania finansowe (15 354) 15 354 (7) 7 Zobowiązania handlowe (2 020) 2 020 (1 166) 1 166 8.2. Ryzyko zmian stopy procentowej Grupa na bieżąco identyfikuje i dokonuje pomiarów ryzyka stopy procentowej, a także podejmuje działania mające na celu minimalizację jego wpływu na sytuację finansową. Pozycje oprocentowane według stopy zmiennej narażają Grupę na ryzyko zmiany przepływów pieniężnych z danej pozycji w wyniku zmiany stóp procentowych wpływając na wysokość przychodów lub kosztów odsetkowych ujmowanych w wyniku finansowym. Zmiany rynkowych stóp procentowych mogą niekorzystnie oddziaływać na wynik finansowy Grupy. Grupa jest narażona na ryzyko zmiany tego czynnika rynkowego głównie poprzez zmiany wartości odsetek naliczonych od kredytów udzielonych przez zewnętrzne instytucje finansowe spółkom Grupy opartych na zmiennej stopie procentowej. Grupa identyfikuje ryzyko zmiany stopy procentowej w momencie zawarcia transakcji lub instrumentu finansowego narażonego na ryzyko. Wszystkie transakcje narażone na zmiany rynkowych stóp procentowych podlegają szczególnej ewidencji oraz kontroli ze strony odpowiedniego działu w każdej spółce z Grupy. Ekspozycja na ryzyko stopy procentowej jest sumą kwot wynikających ze wszystkich instrumentów finansowych narażonych na ryzyko związane ze zmianą stopy procentowej. Spółki Grupy mogą ograniczać ryzyko na dwa sposoby: (i) starają się unikać zaciągania kredytów opartych na zmiennej stopie procentowej, (ii) jeśli pierwsze rozwiązanie nie jest możliwe, jednostki Grupy mają możliwość zawarcia kontraktów terminowych na stopę procentową, jeżeli koszty tego rozwiązania są zasadne w stosunku do oczekiwanych korzyści. Szczegółowe informacje dotyczące zaciągniętych kredytów i pożyczek, w tym rodzaj oprocentowania, waluta oraz terminy zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 6.14 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Analiza struktury instrumentów finansowych narażonych na ryzyko zmiany stóp procentowych w Grupie wskazała, że kredyty i pożyczki oraz pozostałe należności za sprzedaż akcji Payten Holding do menedżerów Grupy są narażone na zmiany stopy procentowej, gdyż ich oprocentowanie jest oparte o EURIBOR. Wartość narażona na ryzyko oraz analiza wrażliwości została przedstawiona w tabeli poniżej: Wartość bilansowa Wartość narażona na ryzyko zmiany EURIBOR Założone odchylenia (w punktach procentowych) Wpływ na wynik finansowy tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Na dzień 31 grudnia 2023 roku Aktywa finansowe Pozostałe należności 6 836 6 836 + 1.0 p.p. - 1.0 p.p. 68 (68) Zobowiązania finansowe Kredyty bankowe i pożyczki 105 734 47 485 + 1.0 p.p. - 1.0 p.p. (475) 475 Na dzień 31 grudnia 2022 roku Aktywa finansowe Pozostałe należności 8 166 8 166 + 1.0 p.p. - 1.0 p.p. 82 (82) Zobowiązania finansowe Kredyty bankowe i pożyczki 115 090 52 289 + 1.0 p.p. - 1.0 p.p. (523) 523 Analiza wrażliwości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych przez Grupę ASEE na dzień 31 grudnia 2023 roku i na dzień 31 grudnia 2022 roku. Wpływ zmian stóp procentowych zaprezentowano w skali rocznej. Wrażliwość instrumentów finansowych na ryzyko stóp procentowych została ustalona jako iloczyn salda pozycji narażonych na ryzyko oraz adekwatnego odchylenia stóp procentowych przyjętego do kalkulacji. 8.3. Ryzyko kredytowe Grupa identyfikuje ryzyko kredytowe związane z tym, że druga strona transakcji nie wywiąże się ze swoich zobowiązań względem spółki z Grupy i w ten sposób narazi Grupę na poniesienie strat finansowych. Polityka zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie została przedstawiona w nocie 6.8. dotyczącej należności długo- i krótkoterminowych. Całkowita ekspozycja Grupy na ryzyko kredytowe wynika z faktu posiadania należności (nota 6.8) oraz pozostałych aktywów finansowych (nota 6.6). 8.4. Ryzyko związane z płynnością Grupa monitoruje ryzyko braku funduszy przy pomocy narzędzia okresowego planowania płynności. Narzędzie to uwzględnia terminy zapadalności zarówno inwestycji jak i aktywów finansowych oraz prognozowane przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. Celem Grupy jest utrzymanie równowagi pomiędzy ciągłością a elastycznością finansowania, poprzez korzystanie z różnych źródeł finansowania. Tabele poniżej przedstawiają wymagalność zobowiązań finansowych Grupy na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku według daty zapadalności: Wymagalność zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2023 Zobowiązania wymagalne do 3 miesięcy Zobowiązania wymagalne od 3 do 12 miesięcy Zobowiązania wymagalne od 1 roku do 5 lat Zobowiązania wymagalne powyżej 5 lat Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Zobowiązania handlowe 212 390 2 026 145 - 214 561 Kredyty bankowe i pożyczki 15 445 36 165 54 124 - 105 734 Zobowiązania z tytułu leasingu * 5 737 14 458 32 078 796 53 069 Zobowiązania z tytułu wypłaty dywidendy 3 932 - - - 3 932 Wiekowanie zapłaty warunkowej rozpoznanej w związku z nabyciem jednostek gospodarczych 4 197 42 528 930 - 47 655 Wiekowanie zobowiązań wynikających z opcji put przyznanej udziałowcom niekontrolującym - 8 219 173 125 - 181 344 Wiekowanie kontraktów typu forward/futures 4 - - - 4 Razem 241 680 103 421 260 402 796 606 299 Wiekowana wartość uwzględnia tylko umowne przepływy niezdyskontowane, w przeciwieństwie do wartości prezentowanej w bilansie Wymagalność zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2022 Zobowiązania wymagalne do 3 miesięcy Zobowiązania wymagalne od 3 do 12 miesięcy Zobowiązania wymagalne od 1 roku do 5 lat Zobowiązania wymagalne powyżej 5 lat Razem tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Zobowiązania handlowe 123 899 30 51 - 123 980 Kredyty bankowe i pożyczki 26 223 40 232 48 635 - 115 090 Zobowiązania z tytułu leasingu * 5 563 14 981 26 155 873 47 572 Zobowiązania z tytułu wypłaty dywidendy 25 4 042 - - 4 067 Wiekowanie zapłaty warunkowej rozpoznanej w związku z nabyciem jednostek gospodarczych 899 9 647 13 735 - 24 281 Wiekowanie zobowiązań wynikających z opcji put przyznanej udziałowcom niekontrolującym - 47 135 77 691 - 124 826 Wiekowanie kontraktów typu forward/futures - 317 140 - 457 Razem 156 609 116 384 166 407 873 440 273 *Wiekowana wartość uwzględnia tylko umowne przepływy niezdyskontowane, w przeciwieństwie do wartości prezentowanej w bilansie 8.5. Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat w podziale na pozycje bilansowe Na dzień 31 grudnia 2023 roku Grupa posiadała następujące pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat w podziale na odpowiadające im pozycje bilansowe: Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat Kategoria zgodnie z MSSF 9 Przychody /(koszty) z tytułu odsetek Rozwiązanie/ (utworzenie) odpisów aktualizujących Zyski /(straty) z tytułu realizacji i wyceny Razem Za 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe 2 877 (8 829) 42 (5 910) Pożyczki udzielone WwgZK 29 (23) - 6 Lokaty i depozyty WwgZK 1 (11) - (10) Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez wynik finansowy WGpWF 48 - 42 90 Należności handlowe WwgZK 628 (8 795) - (8 167) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty WGpWF 2 171 - - 2 171 Zobowiązania finansowe (6 506) - 7 045 539 Kontrakty typu forward/futures WGpWF - - 837 837 Zobowiązania z tytułu odroczonej i/lub warunkowej płatności za pakiet kontrolny WGpWF - - 2 107 2 107 Zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych w spółkach zależnych (opcje put) WGpWF - - 4 101 4 101 Kredyty i pożyczki WwgZK (4 400) - - (4 400) Zobowiązania z tytułu leasingu WwgZK (2 081) - - (2 081) Zobowiązania z tytułu dostaw i usług WwgZK (25) - - (25) Razem (3 629) (8 829) 7 087 (5 371) Na dzień 31 grudnia 2022 roku Grupa posiadała następujące pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat w podziale na odpowiadające im pozycje bilansowe: Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w rachunku zysków i strat Kategoria zgodnie z MSSF 9 Przychody /(koszty) z tytułu odsetek Rozwiązanie/ (utworzenie) odpisów aktualizujących Zyski /(straty) z tytułu realizacji i wyceny Razem Za 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe 2 124 (1 906) 16 234 Pożyczki udzielone WwgZK 14 (16) - (2) Aktywa finansowe wyceniane w wartościach godziwych przez wynik finansowy WGgWF - - 16 16 Należności z tytułu dostaw i usług WwgZK 197 (1 890) - (1 693) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty WGpWF 1 913 - - 1 913 Zobowiązania finansowe (4 249) (1) (3 463) (7 713) Kontrakty typu forward/futures WGpWF - - 74 74 Zobowiązania z tytułu odroczonej i/lub warunkowej płatności za pakiet kontrolny WGpWF - - (1 194) (1 194) Zobowiązania z tytułu nabycia udziałów mniejszościowych w spółkach zależnych (opcje put) WGpWF - - (2 264) (2 264) Kredyty i pożyczki WwgZK (2 616) - - (2 616) Zobowiązania z tytułu leasingu WwgZK (1 549) - - (1 549) Zobowiązania z tytułu dostaw i usług WwgZK (84) (1) (79) (164) Razem (2 125) (1 907) (3 447) (7 479) IX. Pozostałe noty objaśniające 9.1. Zobowiązania pozabilansowe Wybrane zasady rachunkowości Zobowiązania pozabilansowe to przede wszystkim zobowiązania warunkowe, przez które Grupa rozumie: możliwy obowiązek, który powstanie na skutek przeszłych zdarzeń, którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub braku wystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Grupy, lub obecny obowiązek, który powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowany w sprawozdaniu ponieważ: (i) nie jest prawdopodobne, aby wypełnienie obowiązku spowodowało konieczność wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne, bądź (ii) kwoty obowiązku (zobowiązania) nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zobowiązania warunkowe nie są wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jednakże ujawnia się informację o zobowiązaniu warunkowym, chyba, że prawdopodobieństwo wypływu środków uosabiających korzyści ekonomiczne jest znikome. Leasing operacyjny - Grupa stosuje wyjątek praktyczny dotyczący umów najmu oraz umów o podobnym charakterze zawartych na okres krótszy niż 12 miesięcy od daty rozpoczęcia leasingu oraz wyjątek dotyczący wynajmu aktywów o niskiej wartości. Płatności leasingowe w przypadku obu wymienionych wyjątków rozpoznawane są w kosztach okresu, którego dotyczą, co do zasady metodą liniową. Ani aktywo z tytułu prawa do użytkowania ani odpowiadające mu zobowiązanie finansowe nie są w tym przypadku rozpoznawane. Zobowiązania z tytułu takiego leasingu operacyjnego ujmowane są jako zobowiązania pozabilansowe. W ramach działalności handlowej Grupa ASEE wykorzystuje dostępność gwarancji bankowych, jak również ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych, jako formy zabezpieczenia transakcji gospodarczych z różnymi organizacjami, firmami i podmiotami administracji. Potencjalne zobowiązania z tego tytułu na dzień 31 grudnia 2023 roku wynosiły 95 239 tys. PLN a na dzień na 31 grudnia 2022 roku 69 912 tys. PLN. Aktywa zabezpieczające bankowe linie gwarancyjne: Kategoria aktywów Wartość netto aktywów Kwota wystawionej gwarancji zabezpieczonej aktywami 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN tys. PLN tys. PLN Aktywa finansowe - - - - Należności handlowe - - - - Pozostałe należności 838 379 838 379 Razem 838 379 838 379 Żadne z opisanych wyżej zobowiązań gwarancyjnych nie spełniają definicji gwarancji finansowej zgodnie z MSSF 9, wskutek czego nie są one ujęte w zobowiązaniach bilansowych Grupy na dzień 31 grudnia 2023 roku. Grupa jest stroną umów najmu dotyczących:  powierzchni biurowych i magazynowych,  lokalizacji na bankomaty,  środków transportu,  sprzętu biurowego,  pozostałych aktywów, z których wynikały na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku następujące zobowiązania pozabilansowe do dokonania przyszłych płatności: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 tys. PLN tys. PLN Zobowiązania z tytułu najmu powierzchni W okresie do 1 roku 4 058 3 567 W okresie od 1 roku do 5 lat 4 691 3 356 Powyżej 5 lat - - 8 749 6 923 Zobowiązania z tytułu umów leasingu operacyjnego sprzętu W okresie do 1 roku 269 469 W okresie od 1 roku do 5 lat - - Powyżej 5 lat - - 269 469 Powyższe umowy spełniają definicję leasingu według MSSF 16. Zobowiązania pozabilansowe zaprezentowane na dzień 31 grudnia 2023 roku dotyczą umów leasingu, które podlegały zwolnieniom przewidzianym przez MSSF 16 (najmy krótkoterminowe i aktywa niskocenne). Spory sądowe nierozstrzygnięte na datę bilansową W prezentowanym okresie sprawozdawczym przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej nie toczyły się istotne postępowania dotyczące zobowiązań albo wierzytelności spółek z Grupy ASEE. 9.2. Sezonowość i cykliczność Rozkład przychodów ze sprzedaży Grupy w poszczególnych kwartałach roku podlega niewielkiej sezonowości. Przychody w czwartym kwartale są zwykle wyższe niż w pozostałych kwartałach, ponieważ duża ich część generowana jest przez sprzedaż usług IT dla dużych przedsiębiorstw i instytucji państwowych. Podmioty te w ostatnich miesiącach roku dokonują często większych zakupów inwestycyjnych sprzętu i licencji. 9.3. Zatrudnienie Liczba osób zatrudnionych w spółkach Grupy na dzień 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Zarząd Jednostki Dominującej 4 4 Zarządy jednostek z Grupy 65 64 Działy produkcyjne 3 226 3 189 Działy handlowe 271 275 Działy administracyjne 354 342 Razem 3 920 3 874 Liczba osób zatrudnionych w spółkach Grupy na dzień: 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 ASEE S.A. 32 31 ASEE Bułgaria 18 17 ASEE Macedonia 249 248 ASEE Turcja 100 100 Avera 7 n/d BS Telecom Solutions 151 134 e-mon 6 6 Grupa ASEE BiH 156 111 Grupa ASEE Chorwacja 360 347 Grupa ASEE Kosowo 158 150 Grupa ASEE Rumunia 186 172 Grupa ASEE Serbia 609 602 Grupa Necomplus 714 866 Grupa Payten B&H 69 68 Grupa Payten Macedonia 35 33 Grupa Payten Rumunia 82 81 Grupa Payten Serbia 220 207 Grupa Payten Turcja 376 349 Grupa Sonet 88 83 Ifthenpay 17 n/d Monri Chorwacja 122 106 Monri Serbia 2 n/d Payten Chorwacja 102 102 Payten Czarnogóra 20 19 Payten Egypt 9 9 Payten Słowenia 32 33 Razem 3 920 3 874 Liczba osób zatrudnionych w krajach, w których działa Grupa 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Bośnia 376 313 Chorwacja 584 555 Macedonia 284 281 Rumunia 268 253 Serbia 831 809 Turcja 476 449 Europa Zachodnia 433 521 Ameryka Łacińska 298 345 Europa Środkowa 120 114 Pozostałe 250 234 Razem 3 920 3 874 9.4. Informacje o wynagrodzeniu podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych Poniższa tabela przedstawia wynagrodzenie podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych Spółki i Grupy wypłacone lub należne za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku i dnia 31 grudnia 2022 roku w podziale na rodzaje usług: Wynagrodzenie podmiotu uprawnionego do badania sprawozdania finansowego 12 miesięcy do 31 grudnia 2023 12 miesięcy do 31 grudnia 2022 Badanie rocznego sprawozdania finansowego 269 268 Przegląd półrocznego sprawozdania finansowego 138 135 Inne usługi poświadczające 12 12 Razem 419 415 W roku zakończonym dnia 31 grudnia 2023 oraz w roku ubiegłym podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych była spółka BDO spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa. Została ona wybrana uchwałą Rady Nadzorczej ASEE S.A. z dnia 7 lipca 2022 roku. Ponadto inne firmy z sieci BDO wykonywały w latach 2022-2023 roku badania rocznych i przeglądy śródrocznych sprawozdań finansowych oraz inne usługi poświadczające na rzecz spółek z Grupy ASEE w innych krajach niż Polska. Suma wynagrodzenia za te usługi wynosiła w 2023 roku 1 001 tys. PLN, a w 2022 roku wynosiła 572 tys. PLN. 9.5. Wynagrodzenie Zarządu oraz Rady Nadzorczej W poniższej tabeli zaprezentowano wynagrodzenie poszczególnych członków Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki z tytułu sprawowanej przez nich funkcji za rok 2023: Wynagrodzenie za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2023 roku Stałe wynagrodzenie (Wynagrodzenie podstawowe) Wynagrodzenie zmienne (Premia roczna) Świadczenia dodatkowe Pracownicze Plany Kapitałowe Całkowite wynagrodzenie Zarząd Piotr Jeleński 360 7 390 5 56 7 811 Michał Nitka 264 1 048 5 8 1 325 Miljan Mališ 197 736 - - 933 Kostadin Slavkoski 204 620 - - 824 1 025 9 794 10 64 10 893 Rada Nadzorcza Jozef Klein 84 - - - 84 Adam Góral 66 - - - 66 Jacek Duch 78 - - - 78 Artur Kucharski 108 - - - 108 Adam Pawłowicz 78 - - - 78 414 - - - 414 W poniższej tabeli zaprezentowano wynagrodzenie poszczególnych członków Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki z tytułu sprawowanej przez nich funkcji za rok 2022: Wynagrodzenie za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2022 roku Stałe wynagrodzenie (Wynagrodzenie podstawowe) Wynagrodzenie zmienne (Premia roczna) Świadczenia dodatkowe Pracownicze Plany Kapitałowe Całkowite wynagrodzenie Zarząd Piotr Jeleński 360 6 714 5 72 7 151 Michał Nitka 264 953 5 11 1 233 Miljan Mališ 182 986 - - 1 168 Kostadin Slavkoski 224 634 - - 858 1 030 9 287 10 83 10 410 Rada Nadzorcza Jozef Klein 61 - - - 61 Adam Góral 49 - - - 49 Jacek Duch 70 - - - 70 Artur Kucharski 100 - - - 100 Adam Pawłowicz 70 - - - 70 350 - - - 350 Powyższe tabele uwzględniają wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji we władzach ASEE S.A. jak również we władzach spółek zależnych. Dane zaprezentowane w tabeli powyżej odzwierciedlają wysokość kosztów wypłaconych wynagrodzeń oraz rezerw na część wynagrodzenia zmiennego, która nie została wypłacona do dnia bilansowego. Wynagrodzenia wypłacone i należne członkom zarządów i rad nadzorczych jednostek zależnych wchodzących w skład Grupy ASEE w roku zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku wyniosły 32 997 tys. PLN (nie obejmują kwot podanych w tabelach powyżej). Wynagrodzenia wypłacone i należne członkom zarządów i rad nadzorczych jednostek zależnych wchodzących w skład Grupy ASEE w roku zakończonym dnia 31 grudnia 2022 roku wyniosły 31 032 tys. PLN (nie obejmują kwot podanych w tabelach powyżej). 9.6. Zarządzanie kapitałem Głównym celem zarządzania kapitałem Grupy jest utrzymanie wiarygodności kredytowej i bezpiecznych wskaźników kapitałowych, które wspierałyby działalność operacyjną Grupy i zwiększałyby wartość dla jej akcjonariuszy. Grupa zarządza strukturą kapitałową i w odpowiedzi na zmiany warunków ekonomicznych wprowadza do niej zmiany. W celu utrzymania lub skorygowania struktury kapitałowej, Grupa może zmienić politykę dywidendy dla akcjonariuszy, zwrócić kapitał akcjonariuszom lub wyemitować nowe akcje. W roku zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku i 31 grudnia 2022 roku nie wprowadzono żadnych zmian do celów, zasad i procesów obowiązujących w tym obszarze. Grupa monitoruje stan kapitałów stosując wskaźnik dźwigni, który jest liczony jako stosunek zadłużenia netto do sumy kapitałów powiększonych o zadłużenie netto. Do zadłużenia netto Grupa wlicza oprocentowane kredyty i pożyczki, zobowiązania z tyt. leasingu, zobowiązania z tytułu dostaw i usług i inne zobowiązania, pomniejszone o środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych. Kapitał obejmuje kapitał własny należny akcjonariuszom jednostki dominującej. Ponadto Zarząd monitoruje także wskaźnik dług netto / EBITDA, który jest liczony jako stosunek długu netto do zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację. W tym wypadku dług netto to suma zobowiązań odsetkowych z tytułu kredytów i leasingów pomniejszona o środki pieniężne i ich ekwiwalenty Zarządzanie kapitałem 31 grudnia 2023 31 grudnia 2022 Kredyty i pożyczki 105 734 115 090 Zobowiązania z tytułu leasingu 47 700 45 118 Zobowiązania handlowe, z tytułu umów z klientami, budżetowe oraz pozostałe 785 375 538 838 Minus środki pieniężne i ich ekwiwalenty (313 112) (298 034) Zadłużenie netto 625 697 401 012 Kapitał własny 1 123 596 1 118 680 Kapitał i zadłużenie netto 1 749 293 1 519 692 Wskaźnik dźwigni 35,77% 26,39% EBITDA 314 449 308 820 Dług netto / EBITDA (0,5) (0,4) 9.7. Klimat a działalność Grupy ASEE Wpływ na środowisko w przypadku Grupy ASEE jest dość ograniczony, ponieważ ASEE nie prowadzi działalności produkcyjnej. Z tego samego powodu zmiany w środowisku nie wpływają istotnie na działalność Grupy w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Od 2021 roku Grupa ASEE wdrożyła politykę zarządzania ryzykiem klimatycznym, która ma na celu:  ograniczenie zużycia energii i zasobów naturalnych,  redukcję emisji gazów cieplarnianych / CO2,  zwiększenie proporcji zużytej energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych,  troskę o lokalne środowisko. Zmiany klimatyczne mogą wpłynąć na funkcjonowanie Grupy w następujących obszarach:  globalne ocieplenie klimatu może wpłynąć na jednostki zależne w perspektywie długoterminowej, głównie ze względu na potencjalny wpływ na turystykę,  ekstremalne zdarzenia pogodowe mogą wpływać na podaż zakupionego sprzętu i ograniczać możliwość świadczenia usług wsparcia na miejscu,  nowe przepisy dotyczące klimatu mogą zostać wprowadzone wraz z nowymi obowiązkami dotyczącymi operacji ASEE,  wzrost kosztów energii elektrycznej może wpłynąć na koszty działalności ASEE. Funkcjonowanie Grupy może wpływać na zmiany klimatyczne w następujących obszarach:  Transport zakupionego sprzętu na duże odległości,  Zużycie paliwa przez samochody służbowe obsługujące zainstalowane urządzenia,  Grupa prowadzi działalność w wielu biurach wykorzystując energię i ogrzewanie,  Podróże biznesowe,  Gospodarowanie odpadami,  Skala bezgotówkowych operacji płatniczych. Proces zarządzania ryzykiem w 2023 roku został zaktualizowany. Koncentrował się bardziej na ocenie zagrożeń i szans związanych ze zmianami klimatycznymi. Ogólny wpływ ryzyka związanego z klimatem na działalność Grupy ASEE został oceniony jako średni. Ze względu na brak energochłonnych linii produkcyjnych istotność kwestii klimatycznych jest dość ograniczona. Wpływ klimatu na biznes Grupy ASEE został szczegółowo opisany w Raporcie niefinansowym w dziale Środowisko przekazanym do publicznej wiadomości w dniu 27 lutego 2024 roku. 9.8. Znaczące zdarzenia po dniu bilansowym  Połączenie spółek IT Sistemi Nove Tehnologije d.o.o. i Evision Informacijski Susteavi d.o.o. W dniu 16 stycznia 2024 roku zostało zarejestrowane połączenie spółek IT Sistemi Nove Tehnologije d.o.o. i Evision Informacijski Susteavi d.o.o., które działają od tego dnia jako spółka IT Sistemi Nove Tehnologije d.o.o. Transakcja ta nie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy.  Rekomendacja Zarządu dotycząca wypłaty dywidendy W dniu 15 lutego 2024 roku Zarząd ASEE S.A. podjął uchwałę w sprawie zarekomendowania Radzie Nadzorczej Spółki i Zwyczajnemu Walnemu Zgromadzeniu Spółki wypłaty dywidendy z zysku za rok 2023 w wysokości 85 626 tys. PLN, tj. 1,65 PLN na jedną akcję. W okresie od dnia 31 grudnia 2023 roku do dnia zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, tj. do dnia 27 lutego 2024 roku nie wystąpiły inne istotne zdarzenia, których ujawnienie mogłoby w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji kadrowej, majątkowej oraz finansowej Grupy ASEE. 9.9. Znaczące zdarzenia dotyczące lat ubiegłych Do dnia sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku, nie wystąpiły zdarzenia dotyczące lat ubiegłych, które nie zostały, a powinny być ujęte w niniejszym sprawozdaniu finansowym. Technology for business, solutions for people. Asseco South Eastern Europe S.A. ul. Olchowa 14, 35-322 Rzeszów Tel.: +48 22 574 86 30 Fax: +48 22 574 86 90 Email: office@asseco-see.com see.asseco.com