Alior Bank S.A.

Annual / Quarterly Financial Statement • Mar 3, 2023

Jednostkowe sprawozdanie finansowe Alior Bank 20221231 Sprawozdanie finansowe Alior Banku Spółki Akcyjnej za rok zakończony 31 grudnia 2022 roku S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 2 Wybrane dane finansowe dotyczące sprawozdania finansowego PLN 01.01.2022 – 31.12.2022 01.01.2021 – 31.12.2021 % (A-B) /B A B C Wynik z tytułu odsetek 3 489 889 2 773 564 25,8% Wynik z tytułu prowizji i opłat 660 379 636 242 3,8% Wynik handlowy i pozostały -6 343 42 555 -114,9% Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane, odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości i koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych -1 024 906 -994 195 3,1% Koszty działania Banku -1 899 978 -1 493 936 27,2% Zysk brutto 956 318 727 395 31,5% Zysk netto 621 852 439 293 41,6% Przepływy pieniężne netto -1 158 171 1 314 500 -188,1% Należności od klientów 57 509 965 58 234 447 -1,2% Zobowiązania wobec klientów 70 763 793 72 012 350 -1,7% Kapitały własne 6 161 399 5 972 138 3,2% Aktywa razem 82 685 264 82 930 687 -0,3% Wybrane wskaźniki Zysk na jedną akcję zwykłą 4,76 3,36 41,6% Współczynnik wypłacalności 15,68% 14,60% 7,4% Tier 1 14,42% 13,00% 10,9% EUR 01.01.2022 – 31.12.2022 01.01.2021 – 31.12.2021 %(A-B) /B A B C Wynik z tytułu odsetek 744 383 605 912 22,9% Wynik z tytułu prowizji i opłat 140 857 138 993 1,3% Wynik handlowy i pozostały -1 353 9 297 -114,6% Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane, odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości i rezerw i koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych -218 609 -217 192 0,7% Koszty działania Banku -405 259 -326 365 24,2% Zysk brutto 203 980 158 907 28,4% Zysk netto 132 639 95 968 38,2% Przepływy pieniężne netto -247 034 287 165 -186,0% Należności od klientów 12 262 514 12 661 314 -3,1% Zobowiązania wobec klientów 15 088 551 15 656 901 -3,6% Kapitały własne 1 313 759 1 298 460 1,2% Aktywa razem 17 630 496 18 030 762 -2,2% Wybrane wskaźniki Zysk na jedną akcję zwykłą 1,02 0,74 37,8% Współczynnik wypłacalności 15,68% 14,60% 7,4% Tier 1 14,42% 13,00% 10,9% Wybrane pozycje sprawozdania finansowego przeliczono na EUR według następujących kursów 31.12.2022 31.12.2021 kurs średni NBP na dzień 31 grudnia danego roku 4,6899 4,5994 średnia kursów NBP na ostatni dzień każdego miesiąca roku 4,6883 4,5775 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 3 Spis treści Rachunek zysków i strat ....................................................................................................................................................................................................................................... 4 Sprawozdanie z całkowitych dochodów ........................................................................................................................................................................................................... 4 Sprawozdanie z sytuacji finansowej ................................................................................................................................................................................................................... 5 Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym .................................................................................................................................................................................................... 6 Sprawozdanie z przepływów pieniężnych ........................................................................................................................................................................................................ 7 Noty do jednostkowego sprawozdania finansowego ..................................................................................................................................................................................... 8 1 Informacje o Banku ................................................................................................................................................................................................................... 8 2 Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego ...................................................................................................................................................... 10 3 Opis najistotniejszych zasad rachunkowości .................................................................................................................................................................... 10 4 Zmiany stosowanych zasad rachunkowości ..................................................................................................................................................................... 15 5 Segmenty działalności ........................................................................................................................................................................................................... 17 Noty do rachunku zysków i strat ..................................................................................................................................................................................................................... 20 6 Wynik z tytułu odsetek ......................................................................................................................................................................................................... 20 7 Wynik z tytułu prowizji i opłat ............................................................................................................................................................................................ 23 8 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany ............................... 26 9 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat ................................................................................................................................................................................................................................................... 26 10 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych .............................................................................................................................. 27 11 Koszty działania Banku ......................................................................................................................................................................................................... 28 12 Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane................................................................................................................................................................. 29 13 Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych ............................................................................................................................................ 29 14 Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych ....................................................................................................................... 30 15 Podatek bankowy ................................................................................................................................................................................................................... 31 16 Podatek dochodowy .............................................................................................................................................................................................................. 31 17 Zysk na akcję ........................................................................................................................................................................................................................... 34 Informacje dodatkowe do sprawozdania z sytuacji finansowej ................................................................................................................................................................. 35 18 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty ..................................................................................................................................................................................... 35 19 Należności od banków .......................................................................................................................................................................................................... 36 20 Inwestycyjne aktywa finansowe ......................................................................................................................................................................................... 36 21 Rachunkowość zabezpieczeń ............................................................................................................................................................................................... 44 22 Należności od klientów ......................................................................................................................................................................................................... 52 23 Rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne.......................................................................................................................................................... 67 24 Pozostałe aktywa ................................................................................................................................................................................................................... 74 25 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań ............................................................................................................................................................. 75 26 Zobowiązania wobec banków .............................................................................................................................................................................................. 75 27 Zobowiązania wobec klientów ............................................................................................................................................................................................ 76 28 Zobowiązania finansowe ...................................................................................................................................................................................................... 77 29 Rezerwy .................................................................................................................................................................................................................................... 78 30 Pozostałe zobowiązania ........................................................................................................................................................................................................ 81 31 Zobowiązania podporządkowane ....................................................................................................................................................................................... 83 32 Kapitały .................................................................................................................................................................................................................................... 83 Pozostałe informacje dodatkowe .................................................................................................................................................................................................................... 86 33 Pozycje pozabilansowe ......................................................................................................................................................................................................... 86 34 Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych ......................................................................................................................... 87 35 Wartość godziwa .................................................................................................................................................................................................................... 88 36 Transakcje z jednostkami powiązanymi ............................................................................................................................................................................. 95 37 Świadczenia dla kluczowego personelu Banku ................................................................................................................................................................ 98 38 Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych................................................................................................................................................. 101 39 Sprawy sporne ...................................................................................................................................................................................................................... 102 Noty objaśniające dotyczące ryzyka ............................................................................................................................................................................................................. 105 40 Ryzyko kredytowe ................................................................................................................................................................................................................ 107 41 Ryzyko stopy procentowej ................................................................................................................................................................................................. 120 42 Ryzyko walutowe ................................................................................................................................................................................................................. 127 43 Ryzyko płynności .................................................................................................................................................................................................................. 129 44 Ryzyko operacyjne ............................................................................................................................................................................................................... 136 45 Zarządzanie kapitałem ......................................................................................................................................................................................................... 138 Inne …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….141 46 Zdarzenia istotne dla działalności Banku ......................................................................................................................................................................... 141 47 Istotne zdarzenia po dacie bilansowej.............................................................................................................................................................................. 142 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 4 Rachunek zysków i strat Numer noty 01.01.2022 – 31.12.2022 01.01.2021 – 31.12.2021 Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej 5 225 522 2 807 540 Przychody o podobnym charakterze 92 800 199 338 Koszty z tytułu odsetek -1 828 433 -233 314 Wynik z tytułu odsetek 6 3 489 889 2 773 564 Przychody z tytułu prowizji i opłat 1 494 167 1 304 055 Koszty z tytułu prowizji i opłat -833 788 -667 813 Wynik z tytułu prowizji i opłat 7 660 379 636 242 Przychody z tytułu dywidend 11 888 7 345 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 8 22 955 85 701 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym: 9 1 989 5 293 wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite 1 218 3 246 wycenianych według zamortyzowanego kosztu 771 2 047 Pozostałe przychody operacyjne 79 001 108 920 Pozostałe koszty operacyjne -122 176 -164 704 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych 10 -43 175 -55 784 Koszty działania Banku 11 -1 899 978 -1 493 936 Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane 12 -902 922 -962 885 Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych 13 -38 816 -9 924 Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 14 -83 168 -21 386 Podatek bankowy 15 -262 723 -236 835 Zysk brutto 956 318 727 395 Podatek dochodowy 16 -334 466 -288 102 Zysk netto 621 852 439 293 Średnia ważona liczba akcji zwykłych 130 553 991 130 553 991 Podstawowy/rozwodniony zysk netto przypadająca na jedną akcję zwykłą (w zł) 17 4,76 3,36 Sprawozdanie z całkowitych dochodów Numer noty 01.01.2022 – 31.12.2022 01.01.2021 – 31.12.2021 Zysk netto 621 852 439 293 Pozostałe całkowite dochody netto, które będą odniesione na wynik po spełnieniu odpowiednich warunków -432 591 -1 122 412 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą 326 1 577 Skutki wyceny aktywów finansowych (netto) -141 515 -63 611 Zysk/strata z tytułu wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 20 -176 756 -78 499 Podatek odroczony 16 35 241 14 888 Skutki wyceny instrumentów zabezpieczających (netto) -291 402 -1 060 378 Zysk/strata z tytułu wyceny instrumentów zabezpieczających 21 -359 755 -1 309 109 Podatek odroczony 16 68 353 248 731 Razem dochody całkowite netto 189 261 -683 119 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 5 Sprawozdanie z sytuacji finansowej AKTYWA Numer noty 31.12.2022 31.12.2021 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 18 2 565 406 3 723 577 Należności od banków 19 2 373 663 1 689 779 Inwestycyjne aktywa finansowe: 20 16 998 356 16 093 951 wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 9 893 476 9 265 445 wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 423 038 377 193 wyceniane według zamortyzowanego kosztu 6 681 842 6 451 313 Pochodne instrumenty zabezpieczające 21 178 139 38 810 Należności od klientów 22 57 509 965 58 234 447 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 25 40 992 130 921 Rzeczowe aktywa trwałe 23 732 404 743 576 Wartości niematerialne 23 362 198 383 597 Inwestycje w jednostkach zależnych i stowarzyszonych 221 238 216 238 Aktywa przeznaczone do sprzedaży 1 611 0 Aktywa z tytułu podatku dochodowego 16 1 222 958 1 115 760 aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 1 222 958 1 115 760 Pozostałe aktywa 24 478 334 560 031 AKTYWA RAZEM 82 685 264 82 930 687 ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY Numer noty 31.12.2022 31.12.2021 Zobowiązania wobec banków 26 182 934 423 268 Zobowiązania wobec klientów 27 70 763 793 72 012 350 Zobowiązania finansowe 28 255 994 188 088 Pochodne instrumenty zabezpieczające 21 1 678 933 1 081 996 Rezerwy 29 267 774 291 096 Pozostałe zobowiązania 30 1 980 207 1 581 720 Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego 16 230 355 32 590 bieżące zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego 230 355 32 590 Zobowiązania podporządkowane 31 1 163 875 1 347 441 Zobowiązania, razem 76 523 865 76 958 549 Kapitał akcyjny 1 305 540 1 305 540 Kapitał zapasowy 5 401 470 5 399 229 Kapitał z aktualizacji wyceny -1 339 576 -906 659 Pozostałe kapitały rezerwowe 174 447 174 447 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą 283 -43 Niepodzielony wynik z lat ubiegłych -2 617 -439 669 Zysk bieżącego roku 621 852 439 293 Kapitał własny 32 6 161 399 5 972 138 ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY RAZEM 82 685 264 82 930 687 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 6 Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym 01.01.2022 - 31.12.2022 Kapitał akcyjny Kapitał zapasowy Pozostałe kapitały rezerwowe Kapitał z aktualizacji wyceny Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą Zyski zatrzymane Kapitały razem 1 stycznia 2022 1 305 540 5 399 229 174 447 -906 659 -43 -376 5 972 138 Przeniesienie wyniku roku ubiegłego 0 2 241 0 0 0 -2 241 0 Dochody całkowite 0 0 0 -432 917 326 621 852 189 261 zysk netto 0 0 0 0 0 621 852 621 852 pozostałe dochody całkowite: 0 0 0 -432 917 326 0 -432 591 w tym aktywa wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 0 0 0 -141 515 0 0 -141 515 w tym instrumenty zabezpieczające 0 0 0 -291 402 0 0 -291 402 w tym różnice kursowe 0 0 0 0 326 0 326 31 grudnia 2022 1 305 540 5 401 470 174 447 -1 339 576 283 619 235 6 161 399 01.01.2021 - 31.12.2021 Kapitał akcyjny Kapitał zapasowy Pozostałe kapitały rezerwowe Kapitał z aktualizacji wyceny Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą Zyski zatrzymane Kapitały razem 1 stycznia 2021 1 305 540 5 395 195 174 447 217 330 -1 620 -435 635 6 655 257 Przeniesienie wyniku roku ubiegłego 0 4 034 0 0 0 -4 034 0 Dochody całkowite 0 0 0 -1 123 989 1 577 439 293 -683 119 zysk netto 0 0 0 0 0 439 293 439 293 pozostałe dochody całkowite: 0 0 0 -1 123 989 1 577 0 -1 122 412 w tym aktywa wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 0 0 0 -63 611 0 0 -63 611 w tym instrumenty zabezpieczające 0 0 0 -1 060 378 0 0 -1 060 378 w tym różnice kursowe 0 0 0 0 1 577 0 1 577 31 grudnia 2021 1 305 540 5 399 229 174 447 -906 659 -43 -376 5 972 138 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 7 Sprawozdanie z przepływów pieniężnych Numer noty 01.01.2022- 31.12.2022 01.01.2021- 31.12.2021 Działalność operacyjna Zysk brutto za okres 956 318 727 395 Korekty 257 472 228 121 Niezrealizowane zyski/straty z tytułu różnic kursowych 326 1 735 Amortyzacja środków trwałych oraz wartości niematerialnych 230 005 223 384 Zmiana odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości środków trwałych i wartości niematerialnych 38 816 9 924 Dywidendy otrzymane -11 888 -7 345 Krótkoterminowe umowy leasingu 213 423 Zysk brutto po korektach a przed zmianą stanów bilansowych 1 213 790 955 516 Zmiana stanu kredytów i innych należności 34.2 40 598 -3 375 056 Zmiana stanu aktywów wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody -789 694 -2 329 694 Zmiana stanu aktywów wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat -45 845 219 628 Zmiana stanu aktywów stanowiących zabezpieczenie zobowiązań 89 929 315 534 Zmiana stanu aktywów przeznaczonych do sprzedaży -1 611 3 Zmiana stanu pozostałych aktywów 81 697 -59 175 Zmiana stanu depozytów -1 767 962 5 958 500 Zmiana stanu zobowiązań z tytułu własnej emisji 235 691 -571 389 Zmiana stanu zobowiązań wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 67 906 -313 792 Zmiana stanu instrumentów pochodnych zabezpieczających 97 853 -17 108 Zmiana stanu innych zobowiązań 34.2 457 179 -410 068 Zmiana stanu rezerw -23 322 -45 775 Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej przed podatkiem -343 791 327 124 Podatek zapłacony -141 606 -119 768 Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej -485 397 207 356 Działalność inwestycyjna Wydatki z tytułu działalności inwestycyjnej: -2 889 136 -512 131 Nabycie rzeczowych aktywów trwałych -102 134 -127 082 Nabycie wartości niematerialnych -42 712 -50 241 Nabycie udziałów w jednostkach zależnych, po potrąceniu nabytych środków pieniężnych -5 000 0 Nabycie aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu -2 739 290 -334 808 Wpływy z działalności inwestycyjnej: 2 579 431 2 211 189 Zbycie rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych 17 668 3 808 Zbycie aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu 2 561 763 2 207 381 Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej -309 705 1 699 058 Działalność finansowa Wydatki z tytułu działalności finansowej: -363 069 -591 914 Spłata zobowiązań podporządkowanych - kapitał -195 459 -443 500 Spłata zobowiązań podporządkowanych - odsetki -75 932 -55 555 Płatności zobowiązań z tytułu leasingu część kapitałowa -86 429 -91 133 Płatności zobowiązań z tytułu leasingu część odsetkowa -5 249 -1 726 Wpływy z działalności finansowej 0 0 Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej -363 069 -591 914 Przepływy pieniężne netto, razem -1 158 171 1 314 500 Różnice kursowe z przeliczenia środków pieniężnych 48 337 44 559 Bilansowa zmiana stanu gotówki i ekwiwalentu gotówki -1 158 171 1 314 500 Gotówka i ekwiwalenty gotówki, Bilans otwarcia 3 723 577 2 409 077 Gotówka i ekwiwalenty gotówki, Bilans zamknięcia 18 2 565 406 3 723 577 Dodatkowe ujawnienia na temat przepływów operacyjnych Odsetki otrzymane 4 396 325 2 937 090 Odsetki zapłacone -1 329 931 -302 388 dane przekształcone szczegóły nota 4.2 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 8 Noty do jednostkowego sprawozdania finansowego 1 Informacje o Banku 1.1 Informacje ogólne, czas trwania i zakres działalności Alior Banku SA Alior Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie przy ulicy Łopuszańskiej 38D został wpisany do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Polska, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000305178. Bankowi został nadany numer identyfikacji podatkowej NIP: 107-001-07-31 oraz numer statystyczny REGON: 141387142. Od 14 grudnia 2012 r. Bank jest notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (nr ISIN: PLALIOR00045). Alior Bank SA jest uniwersalnym bankiem depozytowo-kredytowym, obsługującym osoby fizyczne, prawne i inne podmioty będące osobami krajowymi i zagranicznymi. Podstawowa działalność Banku obejmuje prowadzenie rachunków bankowych, udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych, emitowanie bankowych papierów wartościowych oraz prowadzenie skupu i sprzedaży wartości dewizowych. Bank prowadzi także działalność maklerską, doradztwo i pośrednictwo finansowe oraz świadczy inne usługi finansowe. Zgodnie z postanowieniami Statutu Alior Bank prowadzi działalność na terytoriach Rzeczypospolitej Polskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Bank świadczy usługi przede wszystkim klientom z Polski. Udział klientów zagranicznych w całkowitej liczbie klientów Banku jest znikomy. W ramach bankowości detalicznej w roku 2016 rozpoczął działalność zagraniczny oddział Alior Banku w Rumunii. 1.2 Informacje dotyczące składu Zarządu Banku i Rady Nadzorczej Banku W stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego zakończonego dnia 31 grudnia 2021 r. nastąpiły zmiany w składzie Zarządu Banku. W dniu 24 marca 2022 r. Pan Maciej Brzozowski złożył rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu Banku oraz z mandatu członka Zarządu Banku ze skutkiem na dzień dzień 24 marca 2022 r., godzina 18:00. W dniu 14 lipca 2022 r. Komisja Nadzoru Finansowego wyraziła zgodę na powołanie Pana Grzegorza Olszewskiego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku. W dniu 13 października 2022 r. Rada Nadzorcza Banku powołała Pana Tomasza Miklasa w skład Zarządu Banku trzyletniej V kadencji wspólnej, która rozpoczęła się z dniem 30 czerwca 2020 r., na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku. Ponadto, Rada Nadzorcza Banku, pod warunkiem uzyskania zgody Komisji Nadzoru Finansowego oraz z dniem uzyskania takiej zgody, powierzyła Panu Tomaszowi Miklasowi funkcję Wiceprezesa Zarządu Banku nadzorującego zarządzanie ryzykiem istotnym w działalności Banku. W dniu 3 listopada 2022 r. Rada Nadzorcza Banku, powołała ze skutkiem od dnia 7 listopada 2022 roku Pana Szymona Kamińskiego w skład Zarządu Banku trzyletniej V kadencji wspólnej, która rozpoczęła się z dniem 30 czerwca 2020 r., na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku. W dniu 3 listopada 2022 r. Pan Marek Majsak złożył rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu Banku oraz z mandatu członka Zarządu Banku ze skutkiem na koniec dnia 4 listopada 2022 roku. Skład Zarządu Banku na dzień 31 grudnia 2022 r. oraz na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego Imię i nazwisko Funkcja Grzegorz Olszewski Prezes Zarządu Radomir Gibała Wiceprezes Zarządu Szymon Kamiński Wiceprezes Zarządu Rafał Litwińczuk Wiceprezes Zarządu S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 9 Imię i nazwisko Funkcja Tomasz Miklas Wiceprezes Zarządu Jacek Polańczyk Wiceprezes Zarządu Paweł Tymczyszyn Wiceprezes Zarządu Skład Zarządu Banku na dzień 31 grudnia 2021 r. Imię i nazwisko Funkcja Grzegorz Olszewski Wiceprezes Zarządu kierujący pracami Zarządu Maciej Brzozowski Wiceprezes Zarządu Radomir Gibała Wiceprezes Zarządu Rafał Litwińczuk Wiceprezes Zarządu Marek Majsak Wiceprezes Zarządu Jacek Polańczyk Wiceprezes Zarządu Paweł Tymczyszyn Wiceprezes Zarządu W stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego zakończonego w dniu 31 grudnia 2021 r. nastąpiły zmiany w składzie Rady Nadzorczej. W dniu 12 kwietnia 2022 r., Pani Aleksandra Agatowska złożyła rezygnację z pełnienia mandatu w Radzie Nadzorczej oraz z pełnienia funkcji Przewodniczącej Rady Nadzorczej Banku IV kadencji ze skutkiem na dzień 12 kwietnia 2022 r. godz. 13.30. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Banku zwołane na dzień 12 kwietnia 2022 r., zgodnie z uchwałą nr 3/2022 powołało w skład Rady Nadzorczej Banku Pana Pawła Śliwę. Skład Rady Nadzorczej Banku na dzień 31 grudnia 2022 r. oraz na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego przedstawiał się następująco: Imię i nazwisko Funkcja Filip Majdowski Przewodniczący Rady Nadzorczej Ernest Bejda Zastępca Przewodniczącego Rady Nadzorczej Małgorzata Erlich – Smurzyńska Członek Rady Nadzorczej Paweł Wojciech Knop Członek Rady Nadzorczej Artur Kucharski Członek Rady Nadzorczej Marek Pietrzak Członek Rady Nadzorczej Paweł Śliwa Członek Rady Nadzorczej Dominik Witek Członek Rady Nadzorczej Skład Rady Nadzorczej Banku na dzień 31 grudnia 2021 r. przedstawiał się następująco: Imię i nazwisko Funkcja Aleksandra Agatowska Przewodnicząca Rady Nadzorczej Ernest Bejda Zastępca Przewodniczącej Rady Nadzorczej Małgorzata Erlich – Smurzyńska Członek Rady Nadzorczej Paweł Wojciech Knop Członek Rady Nadzorczej Artur Kucharski Członek Rady Nadzorczej Filip Majdowski Członek Rady Nadzorczej Marek Pietrzak Członek Rady Nadzorczej S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 10 Imię i nazwisko Funkcja Dominik Witek Członek Rady Nadzorczej 2 Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego 2.1 Zakres podmiotowy i dane porównawcze Niniejsze sprawozdanie finansowe obejmuje rok zakończony 31 grudnia 2022 r. i zawiera dane porównawcze za rok zakończony 31 grudnia 2021 r. Sprawozdanie zostało sporządzone w polskich złotych (zł), a wszystkie zamieszczone w nim wartości zostały zaprezentowane w tysiącach złotych, chyba, że wskazano inaczej. 2.2 Oświadczenie o zgodności Niniejsze sprawozdanie finansowe Alior Banku Spółki Akcyjnej zostało sporządzone zgodnie ze stosowanymi w sposób ciągły Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) przyjętymi przez Unię Europejską według stanu na 31 grudnia 2022 r. a w zakresie nieuregulowanym powyższymi standardami zgodnie z wymogami ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi, jak również wymogami odnoszącymi się do emitentów papierów wartościowych dopuszczonych lub będących przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych. 2.3 Kontynuacja działalności Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania przez Zarząd Banku, nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuacji działalności Banku w dającej się przewidzieć przyszłości. Przyjmując to założenie, Zarząd uwzględnił w swojej ocenie wpływ czynników obarczonych niepewnością, a w szczególności trwający od dnia 24 lutego 2022 r. konflikt zbrojny w Ukrainie, na sytuację makroekonomiczną i własną działalność. W oparciu o przeprowadzone analizy Bank nie identyfikuje negatywnego wpływu zaistniałych okoliczności na ocenę zasadności sporządzenia sprawozdania finansowego przy założeniu braku zagrożenia kontynuacji działalności Banku w dającej się przewidzieć przyszłości. W latach 2022 i 2021 roku w Banku nie wystąpiła działalność zaniechana. 2.4 Prezentacja sprawozdań finansowych W sprawozdaniu z sytuacji finansowej Bank prezentuje aktywa i zobowiązania według kryterium płynności. Zasady kompensowania aktywów i zobowiązań finansowych opisano w nocie 38.1 Bank nie kompensuje przychodów i kosztów, chyba, że jest to wymogiem lub zostało dopuszczone przez standardy lub interpretacje. 2.5 Zatwierdzenie sprawozdania finansowego Niniejsze sprawozdanie finansowe Alior Banku Spółki Akcyjnej zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd Banku w dniu 2 marca 2023 r. 3 Opis najistotniejszych zasad rachunkowości Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu niniejszego sprawozdania finansowego przedstawione zostały w poszczególnych notach oraz poniżej. Zasady te stosowane były we wszystkich prezentowanych latach w sposób ciągły. Poniżej zaprezentowano wykaz S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 11 zasad rachunkowości oraz ważniejszych szacunków i ocen dla poszczególnych pozycji rachunku zysków i strat oraz sprawozdania z sytuacji finansowej. Rachunek zyskow i strat Numer noty Polityka rachunkowości Przychody i koszty z tytułu odsetek 6 T Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat 7 T Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 8 T Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 9 T Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych 10 T Koszty działania Banku 11 T Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane 12 T Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych 13 T Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 14 T Podatek dochodowy 16 T Sprawozdanie z sytuacji finansowej Numer noty Polityka rachunkowości Ważniejsze szacunki i oceny Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 18 T Należności od banków 19 T Inwestycyjne aktywa finansowe 20 T T Rachunkowość zabezpieczeń 21 T T Należności od klientów 22 T T Rzeczowe aktywa trwałe 23 T T Wartości niematerialne 23 T T Pozostałe aktywa 24 T Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 25 T Aktywa z tytułu podatku dochodowego 16 T Zobowiązania wobec banków 26 T Zobowiązania wobec klientów 27 T Zobowiązania finansowe 28 T Rezerwy 29 T T Pozostałe zobowiązania 30 T Zobowiązania podporządkowane 31 T Kapitał własny i akcjonariat Banku 32 T Litera T oznacza, że w Sprawozdaniu Finansowym zamieszczone zostały istotne informacje dotyczące wybranej polityki rachunkowości i istotnych szacunków 3.1 Transakcje w walutach obcych Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w polskich złotych, który jest walutą funkcjonalną Banku (za wyjątkiem oddziału w Rumunii). Transakcje i salda w walutach obcych Transakcje wyrażone w walutach (z wyjątkiem transakcji i sald oddziału zagranicznego, opisanego w następnym punkcie) obcych są początkowo ujmowane w walucie funkcjonalnej według kursu średniego Narodowego Banku Polskiego obowiązującego w dniu zawarcia transakcji. W ostatnim dniu każdego okresu sprawozdawczego Bank przelicza: • aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach obcych przy zastosowaniu średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 12 • pozycje niepieniężne wyceniane według kosztu historycznego w walucie obcej według kursu wymiany z dnia początkowego ujęcia transakcji, • pozycje niepieniężne wyceniane według wartości godziwej w walucie obcej według kursu wymiany z dnia ustalenia wartości godziwej. Różnice kursowe z rozliczenia transakcji oraz wyceny bilansowej aktywów i zobowiązań pieniężnych wyrażonych w walutach obcych rozpoznawane są w rachunku zysków i strat. Różnice kursowe z tytułu takich pozycji, jak instrumenty kapitałowe zaklasyfikowane do aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Transakcje i salda oddziału w Rumunii Wynik i salda jednostek zagranicznych (w tym oddziałów), które posiadają walutę funkcjonalną inną niż złoty, wycenia się do złotego zgodnie z poniższym schematem: • aktywa i zobowiązania na dzień bilansowy wycenia się według średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień, • przychody i koszty wycenia się według średniej arytmetycznej średnich kursów ogłoszonych przez NBP obowiązujących na koniec każdego dnia, • różnice kursowe z wyceny jednostek zagranicznych ujmuje się jako odrębny składnik kapitału własnego, zostaną one rozliczone do wyniku finansowego w momencie zbycia jednostki zagranicznej. RON 2022 2021 Kurs obowiązujący w ostatnim dniu okresu 0,9475 0,9293 Kurs stanowiący średnią arytmetyczną kursów obowiązujących ostatniego dnia miesiąca danego okresu 0,9501 0,9293 3.2 Połączenie jednostek gospodarczych Nabycia jednostek gospodarczych Bank rozlicza według metody nabycia zgodnie z zasadami opisanymi w MSSF 3. Zgodnie z przyjętą przez Bank polityką rachunkowości, w odniesieniu do MSR 8 pkt.10, przy rozliczeniu połączenia pod wspólną kontrolą, Bank opiera się o zapisy Ustawy o rachunkowości, art. 44a ust.2, wskazujące na możliwość zastosowania w takich przypadkach metody łączenia udziałów. W sprawozdaniu jednostkowym Bank prezentuje jednostki zależne według kosztu historycznego. 3.3 Ujmowanie aktywów i zobowiązań finansowych w księgach Bank ujmuje składnik aktywów lub zobowiązanie finansowe w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy, gdy staje się stroną umowy tego instrumentu. Standaryzowane transakcje zakupu i sprzedaży aktywów finansowych (papiery wartościowe) ujmuje się na dzień rozliczenia. W momencie początkowego ujęcia, wszystkie instrumenty finansowe wycenia się w wartości godziwej. Bank dokonuje klasyfikacji aktywów i zobowiązań finansowych w momencie ich początkowego ujęcia, w zależności od celu, charakterystyki i zamiaru w stosunku do nabywanego instrumentu finansowego. Aktywa finansowe, Bank przyporządkowuje kategoriom: aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu. Zobowiązania finansowe wyceniane są wyceniane wg zamortyzowanego kosztu i w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Szczegółowe zasady klasyfikacji i wyceny instrumentów finansowych opisano w nocie 20.1. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 13 3.4 Wyłączanie składników aktywów i zobowiązań finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej Aktywa finansowe Bank wyłącza składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej wtedy, gdy: • wygasają umowne prawa do przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych, • Bank przenosi składnik aktywów finansowych na inny podmiot, • Bank dokonuje spisania aktywów finansowych do ewidencji pozabilansowej, bez rezygnacji z dochodzenia spłaty w przyszłości. Przenosząc składnik aktywów finansowych, Bank ocenia, w jakim stopniu zachowuje ryzyko i korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych. W tym przypadku: • jeżeli przenosi zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to wyłącza składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej, • jeżeli zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to w dalszym ciągu ujmuje składnik aktywów finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, • jeżeli nie przenosi ani nie zachowuje zasadniczo całego ryzyka i wszystkich korzyści związanych z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to ustala czy zachowuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów finansowych. W przypadku zachowania kontroli składnik aktywów finansowych jest nadal ujmowany w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, a w przypadku braku kontroli jest wyłączany ze sprawozdania z sytuacji finansowej do wysokości wynikającej z utrzymania zaangażowania. Decyzja o dokonaniu spisania aktywów finansowych do czasu ich spłaty, odpisania z tytułu nieściągalności, przedawnienia lub umorzenia może zostać podjęta, jeżeli: • wierzytelność zaklasyfikowana jest do kategorii straconej, • nie ma uzasadnionych perspektyw na odzyskanie danego składnika aktywów finansowych w całości lub w części, • Bank nie identyfikuje źródeł spłaty wierzytelności, z których mógłby się efektywnie zaspokoić. Decyzja o zaprzestaniu ujmowania aktywa finansowego i odpisaniu wierzytelności jako nieściągalnej może być podjęta w sytuacji, gdy wierzytelność jest w całości wymagalna i jej nieściągalność została udokumentowana zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (odpisanie z udokumentowaniem nieściągalności), tj.: • postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez Bank jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, • postanowieniem sądu o zakończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, • postanowieniem sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzeniu postępowania upadłościowego, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, • protokołem sporządzonym przez jednostkę merytoryczną, która wykazuje, iż przewidywane koszty procesowe oraz egzekucyjne byłyby równe lub wyższe od kwoty uzyskanej wierzytelności. Zobowiązania finansowe Bank wyłącza ze sprawozdania z sytuacji finansowej zobowiązanie finansowe (lub jego część), jeśli obowiązek określony w umowie został wypełniony lub umorzony albo wygasł. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 14 Modyfikacja Modyfikacja aktywa finansowego wycenianego w koszcie zamortyzowanym lub wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz zobowiązania finansowego to zmiana warunków umownych wpływająca na zmianę kwoty i terminu płatności, a w przypadku aktywów – również zmianę dłużnika. Zmiana przepływów pieniężnych bez zmiany warunków umownych nie stanowi modyfikacji (zmiana jest dokonana na podstawie pierwotnie obowiązującej umowy). Dla każdego przypadku modyfikacji przeprowadza się ocenę istotności. Modyfikacja uznana za istotną skutkuje wyłączeniem aktywa lub zobowiązania finansowego ze sprawozdania z sytuacji finansowej oraz rozpoznaniem nowego aktywa finansowego z uwzględnieniem zmodyfikowanych przepływów pieniężnych. Dla nowego aktywa lub zobowiązania finansowego należy wyznaczyć nową efektywną stopę procentową lub efektywną stopę procentową skorygowaną o ryzyko kredytowe (CAEIR) w przypadku, gdy nowe aktywa finansowe rozpoznane w efekcie modyfikacji są dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe oraz zaliczyć do wyniku finansowego nierozliczone metodą efektywnej stopy procentowej koszty i przychody dotyczące pierwotnych warunków umownych. Modyfikacja aktywa finansowego uznana za nieistotną nie skutkuje wyłączeniem ze sprawozdania z sytuacji finansowej i dokonuje się wyliczenia zysku lub straty z modyfikacji. Wszelkie poniesione koszty i opłaty korygują wartość bilansową zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych i są amortyzowane w okresie pozostającym do daty wymagalności zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych przy zastosowaniu pierwotnej stopy procentowej. Dla oceny istotności modyfikacji Bank przyjął kryteria jakościowe, takie jak: • zmiana waluty finansowania, • zmiana dłużnika, przy czym kryterium to nie obejmuje przypadków przystąpienia do długu oraz spadkobrania, ponieważ uznaje się, że przypadki te nie zmieniają istotnie charakteru składnika aktywów, • wprowadzenie do umowy postanowień skutkujących brakiem zdania testu charakterystyk przepływów pieniężnych (test SPPI), w tym (i) mnożnika w formule oprocentowania, (ii) uzależnienia stopy procentowej od ceny towarów, papierów wartościowych lub podobnych (iii) ograniczenia odpowiedzialności umownej dłużnika do wybranych aktywów, • zmiana formy prawnej, w tym konsolidacja dwóch lub więcej kredytów w jeden, • zmiana rodzaju instrumentu finansowego, oraz ilościowe obejmujące test 10% dla produktów o charakterze nieodnawialnym oraz progi procentowe zmiany marży, zwiększenia kwoty finansowania i wyrażone w dniach zmiany okresu rezydualnego finansowania dla produktów o charakterze odnawialnym. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 15 4 Zmiany stosowanych zasad rachunkowości 4.1 Zmiany w standardach rachunkowości Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do opublikowanych standardów i interpretacji, które weszły w życie od 1 stycznia 2022 roku Zmiana Wpływ na sprawozdanie Banku Odniesienie do Założeń koncepcyjnych - Zmiany do MSSF 3 Zmiany wprowadzają wyjątek od zasady ujmowania wynikającej z MSSF 3, celem uniknięcia kwestii potencjalnych zysków i strat ”dnia drugiego” w odniesieniu do zobowiązań i zobowiązań warunkowych, które wchodziłyby w zakres MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe czy KIMSF 21 Opłaty, jeśli wystąpiły oddzielnie. Wyjątek wymaga od jednostek stosowania kryteriów wynikających odpowiednio z MSR 37 lub KIMSF 21 (zamiast wymogów wynikających z Założeń koncepcyjnych) w celu ustalenia, czy na dzień przejęcia występuje obecny obowiązek. Jednocześnie zmiany wprowadzają nowy paragraf do MSSF 3 wyjaśniający, że aktywa warunkowe nie kwalifikują się do ujęcia na dzień przejęcia. Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. Zmiana do MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe Zmiana polegająca na wykluczeniu możliwości potrącania z kosztów wytworzenia rzeczowych aktywów trwałych kwot otrzymanych ze sprzedaży produktów wyprodukowanych na etapie testów przedwdrożeniowych. Tego typu przychody ze sprzedaży i odpowiadające im koszty należy bowiem ująć w rachunku wyników. Implementacja zmiany nie miała wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe Zmiana polegająca na doprecyzowaniu pojęcia kosztów wywiązania się z zobowiązań wynikających z umów, w których koszty przewyższają korzyści ekonomiczne z nich wynikające. Implementacja zmiany nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. Zmiany wynikające z przeglądu MSSF 2018-2020: MSSF 9 Instrumenty finansowe – Opłaty w ramach testu 10 % przy zaprzestaniu ujmowania zobowiązań finansowych Zmiana precyzuje opłaty, które jednostka uwzględnia przy ocenie, czy warunki nowego lub zmodyfikowanego zobowiązania finansowego różnią się znacznie od warunków pierwotnego zobowiązania finansowego. Opłaty te obejmują wyłącznie opłaty zapłacone lub otrzymane między pożyczkobiorcą a kredytodawcą, w tym opłaty zapłacone lub otrzymane przez pożyczkobiorcę lub kredytodawcę w imieniu drugiej strony. Implementacja zmiany nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. Opublikowane standardy i interpretacje, które nie obowiązywały na 31.12.2022 r. i nie zostały wcześniej zastosowane przez Bank Zmiana Wpływ na sprawozdanie Banku MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe -pierwsze zastosowanie oraz MSSF 9 – informacje porównawcze Zastępuje standard MSSF 4 „Umowy Ubezpieczeniowe”, który umożliwiał kontynuowanie ujmowania umów ubezpieczeniowych według zasad rachunkowości obowiązujących w krajowych standardach i co w rezultacie oznaczało stosowanie wielu różnych rozwiązań. MSSF 17 wprowadza wymóg spójnego ujmowania wszystkich umów ubezpieczeniowych. Zobowiązania wynikające z umów będą ujmowane w wartościach bieżących zamiast kosztu historycznego. Nowy standard będzie obowiązywał dla okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku, jednakże nie będzie dotyczył Banku. Zmiany do MSR 8 Zasady rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i błędy: Definicja wartości szacunkowych Wyjaśniają, w jaki sposób zasady rachunkowości i wartości szacunkowe odnoszą się do siebie, wyjaśniając, że szacunki księgowe są stosowane przy stosowaniu zasad rachunkowości. Zmiana będzie obowiązywała dla okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku i nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. Zmiany do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych: Ujawnianie zasad rachunkowości Zawierają wytyczne dotyczące stosowania pojęcia istotności do ujawnień dotyczących zasad (polityki) rachunkowości. Zmiana będzie obowiązywała dla okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku i nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. Zmiany do MSR 12 Podatek dochodowy: Podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań wynikających z pojedynczej transakcji Zmiana precyzuje zasady ewidencyjne w zakresie podatku dochodowego i możliwego do zastosowanie wyłączenia z ujęcia podatku odroczonego. Wprowadzona zmiana precyzuje, że tego wyłączenia nie stosuje się do transakcji leasingowych i ujęcia zobowiązania wynikającego z likwidacji składnika aktywów tj.: transakcji, dla których równocześnie ujmuje się aktywo oraz zobowiązanie. Zmiana będzie obowiązywała dla okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku i nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 16 Zmiana Wpływ na sprawozdanie Banku Zmiana do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych: Klasyfikacja zobowiązań Zmiany mają wpływ na wymogi zawarte w MSR 1 dotyczące prezentacji zobowiązań. W szczególności wyjaśniają one jedno z kryteriów klasyfikacji zobowiązania jako długoterminowe. Implementacja zmiany nie będzie wywierała wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. Zmiana do MSSF 16 Leasing Celem tej zmiany jest określenie, w jaki sposób jednostka wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu po sprzedaży składnika aktywów i leasinguje ten sam składnik aktywów od nowego właściciela. Implementacja zmiany nie będzie wywierała wpływu na sprawozdanie finansowe Banku. 4.2 Przekształcenie danych porównawczych i objaśnienie różnic w stosunku do publikowanych wcześniej sprawozdań finansowych W porównaniu do sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31.12.2021 roku, Bank zmienił sposób prezentacji niektórych pozycji rachunku przepływów pieniężnych: Zmiana 1 Zmiana stanu instrumentów pochodnych zabezpieczających zarówno aktywa, jak i pasywa prezentowane są łącznie. Zmiana 2 Ze zmian stanów poszczególnych składników aktywów i zobowiązań wyłączono zmiany wycen do wartości godziwej ujmowanych w innych całkowitych dochodach. Zmiana 3 Zmiana stanu inwestycyjnych aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu została przeniesiona do działalności inwestycyjnej. Pozycja Dane opublikowane 31.12.2021 zmiana 1 zmiana 2 zmiana 3 Razem zmiany Dane przekształcone 31.12.2021 Zmiana stanu aktywów wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody -2 286 030 0 -43 664 0 -43 664 -2 329 694 Zmiana stanu aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu 1 714 529 0 0 -1 714 529 -1 714 529 0 Zmiana stanu instrumentów pochodnych zabezpieczających stanowiących aktywa 296 167 -296 167 0 0 -296 167 0 Zmiana stanu instrumentów pochodnych zabezpieczających zobowiązania 995 834 -995 834 0 0 -995 834 0 Zmiana stanu instrumentów pochodnych zabezpieczających 0 1 292 001 -1 309 109 -17 108 -17 108 Zmiana stanu innych zobowiązań -1 604 797 1 352 773 -158 044 1 194 729 -410 068 Razem przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej - zmniejszenie -1 872 573 Nabycie aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu 0 0 0 -334 808 -334 808 -334 808 Zbycie aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu 0 0 0 2 207 381 2 207 381 2 207 381 Razem przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej - zwiększenie 1 872 573 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 17 5 Segmenty działalności Alior Bank SA prowadzi działalność biznesową w ramach segmentów oferujących określone produkty i usługi adresowane do określonych grup klientów. Sposób podziału segmentów biznesowych zapewnia spójność z modelem zarządzania sprzedażą i oferowania klientom kompleksowej oferty produktowej obejmującej zarówno tradycyjne produkty bankowe, jak również bardziej złożone produkty o charakterze inwestycyjnym. Działalność bankowa obejmuje trzy podstawowe segmenty biznesowe: • segment detaliczny, • segment korporacyjny, • działalność skarbową. Podstawowe produkty dla segmentu detalicznego to: • produkty kredytowe: pożyczki gotówkowe, karty kredytowe, linie kredytowe w rachunku bieżącym, kredyty na nieruchomości, • produkty depozytowe: lokaty terminowe, konta oszczędnościowe, • produkty maklerskie oraz fundusze inwestycyjne, • konta osobiste, • usługi transakcyjne: wpłaty i wypłaty gotówkowe, wykonywanie przelewów, • transakcje wymiany walut. Podstawowe produkty dla segmentu korporacyjny to: • produkty kredytowe: limity debetowe w rachunkach bieżących, kredyty obrotowe, kredyty inwestycyjne, karty kredytowe, • produkty depozytowe: lokaty terminowe, • rachunki bieżące i pomocnicze, • usługi transakcyjne: wpłaty i wypłaty gotówkowe, wykonywanie przelewów, • produkty skarbowe: transakcje wymiany walut (również wymiany walut na termin), instrumenty pochodne, • faktoring. Podstawowym elementem analizy jest dochodowość segmentów detalicznego i biznesowego. Dochodowość obejmuje: • wynik odsetkowy z uwzględnieniem wewnętrznych stawek transferowych funduszy pomiędzy jednostkami banku a Departamentem Skarbu Banku, • przychody prowizyjne, • przychody z transakcji skarbowych oraz wymiany walutowej realizowanych przez klientów, • pozostałe przychody i koszty operacyjne. Dochody segmentu detalicznego obejmują również dochody ze sprzedaży produktów maklerskich (m.in. przychody z prowadzenia rachunków brokerskich, pośrednictwa w obrocie papierami wartościowymi oraz przychody z tytułu dystrybucji jednostek funduszy inwestycyjnych). Dochody segmentu biznesowego obejmują również dochody z portfela kredytów samochodowych. Pozycja działalność skarbowa obejmuje efekty zarządzania pozycją globalną – płynnościową i walutową, wynikającą z działalności jednostek Banku. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 18 Wyniki i wolumeny w podziale na segmenty za rok zakończony 31 grudnia 2022 r. Klienci detaliczni Klienci biznesowi Działalność skarbowa Segmenty działalności razem Pozycje niealokowane Razem Wynik odsetkowy zewnętrzny 2 130 218 1 432 867 -73 196 3 489 889 0 3 489 889 przychody zewnętrzne 2 748 603 1 643 538 833 381 5 225 522 0 5 225 522 przychody o podobnym charakterze 0 0 92 800 92 800 0 92 800 koszty zewnętrzne -618 385 -210 671 -999 377 -1 828 433 0 -1 828 433 Wynik odsetkowy wewnętrzny 399 603 -273 821 -125 782 0 0 0 przychody wewnętrzne 2 391 115 929 285 3 194 618 6 515 018 0 6 515 018 koszty wewnętrzne -1 991 512 -1 203 106 -3 320 400 -6 515 018 0 -6 515 018 Wynik z tytułu odsetek 2 529 821 1 159 046 -198 978 3 489 889 0 3 489 889 Przychody z tytułu prowizji i opłat 460 159 1 074 137 -40 129 1 494 167 0 1 494 167 Koszty z tytułu prowizji i opłat -184 864 -640 873 -8 051 -833 788 0 -833 788 Wynik z tytułu prowizji i opłat 275 295 433 264 -48 180 660 379 0 660 379 Przychody z tytułu dywidend 0 0 11 888 11 888 0 11 888 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 907 34 123 -12 075 22 955 0 22 955 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym: 0 0 1 989 1 989 0 1 989 wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite 0 0 1 218 1 218 0 1 218 wycenianych według zamortyzowanego kosztu 0 0 771 771 0 771 Pozostałe przychody operacyjne 70 341 8 660 0 79 001 0 79 001 Pozostałe koszty operacyjne -97 050 -25 126 0 -122 176 0 -122 176 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych -26 709 -16 466 0 -43 175 0 -43 175 Wynik razem przed uwzględnieniem odpisów na straty oczekiwane, wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych i kosztów ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 2 779 314 1 609 967 -245 356 4 143 925 0 4 143 925 Wynik z odpisów na straty oczekiwane -588 907 -314 015 0 -902 922 0 -902 922 Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych -30 901 0 0 -30 901 -7 915 -38 816 Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych -83 168 0 0 -83 168 0 -83 168 Wynik po uwzględnieniu odpisów na straty oczekiwane, wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych i kosztów ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 2 076 338 1 295 952 -245 356 3 126 934 -7 915 3 119 019 Koszty działania Banku -1 601 239 -561 462 0 -2 162 701 0 -2 162 701 Zysk brutto 475 099 734 490 -245 356 964 233 -7 915 956 318 Podatek dochodowy 0 0 0 0 -334 466 -334 466 Zysk netto 475 099 734 490 -245 356 964 233 -342 381 621 852 Aktywa 52 692 993 28 769 313 0 81 462 306 1 222 958 82 685 264 Zobowiązania 55 123 051 21 170 459 0 76 293 510 230 355 76 523 865 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 19 Wyniki i wolumeny w podziale na segmenty za rok zakończony 31 grudnia 2021 r. Klienci detaliczni Klienci biznesowi Działalność skarbowa Segmenty działalności razem Pozycje niealokowane Razem Wynik odsetkowy zewnętrzny 1 799 554 854 305 119 705 2 773 564 0 2 773 564 przychody zewnętrzne 1 848 262 870 860 88 418 2 807 540 0 2 807 540 przychody o podobnym charakterze 0 0 199 338 199 338 0 199 338 koszty zewnętrzne -48 708 -16 555 -168 051 -233 314 0 -233 314 Wynik odsetkowy wewnętrzny 87 801 -29 888 -57 913 0 0 0 przychody wewnętrzne 476 824 150 730 569 641 1 197 195 0 1 197 195 koszty wewnętrzne -389 023 -180 618 -627 554 -1 197 195 0 -1 197 195 Wynik z tytułu odsetek 1 887 355 824 417 61 792 2 773 564 0 2 773 564 Przychody z tytułu prowizji i opłat 449 197 882 666 -27 808 1 304 055 0 1 304 055 Koszty z tytułu prowizji i opłat -191 324 -469 764 -6 725 -667 813 0 -667 813 Wynik z tytułu prowizji i opłat 257 873 412 902 -34 533 636 242 0 636 242 Przychody z tytułu dywidend 0 0 7 345 7 345 0 7 345 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 2 622 12 929 70 150 85 701 0 85 701 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym: 0 0 5 293 5 293 0 5 293 wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite 0 0 3 246 3 246 0 3 246 wycenianych według zamortyzowanego kosztu 0 0 2 047 2 047 0 2 047 Pozostałe przychody operacyjne 90 726 18 194 0 108 920 0 108 920 Pozostałe koszty operacyjne -138 311 -26 393 0 -164 704 0 -164 704 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych -47 585 -8 199 0 -55 784 0 -55 784 Wynik razem przed uwzględnieniem odpisów na straty oczekiwane, wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych i kosztów ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 2 100 265 1 242 049 110 047 3 452 361 0 3 452 361 Wynik z odpisów na straty oczekiwane -293 339 -669 546 0 -962 885 0 -962 885 Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych -4 947 0 0 -4 947 -4 977 -9 924 Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych -21 386 0 0 -21 386 0 -21 386 Wynik po uwzględnieniu odpisów na straty oczekiwane, wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych i kosztów ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 1 780 593 572 503 110 047 2 463 143 -4 977 2 458 166 Koszty działania Banku -1 304 616 -426 155 0 -1 730 771 0 -1 730 771 Zysk brutto 475 977 146 348 110 047 732 372 -4 977 727 395 Podatek dochodowy 0 0 0 0 -288 102 -288 102 Zysk netto 475 977 146 348 110 047 732 372 -293 079 439 293 Aktywa 54 068 816 27 746 111 0 81 814 927 1 115 760 82 930 687 Zobowiązania 52 734 300 24 191 659 0 76 925 959 32 590 76 958 549 Przychody i koszty realizowane są głównie na terenie Polski. Oddział w Rumunii w 2022 roku poniósł stratę netto w wysokości 45 657 tys. zł, a w 2021 roku 74 851 tys. zł. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 20 Noty do rachunku zysków i strat 6 Wynik z tytułu odsetek 6.1 Zasady rachunkowości Przychody i koszty odsetkowe obejmują odsetki od instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody. W wyniku odsetkowym ujmowane są także opłaty i prowizje bezpośrednio związane z powstaniem instrumentu finansowego (zarówno przychody, w tym część opłaty otrzymywanej od ubezpieczyciela za dystrybucję ubezpieczeń, jak i koszty, w tym zewnętrzne i wewnętrzne koszty inkrementalne) stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej. Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą obliczania zamortyzowanej wartości początkowej aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów z tytułu odsetek do właściwego okresu. Efektywna stopa procentowa to stopa procentowa, za pomocą której szacowane przyszłe płatności lub wpływy pieniężne w ciągu całego oczekiwanego okresu życia składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego dyskontowane są dokładnie do wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych lub do zamortyzowanego kosztu zobowiązania finansowego. Obliczając efektywną stopę procentową, Bank szacuje oczekiwane przepływy pieniężne uwzględniając wszystkie warunki umowne danego instrumentu finansowego, nie biorąc jednak pod uwagę oczekiwanych strat kredytowych. Kalkulacja ta uwzględnia wszystkie zapłacone lub otrzymane między stronami umowy prowizje i opłaty, które są integralną częścią efektywnej stopy procentowej oraz koszty transakcji i wszystkie inne premie lub dyskonta. Bank oblicza przychód odsetkowy przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej do wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych, z wyjątkiem składników aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. W momencie przeklasyfikowania do Koszyka 3 aktywa finansowego lub grupy podobnych aktywów finansowych, przychody z tytułu odsetek naliczane są od wartości netto aktywa finansowego i wykazywane są według efektywnej stopy procentowej, według której zdyskontowane zostały przyszłe przepływy pieniężne dla celów wyceny utraty wartości. Przychody i koszty odsetkowe instrumentów pochodnych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, są wykazywane w pozycji przychodów o podobnym charakterze i pozostałych kosztach odsetkowych. 6.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej 5 225 522 2 807 540 lokaty terminowe 3 949 173 kredyty, w tym: 4 276 463 2 574 383 wynik z tytułu modyfikacji nieistotnych -511 308 -6 540 aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu 133 312 53 024 aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody 456 629 34 783 skupione wierzytelności 102 498 139 579 operacje papierami wartościowymi z przyrzeczeniem odkupu 32 714 747 rachunki bieżące 125 636 2 647 lokaty jednodniowe 6 441 590 inne 87 880 1 614 Przychody o podobnym charakterze 92 800 199 338 instrumenty pochodne 92 800 199 338 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 21 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Koszty z tytułu odsetek -1 828 433 -233 314 Koszty odsetkowe od instrumentów finansowych w kategorii wg zamortyzowanego kosztu z uwzględnieniem efektywnej stopy procentowej -739 179 -101 940 depozyty terminowe -555 685 -32 787 emisja własna -94 164 -62 558 operacje papierami wartościowymi z przyrzeczeniem odkupu -76 593 -1 293 zabezpieczenia pieniężne -4 990 -3 097 leasing -5 249 -1 726 inne -2 498 -479 Pozostałe koszty odsetkowe -1 089 254 -131 374 depozyty bieżące -280 834 -31 920 instrumenty pochodne -808 420 -99 454 Wynik z tytułu odsetek 3 489 889 2 773 564 w tym 502 mln zł to wynik na modyfikacji z tytułu wakacji kredytowych W latach 2022 i 2021 wartość przychodów odsetkowych od kredytów z rozpoznaną utratą wartości wyniosła odpowiednio 283 124 tys. zł i 167 578 tys. zł. 6.3 Istotne szacunki i osądy Ujęcie przychodów z bancassurance Bank alokuje uzyskiwane wynagrodzenia z dystrybucji produktów ubezpieczeniowych oferowanych w powiązaniu ze sprzedażą produktów kredytowych - zgodnie z treścią ekonomiczną transakcji – jako wynagrodzenie stanowiące: • integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego instrumentu finansowego, • wynagrodzenie za usługę pośrednictwa, • wynagrodzenie za świadczenie dodatkowych czynności wykonywanych w trakcie trwania umowy ubezpieczenia (rozliczane przez Bank w okresie, w którym świadczone są usługi). Ekonomiczny tytuł otrzymywanego wynagrodzenia determinuje sposób ujęcia w księgach Banku. Model „względnej wartości godziwej” stosowany jest dla ustalenia podziału kwoty wynagrodzenia z ubezpieczeń oferowanych w powiązaniu z kredytami gotówkowymi i hipotecznymi oraz ubezpieczeń sprzedawanych bez powiązania z instrumentem finansowym. Przyjęty przez Bank model „względnej wartości godziwej" polega na szacowaniu wartości godziwych poszczególnych elementów łącznej usługi sprzedaży kredytu wraz z ubezpieczeniem w celu ustalenia proporcji wartości godziwej obu usług. Zgodnie z tak ustaloną proporcją wartości godziwych następuje alokacja przychodu z wynagrodzenia z tytułu łącznej transakcji kredytu i ubezpieczenia do poszczególnych jej elementów. Dodatkowo, w celu ustalenia prawidłowej wysokości przychodu do rozliczania w czasie na przychody odsetkowe model uwzględnia tworzenie i aktualizację rezerwy na zwroty wynagrodzenia z tytułu pośrednictwa ubezpieczeniowego, w przypadku rezygnacji z ubezpieczenia przez Klienta. Adekwatna rezerwa ze względu na niepewność związaną z możliwością rezygnacji przez Klienta z ochrony ubezpieczeniowej w każdym momencie trwania umowy jest weryfikowana okresowo w podziale na poszczególne grupy produktów kredytowych. Wynagrodzenie Banku z tytułu dystrybucji ubezpieczenia jest pomniejszane o niepewny przychód związany z szacowanymi zwrotami z tytułu rezygnacji Klientów z ubezpieczenia. Wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych oferowanych Klientom Banku w powiązaniu z produktami kredytowymi zgodnie z aktualizowanym okresowo modelem „względnej wartości S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 22 godziwej kredytu” jest rozpoznawane po odroczeniu części wynagrodzenia na pokrycie przewidywanych zwrotów wynagrodzenia w związku z rezygnacją lub odstąpieniami przez Klientów od ubezpieczenia. Dodatkowo, Bank udostępnia Klientom skorzystanie z ochrony ubezpieczeniowej w formie innych ubezpieczeń niż powiązane ze sprzedażą produktów kredytowych, w tym ubezpieczeń od następstw nieszczęśliwych wypadków, zdrowotnych, komunikacyjnych, mieszkaniowych, turystycznych oraz z produktów inwestycyjnych (ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe). Przychody z dystrybucji tych produktów ujmowane są odpowiednio: • produkty ubezpieczeniowe oparte na rozliczeniach miesięcznych zarówno z ubezpieczycielem, jak i z Klientami są rozpoznawane w rachunku zysków i strat w okresach miesięcznych, • ze sprzedaży ubezpieczeń nie powiązanych ze sprzedażą produktów bankowych w tym: Unit Linked oraz Ubezpieczeń z Funduszem Kapitałowym ujmowane są jednorazowo w rachunku zysków i strat w momencie wykonania czynności w części dotyczącej wykonanej usługi pośrednictwa w sprzedaży, a w części dotyczącej wynagrodzenia za późniejszą obsługę są rozliczane w czasie metodą liniową. Analogicznie jak w przypadku produktów ubezpieczeniowych powiązanych z kredytem, model dla ubezpieczeń niepowiązanych uwzględnia również tworzenie i aktualizacje rezerwy na zwroty wynagrodzenia z tytułu ubezpieczenia, w przypadku rezygnacji z ubezpieczenia przez Klienta. Zwrot prowizji i opłat związanych z przedpłatą kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku Dla wszystkich przedterminowych spłat kredytów konsumenckich i hipotecznych dokonywanych po dniu wyroku TSUE, Bank realizuje zwroty na bieżąco, a ich efekt pomniejsza wynik odsetkowy. Dodatkowe wyjaśnienia w nocie 29. Wakacje kredytowe W dniu 14 lipca 2022 roku, została podpisana przez Prezydenta RP ustawa z dnia 7 lipca 2022 roku o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom. Zgodnie z art. 73 niniejszej ustawy, Bank jest zobowiązany na wniosek kredytobiorcy zawiesić spłatę kredytu hipotecznego udzielonego w walucie polskiej, z wyłączeniem kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty innej niż waluta polska. Zawieszenie spłaty kredytu przysługuje tylko w stosunku do jednej umowy zawartej w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. W okresie zawieszenia spłaty kredytu, kredytobiorca nie jest zobowiązany do dokonywania płatności wynikających z umowy kredytowej, z wyjątkiem opłat z tytułu ubezpieczeń powiązanych z tą umową. W związku z powyższym Alior Bank na dzień podpisania ustawy, w oparciu o MSSF 9 5.4.3, dokonał przeliczenia wartości bilansowej brutto ekspozycji kredytowych na podstawie wartości bieżącej oczekiwanych przepływów pieniężnych zmodyfikowanych w oparciu o warunki ustawy (tj. uwzględniających możliwość zawieszenia spłaty rat kredytowych w wyznaczonych ramach czasowych przy jednoczesnym wydłużeniu okresu kredytowania), zdyskontowanych pierwotną efektywną stopą procentową. Strata z tytułu modyfikacji została ujęta w wyniku finansowym jako pomniejszenie przychodów odsetkowych. Istotne założenie wymagające osądu Banku w zakresie oszacowania wysokości straty na modyfikacji to spodziewana liczba klientów ubiegających się o wakacje kredytowe. Według pierwotnych szacunków Banku, na dzień ujęcia straty na modyfikacji założono, iż 60 % klientów uprawnionych skorzysta z wakacji kredytowych w pełnym wymiarze przewidzianym ustawą (tj. 8 rat). Rozpoznana strata na modyfikacji wyniosła 466 mln zł. Gdyby wskaźnik partycypacji (% klientów korzystających z wakacji kredytowych) wynosił 100%, strata na modyfikacji na moment początkowego ujęcia wynosiłaby 777 mln zł. Bank na każdy dzień bilansowy aktualizuje szacunek przyszłych przepływów pieniężnych biorąc pod uwagę aktualnie szacowaną liczbę kredytobiorców, którzy skorzystają z wakacji oraz liczbę rat z której skorzystają. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 23 Na dzień 31 grudnia 2022 roku, Bank dokonał weryfikacji. Wskaźnik partycypacji portfela korzystającego z wakacji kredytowych wzrósł do 69%, w związku z powyższym Bank rozpoznał dodatkowy koszt związany z modyfikacją umów kredytowych z tego tytułu w wysokości 36 mln zł. Całkowita strata na modyfikacji wynosi łącznie 502 mln zł. Poniżej zaprezentowano informację o wartości bilansowej brutto ekspozycji objętych wakacjami kredytowymi w podziale na koszyki wg stanu na 31.12.2022 r.: Wartość bilansowa brutto Koszyk 1 8 208 860 Koszyk 2 377 025 Koszyk 3 52 303 6.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów Bancassurance W latach 2022 i 2021 w Banku stosowano metodę rozliczania w czasie kwoty wynagrodzenia z ubezpieczeń oferowanych w powiązaniu z kredytami gotówkowymi i hipotecznymi opartą na modelu „względnej wartości godziwej” odzwierciedlającym w najwłaściwszy sposób treść ekonomiczną transakcji. Szczegóły w nocie 6.3. Szacunkowa analiza wrażliwości zmiany przychodu rozpoznanego przez Bank w 2022 r. w odniesieniu do przychodów z bancassurance przedstawia się następująco: Rodzaj scenariusza 2022 2021 wzrost rezerwy na rezygnacje o 5 p.p. -10,57 mln spadek wyniku odsetkowego -6,22 mln spadek wyniku odsetkowego spadek rezerwy na rezygnacje o 5 p.p. +10,57 mln wzrost wyniku odsetkowego +6,22 mln wzrost wyniku odsetkowego wzrost przychodu rozpoznawanego jednorazowo o 1 p.p. +1,36 mln wzrost wyniku prowizyjnego +2,78 mln wzrost wyniku prowizyjnego spadek przychodu rozpoznawanego jednorazowo o 1 p.p. -1,36 mln spadek wyniku prowizyjnego -2,78 mln spadek wyniku prowizyjnego Wakacje kredytowe Poniżej przedstawiono wpływ na stratę na modyfikacji w oparciu o wrażliwość wskaźnika partycypacji - klientów korzystających z wakacji kredytowych: +10% -10% Strata na modyfikacji -77,7 mln +77,7 mln 7 Wynik z tytułu prowizji i opłat 7.1 Zasady rachunkowości Przychody z tytułu prowizji i opłat powstają w wyniku świadczenia usług finansowych oferowanych przez Bank i obejmują m.in. opłaty za udzielenie kredytów, za zobowiązanie się do udzielenia kredytu, opłaty za wydanie kart, usługi zarządzania środkami pieniężnymi, usługi maklerskie, usługi związane z produktami ubezpieczeniowymi oraz usługi zarządzania aktywami. Przychody z tytułu prowizji obejmują również marże na transakcjach wymiany walut tj. marże na wszystkich transakcjach kupna/ sprzedaży walut z dostawą na datę waluty spot. Przychody realizowane w ramach świadczenia działalności powierniczej są również elementem przychodów prowizyjnych. Korespondujące z nimi aktywa klientów nie są składnikiem aktywów Banku i w związku z tym nie są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 24 Opłaty i prowizje (zarówno przychody, jak i koszty) bezpośrednio związane z powstaniem aktywów finansowych posiadających określone harmonogramy spłat są ujmowane w rachunku zysków i strat jako element efektywnej stopy procentowej i stanowią część przychodów odsetkowych. Bank do prowizji korygujących efektywną stopę procentową zalicza między innymi: • prowizje za przyznanie kredytu • prowizje za zmianę warunków umowy kredytowej • prowizje za zmianę formy finansowania • prowizje z tytułu restrukturyzacji kredytu • prowizje za pośrednictwo w udzielaniu kredytów i pożyczek Opłaty i prowizje (zarówno przychody, jak i koszty) związane z powstaniem aktywów o nieustalonych harmonogramach przyszłych przepływów pieniężnych, rozliczane są liniowo w okresie trwania kontraktu i prezentowane są jako przychody lub koszty z tytułu opłat i prowizji. Do przychodów rozliczanych w czasie metodą liniową zaliczane są w szczególności prowizje otrzymywane od kredytów w rachunkach bieżących, kredytów odnawialnych, zobowiązań udzielonych (gwarancje, linie kredytowe) takie jak: • prowizje za przyznanie limitu/przedłużenie • prowizje za podwyższenie limitu • prowizja za rozpatrzenie wniosku kredytowego w przypadku decyzji pozytywnej Opłaty za zobowiązanie się do udzielenia pożyczek, które najprawdopodobniej będą zaciągnięte, są odraczane i z chwilą powstania aktywów finansowych są rozliczane jako element efektywnej stopy procentowej lub liniowo. Pozostałe opłaty i prowizje związane z usługami finansowymi niezwiązane z powstaniem aktywów, ujmuje się w taki sposób, aby odzwierciedlić przekazanie przyrzeczonych dóbr i usług na rzecz klienta w kwocie odzwierciedlającej wynagrodzenie, do którego Bank będzie uprawniony w zamian za te dobra i usługi, zgodnie z 5-stopniowym modelem ujmowania przychodów. Na podstawie przeprowadzonych analiz, Bank rozpoznaje przychody z tytułu prowizji i opłat: • w momencie wykonania usługi jeżeli zobowiązanie do wykonania świadczenia jest spełnione w określonym momencie poprzez przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi klientowi, tj. w momencie gdy klient uzyskuje nad nim kontrolę i są to: opłaty transakcyjne pochodzące z transakcji papierami wartościowymi, usług płatniczych , marże na transakcjach wymiany walut tj. marże na wszystkich transakcjach kupna/ sprzedaży walut z dostawą na datę waluty spot, usługi maklerskie, usługi doradztwa inwestycyjnego, planowania finansowego, usługi bankowości inwestycyjnej • w miarę upływu czasu, w celu odzwierciedlenia stopnia realizacji tego zobowiązania jeśli świadczenie usług jest realizowane w określonym okresie czasu, do tych opłat i prowizji , Bank zalicza min: prowizje za prowadzenie rachunków, obsługę ubezpieczeń , które są otrzymywane/ płacone cyklicznie, w okresach miesięcznych lub kwartalnych, prowizje/opłaty za wykonane usługi zarządzania środkami pieniężnymi oraz opłaty i prowizje związane z udzielonymi kredytami nie stanowiące elementu ESP tj. prowizje i opłaty typu administracyjnego za obsługę pożyczki, prowizje za zaangażowanie naliczane od niewykorzystanych przez Klientów środków Zasady rachunkowości dotyczące ujęcia przychodów prowizyjnych z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych powiązanych z kredytami i pożyczkami opisane zostały w nocie „Wynik z tytułu odsetek”. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 25 7.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Przychody z tytułu prowizji i opłat 1 494 167 1 304 055 obsługa kart płatniczych, kredytowych 658 248 502 172 marża transakcyjna na transakcjach wymiany walut 304 251 263 526 obsługa rachunków bankowych 109 246 114 748 prowizje maklerskie 55 647 54 533 wynagrodzenia z tyt. pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń 29 409 44 945 kredyty i pożyczki 157 653 148 346 przelewy 56 438 54 078 operacje kasowe 35 466 36 354 gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy 13 149 13 278 skupione wierzytelności 4 088 3 670 działalność powiernicza 8 029 8 657 spłata zajęcia egzekucyjnego 6 985 6 099 pozostałe prowizje 55 558 53 649 Koszty z tytułu prowizji i opłat -833 788 -667 813 koszty transakcji kartowych i bankomatowych, w tym koszty wydanych kart -628 590 -474 433 prowizje wypłacane agentom -51 919 -54 040 ubezpieczenia produktów bankowych -13 691 -13 529 koszty nagród dla klienta -18 231 -15 644 prowizje za udostępnianie bankomatów -26 167 -23 852 prowizje wypłacane podmiotom z tytułu umów na wykonywanie określonych czynności -25 793 -23 987 prowizje maklerskie -6 028 -6 357 działalność powiernicza -2 903 -3 912 przelewy i przekazy -23 164 -19 923 pozostałe prowizje -37 302 -32 136 Wynik z tytułu prowizji i opłat 660 379 636 242 01.01.2022–31.12.2022 Klienci detaliczni Klienci biznesowi Działalność skarbowa Razem Przychody z tytułu prowizji i opłat 460 159 1 074 137 -40 129 1 494 167 obsługa kart płatniczych, kredytowych 104 903 553 345 0 658 248 marża transakcyjna na transakcjach wymiany walut 161 596 187 746 -45 091 304 251 obsługa rachunków bankowych 44 236 64 986 24 109 246 prowizje maklerskie 55 647 0 0 55 647 wynagrodzenia z tyt. pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń 29 409 0 0 29 409 kredyty i pożyczki 24 787 132 866 0 157 653 przelewy 17 256 39 129 53 56 438 operacje kasowe 16 084 19 382 0 35 466 gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy 0 13 149 0 13 149 skupione wierzytelności 0 4 088 0 4 088 działalność powiernicza 0 8 029 0 8 029 spłata zajęcia egzekucyjnego 0 6 985 0 6 985 pozostałe prowizje 6 241 44 432 4 885 55 558 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 26 01.01.2021 - 31.12.2021 Klienci detaliczni Klienci biznesowi Działalność skarbowa Razem Przychody z tytułu prowizji i opłat 449 197 882 666 -27 808 1 304 055 obsługa kart płatniczych, kredytowych 96 615 405 557 0 502 172 marża transakcyjna na transakcjach wymiany walut 151 250 144 453 -32 177 263 526 obsługa rachunków bankowych 44 242 70 488 18 114 748 prowizje maklerskie 54 533 0 0 54 533 wynagrodzenia z tyt. pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń 44 945 0 0 44 945 kredyty i pożyczki 19 564 128 782 0 148 346 przelewy 14 758 39 306 14 54 078 operacje kasowe 15 117 21 237 0 36 354 gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy 0 13 278 0 13 278 skupione wierzytelności 0 3 670 0 3 670 działalność powiernicza 0 8 657 0 8 657 spłata zajęcia egzekucyjnego 0 6 099 0 6 099 pozostałe prowizje 8 173 41 139 4 337 53 649 8 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 8.1 Zasady rachunkowości Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat oraz wynik z pozycji wymiany zawiera zyski i straty powstałe ze zbycia oraz zmian wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych oraz desygnowanych do wyceny w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat przy początkowym ujęciu. Wynik ten zawiera również dodatnie i ujemne różnice kursowe, zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane, wynikające z wyceny aktywów i zobowiązań walutowych oraz z wyceny do wartości godziwej walutowych instrumentów pochodnych. 8.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Wynik na pozycji wymiany i transakcjach pochodnych walutowych w tym: -13 451 88 674 wynik z pozycji wymiany -413 482 -325 706 transakcje pochodne walutowe 400 031 414 380 Transakcje stopy procentowej 34 533 7 240 Część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń -2 380 -4 808 Wynik na pozostałych instrumentach zawiera wynik z obrotu dłużnymi papierami wartościowymi zaklasyfikowanymi jako wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat wraz z odsetkami 4 253 -5 405 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 22 955 85 701 9 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 9.1 Zasady rachunkowości Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat zawiera zyski i straty powstałe w wyniku zbycia dłużnych papierów S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 27 wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wycenianych w koszcie zamortyzowanym oraz zyski i straty powstałe w wyniku odkupu emisji własnych. 9.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Wynik na zbyciu dłużnych papierów wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody 1 218 3 246 Wynik na instrumentach finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu 771 2 047 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 1 989 5 293 10 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych 10.1 Zasady rachunkowości Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zalicza się przychody i koszty niezwiązane bezpośrednio z podstawową działalnością. Pozostałe przychody operacyjne obejmują głównie przychody z zarządzania majątkiem osób trzecich, otrzymanych odszkodowań, kar i grzywien, wynagrodzeń z tytułu umów z różnymi kontrahentami, zwrotu kosztów dochodzenia roszczeń. Natomiast na pozostałe koszty operacyjne składają się głównie koszty utworzenia rezerwy na zwroty prowizji dla klientów z tytułu dokonanych przedterminowych spłat kredytów konsumenckich (rezerwa TSUE), a także koszty zdarzeń z obszaru ryzyka operacyjnego, dochodzenia roszczeń i działalności zarządzania majątkiem osób trzecich. 10.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Pozostałe przychody operacyjne z tytułu: 79 001 108 920 przychody ze sprzedaży usług 19 730 42 795 odzyskane koszty windykacji 22 496 21 275 otrzymane odszkodowania, odzyski, kary i grzywny 1 068 1 496 z tytułu zarządzania majątkiem osób trzecich 11 345 11 412 opłaty licencyjne od Partnerów 3 626 2 848 korekta z tytułu rozliczenia VAT 1 786 0 rozwiązanie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości innych aktywów 5 474 7 539 inne 13 476 21 555 Pozostałe koszty operacyjne z tytułu: -122 176 -164 704 zwrot kosztów kredytów (rezerwa TSUE) -21 590 -61 589 koszty związane z dochodzeniem należności i roszczeń spornych -46 806 -66 133 zapłacone odszkodowania kary i grzywny -11 898 -2 076 z tytułu zarządzania majątkiem osób trzecich -1 300 -1 047 koszty z tytułu reklamacji -2 249 -1 995 odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości innych aktywów -13 168 -8 547 korekta z tytułu rozliczenia VAT 0 -1 518 inne -25 165 -21 799 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych -43 175 -55 784 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 28 11 Koszty działania Banku 11.1 Zasady rachunkowości Rodzaj kosztu Opis Świadczenia pracownicze Świadczenia pracownicze obejmują obok kosztów wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych (w tym z tytułu składek na świadczenia emerytalno – rentowe, które szczegółowo opisano w nocie „Rezerwy”), także koszty programu zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze, którego część ujmowana jest jako zobowiązanie z tytułu płatności na bazie akcji rozliczonych w środkach pieniężnych zgodnie z MSSF 2. Bank tworzy również w ciężar kosztów wynagrodzeń rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu odszkodowań i odpraw pieniężnych wypłacanych pracownikom, z którymi zostaje rozwiązany stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, a także rozliczenia okresowe z tytułu kosztów przypadających na bieżący okres, które poniesione zostaną w przyszłym okresie, w tym premii oraz z tytułu niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych, po uwzględnieniu wszystkich pozostających do wykorzystania zaległych dni urlopów. Koszty rzeczowe Ujmuje się tu następujące pozycje: koszty utrzymania i wynajmu majątku trwałego (od roku 2019 w stosunku do umów, które nie zostały przez Bank zaklasyfikowane zgodnie z MSSF 16 jako umowy leasingu), koszty obsługi informatycznej i telekomunikacyjnej, koszty działalności administracyjnej, koszty promocji i reklamy, ochrony mienia oraz koszty szkoleń. Opłaty leasingowe w okresie leasingu krótkoterminowego ujmowane są metodą liniową, jako koszty w rachunku zysków i strat. Amortyzacja Odpisy amortyzacyjne od wartości rzeczowych aktywów trwałych, aktywów z tytułu prawa do użytkowania oraz wartości niematerialnych naliczane są metodą liniową, zgodnie z ustalonymi stawkami amortyzacji, przez przewidywany okres ich użyteczności ekonomicznej a w przypadku prawa do użytkowania przez krótszy z okresów ekomonicznej użyteczności lub okresu leasingu. Przez wartość podlegającą amortyzacji rozumie się cenę nabycia lub koszt wytworzenia danego składnika aktywów, po pomniejszeniu o wartość końcową (rezydualną) tego składnika. Co roku aktualizuje się okres użyteczności, stawki amortyzacji oraz wartość końcową rzeczowych aktywów trwałych podlegających amortyzacji. Podatki i opłaty Ujmuje się tu następujące pozycje: podatek od nieruchomości, opłaty komunalne i administracyjne, podatek VAT niepodlegający odliczeniu. 11.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Koszty pracownicze -869 706 -793 216 wynagrodzenia -719 309 -659 307 narzuty na wynagrodzenia -137 514 -123 935 koszty premii dla osób mających wpływ na profil ryzyka Banku rozliczany w akcjach fantomowych -2 405 -2 328 pozostałe -10 478 -7 646 Koszty ogólnego zarządu -772 622 -447 516 koszty czynszu i utrzymania budynków -64 546 -58 584 koszty BFG -97 614 -106 267 koszty systemu ochrony - fundusz pomocowy -214 094 0 koszty składki na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców -61 868 0 koszty informatyczne -140 622 -124 826 koszty marketingowe -60 802 -49 949 koszty usług doradczych -16 797 -14 425 koszty usług zewnętrznych -23 647 -20 889 koszty szkoleń -14 221 -5 665 koszty usług telekomunikacyjnych -25 306 -24 125 koszty leasingu środków trwałych i wartości niematerialnych -213 -423 pozostałe -52 892 -42 363 Amortyzacja -230 005 -223 384 rzeczowe aktywa trwałe -71 069 -72 064 wartości niematerialne -68 984 -58 361 prawo użytkowania aktywa -89 952 -92 959 Podatki i opłaty -27 645 -29 820 Razem koszty działania banku -1 899 978 -1 493 936 Szczegóły w nocie 46 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 29 12 Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane 12.1 Zasady rachunkowości Na wynik z odpisów na straty oczekiwane składają się utworzenia oraz rozwiązania: odpisów na straty oczekiwane, odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości należności od klientów, dłużnych papierów wartościowych, a także utworzenia oraz rozwiązania rezerw na zobowiązania pozabilansowe. Szczegółowe zasady rachunkowości w zakresie szacowania odpisów na straty oczekiwane oraz z tytułu utraty wartości opisano w nocie 22. 12.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Odpisy na straty oczekiwane Koszyk 3 -1 038 297 -1 128 278 klient detaliczny -552 717 -453 812 klient biznesowy -485 580 -674 466 Odpisy na straty oczekiwane Koszyk 1 i 2 (ECL) -25 759 105 989 Koszyk 2 -38 812 37 117 klient detaliczny -83 927 96 375 klient biznesowy 45 115 -59 258 Koszyk 1 13 053 68 872 klient detaliczny 11 085 3 723 klient biznesowy 1 968 65 149 POCI -18 690 -57 496 Odzyski 153 263 91 582 Papiery wartościowe 6 346 -9 510 Rezerwa na zobowiązania pozabilansowe 20 215 34 828 Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane -902 922 -962 885 13 Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych 13.1 Zasady rachunkowości Zgodnie z MSR 36 Bank zobowiązany jest, jeżeli występują przesłanki wskazujące na możliwość utraty wartości, do dokonywania odpisów aktualizujących wartości aktywów, które mają na celu doprowadzenie wartości danego aktywa, która wynika z zapisów w księgach rachunkowych, do poziomu wartości odzyskiwanej. Wartość odzyskiwalna jest jedną z dwóch następujących wartości w zależności od tego, która z nich jest wyższa: wartość godziwa danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne, pomniejszona o koszty zbycia lub wartość użytkowa ustalana dla poszczególnych składników aktywów. Zgodnie z definicją MSR 36.6 wartość użytkowa jest bieżącą, szacunkową wartością przyszłych przepływów pieniężnych, których uzyskania oczekuje się z tytułu dalszego użytkowania składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne. Wystąpienie przesłanek wskazujących na możliwość utraty wartości składnika majątku nakłada na Bank obowiązek przeprowadzenia testu na utratę wartości. Bank dokonuje testu na utratę wartości aktywów niefinansowych, przy czym w przypadku wartości firmy test przeprowadzany jest przynajmniej raz w roku. W ramach testowania utraty wartości, Bank dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej - danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne (CGU), do którego przypisany jest dany składnik aktywów, np. wartość firmy. W sytuacji, gdy wartość bilansowa danego składnika aktywów lub S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 30 CGU przewyższa jego wartość odzyskiwalną, uznaje się utratę jego wartości i dokonuje odpisu aktualizującego jego wartość do poziomu wartości odzyskiwanej. 13.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne: -38 816 -9 921 rzeczowe aktywa trwałe -6 274 -3 883 wartości niematerialne -32 542 -6 038 Aktywa przeznaczone do sprzedaży 0 -3 Razem -38 816 -9 924 14 Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 14.1 Zasady rachunkowości Bank identyfikuje ryzyko prawne, że planowane na bazie harmonogramów przepływy pieniężne z portfela kredytów hipotecznych indeksowanych w walutach obcych mogą być nie w pełni odzyskiwalne. W związku z powyższym Bank dokonał szacunku kosztów ryzyka prawnego i zastosował do jego ujęcia zapisy MSSF 9B.5.4.6 - ujął ten szacunek jako korektę wartości bilansowej brutto portfela kredytów hipotecznych indeksowanych walutami obcymi lub utworzył rezerwy zgodnie z wymogami MSR 37. Zgodnie z MSSF 9B.5.4.6, gdy jednostka zmienia oszacowanie płatności lub wpływów (z wyłączeniem nieistotnych modyfikacji i zmian oszacowań oczekiwanych strat kredytowych), koryguje wartość bilansową brutto składnika aktywów lub grupy instrumentów finansowych tak, aby wartość ta odzwierciedlała rzeczywiste i zmienione oszacowane przepływy pieniężne wynikające z umowy. W związku z powyższym oszacowana korekta wartości bilansowej brutto na wyżej wymienione ryzyko prawne związane z umowami kredytów hipotecznych w walutowych obcych wyniosła w łącznej kwocie 99 317 tys. zł na dzień 31 grudnia 2022 roku (20 494 tys. zł na dzień 31 grudnia 2021 roku). Powyższa kwota obejmuje zarówno korektę w stosunku do istniejących już spraw sądowych, których Bank jest stroną, jak również korektę portfelową oszacowaną w stosunku do umów kredytów hipotecznych w walutach obcych, które są obciążone ryzykiem prawnym związanym z charakterem tych umów. W przypadku, gdy kwota szacunku kosztów ryzyka prawnego przekracza wartość bilansową brutto ekspozycji kredytowej bądź kwota szacunku dotyczy spłaconych walutowych kredytów hipotecznych, ujmowana jest w pozycji Rezerwy. Dodatkowe informacje dotyczące ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych opisane zostały w nocie 29 Rezerwy. 14.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Kredyty i pożyczki udzielone klientom - korekta pomniejszająca wartość bilansową brutto kredytów -78 937 -20 085 Rezerwy -4 231 -1 301 Razem -83 168 -21 386 14.3 Istotne analizy i szacunki Koszty ryzyka prawnego stanowiące korektę wartości bilansowej brutto zostały oszacowane z uwzględnieniem szeregu założeń, w tym również Bank, założył wzrost rynkowej skali pozwów m. in. w związku ze stanowiskiem Rzecznika Generalnego TSUE opublikowanym w dniu 16.02.2023 r. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 31 Koszty te, zostały oszacowane na podstawie: • obserwowanego do tej pory i prognozowanego przez Bank w przyszłych okresach tempa napływu spraw spornych dotyczących ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych i wynikającego z tej prognozy szacunku odsetka portfela walutowych kredytów hipotecznych, które będzie przedmiotem sporu sądowego, • szacowanego przez Bank wpływu finansowego scenariuszy unieważnienia lub przewalutowania, • raportowanego przez Związek Banków Polskich szacowanego odsetka przegranych przez banki spraw spornych, w tym odsetka spraw zakończonych unieważnieniem umowy i odsetka spraw zakończonych przewalutowaniem umów na złote. Aktualna liczba spraw spornych wynosi 65 sztuk, tj. 0,8% z wszystkich udzielonych kredytów walutowych (w tym spłaconych na dzień bilansowy). Koszty ryzyka prawnego zostały oszacowane przy założeniu, że sprawami spornymi będzie objęte 28,6% portfela kredytów denominowanych w walucie CHF oraz 1,6 % portfela kredytów denominowanych w pozostałych walutach oraz w oparciu o założenia co do możliwych scenariuszy rozstrzygnięć sądowych. Aktualny poziom rezerw pokrywa 49,7% wartości brutto portfela kredytów denominowanych w walucie CHF oraz 2,2% wartości brutto portfela kredytów denominowanych w pozostałych walutach. 14.4 Analiza wrażliwości Bank przeprowadził analizę wrażliwości istotnych założeń stanowiących podstawę do wyliczenia korekty wartości bilansowej brutto, gdzie zmiana poziomu wskazanych poniżej parametrów miałaby następujący wpływ na kwotę kosztów ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych: 31.12.2022 31.12.2021 spadek kursu PLN względem wszystkich walut obcych o 10% -9 674 -3 533 wzrostu skali sporów o 10% w stosunku do szacunków przyjętych przez Bank -10 467 -2 278 15 Podatek bankowy Z dniem 1 lutego 2016 weszła w życie ustawa z dnia 15 stycznia 2016 roku o podatku od niektórych instytucji finansowych, która objęła m.in. banki oraz zakłady ubezpieczeń. Podstawę opodatkowania stanowi wynikająca z zestawienia obrotów i sald na koniec każdego miesiąca, nadwyżka sumy aktywów ponad kwotę 4 mld zł. Banki są uprawnione do pomniejszenia podstawy opodatkowania m.in. o wartość funduszy własnych, a także wartość skarbowych papierów wartościowych oraz o wartość aktywów nabytych od NBP, stanowiących zabezpieczenie kredytu refinansowego udzielonego przez NBP. Podatek jest płacony miesięcznie (stawka podatku miesięczna wynosi 0,0366%) do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy i rozpoznawany w rachunku zysków i strat w okresie, którego dotyczy. 16 Podatek dochodowy 16.1 Zasady rachunkowości Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący i podatek odroczony. Podatek dochodowy ujmuje się w rachunku zysków i strat z wyjątkiem sytuacji, gdy podatek dotyczy: • transakcji ujmowanych w innych dochodach całkowitych lub bezpośrednio w kapitale własnym, • połączenia jednostek. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 32 Podatek bieżący Zobowiązania (należności) z tytułu bieżącego podatku za okres bieżący i okresy poprzednie wycenia się w wysokości kwot wymaganych według przewidywań zapłaty na rzecz władz podatkowych (lub podlegających zwrotowi od władz podatkowych) z zastosowaniem stawek podatkowych (i przepisów podatkowych), które obowiązywały prawnie lub faktycznie w końcu okresu sprawozdawczego. Podatek odroczony Podatek odroczony obliczany jest zgodnie z metodą zobowiązania bilansowego opartą na identyfikacji różnic czasowych między wartością podatkową, a wartością bilansową aktywów i zobowiązań. Bank tworzy rezerwę z tytułu odroczonego podatku dochodowego w odniesieniu do wszystkich dodatnich różnic przejściowych, z wyjątkiem przypadków: • gdy rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynika z początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia danego składnika aktywów lub zobowiązań pochodzących z transakcji, która nie jest połączeniem jednostek i w momencie przeprowadzania transakcji nie wpływa na wynik finansowy brutto ani na dochód do opodatkowania (stratę podatkową), • jednostka dominująca, inwestor lub wspólnik wspólnego przedsięwzięcia są w stanie kontrolować terminy odwracania się różnic przejściowych, i jest prawdopodobne, że różnice przejściowe nie odwrócą się w przewidywalnej przyszłości. W odniesieniu do wszystkich ujemnych różnic przejściowych ujmuje się składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego do wysokości prawdopodobnego dochodu do opodatkowania, który pozwoli na potrącenie ujemnych różnic przejściowych, z wyjątkiem sytuacji: • gdy składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynika z początkowego ujęcia składnika aktywów lub zobowiązań pochodzących z transakcji, która nie dotyczy połączenia jednostek gospodarczych i w momencie przeprowadzania nie wpływa na wynik finansowy brutto ani na dochód do opodatkowania (stratę podatkową), • gdy ujemne różnice przejściowe wynikają z inwestycji w jednostkach zależnych, oddziałach, jednostkach stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach poza zakresem, w którym jest prawdopodobne, że odwrócą się w przewidywalnej przyszłości i zostanie osiągnięty dochód do opodatkowania, od którego będzie można odpisać różnice przejściowe. Wartość bilansową składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego weryfikuje się na koniec każdego okresu sprawozdawczego. Bank obniża jego wartość bilansową w zakresie, w jakim nie jest prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego jego zrealizowania. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego wycenia się z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą stosowane, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa rozwiązana, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe), które obowiązywały prawnie lub faktycznie w końcu okresu sprawozdawczego. Podatek bieżący oraz podatek odroczony ujmowany jest bezpośrednio w innych dochodach całkowitych, jeżeli dotyczy on pozycji, które w tym samym lub innym okresie zostały ujęte w innych dochodach całkowitych. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są kompensowane rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy Bank posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności i zobowiązań z tytułu bieżącego podatku, a odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 33 16.2 Dane finansowe 16.2.1 Obciążenie podatkowe w ramach rachunku zysków i strat 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Podatek bieżący 338 093 147 926 Podatek odroczony -3 627 140 176 Razem podatek księgowy ujęty w rachunku zysków i strat 334 466 288 102 16.2.2 Kalkulacja efektywnej stopy podatkowej 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Zysk brutto 956 318 727 395 Podatek dochodowy 19% 181 700 138 205 Koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodu (efekt podatkowy) 158 440 119 668 Rezerwy na należności kredytowe w części niepokrytej podatkiem odroczonym 43 966 35 995 Opłata na rzecz BFG 18 547 20 191 Podatek od niektórych instytucji finansowych 49 917 44 999 Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych 15 802 4 063 Fundusz Wsparcia Kredytobiorców 11 755 0 Inne 18 453 14 420 Przychody niepodlegające opodatkowaniu (efekt podatkowy) -7 245 -4 493 Spisanie aktywa z tytułu straty podatkowej 0 31 854 Inne pozycje wpływające na wysokość obciążenia podatkowego 1 571 2 868 Podatek księgowy ujęty w rachunku zysków i strat 334 466 288 102 Efektywna stawka podatkowa 34,97% 39,61% 16.2.3 Aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 31.12.2021 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Pozostałe zmiany 31.12.2022 Prowizje pobrane z góry 244 545 -64 988 0 0 179 557 Odsetki naliczone od depozytów 8 247 43 457 0 0 51 704 Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych 31 529 2 076 0 0 33 605 Ujemna wycena papierów wartościowych 21 561 -1 132 34 274 0 54 703 Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych 15 320 47 900 0 0 63 220 Ujemna wycena instrumentów pochodnych 242 435 18 745 78 694 0 339 874 Premia do otrzymania od opcji 2 112 473 0 0 2 585 Rezerwy na wydatki przyszłych okresów 81 384 4 574 0 0 85 958 Odpisy aktualizujące wartość należności kredytowych 683 533 3 719 0 0 687 252 Pozostałe rezerwy 25 785 45 709 0 0 71 494 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 1 356 451 100 533 112 968 0 1 569 952 Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego 31.12.2021 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Pozostałe zmiany 31.12.2022 Odsetki naliczone od kredytów -83 248 -26 436 0 0 -109 684 Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych -14 950 -20 538 0 0 -35 488 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 34 Dodatnia wycena papierów wartościowych -18 428 2 553 967 0 -14 908 Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych -24 045 -34 633 0 0 -58 678 Dodatnia wycena instrumentów pochodnych -50 316 -18 784 -10 341 0 -79 441 Różnica między amortyzacją bilansową, a amortyzacją podatkową -43 721 3 176 0 -23 -40 568 Przychody naliczone nieotrzymane -5 983 -2 244 0 0 -8 227 Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego -240 691 -96 906 -9 374 -23 -346 994 Podatek odroczony - stan bilansowy 1 115 760 3 627 103 594 -23 1 222 958 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 31.12.2020 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Pozostałe zmiany 31.12.2021 Prowizje pobrane z góry 298 274 -53 729 0 0 244 545 Odsetki naliczone od depozytów 15 534 -7 287 0 0 8 247 Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych 36 403 -4 874 0 0 31 529 Ujemna wycena papierów wartościowych 6 345 2 355 12 861 0 21 561 Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych 14 420 900 0 0 15 320 Ujemna wycena instrumentów pochodnych 77 366 -40 736 205 805 0 242 435 Premia do otrzymania od opcji 8 901 -6 789 0 0 2 112 Rezerwy na wydatki przyszłych okresów 62 996 18 388 0 0 81 384 Odpisy aktualizujące wartość należności kredytowych 744 041 -60 508 0 0 683 533 Pozostałe rezerwy 25 541 244 0 0 25 785 Strata podatkowa 25 619 -25 116 0 -503 0 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 1 315 440 -177 152 218 666 -503 1 356 451 Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego 31.12.2020 Zmiany odnoszone na wynik finansowy Zmiany odnoszone na kapitał Pozostałe zmiany 31.12.2021 Odsetki naliczone od kredytów -105 037 21 789 0 0 -83 248 Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych -12 234 -2 716 0 0 -14 950 Dodatnia wycena papierów wartościowych -20 248 -207 2 027 0 -18 428 Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych -26 329 2 284 0 0 -24 045 Dodatnia wycena instrumentów pochodnych -112 845 19 603 42 926 0 -50 316 Różnica między amortyzacją bilansową, a amortyzacją podatkową -38 148 -5 593 0 20 -43 721 Przychody naliczone nieotrzymane -7 799 1 816 0 0 -5 983 Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego -322 640 36 976 44 953 20 -240 691 Podatek odroczony - stan bilansowy 992 800 -140 176 263 619 -483 1 115 760 17 Zysk na akcję 17.1 Zasady rachunkowości Zgodnie z MSR 33 podstawowy zysk na akcję wyliczany jest jako iloraz zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku oraz średniej ważonej liczby akcji zwykłych w trakcie roku. Rozwodniony zysk na akcję wyliczany jest w oparciu o stosunek zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku do średniej ważonej liczby akcji zwykłych skorygowanych w taki sposób, jak gdyby nastąpiła zamiana instrumentów finansowych dających prawa do akcji zwykłych. Bank na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku nie posiadał instrumentów rozwadniających. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 35 17.2 Dane finansowe 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Zysk netto 621 852 439 293 Średnia ważona liczba akcji zwykłych 130 553 991 130 553 991 Zysk podstawowy/rozwodniony netto przypadająca na jedną akcję zwykłą (zł) 4,76 3,36 Informacje dodatkowe do sprawozdania z sytuacji finansowej 18 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 18.1 Zasady rachunkowości Na środki pieniężne i ich ekwiwalenty składają się gotówka, środki pieniężne na rachunkach nostro, inne środki pieniężne o terminie wymagalności do 3 miesięcy licząc od daty nabycia, wyceniane są w zamortyzowanym koszcie. Szczegółowe zasady rachunkowości instrumentów finansowych opisano w nocie 20.1. 18.2 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Rachunek bieżący w banku centralnym 865 742 1 482 741 Lokata jednodniowa w banku centralnym 128 468 0 Gotówka 849 575 619 445 Rachunki bieżące w innych bankach 688 406 1 607 451 Rachunki terminowe w innych bankach 33 215 13 940 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2 565 406 3 723 577 Bank utrzymuje na rachunku bieżącym w Narodowym Banku Polskim rezerwę obowiązkową. Bank może wykorzystywać w ciągu dnia środki na rachunkach rezerwy obowiązkowej do bieżących rozliczeń pieniężnych na podstawie dyspozycji złożonej do Narodowego Banku Polskiego, musi jednak zapewnić utrzymanie średniego miesięcznego salda na tym rachunku w odpowiedniej wysokości wynikającej z deklaracji rezerwy obowiązkowej. Wysokość stopy rezerwy obowiązkowej ustala Rada Polityki Pieniężnej. Stopa rezerwy obowiązkowej wynosi: • 3,5 proc. dla środków złotowych i środków w walutach obcych zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz dla środków uzyskanych z tytułu emisji papierów wartościowych, • 0,0 proc. dla środków uzyskanych z tytułu transakcji repo i sell-buy-back oraz środków pozyskanych na co najmniej 2 lata. Podmioty naliczające rezerwę obowiązkową pomniejszają kwotę naliczonej rezerwy o równowartość 500 tys. EUR. Na dzień 31 grudnia 2022 roku oprocentowanie rezerwy obowiązkowej wynosiło 6,75%, a na koniec 2021 roku oprocentowanie rezerwy obowiązkowej wynosiło 1,75%. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 36 19 Należności od banków 19.1 Zasady rachunkowości Należności od banków są wyceniane według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej pomniejszone o odpisy na straty oczekiwane, z wyjątkiem środków pieniężnych w drodze, które wycenia się w wartości nominalnej. Jeżeli dla należności nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, należność wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty. Zakupione papiery wartościowe z przyrzeczeniem odsprzedaży ujmuje się jako należności od banków, jeśli kontrahentem jest bank. Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży są wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Różnica między ceną zakupu i odkupu (sprzedaży) jest traktowana odpowiednio jako przychód lub koszt odsetkowy Szczegółowe zasady rachunkowości instrumentów finansowych opisano w nocie 20.1. 19.2 Dane finansowe Według struktury rodzajowej 31.12.2022 31.12.2021 Reverse Repo 184 097 49 206 Kaucje będące zabezpieczeniem transakcji pochodnych (ISDA) 2 057 094 1 567 971 Pozostałe 132 472 72 602 Należności od banków 2 373 663 1 689 779 Według terminów zapadalności (na datę bilansową) 31.12.2022 31.12.2021 ≤ 1M 2 373 464 1 689 779 > 1M ≤ 3M 199 0 Należności od banków 2 373 663 1 689 779 Według struktury walutowej 31.12.2022 31.12.2021 PLN 1 618 733 1 100 070 EUR 649 370 552 446 GBP 1 690 0 USD 103 696 37 130 Pozostałe waluty 174 133 Należności od banków 2 373 663 1 689 779 Kaucje udzielone dotyczą zabezpieczeń przekazanych innym bankom w ramach rozliczeń związanych z umową CSA (Credit Support Annex). 20 Inwestycyjne aktywa finansowe 20.1 Zasady rachunkowości Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe klasyfikowane są jako: • aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, • aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 37 • aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy. Aktywa finansowe o charakterze kapitałowym, z zastrzeżeniem inwestycji w jednostki zależne, wyceniane są w wartości godziwej przez wynik finansowy, o ile Bank, w dacie pierwszego ujęcia, nie podejmie decyzji o wycenie przez inne całkowite dochody. Klasyfikacja aktywów finansowych o charakterze dłużnym zależy od modelu biznesowego, w ramach, którego dany instrument finansowy jest zarządzany oraz od charakterystyki umownych przepływów pieniężnych. Model biznesowy to sposób zarządzania portfelem aktywów finansowych. Alior Bank przy ocenie modelu biznesowego kieruje się następującymi kryteriami: (i) przyjętej strategii inwestycyjnej, (ii) częstotliwości sprzedaży wierzytelności z portfela homogenicznych aktywów, (iii) profilu i pomiaru ryzyka, (iv) zasad wynagradzania zarządzających aktywami. Modele biznesowe zidentyfikowane w Alior Banku: • w segmentach klienta biznesowego (KB) i klienta indywidualnego (KI), w tym Kasa Mieszkaniowa: model utrzymywania aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, sprzedaże ekspozycji dopuszczone są ze względu na ryzyko kredytowe, • w zakresie portfeli Departamentu Skarbu/Departamentu Zarządzania Ryzykiem Finansowym: (i) model utrzymywania aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, (ii) model utrzymywania aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy oraz sprzedaż aktywów, a także (iii) inny model biznesowy, • w zakresie portfela Biura Maklerskiego: inny model biznesowy. Przypisanie produktu do modelu biznesowego w Alior Banku wykonywane jest na poziomie analizy produktu. W przypadku realizacji przepływów pieniężnych w wyniku sprzedaży dla oceny modelu biznesowego istotny jest również motyw, dla którego sprzedaż jest podejmowana. Rozróżnia się sprzedaż aktywów finansowych o pogorszonej jakości kredytowej ze względu na zarządzanie ryzykiem kredytowym, sprzedaż aktywów na potrzeby zarządzania ryzykiem płynności finansowej i ryzykiem finansowym oraz sprzedaż podejmowaną w celu wypracowania zysków finansowych. Sprzedaż aktywów o pogorszonej jakości kredytowej nie wyklucza klasyfikacji do modelu uzyskania przepływów zgodnie z warunkami umownymi. Ocena charakterystyki umownych przepływów pieniężnych składnika aktywów finansowych ma na celu weryfikację czy warunki umowy powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty (tzw. kryterium SPPI – ang. solely payments of principal and interest). Jako kwotę główną na potrzeby testu SPPI przyjmuje się wartość godziwą składnika aktywów finansowych w momencie początkowego ujęcia. Jako odsetki od kwoty głównej przyjmuje się zapłatę za wartość pieniądza w czasie, wynagrodzenie za ponoszone ryzyko kredytowe i inne rodzaje ryzyka, koszty administracyjne i marżę zysku. Aktywa finansowe, których przepływy pieniężne mają cechy jedynie spłaty kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej są klasyfikowane do kategorii wyceny: • wg zamortyzowanego kosztu, jeżeli utrzymywane są w modelu biznesowym, którego celem jest realizacja przepływów pieniężnych zgodnie z warunkami umownymi, • w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, jeżeli utrzymywane są w modelu biznesowym, którego celem jest realizacja przepływów pieniężnych zgodnie z warunkami umownymi lub poprzez sprzedaż. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 38 Aktywa finansowe, których przepływy pieniężne są zmodyfikowane w ten sposób, że mają cechy inne niż jedynie spłata kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej, są klasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy niezależnie od modelu biznesowego. Do tej kategorii klasyfikowane są również aktywa finansowe zarządzane zgodnie z modelem biznesowym, w ramach którego dokonuje się sprzedaży aktywów celem wypracowania zysków finansowych, oceny wyników na podstawie zmian wartości godziwej i wyników ze sprzedaży. Do tej kategorii zalicza się również zawsze instrumenty pochodne niebędące instrumentami zabezpieczającymi. 20.2 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Inwestycyjne aktywa finansowe 16 998 356 16 093 951 wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 9 893 476 9 265 445 wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 423 038 377 193 wyceniane według zamortyzowanego kosztu 6 681 842 6 451 313 20.2.1 Inwestycyjne aktywa finansowe według struktury rodzajowej wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 31.12.2022 31.12.2021 Instrumenty dłużne 9 802 840 9 159 716 Emitowane przez Skarb Państwa 7 864 154 6 695 287 obligacje skarbowe 7 806 138 6 695 287 bony skarbowe 58 016 0 Emitowane przez instytucje monetarne 1 889 093 2 429 450 euroobligacje 18 728 21 193 bony pieniężne 1 349 494 1 849 371 obligacje 520 871 558 886 Emitowane przez przedsiębiorstwa 49 593 34 979 obligacje 49 593 34 979 Instrumenty kapitałowe 90 636 105 729 Razem 9 893 476 9 265 445 wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 31.12.2022 31.12.2021 Instrumenty dłużne 12 597 64 801 Emitowane przez Skarb Państwa 4 590 53 381 obligacje skarbowe 4 590 53 381 Emitowane przez pozostałe instytucje finansowe 4 4 obligacje 4 4 Emitowane przez przedsiębiorstwa 8 003 11 416 obligacje 8 003 11 416 Instrumenty kapitałowe 44 624 78 787 Instrumenty pochodne 365 817 233 605 Transakcje stopy procentowej 242 925 82 564 SWAP 240 228 80 570 Opcje Cap Floor 2 697 1 994 Transakcje walutowe 117 460 127 823 FX swap 3 837 24 453 FX forward 50 762 62 491 CIRS 56 550 31 175 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 39 wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 31.12.2022 31.12.2021 Opcje FX 6 311 9 704 Pozostałe opcje 529 10 845 Pozostałe instrumenty 4 903 12 373 Razem 423 038 377 193 wyceniane według zamortyzowanego kosztu 31.12.2022 31.12.2021 Instrumenty dłużne 6 681 842 6 451 313 Emitowane przez Skarb Państwa 6 158 857 5 936 348 obligacje skarbowe 5 180 926 5 936 348 bony skarbowe 977 931 0 Emitowane przez pozostałe instytucje finansowe 522 985 514 965 obligacje 522 985 514 965 Razem 6 681 842 6 451 313 20.2.2 Inwestycyjne aktywa finansowe według terminów zapadalności wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 31.12.2022 31.12.2021 bez określonego terminu 90 636 105 729 ≤ 1M 1 367 507 1 888 475 > 1M ≤ 3M 66 278 41 579 > 3M ≤ 6M 81 877 0 > 6M ≤ 1Y 55 465 1 537 679 >1Y ≤ 2Y 1 431 347 40 053 >2Y ≤ 5Y 4 374 835 3 549 684 >5Y ≤ 10Y 2 425 531 2 102 246 Razem 9 893 476 9 265 445 wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 31.12.2022 31.12.2021 bez określonego terminu 44 624 78 787 ≤ 1M 13 148 48 824 > 1M ≤ 3M 58 556 37 700 > 3M ≤ 6M 25 397 27 438 > 6M ≤ 1Y 28 787 15 819 >1Y ≤ 2Y 51 293 29 714 >2Y ≤ 5Y 160 445 130 347 >5Y ≤ 10Y 40 788 8 564 Razem 423 038 377 193 wyceniane według zamortyzowanego kosztu 31.12.2022 31.12.2021 bez określonego terminu 55 54 ≤ 1M 1 669 378 0 > 1M ≤ 3M 487 097 0 > 3M ≤ 6M 249 431 513 771 > 6M ≤ 1Y 1 044 014 2 047 124 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 40 wyceniane według zamortyzowanego kosztu 31.12.2022 31.12.2021 >1Y ≤ 2Y 2 105 086 1 690 755 >2Y ≤ 5Y 1 077 256 2 150 522 >5Y ≤ 10Y 49 525 49 087 Razem 6 681 842 6 451 313 20.2.3 Wartość nominalna instrumentów pochodnych Transakcje pochodne zawierane są w celach handlowych oraz w celu zarządzania ryzykiem rynkowym. Bank zawiera następujące rodzaje transakcji pochodnych: FX-Forward, FX-Swap, IRS, CIRS, FRA, Futures na towary, Forward na towary, terminowe transakcje papierami wartościowymi. Bank codziennie dokonuje wyceny instrumentów pochodnych, stosując model zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Bank zawiera również transakcje opcyjne, które wyceniane są na podstawie modeli wyceny opcji. Wycena instrumentów pochodnych prezentowana jest w aktywach finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy (wycena dodatnia) oraz zobowiązaniach finansowych (wycena ujemna) sprawozdania z sytuacji finansowej Banku. 31.12.2022 Instrumenty pochodne (wartość nominalna) Wycena do wartośćci godziwej AKTYWA Wycena do wartośćci godziwej PASYWA Transakcje stopy procentowej 10 778 473 242 925 190 306 SWAP 10 413 762 240 228 187 609 Opcje Cap Floor 364 711 2 697 2 697 Transakcje walutowe 6 200 051 117 460 62 128 FX swap 3 779 936 3 837 44 282 FX forward 976 029 50 762 5 383 CIRS 487 734 56 550 6 705 Opcje FX 956 352 6 311 5 758 Pozostałe opcje 1 413 676 529 529 Pozostałe instrumenty 233 202 4 903 3 031 Instrumenty pochodne -razem 18 625 402 365 817 255 994 31.12.2021 Instrumenty pochodne (wartość nominalna) Wycena do wartośćci godziwej AKTYWA Wycena do wartośćci godziwej PASYWA Transakcje stopy procentowej 14 278 100 82 564 103 939 SWAP 13 671 062 80 570 101 948 Opcje Cap Floor 607 038 1 994 1 991 Transakcje walutowe 5 359 715 127 823 20 153 FX swap 2 571 353 24 453 4 489 FX forward 1 417 633 62 491 1 013 CIRS 492 362 31 175 5 545 Opcje FX 878 367 9 704 9 106 Pozostałe opcje 1 095 421 10 845 10 845 Pozostałe instrumenty 361 205 12 373 6 728 Instrumenty pochodne - razem 21 094 441 233 605 188 088 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 41 20.3 Istotne szacunki i osądy Wartość godziwa, odpisy aktualizujące Odpis aktualizujący na oczekiwane straty kredytowe instrumentów dłużnych 31.12.2022 31.12.2021 Wartość bilansowa / Wartość bilansowa brutto Kwota odpisu Wartość bilansowa / Wartość bilansowa brutto Kwota odpisu Wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 9 802 840 20 329 9 159 716 25 517 Wycenianych według zamortyzowanego kosztu 6 683 841 1 999 6 454 502 3 189 Odpis dotyczący instrumentów dłużnych wycenianychwg wartości godziwej przez inne całkowite dochody jest ujęty w pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” i nie pomniejsza wartości bilansowej. Instrumenty dłużne wyceniane według zamortyzowanego kosztu Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Wartość bilansowa brutto Stan na początek okresu 01.01.2022 6 454 371 0 77 54 6 454 502 Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia 2 739 289 0 0 1 2 739 290 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -2 561 763 0 0 0 -2 561 763 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe 51 812 0 0 0 51 812 Stan na koniec okresu 31.12.2022 6 683 709 0 77 55 6 683 841 Oczekiwane straty kredytowe 0 Stan na początek okresu 01.01.2022 3 112 0 77 0 3 189 Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych 667 0 0 0 667 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -855 0 0 0 -855 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -1 002 0 0 0 -1 002 Stan na koniec okresu 31.12.2022 1 922 0 77 0 1 999 Wartość bilansowa netto 31.12.2022 6 681 787 0 0 55 6 681 842 Instrumenty dłużne wyceniane według zamortyzowanego kosztu Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Wartość bilansowa brutto Stan na początek okresu 01.01.2021 8 170 433 0 77 45 8 170 555 Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia 334 808 0 0 9 334 817 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -2 207 381 0 0 0 -2 207 381 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe 156 511 0 0 0 156 511 Stan na koniec okresu 31.12.2021 6 454 371 0 77 54 6 454 502 Oczekiwane straty kredytowe S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 42 Instrumenty dłużne wyceniane według zamortyzowanego kosztu Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Stan na początek okresu 01.01.2021 4 636 0 77 0 4 713 Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych 189 0 0 0 189 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -784 0 0 0 -784 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -929 0 0 0 -929 Stan na koniec okresu 31.12.2021 3 112 0 77 0 3 189 Wartość bilansowa netto 31.12.2021 6 451 259 0 0 54 6 451 313 Instrumenty dłużne wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Wartość bilansowa Stan na początek okresu 01.01.2022 9 124 736 0 0 34 980 9 159 716 Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia 76 294 503 0 0 0 76 294 503 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -75 557 974 0 0 -11 576 -75 569 550 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -108 019 0 0 26 190 -81 829 Stan na koniec okresu 31.12.2022 9 753 246 0 0 49 594 9 802 840 Oczekiwane straty kredytowe * Stan na początek okresu 01.01.2022 3 961 0 0 21 556 25 517 Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych 1 687 0 0 0 1 687 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -788 0 0 0 -788 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -486 0 0 -5 601 -6 087 Stan na koniec okresu 31.12.2022 4 374 0 0 15 955 20 329 Odpis dotyczący instrumentów dłużnych wycenianychwg wartości godziwej przez inne całkowite dochody jest ujęty w pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” i nie pomniejsza wartości bilansowej. -Instrumenty dłużne wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Wartość bilansowa Stan na początek okresu 01.01.2021 6 852 529 0 0 55 992 6 908 521 Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia 90 329 116 0 0 0 90 329 116 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -88 035 017 0 0 -21 012 -88 056 029 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -21 892 0 0 0 -21 892 Stan na koniec okresu 31.12.2021 9 124 736 0 0 34 980 9 159 716 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 43 -Instrumenty dłużne wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Oczekiwane straty kredytowe * Stan na początek okresu 01.01.2021 3 499 0 0 10 982 14 481 Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych 2 263 0 0 0 2 263 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -1 286 0 0 10 574 9 288 Aktywa spisane z bilansu 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 1 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 0 0 0 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 0 0 0 0 0 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -515 0 0 0 -515 Stan na koniec okresu 31.12.2021 3 961 0 0 21 556 25 517 Odpis dotyczący instrumentów dłużnych wycenianychwg wartości godziwej przez inne całkowite dochody jest ujęty w pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” i nie pomniejsza wartości bilansowej. Korekty BCVA Alior Bank SA w wycenie instrumentów pochodnych stosuje korektę z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta. Kwota korekty równoznaczna jest ze zmianą wyceny instrumentów pochodnych w wyniku niewypłacalności każdej ze stron transakcji (ang. Bilateral Credit Value Adjustment). Kwota korekty wyliczana jest w oparciu o szacunki następujących parametrów: obustronne prawdopodobieństwo niewypłacalności stron transakcji (PD, z ang. Probability of Default), wskaźnik LGD (z ang. Loss Given Default), oczekiwaną pozytywną i negatywną ekspozycję z transakcji (z ang. EE oraz NEE). Wskaźniki PD oraz LGD szacowane są przy pomocy wewnętrznych modeli stosowanych przez Bank z wykorzystaniem kwotowań rynkowych ryzyka kredytowego. Natomiast ekspozycja kontrahenta wyliczana jest z uwzględnieniem bieżącej wyceny oraz jej projekcji kalkulowanej w oparciu o oczekiwane zmiany warunków rynkowych. Dodatkowo w szacowaniu korekty z tytułu ryzyka kredytowego uwzględniane są wzajemne zobowiązania wynikające z umów zabezpieczających regulujące relacje stron transakcji. Na sumaryczną kwotę korekty BCVA składała się kwota z korekty z tytułu CVA (odzwierciedlająca wyłączenie ryzyko niewypłacalności kontrahenta) oraz kwota korekty DVA (odzwierciedlająca ryzyko niewypłacalności Banku). Korekty BCVA 31.12.2022 31.12.2021 CVA DVA CVA DVA Kwota korekt jednostkowych - 1 041 5 689 -1 846 1 712 Łączna korekta 4 648 135 20.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów Na potrzeby ujawnień zgodnie z MSSF 7 Bank szacuje wartość zmiany wycen instrumentów dłużnych zakwalifikowanych do aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez całkowite dochody oraz wartość zmiany wycen instrumentów pochodnych o liniowym profilu ryzyka nieobjętych rachunkowością zabezpieczeń przy założeniu równoległego przesunięcia krzywych dochodowości o 50pb. W tym celu Bank konstruuje krzywe dochodowości w oparciu o dane rynkowe. Bank analizuje, jaki wpływ na wycenę transakcji będzie miała zmiana krzywych dochodowości zgodnie z założonymi scenariuszami. Szacunkowa zmiana wyceny 31.12.2022 31.12.2021 scenariusz scenariusz scenariusz scenariusz +50pb -50pb +50pb -50pb IRS 128 -128 4 614 -4 614 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 44 Szacunkowa zmiana wyceny 31.12.2022 31.12.2021 scenariusz scenariusz scenariusz scenariusz +50pb -50pb +50pb -50pb CIRS 1 595 -1 595 3 211 -3 211 OIS 1 021 -1 021 - - Pozostałe instrumenty 41 -41 2 -2 Suma instrumentów pochodnych 2 785 -2 785 7 827 -7 827 Instrumenty dłużne -14 044 14 044 -16 659 16 659 21 Rachunkowość zabezpieczeń 21.1 Zasady rachunkowości Rachunkowość zabezpieczeń służy do symetrycznego ujmowania w rachunku zysków i strat kompensujących się zmian wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego oraz pozycji zabezpieczanej. Bank wyznacza dla celów rachunkowości zabezpieczeń instrumenty zabezpieczające tak, aby zmiana ich wartości godziwej lub przepływów pieniężnych pokrywała w całości lub części zmianę wartości godziwej lub przyszłych przepływów pieniężnych pozycji zabezpieczanej. Na podstawie przepisu MSSF 9 7.2.21 Bank postanowił o kontynuowaniu stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń zgodnych z MSR 39. Zgodnie z MSR 39. 88 rachunkowość zabezpieczeń może być stosowana, jeśli spełnione są wszystkie poniższe warunki: • w momencie ustanowienia zabezpieczenia sporządzona została sformalizowana dokumentacja powiązania zabezpieczającego, określająca cel i strategię zabezpieczania, rodzaj i identyfikację instrumentu zabezpieczanego jak i zabezpieczającego, charakter zabezpieczanego ryzyka oraz sposób oceny efektywności zabezpieczenia, • oczekuje się wysokiej efektywności zabezpieczenia, tj. wysokiej skuteczności w kompensowaniu zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą konkretnego powiązania zabezpieczającego, • jest możliwa wiarygodna ocena skuteczności zabezpieczenia, tj. wiarygodna wycena wartości godziwej lub przepływów pieniężnych z tytułu pozycji zarówno zabezpieczanej jak i zabezpieczającej, • w przypadku przepływów pieniężnych istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia transakcji zabezpieczanej, która jest narażona na ryzyko zmiany przepływów środków pieniężnych, wpływających na rachunek zysków i strat, • zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenie zostało ustanowione. 21.2 Rodzaje strategii zabezpieczeń 21.2.1 Zabezpieczenie przepływów pieniężnych Zabezpieczenie przepływów pieniężnych oznacza zabezpieczenie przed zmianami przyszłych przepływów pieniężnych, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka, związanemu z ujętym składnikiem aktywów lub pasywów, lub z wysoce prawdopodobną planowaną transakcją, mającymi wpływ na rachunek zysków i strat. Zabezpieczenie przepływów pieniężnych ujmuje się w księgach w następujący sposób: S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 45 a) część zysków lub strat związanych z instrumentem zabezpieczającym, stanowiącą efektywne zabezpieczenie, ujmuje się w pozostałych całkowitych dochodach w kwocie niższej spośród następujących kwot (w wartościach bezwzględnych): • skumulowanych od momentu ustanowienia zabezpieczenia zysków lub strat na instrumencie zabezpieczającym, • skumulowanej od momentu ustanowienia zabezpieczenia zmiany wartości godziwej (wartości bieżącej) oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych, wynikających z zabezpieczanej pozycji, b) nieefektywną część zysków lub strat związanych z instrumentem zabezpieczającym ujmuje się w rachunku zysków i strat. Część efektywna zabezpieczenia przenoszona jest na wynik finansowy w tym okresie lub okresach, kiedy zabezpieczana planowana transakcja wywiera wpływ na rachunek zysków i strat. Bank zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń w przypadku wystąpienia co najmniej jednego z poniższych zdarzeń: • nastąpi zbycie, wygaśnięcie, wypowiedzenie lub wykonanie instrumentu zabezpieczającego, • nie zostaną spełnione, opisane wyżej, wymogi rachunkowości zabezpieczeń, • Bank unieważnia powiązanie zabezpieczające, • przyszłe przepływy pieniężne nie są już dłużej uznawane za prawdopodobne. W przypadku wystąpienia powyższego zdarzenia, wynik na instrumencie zabezpieczającym, gdy zabezpieczenie było skuteczne, jest nadal ujęty w kapitale z aktualizacji wyceny do momentu zajścia prognozowanej transakcji i ujęcia jej wówczas w rachunku zysków i strat. Strategia zabezpieczająca ma na celu zabezpieczenie ryzyka stóp procentowych, wynikającego ze zmienności przepływów pieniężnych z tytułu aktywów o zmiennym oprocentowaniu, przy wykorzystaniu transakcji złotowych IRS. W ustanowionych powiązaniach zabezpieczających pozycje zabezpieczane stanowią przepływy pieniężne z tytułu portfela kredytów i pożyczek złotowych o zmiennej stopie procentowej, zaś pozycje zabezpieczające transakcje IRS, w ramach, których Bank otrzymuje stałe odsetki oparte na stopie stałej, a płaci odsetki oparte na stopie zmiennej. Pozycje zabezpieczane wyceniane są wg zamortyzowanego kosztu, zaś pozycje zabezpieczające wg wartości godziwej przez inne całkowite dochody, a w miarę naliczania odsetek na pozycji zabezpieczanej odpowiednia część tej wyceny przenoszona jest z innych całkowitych dochodów do rachunku zysków i strat. W ustanowionych powiązaniach zabezpieczających pozycje zabezpieczane stanowią również przepływy pieniężne z tytułu wyemitowanych przez bank obligacji opartych na zmiennej stopie procentowej, zaś pozycje zabezpieczające transakcje IRS w ramach, których Bank otrzymuje odsetki oparte na stopie zmiennej, a płaci odsetki oparte na stopie stałej. Bank tworząc powiązania zabezpieczające identyfikuje grupy kredytów, pożyczek lub obligacji o takich samych parametrach jak transakcje zabezpieczające, tj. waluta, data zapadalności, indeks referencyjny dla płatności odsetkowych oraz daty jego przeszacowania. W ramach wstępnej oceny efektywności zabezpieczenia w drodze oceny jakościowej Bank oczekuje wysokiego dopasowania zmian wycen oczekiwanych przepływów odsetkowych zabezpieczanej warstwy kredytów, pożyczek lub obligacji oraz odpowiadającej im nogi zmiennej zabezpieczającej transakcji IRS z uwagi na dopasowanie kluczowych parametrów tych transakcji. Bank oczekuje niewielkiej nieefektywności zabezpieczeń, co wynikać może z niedopasowania częstotliwości płatności odsetkowych z zabezpieczanego portfela kredytów lub obligacji oraz transakcji zabezpieczającej IRS. Ponadto na niewielką nieefektywność utrzymywanych powiązań zabezpieczających mogą wpływać niedopasowane daty przeszacowania indeksów referencyjnych zabezpieczanego portfela oraz nogi zmiennej transakcji IRS. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 46 Bank analizuje efektywność utrzymywanych zabezpieczeń w trybie miesięcznym na podstawie relacji zakumulowanej zmiany wartości bieżącej oczekiwanych płatności odsetkowych z zabezpieczanego portfela kredytów oraz płatności odsetkowych transakcji zabezpieczających, wykorzystując do pomiaru efektywności koncepcję derywatu hipotetycznego. 21.2.2 Zabezpieczenie wartości godziwej Bank zabezpiecza ryzyko zmiany wartości godziwej nabytych dłużnych papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite z tytułu zmian krzywej swapowej stóp procentowych. W ramach powyższej strategii, Bank tworzy powiązania zabezpieczające, w których instrumentem zabezpieczanym są stałokuponowe dłużne papiery wartościowe denominowane w danej walucie, a instrumentem zabezpieczającym są swapy stopy procentowej (IRS) w tej samej walucie. W ramach powyższej strategii Bank zabezpiecza ryzyko wynikające ze zmian krzywej swapowej stóp procentowych (ryzyko zmienności rynkowych swapowych stóp procentowych) z wyłączeniem innych efektów wpływających na zmianę wyceny (w tym asset swap spread). Efektywność powiązań zabezpieczających testowana jest z częstotliwością miesięczną w ramach testów prospektywnych oraz testów retrospektywnych. Testy efektywności bazują na wycenie transakcji zabezpieczającej pomniejszonej o wartość narosłych odsetek w danym okresie odsetkowym. Bank oczekuje, że powiązanie zabezpieczające będzie wysoce efektywne, jeżeli spełnione są wszystkie poniższe kryteria: • na podstawie porównania podstawowych parametrów transakcji zabezpieczanych i zabezpieczających można spodziewać się, że efektywność zabezpieczenia będzie wysoka, • stosunek zmiany wartości godziwej pozycji zabezpieczanej i instrumentu zabezpieczającego zawiera się w przedziale <80%, 125%> lub udział kwoty nieefektywności w wartości nominalnej transakcji zabezpieczającej znajduje się w przedziale <-1%, 1%>, • w każdym okresie sprawozdawczym symulacja wskaźnika efektywności zabezpieczenia w zakładanych scenariuszach ewolucji rynkowych stóp procentowych należy do przedziału od <80%, 125%>. Bank identyfikuje potencjalne źródła nieefektywności: • wpływ ryzyka kredytowego kontrahenta oraz własnego ryzyka kredytowego na wartość godziwą transakcji zabezpieczającej – minimalizowany poprzez wymaganie od kontrahenta wpłacenia depozytu zabezpieczającego oraz poprzez rozliczanie transakcji na instrumentach pochodnych z udziałem centralnych izb rozliczeniowych (CCP), • różne terminy zapadalności transakcji zabezpieczającej oraz dłużnego papieru wartościowego, • różnice w terminach przeszacowania oraz płatności kuponów odsetkowych transakcji zabezpieczającej IRS oraz dłużnego papieru wartościowego. Zabezpieczenie wartości godziwej ujmuje się w księgach poprzez prezentację zmian wartości godziwej zarówno transakcji zabezpieczającej, jak i pozycji zabezpieczanej w rachunku zysków i strat w nocie Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany w pozycji część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń. 21.3 Ocena wpływu reformy IBOR na rachunkowość zabezpieczeń Bank zamierza kontynuować dotychczasową politykę w ramach rachunkowości zabezpieczeń, pomimo niepewności w zakresie wysokości i momentu wystąpienia przepływów pieniężnych w następstwie reformy IBOR w rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, co dotyczy również wskaźników zreformowanych. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 47 Bank ocenia jako niskie prawdopodobieństwo by testy retrospektywne dla poszczególnych powiązań zabezpieczających w następstwie reformy IBOR wygenerowały wyniki poza przyjętym zakresem 80-125%, z uwagi na ograniczone spektrum wskaźników referencyjnych i możliwych dla nich alternatyw oraz wypracowywane standardy rynkowe klauzul fallback, Bank zastosuje tą samą alternatywę zarówno w pozycji zabezpieczającej, jak i zabezpieczanej. Zmiana warunków kontraktowych dla instrumentów finansowych, innych niż instrumenty pochodne, w następstwie reformy IBOR, szczególnie gdy sens ekonomiczny zmienionych warunków jest zbliżony, zostanie przez Bank uwzględniony w dokumentacji powiązania zabezpieczającego oraz w prospektywnych przepływach kontraktowych pozycji zabezpieczanych. Na dzień 31.12.2022 Bank utrzymywał relacje zabezpieczające przepływy pieniężne, w których pozycję zabezpieczaną stanowią przepływy odsetkowe od kredytów oraz obligacji podporządkowanych Banku, których wysokość uzależniona jest od stóp WIBOR oraz EURIBOR. Pozycję zabezpieczającą w powyższych relacjach stanowią transakcje wymiany stóp procentowych IRS, dla których nogi zmienne oparte są o WIBOR oraz EURIBOR. Nominał transakcji zabezpieczających przepływy pieniężne uzależnionych od indeksu WIBOR na dzień 31.12.2022 roku wynosił 21,1 mld zł oraz 553 mln zł dla transakcji zabezpieczających przepływy od indeksu EURIBOR. Bank utrzymuje relacje zabezpieczające zmianę wartości godziwej posiadanych obligacji stałokuponowych, dla których transakcjami zabezpieczającymi są transakcje wymiany stóp procentowych opartych o indeksy WIBOR i EURIBOR. Nominał powyższych transakcji według stanu na koniec roku 2022 wynosił odpowiednio 250 mln zł oraz 157 mln zł. Dla relacji związanych ze stopą WIBOR Bank identyfikuje niepewność związaną z reformą IBOR, niemniej jednak jako niskie ocenia ryzyko niespełnienia testów efektywności w związku ze zmianą warunków kontraktowych pozycji zabezpieczanej i transakcji zabezpieczających. W przypadku relacji opartych o indeks EURIBOR Bank nie identyfikuje niepewności związanej z reformą IBOR . 21.4 Wpływ wakacji kredytowych na rachunkowość zabezpieczeń W związku z wprowadzeniem na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom tzw. wakacji kredytowych polegających na możliwości zawieszenia spłaty rat kredytów hipotecznych z jednoczesnym wydłużeniem okresu kredytowania o okres zawieszenia spłaty rat, których efektem jest przesunięcie części przepływów odsetkowych kredytów hipotecznych opartych na zmiennych stopach procentowych na koniec umowy Bank zidentyfikował ryzyko niespełnienia testów efektywności w ramach rachunkowości zabezpieczeń i wystarczalności przepływów pieniężnych dla powiązań zabezpieczających, w których pozycją zabezpieczaną stanowiły kredyty hipoteczne. Bank na koniec 2 kwartału oszacował stopień partycypacji klientów w wakacjach kredytowych na poziomie 60%. Wobec obserwowanego w 3 kwartale wzrostu zainteresowania klientów wakacjami kredytowymi Bank założył maksymalną partycypację na poziomie 69% i zdecydował się na rozwiązanie części powiązań zabezpieczających, w których pozycją zabezpieczaną stanowiły kredyty hipoteczne narażone na utratę przepływów odsetkowych z uwagi na wykorzystanie wakacji kredytowych przez klientów. W drugiej połowie 3 kwartału rozwiązane zostały powiązania zabezpieczające o łącznym nominale 3,82 mld zł, które jednocześnie zostały desygnowane do nowych powiązań zabezpieczających, dla których pozycję zabezpieczaną stanowiły kredyty, nieobjęte ryzykiem wykorzystania rządowych wakacji kredytowych. Bezpośredni wpływ operacji rozwiązania powiązań zabezpieczających na wynik Banku na dzień 31.12.2022 wyniósł -3,95 mln zł. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 48 21.5 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Aktywa Zobowiązania Aktywa Zobowiązania Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne 142 274 1 678 933 21 086 1 081 996 Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą papierów wartościowych 35 865 0 17 724 0 Razem pochodne instrumenty zabezpieczające 178 139 1 678 933 38 810 1 081 996 W tabelach poniżej zostały zaprezentowane wartości godziwe i wartości nominalne instrumentów zabezpieczających i zabezpieczanych w rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych Stopy procentowej CFH Kredyty/Obligacje 31.12.2022 31.12.2021 Instrumenty zabezpieczające Wartość nominalna 21 635 408 22 689 729 Wartość bilansowa – aktywa 142 274 21 086 Wartość bilansowa – zobowiązania 1 678 933 1 081 996 Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano instrument zabezpieczający Pochodne instrumenty zabezpieczające Pochodne instrumenty zabezpieczające Zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego stanowiące podstawę wyznaczenia kwoty nieefektywności zabezpieczenia -1 539 017 -891 309 Zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego ujęte w pozostałych całkowitych dochodach -1 062 443 -1 199 526 Kwota przeniesiona w okresie z pozostałych dochodów całkowitych do rachunku zysków i strat 702 688 -109 583 Podatek odroczony 68 353 248 731 Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat -1 807 -3 397 Nazwa linii rachunku zysków i strat, w której rozpoznano kwotę nieefektywności zabezpieczenia, wskazanej powyżej Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany Pozycje zabezpieczane Kwota zmiany wartości godziwej derywatu hipotetycznego reprezentującego pozycję zabezpieczaną, która to zmiana jest podstawą do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie 1 541 257 939 403 Saldo pozycji kapitału z tytułu CFH dla relacji, dla których rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu sprawozdawczego -291 402 -1 060 378 Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna) 31.12.2022 31.12.2021 Transakcje stopy procentowej - SWAP 21 635 408 22 689 729 Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna) 21 635 408 22 689 729 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 49 Profil rozkładu w czasie kwot nominalnych oraz odpowiadających im średnich stawek procentowych instrumentów zabezpieczających 31.12.2022 wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji poniżej 1 roku od 1 roku do 3 lat od 3 do 5 lat nominał (zł) średnia % nominał (zł) średnia % nominał (zł) średnia % Swapy na stopę procentową (IRS PLN) 5 965 000 1,50 7 757 000 2,52 7 360 000 2,72 Swapy na stopę procentową (IRS EUR) 0 0,00 365 812 -0,37 187 596 -0,28 31.12.2021 wartość nominalna instrumentów o terminie pozostającym do realizacji poniżej 1 roku od 1 roku do 3 lat od 3 do 5 lat nominał (zł) średnia % nominał (zł) średnia % nominał (zł) średnia % Swapy na stopę procentową (IRS PLN) 4 975 000 0,69 9 340 000 1,23 7 832 000 1,34 Swapy na stopę procentową (IRS EUR) 0 0,00 358 753 -0,37 183 976 -0,28 Aktywa finansowe - Instrumenty zabezpieczające 31.12.2022 31.12.2021 Poziom 2 142 274 21 086 Transakcje stopy procentowej - SWAP 142 274 21 086 Razem 142 274 21 086 Według terminów zapadalności 31.12.2022 31.12.2021 > 1M ≤ 3M 94 4 245 > 3M ≤ 6M 8 398 2 275 > 6M ≤ 1Y 2 602 0 > 1Y ≤ 2Y 36 998 686 > 2Y ≤ 5Y 94 182 13 879 Razem 142 274 21 086 Zobowiązania finansowe-Instrumenty zabezpieczające 31.12.2022 31.12.2021 Poziom 2 1 678 933 1 081 996 Transakcje stopy procentowej - SWAP 1 678 933 1 081 996 Razem 1 678 933 1 081 996 Według terminów zapadalności 31.12.2022 31.12.2021 > 1W ≤ 1M 373 0 > 1M ≤ 3M 0 6 932 > 3M ≤ 6M 20 682 20 733 > 6M ≤ 1Y 224 299 38 985 > 1Y ≤ 2Y 307 097 229 608 > 2Y ≤ 5Y 1 126 482 785 739 Razem 1 678 933 1 081 996 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 50 Inne dochody całkowite z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych 01.01.2022- 31.12.2022 01.01.2021- 31.12.2021 Inne dochody całkowite na początek okresu brutto -1 116 829 192 280 Zyski/straty odniesione na inne dochody całkowite w okresie -1 062 443 -1 199 526 Kwota przeniesiona w okresie z innych dochodów całkowitych do rachunku zysków i strat, w tym: 702 688 -109 583 - wynik z tytułu odsetek -702 688 109 583 Skumulowane inne dochody całkowite na koniec okresu brutto -1 476 584 -1 116 829 Efekt podatkowy 280 551 212 198 Skumulowane inne dochody całkowite na koniec okresu netto -1 196 033 -904 631 Nieefektywna część zabezpieczenia przepływów pieniężnych rozpoznana w rachunku zysków i strat w pozycji wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany -1 807 3 397 Wpływ w okresie na inne dochody całkowite brutto -359 755 -1 309 109 Podatek odroczony z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych 68 353 248 731 Wpływ w okresie na inne dochody całkowite netto -291 402 -1 060 378 W tabelach poniżej zostały zaprezentowane wartości godziwe i wartości nominalne instrumentów zabezpieczających i zabezpieczanych w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej. 31.12.2022 POWIĄZANIE FVH IRS OBLIGACJE - zabezpieczenie papierów wartościowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody zamortyzowanego kosztu Instrumenty zabezpieczające Wartość nominalna 250 000 156 643 Wartość bilansowa – aktywa 19 502 16 363 Wartość bilansowa – zobowiązania 0 0 Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano instrument zabezpieczający Pochodne instrumenty zabezpieczające Pochodne instrumenty zabezpieczające Kwota zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie 16 490 -2 158 Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat 575 -1 148 Nazwa linii rachunku zysków i strat, w której rozpoznano kwotę nieefektywności zabezpieczenia, wskazanej powyżej Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany Pozycje zabezpieczane Wartość bilansowa – aktywa 144 056 422 131 Skumulowana niezamortyzowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej w bilansie – aktywa 0 -6 444 Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano pozycję zabezpieczaną Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie -15 915 1 010 Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej pozostającą w bilansie dla tych pozycji zabezpieczanych, dla których zaprzestano korygowania pozycji bilansowej o korekty do wartości godziwej 0 0 31.12.2021 POWIĄZANIE FVH IRS OBLIGACJE - zabezpieczenie papierów wartościowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody zamortyzowanego kosztu Instrumenty zabezpieczające Wartość nominalna 250 000 153 620 Wartość bilansowa – aktywa 2 642 15 082 Wartość bilansowa – zobowiązania 0 0 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 51 31.12.2021 POWIĄZANIE FVH IRS OBLIGACJE - zabezpieczenie papierów wartościowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody zamortyzowanego kosztu Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano instrument zabezpieczający Pochodne instrumenty zabezpieczające Pochodne instrumenty zabezpieczające Kwota zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie 4 435 16 793 Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat 1 362 -2 773 Nazwa linii rachunku zysków i strat, w której rozpoznano kwotę nieefektywności zabezpieczenia, wskazanej powyżej Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany Pozycje zabezpieczane Wartość bilansowa – aktywa 158 287 181 621 Skumulowana niezamortyzowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej w bilansie – aktywa 0 -14 204 Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano pozycję zabezpieczaną Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie -3 074 -19 566 Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej pozostającą w bilansie dla tych pozycji zabezpieczanych, dla których zaprzestano korygowania pozycji bilansowej o korekty do wartości godziwej 0 0 Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna) 31.12.2022 31.12.2021 Transakcje stopy procentowej - SWAP 406 643 403 620 Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna) 406 643 403 620 Aktywa finansowe - Instrumenty zabezpieczające 31.12.2022 31.12.2021 Poziom 2 35 865 17 724 Transakcje stopy procentowej - SWAP 35 865 17 724 Razem 35 865 17 724 Według terminów zapadalności 31.12.2022 31.12.2021 > 1Y ≤ 2Y 16 363 15 082 > 2Y ≤ 5Y 19 502 2 642 Razem 35 865 17 724 21.6 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów Na potrzeby ujawnień zgodnie z MSSF 7, Bank szacuje wartość zmiany wycen instrumentów pochodnych o liniowym profilu ryzyka przy założeniu równoległego przesunięcia krzywych dochodowości o 50pb. W tym celu Bank konstruuje krzywe dochodowości w oparciu o dane rynkowe. Bank analizuje, jaki wpływ na wycenę transakcji będzie miała zmiana krzywych dochodowości dla portfela instrumentów pochodnych o liniowym profilu ryzyka objętych rachunkowością zabezpieczeń. Szacunkowa zmiana wyceny 31.12.2022 31.12.2021 scenariusz scenariusz scenariusz scenariusz +50pb -50pb +50pb -50pb Transakcje stopy procentowej – SWAP -172 528 172 528 -210 260 210 260 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 52 22 Należności od klientów 22.1 Zasady rachunkowości Na dzień 31.12.2022 r. oraz na 31.12.2021 r. Bank posiadał w tej kategorii należności z tytułu kredytów i pożyczek, skupione wierzytelności oraz inne należności od klientów. Ponadto Bank prezentuje w tej pozycji również transakcje zakupu z przyrzeczeniem sprzedaży na papierach wartościowych kierując się treścią ekonomiczną transakcji. Ocenie podlega czy zawarcie transakcji kupna/sprzedaży papierów wartościowych wiąże się z przeniesieniem ryzyka i korzyści z danego papieru wartościowego. W przypadku transakcji dotychczas zawieranych przez Bank zachowane zostaje zasadniczo całe ryzyko i korzyści po stronie zbywającego papiery wartościowe, ponieważ ryzyko zmiany wartości bieżącej składnika aktywów netto nie zmienia się istotnie w wyniku jego przeniesienia. Oznacza to, że zarówno transakcje kupna papierów wartościowych z jednoczesnym przyrzeczeniem odsprzedaży (revers repo, buy-sell-back), jak i transakcje sprzedaży papierów wartościowych z przyrzeczeniem odkupu (repo, sell-buy-back) są prezentowane w bilansie Banku jako odpowiednio: zdeponowane u nabywcy papieru wartościowego lokaty lub przyjęte od nabywcy papieru wartościowego depozyty. Papiery wartościowe będące przedmiotem transakcji sprzedaży z przyrzeczeniem odkupu nie są wyłączane ze sprawozdania z sytuacji finansowej i podlegają wycenie według zasad określonych dla poszczególnych portfeli papierów wartościowych. Różnica pomiędzy ceną sprzedaży a ceną odkupu jest traktowana odpowiednio jako koszty albo przychody odsetkowe. Bank wycenia należności od klientów wg zamortyzowanego kosztu, ponieważ utrzymywane są w modelu biznesowym, którego celem jest realizacja przepływów pieniężnych zgodnie z warunkami umownymi, a kontraktowe przepływy pieniężne zawierają spłatę wyłącznie kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Szczegółowe zasady rachunkowości w zakresie klasyfikacji opisano w nocie 20.1. Klasyfikacja i oszacowanie strat oczekiwanych dokonywane przez Bank, uwzględniają wymogi: • MSSF 9 „Instrumenty finansowe” • Rekomendacji R Komisji Nadzoru Finansowego dotyczącej zasad klasyfikacji ekspozycji kredytowych, szacowania i ujmowania oczekiwanych strat kredytowych oraz zarządzania ryzykiem kredytowym wydanej w kwietniu 2021r., • Rozporządzenia UE nr 575/2013, art. 178 oraz wytycznych EBA/GL/2016/07 dotyczących stosowania definicji niewykonania zobowiązania oraz Rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3/10/2019 w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego oraz Rozporządzenia UE nr 2021/451, załącznik V. Klasyfikacja należności od klientów Zgodnie z metodą wyceny wg zamortyzowanego kosztu, Bank dokonuje oszacowania odpisów i rezerw na straty oczekiwane. Zasady oszacowania odpisów obejmują podział należności od klientów na 3 kategorie (koszyki) jakości implikujące sposób i horyzont szacowania odpisów: • Koszyk 1, należności bez przesłanek utraty wartości oraz bez istotnego pogorszenia jakości od momentu początkowego ujęcia, • Koszyk 2, należności bez przesłanek utraty wartości, ale charakteryzujące się istotnym pogorszeniem jakości kredytowej od momentu początkowego ujęcia, • Koszyk 3, należności z przesłankami utraty wartości. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 53 Horyzont szacowania strat oczekiwanych Należności klasyfikowane do Koszyka 1 podlegają oszacowaniu strat oczekiwanych w horyzoncie 12 miesięcy. Należności klasyfikowane do Koszyka 2 i 3 podlegają oszacowaniu strat w horyzoncie life-time (dożywotniego szacowanego horyzontu życia należności). Horyzont life-time stosuje się również zawsze w przypadku ekspozycji, które na datę nabycia lub utworzenia dotknięte były utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (tzw. purchased or originated credit impaired, POCI) bez względu na ich jakość kredytową na datę wyceny. Dodatkowo Bank wyodrębnia grupę ekspozycji niskiego ryzyka (ang. low credit risk), które są wyłączone z oceny występowania istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego i podlegają wycenie w horyzoncie 12 miesięcy (lub zapadalności, o ile krótszy). Do grupy tej Bank kwalifikuje: ekspozycje wobec skarbu państwa (Ministerstwo Finansów, Narodowy Bank Polski, Bank BGK, etc.). Definicja odpisu Odpis stanowi różnicę pomiędzy wartością ekspozycji brutto a spodziewanymi odzyskami po uwzględnieniu statusu/prawdopodobieństwa default w zadanym horyzoncie. W przypadku należności POCI, odpis stanowi dodatnią lub ujemną różnicę pomiędzy skumulowanym poziomem strat szacowanym na datę wyceny, a skumulowanym poziomem strat w dniu nabycia/wytworzenia należności. W przypadku stwierdzenia nieściągalności, Bank spisuje należności w całości lub części w ciężar odpisów utworzonych z tytułu utraty wartości. Kwoty należności spisanych odzyskane w późniejszych okresach pomniejszają wartość odpisów utworzonych z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat. Szczegółowe zasady wyłączania składników aktywów finansowych zostały opisane w nocie 3.4. 22.2 Zasady klasyfikacji (wyznaczania jakości kredytowej /koszyków) Na każdy dzień bilansowy Bank dokonuje oceny jakości kredytowej posiadanych należności i dokonuje ich klasyfikacji do odpowiednich kategorii (koszyków) ryzyka. Koszyk 3, z przesłankami utraty wartości Bank definiuje przesłanki utraty wartości w oparciu o regulacje i wytyczne nadzorcze: • Rozporządzenie UE nr 575/2013, art. 178 oraz wytyczne EBA/GL/2016/07 dotyczące stosowania definicji niewykonania zobowiązania oraz Rozporządzenie Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3.10.2019 w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego oraz Rozporządzenia UE nr 2021/451, • Rekomendację R Komisji Nadzoru Finansowego dotyczącej zasad klasyfikacji ekspozycji kredytowych, szacowania i ujmowania oczekiwanych strat kredytowych oraz zarządzania ryzykiem kredytowym wydanej w kwietniu 2021 roku. oraz własne doświadczenia związane z zarządzaniem ryzykiem kredytowym. Bank stosuje definicję default zgodną z definicją ekspozycji credit-impaired (Koszyk 3) oraz z definicją ekspozycji nieobsługiwanych. Bank, zgodnie z art. 178 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 575/2013: • w przypadku ekspozycji detalicznych stosuje definicję niewykonania zobowiązania na poziomie poszczególnych instrumentów kredytowych (z uwzględnieniem zarażania w przypadku istotnych dla całej relacji zaległości), • w przypadku ekspozycji komercyjnych stosuje definicję niewykonania zobowiązania na poziomie dłużnika. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 54 Kluczowe przesłanki utraty wartości to: • znaczące opóźnienie w spłacie, rozumiane jako opóźnienie w spłacie przez okres dłuższy niż 90 dni, przy jednoczesnym spełnieniu kryterium istotności kwoty zaległej (tj. 400 zł dla klientów indywidualnych i 2 tys. zł dla klientów komercyjnych oraz 1% istotności), • znaczące pogorszenie sytuacji ekonomiczno-finansowej (w tym znaczące pogorszenie wewnętrznej oceny scoringowej/ratingowej) wpływające na zagrożenie wywiązania się klienta z pierwotnych warunków umownych dotyczących obsługi zobowiązań wobec Banku, • restrukturyzacja rozumiana jako przyznane udogodnienie w warunkach finansowania na skutek istotnych trudności finansowych kredytobiorcy, jeżeli między innymi wpływa na obniżenie NPV aktywa o ponad 1%, wprowadza ratę balonową lub istotnie odracza obsługę rat kapitałowych, • złożenie przez klienta biznesowego wniosku o postępowanie restrukturyzacyjne, upadłościowe, likwidacyjne, • skuteczne wypowiedzenie umowy, • upadłość konsumencka klienta indywidualnego, • zgon klienta indywidualnego (z uwzględnieniem wpływu na zagrożenie obsługi długu w przypadku wspólnych zobowiązań wielu dłużników), • brak informacji o miejscu pobytu klienta indywidualnego, • utrata pracy klienta indywidualnego (rozpoznawana na podstawie oceny braku możliwości spłaty zadłużenia przez klienta na skutek utraty pracy), • wszczęcie postępowania sądowego lub egzekucyjnego, • kwestionowanie ekspozycji przez dłużnika, • wyłudzenie, • zaprzestanie działalności, • odpisanie / sprzedaż ze stratą, • realizacja gwarancji, • default klienta indywidualnego na skutek rozpoznania defaultu na jego jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG). Powyższy katalog stanowi zbiór otwarty. W przypadku wystąpienia zdarzenia mogącego stanowić przesłankę utraty wartości, nieobjętego ww. katalogiem ocenia się jego istotność dla ryzyka niewywiązania się klienta z zobowiązań wobec Banku w oparciu o pierwotne warunki umowne i jeśli jest to zasadne, dokonuje się oznaczenia przesłanek utraty wartości. Bank dokonuje oceny wszystkich ekspozycji kredytowych klienta pod kątem identyfikacji obiektywnych przesłanek utraty wartości w trybie dziennym w zakresie przesłanek o charakterze ilościowym i procesowym oraz według najbardziej aktualnych danych w dniu dokonywania oceny w zakresie przesłanek o charakterze oceny sytuacji finansowej klienta. Proces identyfikacji default realizowany jest w dedykowanym, scentralizowanym systemie, gdzie ocena wszystkich dłużników Banku i Grupy Kapitałowej dokonywana jest według jednolitych kryteriów. W roku 2022, mimo występowania istotnych negatywnych zjawisk zewnętrznych (okres post-pandemiczny, wojna w Ukrainie, otoczenie wysokich stóp procentowych i innych wyzwań makroekonomicznych), Bank nie wprowadził żadnych zmian w zakresie zasad rozpoznawania przesłanek utraty wartości. Koszyk 2, bez przesłanek utraty wartości, z istotnym pogorszeniem od początkowego ujęcia Dla ekspozycji bez przesłanek utraty wartości, na każdy dzień sprawozdawczy Bank dokonuje oceny czy ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym istotnie wzrosło od dnia jego początkowego ujęcia. W celu dokonania takiej oceny Bank porównuje szacowane ryzyko niewykonania zobowiązania w horyzoncie life-time dla danego instrumentu finansowego ustalone na dzień S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 55 sprawozdawczy z ryzykiem niewykonania zobowiązania dla tego instrumentu finansowego w analogicznym okresie ustalone w dniu początkowego ujęcia. Począwszy od 31 grudnia 2021, Bank wprowadził z zakresie zasad identyfikacji ekspozycji z istotnym pogorszeniem ryzyka kredytowego, wymogi Rekomendacji R Komisji Nadzoru Finansowego. Zasady identyfikacji istotnego wzrostu ryzyka kredytowego od początkowego ujęcia oparte są na: • przesłankach o charakterze jakościowym i • przesłankach o charakterze ilościowym. Do przesłanek o charakterze jakościowym Bank zalicza: • występowanie przeterminowania przekraczającego 30 dni, • klasyfikację klienta na listę podwyższonego ryzyka („watch lista”), • forbearance, o ile nie oznacza przesłanek utraty wartości, • identyfikację istotnego ryzyka (branży, sektora lub grupy klientów), • brak początkowej lub bieżącej oceny scoringowej, • osiągnięcie bieżącej oceny scoringowej lub ratingowej powyżej ustalonych poziomów masterskali, • występowanie przeterminowania przekraczającego 90 dni, które ze względu na nieistotność nie stanowi przesłanki default, • zjawiska/zdarzenia procesowe, którym nie towarzyszy powstanie zaległości/przeterminowania przez co nie skutkują klasyfikacją default (w tym np. śmierć dłużnika, utrata pracy, brak informacji o miejscu pobytu dłużnika), • default na innym rachunku klienta detalicznego. Do przesłanek o charakterze ilościowym Bank zalicza: • wzrost powyżej zdefiniowanych progów istotności, skumulowanego prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w okresie do zapadalności ustalonego na datę wyceny w stosunku do analogicznego ustalenia w dacie udzielenia zaangażowania, gdzie skumulowane prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania określane jest z wykorzystaniem modeli life-time PD. W zakresie progu istotności Bank stosuje łącznie próg bezwzględny i próg względny, gdzie próg bezwzględny ma na celu wykluczenie z reklasyfikacji ekspozycji klasyfikowanych do ratingów o poziomie inwestycyjnym. Względne progi istotności pogorszenia ryzyka kredytowego definiowane są na moment udzielenia zaangażowania i przyjmują stały poziom, który dywersyfikowany według pierwotnej jakości kredytowej opisanej masterskalą ratingową odrębnie dla segmentu klientów detalicznych i klientów biznesowych. Progi istotności pogorszenia mają tendencję spadkową wraz z wzrostem początkowego poziomu ryzyka. W procesie definiowania względnych progów istotności Bank wykorzystuje szeroką paletę analiz, do których zasadniczo należą; minimalizacja błędów klasyfikacji, rozkład ocen ryzyka kredytowego, stopa niewykonania zobowiązania, koncentracja ocen ryzyka kredytowego, migracja ocen ryzyka kredytowego, jakość modeli wykorzystywanych do oceny ryzyka kredytowego, zwrot z aktywów, zależność stopy niewykonania zobowiązania od czynników makroekonomicznych, referencja do nadzorczego backstop, benchmark w zakresie progów istotności pogorszenia ryzyka kredytowego stosowanych przez inne banki. Ekspozycje klasyfikowane do Koszyka 2 zostają przeklasyfikowane do Koszyka 1, jeśli ustąpią wszystkie zdarzenia klasyfikujące je do Koszyka 2. W zakresie poszczególnych typów przesłanek stosowane są adekwatne dla danego zjawiska okresy obserwacji, w tym np. dla przesłanek „klasyfikacja klienta na listę podwyższonego ryzyka” lub „wzrost powyżej zdefiniowanych progów istotności skumulowanego prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania” okresy potwierdzające ustabilizowane ustąpienie przyczyn zdarzenia. W szczególności, po ustąpieniu przesłanki utraty wartości „restrukturyzacja”, ekspozycja S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 56 jeszcze przez co najmniej 24 miesiące klasyfikowana jest jako forbearance, co skutkuje w tym okresie klasyfikacją do Koszyka 2. Identyfikacja przesłanek istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego dokonywana jest na poziomie pojedynczej ekspozycji. Koszyk 1, bez przesłanek utraty wartości, bez istotnego pogorszenia od początkowego ujęcia Ekspozycje kredytowe klientów, dla których nie identyfikuje się przesłanek utraty wartości oraz dla których Bank nie stwierdził istotnego pogorszenia jakości kredytowej od początkowego ujęcia klasyfikowane są do Koszyka 1. Klasyfikacja forbearance Ekspozycje, wobec których stosowane są udogodnienia przyznawane klientom ze względu na pogorszoną sytuację finansową, klasyfikowane są jako ekspozycje restrukturyzowane (forbearance). Dla celów klasyfikacji do forbearance, za pogorszoną sytuację finansową klienta Bank uznaje zdarzenie, kiedy na moment przyznawania udogodnienia występują poniższe: • w ciągu trzech miesięcy przed datą udzielenia udogodnienia przeterminowanie na restrukturyzowanym rachunku klienta przekraczało 30 dni lub • na restrukturyzowanym rachunku klienta ocena jakości pogorszyła się o co najmniej 3 klasy ratingowe/scoringowe w ciągu trzech miesięcy przed przyznaniem udogodnienia lub • klient był na liście podwyższonego ryzyka (watch lista) w ciągu trzech miesięcy przed przyznaniem udogodnienia. Dla celów klasyfikacji ekspozycji forbearance za nieobsługiwaną (skutkującej identyfikacją przesłanki utraty wartości) Bank uznaje zdarzenie, kiedy na moment przyznawania udogodnienia występują co najmniej poniższe: • ekspozycja jest uznawana za nieobsługiwaną (tj. występują inne przesłanki utraty wartości) lub • na skutek zastosowania udogodnienia dochodzi do zmniejszenia zobowiązań finansowych poprzez umorzenie istotnej części ekspozycji lub udzielone udogodnienie powoduje spadek NPV restrukturyzowanej ekspozycji o ponad 1% lub • zastosowany plan spłaty nie jest oparty na wiarygodnych założeniach makroekonomicznych oraz ocenie kredytobiorcy w zakresie zdolności i gotowości do spłaty lub • zmieniona umowa zawiera istotne odroczenia w zakresie rozpoczęcia spłaty (dla kapitału powyżej 2 lat) lub • zmieniona umowa przewiduje dużą płatność ryczałtową (balonową) na koniec zmienionego harmonogramu spłat. Ekspozycje forbearance klasyfikowane są do Koszyka 2, ekspozycje forbearance nieobsługiwane stanowiące przesłankę default klasyfikowane są do Koszyka 3. Zasady klasyfikacji ekspozycji objętych kluczowymi ustawowymi instrumentami wsparcia klientów Do kluczowych ustawowych narzędzi wsparcia klientów dostępnych między innymi ze względu na sytuacje makroekonomiczną, Bank zalicza: • Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, • moratoria dostępne dla klientów, którzy utracili źródło dochodów, • moratoria płatnicze dla złotowych portfeli hipotecznych. Ekspozycje objęte Funduszem Wsparcia Kredytobiorców oraz ekspozycje objęte moratoriami dla klientów, którzy utracili źródło dochodu, są przez Bank klasyfikowane do forbearance i w konsekwencji do Koszyka 2 (o ile nie spełniają przesłanek utraty wartości / default, które skutkowałyby klasyfikacją do Koszyka 3). S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 57 Ekspozycje hipoteczne objęte moratoriami płatniczymi podlegają ogólnym zasadom klasyfikacji, gdzie fakt skorzystania z moratoriów nie spełnia warunków udogodnienia oferowanego ze względu na pogorszoną sytuację finansową jako, że nie stanowi ona kryterium dla skorzystania z instrumentu. W okresach zawieszania wymagalności, Bank wstrzymuje naliczanie zaległości/przeterminowania powracając do kontynuacji naliczania w dacie zakończenia okresu zawieszenia. 22.3 Istotne szacunki i osądy - odpisy na straty oczekiwane z tytułu utraty wartości Zgodnie z MSSF 9, dla wszystkich instrumentów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz gwarancji finansowych i zobowiązań do udzielenia finansowania, Bank dokonuje oszacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Zasady szacowania odpisów dla ekspozycji bez przesłanek utraty wartości (Koszyk 1 i Koszyk 2) Ekspozycje, dla których nie zidentyfikowano przesłanek utraty wartości, ocenia się z zachowaniem zasady homogeniczności względem profilu ryzyka i tworzy odpis służący pokryciu strat oczekiwanych (expected credit loss, ECL). Oszacowanie strat oczekiwanych dla ekspozycji desygnowanych do Koszyka 1 oraz Koszyka 2 dokonywane jest w oparciu o: • szacowaną wartość ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania (model EAD), • szacowany rozkład ryzyka niewykonania zobowiązania w ciągu życia ekspozycji (model life-time PD oparty o modele scoringowe i ratingowe), • szacowany poziom straty w przypadku niewywiązania się klienta z zobowiązań (model LGD). Model EAD obrazuje spodziewany rozkład zaangażowania danej ekspozycji kredytowej w okresie do zapadalności. Dla produktów z harmonogramami spłat, model oparty jest na przepływach kontraktowych modyfikowanych o efekt przedpłat/niedopłat. Dla produktów bez harmonogramów spłat, model oparty jest na średnim spodziewanym wykorzystaniu przyznanego limitu kredytowego w okresie do zapadalności, a dla produktów bez zdefiniowanej zapadalności dodatkowo na średnim spodziewanym wykorzystaniu limitu w behawioralnym okresie życia. Model life-time PD obrazuje spodziewany, w horyzoncie life-time, rozkład prawdopodobieństwa default każdej ekspozycji. Model korzysta z następujących źródeł informacji: • ocena ratingowa wyznaczona w adekwatnym dla klienta systemie ratingowym stanowiącą najlepsze oszacowanie jego bieżącego standingu, • informacje o grupie segmentowej/produktowej, • czynniki ryzyka informujące o momencie ekspozycji w cyklu życia. Owe trzy źródła informacji wykorzystywane są do wyznaczenia homogenicznych pul, w którym następuje estymacja rozkładu prawdopodobieństwa default. Model jest stosowany zarówno do wyznaczenia inicjalnego poziomu oczekiwanych strat kredytowych, w momencie początkowego ujęcia składnika aktywów, jak i oszacowania bieżącego poziomu ryzyka. Model LGD obrazuje spodziewany poziom straty z ekspozycji, w przypadku której nastąpi niewywiązanie się klienta z zobowiązań. Bank w ramach konstrukcji modeli LGD dąży do jak najpełniejszego pokrycia portfela ekspozycji niepracujących zaawansowanymi modelami statystycznymi umożliwiającymi prognozę odzysku dla poszczególnych ekspozycji. Finalna wartość LGD uwzględnia w sposób zindywidualizowany wycenę zabezpieczeń każdej z transakcji. Bank stosuje zasadę tzw. minimalnego poziomu straty (LGD floor), nie dopuszczając do występowania zerowych odpisów. Oszacowanie poszczególnych parametrów dokonywane jest na poziomie homogenicznych grup ekspozycji wykazujących wspólne cechy w zakresie opisywanego zjawiska. Dla Koszyka 1, horyzont oszacowania obejmuje okres najbliższych 12 miesięcy (lub zapadalności o ile krótszy). Dla Koszyka 2 (w tym POCI) obejmuje okres do spodziewanej zapadalności. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 58 Zasady szacowania odpisów dla ekspozycji ze zidentyfikowanymi przesłankami utraty wartości (Koszyk 3) Ekspozycje, dla których stwierdzono przesłanki utraty wartości, dzielone są na wyceniane indywidualnie lub wyceniane grupowo (kolektywnie). Do celów wyceny kolektywnej identyfikowane są grupy o podobnych charakterystykach ryzyka kredytowego, które pod względem utraty wartości ocenia się zbiorczo. Wycena grupowa oparta na modelach LGD, uwzględnia między innymi zachowania behawioralne w zakresie obsługi długu oraz czas pozostawania danej ekspozycji w default oraz uwzględnia specyfikę danej grupy pod kątem oczekiwanych odzysków oraz indywidualną wartość zabezpieczeń każdej z ekspozycji. W zależności od stosowanego przez Bank modelu LGD parametry odpisu są wyznaczane: • indywidualnie jako poziom odzysku dla każdego rachunku, bazujący na jego indywidualnych cechach wynikających z historycznych spłat na rachunku, procesu windykacyjnego, historii klienta w Banku, historii klienta w BIK oraz struktury przesłanek lub • pulowo w oparciu o informację dotyczące segmentu produktowego / czasu przebywania ekspozycji w stanie utraty wartości. Metodyka i założenia modeli LGD przyjętych do oszacowania przyszłych przepływów pieniężnych są regularnie analizowane, kalibrowane i walidowane w celu zmniejszenia rozbieżności pomiędzy stratami oczekiwanymi a rzeczywistymi. Ocena indywidualna obowiązuje dla ekspozycji klientów biznesowych zagrożonych utratą wartości przekraczających próg łącznego zaangażowania na poziomie 3 mln zł. Ocenę indywidualną dopuszcza się także dla innych ekspozycji zagrożonych utratą wartości, w których przypadku Bank nie jest w stanie wyodrębnić grupy aktywów o podobnych charakterystykach ryzyka kredytowego lub nie posiada wystarczającej próby do oszacowania parametrów grupowych. Wycena indywidualna opiera się na analizie scenariuszowej. Każdy scenariusz posiada przypisane prawdopodobieństwo realizacji oraz oczekiwane odzyski odzwierciedlające prowadzone wobec klienta strategie restrukturyzacyjno-windykacyjne. Ekspozycje obejmowane indywidualną lub grupową metodą oszacowania, dla których Bank nie identyfikuje jednostkowej straty, są grupowane w homogeniczne populacje, dla których Bank ustala minimalny poziom straty (tzw. LGD floor). 22.4 Przyszłe czynniki makroekonomiczne w ocenie jakości kredytowej i szacowaniu strat Czynniki makroekonomiczne Zgodnie z MSSF 9, zarówno ocena istotnego pogorszenia jakości kredytowej jak i szacowanie odpisów, poza odzwierciedleniem bieżącej jakości portfela kredytowego uwzględnia oczekiwane czynniki makroekonomiczne (FLI, forward-looking-information), które będą występować w przyszłości. Bank zapewnia uwzględnienie przyszłych czynników makroekonomicznych we wszystkich istotnych komponentach oszacowania oczekiwanych strat kredytowych. Wypracowane dla poszczególnych parametrów ryzyka korekty FLI zapewniają dostosowanie oszacowania parametrów ryzyka do przyszłych czynników makroekonomicznych i są uwzględniane na poziomie poszczególnych ekspozycji. W ramach poszczególnych modeli parametrów straty oczekiwanej Bank opracował rozwiązania ekonometryczne i analizy wrażliwości umożliwiające ocenę wpływu scenariuszy makroekonomicznych na zachowanie portfela kredytowego. W obrębie modelu life-time PD: • Bank, dla klientów indywidualnych stosuje modele ekonometryczne uzależniające wartości miar ryzyka kredytowego od wartości zmiennych makroekonomicznych oraz analizy wrażliwości dotyczące zdolności klientów do regulowania zobowiązań, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 59 • Bank, dla klientów biznesowych stosuje modele ekonometryczne opisujące perspektywy poszczególnych branż umożliwiające symulację sprawozdań finansowych klientów oraz ich ratingu, a także analizy wrażliwości dotyczące zmian standingu klienta w oparciu o zmianę kosztów działalności. Bank dla modelu LGD prowadzi analizy dotyczące zależności poszczególnych miar ryzyka takich jak poziom uzdrowień czy ceny sprzedawanego portfela od czynników makroekonomicznych i zmian w otoczeniu Banku i uwzględnia ich wpływ w korekcie FLI. Na dzień 31 grudnia 2022 roku, za kluczowe obszary ryzyka makroekonomicznego Bank uznaje: Bezpośredni wpływ i skutki wojny w Ukrainie dla portfela kredytowego powiązanego z osobami będącymi obywatelami krajów zaangażowanych w wojnę/podmiotów gospodarczych prowadzących działalność powiązaną z regionem Bank intensywnie monitoruje i analizuje wpływ sytuacji geopolitycznej związanej z wojną w Ukrainie na jakość portfela kredytowego. W zakresie segmentu klientów indywidualnych, udział w portfelu klientów z obywatelstwem ukraińskim, rosyjskim, białoruskim oscyluje wokół 1,9%. Są to klienci mieszkający i osiągający dochody w Polsce. Bank kontynuuje intensywny monitoring portfela, ale nie identyfikuje w tym zakresie istotnego zagrożenia. W zakresie segmentu klientów biznesowych, Bank identyfikuje portfel narażony na skutki eskalacji działań wojennych w Ukrainie w oparciu o adresy (siedziby, korespondencyjne, rezydencji), informacje z monitoringu indywidualnego oraz istotny udział wpływów/przelewów pochodzących z/do krajów zaangażowanych w konflikt zbrojny. W populacji tej, Bank identyfikuje około 60 klientów z ekspozycją ok. 70 mln zł. Wyniki monitoringu wskazują, że pogorszenie jakości i wzrost ryzyka obsługi długu jest nieznaczny. Skutki pandemii Mimo, że w okresie pandemii Bank nie doświadczał istotnego pogorszenia jakości portfela kredytowego, uznaje się, że skutki pandemii - w powiązaniu z innymi wyzwaniami globalnymi i makroekonomicznymi – mogą mieć nadal negatywny wpływ na wybrane obszary działalności gospodarczej (między innymi ze względu na zaburzone łańcuchy dostaw). Złożone otoczenie makroekonomiczne (między innymi będące skutkiem powyższych czynników) i jego wpływ na portfel kredytowy Z uwagi na istotne – bezprecedensowe - zmiany w środowisku makroekonomicznym (zmiany poziomu stóp procentowych, inflacji, kursów walut, cen nośników energii) komponent FLI w wycenie portfela ma istotne znaczenie odzwierciedlając oczekiwania Banku w zakresie scenariuszowego rozwoju czynników makroekonomicznych. W szczególności w zakresie metodyki zastosowanej dla parametru PD Bank kontynuuje: • dla segmentu klienta indywidualnego, stosowanie metodyki oceny wpływu zmiany obciążeń finansowych w wyniku wzrostu stóp procentowych na ryzyko niewykonania zobowiązania, • dla segmentu klienta biznesowego, stosowanie modeli branżowych umożliwiających symulację oceny ratingowej klienta zasilone aktualnymi informacjami dotyczącymi zmiany otoczenia makroekonomicznego z uwzględnieniem wzrostu kosztów finansowania oraz cen energii. Doświadczenie pierwszych miesięcy funkcjonowania w otoczeniu wzrastających stóp procentowych wskazuje, że: • dynamika i tempo zmian (wzrostów) stóp były wyższe niż pierwotne projekcje Banku, jednocześnie, • transmisja wzrastających stóp na pogorszenie zdolności klientów do obsługi długu była znacznie niższa niż pierwotnie zakładano. Bank analizując te zjawiska zaprojektował szereg analiz obejmujących: • ocenę wrażliwości wartości parametru PD na zmianę scenariuszy makroekonomicznych, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 60 • weryfikację zmiany poziomów szkodowości / wczesnych miar ryzyka na zaistniałe zmiany w otoczeniu gospodarczym, • backtesting założonych wartości parametrów PD uwzględniających komponent FLI przy różnych horyzontach prognozy. Efektem przeprowadzonych prac była decyzja dotycząca wartości parametrów PD adekwatnych dla przyjętych przez Bank scenariuszy makroekonomicznych. W obszarze parametru LGD stosowane jest rozwiązanie uzależniające poziom uzdrowień od dynamiki zmian czynników makroekonomicznych takich jak Produkt Krajowy Brutto oraz inflacja (zakres i wrażliwość na dany czynnik były dostosowywane w zależności od segmentu modelu). W zakresie zabezpieczeń uwzględnianych w wycenie utraty wartości ekspozycji kredytowych, Bank uwzględnia ryzyko wpływu na wartość zabezpieczeń negatywnych przyszłych czynników makroekonomicznych i stosuje dodatkowy haircut ponad bieżące wyceny rynkowe i szacowane stopy odzysku obrazujące odzyskiwalność ekonomiczną zabezpieczeń. Na dzień 31 grudnia 2022 roku, skutki otoczenia wysokich stóp procentowych oraz wojny w Ukrainie nie miały znaczącego wpływu na pogorszenie jakości portfeli kredytowych. Bank uwzględnia w komponencie FLI spodziewaną trajektorię rozwoju powyższych zjawisk i docelowego wpływu na jakość portfela. Jednocześnie Bank ocenia jako istotne ryzyko niepewności i zmienności w zakresie obydwu zjawisk. Scenariusze makroekonomiczne Bank w celu uwzględnienia zmian w otoczeniu biznesowym wykorzystuje scenariusze makroekonomiczne obrazujące możliwe trajektorie rozwoju sytuacji gospodarczej. Scenariusze wykorzystywane przez Bank, opracowywane są wewnętrznie przez Dział Analiz Makroekonomicznych i spójne z tymi uwzględnianymi w procesie planowania finansowania. Na dzień 31 grudnia 2022 roku, Bank przyjmuje 3 scenariusze przyszłej sytuacji makroekonomicznej: • bazowy, z prawdopodobieństwem realizacji 50%, • negatywny, z prawdopodobieństwem realizacji 25%, • optymistyczny, z prawdopodobieństwem realizacji 25%. W poniższej tabeli zostały zaprezentowane przyjęte wskaźniki makroekonomiczne w ramach wyżej wymienionych scenariuszy: 2023 2024 Scenariusz bazowy Tempo wzrostu PKB 0,6% 2,4% Stopa bazowa NBP 6,75% 5,75% Stopa bezrobocia 5,8% 6,1% Scenariusz negatywny Tempo wzrostu PKB -1,2% 0,7% Stopa bazowa NBP 8,0% 6,5% Stopa bezrobocia 6,2% 7,0% Scenariusz optymistyczny Tempo wzrostu PKB 2,5% 3,8% Stopa bazowa NBP 5,0% 3,5% Stopa bezrobocia 5,4% 5,1% S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 61 Na dzień 31 grudnia 2021 roku, Bank przyjmował 2 scenariusze przyszłej sytuacji makroekonomicznej, z poniższymi wskaźnikami: 2021 2022 2023 Scenariusz bazowy PKB (realnie, %, r/r) 5,7 4,3 4,5 Stopa bazowa NBP - koniec okresu (%) 1,75 3,75 3,75 Scenariusz alternatywny PKB (realnie, %, r/r) 5,7 6,4 5,6 Stopa bazowa NBP - koniec okresu (%) 1,75 4,50 4,50 22.5 Jakość i struktura portfela kredytowego Kluczowe wskaźniki jakości portfela kredytowego na dzień 31 grudnia 2022 roku Na dzień 31 grudnia 2022 roku, mimo negatywnego otoczenia makroekonomicznego wynikającego zasadniczo z wojny w Ukrainie i skutków post-pandemicznych, Bank nie obserwuje negatywnego wpływu na jakość portfela kredytowego. Udział kredytów przeterminowanych o 30 dni w portfelu regularnym (non- default) na dzień 31 grudnia 2022 r. wyniósł 0,63 % wobec poziomu 0,5 % obserwowanego na dzień 31 grudnia 2021r. W ocenie Banku, sytuacja ta w znacznej mierze spowodowana jest: • nieznaczną w pierwszym okresie otoczenia wzrastających stóp procentowanych, negatywną transmisją na zdolność obsługi długu, • znikomym wpływem na jakość portfela kredytowego początkowej fazy konfliktu zbrojnego w Ukrainie, • skalą wsparcia jaką klienci otrzymują w zakresie moratoriów płatniczych i funduszu wsparcia kredytobiorców. Bank dostosowuje swoje polityki i procesy kredytowe do bieżącej sytuacji makroekonomicznej i zagrożeń z niej płynących (zarówno w zakresie dostosowania polityki i procesów kredytowych do otoczenia pandemii, otoczenia wysokich stóp procentowych, jak i skutków geopolitycznych i gospodarczych wojny w Ukrainie). Zmiany mają na celu wsparcie klientów (w tym, w zakresie prowadzonej przez klientów biznesowych działalności gospodarczej) z jednoczesnym zorientowaniem na minimalizację strat kredytowych Banku. Dzięki wszystkim powyższym okolicznościom i działaniom, jakość portfela kredytowego pozostaje dotychczas odporna na skutki bieżącego otoczenia makroekonomicznego i geopolitycznego. Poziom odpisów na ekspozycje zaklasyfikowane do Koszyka 1 i Koszyka 2 na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosi ok. 1,19 mld zł i stanowi wzrost o ok. 2,3% wobec poziomu utrzymywanego na dzień 31 grudnia 2021 roku. Poniżej przedstawiono kluczowe parametry kredytowe portfela regularnego (tj.non-default): wg definicji EBA Data DPD 30+ PD LGD Udział Koszyk 2 w portfelu regularnym Pokrycie odpisami portfela regularnego 31.12.2021 0,5% 3,67% 31,1% 11,7% 1,9% 31.12.2022 0,6% 3,87% 31,3% 12,2% 1,9% S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 62 Na dzień 31 grudnia 2022 i 31 grudnia 2021 roku struktura portfela z przesłankami utraty wartości wraz ze strukturą wartości odzyskiwalnej zabezpieczeń kształtowały się następująco (w mln zł): Data portfel indywidualny portfel kolektywny wartość ekspozycji % pokrycia zabezpieczeniami % pokrycia odpisami wartość ekspozycji % pokrycia zabezpieczeniami % pokrycia odpisami 31.12.2021 3 207 50% 48% 3 836 18% 64% 31.12.2022 2 432 49% 50% 3 212 25% 59% wyrażone w ekonomicznej wartości odzyskiwalnej W 2022 roku, Bank zrealizował znaczącą redukcję portfela z przesłankami utraty wartości dzięki istotnym procesom sprzedaży portfela NPL (co było możliwe ze względu na wyjątkowo istotny popyt i korzystne warunki cenowe na rynku w tym zakresie w roku 2022) oraz procesom spisań. Skala osądu eksperckiego Bank w wyznaczeniu oczekiwanych strat kredytowych dąży do jak najpełniejszego wykorzystania rozwiązań statystycznych, obiektywizujących wpływ obecnych i przyszłych warunków na wartości parametrów ryzyka kredytowego. Osąd ekspercki wykorzystywany jest jako narzędzie wspomagające zarządzanie modelami w sytuacjach podwyższonej zmienności rynkowej. Niezależnie od skali stosowania osądu eksperckiego, zarządzany jest on w sposób wystandaryzowany zgodnie z przyjętą w Banku Polityką Zarządzania Ryzykiem Modeli oraz poddany niezależnej walidacji. Decyzje podejmowane w oparciu o osąd ekspercki zatwierdzane są na dedykowanych szczeblach decyzyjnych w postaci Komitetu Ryzyka Modeli i Zarządu Banku. Zmiany parametrów W roku 2022, Bank dokonywał zmian parametrów, które obejmowały kalibrację do bieżącego profilu zachowań behawioralnych klientów w zakresie trendów płatności oraz w zakresie trendów odzyskiwalności oraz dostosowanie do aktualizowanych założeń dotyczących przyszłego otoczenia makroekonomicznego i kalibrację do przyjmowanych scenariuszy. W efekcie zmian parametrów, uwzględniając zasadniczo efekt założeń dotyczących przyszłych scenariuszy makroekonomicznych, Bank zawiązał rezerwy dla portfela regularnego na poziomie 65 mln zł oraz rozwiązał odpisy dla portfela default w kwocie 15 mln zł. 22.6 Dane finansowe (wartość brutto, odpisy aktualizujące) Kredyty i pożyczki udzielone klientom 31.12.2022 31.12.2021 Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Segment detaliczny 37 229 755 -1 999 906 35 229 849 38 592 653 -2 200 622 36 392 031 Kredyty konsumpcyjne 16 916 888 -1 801 353 15 115 535 18 715 866 -2 041 628 16 674 238 Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe 15 984 608 -161 575 15 823 033 15 548 816 -114 561 15 434 255 Kredyty consumer finance 4 328 259 -36 978 4 291 281 4 327 971 -44 433 4 283 538 Segment biznesowy 24 611 709 -2 331 593 22 280 116 24 885 483 -3 043 067 21 842 416 Kredyty operacyjne 16 072 658 -1 178 292 14 894 366 15 065 857 -1 888 719 13 177 138 Kredyty inwestycyjne 5 650 837 -765 205 4 885 632 5 960 252 -742 422 5 217 830 Pozostałe gospodarcze 2 888 214 -388 096 2 500 118 3 859 374 -411 926 3 447 448 Razem 61 841 464 -4 331 499 57 509 965 63 478 136 -5 243 689 58 234 447 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 63 Kredyty i pożyczki udzielone klientom 31.12.2022 31.12.2021 Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Segment detaliczny 37 229 755 -1 999 906 35 229 849 38 592 653 -2 200 622 36 392 031 Koszyk 1 32 691 404 -349 690 32 341 714 34 331 648 -360 401 33 971 247 Koszyk 2 2 591 086 -437 966 2 153 120 1 981 672 -353 745 1 627 927 Koszyk 3 1 933 672 -1 211 105 722 567 2 246 043 -1 468 530 777 513 POCI 13 593 -1 145 12 448 33 290 -17 946 15 344 Segment biznesowy 24 611 709 -2 331 593 22 280 116 24 885 483 -3 043 067 21 842 416 Koszyk 1 16 113 840 -69 577 16 044 263 14 807 229 -71 393 14 735 836 Koszyk 2 4 571 725 -329 937 4 241 788 5 044 151 -374 924 4 669 227 Koszyk 3 3 709 956 -1 892 190 1 817 766 4 797 392 -2 540 115 2 257 277 POCI 216 188 -39 889 176 299 236 711 -56 635 180 076 Razem 61 841 464 -4 331 499 57 509 965 63 478 136 -5 243 689 58 234 447 Kredyty i pożyczki udzielone klientom według metod kalkulacji odpisów 31.12.2022 31.12.2021 Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Koszyk 3 5 643 628 -3 103 295 2 540 333 7 043 435 -4 008 645 3 034 790 metoda indywidualna 2 431 933 -1 219 066 1 212 867 3 207 246 -1 553 867 1 653 379 metoda kolektywna 3 211 695 -1 884 229 1 327 466 3 836 189 -2 454 778 1 381 411 Koszyk 2 7 162 811 -767 903 6 394 908 7 025 823 -728 669 6 297 154 Koszyk 1 48 805 244 -419 267 48 385 977 49 138 877 -431 794 48 707 083 POCI 229 781 -41 034 188 747 270 001 -74 581 195 420 Razem 61 841 464 -4 331 499 57 509 965 63 478 136 -5 243 689 58 234 447 Kredyty i pożyczki udzielone klientom – ekspozycja Banku na ryzyko kredytowe 31.12.2022 31.12.2021 Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Wartość brutto Odpis z tytułu strat oczekiwanych Wartość netto Koszyk 3 5 643 628 -3 103 295 2 540 333 7 043 435 -4 008 645 3 034 790 nieprzeterminowane 1 674 526 -606 843 1 067 683 1 754 720 -609 217 1 145 503 przeterminowane 3 969 102 -2 496 452 1 472 650 5 288 715 -3 399 428 1 889 287 Koszyk 1 i koszyk 2 55 968 055 -1 187 170 54 780 885 56 164 700 -1 160 463 55 004 237 nieprzeterminowane 53 539 331 -829 479 52 709 852 53 742 982 -848 793 52 894 189 przeterminowane 2 428 724 -357 691 2 071 033 2 421 718 -311 670 2 110 048 POCI 229 781 -41 034 188 747 270 001 -74 581 195 420 Razem 61 841 464 -4 331 499 57 509 965 63 478 136 -5 243 689 58 234 447 W 2022 roku Bank sprzedał wierzytelności na łączną kwotę brutto 783 519 tys. zł, podczas gdy odpis z tytułu utraty wartości dla tego portfela wynosił 576 250 tys. zł. Wpływ sprzedaży wierzytelności na koszty ryzyka w 2022 roku wyniósł (+) 37 944 tys. zł (zysk). W 2021 roku Bank sprzedał wierzytelności na łączną kwotę brutto 1 180 171 tys. zł, podczas gdy odpis z tytułu utraty wartości dla tego portfela wynosił 914 169 tys. zł. Wpływ sprzedaży wierzytelności na koszty ryzyka w 2021 roku wyniósł (+) 21 770 tys. zł (zysk). W 2022 roku Bank dokonał spisania aktywów w wysokości 1 715 006 tys. zł. W 2021 roku Bank dokonał spisania aktywów w wysokości 1 309 068 tys. zł. Spisania dotyczyły zarówno portfela kredytów klientów indywidualnych jak i biznesowych. Spisane w roku 2022 aktywa w wysokości 1 572 205 tys. zł. mogą być w dalszym ciągu przedmiotem działań służących ich odzyskaniu. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 64 Kredyty i pożyczki udzielone klientom Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Wartość bilansowa brutto Stan na początek okresu 01.01.2022 49 138 877 7 025 823 7 043 435 270 001 63 478 136 Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia 16 361 373 0 0 48 355 16 409 728 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -9 241 757 -968 845 -867 878 -50 669 -11 129 149 Reklasyfikacja do koszyka 1 720 359 -698 152 -22 207 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 -3 118 230 3 212 694 -94 464 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 -947 387 -717 689 1 665 076 0 0 Zmiany z tytulu wyceny -3 740 731 -482 465 -290 605 0 -4 513 801 Aktywa spisane z bilansu 0 0 -1 688 931 -26 075 -1 715 006 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -367 260 -208 555 -100 798 -11 831 -688 444 Stan na koniec okresu 31.12.2022 48 805 244 7 162 811 5 643 628 229 781 61 841 464 Oczekiwane straty kredytowe 0 Stan na początek okresu 01.01.2022 431 794 728 669 4 008 645 74 581 5 243 689 Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych 365 428 0 0 35 624 401 052 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -126 253 -98 449 -396 255 -61 840 -682 797 Reklasyfikacja do koszyka 1 144 517 -94 960 -49 557 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 -59 454 143 694 -84 240 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 -25 132 -195 509 220 641 0 0 Zmiana oszacowania odpisu na straty oczekiwane -312 159 284 036 1 347 708 44 906 1 364 491 Razem odpisy na oczekiwane straty kredytowe w rachunku wyników i strat -13 053 38 812 1 038 297 18 690 1 082 746 Aktywa spisane z bilansu 0 0 -1 688 931 -26 075 -1 715 006 Inne zmiany, w tym różnice kursowe 526 422 -254 716 -26 162 -279 930 Stan na 31.12.2022 419 267 767 903 3 103 295 41 034 4 331 499 Wartość bilansowa netto 31.12.2022 48 385 977 6 394 908 2 540 333 188 747 57 509 965 Kredyty i pożyczki udzielone klientom Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Wartość bilansowa brutto Stan na początek okresu 01.01.2021 46 056 426 7 280 279 8 605 219 279 072 62 220 996 Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia 17 675 717 0 0 59 457 17 735 174 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -6 977 193 -970 086 -1 455 768 -7 217 -9 410 264 Reklasyfikacja do koszyka 1 872 486 -766 945 -105 541 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 -3 236 356 3 053 835 182 521 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 -786 444 -946 011 1 732 455 0 0 Zmiany z tytulu wyceny -3 876 959 -364 070 -495 780 0 -4 736 809 Aktywa spisane z bilansu 0 0 -1 252 350 -56 718 -1 309 068 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -588 800 -261 179 -167 321 -4 593 -1 021 893 Stan na koniec okresu 31.12.2021 49 138 877 7 025 823 7 043 435 270 001 63 478 136 Oczekiwane straty kredytowe Stan na początek okresu 01.01.2021 501 121 765 861 4 836 801 76 414 6 180 197 Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych 593 510 0 0 38 890 632 400 Zmiany z tytułu sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu -89 475 -92 845 -418 174 -47 622 -648 116 Reklasyfikacja do koszyka 1 252 379 -171 882 -80 497 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 2 -100 287 205 563 -105 276 0 0 Reklasyfikacja do koszyka 3 -42 363 -225 356 267 719 0 0 Zmiana oszacowania odpisu na straty oczekiwane -682 636 247 403 1 464 506 66 228 1 095 501 Razem odpisy na oczekiwane straty kredytowe w rachunku wyników i strat -68 872 -37 117 1 128 278 57 496 1 079 785 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 65 Kredyty i pożyczki udzielone klientom Koszyk 1 Koszyk 2 Koszyk 3 POCI RAZEM Aktywa spisane z bilansu 0 0 -1 252 350 -56 718 -1 309 068 Inne zmiany, w tym różnice kursowe -455 -75 -704 084 -2 611 -707 225 Stan na 31.12.2021 431 794 728 669 4 008 645 74 581 5 243 689 Wartość bilansowa netto 31.12.2021 48 707 083 6 297 154 3 034 790 195 420 58 234 447 Według terminów zapadalności (na datę bilansową) 31.12.2022 31.12.2021 Segment detaliczny 35 229 849 36 392 031 ≤ 1M 95 303 105 675 > 1M ≤ 3M 1 062 674 1 116 133 > 3M ≤ 6M 1 451 430 1 523 249 > 6M ≤ 1Y 2 274 410 2 690 897 >1Y ≤ 2Y 3 751 838 4 296 078 >2Y ≤ 5Y 7 089 166 8 244 781 >5Y ≤ 10Y 6 842 491 7 519 304 >10Y ≤ 20Y 7 121 368 6 773 262 >20Y 5 541 169 4 122 652 Segment biznesowy 22 280 116 21 842 416 ≤ 1M 3 381 474 2 658 584 > 1M ≤ 3M 1 429 156 1 231 621 > 3M ≤ 6M 1 164 661 1 341 177 > 6M ≤ 1Y 2 168 499 2 221 809 >1Y ≤ 2Y 3 222 808 3 675 243 >2Y ≤ 5Y 4 682 835 6 799 077 >5Y ≤ 10Y 5 820 503 3 441 963 >10Y ≤ 20Y 410 180 472 942 Razem 57 509 965 58 234 447 Według struktury walutowej 31.12.2022 31.12.2021 Segment detaliczny 35 229 849 36 392 031 PLN 31 803 759 33 127 947 EUR 2 618 853 2 244 915 GBP 380 344 434 461 USD 103 127 89 131 CHF 80 013 123 995 Pozostałe 243 753 371 582 Segment biznesowy 22 280 116 21 842 416 PLN 17 874 222 18 072 942 EUR 4 135 748 3 699 824 GBP 49 165 USD 261 417 51 520 CHF 8 680 17 964 Pozostałe 0 1 Należności razem 57 509 965 58 234 447 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 66 22.7 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów Odpisy aktualizujące w reżimie MSSF 9, ze względu na długi horyzont oszacowania (dożywotni) oraz stosowanie scenariuszy, charakteryzują się zasadniczo znaczącą wrażliwością. W poniższych tabelach wskazano główne obszary wrażliwości z ich wpływem na poziom odpisów. • Wrażliwość wyników na założenia makroekonomiczne Oszacowanie strat oczekiwanych w reżimie MSSF 9 ze względu na długi horyzont prognozy (dożywotni) oraz uzależnienie wyliczeń od scenariuszy makroekonomicznych charakteryzuje się znaczącą wrażliwością na poczynione założenia. W sytuacji uprawdopodobnienia jednego z rozważanych scenariuszy szacunki podlegają aktualizacji. W szczególności kluczowe znaczenie dla zmienności szacunku będzie miała trajektoria zmian Produktu Krajowego Brutto, wpływ stóp procentowych na obsługę długu przez klientów oraz perspektywy rynku pracy. Bank dokonuje oszacowania strat kredytowych opartego na 3 scenariuszach przyszłego otoczenia makroekonomicznego, gdzie scenariusz bazowy przyjmuje 50% prawdopodobieństwa, a scenariusze optymistyczny i pesymistyczny po 25% prawdopodobieństwa. Poniżej zaprezentowano wrażliwość oszacowań strat oczekiwanych dla portfela ekspozycji kredytowych, w przypadku założenia realizacji scenariuszy skrajnych (w mln zł): Zmiana prawdopodobieństwa scenariuszy Różnica w udziale Koszyka 2 w portfelu regularnym Wpływ na straty oczekiwane ze względu na: PD LGD dla portfela regularnego LGD dla portfela default Zmiana strat oczekiwanych w przypadku realizacji scenariusza pesymistycznego ze 100% prawdopodobieństwem 0,14 p.p. +30,0 +17,0 +9,1 Zmiana strat oczekiwanych w przypadku realizacji scenariusza optymistycznego ze 100% prawdopodobieństwem -0,07 p.p -32,8 -49,2 -11,1 • Wrażliwość wyników na założenia/szacunki Oszacowanie strat oczekiwanych obrazujących przyszłe zachowanie portfeli kredytowych (zarówno w zakresie zachowania klientów, jak i potencjału procesów odzyskiwalności) obarczone jest niepewnością wynikającą z ograniczeń dotyczących modelowania przyszłości. Poniżej zaprezentowano wrażliwość oszacowań strat oczekiwanych dla poszczególnych komponentów/parametrów w oparciu o hipotetyczną 10% zmianę/odchylenia założeń. Wpływ zwiększenia/zmniejszenia poziomu ECL w przypadku hipotetycznej zmiany parametrów ryzyka PD lub LGD w zakresie portfela regularnego, z uwzględnieniem wpływu na poszczególne koszyki (w mln zł): 31.12.2022 31.12.2021 Zmiana Zmiana -/+10% -/+10% Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany prawdopodobieństwa default o +/- 10% lub LGD o +/- 10% - Koszyk 1 +/-44 +/- 46 Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany prawdopodobieństwa default o +/- 10% lub LGD o +/- 10% - Koszyk 2 + /-75 + / - 72 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 67 Wpływ zwiększenia/zmniejszenia przepływów pieniężnych (w tym przepływów z realizacji zabezpieczeń) na utratę wartości dla portfela kredytów i pożyczek klasyfikowanych do Koszyka 3 i ocenianych przez Bank metodą indywidualną przedstawia poniższa tabela (w mln zł): 31.12.2022 31.12.2021 Zmiana Zmiana -/+10% -/+10% Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany wartości bieżącej szacowanych przepływów pieniężnych dla kredytów i pożyczek ocenianych przez Bank metodą indywidualną +134 /-121 +179/-155 Wpływ zwiększenia/zmniejszenia przepływów pieniężnych (w tym przepływów z realizacji zabezpieczeń) na utratę wartości dla portfela kredytów i pożyczek klasyfikowanych do Koszyka 3 i ocenianych przez Bank metodą portfelową przedstawia poniższa tabela (w mln zł): 31.12.2022 31.12.2021 Zmiana Zmiana -/+10% -/+10% Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany wartości bieżącej szacowanych przepływów pieniężnych dla kredytów i pożyczek ocenianych przez Bank metodą portfelową +162 /-147 +147/-141 23 Rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne 23.1 Zasady rachunkowości Rzeczowe aktywa trwałe i nieruchomości inwestycyjne Rzeczowe aktywa trwałe obejmują aktywa o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż jeden rok, kompletne i użytkowane w celu świadczenia usług. Wyceniane są początkowo według cen nabycia lub kosztu wytworzenia. Po początkowym ujęciu pozycji rzeczowych aktywów trwałych wykazywane są w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie oraz skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Nakłady ponoszone po początkowym ujęciu nabytego składnika majątku rzeczowego są ujmowane jako aktywa tylko wtedy, gdy zwiększają przyszłe korzyści ekonomiczne tego składnika. W pozostałych przypadkach te nakłady ujmowane są w rachunku zysków i strat jako koszty w momencie ich poniesienia. Nieruchomości inwestycyjne obejmują nieruchomości, które Bank traktuje jako źródło korzyści ekonomicznych z tytułu przychodów z wynajmu lub przyrostu ich wartości godziwej (lub obu tych tytułów jednocześnie). Nieruchomości inwestycyjne wycenia się początkowo wg ceny nabycia lub kosztu wytworzenia z uwzględnieniem kosztów transakcji. Po początkowym ujęciu nieruchomości inwestycyjnych Bank stosuje metodę wyceny według metody ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonej o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Bank dokonuje oceny aktywów rzeczowych pod względem istnienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości. Jeśli wartość bilansowa danego składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, uznaje się utratę jego wartości i dokonuje odpisu aktualizującego jego wartość do poziomu wartości odzyskiwalnej. Do rzeczowych aktywów trwałych, Bank zalicza również aktywa, w stosunku do których, posiada prawo do użytkowania, zgodnie z MSSF 16. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 68 Wartości niematerialne Wartości niematerialne o zdefiniowanym okresie ekonomicznej użyteczności, w tym wytworzone we własnym zakresie, po początkowym ujęciu, wykazywane są w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia, pomniejszonym o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości składnika aktywów. Bank dokonuje oceny aktywów pod względem istnienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości. W przypadku istnienia takiej przesłanki Bank dokonuje formalnego oszacowania wartości odzyskiwalnej. Jeśli wartość bilansowa danego składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, uznaje się utratę jego wartości i dokonuje odpisu aktualizującego jego wartość do poziomu wartości odzyskiwalnej. Wartość firmy stanowi nadwyżkę kosztu nabycia nad wartością godziwą nabytych aktywów netto możliwych do zidentyfikowania w transakcji połączenia jednostek. Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. W przypadku zbycia jednostki zależnej, wartość firmy rozpoznaną na nabyciu wlicza się w wynik finansowy stanowiący rozliczenie sprzedaży. W odniesieniu do wartości firmy utrata wartości ustalana jest poprzez oszacowanie odzyskiwalnej wartości ośrodka wypracowującego środki pieniężne, którego dotyczy dana wartość firmy. W przypadku, gdy odzyskiwalna wartość ośrodka wypracowującego środki pieniężne jest niższa niż wartość bilansowa, tworzony jest odpis z tytułu utraty wartości. Stwierdzona w wyniku przeprowadzonych testów utrata wartości nie podlega odwróceniu w okresach późniejszych. Wartość firmy jest analizowana pod kątem utraty wartości na każdy dzień bilansowy kończący rok obrotowy lub cześciej - jeśli zidentyfikowano przesłanki utraty wartości. Pozostałe składniki wartości niematerialnych to możliwe do zidentyfikowania składniki aktywów, bez postaci fizycznej. Początkowo są wyceniane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia. Bank kapitalizuje: • wydatki poniesione w związku z nabyciem licencji na oprogramowanie i wytworzeniem licencji lub modułu do nabytej licencji, • koszty wytworzenia składnika aktywów we własnym zakresie obejmujące wszystkie nakłady, w tym koszty z tytułu świadczeń pracowniczych, które mogą być bezpośrednio przyporządkowane czynnościom tworzenia i przygotowania składnika aktywów do użytkowania zgodnie z jego planowanym przeznaczeniem. Koszt składnika wartości niematerialnych nabytego w oddzielnej transakcji obejmuje: • cenę zakupu łącznie z kwotą ceł importowych i niepodlegających odliczeniu podatków od zakupu, pomniejszoną o upusty handlowe i rabaty, • nakłady bezpośrednie związane z przygotowaniem składnika aktywów do użytkowania zgodnie z jego planowanym przeznaczeniem. Nakłady poniesione po początkowym ujęciu składnika wartości niematerialnych są ujmowane jako aktywa tylko wtedy, gdy zwiększają przyszłe korzyści ekonomiczne danego składnika. Koszt wytworzenia licencji lub dodatkowego modułu do nabytej licencji przez jednostkę we własnym zakresie obejmuje wszystkie nakłady, które mogą być bezpośrednio przyporządkowane czynnościom tworzenia, produkcji i przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo. W pozostałych przypadkach są odnoszone do rachunku zysków i strat. Odpisy amortyzacyjne Amortyzacja naliczana jest od wszystkich aktywów trwałych o określonym okresie użytkowania metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego aktywa. Co najmniej raz w roku weryfikowana jest przyjęta metoda amortyzacji oraz okresy użytkowania. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 69 Rozpoczęcie amortyzacji rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek przyjęto do używania, a jej zakończenie nie później niż z chwilą: • zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową danego składnika aktywów, lub • przeznaczenia go do likwidacji lub • sprzedaży lub • stwierdzenia jego niedoboru lub • ustalenia w wyniku weryfikacji, że przewidywana wartość końcowa składnika aktywów przewyższa jego wartość bilansową (netto) z uwzględnieniem przewidywanej przy likwidacji wartości końcowej składnika aktywów (wartości „rezydualnej”), tj. kwoty netto, którą Bank spodziewa się uzyskać na zakończenie okresu użytkowania, po odliczeniu oczekiwanych kosztów zbycia. Okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych Wyszczególnienie Okres użytkowania w latach Rzeczowe aktywa trwałe Lokale 5-40 Parkingi, elewacje 1-10 Aktywo z tytułu prawa do korzystania z gruntu 5-71 Ulepszenia w obcych budynkach lub budowlach (okres ekonomicznej użyteczności ale nie dłużej niż okres leasingu) 5–10 Maszyny i urządzenia 1–5 Wyposażenie 2–10 Środki transportu 2,5–5 Wartości niematerialne Licencje 2–12,5 Oprogramowanie systemów informatycznych 2–10 Koszty prac rozwojowych 2–12,5 Prawo autorskie i inne wartości niematerialne 2–10 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości Utrata wartości następuje wtedy, gdy wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wyznaczony w ten sposób odpis aktualizujący jest ujmowany w rachunku zysków i strat. Wartość odzyskiwalna odpowiada wyższej spośród dwóch wartości: godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży i użytkowej składnika aktywów. Wartość użytkowa jest wyznaczana przez dyskonto szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych dla danego składnika aktywów, przy użyciu stopy dyskonta sprzed opodatkowania. Dla aktywów, które nie generują niezależnych przepływów gotówki, Bank ustala wartość odzyskiwalną na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego należy dany składnik aktywów. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości może zostać odwrócony przez wynik finansowy do poziomu, przy którym wartość księgowa aktywów nie przekracza wartości księgowej danego składnika aktywów, przy założeniu, że nie dokonano odpisu aktualizującego. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwracaniu. W przypadku innych aktywów ten odpis podlega odwracaniu pod warunkiem, że nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 70 23.2 Dane finansowe Rzeczowe aktywa trwałe 31.12.2022 Urządzenia techniczne (w tym sprzęt informatyczny) Środki transportu Środki trwałe w budowie NIeruchomości Inwestycje w obce obiekty Pozostałe Razem Wartość w cenie nabycia na 01.01.2022 541 120 12 272 26 122 658 520 313 782 106 595 1 658 411 Wartość brutto aktywów z tytułu prawa do użytkowania na 01.01.2022 0 12 228 0 490 284 0 0 502 512 Zmiany z tytułu: -30 306 80 19 147 44 164 -51 702 -7 955 -26 572 Zakupów 57 0 102 076 0 0 1 102 134 Zwiększenia/zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do użytkowania 0 912 0 57 556 0 0 58 468 Sprzedaży i likwidacji -81 455 -882 0 -13 528 -76 300 -11 106 -183 271 Przeksięgowań 51 599 0 -84 426 2 034 27 300 3 493 0 Inne zmiany -507 50 1 497 -1 898 -2 702 -343 -3 903 Wartość w cenie nabycia na 31.12.2022 510 814 12 352 45 269 702 684 262 080 98 640 1 631 839 Skumulowana amortyzacja na 01.01.2022 396 718 3 329 0 271 813 161 057 61 786 894 703 Skumulowana amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania na 01.01.2022 0 3 285 0 242 621 0 0 245 906 Zmiany z tytułu: -41 949 3 030 0 77 923 -50 194 -4 913 -16 103 Amortyzacji 38 436 0 0 5 086 21 906 5 641 71 069 Amortyzacji w odniesieniu do aktywów z tytułu prawa do użytkowania 0 3 640 0 86 312 0 0 89 952 Sprzedaży i likwidacji -80 264 -610 0 -13 085 -71 550 -10 493 -176 002 Inne zmiany -121 0 0 -390 -550 -61 -1 122 Skumulowana amortyzacja na 31.12.2022 354 769 6 359 0 349 736 110 863 56 873 878 600 Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2022 4 134 0 56 -55 12 796 3 201 20 132 Zmiany z tytułu: 2 172 47 2 1 415 -2 837 -96 703 Dowiązań/Rozwiązań 2 422 47 2 1 429 1 914 460 6 274 Inne zmiany -250 0 0 -14 -4 751 -556 -5 571 Odpisy z tytułu utraty wartości 31.12.2022 6 306 47 58 1 360 9 959 3 105 20 835 Wartość netto na 01.01.2022 140 268 8 943 26 066 386 762 139 929 41 608 743 576 Wartość netto na 31.12.2022 149 739 5 946 45 211 351 588 141 258 38 662 732 404 Wartość netto aktywów z tytułu prawa do użytkowania 0 5 946 0 217 102 0 0 223 048 31.12.2021 Urządzenia techniczne (w tym sprzęt informatyczny) Środki transportu Środki trwałe w budowie NIeruchomości Inwestycje w obce obiekty Pozostałe Razem Wartość w cenie nabycia na 01.01.2021 543 088 2 598 20 586 605 063 298 707 108 691 1 578 733 Wartość brutto aktywów z tytułu prawa do użytkowania na 01.01.2021 0 2 598 0 437 075 0 0 439 673 Zmiany z tytułu: -1 968 9 674 5 536 53 457 15 075 -2 096 79 678 Zakupów 91 0 126 989 0 0 2 127 082 Zwiększenia/zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do użytkowania 0 9 630 0 53 209 0 0 62 839 Sprzedaży i likwidacji -43 244 0 -29 -32 -49 356 -22 328 -114 989 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 71 31.12.2021 Urządzenia techniczne (w tym sprzęt informatyczny) Środki transportu Środki trwałe w budowie NIeruchomości Inwestycje w obce obiekty Pozostałe Razem Przeksięgowań 41 451 0 -129 372 2 051 65 915 19 955 0 Inne zmiany -266 44 7 948 -1 771 -1 484 275 4 746 Wartość w cenie nabycia na 31.12.2021 541 120 12 272 26 122 658 520 313 782 106 595 1 658 411 Skumulowana amortyzacja na 01.01.2021 392 562 2 133 0 200 022 188 391 75 182 858 290 Skumulowana amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania na 01.01.2021 0 2 133 0 175 881 0 0 178 014 Zmiany z tytułu: 4 156 1 196 0 71 791 -27 334 -13 396 36 413 Amortyzacji 44 986 0 0 5 349 16 281 5 448 72 064 Amortyzacji w odniesieniu do aktywów z tytułu prawa do użytkowania 0 3 185 0 89 774 0 0 92 959 Sprzedaży i likwidacji -40 742 -2 031 0 -19 681 -42 623 -19 427 -124 504 Inne zmiany -88 42 0 -3 651 -992 583 -4 106 Skumulowana amortyzacja na 31.12.2021 396 718 3 329 0 271 813 161 057 61 786 894 703 Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2021 5 938 0 4 190 16 926 5 309 28 367 Zmiany z tytułu: -1 804 0 52 -245 -4 130 -2 108 -8 235 Dowiązań/Rozwiązań 654 0 82 -220 2 603 764 3 883 Inne zmiany -2 458 0 -30 -25 -6 733 -2 872 -12 118 Odpisy z tytułu utraty wartości 31.12.2021 4 134 0 56 -55 12 796 3 201 20 132 Wartość netto na 01.01.2021 144 588 465 20 582 404 851 93 390 28 200 692 076 Wartość netto na 31.12.2021 140 268 8 943 26 066 386 762 139 929 41 608 743 576 Wartość netto aktywów z tytułu prawa do użytkowania 0 8 943 0 247 620 0 0 256 563 Bank jako leasingobiorca Prawa do użytkowania lokale użytkowanie wieczyste parkingi elewacje środki transportu razem Wartość w cenie nabycia na 01.01.2022 445 643 22 493 20 923 1 225 12 228 502 512 Zmiany z tytułu: 39 002 4 615 550 -29 80 44 218 Zwiększenia 52 217 4 615 726 -2 912 58 468 Zmniejszenia -13 215 0 -176 -27 -832 -14 250 Wartość księgowa brutto na 31.12.2022 484 645 27 108 21 473 1 196 12 308 546 730 Skumulowana amortyzacja na 01.01.2022 229 384 2 920 9 623 694 3 285 245 906 Amortyzacja 80 978 1 246 3 830 258 3 640 89 952 Inne zmiany -12 859 0 -185 -27 -610 -13 681 Amortyzacja na 31.12.2022 297 503 4 166 13 268 925 6 315 322 177 Odpisy z tytułu utraty wartości 31.12.2022 43 0 0 0 0 43 Zmiany odpisów 1 415 0 0 0 47 1 462 Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2022 1 458 0 0 0 47 1 505 Wartość netto na 31.12.2022 185 684 22 942 8 205 271 5 946 223 048 Prawa do użytkowania lokale użytkowanie wieczyste parkingi elewacje środki transportu razem Wartość w cenie nabycia na 01.01.2021 397 516 22 077 16 233 1 249 2 598 439 673 Zmiany z tytułu: 48 127 416 4 690 -24 9 630 62 839 Zwiększenia 67 051 467 5 954 51 12 672 86 195 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 72 Prawa do użytkowania lokale użytkowanie wieczyste parkingi elewacje środki transportu razem Zmniejszenia -18 924 -51 -1 264 -75 -3 042 -23 356 Wartość księgowa brutto na 31.12.2021 445 643 22 493 20 923 1 225 12 228 502 512 Skumulowana amortyzacja na 01.01.2021 166 061 1 888 7 513 419 2 133 178 014 Amortyzacja 85 130 1 036 3 331 277 3 185 92 959 Inna zmian -21 807 -4 -1 221 -2 -2 033 -25 067 Amortyzacja na 31.12.2021 229 384 2 920 9 623 694 3 285 245 906 Odpisy z tytułu utraty wartości 01.01.2021 43 0 0 0 0 43 Zmiany odpisów 0 0 0 0 0 0 Odpisy z tytułu utraty wartości 31.12.2021 43 0 0 0 0 43 Wartość netto na 31.12.2021 216 216 19 573 11 300 531 8 943 256 563 Pozycja "zwiększenia" obejmuje nowe umowy i modyfikacje. Pozycja "zmniejszenia" obejmuje modyfikacje, spisania Saldo zobowiązań z tytułu umów leasingowych oraz analizę zapadalności ujawniono w nocie 30.2 "Pozostałe zobowiązania - dane finansowe". Koszty odsetkowe zobowiązań z tytułu umów leasingowych ujawniono w nocie 6.2 "Wynik z tytułu odsetek - dane finansowe". Koszty z tytułu krótkoterminowych umów leasingu oraz umów z przedmiotem niskiej wartości Bank ujmuje w rachunku zysków i strat w pozycji "Koszty działania Banku". W roku 2022 i 2021 Bank poniósł z tytułu umów krótkoterminowych oraz tytułu umów niskowartościowych koszty w wysokości odpowiednio 213 tys. zł i 423 tys. zł. Bank nie zidentyfikował zmiennych płatności leasingowych, które nie stanowiłyby elementu wyceny zobowiązań z tytułu leasingu. Informacja na temat przepływów pieniężnych związanych z umowami leasingu ujęto wprost w "Sprawozdaniu z przepływów pieniężnych". Wartości niematerialne 31.12.2022 Wartość firmy Nakłady Oprogramowanie, licencje i koszty prac rozwojowych Znak towarowy Pozostałe Razem Wartość w cenie nabycia na 01.01.2022 116 288 52 813 592 744 3 681 45 503 811 029 Zmiany wartości niematerialnych z tytułu 0 32 687 4 053 0 201 36 941 Zakupów 0 42 407 305 0 0 42 712 Przeksięgowań 0 -46 155 46 155 0 0 0 Skapitalizowanych kosztów wytworzenia 0 31 232 0 0 0 31 232 Likwidacje 0 -735 -44 209 0 0 -44 944 Inne zmiany 0 5 938 1 802 0 201 7 941 Wartość w cenie nabycia na 31.12.2022 116 288 85 500 596 797 3 681 45 704 847 970 Skumulowana amortyzacja na 01.01.2022 0 0 242 709 9 45 554 288 272 Amortyzacja 0 0 68 908 3 73 68 984 Inne zmiany 0 0 -36 429 0 0 -36 429 Skumulowana amortyzacja na 31.12.2022 0 0 275 188 12 45 627 320 827 Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2022 116 288 10 096 9 610 3 367 -201 139 160 Zmiany odpisów 0 1 267 31 275 0 0 32 542 Inne zmiany 0 -944 -6 014 0 201 -6 757 Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2022 116 288 10 419 34 871 3 367 0 164 945 Wartość netto na 01.01.2022 0 42 717 340 425 305 150 383 597 Wartość netto na 31.12.2022 0 75 081 286 738 302 77 362 198 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 73 31.12.2021 Wartość firmy Nakłady Oprogramowanie, licencje i koszty prac rozwojowych Znak towarowy Pozostałe Razem Wartość w cenie nabycia na 01.01.2021 116 288 76 722 705 671 3 681 48 414 950 776 Zmiany wartości niematerialnych z tytułu 0 -23 909 -112 927 0 -2 911 -139 747 Zakupów 0 49 827 414 0 0 50 241 Przeksięgowań 0 -86 222 86 222 0 0 0 Skapitalizowanych kosztów wytworzenia 0 26 335 0 0 0 26 335 Inne zmiany 0 -13 849 -199 563 0 -2 911 -216 323 Wartość w cenie nabycia na 31.12.2021 116 288 52 813 592 744 3 681 45 503 811 029 Skumulowana amortyzacja na 01.01.2021 0 0 368 939 6 48 018 416 963 Amortyzacja 0 0 58 257 3 101 58 361 Inne zmiany 0 0 -184 487 0 -2 565 -187 052 Skumulowana amortyzacja na 31.12.2021 0 0 242 709 9 45 554 288 272 Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2021 116 288 13 386 19 322 3 367 0 152 363 Zmiany odpisów 0 725 5 313 0 0 6 038 Inne zmiany 0 -4 015 -15 025 0 -201 -19 241 Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2021 116 288 10 096 9 610 3 367 -201 139 160 Wartość netto na 01.01.2021 0 63 336 317 410 308 396 381 450 Wartość netto na 31.12.2021 0 42 717 340 425 305 150 383 597 23.3 Istotne szacunki i osądy Ustalenia wartości szacunkowych dokonuje się w drodze osądu, na podstawie wiarygodnych informacji, przy zastosowaniu właściwych w danych warunkach metod szacunku. Przedmiotem szacunku są okresy użytkowania podlegających amortyzacji: środków trwałych i wartości niematerialnych oraz ich wartość odzyskiwalna. Zgodnie z MSR 36 Bank dokonuje oceny aktywów trwałych pod względem istnienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości. W przypadku istnienia takiej przesłanki, Bank dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej danego aktywa. W sytuacji, gdy wartość bilansowa danego składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, uznaje się utratę jego wartości i dokonuje odpisu aktualizującego jego wartość do poziomu wartości odzyskiwanej. 23.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów Wpływ zmiany długości okresu użytkowania dla składników majątkowych podlegających amortyzacji, z grupy urządzenia techniczne oraz inwestycji w obcych środkach trwałych, wpływających na zmiany wyniku finansowego przedstawia poniższa tabela: Wpływ na koszty amortyzacji zmiany długości okresu użytkowania dla składników majątkowych 31.12.2022 31.12.2021 scenariusz +5 lat scenariusz -5 lat scenariusz +5 lat scenariusz -5 lat Urządzenia techniczne 19 825 -159 557 19 720 -148 013 Inwestycje w obce obiekty 13 046 -39 280 10 083 -30 410 32 871 -198 837 29 803 -178 423 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 74 24 Pozostałe aktywa 24.1 Zasady rachunkowości Aktywa finansowe ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, obejmującej również ewentualne odsetki od tych aktywów, z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości. Obejmują one należności handlowe, w tym przede wszystkim wynagrodzenia od towarzystw ubezpieczeniowych z tytułu obsługi ubezpieczeń i inne należności. Bank zastosował uproszczone podejście w zakresie szacowania odpisu na oczekiwane straty kredytowe i ujmuje odpis w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia należności. Poziom odpisu podlega okresowej weryfikacji. Należności handlowe objęte są 100% odpisami aktualizującymi po osiągnięciu progu przeterminowania w wysokości 90 dni. Aktywa niefinansowe stanowią koszty rozliczane w czasie i dotyczą poszczególnych rodzajów wydatków, o wartości początkowej przekraczającej 2 tys. zł, których rozliczenie w ciężar rachunku zysków i strat nastąpi stosownie do upływu czasu w przyszłych okresach sprawozdawczych. Składnikami kosztów rozliczanych w czasie są przede wszystkim: koszty utrzymania i wsparcia systemów IT oraz opłacone z góry koszty ubezpieczeń majątku Banku i czynsze (o ile nie są objęte zakresem MSSF 16). 24.2 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Dłużnicy różni 488 701 571 374 pozostałe rozrachunki 354 686 328 834 należności związane ze sprzedażą usług (w tym ubezpieczenia) 3 326 4 782 kaucje gwarancyjne 17 200 15 744 rozliczenia z tytułu środków w bankomatach 113 489 222 014 Koszty rozliczane w czasie 46 384 37 328 utrzymanie i wsparcie systemów, serwis sprzętu i urządzeń 27 979 20 880 pozostałe koszty rozliczane w czasie 18 405 16 448 Rozliczenia z tytułu VAT 1 896 3 979 Pozostałe aktywa (brutto) 536 981 612 681 Odpis -58 647 -52 650 Pozostałe aktywa (netto) 478 334 560 031 w tym aktywa finansowe (brutto) 488 701 571 374 Zmiana stanu odpisów 31.12.2022 31.12.2021 Bilans otwarcia 52 650 64 768 utworzenie rezerw 13 168 8 547 rozwiązanie rezerw -5 474 -7 539 aktywa spisane z bilansu -1 981 -12 031 inne zmiany 284 -1 095 Bilans zamknięcia 58 647 52 650 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 75 25 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 25.1 Zasady rachunkowości Bank prezentuje odrębnie w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań, w przypadku których, otrzymujący ma prawo sprzedać lub wymienić na inne zabezpieczenie przedmiot zabezpieczenia. 25.2 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu zabezpieczające kredyt w EBI 40 992 130 921 Razem 40 992 130 921 Bank zawarł z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EIB) z siedzibą w Luxemburgu, umowę kredytową na wsparcie finansowania sektora SME oraz MID. W związku z powyższym ustanowił zastaw na papierach wartościowych w celu zabezpieczenia spłaty tego zobowiązania. Poza aktywami stanowiącymi zabezpieczenie zobowiązań prezentowanymi odrębnie w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, Bank posiada jeszcze następujące zabezpieczenia zobowiązań niespełniające kryterium oddzielnej prezentacji zgodnie z MSSF 9: 31.12.2022 31.12.2021 Obligacje skarbowe zablokowane pod BFG 446 881 434 973 Kaucje będące zabezpieczeniem transakcji pochodnych (ISDA) 2 057 094 1 567 971 Kaucja na zabezpieczenie transakcji zawieranych w Alior Traderze 14 65 Razem 2 503 989 2 003 009 26 Zobowiązania wobec banków 26.1 Zasady rachunkowości Zobowiązania wobec banków są wyceniane według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Jeżeli dla zobowiązania finansowego nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, zobowiązanie to wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty. 26.2 Dane finansowe Według struktury rodzajowej 31.12.2022 31.12.2021 Depozyty bieżące 28 022 8 441 Depozyty terminowe 0 307 379 Kredyt otrzymany 27 970 41 279 Pozostałe zobowiązania 126 942 66 169 Zobowiązania wobec banków razem 182 934 423 268 Według terminów zapadalności (na datę bilansową) 31.12.2022 31.12.2021 ≤ 1M 154 965 74 610 > 1M ≤ 3M 0 307 379 > 1Y ≤ 5Y 27 969 41 279 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 76 Według terminów zapadalności (na datę bilansową) 31.12.2022 31.12.2021 Zobowiązania wobec banków razem 182 934 423 268 Według struktury walutowej 31.12.2022 31.12.2021 PLN 42 887 314 696 EUR 77 549 44 257 USD 62 498 62 011 GBP 0 2 304 Zobowiązania wobec banków razem 182 934 423 268 27 Zobowiązania wobec klientów 27.1 Zasady rachunkowości Zobowiązania wobec klientów wyceniane są według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Jeżeli dla zobowiązania finansowego nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, zobowiązanie to wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty. Na dzień 31 grudnia 2022 r. i 31 grudnia 2021 r. kategoria ta obejmowała zobowiązania z tytułu depozytów oraz wyemitowanych bankowych papierów wartościowych (BPW). 27.2 Dane finansowe Według struktury rodzajowej i segmentu klientów 31.12.2022 31.12.2021 Segment detaliczny 51 071 189 49 020 278 Depozyty bieżące 35 084 419 42 610 912 Depozyty terminowe 14 971 308 5 654 614 Emisja własna bankowych papierów wartościowych 747 601 514 433 Pozostałe zobowiązania 267 861 240 319 Segment biznesowy 19 692 604 22 992 072 Depozyty bieżące 13 964 161 17 349 864 Depozyty terminowe 5 555 988 5 440 650 Emisja własna bankowych papierów wartościowych 4 361 1 838 Pozostałe zobowiązania 168 094 199 720 Zobowiązania wobec klientów razem 70 763 793 72 012 350 Według terminów zapadalności (na datę bilansową) 31.12.2022 31.12.2021 Segment detaliczny 51 071 189 49 020 278 ≤ 1M 37 884 256 44 208 398 > 1M ≤ 3M 4 453 856 1 836 987 > 3M ≤ 1Y 7 441 166 2 520 230 > 1Y ≤ 5Y 1 289 478 452 523 >5Y 2 433 2 140 Segment biznesowy 19 692 604 22 992 072 ≤ 1M 17 864 055 20 394 290 > 1M ≤ 3M 1 224 104 2 160 250 > 3M ≤ 1Y 461 927 202 144 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 77 Według terminów zapadalności (na datę bilansową) 31.12.2022 31.12.2021 > 1Y ≤ 5Y 142 518 235 388 Zobowiązania wobec klientów razem 70 763 793 72 012 350 Według struktury walutowej 31.12.2022 31.12.2021 Segment detaliczny 51 071 189 49 020 278 PLN 40 975 436 41 120 935 EUR 5 020 772 3 999 123 GBP 688 196 602 767 USD 3 279 670 2 521 192 CHF 480 804 284 764 Pozostałe 626 311 491 497 Segment biznesowy 19 692 604 22 992 072 PLN 15 290 481 19 063 018 EUR 3 113 739 2 990 495 GBP 85 320 68 154 USD 1 026 805 744 178 CHF 82 357 40 603 Pozostałe 93 902 85 624 Zobowiązania wobec klientów razem 70 763 793 72 012 350 W 2022 r. Bank wyemitował 418 353 tys. zł. papierów wartościowych, wykup przed terminem zapadalności wyniósł 8 706 tys. zł. W 2021 r. Bank wyemitował 345 892 tys. zł. papierów wartościowych, a wykup przed terminem zapadalności wyniósł 36 469 tys. zł. 28 Zobowiązania finansowe 28.1 Zasady rachunkowości Do kategorii zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2022 r. i 31 grudnia 2021 r. Bank zaklasyfikował instrumenty pochodne oraz zobowiązania finansowe z tytułu krótkiej sprzedaży. Instrumenty te wyceniane są do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. Transakcje pochodne zawierane są w celach handlowych oraz w celu zarządzania ryzykiem rynkowym. Bank zawiera następujące rodzaje transakcji pochodnych: FX-Forward, FX-Swap, IRS, CIRS, FRA, Futures na towary, Forward na towary, terminowe transakcje papierami wartościowymi. Bank codziennie dokonuje wyceny instrumentów pochodnych, stosując model zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Bank zawiera również transakcje opcyjne, które wyceniane są na podstawie modeli wyceny opcji. 28.2 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Krótka sprzedaż obligacji skarbowych 0 46 423 Transakcje stopy procentowej 190 306 103 939 SWAP 187 609 101 948 Opcje Cap Floor 2 697 1 991 Transakcje walutowe 62 128 20 153 FX swap 44 282 4 489 FX forward 5 383 1 013 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 78 31.12.2022 31.12.2021 CIRS 6 705 5 545 Opcje FX 5 758 9 106 Pozostałe opcje 529 10 845 Pozostałe instrumenty 3 031 6 728 Zobowiązania finansowe 255 994 188 088 Według terminów zapadalności 31.12.2022 31.12.2021 ≤ 1W 28 284 5 113 > 1W ≤ 1M 6 013 6 794 > 1M ≤ 3M 22 929 11 427 > 3M ≤ 6M 12 872 23 447 > 6M ≤ 1Y 23 357 15 367 > 1Y ≤ 2Y 36 379 28 895 > 2Y ≤ 5Y 95 655 83 097 > 5Y ≤ 10Y 30 505 13 948 Razem 255 994 188 088 29 Rezerwy 29.1 Zasady rachunkowości Rezerwy są to zobowiązania o niepewnym terminie zapłaty bądź niepewnej kwocie. Bank tworzy rezerwy wtedy, gdy na jednostce ciąży obecny obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne oraz można dokonać wiarygodnego szacunku kwoty tego obowiązku. Jeśli warunki te nie są spełnione, nie tworzy się rezerwy. Rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe Rezerwę na odprawy emerytalne i rentowe tworzy się indywidualnie dla każdego pracownika, na podstawie wyceny aktuarialnej sporządzanej przez niezależną firmę doradztwa aktuarialnego. Podstawą do wyznaczania wartości rezerw jest przewidywana kwota odprawy emerytalnej lub rentowej, jaką Bank zobowiązuje się wypłacić na podstawie regulaminu wynagradzania pracowników. Zgodnie z wymogami MSR 19, stopa dyskonta finansowego do obliczania wartości rezerw została ustalona na podstawie rynkowych stóp zwrotu z obligacji skarbowych, których waluta i termin wykupu są zbieżne z walutą i szacunkowym terminem realizacji zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych. Rezerwa na sprawy sporne Jest to rezerwa na sprawy sporne z pracownikami, kontrahentami, klientami oraz instytucjami zewnętrznymi (np. UOKiK), tworzona ze względu na duże prawdopodobieństwo przegrania sprawy sądowej przez Bank. Szczegóły zostały opisane w nocie 39. Rezerwy na sprawy sporne tworzone są w wysokości oczekiwanych wypływów korzyści ekonomicznych. Rezerwy na udzielone zobowiązania o charakterze finansowym i gwarancyjnym Rezerwę na pozabilansowe ekspozycje kredytowe tworzy się zgodnie z MSSF 9. Szczegółowe zasady oceny ryzyka zostały opisane w nocie 22. Rezerwy pozabilansowe tworzone w oparciu o model EAD (opisujący szacowane wykorzystanie eskpozycji w dacie default) i obejmują ryzyko ekspozycji stanowiącej nadwyżkę S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 79 EAD nad zaangażowanie bilansowe. W procesie wyceny rezerw Bank stosuje parametry ryzyka i zasady oszacowania tożsame z wyceną należności. Rezerwa restrukturyzacyjna Rezerwa restrukturyzacyjna przeznaczona jest na wypłaty odpraw ustawowych w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach zwolnienia grupowego oraz na tzw. dodatkowe odszkodowanie wynikające z porozumienia zawartego z organizacjami związkowymi oraz rezerwę przeznaczoną na koszty związane z restrukturyzacją sieci oddziałów i opuszczeniem zlokalizowanych w zbyt bliskiej odległości placówek franczyzowych (rezerwa obejmuje koszty odszkodowań oraz wydatki związane z fizycznym opuszczeniem placówki i przywróceniem jej do stanu pierwotnego). Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku W dniu 11 września 2019 r. opublikowano wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-383/18 (tzw. sprawa Lexitor). Rozstrzygając sprawę, TSUE orzekł, że artykuł 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta. Na podstawie posiadanych interpretacji prawnych, Zarząd Banku postanowił zastosować liniową formułę rozliczania się z kredytobiorcami z kosztów kredytu, której proporcjonalność odnosi do okresu pomiędzy rzeczywistą datą spłaty kredytu, a datą spłaty określoną w umowie i nakazuje równy podział kosztu jednorazowego na poszczególne terminy płatności. W przypadku przedpłat kredytów konsumenckich i hipotecznych dokonanych przed dniem wyroku TSUE, Bank dokonuje oszacowania kwoty oczekiwanych wypłat zgodnie z MSR 37 i tworzy na ten cel rezerwę, która obciąża pozostałe koszty operacyjne. Kwota rezerwy została oszacowana na podstawie obserwowanego historycznie trendu kwoty zwrotów kosztów kredytu wynikających z napływających do Banku reklamacji dyspozycji klientów oraz uwzględnia scenariusz zmiany podejścia Banku do komunikacji z klientami na skutek ewolucji praktyki rynkowej lub stanowiska regulatora. Rezerwa uwzględnia spodziewany przez Bank przyszły napływ dyspozycji klientów dotyczący zwrotu kosztów kredytów przedpłaconych przed dniem wyroku TSUE. Rezerwa na ryzyko prawne związane z portfelem kredytów indeksowanych walutami obcymi W dniu 3 października 2019 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej „TSUE”) wydał orzeczenie w sprawie kredytu indeksowanego do CHF udzielonego przez inny bank, w którym dokonał wykładni przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich na kanwie umowy kredytu indeksowanego do CHF. Wyrok wydano w związku z pytaniami prejudycjalnymi, które do TSUE w ubiegłym roku skierował Sąd Okręgowy w Warszawie. TSUE rozstrzygając cztery pytania polskiego Sądu, doszedł do dwóch rozwiązań: • po pierwsze: sąd może unieważnić umowę kredytu, jeśli dojdzie do przekonania, że po wyeliminowaniu z jej treści klauzul abuzywnych niemożliwe jest jej utrzymanie w mocy, • po drugie: sąd krajowy może utrzymać umowę w mocy, o ile po usunięciu z jej treści niedozwolonych postanowień waloryzacyjnych, możliwe będzie dalsze wykonywanie umowy (kredyt PLN+ LIBOR). Orzeczenie TSUE stanowi ogólne wytyczne dla polskich sądów. Ostateczne rozstrzygnięcia podejmowane przez polskie sądy są dokonywane na podstawie przepisów UE interpretowanych zgodnie z wyrokiem TSUE, mając na uwadze przepisy prawa krajowego i analizę indywidualnych okoliczności każdej sprawy. Na dzień 31 grudnia 2022 roku przeciwko Bankowi toczyło się 65 postępowań sądowych dotyczących kredytów hipotecznych udzielonych w ubiegłych latach w walucie obcej o łącznej wartości przedmiotu sporu S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 80 81,7 mln zł. Na dzień 31 grudnia 2021 roku przeciwko Bankowi toczyło się 27 postępowań o łącznej wartości przedmiotu sporu 11,1 mln zł. Główna przyczyna sporu wskazywana przez powodów dotyczy kwestionowania zapisów umowy kredytu w zakresie stosowania przez Bank kursów przeliczeniowych i skutkuje roszczeniami dotyczącymi orzeczenia częściowej lub całkowitej nieważności umów kredytowych. Do dnia bilansowego tj. 31.12.2022 roku w sprawach spornych dotyczących kredytów hipotecznych udzielonych w ubiegłych latach w walucie obcej zapadły 2 prawomocne wyroki. 29.2 Dane finansowe Rezerwy na sprawy sporne Rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe Rezerwy na udzielone zobowiązania o charakterze pozabilansowym Rezerwy na restrukturyzację Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu (rezerwa TSUE) Rezerwy ogółem Stan 1 stycznia 2022 r. 41 410 6 366 137 839 2 050 103 431 291 096 Utworzenie rezerw 41 320 9 898 131 576 1 140 21 590 205 524 Rozwiązanie rezerw -19 337 -458 -151 791 0 0 -171 586 Wykorzystanie rezerw -12 046 -10 441 0 -1 472 -33 465 -57 424 Inne zmiany -3 0 167 0 0 164 Stan 31 grudnia 2022 r. 51 344 5 365 117 791 1 718 91 556 267 774 udział rezerwy na ryzyko prawne związane z portfelem kredytów indeksowanych walutami obcymi wynosi 11% Rezerwy na sprawy sporne Rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe Rezerwy na udzielone zobowiązania o charakterze pozabilansowym Rezerwy na restrukturyzację Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu (rezerwa TSUE) Rezerwy ogółem Stan 1 stycznia 2021 r. 47 414 5 860 172 585 2 872 108 140 336 871 Utworzenie rezerw 29 973 11 998 148 003 0 61 590 251 564 Rozwiązanie rezerw -7 739 -147 -182 831 -312 0 -191 029 Wykorzystanie rezerw -27 827 -11 345 0 -510 -66 299 -105 981 Inne zmiany -411 0 82 0 0 -329 Stan 31 grudnia 2021 r. 41 410 6 366 137 839 2 050 103 431 291 096 udział rezerwy na ryzyko prawne związane z portfelem kredytów indeksowanych walutami obcymi wynosi 3% Podział rezerwy restrukturyzacyjnej na 31.12.2022 r. zaprezentowano poniżej: 31.12.2021 utworzenie rozwiązanie 31.12.2022 Odprawy dla pracowników 0 1 140 -986 154 Reorganizacja sieci placówek 2 050 0 -486 1 564 2 050 1 140 -1 472 1 718 29.3 Istotne szacunki i osądy Rezerwa aktuarialna Wycena rezerw na świadczenia pracownicze dokonywana jest z zastosowaniem technik i założeń aktuarialnych. W kalkulacji rezerwy uwzględniono wszystkie odprawy emerytalne i rentowe, które mogą być w przyszłości wypłacone. Rezerwę utworzono na podstawie listy osób zawierającej wszystkie niezbędne dane o pracownikach, ze szczególnym uwzględnieniem stażu pracy, wieku oraz płci. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do końca okresu sprawozdawczego. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 81 Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku Oszacowanie rezerwy z tytułu zwrotu kosztów kredytu wymagało przyjęcia przez Bank szeregu eksperckich założeń odnośnie co do przyszłego napływu reklamacji, które wiążą się z istotną niepewnością wynikającą z ryzyka zmiany zachowań klientów w porównaniu z historycznym trendem, jak również możliwej ewolucji praktyki rynkowej lub stanowiska regulatora. Kwota rezerwy została oszacowana przy założeniu kontynuacji dotychczasowego trendu spadku kwot zwrotów. Kwota rezerwy będzie podlegała aktualizacji w kolejnych okresach w zależności od kształtowania się trendu kwot zwrotów. 29.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów Rezerwa aktuarialna Bank dokonał aktualizacji szacunków na dzień 31 grudnia 2022 roku wykorzystując kalkulacje przeprowadzone przez zewnętrznego niezależnego aktuariusza. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do dnia kończącego okres sprawozdawczy. Istotnym elementem wpływającym na wysokość rezerwy jest przyjęta stopa dyskonta finansowego, która została przyjęta w 2022 przez Bank na poziomie 6,8 % a w roku 2021 odpowiednio 3,2 %. Wpływ zwiększenia/zmniejszenia stopy dyskonta finansowego oraz podstawowych założeń aktuarialnych o 1 p.p. na zmniejszenie/zwiększenie wartości rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku przedstawiają poniższe tabele: Szacunkowa zmiana rezerwy na 31.12.2022 Stopa dyskonta finansowego Planowane wzrosty podstaw scenariusz +1p.p. scenariusz -1p.p. scenariusz +1p.p. scenariusz -1p.p. Rezerwa na odprawy emerytalne oraz rentowe -4 953 +5 836 -5 850 +4 935 Szacunkowa zmiana rezerwy na 31.12.2021 Stopa dyskonta finansowego Planowane wzrosty podstaw scenariusz +1p.p. Scenariusz -1p.p. scenariusz +1p.p. scenariusz -1p.p. Rezerwa na odprawy emerytalne oraz rentowe -5 788 +7 041 -7 034 +5 783 Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku Istotne założenia przyjęte do oszacowania przez Bank rezerwy z tytułu zwrotów kosztów kredytu na dzień 31 grudnia 2022 r. i 31 grudnia 2021 r. obejmują: • zmianę tempa spadku kwot zwrotów. Zmiana tempa spadku kwot zwrotów 2022 2021 +10% -10% +10% -10% Wpływ zmiany tempa spadku na wysokość rezerwy -4,2 mln +3,5 mln -5,1 mln +6,3 mln 30 Pozostałe zobowiązania 30.1 Zasady rachunkowości Zobowiązania finansowe ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej ewentualne odsetki od tych zobowiązań, Zobowiązania niefinansowe, stanowią rozliczenia międzyokresowe, przychody pobrane z góry oraz rezerwy na przyszłe płatności. Rezerwy na przyszłe płatności wycenia się w uzasadnionej wiarygodnie oszacowanej wartości niezbędnej do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego. Koszty zaciągniętych zobowiązań wyceniane są S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 82 w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy, wynikających w szczególności: • ze świadczeń wykonanych na rzecz Banku przez kontrahentów Banku, jeśli kwotę zobowiązania można oszacować w sposób wiarygodny, • z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń, których kwotę można oszacować, mimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana. Przychody pobrane z góry obejmują głównie prowizje rozliczane liniowo oraz inne dochody pobrane z góry, których rozliczenie do rachunku zysków i strat nastąpi w przyszłych okresach sprawozdawczych. 30.2 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Pozostałe zobowiązania finansowe 990 598 708 253 Rozrachunki międzybankowe 737 556 429 510 Zobowiązania z tytułu rozliczenia kart płatniczych 7 234 10 941 Pozostałe rozrachunki, w tym: 185 169 185 988 rozrachunki z ubezpieczycielami 14 120 28 105 Zobowiązanie z tytułu zwrotu kosztów kredytu 60 639 81 814 Pozostałe zobowiązania niefinansowe 989 609 873 467 Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych rozrachunków publiczno-prawnych 45 341 28 731 Rozliczenie z emisji bankowych certyfikatów depozytowych 51 787 39 692 Zobowiązania z tytułu składki na Bankowy Fundusz Gwarancyjny 192 066 162 979 Koszty rozliczane w czasie 191 408 170 149 Przychody pobrane z góry 56 751 48 540 Rezerwa na odstąpienia 62 790 42 362 Rezerwa na premie 91 371 79 759 Rezerwa na niewykorzystane urlopy 21 573 18 396 Zobowiązania z tytułu programu na akcjach fantomowych 4 824 2 419 Rezerwa na programy retencyjne 37 85 Pozostałe rezerwy pracownicze 1 203 1 167 Zobowiązania z tytułu leasingu 245 621 277 380 Pozostałe zobowiązania 24 837 1 808 Razem pozostałe zobowiązania 1 980 207 1 581 720 Zapadalność zobowiązań z tytułu leasingu, przepływy niezdyskontowane 31.12.2022 lokale Użytkowanie wieczyste parkingi elewacje środki transportu razem Poniżej 1 roku 14 055 1 073 509 65 3 466 19 168 Od 1 roku do 2 lat 11 613 1 073 312 249 2 474 15 721 Od 2 roku do 3 lat 65 883 1 073 3 570 0 84 70 610 Od 3 roku do 4 lat 43 349 1 073 3 906 0 0 48 328 Od 4 roku do 5 lat 32 985 1 073 352 28 0 34 438 Powyżej 5 lat 47 313 31 560 634 0 0 79 507 Razem 215 198 36 925 9 283 342 6 024 267 772 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 83 31.12.2021 lokale Użytkowanie wieczyste parkingi elewacje środki transportu razem Poniżej 1 roku 3 245 798 242 286 3 447 8 018 Od 1 roku do 2 lat 31 744 798 830 279 3 441 37 092 Od 2 roku do 3 lat 17 950 798 1 053 189 2 427 22 417 Od 3 roku do 4 lat 87 263 798 8 538 42 58 96 699 Od 4 roku do 5 lat 49 835 798 1 741 32 0 52 406 Powyżej 5 lat 46 614 23 709 584 25 0 70 932 Razem 236 651 27 699 12 988 853 9 373 287 564 31 Zobowiązania podporządkowane 31.1 Zasady rachunkowości Zobowiązania podporządkowane wyceniane są według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. 31.2 Dane finansowe Stan zobowiązań Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych Wartość nominalna w walucie Waluta Okres Oprocentowanie 31.12.2022 31.12.2021 Obligacje serii F 321 700 PLN 26.09.2014-26.09.2024 WIBOR6M +3,14 330 643 324 634 Obligacje serii EUR001 0 EUR 04.02.2016-04.02.2022 LIBOR6M + 6,00 0 47 128 Obligacje serii P1A 0 PLN 27.04.2016-16.05.2022 WIBOR6M +3,25 0 150 960 Obligacje serii P1B 70 000 PLN 29.04.2016-16.05.2024 WIBOR6M +3,00 70 953 70 427 Obligacje serii K i K1 600 000 PLN 20.10.2017-20.10.2025 WIBOR6M +2,70 612 156 604 224 Obligacje serii P2A 150 000 PLN 14.12.2017-29.12.2025 WIBOR6M +2,70 150 123 150 068 Zobowiązania podporządkowane 1 163 875 1 347 441 Obligacje podporządkowane zostały za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego zaliczone do funduszy własnych uzupełniających Banku. 32 Kapitały 32.1 Zasady rachunkowości Na kapitał własny składa się kapitał akcyjny, kapitał zapasowy, kapitał z aktualizacji wyceny, pozostałe kapitały (w tym kapitał rezerwowy na świadczenia pracownicze rozliczane instrumentami kapitałowymi) oraz wynik roku bieżącego i lat ubiegłych. Kapitał akcyjny Kapitał zakładowy wykazany jest w wartości nominalnej zgodnie ze statutem oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego. Kapitał zapasowy Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z zysku, na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia. Na kapitał zapasowy odnoszone są także nadwyżki osiągnięte przy emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej, pomniejszone o koszty przeprowadzenia emisji. Kapitał zapasowy przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych, jakie mogą wyniknąć w związku z działalnością Banku. Kapitał z aktualizacji wyceny Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest w wyniku wyceny: S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 84 • instrumentów finansowych zakwalifikowanych jako wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody, • efektywnej części zabezpieczenia dla programu rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, • odroczonego podatku dochodowego utworzonego w związku z tymi pozycjami. Kapitał z aktualizacji wyceny nie podlega dystrybucji. Pozostałe kapitały Pozostały kapitał tworzony jest z odpisów z zysku. Jest przeznaczony na cele określone w statucie Banku lub w przepisach prawa. Wynik roku bieżącego i lat ubiegłych Wynik finansowy netto to wynik brutto z rachunku zysków i strat roku bieżącego skorygowany o obciążenie z tytułu podatku dochodowego. W dniu 31 maja 2022 roku, Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku postanowiło o sposobie podziału zysku netto Banku za rok 2021, w łącznej kwocie 439 292 863,06 zł, w następujący sposób: • przekazanie na pokrycie niepodzielonego wyniku z lat ubiegłych (strata), części zysku w kwocie 437 052 248,79 zł, • przeznaczenie na kapitał zapasowy niepodlegającego podziałowi zysku Kasy Mieszkaniowej Banku, w kwocie 2 240 614,27 zł. Dywidendy Dywidendy za dany rok obrotowy, które zostały zatwierdzone przez Walne Zgromadzenie, ale nie zostały wypłacone do dnia bilansowego, ujawnia się w pozycji zobowiązania z tytułu dywidendy w ramach pozostałych zobowiązań. 32.2 Dane finansowe Kapitał własny 31.12.2022 31.12.2021 Kapitał akcyjny 1 305 540 1 305 540 Kapitał zapasowy 5 401 470 5 399 229 Kapitał z aktualizacji wyceny -1 339 576 -906 659 Kapitał z tytułu wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody -143 543 -2 028 Kapitał z tytułu wyceny instrumentów zabezpieczających -1 196 033 -904 631 Pozostałe kapitały rezerwowe 174 447 174 447 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą 283 -43 Niepodzielony wynik z lat ubiegłych -2 617 -439 669 Zysk roku bieżącego 621 852 439 293 Kapitały razem 6 161 399 5 972 138 Kapitał z aktualizacji wyceny 31.12.2022 31.12.2021 Wycena aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody -143 543 -2 028 obligacje skarbowe -201 434 -62 368 pozostałe instrumenty dłużne -33 837 -11 254 instrumenty kapitałowe 56 041 71 148 podatek odroczony 35 687 446 Wycena instrumentów zabezpieczających -1 196 033 -904 631 IRS -1 476 584 -1 116 829 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 85 Kapitał z aktualizacji wyceny 31.12.2022 31.12.2021 podatek odroczony 280 551 212 198 Kapitał z aktualizacji wyceny -1 339 576 -906 659 32.3 Akcjonariusze Alior Banku Spółki Akcyjnej Na dzień 31 grudnia 2022 r. akcjonariuszami posiadającymi 5 i więcej procent ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu były następujące podmioty: Akcjonariusz Liczba akcji Wartość nominalna akcji (zł) Udział akcji w kapitale zakładowym Liczba głosów Udział głosów w ogólnej liczbie głosów 31.12.2022 Grupa PZU SA 41 658 850 416 588 500 31,91% 41 658 850 31,91% Nationale-Nederlanden OFE 12 358 517 123 585 170 9,47% 12 358 517 9,47% Allianz OFE 11 526 440 115 264 400 8,83% 11 526 440 8,83% Pozostali akcjonariusze 65 010 184 650 101 840 49,79% 65 010 184 49,79% Razem 130 553 991 1 305 539 910 100,00% 130 553 991 100,00% * Grupa PZU to podmioty, które zawarły pisemne porozumienie dotyczące nabywania lub zbywania akcji Banku oraz zgodnego wykonywania prawa głosu na walnych zgromadzeniach Banku tj.: Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA, Powszechny Zakład Ubezpieczeń Na Życie SA, PZU Specjalistyczny Fundusz Inwestycyjny Otwarty UNIVERSUM, PZU Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych BIS 1 oraz PZU Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych BIS 2. O zawarciu ww. porozumienia Bank informował w raporcie bieżącym nr 21/2017. ** Na podstawie opublikowanych raportów za 2022 r. o składzie portfela Nationale-Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny oraz Nationale-Nederlanden Dobrowolny Fundusz Emerytalny. *** Na podstawie opublikowanych raportów za 2022 r. o składzie portfela Allianz Polska Otwartego Funduszu Emerytalnego oraz Drugiego Allianz Polska Otwartego Funduszu Emerytalnego oraz otrzymanego zawiadomienia. Według aktualnych informacji na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania, akcjonariuszami posiadającymi 5 i więcej procent ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu były następujące podmioty: Akcjonariusz Liczba akcji Wartość nominalna akcji (zł) Udział akcji w kapitale zakładowym Liczba głosów Udział głosów w ogólnej liczbie głosów 02.03.2023 Grupa PZU SA 41 658 850 416 588 500 31,91% 41 658 850 31,91% Nationale-Nederlanden OFE** 12 358 517 123 585 170 9,47% 12 358 517 9,47% Allianz OFE 11 526 440 115 264 400 8,83% 11 526 440 8,83% Generali OFE 7 115 535 71 155 350 5,45% 7 115 535 5,45% Pozostali akcjonariusze 57 894 649 578 946 490 44,34% 57 894 649 44,34% Razem 130 553 991 1 305 539 910 100% 130 553 991 100% Grupa PZU to podmioty, które zawarły pisemne porozumienie dotyczące nabywania lub zbywania akcji Banku oraz zgodnego wykonywania prawa głosu na walnych zgromadzeniach Banku tj.: Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA, Powszechny Zakład Ubezpieczeń Na Życie SA, PZU Specjalistyczny Fundusz Inwestycyjny Otwarty UNIVERSUM, PZU Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych BIS 1 oraz PZU Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych BIS 2. O zawarciu ww. porozumienia Bank informował w raporcie bieżącym nr 21/2017. Na podstawie opublikowanych raportów za 2022 r. o składzie portfela Nationale-Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny oraz Nationale-Nederlanden Dobrowolny Fundusz Emerytalny. Na podstawie otrzymanych zawiadomień. Akcjonariusz Liczba akcji Wartość nominalna akcji (zł) Udział akcji w kapitale zakładowym Liczba głosów Udział głosów w ogólnej liczbie głosów 31.12.2021 Grupa PZU SA 41 658 850 416 588 500 31,91% 41 658 850 31,91% Aviva OFE Aviva Santander 8 677 162 86 771 620 6,65% 8 677 162 6,65% Nationale-Nederlanden OFE 12 394 509 123 945 090 9,49% 12 394 509 9,49% Pozostali akcjonariusze 67 823 470 678 234 700 51,95% 67 823 470 51,95% Razem 130 553 991 1 305 539 910 100,00% 130 553 991 100,00% S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 86 Grupa PZU to podmioty, które zawarły pisemne porozumienie dotyczące nabywania lub zbywania akcji Banku oraz zgodnego wykonywania prawa głosu na walnych zgromadzeniach Banku tj.: Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA, Powszechny Zakład Ubezpieczeń Na Życie SA, PZU Specjalistyczny Fundusz Inwestycyjny Otwarty UNIVERSUM, PZU Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych BIS 1 oraz PZU Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych BIS 2. O zawarciu ww. porozumienia Bank informował w raporcie bieżącym nr 21/2017. 32.4 Struktura kapitału akcyjnego Seria Rodzaj akcji Liczba akcji Liczba akcji Wartość nominalna akcji Wartość serii według wartości nominalnej (w złotych) 31.12.2022 31.12.2021 31.12.2022 31.12.2021 Seria A Zwykłe 50 000 000 50 000 000 10 500 000 000 500 000 000 Seria B Zwykłe 1 250 000 1 250 000 10 12 500 000 12 500 000 Seria C Zwykłe 12 332 965 12 332 965 10 123 329 650 123 329 650 Seria D Zwykłe 863 827 863 827 10 8 638 270 8 638 270 Seria E Zwykłe 524 404 524 404 10 5 244 040 5 244 040 Seria F Zwykłe 318 701 318 701 10 3 187 010 3 187 010 Seria G Zwykłe 6 358 296 6 358 296 10 63 582 960 63 582 960 Seria H Zwykłe 2 355 498 2 355 498 10 23 554 980 23 554 980 Seria I Zwykłe 56 550 249 56 550 249 10 565 502 490 565 502 490 Seria J Zwykłe 51 51 10 510 510 Razem 130 553 991 130 553 991 1 305 539 910 1 305 539 910 Pozostałe informacje dodatkowe 33 Pozycje pozabilansowe 33.1 Zasady rachunkowości W pozycji tej Bank prezentuje zobowiązania dotyczące finansowania oraz o charakterze gwarancyjnym. W pozycji zobowiązań o charakterze finansowym Bank posiada zobowiązania do udzielenia kredytów. Na zobowiązania te składają się zatwierdzone kredyty, limity na kartach kredytowych, limity zadłużenia w rachunku bieżącym oraz akredytywy. W pozycji o charakterze gwarancyjnym prezentowane są gwarancje, które stanowią zabezpieczenie wywiązania się klientów Banku ze swoich zobowiązań wobec podmiotów trzecich. Z tytułu udzielonych zobowiązań Bank pobiera prowizje, które są rozliczane zgodnie z charakterystyką danego instrumentu. Wartości gwarancji pokazane w tabeli odzwierciedlają maksymalną możliwą do poniesienia stratę, jaka zostałaby ujawniona w dniu bilansowym, gdyby wszyscy klienci nie wywiązali się ze swoich zobowiązań. 33.2 Dane finansowe Pozabilansowe zobowiązania warunkowe udzielone klientom 31.12.2022 31.12.2021 Pozabilansowe zobowiązania udzielone 10 781 209 10 365 636 Dotyczące finansowania 10 014 286 9 594 504 Gwarancyjne 766 923 771 132 Gwarancje dobrego wykonania 341 408 427 093 Gwarancje finansowe 425 515 344 039 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 87 Według terminów zapadalności - finansowe 31.12.2022 31.12.2021 ≤ 1W 4 871 637 4 619 139 > 1W ≤ 1M 1 120 44 982 > 1M ≤ 3M 445 397 132 672 > 3M ≤ 6M 189 130 107 242 > 6M ≤ 1Y 731 504 488 111 > 1Y ≤ 2Y 2 150 550 1 908 578 > 2Y ≤ 5Y 1 258 191 1 677 119 > 5Y ≤ 10Y 216 399 358 350 > 10Y ≤ 20Y 104 150 146 793 > 20Y 46 208 111 518 Zobowiązania pozabilansowe udzielone, dotyczące finansowania 10 014 286 9 594 504 Według terminów zapadalności - gwarancyjne 31.12.2022 31.12.2021 ≤ 1W 708 4 543 > 1W ≤ 1M 59 536 5 405 > 1M ≤ 3M 91 476 90 444 > 3M ≤ 6M 46 341 111 499 > 6M ≤ 1Y 245 470 139 762 > 1Y ≤ 2Y 92 041 208 138 > 2Y ≤ 5Y 119 562 117 665 > 5Y ≤ 10Y 107 742 93 222 > 10Y ≤ 20Y 4 047 454 Zobowiązania pozabilansowe udzielone, gwarancyjne 766 923 771 132 31.12.2022 Wartość nominalna Rezerwa Pozabilansowe zobowiązania udzielone Koszyk1 Koszyk2 Koszyk3 Koszyk1 Koszyk2 Koszyk3 Dotyczące finansowania 8 815 856 971 618 226 812 13 592 9 187 771 Gwarancyjne 488 759 156 785 121 379 213 515 93 513 Zobowiązania pozabilansowe udzielone 9 304 615 1 128 403 348 191 13 805 9 702 94 284 31.12.2021 Wartość nominalna Rezerwa Pozabilansowe zobowiązania udzielone Koszyk1 Koszyk2 Koszyk3 Koszyk1 Koszyk2 Koszyk3 Dotyczące finansowania 8 473 966 876 247 244 291 17 122 6 922 712 Gwarancyjne 482 572 136 087 152 473 432 349 112 302 Zobowiązania pozabilansowe udzielone 8 956 538 1 012 334 396 764 17 554 7 271 113 014 34 Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych 34.1 Zasady rachunkowości Bank sporządza sprawozdanie dotyczące przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej metodą pośrednią, w której wynik brutto z danego okresu sprawozdawczego koryguje się o skutki transakcji mających charakter bezgotówkowy, o czynne i bierne rozliczenia międzyokresowe dotyczące przyszłych lub przeszłych wpływów lub płatności środków pieniężnych dotyczących działalności operacyjnej. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 88 34.2 Dane finansowe Działalność operacyjna Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej Banku obejmują, przede wszystkim, działalność kredytową, depozytową, transakcje wymiany walut oraz zakup i sprzedaż papierów wartościowych. Zmiana stanu kredytów i innych należności 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Zmiana stanu należności od klientów – sprawozdanie z sytuacji finansowej 724 482 -2 193 648 Zmiana stanu należności od banków - sprawozdanie z sytuacji finansowej -683 884 -1 181 408 Zmiana stanu kredytów i innych należności 40 598 -3 375 056 Zmiana stanu innych zobowiązań 01.01.2022 - 31.12.2022 01.01.2021 - 31.12.2021 Zmiana stanu innych zobowiązań - sprawozdanie z sytuacji finansowej 398 487 73 974 Zmiana stanu pozostałych zobowiązań wycenianych wg zamortyzowanego kosztu - sprawozdanie z sytuacji finansowej 43 380 -329 731 Rezerwa na wydatki związane z nabyciem środków trwałych 19 808 -4 696 Rezerwa na wydatki związane z nabyciem wartości niematerialnych -37 415 -16 305 Inne korekty 32 919 -133 310 Zmiana stanu innych zobowiązań 457 179 -410 068 Działalność inwestycyjna Działalność inwestycyjna polega na nabywaniu i zbywaniu udziałów lub akcji w jednostkach stowarzyszonych, wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów trwałych oraz instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody, a także dłużnych papierów wartościowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu (z wyłączeniem krótkoterminowych bonów pieniężnych). Działalność finansowa Do przepływów działalności finansowej Bank zalicza wpływy i wydatki związane zarówno z pozyskaniem, jak i spłatą własnych i obcych źródeł finansowania, w tym wpływy i wydatki powodujące zwiększenie lub zmniejszenie kapitału (funduszu) własnego, a także wpływy z emisji długo- i krótkoterminowych dłużnych instrumentów finansowych oraz spłatę zobowiązań z tytułu leasingu finansowego. 31.12.2021 Przepływy środków pieniężnych Zmiany niepieniężne 31.12.2022 Wpływ Wypływ Odsetki naliczone Róznice kursowe Zobowiązania podporządkowane 1 347 441 0 -271 391 88 367 -542 1 163 875 35 Wartość godziwa 35.1 Zasady rachunkowości oraz szacunki i osądy Wartość godziwa to cena, którą by otrzymano za sprzedaż składnika aktywów lub zapłacono za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. cena wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 89 W zależności od kategorii klasyfikacji aktywów i zobowiązań finansowych do danego poziomu hierarchii, stosuje się przy tym różnorodne metody ustalania ich wartości godziwej. Poziom 1: Na podstawie cen kwotowanych na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest bezpośrednio w oparciu o ceny notowane (nieskorygowane) z aktywnych rynków dla identycznych aktywów lub zobowiązań. Do tej kategorii Bank klasyfikuje instrumenty finansowe i kapitałowe wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, dla których istnieje aktywny rynek i dla których wartość godziwa ustalana jest w oparciu o wartość rynkową, będącą ceną kupna: • dłużne skarbowe papiery wartościowe, które są notowane na aktywnych, płynnych rynkach finansowych, • dłużne i kapitałowe papiery wartościowe będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym, w tym w portfelu Biura Maklerskiego, • instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym. Poziom 2: Na podstawie technik wyceny opartych na założeniach wykorzystujących informacje pochodzące z głównego (lub najkorzystniejszego) rynku Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadkach których wszystkie znaczące dane wejściowe są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (jako ceny) lub pośrednio (bazujące na cenach). Do tej kategorii Bank klasyfikuje instrumenty finansowe dla których brak jest aktywnego rynku: Metoda (techniki) wyceny Istotne obserwowalne dane wejściowe POCHODNE INSTRUMENTY FINANSOWE – CIRS, IRS, FRA, TRANSAKCJE FX, FORWARD, FX SWAP Model zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności. Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji FRA, IRS, OIS basis swap. Do wyceny instrumentów walutowych wykorzystuje się kursy fixingowe NBP oraz rynkowe stawki punktów swapowych. OPCJE WALUTOWE, OPCJE NA STOPĘ PROCENTOWĄ Wycena opcji walutowych i opcji na stopę procentową odbywa się według określonych modeli wyceny charakterystycznych dla danego typu opcji. Dla instrumentów opcyjnych dodatkowo pobierane są rynkowe kwotowania zmienności par walutowych i stóp procentowych. BONY PIENIĘŻNE NBP Metoda krzywej rentowności Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o dane rynku pieniężnego. COMMODITY FORWARD/SWAP Wycena instrumentów towarowych odbywa się w oparciu o przyszłe przepływy obliczone na podstawie krzywych terminowych charakterystycznych dla danego towaru. Krzywe terminowe zbudowane w oparciu o kwotowania kontraktów commodity futures. Poziom 3: Dla których przynajmniej jeden z czynników wpływających na cenę nie jest obserwowany na rynku Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku których dane wejściowe nie są oparte na możliwych do zaobserwowania danych rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne). Do instrumentów z tego poziomu należą opcje wbudowane w certyfikaty depozytowe wyemitowane przez Bank oraz opcje zawarte na rynku międzybankowym w celu zabezpieczenia pozycji z tytułu opcji wbudowanych. Wartość godziwa wyznaczona jest na podstawie cen rynkowych tych opcji lub modelu wewnętrznego z uwzględnieniem zarówno parametrów obserwowalnych (np. cena instrumentu bazowego, kwotowania z rynku wtórnego opcji), jaki i nieobserwowalnych (np. zmienności, korelacje między instrumentami bazowymi w opcjach opartych na koszyku walorów). Parametry modelu są wyznaczone na podstawie analizy statystycznej. Na koniec okresu sprawozdawczego pozycja w wyżej wymienionych instrumentach była domknięta na zasadzie back-to-back co oznacza, że zmiana wycen opcji wbudowanych S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 90 w produkty strukturyzowane jest równoważona przez zmiany wycen opcji zawieranych na rynku międzybankowym. W tej grupie wykazano również pozycję Banku w dłużnych komercyjnych papierach wartościowych, w przypadku których oprócz parametrów pochodzących z kwotowań rynkowych na wartość godziwą ma wpływ nieobserwowalna wysokość spreadu kredytowego. Spread ustalany jest na podstawie ceny rynku pierwotnego lub z momentu zawarcia transakcji. Podlega on okresowej aktualizacji w okresach wystąpienia wiarygodnych kwotowań rynkowych bądź pozyskania cen z transakcji o porównywalnym wolumenie. Wysokość spreadu ulega również zmianie na podstawie informacji o zmianie standingu finansowego emitenta papieru. Na koniec 2022 r. wrażliwość zmiany wyceny tych aktywów w przypadku wzrostu spreadu kredytowego o 1 punkt bazowy wynosiła 0,94 tys. zł. Metoda (techniki) wyceny Istotne obserwowalne dane wejściowe Czynnik nieobserwowalny OBLIGACJE KORPORACYJNE Model krzywej rentowności oraz marży ryzyka Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki z rynku obligacji Spread kredytowy, zmienność spreadu kredytowego OPCJE EGZOTYCZNE Ceny egzotycznych opcji wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane są z rynku lub wyceniane z modelu wewnętrznego z uwzględnieniem zarówno parametrów obserwowalnych (np. cena instrumentu bazowego, kwotowania z rynku wtórego opcji), jak i nieobserwowalnych (np. zmienności, korelacje między instrumentami bazowymi) Ceny egzotycznych opcji wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane są z rynku Zmienności cen instrumentów bazowych, korelacje cen instrumentów bazowych AKCJE VISA INC SERII A UPRZYWILEJOWANE Obecną wartość rynkową notowanych akcji zwykłych Visa Inc. Wartość rynkowa notowanych akcji zwykłych Visa Inc. Współczynnik konwersji na akcje zwykłe AKCJE VISA INC SERII C Obecną wartość rynkową notowanych akcji zwykłych Visa Inc. z uwzględnieniem współczynnika konwersji i dyskonta biorącego pod uwagę zmian cen akcji Visa Inc Wartość rynkowa notowanych akcji zwykłych Visa Inc Dyskonto z uwagi na niepłynny charakter papierów wartościowych, współczynnik konwersji na akcje zwykłe Udziały w PSP sp. z o.o. Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość prognozowanych wyników spółki. Stopa wolna od ryzyka Premia za ryzyko, prognoza wyników finansowych Udziały w RUCH SA Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość prognozowanych wyników spółki. Stopa wolna od ryzyka Premia za ryzyko, prognoza wyników finansowych Przeniesienia instrumentów pomiędzy poziomami wyceny następują wg stanu na koniec okresu sprawozdawczego. Przesłankami przeniesienia są warunki opisane w międzynarodowych standardach sprawozdawczości finansowej, tj. m.in. dostępność kwotowań instrumentu z aktywnego rynku, dostępność kwotowań czynników wyceny bądź występowanie wpływu czynników nieobserwowalnych na wartość godziwą. 35.2 Dane finansowe Poniżej zaprezentowano wartości bilansowe aktywów i zobowiązań finansowych w rozbiciu na poszczególne kategorie (poziomy) wyceny. W porównaniu do poprzedniego okresu sprawozdawczego nie uległy zmianie zasady klasyfikacji i wyceny dla poszczególnych poziomów hierarchii wartości godziwej. 31.12.2022 Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Aktywa finansowe 8 408 381 1 892 883 193 389 10 494 653 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 4 628 365 250 53 160 423 038 SWAP 0 240 228 0 240 228 Opcje Cap Floor 0 2 697 0 2 697 FX swap 0 3 837 0 3 837 FX forward 0 50 762 0 50 762 CIRS 0 56 550 0 56 550 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 91 31.12.2022 Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Opcje FX 0 6 311 0 6 311 Pozostałe opcje 0 0 529 529 Pozostałe instrumenty 38 4 865 0 4 903 Pochodne instrumenty finansowe 38 365 250 529 365 817 Obligacje skarbowe 4 590 0 0 4 590 Obligacje pozostałe 0 0 8 007 8 007 Instrumenty kapitałowe 0 0 44 624 44 624 Papiery wartościowe 4 590 0 52 631 57 221 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 8 403 753 1 349 494 140 229 9 893 476 Bony pieniężne 0 1 349 494 0 1 349 494 Obligacje skarbowe 7 806 138 0 0 7 806 138 Bony skarbowe 58 016 0 0 58 016 Obligacje pozostałe 539 599 0 49 593 589 192 Instrumenty kapitałowe 0 0 90 636 90 636 Pochodne instrumenty zabezpieczające 0 178 139 0 178 139 Transakcje stopy procentowej-SWAP 0 178 139 0 178 139 31.12.2021 Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Aktywa finansowe 7 329 775 2 109 913 241 760 9 681 448 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 54 409 221 732 101 052 377 193 SWAP 0 80 570 0 80 570 Opcje Cap Floor 0 1 994 0 1 994 FX swap 0 24 453 0 24 453 FX forward 0 62 491 0 62 491 CIRS 0 31 175 0 31 175 Opcje FX 0 9 704 0 9 704 Pozostałe opcje 0 0 10 845 10 845 Pozostałe instrumenty 1 028 11 345 0 12 373 Pochodne instrumenty finansowe 1 028 221 732 10 845 233 605 Obligacje skarbowe 53 381 0 0 53 381 Obligacje pozostałe 0 0 11 420 11 420 Instrumenty kapitałowe 0 0 78 787 78 787 Papiery wartościowe 53 381 0 90 207 143 588 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 7 275 366 1 849 371 140 708 9 265 445 Bony pieniężne 0 1 849 371 0 1 849 371 Obligacje skarbowe 6 695 287 0 0 6 695 287 Obligacje pozostałe 580 079 0 34 979 615 058 Instrumenty kapitałowe 0 0 105 729 105 729 Pochodne instrumenty zabezpieczające 0 38 810 0 38 810 Transakcje stopy procentowej-SWAP 0 38 810 0 38 810 Alior Bank wyznaczył inwestycje w instrumenty kapitałowe jako wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Inwestycje kapitałowe, w stosunku, do których Bank wybrał opcję wyceny w wartości godziwej przez inne dochody całkowite zostały nabyte z celem długoterminowego i strategicznego utrzymywania ich w portfelu inwestycyjnym bez intencji realizacji zysku na sprzedaży w krótkim lub średnim horyzoncie czasowym. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 92 Emitent Poziom wartości godziwej Wartość godziwa na 31.12.2022 Wartość godziwa na 31.12.2021 PSP Sp.z o.o. III 79 425 94 353 SWIFT III 1 036 1 016 Pozostałe udziały w spółdzielniach III 15 20 RUCH SA III 10 160 10 340 Razem 90 636 105 729 31.12.2022 Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Zobowiązania finansowe Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 9 255 456 529 255 994 SWAP 0 187 609 0 187 609 Opcje Cap Floor 0 2 697 0 2 697 FX swap 0 44 282 0 44 282 FX forward 0 5 383 0 5 383 CIRS 0 6 705 0 6 705 Opcje FX 0 5 758 0 5 758 Pozostałe opcje 0 0 529 529 Pozostałe instrumenty 9 3 022 0 3 031 Pochodne instrumenty zabezpieczające 0 1 678 933 0 1 678 933 Transakcje stopy procentowej-SWAP 0 1 678 933 0 1 678 933 31.12.2021 Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Zobowiązania finansowe Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 46 430 130 813 10 845 188 088 Obligacje 46 423 0 0 46 423 SWAP 0 101 948 0 101 948 Opcje Cap Floor 0 1 991 0 1 991 FX swap 0 4 489 0 4 489 FX forward 0 1 013 0 1 013 CIRS 0 5 545 0 5 545 Opcje FX 0 9 106 0 9 106 Pozostałe opcje 0 0 10 845 10 845 Pozostałe instrumenty 7 6 721 0 6 728 Pochodne instrumenty zabezpieczające 0 1 081 996 0 1 081 996 Transakcje stopy procentowej-SWAP 0 1 081 996 0 1 081 996 Uzgodnienie zmian na poziomie 3 hierarchii wartości godziwej Zmiana stanu aktywów i zobowiązań finansowych Aktywa Zobowiązania 31.12.2022 31.12.2021 31.12.2022 31.12.2021 Bilans otwarcia 241 760 277 458 10 845 59 711 Nabycia 663 2 669 529 2 200 Zmiany netto ujęte w innych całkowitych dochodach 5 482 35 813 0 0 Zmiany netto ujęte w rachunku zysków u strat 1 606 -3 172 -1 462 1 503 Różnice kursowe 6 556 5 461 0 0 Rozliczenia/wykupy -62 678 -76 469 -9 383 -52 569 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 93 Zmiana stanu aktywów i zobowiązań finansowych Aktywa Zobowiązania 31.12.2022 31.12.2021 31.12.2022 31.12.2021 Razem 193 389 241 760 529 10 845 Na koniec 2022 r. wpływ spreadu kredytowego na wycenę instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez inne dochody całkowite (FVOCI) wynosił ok. 0,2 mln zł natomiast dla instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat ok. 0,03 mln zł. W 2022 r. Bank nie dokonywał reklasyfikacji instrumentów finansowych do poziomu 3 hierarchii wartości godziwej. Wycena według wartości godziwej na potrzeby ujawnień Poniżej zaprezentowano wartość bilansową i godziwą aktywów i zobowiązań, które nie są prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej. 31.12.2022 Wartość bilansowa Wartość godziwa Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Aktywa Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2 565 406 1 843 785 721 621 0 2 565 406 Należności od banków 2 373 663 0 2 373 663 0 2 373 663 Należności od klientów 57 509 965 0 0 56 459 702 56 459 702 Segment detaliczny 35 229 849 0 0 33 296 691 33 296 691 Kredyty konsumpcyjne 15 115 535 0 0 14 397 150 14 397 150 Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe 15 823 033 0 0 14 630 196 14 630 196 Kredyty consumer finance 4 291 281 0 0 4 269 345 4 269 345 Segment biznesowy 22 280 116 0 0 23 163 011 23 163 011 Kredyty operacyjne 14 894 366 0 0 15 601 538 15 601 538 Kredyty inwestycyjne 4 885 632 0 0 5 061 388 5 061 388 Pozostałe 2 500 118 0 0 2 500 085 2 500 085 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 40 992 40 820 0 0 40 820 Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu 6 681 842 6 608 409 0 55 6 608 464 Pozostałe aktywa finansowe 488 701 0 0 488 701 488 701 Zobowiązania Zobowiązania wobec banków 182 934 0 182 934 0 182 934 Depozyty bieżące 28 022 0 28 022 0 28 022 Kredyt otrzymany 27 970 0 27 970 0 27 970 Pozostałe zobowiązania 126 942 0 126 942 0 126 942 Zobowiązania wobec klientów 70 763 793 0 0 70 832 718 70 832 718 Depozyty bieżące 49 048 580 0 0 49 048 580 49 048 580 Depozyty terminowe 20 527 296 0 0 20 527 296 20 527 296 Emisja własna bankowych papierów wartościowych 751 962 0 0 820 887 820 887 Pozostałe zobowiązania 435 955 0 0 435 955 435 955 Pozostałe zobowiązania finansowe 990 598 0 0 990 598 990 598 Zobowiązania podporządkowane 1 163 875 0 0 1 163 875 1 163 875 31.12.2021 Wartość bilansowa Wartość godziwa Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Aktywa Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 3 723 577 2 102 186 1 621 391 0 3 723 577 Należności od banków 1 689 779 0 1 689 779 0 1 689 779 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 94 31.12.2021 Wartość bilansowa Wartość godziwa Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Razem Należności od klientów 58 234 447 0 0 59 328 727 59 328 727 Segment detaliczny 36 392 031 0 0 36 917 074 36 917 074 Kredyty konsumpcyjne 16 674 238 0 0 17 998 027 17 998 027 Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe 15 434 255 0 0 14 457 438 14 457 438 Kredyty consumer finance 4 283 538 0 0 4 461 609 4 461 609 Segment biznesowy 21 842 416 0 0 22 411 653 22 411 653 Kredyty operacyjne 13 177 138 0 0 13 635 520 13 635 520 Kredyty inwestycyjne 5 217 830 0 0 5 328 685 5 328 685 Pozostałe 3 447 448 0 0 3 447 448 3 447 448 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 130 921 126 691 0 0 126 691 Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu 6 451 313 6 347 723 0 54 6 347 777 Pozostałe aktywa finansowe 571 374 0 0 571 374 571 374 Zobowiązania Zobowiązania wobec banków 423 268 0 423 268 0 423 268 Depozyty bieżące 8 441 0 8 441 0 8 441 Depozyty terminowe 307 379 0 307 379 0 307 379 Kredyt otrzymany 41 279 0 41 279 0 41 279 Pozostałe zobowiązania 66 169 0 66 169 0 66 169 Zobowiązania wobec klientów 72 012 350 0 0 72 035 435 72 035 435 Depozyty bieżące 59 960 776 0 0 59 960 776 59 960 776 Depozyty terminowe 11 095 264 0 0 11 095 264 11 095 264 Emisja własna bankowych papierów wartościowych 516 271 0 0 539 356 539 356 Pozostałe zobowiązania 440 039 0 0 440 039 440 039 Pozostałe zobowiązania finansowe 708 253 0 0 708 253 708 253 Zobowiązania podporządkowane 1 347 441 0 0 1 347 441 1 347 441 Dla wielu instrumentów finansowych wartości rynkowe są niedostępne, stąd wartości godziwe są oszacowane przy zastosowaniu szeregu technik wyceny. Do wyceny wartości godziwej instrumentów finansowych zastosowano model oparty na oszacowaniach wartości bieżącej przyszłych przepływów pieniężnych poprzez zdyskontowanie przepływów pieniężnych przy zastosowaniu odpowiednich stóp dyskontowych. Wszystkie wyliczenia modelowe zawierają pewne uproszczenia i są wrażliwe na przyjmowane założenia. Poniżej przedstawiono podsumowanie głównych metod i założeń wykorzystywanych podczas szacowania wartości godziwej instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej. Należności od klientów: W stosowanej przez Bank metodzie wyliczania wartości godziwej należności od klientów (z pominięciem kredytów w rachunku bieżącym) Bank porównuje marże osiągane na nowo udzielonych kredytach (w miesiącu poprzedzającym datę sprawozdawczą) z marżami na całym portfelu kredytowym. Jeśli marże na nowo przyznawanych kredytach są wyższe niż marże na dotychczasowym portfelu, wartość godziwa kredytu jest niższa od jego wartości bilansowej. Należności od klientów zostały zaklasyfikowane w całości do poziomu 3 hierarchii wartości godziwej ze względu na fakt zastosowania modelu wyceny z istotnymi nieobserwowanymi danymi wejściowymi, czyli bieżącymi marżami osiąganymi na nowo udzielanych kredytach. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 95 Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu: Bank przyjął, że wartość godziwa depozytów klientowskich i bankowych oraz innych zobowiązań finansowych o zapadalności do 1 roku jest w przybliżeniu równa ich wartości bilansowej. Depozyty są przyjmowane w ramach bieżącej działalności banku na bazie dziennej, zatem ich warunki są zbliżone do aktualnych warunków rynkowych identycznych transakcji. Czas do zapadalności tych pozycji jest krótki, stąd nie ma istotnej różnicy między wartością bilansową, a wartością godziwą. Na potrzeby ujawnień Bank wyznacza wartość godziwą zobowiązań finansowych o zapadalności rezydualnej (lub przeszacowaniu stopy zmiennej) powyżej 1 roku. Do tej grupy pasywów należą emisje własne oraz pożyczki podporządkowane. Wyznaczając wartość godziwą tej grupy zobowiązań Bank wyznacza wartość bieżącą oczekiwanych płatności w oparciu o bieżące krzywe procentowe oraz pierwotny spread emisji. Pozostałe aktywa i zobowiązanie finansowe Dla pozostałych instrumentów finansowych Bank przyjmuje, że wartość bilansowa jest w przybliżeniu równa wartości godziwej. Dotyczy to następujących pozycji: kasa i operacje z Bankiem Centralnym, aktywa przeznaczone do sprzedaży, pozostałe aktywa finansowe oraz pozostałe zobowiązania finansowe. 36 Transakcje z jednostkami powiązanymi Jednostką dominującą wobec Banku jest Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA. Jednostkami powiązanymi z Bankiem są PZU SA oraz jednostki z nią powiązane oraz jednostki powiązane z członkami Zarządu oraz Rady Nadzorczej Banku. Poprzez PZU SA, Bank jest pośrednio kontrolowany przez Skarb Państwa. Jednostki zależne i stowarzyszone Banku to: Nazwa spółki – jednostki zależne 31.12.2022 31.12.2021 Alior Services sp. z o.o. 100% 100% Alior Leasing sp. z o.o. 100% 100% - AL Finance sp. z o.o. 100% 100% Meritum Services ICB SA 100% 100% Alior TFI SA 100% 100% Absource sp. z o.o. 100% 100% Corsham sp. z o.o. 100% 100% RBL_VC sp. z o. o 100% 100% RBL_VC sp z o.o. ASI spółka komandytowo-akcyjna 100% 100% W 2022 roku nastąpiła zmiana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Banku w pozycji Inwestycje w jednostkach zależnych i stowarzyszonych o 5 000 tys. zł. podwyższenia kapitału w spółkach zależnych RBL_VC sp z o.o. ASI spółka komandytowo-akcyjna 5 000 W zamieszczonych poniżej tabelach przedstawiono rodzaj i wartość transakcji z podmiotami powiązanymi oraz zależnymi. Jednostki zależne 31.12.2022 31.12.2021 Należności od klientów 4 020 455 3 060 686 Pozostałe aktywa 411 808 Aktywa razem 4 020 866 3 061 494 Zobowiązania wobec klientów 87 945 109 666 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 96 Jednostki zależne 31.12.2022 31.12.2021 Rezerwy 968 1 096 Pozostałe zobowiązania 1 267 1 886 Zobowiązania razem 90 180 112 648 Jednostka dominująca 31.12.2022 31.12.2021 Pozostałe aktywa 3 855 4 250 Aktywa razem 3 855 4 250 Zobowiązania wobec klientów 26 23 Zobowiązania razem 26 23 Spółki zależne jednostki dominującej 31.12.2022 31.12.2021 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 213 415 Inwestycyjne aktywa finsnowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 71 39 Należności od klientów 77 363 70 323 Pozostałe aktywa 26 866 Aktywa razem 77 673 71 643 Zobowiązania wobec klientów 249 368 298 046 Pozostałe zobowiązania 3 385 1 132 Zobowiązania i kapitały razem 252 753 299 178 Jednostki zależne 31.12.2022 31.12.2021 Pozabilansowe zobowiązania udzielone klientom 576 833 420 288 dotyczące finansowania 456 430 299 885 gwarancyjne 120 403 120 403 Spółki zależne jednostki dominującej 31.12.2022 31.12.2021 Pozabilansowe zobowiązania udzielone klientom 7 598 8 375 dotyczące finansowania 7 598 8 375 Jednostki współzależne przez osoby powiązane z Bankiem 31.12.2022 31.12.2021 Należności od klientów 1 0 Aktywa razem 1 0 Zobowiązania wobec klientów 3 575 0 Zobowiązania razem 3 575 0 Jednostki zależne 01.01.2022–31.12.2022 01.01.2021–31.12.2021 Przychody z tytułu odsetek 242 527 49 903 Koszty z tytułu odsetek -1 648 -15 Przychody z tytułu prowizji i opłat 4 849 3 576 Koszty z tytułu prowizji i opłat -442 -444 Przychody z tytułu dywidend 11 261 6 814 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 97 Jednostki zależne 01.01.2022–31.12.2022 01.01.2021–31.12.2021 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 57 119 Pozostałe przychody operacyjne 3 557 3 385 Pozostałe koszty operacyjne -2 0 Koszty działania Banku -9 709 -6 444 Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane -5 828 -5 511 Razem 244 622 51 383 Jednostka dominująca 01.01.2022–31.12.2022 01.01.2021–31.12.2021 Przychody z tytułu odsetek 18 609 7 079 Przychody z tytułu prowizji i opłat 19 589 21 357 Koszty z tytułu prowizji i opłat -7 247 -6 315 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych 104 148 Koszty działania Banku -5 003 -4 518 Razem 26 052 17 751 Spólki zależne jednostki dominującej 01.01.2022–31.12.2022 01.01.2021–31.12.2021 Przychody z tytułu odsetek 77 608 56 337 Koszty z tytułu odsetek -7 087 -9 479 Przychody z tytułu prowizji i opłat 24 667 29 150 Koszty z tytułu prowizji i opłat -4 -3 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany 101 -135 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych 550 710 Koszty działania Banku -8 115 -5 007 Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane 2 79 Razem 87 722 71 652 Jednostki współzależne przez osoby powiązane z Bankiem 01.01.2022–31.12.2022 01.01.2021–31.12.2021 Koszty z tytułu odsetek -92 0 Przychody z tytułu prowizji i opłat 130 0 Razem 38 0 Charakter transakcji z podmiotami powiązanymi Wszystkie transakcje z podmiotami powiązanymi odbywają się zgodnie z regulaminami korzystania z produktów bankowych, przy zastosowaniu stawek rynkowych. Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi Poniżej zaprezentowano istotne transakcje ze Skarbem Państwa i jego podmiotami powiązanymi zgodnie z wyjątkiem zawartym w MSR 24.25. Skarb Państwa i jednostki powiązane 31.12.2022 31.12.2021 Inwestycyjne aktywa finansowe 14 152 771 13 957 321 wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 8 395 330 7 310 345 wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 12 593 64 797 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 98 Skarb Państwa i jednostki powiązane 31.12.2022 31.12.2021 wyceniane według zamortyzowanego kosztu 5 744 848 6 582 179 Należności od banków 197 49 496 Należności od klientów 188 506 165 554 Aktywa razem 14 341 474 14 172 371 Zobowiązania finansowe 0 46 423 Zobowiązania wobec banków 12 971 70 703 Zobowiązania wobec klientów 618 995 781 589 Zobowiązania razem 631 966 898 715 Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi 01.01.2022–31.12.2022 01.01.2021–31.12.2021 Przychody z tytułu odsetek 552 914 84 832 Koszty z tytułu odsetek -27 141 -880 Koszty zapłaconych podatków -600 816 -384 761 Razem -75 043 -300 809 Wszystkie transakcje ze Skarbem Państwa i jego podmiotami powiązanymi zawierane są na zasadach rynkowych. 37 Świadczenia dla kluczowego personelu Banku 37.1 Zasady rachunkowości Krótkoterminowe świadczenia pracownicze to świadczenia pracownicze, które podlegają w całości rozliczeniu przed upływem 12 miesięcy od końca rocznego okresu sprawozdawczego, w którym pracownicy wykonywali związaną z nimi pracę. Jako krótkoterminowe świadczenie pracownicze obok wynagrodzenia zasadniczego ujęta została nieodroczona część składnika zmiennego wynagrodzenia w formie gotówkowej. Jako długoterminowe świadczenia pracownicze Bank ujmuje nieodroczoną część wynagrodzenia zmiennego w akcjach fantomowych oraz odroczoną na kolejne okresy część wynagrodzenia zmiennego zarówno w akcjach fantomowych, jak i w formie gotówkowej. Polityka wynagrodzeń w zakresie osób mających wpływ na profil ryzyka W Banku obowiązuje Polityka Wynagrodzeń, obejmująca swoimi postanowieniami wszystkich pracowników. Polityka Wynagrodzeń jest opiniowana przez Komitet ds. Nominacji i Wynagrodzeń oraz uchwalana przez Zarząd i zatwierdzana przez Radę Nadzorczą. W zakresie dotyczącym osób mających wpływ na profil ryzyka (MRT) zidentyfikowanych na podstawie kryteriów zdefiniowanych w Rozporządzeniu Delegowanym Komisji (UE) nr 2021/923 z dnia 25 marca 2021 r., zasady Polityki ustalono m. in. w oparciu o postanowienia Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki wynagrodzeń w bankach. Główne złożenia Polityki w stosunku do MRT: • wynagrodzenie składające się z wynagrodzenia stałego i wynagrodzenia zmiennego, • nieprzyznawanie MRT nieokreślonych z góry świadczeń emerytalnych, • zobowiązanie MRT do niekorzystania z indywidualnych strategii hedgingowych lub ubezpieczeń dotyczących wynagrodzenia i odpowiedzialności w celu podważania skutków uwzględniania ryzyka w mającym do nich zastosowanie systemie wynagradzania, • maksymalny stosunek wynagrodzenia zmiennego MRT do wynagrodzenia stałego: 100%, • co najmniej 50% wynagrodzenia zmiennego MRT jest zachętą do szczególnej dbałości o długoterminowe dobro Banku i składa się z instrumentów finansowych powiązanych z akcjami S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 99 Banku; pozostała część wynagrodzenia zmiennego wypłacana jest w formie pieniężnej jako pieniężne wynagrodzenie zmienne, • co najmniej 40% wynagrodzenia zmiennego MRT, a w przypadku, gdy wynagrodzenie zmienne MRT opiewa na szczególnie wysoką kwotę, co najmniej 60% wynagrodzenia zmiennego - jest odroczonym wynagrodzeniem, • wynagrodzenie zmienne Zarządu dostosowane do przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. 37.2 Dane finansowe Poniżej zaprezentowano pozycje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, w których ujęte są salda transakcji Banku z osobami zarządzającymi i sprawującymi nadzór. Wszystkie transakcje z osobami nadzorującymi i zarządzającymi odbywają się zgodnie z regulaminami korzystania z produktów bankowych, przy zastosowaniu stawek rynkowych. 31.12.2022 Osoby nadzorujące, zarządzające Rada Nadzorcza Zarząd Banku Należności od klientów 416 0 416 Aktywa razem 416 0 416 Zobowiązania wobec klientów 2 322 0 2 322 Zobowiązania razem 2 322 0 2 322 31.12.2021 Osoby nadzorujące, zarządzające Rada Nadzorcza Zarząd Banku Należności od klientów 417 2 415 Aktywa razem 417 2 415 Zobowiązania wobec klientów 16 11 5 Zobowiązania razem 16 11 5 Koszty wynagrodzeń Rady Nadzorczej i Zarządu w okresie sprawozdawczym 01.01.2022–31.12.2022 01.01.2021–31.12.2021 Zarząd Banku Krótkoterminowe świadczenia pracownicze 8 622 8 805 Długoterminowe świadczenia pracownicze 6 027 2 246 Świadczenia po okresie zatrudnienia 819 553 Świadczenia z tytułu zaprzestania pełnienia funkcji 0 575 Zarząd Banku razem 15 468 12 179 Rada Nadzorcza Krótkoterminowe świadczenia pracownicze 1 261 954 Rada Nadzorcza razem 1 261 954 Kwoty w tabeli powyżej obejmują wynagrodzenia stanowiące koszt danego okresu (należne lub wypłacone). Na koniec okresu sprawozdawczego, tj. 31 grudnia 2022 r. oraz na dzień publikacji raportu, Pan Tomasz Miklas – Członek Zarządu Banku posiada 147 akcji Banku. Członkowie Rady Nadzorczej oraz pozostali Członkowie Zarządu Alior Banku nie posiadali akcji Banku. Umowy członków Zarządu są zgodne z uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku z dnia 5 grudnia 2017 r. w sprawie uregulowania zasad wynagradzania członków Zarządu Alior Banku oraz zasadami przyjętymi przez Radę Nadzorczą: • umowy o świadczenie usług, odnoszące się do ustawy z 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzenia osób kierujących niektórymi spółkami, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 0 • umowy zawarte na czas pełnienia funkcji w Zarządzie, • okres wypowiedzenia:  1-miesięczny termin wypowiedzenia w przypadku pełnienia przez członka Zarządu funkcji przez okres krótszy niż 12 miesięcy ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego,  3-miesięczny termin wypowiedzenia w przypadku pełnienia przez członka Zarządu funkcji przez co najmniej 12 miesięcy, • odprawa w wysokości 3-krotności wynagrodzenia stałego w razie rozwiązania umowy albo wypowiedzenia przez Bank umowy z innych przyczyn niż naruszenie przez członka Zarządu podstawowych obowiązków, pod warunkiem pełnienia przez członka Zarządu funkcji przez okres co najmniej 12 miesięcy przed rozwiązaniem umowy, • zakaz konkurencji, na podstawie którego członek Zarządu zobowiązuje się, iż po rozwiązaniu umowy, pod warunkiem pełnienia funkcji przez członka Zarządu przez okres co najmniej 3 miesięcy, w okresie 6 miesięcy od dnia ustania pełnienia przez niego funkcji albo rozwiązania umowy nie będzie prowadził działalności konkurencyjnej, w związku z tym będzie mu przysługiwało odszkodowanie w łącznej wysokości obliczonej jako 6-krotność miesięcznego wynagrodzenia stałego. 37.3 Systemy Premiowe dla Kadry Zarządzającej Od 2016 roku Zarząd objęty jest systemem premiowym dla Zarządu. Celem Programu jest stworzenie dodatkowych bodźców motywujących jego uczestników do efektywnego wykonania powierzonych obowiązków w szczególności kierowania Bankiem oraz podejmowania wysiłków nakierowanych na dalszy trwały rozwój Banku i jego Grupy Kapitałowej przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowego i skutecznego zarządzania ryzykiem w Banku, stabilizacji kadry zarządzającej Banku oraz realizacji długoterminowych interesów akcjonariuszy poprzez doprowadzenie do trwałego wzrostu giełdowej wyceny akcji Banku przy jednoczesnym utrzymaniu wzrostu wartości aktywów netto Banku i jego spółek. Wynagrodzenia zmienne Zarządu są przyznawane i wypłacane zgodnie z opisaną powyżej Polityką wynagrodzeń. Pozostali członkowie kadry zarządzającej, ze szczególnym uwzględnieniem osób mających wpływ na profil ryzyka (MRT) objęci są premią roczną. Z wyjątkiem osób sprawujących funkcje kontrolne, podstawą do określenia łącznej wysokości wynagrodzenia zmiennego jest ocena wyników MRT i danej jednostki organizacyjnej oraz wyników Banku w obszarze odpowiedzialności tej osoby, z uwzględnieniem wyników całego Banku. Zgodnie z Polityką Wynagrodzeń obowiązującą w momencie przyznania, wynagrodzenia zmienne Zarządu i pozostałych MRT były przyznawane częściowo w instrumentach finansowych w postaci akcji fantomowych. Rozliczenie akcji fantomowych następuje w środkach pieniężnych: Liczba akcji fantomowych Średnia cena akcji dla wykonanych akcji fantomowych Liczba akcji fantomowych Średnia cena akcji dla wykonanych akcji fantomowych 01.01.2022-31.12.2022 01.01.2021-31.12.2021 Występujące na początek okresu 9 534 - 27 264 - Przyznane w danym okresie 114 770 - - - Umorzone w danym okresie - - - - Wykonane w danym okresie 76 339 0,01 17 730 0,01 Występujące na koniec okresu 47 965 - 9 534 - Możliwe do wykonania na koniec okresu 0 - 0 - S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 1 Akcje fantomowe na 31.12.2022 Akcje fantomowe na 31.12.2021 Średnia wartość godziwa instrumentu występującego na koniec okresu (zł) 34,27 54,7 Cena wykonania instrumentu (dla instrumentów występujących na koniec okresu) (zł) 0,01 0,01 Średnia data zapadalności instrumentu występującego na koniec okresu 23.05.2024 08.05.2022 Wartość godziwa akcji fantomowych jest równa cenie akcji na koniec okresu. Transze odroczone są wypłacane zgodnie z Polityką Wynagrodzeń po potwierdzeniu, że nie zaistniały zdarzenia powodujące ich redukcję lub wstrzymanie. 38 Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych 38.1 Zasady rachunkowości Bank kompensuje aktywa i zobowiązania finansowe i wykazuje je w sprawozdaniu z sytuacji finansowej netto, jeżeli występuje możliwe do wyegzekwowania na drodze prawnej prawo do skompensowania ujętych kwot oraz zamiar rozliczenia ich w kwocie netto lub jednoczesna realizacja danego składnika aktywów i uregulowanie zobowiązania. Bank zawiera porozumienia dotyczące kompensowania, czyli umowy ISDA (International Swaps and Derivatives Association Master Agreements) oraz GMRA (Global Master Repurchase Agreement), które umożliwiają kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych (końcowe potrącenie i rozliczenie transakcji, tzw. close out netting) w przypadku zaistnienia naruszenia w stosunku do którejś ze stron umowy. Umowy te mają szczególne znaczenie dla ograniczania ryzyka związanego z instrumentami pochodnymi, gdyż umożliwiają kompensowanie zarówno wymagalnych (redukcja ryzyka rozliczeniowego), jak i niewymagalnych zobowiązań stron (redukcja ryzyka przedrozliczeniowego). Umowy te nie spełniają jednak wymogów określonych w MSR 32, dotyczących ujmowania efektu kompensowania w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, gdyż tytuł kompensaty uwarunkowany jest wystąpieniem określonego zdarzenia w przyszłości (przypadki naruszenia). Dodatkowym zabezpieczeniem ekspozycji wynikającej z instrumentów pochodnych są depozyty zabezpieczające składane przez kontrahentów w ramach realizacji umów CSA (Credit Support Annex). 38.2 Dane finansowe 31.12.2022 31.12.2021 Aktywa finansowe Pochodne instrumenty finansowe\ transakcje z przyrzeczeniem odkupu Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania z sytuacji finansowej 1 022 824 383 012 Wartość bilansowa pozycji niepodlegających ewentualnym kompensatom 78 935 97 140 Wartość bilansowa netto – podlegająca ewentualnym kompensatom 943 889 285 872 Potencjalne kwoty kompensaty 477 329 171 927 - instrumenty finansowe (zawiera otrzymane zabezpieczenia na papierach wartościowych) 435 570 130 376 - otrzymane zabezpieczenia pieniężne 41 759 41 551 Wartość netto 466 560 113 945 Zobowiązania finansowe Pochodne instrumenty finansowe\ transakcje z przyrzeczeniem odkupu Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania z sytuacji finansowej 1 934 927 1 223 661 Wartość bilansowa pozycji niepodlegających ewentualnym kompensatom 89 140 39 921 Wartość bilansowa netto – podlegająca ewentualnym kompensatom 1 845 787 1 183 740 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 2 31.12.2022 31.12.2021 Potencjalne kwoty kompensaty 1 837 354 1 182 788 - instrumenty finansowe (zawiera złożone zabezpieczenia na papierach wartościowych) 435 570 130 376 - złożone zabezpieczenia pieniężne 1 401 784 1 052 412 Wartość netto 8 433 952 39 Sprawy sporne Żadne z pojedynczych postępowań toczących się w ciągu 2022 r. przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej, jak również wszystkie postępowania łącznie nie stwarzają zagrożenia dla płynności finansowej Banku. Istotne w ocenie Zarządu Banku, postępowania zostały zaprezentowane poniżej. Sprawa z powództwa klienta Sprawa z powództwa spółki z o.o. o zapłatę kwoty 109 967 tys. zł z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną w związku z zawieraniem i rozliczaniem transakcji skarbowych. Pozew z 27 kwietnia 2017 roku, wniesiony przeciwko Alior Bank SA oraz Bank BPH SA. W ocenie Banku, powództwo nie ma uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych, a prawdopodobieństwo wypływu środków jest znikome, Sprawy w zakresie dystrybucji certyfikatów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych Bank w ramach prowadzonej działalności w ramach wyodrębnionej jednostki organizacyjnej – Biura Maklerskiego Alior Bank SA w latach 2012 – 2016 prowadził działalność w zakresie dystrybucji certyfikatów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych: Inwestycje Rolne Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych, Inwestycje Selektywne Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych, Lasy Polskie Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych oraz Vivante Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych (dalej łącznie jako „Fundusze”). Bank rozdystrybuował ponad 250 tys. certyfikatów inwestycyjnych Funduszy. Komisja Nadzoru Finansowego („KNF”) w dniu 21 listopada 2017 roku wydała decyzję o cofnięciu zezwolenia na wykonywanie działalności przez FinCrea TFI SA, będącej organem zarządzającym Funduszy. KNF uzasadniło wydanie decyzji stwierdzonymi w trakcie postępowania administracyjnego rażące naruszenia przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Decyzja miała rygor natychmiastowej wykonalności. Żadne towarzystwo nie zdecydowało się na przejęcie zarządzania Funduszami, co zgodnie z art. 68 ust. 2 w zw. z art. 246 ust. 1 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi było przyczyną rozwiązania Funduszy. Rozwiązanie funduszu inwestycyjnego następuje po przeprowadzeniu likwidacji. Fundusze aktualnie są likwidowane przez depozytariusza, Raiffeisen Bank International AG z siedzibą w Wiedniu. Likwidacja funduszu inwestycyjnego polega na zbyciu jego aktywów, ściągnięciu należności funduszu, zaspokojeniu wierzycieli funduszu i umorzeniu jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych przez wypłatę uzyskanych środków pieniężnych uczestnikom funduszu, proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych (art. 249 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi). Z dniem rozpoczęcia likwidacji fundusz inwestycyjny nie może zbywać jednostek uczestnictwa albo emitować certyfikatów inwestycyjnych, a także odkupywać jednostek uczestnictwa albo wykupywać certyfikatów inwestycyjnych oraz wypłacać dochodów lub przychodów funduszu (art. 246 ust. 3 wspomnianej wyżej ustawy). S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 3 Pozwy o zapłatę Na dzień 31 grudnia 2022 roku, Bank jest pozwanym w 102 sprawach z powództwa nabywców certyfikatów inwestycyjnych Funduszy o zapłatę (naprawienie szkody). Łączna wartość przedmiotu sporu w tych sprawach to 34,4 mln zł. W ocenie Banku każda sprawa o zapłatę wymaga indywidualnego podejścia. Ostateczna wartość certyfikatów inwestycyjnych Funduszy zostanie ustalona po zakończeniu likwidacji. Jednakże, Bank przeprowadził wnikliwą analizę, dokonał selekcji spraw i wyodrębnił takie, w których występują określone czynniki ryzyka, które Bank uwzględnił w podejściu do utworzonej z tego tytułu rezerwy. Bank w kalkulacji rezerwy uwzględnił również możliwy wzrost skali pozwów. Łączna kwota rezerwy na dzień 31.12.2022 roku wynosi 19,6 ml zł. Pozwy o ustalenie odpowiedzialności Bank jest pozwanym w 1 sprawie zbiorowej z powództwa osoby fizycznej – reprezentanta grupy 84 osób fizycznych i prawnych o ustalenie odpowiedzialności Banku za szkodę oraz w 4 sprawach indywidualnych o ustalenie odpowiedzialności Banku za szkodę. Pozew zbiorowy został wniesiony w dniu 5 marca 2018 r. przeciwko Bankowi w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Banku za szkodę spowodowaną nienależytym wykonywaniem obowiązków informacyjnych przez Bank wobec klientów oraz nienależytym wykonywaniem umów o świadczenie usług przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia certyfikatów inwestycyjnych Funduszy. Sąd postanowił rozpoznać sprawę w postępowaniu grupowym. Pismem z dnia 15 lipca 2021 roku powództwo zostało rozszerzone o grupę kolejnych 283 osób. Jednocześnie, oświadczenia o wystąpieniu z grupy złożyło 14 osób. Wartość przedmiotu sporu rozszerzonego powództwa według stanu na 15 lipca 2021 roku i na podstawie pisma procesowego o rozszerzeniu powództwa wynosi 103,9 mln zł, przy czym ostateczna wartość przedmiotu sporu będzie możliwa do ustalenia po wydaniu przez Sąd Okręgowy w Warszawie postanowienia o ustaleniu składu grupy. Pozwy zostały złożone w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności (nie o zapłatę, czyli naprawienie szkody), w związku z tym Bank nie przewiduje wypływu środków pieniężnych z tytułu tego postępowania, innych niż koszty procesowe, których wysokość Bank szacuje na kwotę 600 tys. zł. Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z 6 sierpnia 2019 roku wydaną na postawie art. 167 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi nałożyła na Bank karę pieniężną w wysokości 10 mln zł (kara została zapłacona). Postępowanie dotyczyło prawidłowości działania Alior Banku i Biura Maklerskiego Banku w zakresie dystrybucji certyfikatów inwestycyjnych funduszy zarządzanych poprzednio przez Fincrea TFI SA, a obecnie Raiffeisen Bank International AG (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce. Bank wniósł do KNF o ponowne rozpatrzenie sprawy. Komisja Nadzoru Finansowego po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z 3 grudnia 2019 roku utrzymała w mocy pierwotną decyzję. Bank w dniu 3 stycznia 2020 roku zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 17 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) wydał wyrok, w którym to uchylił decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) z dnia 3 grudnia 2019 r. utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję KNF z dnia 6 sierpnia 2019 r. o nałożeniu na Bank dwóch kar pieniężnych w łącznej kwocie 10 mln zł oraz umorzył postępowanie prowadzone przez KNF w tej sprawie. KNF złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Na dzień publikacji niniejszego sprawozdania NSA nie rozpatrzył wspomnianej skargi. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 4 Postępowania UOKIK Postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone tzw. klauzule modyfikacyjne W dniu 27.09.2019 roku Prezes UOKiK wydał postanowienie o wszczęciu wobec Alior Bank SA postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (sygnatura RPZ.611.4.2019.PG), którego przedmiotem jest 11 klauzul (tzw. klauzul modyfikacyjnych) zamieszczonych w stosowanych przez Bank wzorcach umownych, na podstawie których Bank dokonywał jednostronnych zmian w umowach zawartych z konsumentami. Prezes UOKiK zakwestionował brzmienie przedmiotowych postanowień m.in. jako nieprecyzyjne i niedające konsumentom możliwości weryfikacji wystąpienia przesłanek dokonywanej zmiany. Bank prowadzi korespondencję z Prezesem UOKiK w przedmiotowej sprawie. Bank przedstawił UOKiK plan usunięcia z umów z Klientami trwających skutków naruszenia. W przypadku jego akceptacji przez Prezesa UOKiK, możliwe będzie prowadzenie dalszych rozmów na temat dostosowania zakwestionowanych klauzul modyfikacyjnych do oczekiwań Prezesa UOKiK. Na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank nie zidentyfikował przesłanek do utworzenia rezerw z tego tytułu. Postępowanie w sprawie nieautoryzowanych transakcji płatniczych UOKiK prowadzi postępowanie wyjaśniające (znak: RWR.405.4.2021.ET) w celu wstępnego ustalenia, czy działania Banku podejmowane po zgłoszeniu przez konsumentów nieautoryzowanych transakcji płatniczych, o których mowa w ustawie z dnia 19 stycznia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. 2020 poz. 794 ze zm., dalej: „uup”), mogą uzasadniać wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów lub postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Postępowanie to prowadzone jest „w sprawie”, Bank nie jest jego stroną. Bank przekazał w nim dokumenty i informacje, o które wzywał UOKiK. Obecnie UOKiK najprawdopodobniej analizuje pozyskany z Banku materiał, który opisuje stosowaną przez Bank praktykę objętą zakresem postępowania. Na ten moment Bank nie otrzymał korespondencji z UOKiK, w której organ wyraziłby zastrzeżenia pod adresem Banku w związku ze stosowaną praktyką. Tym niemniej, na stronie UOKiK pojawiły się komunikaty informujące o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wobec 9 innych banków, których praktyka była weryfikowana w analogicznych do prowadzonego wobec Banku postępowaniach wyjaśniających. Ponieważ Bank stosuje podobną praktykę do zakwestionowanej w przypadku tych 9 banków, należy się spodziewać, że również i Bank otrzyma postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na ten moment nie jest jednak możliwe oszacowanie, jak potoczyłoby się postępowanie, które obecnie nie jest wszczęte. W szczególności, jaki byłby oczekiwany przez UOKiK sposób usunięcia przez Bank skutków naruszenia oraz czy doszłoby do nałożenia na Bank kary pieniężnej. Dla poczynienia takich szacunków, konieczne byłoby zapoznanie się z uzasadnieniem postanowienia o wszczęciu postępowania, a takiego Bank (jak do tej pory) nie otrzymał, a także podjęcie dalszej korespondencji z UOKiK w sprawie. Ponadto, zarzuty UOKiK budzą wątpliwości w całym sektorze bankowym w zakresie ich zgodności z prawem europejskim. Przepisy ustawy o usługach płatniczych, na które UOKiK powołuje się w kontekście tych zarzutów, nie stanowią pełnego odzwierciedlenia implementowanej w nich dyrektywy. Spowodowało to liczne wystąpienia do UOKiK ze strony Związku Banków Polskich, a także wprowadzenie przez Ministerstwo Finansów propozycji dostosowania tych przepisów do wskazanej dyrektywy w projekcie nowelizacji ustawy o usługach płatniczych. W ocenie Banku zgłoszone dotychczas reklamacje w przypadku negatywnego stanowiska UOKiK, Bank odzyska na drodze sądowej. W związku z powyższym Bank przyjął kwotą progową, którą w ten sposób odzyska. Na pozostałą część Bank na dzień 31.12.2022 roku utworzył rezerwę w wysokości 2,1 mln zł. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 5 W sprawach, w których Bank był pozwanym wartość przedmiotu sporu na dzień 31.12.2022 r. wyniosła 533 587 tys. zł, a na dzień 31.12.2021 r. 359 873 tys. zł. Wartość rezerw na sprawy sporne na koniec grudnia 2022 r. wyniosła 51 344 tys. zł a na koniec 2021 r. 41 410 tys. zł. Noty objaśniające dotyczące ryzyka Cele i zasady zarządzania ryzykiem Zarządzanie ryzykiem jest jednym z najważniejszych procesów wewnętrznych w Alior Banku SA. Zarządzanie ryzykiem wspiera realizację strategii Banku i ma na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu rentowności i bezpieczeństwa działalności biznesowej, przy zapewnieniu kontroli poziomu ryzyka i jego utrzymaniu w ramach przyjętego poziomu apetytu na ryzyko w zmieniającym się otoczeniu makroekonomicznym i prawnym. Nadrzędnym celem strategii zarządzania ryzykiem jest zapewnienie wczesnego rozpoznawania i odpowiedniego zarządzania wszystkimi istotnymi rodzajami ryzyka związanymi z prowadzoną działalnością. Celem zarządzania ryzykiem w ramach przyjętego poziomu tolerancji jest: • ochrona wartości kapitału akcjonariuszy, • ochrona depozytów klientów, • wsparcie Grupy Kapitałowej w prowadzeniu efektywnej działalności. Zarządzanie ryzykiem w Alior Banku opiera się w szczególności na następujących zasadach: • Bank zarządza wszystkimi rodzajami ryzyka zidentyfikowanymi w ramach działalności, • struktura organizacyjna oraz sposób przypisania funkcji do poszczególnych jednostek Banku zapewniają precyzyjny podział obowiązków oraz mitygują ryzyko powstawania konfliktu interesów, • proces i metody zarządzania ryzykiem są adekwatne do skali działalności Banku oraz dostosowane do istotności, skali i złożoności danego ryzyka, • proces zarządzania ryzykiem jest regularnie dostosowywany do nowych czynników i źródeł ryzyka oraz zmieniającego się otoczenia ekonomicznego i regulacyjnego, • metody zarządzania ryzykiem są okresowo weryfikowane i walidowane, • zarządzanie ryzykiem jest zintegrowane z procesami planistycznymi i kontrolingowymi, • poziom ryzyka jest regularnie monitorowany i odnoszony do systemu limitów obowiązujących w Banku, a Zarząd i Rada Nadzorcza Banku otrzymują regularnie informacje na temat profilu i poziomu ryzyka, • Bank przeprowadza cykliczny proces przeglądu ryzyk identyfikowanych w ramach działalności oraz dokonuje regularnej oceny istotności poszczególnych rodzajów ryzyka. Przy określaniu kryteriów uznawania danego rodzaju ryzyka za istotne uwzględniany jest wpływ danego rodzaju ryzyka na działalność Banku, przy czym rozróżniane są trzy typy rodzajów ryzyka: • ryzyka istotne – podlegające aktywnemu zarządzaniu, • ryzyka potencjalnie istotne – dla których przeprowadza się monitoring istotności, • inne niezdefiniowane lub niewystępujące w Banku rodzaje ryzyka (nieistotne i niemonitorowane). W poniższych notach Bank zaprezentował szczegóły dotyczące zarządzania wybranymi rodzajami ryzyka: Rodzaj ryzyka numer noty Ryzyko kredytowe 40 Ryzyko rynkowe w tym: ryzyko stopy procentowej i ryzyko walutowe 41,42 Ryzyko płynności 43 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 6 Rodzaj ryzyka numer noty Ryzyko operacyjne 44 Ryzyko rynkowe to ryzyko negatywnego wpływu na bieżący wynik lub wartość bieżącą netto kapitałów Banku na skutek zmian czynników rynkowych. W Banku wyróżnia następujące czynniki ryzyka rynkowego podlegające zarządzaniu: kursy walutowe, indeksy stóp procentowych, ceny akcji/indeksów, ceny towarów, spread kredytowy związany z ratingiem danego emitenta, parametry zmienności opcji. Szczegółowy opis dotyczący zarządzania ryzykiem rynkowym Banku znajduje się w Sprawozdaniu z działalności Zarządu. Proces zarządzania ryzykiem odbywa się w ramach przyjętych przez Bank polityk zarządzania ryzykiem i obejmuje jego identyfikację, pomiar i ocenę, kontrolę, monitorowanie, raportowanie i działania zarządcze. Dotyczy również kontroli transakcji skarbowych przez ustalanie i weryfikację zasad ich zawierania, organizacji i wyceny. W obrębie poszczególnych funkcji istnieje jasny rozdział kompetencji i odpowiedzialności oraz zasad określonych wewnętrznymi regulacjami. Proces zarządzania ryzykiem jest nadzorowany przez Radę Nadzorczą Banku, która regularnie otrzymuje informacje o profilu ryzyka Banku oraz o najważniejszych działaniach podejmowanych w zakresie zarządzania ryzykiem. Radę Nadzorczą Banku wspierają m.in. Komitet ds. Wynagrodzeń i Nominacji Rady Nadzorczej, Komitet ds. Ryzyka Rady Nadzorczej i Komitet Audytu Rady Nadzorczej. Zarząd Alior Banku SA projektuje, wprowadza oraz zapewnia działanie spójnego, dostosowanego do profilu ryzyka, systemu zarządzania ryzykiem w Banku, w tym określa zasady zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka, zapewniając ich spójność ze strategią zarządzania ryzykiem, a także określa apetyt na ryzyko. Ponadto Zarząd określa strukturę organizacyjną Banku, dbając o właściwy podział ról kluczowych z punktu widzenia zarządzania ryzykiem. W zarządzaniu ryzykiem Zarząd wspierają następujące komitety działające w Banku: • Komitet Ryzyka Kredytowego oraz Inicjatyw Biznesowych (KRK), • Komitet Zarządzania Kapitałem, Aktywami i Pasywami (CALCO), • Komitet Kredytowy Banku (KKB), • Komitet Ryzyka Operacyjnego (KRO), • Komitet Ryzyka Modeli (KRM). Celem działania KRK jest wspieranie Zarządu Banku w efektywnym zarządzaniu ryzykiem kredytowym Banku, w tym ryzykiem koncentracji kredytowej. Celem działania Komitetu CALCO jest wspieranie Zarządu Banku w efektywnym zarządzaniu ryzykiem rynkowym, ryzykiem płynności, ryzykiem kontrahenta, ryzykiem biznesowym, ryzykiem kapitałowym i ryzykiem nadmiernej dźwigni, a także nadzór nad funkcjonowaniem Planu Naprawy. Przedmiotem działania KKB jest podejmowanie decyzji kredytowych dotyczących udzielenia przez Bank zaangażowania bilansowego i pozabilansowego do wysokości przyznanego KKB limitu kompetencji oraz rekomendowanie Zarządowi Banku decyzji kredytowych dla zaangażowań przekraczających przyznany komitetowi limit. KRO został utworzony w celu wspierania Zarządu w efektywnym zarządzaniu ryzykiem operacyjnym w Banku. Komitet monitoruje poziom ekspozycji na ryzyko operacyjne i ocenia sytuację w zakresie ryzyka operacyjnego w skali całego Banku. KRM wspiera Zarząd Banku w efektywnym zarządzaniu ryzykiem modeli z uwzględnieniem istotnych podmiotów zależnych, w których ryzyko modeli zostało uznane za istotne w ramach Procesu Oceny Adekwatności Kapitału Wewnętrznego (ICAAP). W Banku ekspozycja na ryzyko jest formalnie ograniczana przez system limitów, okresowo aktualizowanych, wprowadzanych uchwałą Rady Nadzorczej lub Komitetu CALCO, obejmujących wszystkie miary ryzyka, których poziom jest monitorowany i raportowany przez niezależne od biznesu jednostki organizacyjne Banku. W Banku funkcjonują trzy rodzaje limitów, różniące się zakresem oraz sposobem funkcjonowania: S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 7 limity podstawowe (ustalane na poziomie Rady Nadzorczej), limity uzupełniające oraz limity dodatkowe. Zarządzanie ryzykiem skupia się na potencjalnych zmianach wyniku ekonomicznego; poprzez funkcjonujące w Banku wymagania jakościowe związane z procesem zarządzania ryzykiem (system kontroli wewnętrznej, wdrażanie nowych produktów, analiza ryzyka prawnego, analiza ryzyka operacyjnego) ograniczane są również ryzyka niekwantyfikowalne, związane z prowadzeniem działalności skarbowej. 40 Ryzyko kredytowe 40.1 Opis ryzyka Definicja ryzyka kredytowego Ryzyko kredytowe jest rozumiane jako ryzyko poniesienia straty w wyniku niewywiązania się klienta z zobowiązań wobec Banku lub jako ryzyko spadku wartości ekonomicznej wierzytelności Banku w wyniku pogorszenia się zdolności klienta do obsługi zobowiązań. Cel zarządzania ryzykiem kredytowym Celem zarządzania ryzykiem kredytowym jest ograniczenie strat na portfelu kredytowym oraz minimalizacja ryzyka wystąpienia ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości, przy zachowaniu oczekiwanego poziomu dochodowości i wartości portfela kredytowego. Zarządzanie ryzykiem kredytowym i utrzymywanie go na bezpiecznym poziomie ma fundamentalne znaczenie dla stabilności działania Banku. W tym celu Bank podejmuje działania zabezpieczające ryzyko kredytowe przed różnymi czynnikami ryzyka wewnętrznego czy zewnętrznego, w tym ryzyka związanego z klimatem, które mogą mieć negatywny wpływ na ryzyko kredytowe. Kontroli ryzyka kredytowego służą obowiązujące w Banku regulacje, w szczególności procedury analizy wniosków kredytowych, metodyki kredytowania i modele wyceny ryzyka dostosowane do segmentu klienta, rodzaju produktu i transakcji, zasady monitorowania klientów i portfela kredytowego, zasady ustanawiania i monitorowania prawnych zabezpieczeń kredytów oraz procesy monitoringu i windykacji należności. Bank dąży do centralizacji i optymalizacji procesów w ramach infrastruktury systemowej, przy jednoczesnym wykorzystaniu dostępnych informacji zewnętrznych i wewnętrznych o klientach. System zarządzania ryzykiem kredytowym ma charakter kompleksowy i jest zintegrowany z procesami operacyjnymi Banku. Podstawowe etapy procesu zarządzania ryzykiem kredytowym stanowią: • identyfikacja, • pomiar, • kontrola, • monitoring, • raportowanie. Bank posiada i wykorzystuje narzędzia szybkiego reagowania na zmiany w otoczeniu gospodarczym, w szczególności dostosowując do bieżącej sytuacji makroekonomicznej i prawnej swoje procesy zarządzania ryzykiem kredytowym, w tym stosowane polityki kredytowe, procesy ograniczania ryzyka braku terminowej spłaty oraz odzyskiwania należności przeterminowanych. W segmencie klienta indywidualnego Bank realizował powyższe podejście także w 2022 roku poprzez m.in: • dostosowanie do nowych wytycznych regulatorów, • zacieśnienie zasad oceny wiarygodności kredytowej klientów wnioskujących o zaangażowania konsumpcyjne, • zaostrzenie wymogów zabezpieczeń prawnych przyjmowanych od klientów uzyskujących dochody z branż silniej narażonych na turbulencje w aktualnym otoczeniu geopolitycznym, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 8 • rozszerzenie pakietu stosowanych zabezpieczeń o Gwarancję BGK dla kredytów mieszkaniowych, • rewizję zasad stosowanych buforów na zmienność stóp procentowych w ocenie zdolności, • dostosowanie zasad oceny zdolności kredytowej do aktualizacji przepisów podatkowych, równocześnie dbając o utrzymanie konkurencyjnej polityki kredytowej Banku dla segmentów preferowanych. W obszarze kredytów dla przedsiębiorstw, w 2022 roku Bank biorąc pod uwagę sytuację makroekonomiczną i geopolityczną podjął szereg działań zaostrzających politykę kredytową w zakresie oceny zdolności i wiarygodności kredytowej klientów oraz kryteriów udzielania kredytów. Zdefiniował preferowane obszary rozwoju akcji kredytowej, zwiększył wymagania w odniesieniu do zabezpieczenia ekspozycji kredytowych udzielanych klientom, którzy w ocenie Banku cechują się podwyższonym ryzykiem kredytowym oraz kontynuował działania mające na celu automatyzację, optymalizację oraz uszczelnianie procesu kredytowego wspierającego udzielanie zaangażowań kredytowych. Pomiar i ocena ryzyka kredytowego Poziom ryzyka kredytowego jest limitowany zgodnie z ograniczeniami wynikającymi z przepisów zewnętrznych i wewnętrznych zasad ustalanych przez Bank, szczególnie dotyczących ograniczeń zaangażowania kredytowego wobec jednego klienta, grupy podmiotów powiązanych kapitałowo i organizacyjnie oraz branż gospodarki. Bank dokonuje analizy ryzyka zarówno w ujęciu indywidualnym, jak i portfelowym, w związku z czym podejmuje działania, które prowadzą do: • minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego pojedynczego kredytu przy założonym poziomie zwrotu, • redukcji łącznego ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania przez Bank określonego portfela kredytowego. W ramach minimalizacji poziomu ryzyka pojedynczego zaangażowania Bank każdorazowo przy udzielaniu kredytu lub innego produktu kredytowego: • ocenia wiarygodność oraz zdolność kredytową z uwzględnieniem m.in. szczegółowej analizy źródła spłaty ekspozycji, • w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw wyznacza poziom ryzyka środowiskowego i społecznego, na podstawie przyjętych w Banku założeń, • ocenia zabezpieczenia, w tym weryfikuje ich stan formalno-prawny oraz ekonomiczny, z uwzględnieniem m.in. adekwatności LTV (stosunek ekspozycji kredytowej do wartości nieruchomości) /LTVc (stosunek ekspozycji kredytowej do wartości zabezpieczeń). Ponadto w ramach wzmocnienia kontroli ryzyka indywidualnych ekspozycji Bank cyklicznie monitoruje klientów podejmując stosowne działania minimalizujące w przypadku zidentyfikowania czynników podwyższonego ryzyka, w tym w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw weryfikuje czynniki ryzyka ESG. W zakresie minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania określonego portfela, Bank: • wyznacza i kontroluje limity koncentracji, • monitoruje sygnały wczesnego ostrzegania w ramach systemu EWS, • regularnie monitoruje portfel kredytowy kontrolując wszystkie istotne parametry ryzyka kredytowego (m.in. PD, LTV, DTI-stosunek wydatków związanych z obsługą zobowiązań kredytowych i zobowiązań finansowych innych niż zobowiązania kredytowe do dochodów klientów indywidualnych wnioskujących o kredyty detaliczne, CoR-koszty ryzyka rozumiane jako stosunek sumy wyniku z rezerw z ostatnich 12 miesięcy do średniej wartości ekspozycji za analogiczny okres 12 miesięcy (13 punktów w czasie), LGD-poziom straty oczekiwany dla ekspozycji w default, NPL- S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 0 9 należność ze zidentyfikowaną utratą wartości, Coverage-stosunek wartości odpisu na kredytach z przesłanką utraty wartości do ich ekspozycji), • przeprowadza regularne testy warunków skrajnych. Udzielanie produktów kredytowych przez Bank realizowane jest zgodnie z metodykami kredytowania właściwymi dla segmentu klienta i rodzaju produktu/sposobu finansowania. Ocena zdolności kredytowej klienta poprzedzająca wydanie decyzji o udzieleniu produktu kredytowego przeprowadzana jest z wykorzystaniem systemu wspierającego proces kredytowy, narzędzi systemu: scoringowego lub ratingowego; zewnętrznych informacji (np. baz: Centralna Baza Danych – dokumenty zastrzeżone, Centralna Baza Danych - bankowy rejestr, Biuro Informacji Kredytowej, Biura Informacji Gospodarczych, CB (Biroul de Credit) - Biuro Informacji Kredytowej w Rumunii, CRC (Centrala Riscului de Credit) – Baza danych ryzyka Kredytowego prowadzona przez Narodowy Bank Rumunii) i wewnętrznych baz Banku. Udzielanie produktów kredytowych przebiega zgodnie z obowiązującymi w Banku procedurami operacyjnymi wskazującymi właściwe czynności wykonywane w procesie kredytowym, odpowiedzialne za nie jednostki Banku oraz wykorzystywane narzędzia. Bank co do zasady nie finansuje przedsięwzięć mogących mieć negatywny wpływ na klimat i środowisko naturalne lub niedozwolonych przez ustawodawstwo polskie lub konwencje międzynarodowe związane z ochroną zasobów bioróżnorodności lub dziedzictwa kulturowego, a w działalności kredytowej stosuje się do zasad odpowiedzialności społecznej, na bazie których kształtuje swoje relacje z otoczeniem uwzględniając potrzeby wszystkich interesariuszy – klientów, partnerów biznesowych oraz pracowników. Bank wyklucza: • finansowanie przedsięwzięć łączących się ze szkodliwymi lub opartymi na wyzysku formami pracy przymusowej, pracą dzieci, bezpośrednią dyskryminacją lub praktykami, które uniemożliwiają pracownikom zgodne z prawem korzystanie z ich praw do zrzeszania się i rokowań zbiorowych, • produkcję lub handel produktami zabronionymi przez prawo polskie lub prawo kraju prowadzenia lub konwencje międzynarodowe, • w zakresie produktów dla przedsiębiorstw ocenie środowiskowej podlega każda transakcja obarczona ryzykiem kredytowym. Mając na uwadze, wyspecyfikowane w procedurach wewnętrznych kryteria weryfikacji i oceny ryzyka środowiskowego, Bank nie identyfikuje istotnych ryzyk klimatycznych mających wpływ na ryzyko kredytowe. Decyzje kredytowe zapadają zgodnie z obowiązującym w Banku systemem kompetencji kredytowych (szczeble kompetencyjne dopasowane do poziomu ryzyka związanego z klientem oraz transakcją). W celu regularnej oceny podejmowanego ryzyka kredytowego oraz mitygowania ewentualnych strat na ekspozycjach kredytowych w okresie kredytowania Bank monitoruje sytuację klienta poprzez identyfikację sygnałów wczesnego ostrzegania oraz okresowe, indywidualne przeglądy ekspozycji kredytowych. Bank realizuje politykę rozdzielenia funkcji związanych z pozyskaniem klienta i sprzedaży produktów kredytowych od funkcji związanych z oceną ryzyka kredytowego, podejmowaniem decyzji kredytowych oraz monitorowaniem ekspozycji kredytowej. Monitoring i raportowanie ryzyka kredytowego Stałą ochronę jakości portfela kredytowego zapewniają: • bieżące monitorowanie terminowej obsługi kredytów, • okresowe przeglądy, w szczególności sytuacji finansowo-ekonomicznej klientów i wartości przyjętych zabezpieczeń. Monitoring klienta indywidualnego zawiera następujące obszary: S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 0 • ocenę wypełniania warunków umowy, • ocenę wartości zabezpieczeń, w szczególności w relacji do aktualnej kwoty ekspozycji kredytowej, • ocenę wiarygodności i ocenę sytuacji ekonomiczno- finansowej wybranych grup klientów. Monitoring klienta biznesowego dotyczy przede wszystkim: • rozpoznania symptomów pogorszenia sytuacji klienta (EWS), • oceny sytuacji ekonomiczno - finansowej klienta, w tym: • identyfikacji przesłanek trwałej utraty wartości ekspozycji i niewykonania zobowiązania (default), • identyfikacji przesłanek istotnego wzrostu ryzyka kredytowego (watch lista), • oceny sytuacji formalno-prawnej klienta, • oceny wypełniania warunków umowy kredytu, • oceny wartości zabezpieczeń. Wszystkie ekspozycje kredytowe w segmencie klienta biznesowego obejmowane są dodatkowo monitoringiem portfelowym, tj.: • oceną na podstawie dedykowanego modelu oceny behawioralnej oraz • procesem identyfikacji sygnałów wczesnego ostrzegania. Wszystkie ekspozycje kredytowe klientów indywidualnych i biznesowych podlegają monitoringowi oraz bieżącej klasyfikacji do właściwych ścieżek procesowych. W celu usprawnienia monitoringu i kontroli ryzyka operacyjnego zostały wdrożone rozwiązania w systemach kredytowych Banku. Narzędzia systemowe zostały skonsolidowane w celu efektywnego wykonywania procedur monitoringu. Regularnie wykonywany jest monitoring zaangażowań klasyfikowanych jako normalne i jako zagrożone, które mogłyby powodować intensyfikację działań na etapie postępowania przedegzekucyjnego lub windykacyjnego. Rachunki poddawane są ocenie pod względem przekształcenia zadłużenia w ramach procedury restrukturyzacyjnej, w celu minimalizacji strat Banku z tytułu niespłacanych terminowo zobowiązań kredytowych. Proces monitoringu kończy się wydaniem rekomendacji dotyczącej strategii dalszej współpracy z Klientem. W Alior Banku sporządzane są miesięczne i kwartalne raporty na temat ryzyka kredytowego. Raportowanie ryzyka kredytowego obejmuje cykliczne informowanie o skali narażenia na ryzyko portfela kredytowego. Narzędzia zarządzania ryzykiem kredytowym Podstawowym narzędziem wspierającym decyzje kredytowe są akceptacyjne modele parametrów ryzyka. Opierają się one o szeroki zakres informacji pozyskiwany w ramach procesu kredytowego bądź przetwarzany przez Bank w oparciu o dane wewnętrzne. Bank w ramach procesu akceptacji ryzyka stosuje modele parametru PD określające prawdopodobieństwo braku spłaty zobowiązania przez dłużnika oraz modele parametru LGD określające procent ekspozycji, który zostanie utracony w sytuacji niewywiązania się dłużnika z zobowiązań. Wykorzystywanie modeli parametrów ryzyka pozwalają na: • ocenę zgodności poziomu ryzyka danego klienta / ekspozycji kredytowej z przyjętym apetytem na ryzyko, • ujednolicenie kryteriów podejmowania decyzji kredytowych z zachowaniem bezstronności i obiektywizmu, • skrócenie czasu podejmowania decyzji kredytowych i zagwarantowanie większej skuteczności ocen wniosków kredytowych (zwiększenie wydajności pracy i zmniejszenie kosztów obsługi), • monitorowanie i prognozowanie jakości portfela kredytowego, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 1 • ułatwienie oceny dotychczasowej polityki kredytowej i szybsze wprowadzanie zmian w procesach decyzyjnych służących do oceny ryzyka kredytowego klientów biznesowych oraz indywidualnych. W Banku regularnie przeprowadza się proces monitorowania poprawności funkcjonowania modeli parametrów ryzyka. Jego celem jest stwierdzenie, czy stosowane modele właściwie różnicują ryzyko, a oszacowania parametrów ryzyka właściwie odzwierciedlają odpowiednie aspekty profilu klienta. Bank dąży do systematycznego podnoszenia stopnia zaawansowania stosowanych modeli akceptacyjnych poprzez; rozbudowę infrastruktury technologicznej służącej do procesów budowy i stosowania modeli, uwzględnianie szerszego zakresu informacji oraz wykorzystanie nowych algorytmów. Stosowane obecnie modele parametrów ryzyka zostały zbudowane wewnętrznie w Banku. Objęte są one formalnym procesem zarządzania ryzykiem modeli, którego jednym z elementów jest niezależna walidacja ukierunkowana na potwierdzenie zgodności jakości modelu z poziomem apetytu na ryzyko modeli. Modele stosowane w procesach akceptacyjnych zgodne są z przyjętymi przez Bank kryteriami akceptowalności obejmującymi między innymi poziom dokładności prognoz wyznaczanych w oparciu o nie. Znajomość skali potencjalnych niebezpieczeństw związanych z koncentracją zaangażowań w Banku umożliwia prawidłowe zarządzanie aktywami i zobowiązaniami, a przede wszystkim tworzenie bezpiecznej struktury portfela kredytowego. W celu zapobiegania niekorzystnym zdarzeniom wynikającym z nadmiernej koncentracji Bank ogranicza ryzyko koncentracji, ustanawiając limity i stosując normy koncentracji wynikające z przepisów zewnętrznych oraz norm koncentracji przyjętych wewnętrznie. Bank wprowadził: • zasady identyfikacji obszarów wystąpienia ryzyka koncentracji z tytułu działalności kredytowej, • proces ustalania i aktualizowania wysokości limtów, • proces zarządzania limitami wraz z ustaleniem sposobu postępowania w przypadku przekroczenia dozwolonego poziomu limitu, • proces monitorowania ryzyka koncentracji, w tym sprawozdawczość, • kontrolę procesu zarządzania ryzykiem koncentracji. W procesie ustalenia i aktualizacji limitów koncentracji bierze się pod uwagę: • informacje o poziomie ryzyka kredytowego limitowanych segmentów portfela i ich wpływie na realizację założeń apetytu na ryzyko w zakresie jakości portfela kredytowego i pozycji kapitałowej Banku, • wrażliwość limitowanych segmentów portfela na zmiany w otoczeniu makroekonomicznym ocenianą w ramach cyklicznie przeprowadzanych testów warunków skrajnych, • wiarygodne informacje ekonomiczne i rynkowe dotyczące każdego z obszarów koncentracji zaangażowań, w szczególności wskaźniki makroekonomiczne, branżowe, informacje dotyczące trendów gospodarczych, z uwzględnieniem projekcji wysokości stóp procentowych, kursów wymiany, analizy ryzyka politycznego, ratingi rządów oraz instytucji finansowych, • wiarygodne informacje na temat sytuacji ekonomicznej podmiotów, branż, gałęzi, sektorów gospodarki, informacji ogólnogospodarczych, w tym o sytuacji gospodarczej i politycznej krajów, oraz inne informacje potrzebne do oceny występującego w Banku ryzyka koncentracji, • interakcje między różnymi rodzajami ryzyka, tj.: ryzykiem kredytowym, rynkowym, płynności i operacyjnym. Stosowanie technik ograniczenia ryzyka kredytowego - zabezpieczenia Zabezpieczenia ustanawia się w stosunku do ponoszonego przez Bank ryzyka kredytowego i w sposób elastyczny wobec możliwości klienta. Jego ustanowienie nie zwalnia Banku z obowiązku badania zdolności kredytowej klienta. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 2 Zabezpieczenie kredytu ma na celu zapewnienie Bankowi zwrotu udzielonego kredytu wraz z należnymi odsetkami i kosztami, jeśli kredytobiorca nie ureguluje należności w terminach ustalonych umową kredytu, a działania restrukturyzacyjne nie przyniosą oczekiwanych efektów. Bank akceptuje w szczególności następujące formy prawne zabezpieczeń: • gwarancje, regwarancje i poręczenia, • blokady, • zastawy rejestrowe, • przewłaszczenia, • cesje wierzytelności, • cesje z ubezpieczenia kredytu, • weksle, • hipoteki, • pełnomocnictwa do rachunku bankowego, • kaucje. Przedmioty zabezpieczeń są weryfikowane w procesie kredytowym pod kątem prawnych możliwości skutecznego zabezpieczenia Banku oraz oceniana jest ich wartość rynkowa jak również wartość możliwa do odzyskania w ew. procesie egzekucji. Dominującymi zabezpieczeniami ekspozycji kredytowych w Banku są hipoteki na nieruchomościach komercyjnych i mieszkalnych oraz gwarancje BGK. Oba te zabezpieczenia stanowią łącznie ponad 87% wartości wszystkich zabezpieczeń ekspozycji kredytowych. Na dzień 31 grudnia 2022 roku, Bank posiadał prawny tytuł do zabezpieczeń ekspozycji kredytowych, dla których uznawał wartość odzyskiwalną uwzględnianą w oszacowaniu strat kredytowych, w kwocie 23,2 mld zł. Na dzień 31 grudnia 2021 roku, wartość ta wynosiła 24,7 mld zł. Oszacowana przed Bank kwota wartości odzyskiwalnej zabezpieczeń jest ograniczona do wysokości ekspozycji. Posiadane zabezpieczenia dotyczyły poszczególnych grup aktywów w poniższych wartościach: 31.12.2022 Segment klienta detalicznego Segment klienta biznesowego Razem Koszyk 1 8 107 790 10 072 619 18 180 409 Koszyk 2 406 824 2 596 458 3 003 282 Koszyk 3 wyceniany indywidulanie - 1 231 854 1 231 854 Koszyk 3 wyceniany portfelowo 218 685 596 330 815 015 Razem 8 733 299 14 497 261 23 230 560 31.12.2021 Segment klienta detalicznego Segment klienta biznesowego Razem Koszyk 1 8 792 225 10 229 450 19 021 675 Koszyk 2 292 232 3 047 846 3 340 078 Koszyk 3 wyceniany indywidulanie - 1 680 529 1 680 529 Koszyk 3 wyceniany portfelowo 195 877 492 404 688 281 Razem 9 280 334 15 450 229 24 730 563 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 3 Poniżej zaprezentowano rozkład LTV w poszczególnych segmentach klientów Banku za poszczególne kwartały 2022 i 2021 roku. Segment klienta 1 kwartał 2022 2 kwartał 2022 3 kwartał 2022 4 kwartał 2022 MICRO 34% 33% 33% 31% SMALL 44% 44% 44% 42% MID 49% 50% 52% 51% LARGE 53% 51% 53% 53% KB 49% 49% 51% 50% KI HIP 69% 69% 66% 66% Segment klienta 1 kwartał 2021 2 kwartał 2021 3 kwartał 2021 4 kwartał 2021 MICRO 37% 36% 36% 35% SMALL 50% 47% 45% 45% MID 52% 50% 53% 51% LARGE 57% 54% 55% 54% KB 53% 51% 52% 51% KI HIP 69% 69% 69% 69% 40.2 Dane finansowe Maksymalne narażenie na ryzyko kredytowe Pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej 31.12.2022 31.12.2021 Rachunek bieżący w banku centralnym 865 742 1 482 741 Inwestycyjne aktywa finansowe 16 998 356 16 093 951 wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody 9 893 476 9 265 445 wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 423 038 377 193 wyceniane według zamortyzowanego kosztu 6 681 842 6 451 313 Pochodne instrumenty zabezpieczające 178 139 38 810 Należności od banków 2 373 663 1 689 779 Należności od klientów 57 509 965 58 234 447 Segment detaliczny 35 229 849 36 392 031 Kredyty konsumpcyjne 15 115 535 16 674 238 Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe 15 823 033 15 434 255 Kredyty consumer finance 4 291 281 4 283 538 Segment biznesowy 22 280 116 21 842 416 Kredyty operacyjne 14 894 366 13 177 138 Kredyty inwestycyjne 4 885 632 5 217 830 Pozostałe 2 500 118 3 447 448 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 40 992 130 921 Inne aktywa finansowe 488 701 571 374 Razem 78 455 558 78 242 023 Aktywa finansowe nieprzeterminowane Wewnętrzne klasy ratingowe Segment klienta detalicznego objęty jest spójnym systemem scoringowym. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 4 Segment klienta biznesowego objęty jest spójnym system ratingowym. Dla obydwu systemów wprowadzono jednolite skale ratingowe. Skala modeli PD klientów segmentu detalicznego składa się z 20 klas. Skala modeli PD klientów segmentu biznesowego składa się z 25 klas. Poniżej zaprezentowano rozkład aktywów nieprzeterminowanych wg powyższych modeli na zagregowanej skali PD. Koszyk 1,2 31.12.2022 31.12.2021 Koszyk 1 Koszyk 2 Razem Koszyk 1 Koszyk 2 Razem Segment detaliczny < 0.18% 9 569 690 145 128 9 714 818 11 108 507 80 292 11 188 799 0.18% - 0.28% 989 828 6 445 996 273 1 903 699 14 463 1 918 162 0.28% - 0.44% 4 344 048 132 806 4 476 854 2 403 700 30 660 2 434 360 0.44% - 0.85% 2 571 017 47 974 2 618 991 2 915 598 28 594 2 944 192 0.85% - 1.33% 2 587 900 59 158 2 647 058 3 094 997 36 855 3 131 852 1.33% - 2.06% 3 721 718 80 244 3 801 962 3 359 180 53 601 3 412 781 2.06% - 3.94% 3 412 999 155 780 3 568 779 2 855 985 79 360 2 935 345 3.94% - 9.10% 2 086 183 119 310 2 205 493 4 004 537 361 070 4 365 607 > 9.1% 1 967 492 730 556 2 698 048 1 346 288 440 915 1 787 203 Brak scoringu 65 485 0 65 485 42 608 39 42 647 Razem segment detaliczny 31 316 360 1 477 401 32 793 761 33 035 098 1 125 849 34 160 948 Segment biznesowy < 0.28% 4 036 121 4 157 62 006 41 62 047 0.28% - 0.44% 706 327 37 394 743 721 376 344 367 376 711 0.44% - 0.85% 967 906 194 967 1 162 873 308 540 70 042 378 582 0.85% - 1.33% 1 019 650 109 918 1 129 568 3 834 533 216 132 4 050 665 1.33% - 2.06% 5 862 562 257 415 6 119 977 1 810 960 216 579 2 027 539 2.06% - 3.94% 3 721 814 431 125 4 152 939 4 457 296 357 739 4 815 035 3.94% - 9.1% 2 152 644 1 474 791 3 627 435 2 266 568 1 318 533 3 585 101 > 9.1% 1 086 133 1 456 622 2 542 755 1 091 480 2 183 091 3 274 571 Brak ratingu 432 666 0 432 666 162 990 0 162 990 Razem segment biznesowy 15 953 738 3 962 353 19 916 091 14 370 717 4 362 524 18 733 241 Razem 47 270 098 5 439 754 52 709 852 47 405 815 5 488 373 52 894 189 Maksymalne narażenie na ryzyko w zakresie instrumentów pochodnych zostało zaprezentowane w nocie 21.4. Zewnętrzne klasy ratingowe Portfel/Rating AAA AA- do AA+ A- do A+ BBB- do BBB+ BB- do BB+ B- do B+ bez ratingu 31.12.2022 Należności od banków 0 47 090 1 951 081 312 309 0 0 63 183 2 373 663 Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody w tym: 58 016 0 9 695 231 0 0 0 140 229 9 893 476 Dłużne papiery wartościowe 58 016 0 9 695 231 0 0 0 49 593 9 802 840 emitowane przez Bank Centralny 0 0 1 349 494 0 0 0 0 1 349 494 emitowane przez Skarb Państwa 58 016 0 7 806 138 0 0 0 0 7 864 154 emitowane przez banki 0 0 539 599 0 0 0 0 539 599 emitowane przez inne podmioty niefinansowe 0 0 0 0 0 0 49 593 49 593 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 5 Portfel/Rating AAA AA- do AA+ A- do A+ BBB- do BBB+ BB- do BB+ B- do B+ bez ratingu 31.12.2022 Instrumenty kapitałowe 0 0 0 0 0 0 90 636 90 636 emitowane przez inne podmioty finansowe 0 0 0 0 0 0 80 464 80 464 emitowane przez podmioty niefinansowe 0 0 0 0 0 0 10 172 10 172 Aktywa finansowe wyceniane wg. zamortyzowanego kosztu 977 931 0 5 703 857 0 0 0 54 6 681 842 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 0 0 40 992 0 0 0 0 40 992 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 0 36 162 4 590 0 0 0 16 469 57 221 Dłużne papiery wartościowe 0 0 4 590 0 0 0 8 007 12 597 emitowane przez Skarb Państwa 0 0 4 590 0 0 0 0 4 590 emitowane przez inne podmioty finansowe 0 0 0 0 0 0 4 4 emitowane przez podmioty niefinansowe 0 0 0 0 0 0 8 003 8 003 Instrumenty kapitałowe 0 36 162 0 0 0 0 8 462 44 624 Instrumenty pochodne 0 0 403 548 74 898 0 0 65 510 543 956 Razem 0 83 252 17 799 299 387 207 0 0 285 445 19 591 150 Portfel/Rating AAA AA- do AA+ A- do A+ BBB- do BBB+ BB- do BB+ B- do B+ bez ratingu 31.12.2021 Należności od banków 0 10 322 1 547 310 109 629 0 0 22 518 1 689 779 Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody w tym: 0 0 9 124 737 0 0 0 140 708 9 265 445 Dłużne papiery wartościowe 0 0 9 124 737 0 0 0 34 979 9 159 716 emitowane przez Bank Centralny 0 0 1 849 371 0 0 0 0 1 849 371 emitowane przez Skarb Państwa 0 0 6 695 287 0 0 0 0 6 695 287 emitowane przez banki 0 0 580 079 0 0 0 0 580 079 emitowane przez inne podmioty niefinansowe 0 0 0 0 0 0 34 979 34 979 Instrumenty kapitałowe 0 0 0 0 0 0 105 729 105 729 emitowane przez inne podmioty finansowe 0 0 0 0 0 0 95 372 95 372 emitowane przez podmioty niefinansowe 0 0 0 0 0 0 10 357 10 357 Aktywa finansowe wyceniane wg. zamortyzowanego kosztu 0 0 6 451 259 0 0 0 54 6 451 313 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań 0 0 130 921 0 0 0 0 130 921 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 0 70 461 53 381 0 0 0 19 746 143 588 Dłużne papiery wartościowe 0 0 53 381 0 0 0 11 420 64 801 emitowane przez Skarb Państwa 0 0 53 381 0 0 0 0 53 381 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 6 Portfel/Rating AAA AA- do AA+ A- do A+ BBB- do BBB+ BB- do BB+ B- do B+ bez ratingu 31.12.2021 emitowane przez inne podmioty finansowe 0 0 0 0 0 0 4 4 emitowane przez podmioty niefinansowe 0 0 0 0 0 0 11 416 11 416 Instrumenty kapitałowe 0 70 461 0 0 0 0 8 326 78 787 Instrumenty pochodne 0 0 132 048 43 291 0 0 97 076 272 415 Razem 0 80 783 17 439 656 152 920 0 0 280 102 17 953 461 Aktywa finansowe przeterminowane 31.12.2022 do 1 miesiąca powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy powyżej 3 miesiący do 1 roku powyżej 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem Koszyk 1 i Koszyk 2 1 610 978 386 820 69 275 3 620 340 2 071 033 Segment detaliczny 1 308 116 329 339 62 994 450 173 1 701 072 Segment biznesowy 302 862 57 481 6 281 3 170 167 369 961 Koszyk 3 196 655 254 636 472 137 374 151 175 071 1 472 650 Segment detaliczny 63 497 118 331 222 889 146 403 63 913 615 033 Segment biznesowy 133 158 136 305 249 248 227 748 111 158 857 617 Razem 1 807 633 641 456 541 412 377 771 175 411 3 543 683 31.12.2021 do 1 miesiąca powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy powyżej 3 miesiący do 1 roku powyżej 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem Koszyk 1 i Koszyk 2 1 796 646 285 960 25 458 1 762 222 2 110 048 Segment detaliczny 1 201 037 223 092 13 395 580 123 1 438 227 Segment biznesowy 595 609 62 868 12 063 1 182 99 671 821 Koszyk 3 218 154 188 437 493 734 818 860 170 102 1 889 287 Segment detaliczny 50 981 107 855 206 586 284 355 63 045 712 822 Segment biznesowy 167 173 80 582 287 148 534 505 107 057 1 176 465 Razem 2 014 800 474 397 519 192 820 622 170 324 3 999 335 Przeterminowania powyżej 90 dniu nie skutkują klasyfikacją do koszyka 3 ze względu na niematerialną kwotę przeterminowania. POCI 31.12.2022 31.12.2021 Segment detaliczny 5 925 5 349 Segment biznesowy 42 749 126 285 Razem 48 674 131 634 Kredyty podlegające praktykom forbearance Bank jako forbearance traktuje uzgodnione z klientem udogodnienia warunków finansowania, wymuszone jego trudną sytuacją finansową (działania restrukturyzacyjne wprowadzające udogodnienia, które w innym przypadku nie byłyby przyznane). Celem działań forbearance jest przywrócenie dłużnikowi lub emitentowi zdolności wywiązania się ze zobowiązań wobec Banku oraz maksymalizacja efektywności zarządzania wierzytelnościami trudnymi, tj. uzyskanie możliwie najwyższych odzysków, przy jednoczesnym ograniczaniu do minimum ponoszonych w związku z tym kosztów. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 7 W procesie restrukturyzacji klienta detalicznego Bank wykorzystuje następujące narzędzia (które można ze sobą łączyć): • wydłużenie okresu kredytowania; wydłużenie okresu kredytowania skutkuje zmniejszeniem wysokości miesięcznych rat kapitałowo-odsetkowych i jest możliwe standardowo do 144 miesięcy (dla produktów niezabezpieczonych), niezależnie od pierwotnego okresu kredytowania; przy wydłużeniu okresu kredytowania brane pod uwagę są ograniczenia wynikające z metryki produktu np. wiek kredytobiorcy, • udzielenie karencji w spłacie (pełnej raty lub części raty); w okresie karencji w spłacie rat kapitałowo- odsetkowych kredytobiorca nie jest zobowiązany do jakichkolwiek płatności z tytułu zawartej umowy; okres spłaty kredytu może ulec wydłużeniu, o tyle miesięcy na ile została przyznana karencja (nie jest to tożsame z zastosowaniem narzędzia wydłużenie okresu kredytowania); karencja pełnej raty stosowana jest standardowo do 6 miesięcy, karencja części kapitałowej raty standardowo do 12 miesięcy, • zamiana limitu w rachunku LOR/nieuprawnionego debetu w ROR/KK, na kredyt spłacany w ratach; parametry produktu uruchamianego w wyniku zastosowania danego narzędzia zgodne z Metryką produktu: pożyczka gotówkowa, • porozumienie poprzez zmianę harmonogramu zapadłych ekspozycji (po dacie zapadalności lub wypowiedzeniu). Polega to na przeniesieniu zadłużenia z jednej ekspozycji na rachunek nieodnawialny z możliwymi wariantami harmonogramu: rozliczającym całe zadłużenie. W szczególnie uzasadnionych sytuacjach istnieje możliwość zastosowania innych narzędzi. W procesie restrukturyzacji klienta biznesowego nie wprowadzono ograniczeń dotyczących form stosowanych praktyk typu forbearance. Z uwagi na specyfikę klientów, najczęściej stosowanymi narzędziami są: • porozumienie poprzez zmianę harmonogramu zapadłych ekspozycji (po dacie zapadalności lub wypowiedzeniu). Polega to na przeniesieniu zadłużenia z jednej lub więcej ekspozycji na rachunek nieodnawialny z możliwymi wariantami harmonogramu: rozliczającym całe zadłużenie w czasie lub rozliczającym część zadłużenia w czasie, a część w formie płatności na końcu okresu, • aneks zmniejszający limit w kredytach odnawialnych. Polega na systematycznym zmniejszaniu limitu kredytowego (najczęściej z częstotliwością miesięczną) o określoną w aneksie kwotę, • aneks zmieniający warunki w zakresie terminu spłaty/wysokości raty lub karencji na kapitał. Za pogorszoną sytuację finansową kredytobiorcy, skutkującą klasyfikacją przyznanego udogodniania do forbearance Bank uznaje zasadniczo sytuację, gdy: • w ciągu trzech miesięcy przed datą udzielenia udogodnienia przeterminowanie na restrukturyzowanym rachunku klienta przekraczało 30 dni lub • ocena ratingowa (prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania) klienta pogorszyła się o co najmniej 3 klasy ratingowe w ciągu trzech miesięcy przed przyznaniem udogodnienia lub • jeżeli klient był na liście podwyższonego ryzyka (watch lista) w ciągu trzech miesięcy przed przyznaniem udogodnienia. Praktyki forbearance skutkujące stratą (rozumianą jako obniżenie NPV aktywa poniżej ustalonych progów), a także wprowadzające płatność balonową lub istotne odroczenie płatności kapitałowej, skutkują reklasyfikacją do portfela z przesłankami utratą wartości. Ekspozycja, wobec której w wyniku klasyfikacji jako forbearance zidentyfikowana została przesłanka utraty wartości (default) utrzymuje taką przesłankę przez co najmniej 12 miesięcy. Po tym okresie ekspozycja ta może wyjść ze statusu default, jeżeli nie ma istotnych opóźnień ani żadnych innych przesłanek utraty S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 8 wartości. Ekspozycja taka pozostaje w statusie forbearance jeszcze przez 24 miesiące. W tym okresie identyfikacja przesłanek utraty wartości jest realizowana wg zaostrzonych kryteriów. Kredyty udzielone klientom podlegające forbearance 31.12.2022 31.12.2021 Segment detaliczny 835 800 483 937 bez rozpoznanej utraty wartości 709 200 396 684 z rozpoznaną utratą wartości 441 367 348 846 odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości -314 767 -261 593 oceniane metodą portfelową -314 767 -261 593 Segment biznesowy 1 230 260 1 140 470 bez rozpoznanej utraty wartości 320 392 207 043 z rozpoznaną utratą wartości 1 552 772 1 682 626 odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości -642 904 -749 199 oceniane metodą indywidualną -550 825 -627 779 oceniane metodą portfelową -92 079 -121 420 POCI 77 212 64 311 Razem należności netto 2 143 272 1 688 718 Kredyty udzielone klientom podlegające forbearance 31.12.2022 31.12.2021 z rozpoznaną utratą wartości 1 137 437 1 092 339 w tym wartość zabezpieczenia 906 710 943 837 bez rozpoznanej utraty wartości 928 623 532 068 w tym wartość zabezpieczenia 458 612 214 332 nieprzeterminowane 808 701 457 616 przeterminowane 119 922 74 452 POCI 77 212 64 311 Razem należności netto 2 143 272 1 688 718 Kredyty udzielone klientom podlegające forbearance według regionu geograficznego 31.12.2022 31.12.2021 Dolnośląski 179 347 127 208 Kujawsko-pomorski 57 702 40 394 Lubelski 68 907 57 658 Lubuski 55 840 46 299 Łódzki 136 266 81 772 Małopolski 197 269 154 861 Mazowiecki 687 191 494 753 Opolski 24 111 20 902 Podkarpacki 28 093 17 647 Podlaski 25 993 19 151 Pomorski 191 913 208 699 Śląski 148 864 112 964 Świętokrzyski 18 733 11 302 Warmińsko-mazurski 35 709 28 036 Wielkopolski 229 690 227 789 Zachodniopomorski 57 644 39 283 Razem należności netto 2 143 272 1 688 718 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 1 9 Zmiana wartości bilansowej kredytów udzielonych klientom podlegających forbearance 31.12.2022 31.12.2021 Wartość bilansowa netto na początek okresu 1 688 717 2 145 406 Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości 53 121 -97 458 Wartość bilansowa brutto kredytów i pożyczek wyłączonych w okresie -720 194 -1 051 282 Wartość bilansowa brutto kredytów i pożyczek nowo ujętych w okresie 1 276 802 916 294 Inne zmiany -155 174 -224 242 Wartość bilansowa netto na koniec okresu 2 143 272 1 688 718 W latach 2022 i 2021 wartość przychodów odsetkowych od kredytów, które podlegały forbearance wynosiła odpowiednio 186 356 tys. zł 108 681 tys. zł. Koncentracja Dziesięciu największych kredytobiorców Waluta 31.12.2022 Waluta 31.12.2021 Firma 1 EUR,PLN 4 024 185 EUR, PLN 3 067 872 Firma 2 EUR 328 293 EUR 321 958 Firma 3 PLN 242 500 PLN 242 500 Firma 4 PLN 224 091 EUR, PLN 168 324 Firma 5 PLN 188 636 PLN 165 918 Firma 6 PLN 166 657 PLN 156 936 Firma 7 EUR,PLN 150 915 EUR 156 711 Firma 8 EUR,PLN 138 007 PLN 148 591 Firma 9 EUR 136 711 EUR, PLN, USD 143 967 Firma 10 EUR,PLN,USD 125 914 EUR, PLN 138 042 W poniższej tabeli przedstawiono zaangażowania klientów biznesowych Alior Banku w podziale na branże. Sekcja według PKD 2007 Nazwa sekcji 31.12.2022 31.12.2021 Sekcja A Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 547 974 554 747 Sekcja B Górnictwo i wydobywanie 110 353 119 294 Sekcja C Przetwórstwo przemysłowe 6 184 515 5 120 461 Sekcja D Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 936 637 582 249 Sekcja E Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 118 888 126 378 Sekcja F Budownictwo 4 860 124 4 873 583 Sekcja G Handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych, w tym motocykli 7 264 781 6 901 607 Sekcja H Transport i gospodarka magazynowa 2 721 677 3 173 718 Sekcja I Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 1 229 432 1 350 816 Sekcja J Informacja i komunikacja 1 131 261 1 098 027 Sekcja K Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 7 038 674 5 334 315 Sekcja L Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 3 681 956 4 334 311 Sekcja M Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 797 419 1 020 903 Sekcja N Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 1 107 000 874 753 Sekcja O Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenie społeczne 15 632 6 011 Sekcja P Edukacja 101 052 120 230 Sekcja Q Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 641 052 732 390 Sekcja R Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 202 754 130 296 Sekcja S Pozostała działalność usługowa 120 540 157 180 Sekcja T Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby 13 26 Sekcja U Organizacje i zespoły eksterytorialne 40 57 Razem 38 811 774 36 611 352 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 0 Powyższe zaangażowania wobec klientów biznesowych zawierają: • kwotę kredytu (zaangażowanie bilansowe oraz pozabilansowe, bez odsetek i opłat oraz uwzględniania odpisów) pomniejszoną o wniesione kaucje pieniężne, • nieautoryzowane debety na rachunkach bieżących, • limity skarbowe pomniejszone o wniesione kaucje, z uwzględnieniem papierów dłużnych na księgach Banku, których emitentem jest podmiot z danej sekcji. Na koniec 2022 r. wartość ekspozycji obciążająca wewnętrzne limity koncentracji wyniosła 78 584 116 tys. zł, z czego 38 811 774 tys. zł to ekspozycja wobec klientów biznesowych, natomiast 39 772 342 tys. zł wobec klientów detalicznych. Natomiast na koniec 2021 r. wartość ekspozycji obciążająca wewnętrzne limity koncentracji wyniosła 77 713 708 tys. zł, z czego 36 611 352 tys. zł to ekspozycja wobec klientów biznesowych, natomiast 41 102 356 tys. zł wobec klientów detalicznych. Kraj 31.12.2022 31.12.2021 Polska 76 024 251 75 115 435 Wielka Brytania 660 129 663 755 Niemcy 441 427 450 528 Rumunia 368 090 526 171 Luksemburg 315 958 318 779 Liberia 142 178 0 Francja 140 013 148 339 Irlandia 109 627 97 952 Niderlandy 98 551 113 153 Włochy 80 121 40 241 Pozostałe kraje 203 771 239 355 RAZEM 78 584 116 77 713 708 Aktywa finansowe podlegające modyfikacji Poniższa tabela prezentuje informacje dotyczące aktywów finansowych, które podlegały modyfikacji niepowodującej wyłączenia z bilansu i dla których odpis na oczekiwane straty kredytowe kalkulowany był jako strata kredytowa w okresie życia ekspozycji. 2022 2021 Aktywa finansowe podlegające modyfikacji w danym okresie Wartość bilansowa według zamortyzowanego kosztu przed modyfikacją 17 078 083 1 727 217 Zysk/strata rozpoznana na modyfikacji -511 308 -6 540 Aktywa finansowe, które podlegały modyfikacji od momentu początkowego ujęcia Wartość bilansowa brutto aktywów finansowych, dla których Bank w okresie zmienił sposób kalkulacji odpisu z tytułu utraty wartości – z horyzontu dożywotniego na okres 12 miesięcy 156 755 651 156 41 Ryzyko stopy procentowej 41.1 Opis ryzyka Definicja ryzyka stopy procentowej Ryzyko stopy procentowej (w tym ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej) definiowane jest jako ryzyko negatywnego wpływu zmiany poziomu rynkowych stóp procentowych na bieżący wynik lub wartość bieżącą netto kapitałów Banku. Ze względu na politykę ograniczania ryzyka w księdze handlowej, Bank przywiązuje szczególną wagę do specyficznych aspektów ryzyka stopy procentowej związanych z księgą bankową, takich jak: S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 1 • ryzyko niedopasowania terminów przeszacowania, • ryzyko bazowe, czyli wpływ nierównoległej zmiany różnych indeksów referencyjnych o zbliżonym terminie przeszacowania na wynik Banku, • ryzyko krzywej dochodowości, • ryzyko opcji klienta. Ponadto w zakresie ryzyka stopy procentowej Bank zwraca szczególną uwagę na modelowanie przedpłat kredytów o stałym oprocentowaniu i produktów o nieokreślonym terminie zapadalności oraz wysokości oprocentowania ustalanego przez Bank (np. dla depozytów bieżących), a także wpływ na ryzyko pozycji pozaodsetkowych (np. kapitał, majątek trwały). Cel zarządzania ryzykiem stopy procentowej Celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej jest ograniczanie ewentualnych strat z tytułu zmian rynkowych stóp procentowych do akceptowalnego poziomu poprzez odpowiednie kształtowanie struktury pozycji bilansowych i pozabilansowych. Do celów zarządzania ryzykiem stopy procentowej Bank wyróżnia działalność handlową, obejmującą papiery wartościowe i instrumenty pochodne, zawarte w celach handlowych oraz działalność bankową, obejmującą pozostałe papiery wartościowe, emisje własne, pożyczki, depozyty, kredyty oraz transakcje pochodne służące zabezpieczeniu ryzyka księgi bankowej. Pomiar i ocena ryzyka stopy procentowej Pomiar i ocena ryzyka stopy procentowej portfela bankowego odbywa się poprzez ograniczenie zmienności wyniku odsetkowego (NII) oraz ograniczanie zmian wartości ekonomicznej kapitałów własnych Banku (EVE). Oprócz miar NII oraz EVE w pomiarze ryzyka stopy procentowej Bank wykorzystuje miarę BPV i Expected Shortfall oraz testy warunków skrajnych. Miara BPV określa szacowaną zmianę wyceny danej transakcji/pozycji w wyniku przesunięcia krzywej dochodowości w danym jej punkcie o 1 punkt bazowy. Wartości BPV mierzy się codziennie w każdym punkcie krzywej, w odniesieniu do każdej waluty. Miara Expected Shortfall, określa potencjalną wartość straty na utrzymywanych pozycjach związanych ze zmianami stóp procentowych, przy zachowaniu założonego poziomu ufności oraz okresu utrzymania pozycji. Do wyznaczenia Expected Shortfall stosuje horyzont 10 dniowy oraz poziom ufności równy 99%. Wielkość jest ustalana codziennie dla poszczególnych obszarów odpowiedzialnych za podejmowanie i zarządzanie ryzykiem, indywidualnie oraz łącznie. Monitoring i raportowanie ryzyka stopy procentowej W Alior Banku regularnie monitoruje się i raportuje: • poziom miar ryzyka stopy procentowej, • stopień wykorzystania kapitału wewnętrznego alokowanego na ryzyko stopy procentowej, • stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i progów ostrzegawczych na ryzyko stopy procentowej, • wyniki testów warunków skrajnych. Raporty dotyczące ryzyka stopy procentowej opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym. Narzędzia zarządzania ryzykiem stopy procentowej Główne narzędzia zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Alior Banku to: • wewnętrzne procedury dotyczące zarządzania ryzykiem stopy procentowej, • miary ryzyka stopy procentowej takie jak NII, EVE, Expected Shortfall, BPV, • limity i wartości progowe na poszczególne miary ryzyka stopy procentowej, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 2 • testy warunków skrajnych (w tym analiza scenariuszy obejmująca m.in. wpływ określonych zmian stóp procentowych na przyszły wynik odsetkowy, wartość ekonomiczną kapitału, testy odwrócone oraz dynamiczne prognozy wrażliwości na zmiany stóp procentowych). 41.2 Ocena wpływu reformy IBOR na sytuację Banku Od dnia 1 stycznia 2018 roku na terenie Unii Europejskiej obowiązuje nowy standard w zakresie opracowywania wskaźników referencyjnych, którego podstawą prawną jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/1011 w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych (dalej: rozporządzenie BMR, reforma IBOR). Głównym celem przyświecającym organom unijnym podczas prac nad reformą IBOR była potrzeba zwiększenia ochrony konsumentów. Zgodnie z reformą IBOR wszystkie wskaźniki referencyjne, które są bazą do ustalania odsetek od kredytów czy stopy procentowej dla różnych instrumentów finansowych, muszą być wyliczane i stosowane według ściśle określonych zasad, tak by uniknąć podejrzeń o jakiekolwiek nadużycia. Wskaźnik referencyjny wg reformy IBOR w szczególności: • ma opierać się w pierwszej kolejności na danych transakcyjnych, • ma wiernie odzwierciedlać rynek bazowy, którego pomiar jest celem wskaźnika, • ma być możliwy do zweryfikowania przez administratora, • ma być odporny na manipulację, • ma być transparentny dla odbiorców wskaźników referencyjnych. Bank podjął i zrealizował szereg działań w celu wdrożenia IBOR tj.: • dokonano nowelizacji planu awaryjnego, który w szczególności obejmuje schemat działań na wypadek istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania danego wskaźnika referencyjnego oraz listę stosowanych wskaźników referencyjnych wraz z ich alternatywami, • przyjęto priorytety aneksowania umów w zakresie zastąpienia wygaszanych wskaźników, • przygotowano i wprowadzono wzory aneksów dla umów, których reforma IBOR dotyczy, • przeprowadzono proces aneksowania umów, • przeprowadzono kampanię informacyjno-przypominającą skierowaną do klientów, • przeprowadzono szkolenia pracowników w zakresie IBOR, • zawarto pierwsze transakcje typu OIS oparte o nowe wskaźniki referencyjne (ESTR, SOFR). Bank monitoruje działania po stronie regulatorów i administratorów wskaźników, zarówno na szczeblu krajowym, europejskim oraz ogólnoświatowym, w zakresie wskaźników referencyjnych. Bank jest zaangażowany w prace Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy WIBOR. W związku z reformą IBOR, Bank narażony jest na następujące rodzaje ryzyka: Zdarzenia prawne W szczególności dotyczy to możliwości kwestionowania stosowanych zapisów w umowie klienta z Bankiem oraz brak porozumienia w zakresie zastosowania zapisów fallback dotyczących wskaźników referencyjnych. Klauzule fallback określają plan działania, jaki zamierza uruchomić Bank w sytuacji zaprzestania publikacji bądź istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego. Przesłanką do kwestionowania zapisów umownych może być w szczególności różnica pomiędzy wartościami wskaźników referencyjnych. Bank zarządza ryzykami wynikającymi z reformy IBOR aktywnie aneksując umowy z klientami Banku. Różnicę w poziomach wskaźników referencyjnych bank mityguje natomiast stosując odpowiednie korekty dostosowawcze, niwelujące wpływ ekonomiczny zmiany wskaźnika na umowę z klientem. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 3 Ryzyko stopy procentowej Dotyczy niedopasowania wskaźników referencyjnych pomiędzy aktywami, pasywami oraz instrumentami pochodnymi. Bank zarządza tymi ryzykami stosując tożsame rozwiązania w poszczególnych produktach, doprowadzając do możliwie największej zbieżności metodologicznej pomiędzy nimi. Dodatkowo ryzyko stopy procentowej może się zmaterializować, szczególnie w zakresie stawki LIBOR EUR, w postaci niepomyślnego aneksowania umów z klientami. Efektem tego jest utrzymanie stawki w umowie klientowskiej z ostatniego dnia obowiązywania LIBOR EUR, z ostatniej daty przeszacowania bądź na poziomie zero. Bank ogranicza to ryzyko aktywnie zachęcając klientów do aneksowania umów oraz w ramach bieżącego zarządzania ekspozycją na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej. Na dzień 31 grudnia 2022 r. reforma IBOR w odniesieniu do walut, wobec których Bank posiada ekspozycje, została w dużej mierze zrealizowana; w tym znaczeniu, iż oprócz kontynuacji procesów aneksowania, nie przewiduje się już dodatkowych działań. Należy też uwzględnić, iż z przyczyn obiektywnych (każdy klient musiałby się zgodzić na zawarcie aneksu) nie uda się nigdy aneksować każdej umowy objętej tym procesem. Poniższa tabela przedstawia status przejścia na nowe wskaźniki referencyjne wg reformy IBOR. Waluta Wskaźnik referencyjny przed reformą Status wskaźnika na 01.01.2023 Wskaźnik referencyjny stosowany przez Bank po reformie 31.12.2022 31.12.2021 PLN WIBOR Zgodny z BMR WIRON Aneksowanie portfela w trakcie (w zakresie klauzul fallback) Aneksowanie portfela w trakcie (w zakresie klauzul fallback) EUR LIBOR EUR Zlikwidowany EURIBOR Aneksowanie portfela zakończone Aneksowanie portfela w trakcie EUR EURIBOR Zgodny z BMR EURIBOR Portfel nie był aneksowany Portfel nie był aneksowany USD LIBOR USD W trakcie likwidacji zaplanowanej na koniec 09.2024 od 07.2023 opracowywany jako wskaźnik syntetyczny SOFR Aneksowanie portfela nierozpoczęte Aneksowanie portfela nierozpoczęte** CHF LIBOR CHF Zlikwidowany SARON Aneksowanie portfela zakończone Aneksowanie portfela zakończone GBP LIBOR GBP W trakcie likwidacji zaplanowanej na koniec 03.2024; opracowywany jako wskaźnik syntetyczny SONIA Aneksowanie portfela zakończone Aneksowanie portfela w trakcie W dniu 23.11.2022 r. FCA (Financial Conduct Authority - brytyjskiego organ nadzoru) rozpoczął konsultacje publiczne dotyczące m.in. dalszej przyszłości wskaźnika USD LIBOR. Rozważana jest propozycja publikowania wskaźnika USD LIBOR dla tenorów 1M, 3M oraz 6M po 30 czerwca 2023 r. w formie syntetycznej, aż do 30 września 2024 r. ** Ze względu na uregulowanie likwidacji LIBOR CHF przez Rozporządzenie Wykonawcze Komisji Europejskiej z 14 października 2021 r. (w myśl którego zamiennikiem dla LIBOR CHF są odpowiednio skonstruowane wskaźniki na podstawie wskaźnika SARON) klienci nie są praktycznie wcale zainteresowani zawarciem aneksu mającego na celu samo uzupełnienie w umowie klauzul awaryjnych (mających zabezpieczyć umowę na podobne zdarzenie w przyszłości). Nie mniej jednak, Bank formalnie nigdy nie wycofał się ze skierowanej do klientów oferty zawarcia takiego aneksu. *** Ibid. Wszystkie nowe umowy zawarte po dniu 31.12.2021 roku zawierają odpowiednie klauzule fallback, mitygujące ryzyko związane z zaprzestaniem publikacji wskaźników referencyjnych. Wskaźniki zgodne z rozporządzeniem BMR to wskaźniki, które zostały zatwierdzone przez odpowiedni podmiot określony na podstawie rozporządzenia BMR (rejestr ESMA – Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych - https://www.esma.europa.eu/policy-rules/benchmarks). Z dniem 31.12.2021 roku publikacja LIBOR EUR, LIBOR CHF oraz LIBOR GBP (dla większości tenorów) została wstrzymana. Wskaźniki syntetyczne LIBOR GBP będą publikowane do końca marca 2024 r., umożliwiając płynne przejście na wskaźniki oparte na wskaźniku SONIA. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 4 W zakresie LIBOR USD brytyjski organ nadzoru rozpoczął prace nad konsultacjami publicznymi dotyczącymi zakończenia publikacji wskaźników oraz ich syntetycznej wersji. W zakresie zamiennika dla LIBOR CHF, Bank opiera się na Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji Europejskiej z 14 października 2021 r., w myśl którego zamiennikiem dla LIBOR CHF są odpowiednio skonstruowane wskaźniki na podstawie wskaźnika SARON. Dla LIBOR EUR, Bank nadal prowadzi akcję aneksowania umów kredytowych. Dla LIBOR GBP, Bank również prowadzi akcję aneksowania umów. W przypadku umów, które nie zostały aneksowane, Bank zastosuje wskaźnik LIBOR GPB opracowany w sposób syntetyczny (https://www.theice.com/iba/libor). Wskaźniki WIBOR (https://gpwbenchmark.pl/dokumentacja) oraz EURIBOR (https://www.emmi- benchmarks.eu/benchmarks/euribor/) są zgodne z rozporządzeniem BMR, Bank będzie aneksował umowy oparte o wskaźnik WIBOR ze względu na konieczność uwzględnienia w umowach klauzul fallback. Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej (KS NGR), powołanej w związku z reformą wskaźników referencyjnych podjął decyzję o wyborze indeksu WIRON jako alternatywnego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej, którego danymi wejściowymi są informacje reprezentujące transakcje ON (overnight). Administratorem WIRON w rozumieniu Rozporządzenia BMR jest GPW Benchmark, wpisany do rejestru Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA). Kolejnym krokiem KS NGR było przyjęcie tzw. mapy drogowej określającej harmonogram działań mających na celu zastąpienie wskaźnika referencyjnego WIBOR wskaźnikiem WIRON. Od grudnia 2022 na rynku polskim można stosować WIRON w nowych instrumentach finansowych. Z kolei zaprzestanie opracowywania i publikowania wskaźnika referencyjnego WIBOR ma nastąpić od początku 2025 roku. Ekspozycja Banku w podziale na poszczególne wskaźniki referencyjne IBOR Wskaźnik referencyjny Aktywa (wartość bilansowa brutto) Pasywa (wartość bilansowa brutto) Zobowiązania pozabilansowe – udzielone (wartość nominalna) Instrumenty pochodne (wartość nominalna) WIBOR 48 097 824 10 506 950 4 323 20 180 206 LIBOR EUR 9 878 0 0 0 LIBOR USD 344 438 517 645 302 246 LIBOR CHF 5 825 0 0 0 EURIBOR 4 970 258 308 1 585 301 819 LIBOR GBP 336 520 0 1 0 Razem 53 764 743 10 507 775 6 554 20 784 271 Ekspozycja transakcji zawartych w ramach rachunkowości zabezpieczeń w podziale na wskaźniki referencyjne Wskaźnik referencyjny Instrumenty pochodne (wartość nominalna) WIBOR 19 688 000 EURIBOR 553 408 Razem 20 241 408 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 5 41.3 Dane finansowe Miary wrażliwości Oszacowanie BPV w dniu 31 grudnia 2022 r. oraz 31 grudnia 2021 r. przedstawiają tabele: BPV na koniec 2022 r. rozbicie na tenory: Waluta Do 6 miesięcy 6 miesięcy - 1 rok 1 -3 lata 3 - 5 lat 5 - 10 lat Łącznie PLN -260,9 -10,0 255,1 -306,3 -62,3 -384,4 EUR -75,8 -31,0 -68,3 -4,7 -10,3 -190,1 USD -17,5 -35,3 -3,7 -5,0 -0,3 -61,8 CHF -6,6 0,2 0,1 0,0 0,0 -6,3 GBP -12,0 0,7 0,1 0,0 0,0 -11,3 RON 2,9 5,6 7,4 -7,2 -0,2 8,5 Inne -12,2 -0,1 0,0 0,0 0,0 -12,2 Razem -382,0 -70,0 190,7 -323,3 -73,1 -657,3 BPV na koniec 2021 r. rozbicie na tenory: Waluta Do 6 miesięcy 6 miesięcy - 1 rok 1 -3 lata 3 - 5 lat 5 - 10 lat Łącznie PLN -419,9 -308,2 -154,4 -474,2 161,6 -1 195,0 EUR -71,5 63,7 341,3 535,7 1,1 870,2 USD 7,3 39,5 137,4 207,2 -0,8 390,5 CHF -2,0 0,2 0,1 0,0 0,0 -1,6 GBP -3,3 1,1 0,0 0,0 0,0 -2,2 Inne -1,0 1,3 20,8 -6,5 -0,8 13,8 Razem -490,5 -202,4 345,3 262,1 161,1 75,7 Statystyka BPV 01.01.2022-31.12.2022 01.01.2021-31.12.2021 Księga Minimalny Średni Maksymalny Minimalny Średni Maksymalny Księga bankowa -824 -449 -83 -580 -290 94 Księga handlowa -52 -17 14 -71 -33 19 CALCO -701 612 1 035 -258 474 1 215 Razem -1 309 145 704 -570 151 1 123 Kształtowanie się miary ES w latach 2022 i 2021 prezentuje poniższa tabela (99% ES o horyzoncie 10 dni). 01.01.2022-31.12.2022 01.01.2021-31.12.2021 Minimalny Średni Maksymalny Minimalny Średni Maksymalny Księga handlowa 1 989 3 628 8 442 1 725 2 930 6 291 Zmiana wartości ekonomicznej kapitału Zmianę wartości ekonomicznej kapitału przy przesunięciu równoległym krzywych procentowych o +/- 200 p.b. oraz scenariuszach określonych przez EBA na koniec grudnia 2022 r. i 2021 r., przedstawiono poniżej : Scenariusz Zmiana wartości ekonomicznej kapitału 31.12.2022 Zmiana wartości ekonomicznej kapitału 31.12.2021 równoległe przesunięcie krzywych stóp procentowych w górę (EBA) -341 780 -240 547 równoległe przesunięcie krzywych stóp procentowych w dół (EBA) 122 636 70 422 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 6 Scenariusz Zmiana wartości ekonomicznej kapitału 31.12.2022 Zmiana wartości ekonomicznej kapitału 31.12.2021 wystromienie krzywej stóp procentowych (EBA) -38 150 7 736 wypłaszczenie krzywej stóp procentowych (EBA) -60 772 -108 170 wzrost krótkoterminowych stóp procentowych (EBA) -175 078 -186 502 spadek krótkoterminowych stóp procentowych (EBA) 16 009 32 069 równoległe przesunięcie krzywych o 200 pb w górę -268 966 -173 295 równoległe przesunięcie krzywych o 200 pb w dół 80 322 34 941 najbardziej niekorzystny scenariusz -341 780 -240 547 najbardziej niekorzystny scenariusz jako % Tier 1 5,33% 3,7% Zmienność wyniku odsetkowego Zmienność wyniku odsetkowego w horyzoncie do 1 roku przy zmianie stóp procentowych o 100 p.b. (negatywny scenariusz) na koniec 2022 r. i na koniec 2021 r. przedstawiono poniżej. 31.12.2022 31.12.2021 NII- łączna, urealniona wrażliwość wyniku odsetkowego na zmiany stóp procentowych -175 782 -230 807 Luka przeszacowań Luka przeszacowań prezentuje różnicę między wartością bieżącą pozycji aktywnych oraz pasywnych narażonych na ryzyko stopy procentowej, podlegających przeszacowaniu w danym przedziale czasowym. Lukę przeszacowania w walutach: PLN, EUR i USD na koniec 2022 r. i 2021 r. przedstawiono poniżej. Luka przeszacowania w PLN 2022 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Luka okresowa 6 899 101 -3 625 973 -3 957 400 2 359 014 62 052 2 235 511 -190 038 3 782 267 Luka skumulowana 6 899 101 3 273 128 -684 273 1 674 741 1 736 793 3 972 304 3 782 267 2021 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Luka okresowa -5 611 628 -11 780 646 10 092 116 4 374 482 3 365 688 5 020 955 2 042 842 7 503 807 Luka skumulowana -5 611 628 -17 392 274 -7 300 159 -2 925 677 440 010 5 460 965 7 503 807 Luka przeszacowania w USD 2022 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Luka okresowa 337 150 105 913 -89 642 -75 542 -16 238 -236 464 33 25 210 Luka skumulowana 337 150 443 063 353 421 277 879 261 641 25 177 25 210 2021 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Luka okresowa 390 013 62 046 -130 633 -66 664 -91 064 -195 899 49 -32 152 Luka skumulowana 390 013 452 059 321 426 254 762 163 697 -32 202 -32 152 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 7 Luka przeszacowania w EUR 2022 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Luka okresowa 163 710 544 035 127 446 121 395 -144 851 -521 414 282 809 573 130 Luka skumulowana 163 710 707 746 835 191 956 586 811 735 290 321 573 130 2021 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Luka okresowa 129 265 8 908 401 137 -62 139 -254 310 -379 367 -2 613 -159 121 Luka skumulowana 129 265 138 173 539 310 477 170 222 860 -156 507 -159 121 42 Ryzyko walutowe 42.1 Opis ryzyka Definicja ryzyka walutowego Ryzyko walutowe definiowane jest jako ryzyko wystąpienia straty spowodowanej zmianą kursów walutowych. Bank dodatkowo wyróżnia wpływ kursu walutowego na swoje wyniki w perspektywie długookresowej, na skutek przewalutowania przyszłych przychodów i kosztów walutowych po potencjalnie bardziej niekorzystnym kursie. Ryzyko związane z przyszłymi wynikami może być zarządzane w ramach walutowego portfela modelowego. Cel zarządzania ryzykiem walutowym Podstawowym celem zarządzania ryzykiem walutowym jest identyfikacja obszarów działalności Banku, które mogą być na nie narażone i podejmowanie przedsięwzięć maksymalnie ograniczających ewentualne straty z tego tytułu. Zarząd Banku określa profil ryzyka walutowego, który musi cechować się zgodnością z obowiązującym planem finansowym Banku. Pomiar i ocena ryzyka walutowego Pomiar i ocena ryzyka walutowego odbywają się poprzez ograniczenie pozycji walutowych zajmowanych przez Bank. W pomiarze ryzyka walutowego Bank wykorzystuję miarę Expected Shortfall i testy warunków skrajnych. Miara Expected Shortfall określa potencjalną wartość straty na utrzymywanych pozycjach związanych ze zmianami kursów walutowych, przy zachowaniu założonego poziomu ufności oraz okresu utrzymania pozycji. Wielkość jest ustalana codziennie dla poszczególnych obszarów odpowiedzialnych za podejmowanie i zarządzanie ryzykiem, indywidualnie oraz łącznie. Monitoring i raportowanie ryzyka walutowego W Alior Banku regularnie monitoruje się i raportuje: • poziom miar ryzyka walutowego, • stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i progów ostrzegawczych na ryzyko walutowe, • wyniki testów warunków skrajnych. Raporty dotyczące ryzyka walutowego opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym. Limity ryzyka walutowego ustalane są w taki sposób, aby ryzyko to pozostawało na ograniczonym poziomie. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 8 Bank może także przeprowadzać transakcje zabezpieczania przyszłych przepływów walutowych o odpowiednio wysokiej pewności realizacji (np. koszt czynszu, dochód odsetkowy netto denominowany w walutach obcych). Ich celem jest ograniczanie zmienności wyniku w bieżącym roku kalendarzowym. Narzędzia zarządzania ryzykiem walutowym Główne narzędzia zarządzania ryzykiem walutowym w Alior Banku to: • wewnętrzne procedury dotyczące zarządzania ryzykiem walutowym, • wewnętrzne modele i miary ryzyka walutowego, • limity i progi ostrzegawcze na ryzyko walutowe, • ograniczenia dopuszczalnych transakcji walutowych, • testy warunków skrajnych. 42.2 Dane finansowe Miary wrażliwości Na koniec grudnia 2022 r. maksymalna strata na posiadanym przez Bank portfelu walutowym (zarządzanym w ramach księgi handlowej), wyznaczona w oparciu o Expected Shortfall w horyzoncie czasowym 10 dni, mogła wynieść 154,6 tys. zł, przy zakładanym poziomie ufności 99%. 31.12.2022 31.12.2021 Horyzont [dni] 10 10 ES [tys. zł] 154,6 383,7 Statystyka Expected Shortfall na portfelu walutowym Banku w latach 2022 i 2021 31.12.2022 31.12.2021 Min 0,5 0,2 Średni 405,7 90,2 Max 3 709,4 1 336,9 Na datę 154,6 383,7 Założenie normalności rozkładu zmian wartości czynników ryzyka w modelu Expected Shortfall może w praktyce prowadzić do niedoszacowania strat w skrajnych scenariuszach (zjawisko „grubych ogonów”). W związku z tym Bank przeprowadza testy warunków skrajnych. W pomiarze narażenia Banku na ryzyko zmian kursów walutowych Bank przeprowadza testy warunków skrajnych. Poniżej przedstawiono wyniki testów warunków skrajnych badających wpływ zmian kursów walutowych w relacji do PLN o +/- 20%. 31.12.2022 31.12.2021 kursy + 20% 1 887 -13 157 kursy -20% 23 131 30 550 Pozycja walutowa Wielkość globalnych pozycji walutowych w Alior Banku na dzień 31.12.2022 r. i 31.12.2021 r. prezentuje poniższa tabela: Pozycje bilansowe Pozycje pozabilansowe Pozycje netto Pozycja walutowa Długa Krótka Długa Krótka Długa Krótka 31.12.2022 13 329 978 -14 943 409 6 231 315 -4 660 404 8 997 -51 517 31.12.2021 10 349 211 -12 279 630 5 512 124 - 3 618 227 4 586 -41 108 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 2 9 Wielkość pozycji walutowych jest kluczowym (poza zmiennościami kursów walutowych) czynnikiem determinującym poziom ryzyka walutowego, na jaki narażony jest Bank. Na poziom pozycji walutowych wpływają wszystkie zawarte transakcje walutowe, bilansowe i pozabilansowe. Narażenie Banku na ryzyko walutowe jest niskie (w odniesieniu do funduszy własnych) Expected Shortfall 10-dniowy dla portfela walutowego Banku na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosił ok. 0,002%, oraz odpowiednio na dzień 31 grudnia 2021 roku ok. 0,005%. 43 Ryzyko płynności 43.1 Opis ryzyka Definicja ryzyka płynności Ryzyko płynności oznacza ryzyko niemożności zrealizowania, na dogodnych dla Banku warunkach i po rozsądnej cenie, zobowiązań płatniczych wynikających z pozycji bilansowych i pozabilansowych, które Bank posiada. W ramach ryzyka płynności wyróżnia się ryzyko finansowania, które jest ryzykiem utraty posiadanych źródeł finansowania oraz ryzyko braku możliwości odnowienia wymagalnych środków finansowania lub utraty dostępu do nowych źródeł finansowania. Cel zarządzania ryzykiem płynności Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie niezbędnej wysokości środków finansowych koniecznych do wywiązywania się z bieżących i przyszłych (również potencjalnych) zobowiązań, z uwzględnieniem specyfiki prowadzonej działalności oraz potrzeb mogących się pojawić w wyniku zmiany warunków rynkowych lub makroekonomicznych. Organizacja procesu zarządzania ryzykiem płynności W Banku funkcjonuje powołany specjalnie do celów zarządzania aktywami i pasywami Komitet Zarządzania Kapitałem, Aktywami i Pasywami (CALCO). Strategia dotycząca ryzyka płynności, w tym akceptowalny poziom ryzyka, zakładana struktura bilansu oraz plan finansowania są zatwierdzane przez Zarząd Banku, a następnie akceptowane przez Radę Nadzorczą Banku. Za zawieranie transakcji międzybankowych odpowiada Departament Skarbu, rozliczanie i księgowanie transakcji ma miejsce w Pionie Operacji, natomiast monitorowanie i pomiar ryzyka płynności odbywa się w Departamencie Zarządzania Ryzykiem Finansowym. Podział kompetencji w zakresie zarządzania ryzykiem płynności jest jasny oraz zapewnia rozdzielenie do poziomu Członka Zarządu, co gwarantuje pełną niezależność ich działania. Zarządzanie ryzykiem płynności Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku polega zatem na utrzymaniu własnych pozycji płynnościowych tak, aby w każdym momencie można było wypełnić zobowiązania płatnicze za pomocą dostępnych środków w kasie, wpływów z transakcji o danej dacie zapadalności lub za pomocą sprzedaży zbywalnych aktywów, przy jednoczesnym minimalizowaniu kosztów utrzymania płynności. W Banku funkcjonuje proces oceny adekwatności zasobów płynności (ILAAP), który w sposób kompleksowy ocenia adekwatność zarządzania ryzykiem płynności i jego dostosowanie do charakteru, skali i stopnia złożoności Banku. Proces ten realizuje następujące cele: • zapewnienie zdolności do terminowego regulowania wszelkich zobowiązań w każdej chwili także w sytuacji skrajnej, • utrzymanie na odpowiednim poziomie bufora płynności tj. wysokiej jakości aktywów płynnych zapewniającego adekwatną nadwyżkę płynności, S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 0 • ustalenie skali podejmowanego przez Bank ryzyka płynności, poprzez ustanowienie wewnętrznych limitów płynności, zgodnych z apetytem oraz strategią Banku, uwzględniających wyniki testów warunków skrajnych, • minimalizowanie ryzyka przekroczenia zdefiniowanych w Banku limitów płynności, • monitorowanie sytuacji płynnościowej Banku pod kątem wystąpienia sytuacji awaryjnej w celu uruchomienia Planu Awaryjnego utrzymania płynności oraz Planu Naprawy, • zapewnienie zgodności funkcjonujących w Banku procesów z wymogami regulacyjnymi dotyczącymi zarządzania ryzykiem płynności. W ramach ILAAP Bank: • identyfikuje ryzyka oraz istotne czynniki ryzyka, • dokonuje pomiaru i raportuje ryzyko płynności, • opracowuje procedury i polityki płynności, w tym plan finansowania na kolejne lata działalności Banku, • zarządza Planami Awaryjnymi Płynności i Planem Naprawy w zakresie płynności, • utrzymuje bufor płynności składający się z wysokiej jakości aktywów płynnych, • opracowuje system limitów płynności zgodny z apetytem na ryzyko, monitoruje limity płynności oraz wskaźniki wczesnego ostrzegania identyfikujące negatywne trendy mogące mieć wpływ na wzrost ryzyka płynności, • przeprowadza testy warunków skrajnych ryzyka płynności, na podstawie których ocenia, w jakim stopniu Bank jest przygotowany do regulowania zobowiązań w sytuacji skrajnej, • uwzględnia w systemie stawek transferowych funduszy korekty wspierające zarządzanie ryzykiem płynności. Poszczególne elementy ILAAP są zintegrowane ze sobą i stanowią spójną całość. Każdy zidentyfikowany rodzaj ryzyka płynności jest mierzony przy pomocy szeregu analiz i zdefiniowanych wskaźników. Na określone wskaźniki nałożony jest system limitów płynności, który stanowi ograniczenie w podejmowanym przez Bank ryzyku oraz dostarcza sygnałów ostrzegawczych służących rozpoznaniu sytuacji zagrożenia mogącej prowadzić do uruchomienia planów awaryjnych lub Planu Naprawy. Przy określaniu poziomu limitów oraz wymaganego bufora płynności brane są pod uwagę wyniki testów warunków skrajnych. Testy planów awaryjnych i Planu Naprawy porównywane są z wynikami testów warunków skrajnych i służą zapewnieniu, iż Bank jest w stanie zachować płynność zarówno w sytuacji normalnej, jak i w sytuacji skrajnej. Takie związki między poszczególnymi elementami ILAAP pozwalają na efektywne zarządzanie ryzykiem płynności, ograniczenie go oraz zapewnienie dostępu do wystarczających źródeł płynności, nawet w sytuacji skrajnej. Elementy ILAAP są spójne z ogólną strategią Banku oraz z apetytem na ryzyko. Poprzez elementy ILAAP Bank określa tolerancję ryzyka płynności, czyli poziom ryzyka, jaki zamierza ponosić. Tolerancja ryzyka zdefiniowana jest jako system limitów nałożonych na ryzyko płynności, który wynika z apetytu na ryzyko wpisanego w założenia całościowej strategii działalności Banku i jest z nim spójny oraz poprzez wyznaczenie horyzontu przeżycia uwzględniającego m.in. wyniki testów warunków skrajnych płynności. Elementy ILAAP brane są pod uwagę przy konstruowaniu planu finansowego Banku w taki sposób, by założenia dotyczące przyszłej struktury bilansu uwzględniały konieczność zapewnienia bezpiecznej sytuacji płynnościowej Banku. Identyfikacja, pomiar i ocena ryzyka płynności W ramach identyfikacji ryzyka płynności Bank rozpoznaje czynniki ryzyka, które w istotny sposób determinują jego zdolność do zachowania adekwatnego poziomu płynności oraz możliwość finansowania zobowiązań, wynikających z działalności operacyjnej. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 1 Pomiar ryzyka płynności w Banku dokonywany jest z uwzględnieniem wszystkich istotnych pozycji zarówno bilansowych, jak i pozabilansowych (w tym w szczególności instrumentów pochodnych). Wśród wykorzystywanych miar zarządzania płynnością, Bank wyróżnia współczynniki i powiązane z nimi limity następujących rodzajów płynności: • płynność śróddzienna - zdolność do wykonywania wszystkich zobowiązań pieniężnych w bieżącym dniu, • płynność bieżąca – zdolność do finansowania aktywów i terminowego wykonania zobowiązań w toku normalnej działalności Banku lub w innych warunkach, które można przewidzieć, bez konieczności poniesienia straty w ciągu kolejnych 7 dni, • płynność krótkoterminowa – zdolność wykonania wszystkich zobowiązań pieniężnych w terminie płatności przypadającym w okresie 30 kolejnych dni, • płynność średnioterminowa – zdolność wykonania wszystkich zobowiązań w terminie zapadalności w okresie powyżej 1 i do 12 miesięcy, • płynność długoterminowa – monitorowanie możliwości wykonania wszystkich zobowiązań pieniężnych w terminie płatności przypadającym w okresie dłuższym niż 12 miesięcy. Do pomiaru i analizy ryzyka płynności Bank stosuje szereg wskaźników i analiz, w tym m.in.: • kalkulacja i monitoring wskaźników nadzorczych LCR, NSFR – ocena spełniania przez Bank ilościowych wymogów nadzorczych, • prognozy kształtowania się nadzorczych miar płynności – zapewnienie spełniania przez Bank ilościowych wymogów nadzorczych w przyszłości, • kalkulacja i monitoring wewnętrznych wskaźników płynności, w tym miar płynności śróddziennej, bieżącej, krótkoterminowej, średnio- i długoterminowej, nadwyżki podstawowego i całkowitego bufora płynności, • luka płynności - umożliwia oszacowanie wielkości niedopasowania (różnicę) pomiędzy bilansowymi i pozabilansowymi aktywami i pasywami dla każdego pasma zapadalności/ wymagalności (luka okresowa), jak również dla sumy aktywów i pasywów łącznie we wszystkich pasmach zapadalności/wymagalności (luka skumulowana). Bank wyznacza kontraktową oraz urealnioną lukę płynności. Urealnienie przepływów następuje wskutek zastosowania wag, urealnień do przepływów kontraktowych w celu określenia najbardziej prawdopodobnego (ekonomicznego) terminu zapadalności/wymagalności. Urealnianie wartości i terminów stosowane jest zarówno dla pozycji bilansowych jak i pozabilansowych, m. in. takich jak: aktywa, dla których istnieje możliwość wcześniejszego zbycia, pozycje nie posiadające kontraktowych terminów zapadalności, produkty bankowe, w przypadku których analiza trendów i zachowań klientów wskazuje na różnice pomiędzy kontraktowym terminem zapadalności, a rzeczywistym terminem płatności, zobowiązania pozabilansowe z tytułu przyznanych linii kredytowych i gwarancji, • analiza stabilności środków obcych stabilnych - określenie na podstawie danych historycznych, jaka część tych zobowiązań wykazuje cechy stałości i może z wysokim prawdopodobieństwem w normalnych warunkach rynkowych stanowić stabilne źródło finansowania, • analiza odnawialności/zrywalności depozytów – celem jest zweryfikowanie stabilności behawioralnej zachowań klientów będącej podstawą do wyznaczenia osadu i wag urealnień przepływów pieniężnych w Banku, • analiza koncentracji środków obcych stabilnych - wskazanie potencjalnego ryzyka nadmiernego uzależnienia Banku od źródeł finansowania cechujących się zbyt niskim stopniem dywersyfikacji, co mogłoby mieć negatywny wpływ na stabilność środków obcych, • analiza stabilności należności z tytułu udzielonych zobowiązań pozabilansowych - określenie poziomu wykorzystania linii gwarancyjnych i kredytowych przez klientów, • analiza płynności długoterminowej – ma na celu określenie ryzyka związanego z finansowaniem kredytów długoterminowych (głównie zabezpieczonych hipotecznie lub na finansowanie dużych S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 2 projektów niezwiązanych z nieruchomościami, w tym inwestycji przemysłowych) pasywami o krótszym terminie zapadalności, • analiza koncentracji aktywów płynnych – ma na celu ograniczenie ryzyka pozyskania środków pieniężnych poprzez upłynnienie ww. aktywów w sytuacji konieczności pokrycia oczekiwanych, jak również nieoczekiwanych zobowiązań Banku. Kontrola, monitoring i raportowanie ryzyka płynności Kontrola ryzyka płynności obejmuje ustalanie dostosowanych do skali i złożoności działalności Banku limitów dotyczących ryzyka płynności, w szczególności limitów apetytu na ryzyko płynności. Alior Bank regularnie monitoruje i raportuje poziom miar dotyczących ryzyka płynności oraz stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i wartości progowych. Raporty dotyczące ryzyka płynności opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym, kwartalnym oraz rocznym. Ich częstotliwość, zakres i lista odbiorców (w tym CALCO, Zarząd Banku i Rada Nadzorcza) uregulowana jest w wewnętrznych przepisach Banku. Limity wyznaczają granice działalności Banku, które nie mogą być przekroczone. Wybrane limity Bank poszerza o progi ostrzegawcze, których funkcją jest zabezpieczenie przed przekroczeniem limitów wewnętrznych poprzez określenie poziomu wykorzystania limitów (minimalnej nadwyżki), którego osiągnięcie oznaczało będzie wystąpienie podwyższonego ryzyka płynności oraz realne ryzyko możliwości wystąpienia przekroczenia limitu w określonym przedziale czasowym. Testy warunków skrajnych ryzyka płynności Testy warunków skrajnych są istotnym elementem zarządzania ryzykiem płynności. Zasadniczą część testów warunków skrajnych stanowi analiza scenariuszowa, która polega na zbadaniu wpływu na płynność Banku danego scenariusza uwzględniającego różne czynniki ryzyka oraz różny poziom dotkliwości poszczególnych czynników ryzyka (przy zachowaniu nadrzędnej zasady konserwatywnego podejścia przy konstruowaniu scenariuszy). Dodatkowo Bank przeprowadza oddzielne scenariusze dla płynności śróddziennej. Uzupełnieniem do testów scenariuszowych są analizy wrażliwości, gdzie Bank testuje jedynie wybrane czynniki ryzyka, które w jego ocenie mają największy wpływ na sytuację płynnościową oraz testy odwrócone, gdzie Bank testuje, jaki poziom najważniejszych czynników ryzyka doprowadza Bank do utraty płynności. Bank przeprowadza testy odwrócone analizując dwa aspekty: utrata płynności oznaczająca brak możliwości regulowana zobowiązań oraz spadek płynności powodujący brak spełniania wymogów nadzorczych dotyczących płynności. Wyniki testów warunków skrajnych akceptowane są przez CALCO, Zarząd Banku i Radę Nadzorczą. Scenariusze testów warunków skrajnych, które przyjmowane są przez Zarząd Banku, opracowywane są w trzech podstawowych wariantach, dla których konstruowane są co najmniej dwa scenariusze: • kryzys wewnętrzny – sytuacja, w której za problemy z płynnością odpowiedzialne są czynniki wewnątrzbankowe lub też inne czynniki, jednak dotyczące jedynie Banku (2 scenariusze zakładające utratę reputacji), • kryzys systemowy – sytuacja, w której w całym lub znaczącej części systemu bankowego występują problemy z utrzymaniem płynności w związku z kryzysem gospodarczym lub finansowym (4 scenariusze, w tym 1 związany z eskalacją wojny w Ukrainie, 1 związany z pandemią COVID-19 oraz 1 będący połączeniem eskalacji wojny i powrotu pandemii), • kombinacja kryzysu wewnętrznego jak i kryzysu systemowego – sytuacja będąca kombinacją elementów z dwóch powyższych wariantów (2 scenariusze zakładające jednoczesne problemy Banku oraz całego sektora). Wyniki testów warunków skrajnych wykorzystywane są w szczególności do oceny, w jakim stopniu Bank jest przygotowany do regulowania zobowiązań w sytuacji skrajnej, do oceny adekwatności nadwyżki płynności poprzez zestawienie posiadanego bufora płynności z wymaganym buforem płynności w sytuacji skrajnej oraz do weryfikacji dostosowania profilu płynnościowego Banku do przyjętej tolerancji ryzyka S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 3 płynności poprzez sprawdzenie, czy horyzont przeżycia w każdym scenariuszu jest co najmniej równy założonemu przez Bank. Zestawienie zapotrzebowania na środki płynne dla każdego scenariusza z wartościami możliwymi do pozyskania na podstawie przeprowadzonych testów planów awaryjnych pozwala sprawdzić, czy Bank jest w stanie regulować zobowiązania w dłuższych horyzontach (poza horyzontem przeżycia) przy wykorzystaniu działań awaryjnych. Poza tym wyniki testów warunków skrajnych służą do ustalania limitów wewnętrznych, dostosowywania i ulepszania regulacji wewnętrznych, codziennej praktyki zarządzania ryzykiem płynności poprzez wykorzystywanie wyników testów warunków skrajnych do bieżącej oceny sytuacji płynnościowej Banku, kształtowania planu awaryjnego płynności. Testy planów awaryjnych ryzyka płynności Na wypadek wystąpienia kryzysu płynności rozumianego jako hipotetyczne ryzyko jak i realne zaistnienie sytuacji, w której Bank nie będzie zdolny do terminowego realizowania bieżących lub przewidywanych przyszłych zobowiązań płatniczych Bank opracował plany awaryjne płynności, których celem jest określenie rozwiązań zapewniających przetrwanie sytuacji kryzysu płynności, w tym działań naprawczych. Bank na bieżąco monitoruje sytuację płynnościową pod kątem rozpoznania sytuacji zagrożenia poprzez zdefiniowanie i monitorowanie szerokiego zakresu przesłanek dotyczących sytuacji wewnątrz Banku, jak i otoczenia rynkowego i makroekonomicznego, które służą rozpoznaniu sytuacji podwyższonego ryzyka płynności, wysokiego ryzyka płynności oraz kryzysu ryzyka płynności i umożliwiają podjęcie adekwatnych działań, określonych w planach awaryjnych. Bank dokonuje przeglądu i testów planów awaryjnych co najmniej raz w roku lub gdy wymaga tego zmiana warunków rynkowych. W ramach testów planów awaryjnych Bank określa: realność i możliwość przeprowadzenia działań, proces decyzyjny, kompetencje poszczególnych jednostek, kwotę środków możliwych do uzyskania oraz czas konieczny do wdrożenia działań. 43.2 Dane finansowe Przepływy kontraktowe Zestawienie terminów zapadalności/wymagalności przepływów kontraktowych aktywów i pasywów Banku na dzień 31 grudnia 2022 roku (w mln zł): 31.12.2022 1D 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y 5Y+ Razem AKTYWA 2 476 4 941 3 695 4 217 8 008 14 644 27 028 58 373 123 382 Gotówka i Nostro 2 404 0 0 0 0 0 0 0 2 404 Należności od banków 69 346 0 0 0 0 0 2 120 2 535 Należności od klientów 3 1 391 3 078 3 563 6 480 10 410 20 118 50 291 95 334 Papiery wartościowe 0 3 187 558 618 1 482 4 146 6 647 2 910 19 548 Pozostałe aktywa 0 17 59 36 46 88 263 3 052 3 561 ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY -53 350 -4 580 -5 786 -4 246 -4 347 -2 389 -2 201 -6 462 -83 361 Zobowiązania wobec banków -155 0 0 0 0 0 -28 0 -183 Zobowiązania wobec klientów -51 216 -4 544 -5 730 -4 148 -3 892 -805 -36 -3 -70 374 Emisje własne 0 0 -17 -41 -160 -1 146 -861 0 -2 225 Kapitały własne 0 0 0 0 0 0 0 -6 161 -6 161 Pozostałe zobowiązania -1 979 -36 -39 -57 -295 -438 -1 276 -298 -4 418 Luka bilansowa -50 874 361 -2 091 -29 3 661 12 255 24 827 51 911 40 021 Skumulowana luka bilansowa -50 874 -50 513 -52 604 -52 633 -48 972 -36 717 -11 890 40 021 Instrumenty pochodne – wpływy 0 4 716 1 491 307 1 406 140 124 0 8 184 Instrumenty pochodne – wypływy 0 -4 738 -1 470 -295 -1 388 -133 -121 0 -8 145 Instrumenty pochodne – netto 0 -22 21 12 18 7 3 0 39 Linie gwarancyjne i finansowe -10 781 0 0 0 0 0 0 0 -10 781 Luka pozabilansowa -10 781 -22 21 12 18 7 3 0 -10 742 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 4 31.12.2022 1D 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y 5Y+ Razem Luka ogółem -61 655 339 -2 070 -17 3 679 12 262 24 830 51 911 29 279 Luka skumulowana ogółem -61 655 -61 316 -63 386 -63 403 -59 724 -47 462 -22 632 29 279 Zestawienie terminów zapadalności/wymagalności przepływów kontraktowych aktywów i pasywów Banku na dzień 31 grudnia 2021 roku (w mln zł): 31.12.2021 1D 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y 5Y+ Razem AKTYWA 3 744 3 071 2 654 3 879 9 389 11 437 24 428 42 599 101 201 Gotówka i Nostro 3 710 0 0 0 0 0 0 0 3 710 Należności od banków 32 63 0 0 0 0 0 1 608 1 703 Należności od klientów 2 1 022 2 568 3 247 5 696 9 389 18 278 35 508 75 710 Papiery wartościowe 0 1 936 43 604 3 678 2 003 6 066 2 457 16 787 Pozostałe aktywa 0 50 43 28 15 45 84 3 026 3 291 ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY -63 498 -2 587 -4 399 -1 658 -1 445 -715 -2 555 -6 279 -83 136 Zobowiązania wobec banków -75 -46 -308 0 0 0 -41 0 -470 Zobowiązania wobec klientów -62 078 -2 504 -3 919 -1 409 -1 264 -214 -148 -2 -71 538 Emisje własne 0 -24 -136 -182 -79 -146 -1 461 0 -2 028 Kapitały własne 0 0 0 0 0 0 0 -5 972 -5 972 Pozostałe zobowiązania -1 345 -13 -36 -67 -102 -355 -905 -305 -3 128 Luka bilansowa -59 754 484 -1 745 2 221 7 944 10 722 21 873 36 320 18 065 Skumulowana luka bilansowa -59 754 -59 270 -61 015 -58 794 -50 850 -40 128 -18 255 18 065 Instrumenty pochodne – wpływy 0 4 926 689 213 210 220 212 0 6 470 Instrumenty pochodne – wypływy 0 -4 887 -667 -206 -204 -213 -208 0 -6 385 Instrumenty pochodne – netto 0 39 22 7 6 7 4 0 85 Linie gwarancyjne i finansowe -10 366 0 0 0 0 0 0 0 -10 366 Luka pozabilansowa -10 366 39 22 7 6 7 4 0 -10 281 Luka ogółem -70 120 523 -1 723 2 228 7 950 10 729 21 877 36 320 7 784 Luka skumulowana ogółem -70 120 -69 597 -71 320 -69 092 -61 142 -50 413 -28 536 7 784 Urealniona luka płynności Analiza zapadalności/wymagalności aktywów i zobowiązań dla Banku, według terminów urealnionych na dzień 31 grudnia 2022 roku (w mln zł): 31.12.2022 1D 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Urealniona luka okresowa 4 535 7 884 -1 817 98 672 1 567 3 189 -16 089 39 Urealniona luka skumulowana 4 535 12 419 10 602 10 700 11 372 12 939 16 128 39 0 Analiza zapadalności/wymagalności aktywów i zobowiązań dla Banku, według terminów urealnionych na dzień 31 grudnia 2021 roku (w mln zł): 31.12.2021 1D 1M 3M 6M 1Y 2Y 5Y >5Y Razem Urealniona luka okresowa 5 297 7 313 -1 962 412 1 797 3 754 6 091 -22 618 85 Urealniona luka skumulowana 5 297 12 610 10 649 11 061 12 858 16 612 22 703 85 0 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 5 Nadzorcze miary płynności i miary wrażliwości Nadzorcze miary płynności 31.12.2022 31.12.2021 LCR 158% 155% NSFR 132% 131% W okresie od 31 grudnia 2021 roku do 31 grudnia 2022 roku wartości wskaźników miar nadzorczych utrzymywały się powyżej limitów nadzorczych. Poniższa tabela przedstawia części składowe wskaźnika pokrycia wypływów netto (LCR), czyli wartość zabezpieczenia przed utratą płynności oraz wypływ środków pieniężnych netto. Dodatkowo zaprezentowana została nadwyżka zabezpieczenia przed utratą płynności rozumiana jako nadwyżka możliwości pokrycia potrzeb płynnościowych przez okres występowania warunków skrajnych trwający 30 dni. 31.12.2022 31.12.2021 Zabezpieczenie przed utratą płynności (mln zł) 17 461 16 031 Wypływy środków pieniężnych netto ogółem (mln zł) 11 050 10 368 Nadwyżka zabezpieczenia przed utratą płynności (mln zł) 6 411 5 663 Wskaźnik pokrycia wypływów netto (LCR) 158% 155% Stabilność bazy depozytowej Na dzień 31 grudnia 2022 roku poziom osadu depozytów w horyzoncie 30 dni wynosił ok. 94,7% dla bazy depozytowej w Banku (z wyłączeniem rynku międzybankowego) oraz 99,5% dla emisji własnych. Na dzień 31 grudnia 2021 roku poziom osadu depozytów w horyzoncie 30 dni wynosił ok. 95,5% % dla bazy depozytowej w Banku (z wyłączeniem rynku międzybankowego) oraz 82,7% dla emisji własnych. Struktura finansowania Głównym źródłem finansowania Banku jest baza depozytowa, która na dzień 31.12.2022 roku wyniosła ok. 68 mld zł, co stanowi ok. 82% pasywów Banku. W bazie depozytowej dominują rachunki bieżące (ok. 71 % bazy), z czego większość (ok.72%) stanowią rachunki klientów detalicznych wobec 28% rachunków klientów biznesowych. Pozostałą część bazy depozytowej tj. ok. 29% stanowią depozyty terminowe, w tym 74% depozyty terminowe klientów detalicznych i 26% depozyty klientów biznesowych. Zobowiązania wobec klientów finansowych wynoszą ok. 1 mld zł i stanowią ok. 1% pasywów. Emisje własne, w wartości 1,9 mld zł, stanowią ok. 2% pasywów. W kolejnych latach Bank zakłada umiarkowany przyrost sumy bilansowej i utrzymanie depozytów klientowskich jako głównego źródła finansowania (w szczególności od klientów detalicznych). Koncentracja Bank w cyklach miesięcznych przeprowadza analizę koncentracji bazy depozytowej, która ma na celu wskazanie potencjalnego ryzyka nadmiernego uzależnienia Banku od źródeł finansowania cechujących się zbyt niskim stopniem dywersyfikacji. W celu oszacowania poziomu koncentracji Bank wyznacza wskaźnik WWK (Wskaźnik Wysokiej Koncentracji) liczony jako stosunek wartości środków zgromadzonych przez największych depozytariuszy do wartości bazy depozytowej. Na dzień 31 grudnia 2022 r. WWK wyniósł 0,63 %, co wskazuje na brak koncentracji. Wskaźnik na dzień 31 grudnia 2021 r. wynosił 1,09 %. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 6 Statystykę WWK za 2022 r. i 2021 r. przedstawia poniższa tabela. Minimalny Średni Maksymalny 31.12.2022 0,62% 0,85% 1,09% 31.12.2021 0,80% 1,00% 1,14% W celu ograniczenia ryzyka koncentracji Bank dywersyfikuje strukturę bazy depozytowej w podziale na klientów detalicznych, biznesowych, finansowych, instytucji rządowych i samorządowych, monitorując i raportując miesięcznie udział poszczególnych grup w całości bazy depozytowej. Waluta 31.12.2022 Waluta 31.12.2021 Klient 1 CHF,CZK,EUR,GBP,PLN,USD 319 716 EUR, PLN, USD 900 646 Klient 2 EUR,PLN,USD 312 390 EUR, PLN, USD 550 838 Klient 3 EUR,PLN,USD 245 771 CHF, CZK, EUR, PLN, USD 393 976 Klient 4 EUR,PLN 211 333 EUR, PLN, USD 293 612 Klient 5 EUR,PLN 162 073 CHF, EUR, GBP, HDK, MXN, PLN, RUB, USD 200 847 Klient 6 EUR,PLN,USD 120 600 EUR, PLN 198 098 Klient 7 EUR,PLN,USD 117 161 EUR, PLN 155 712 Klient 8 EUR,PLN,USD 112 361 PLN 152 727 Klient 9 EUR,PLN,USD 101 440 EUR, PLN, USD 148 728 Klient 10 EUR,PLN,USD 98 942 CZK, EUR, PLN 147 281 W 2022 r. sytuacja płynnościowa Banku pozostawała na bezpiecznym poziomie. Sytuacja była ściśle monitorowana i utrzymywana na adekwatnym do potrzeb poziomie poprzez dostosowywanie poziomu bazy depozytowej oraz uruchamianie dodatkowych źródeł finansowania w zależności od rozwoju akcji kredytowej i pozostałych potrzeb płynnościowych. Wybuch konfliktu zbrojnego w Ukrainie nie miał istotnego wpływu na poziom ryzyka płynności Banku. 44 Ryzyko operacyjne 44.1 Opis ryzyka Definicja ryzyka operacyjnego Ryzyko operacyjne to ryzyko powstania straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności wewnętrznych procesów, ludzi i systemów lub zdarzeń zewnętrznych. Ryzyko operacyjne uwzględnia ryzyko prawne, a nie obejmuje ryzyka utraty reputacji i ryzyka strategicznego. Cel zarządzania ryzykiem operacyjnym Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym Banku jest utrzymanie ryzyka operacyjnego na poziomie bezpiecznym i adekwatnym w stosunku do działalności, celów, strategii i rozwoju Banku, a także akceptowalnym przez Zarząd i Radę Nadzorczą Banku. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym Bank posiada sformalizowany system zarządzania ryzykiem operacyjnym w ramach którego przeciwdziała występowaniu zdarzeń i incydentów operacyjnych oraz ogranicza straty w przypadku materializacji ryzyka. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym obejmuje identyfikację, pomiar i ocenę ryzyka operacyjnego, kontrolę, monitorowanie, raportowanie oraz działania zarządcze. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 7 Identyfikacja ryzyka operacyjnego W ramach identyfikacji ryzyka operacyjnego, Bank rozpoznaje czynniki ryzyka, które w istotny sposób wpływają na jego poziom. Na etapie identyfikacji wykorzystywane są różne sposoby pozyskiwania informacji m.in.: • gromadzenie danych o wewnętrznych zdarzeniach i stratach w Banku w dedykowanym systemie informatycznym, • identyfikacja ryzyka w procesach, produktach, systemach, umowach i zgłoszeniach biznesowych, • analiza zewnętrznych zdarzeń ryzyka operacyjnego, • Testy Warunków Skrajnych. Pomiar i ocena ryzyka operacyjnego Pomiar i ocena ryzyka operacyjnego przeprowadzana jest przy wykorzystaniu mierników ilościowych i jakościowych i obejmuje m.in.: • obliczanie wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego – od 01.01.2018 r. Bank oblicza wymóg w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego zgodnie z zaawansowaną metodą (AMA) dla Banku z wyłączeniem Oddziału w Rumunii, dla którego zastosowanie ma metoda standardowa (TSA), • szacowanie kapitału wewnętrznego dla Banku na ryzyko operacyjne z wykorzystaniem wyników modelu AMA, dla Oddziału w Rumunii oraz spółki podlegającej konsolidacji Alior Leasing Sp. z o.o. – z zastosowaniem metody standardowej (TSA), • cel i limit na koszty ryzyka operacyjnego oraz określanie poziomu ich wykorzystania, • Analizy Scenariuszowe, • ocenę ryzyka operacyjnego produktów, procesów, systemów, umów i zgłoszeń biznesowych, • wycenę rzeczywistych i potencjalnych strat związanych ze zidentyfikowanymi zdarzeniami, • kluczowe wskaźniki ryzyka (KRI) dla których zdefiniowano progi tolerancji. Kontrola ryzyka operacyjnego Celem kontroli jest utrzymanie ryzyka operacyjnego na akceptowanym przez Bank poziomie. Kontrola ryzyka operacyjnego odbywa się na kilku poziomach: komórek organizacyjnych odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem operacyjnym w swoich obszarach, Departamentu Zarządzania Ryzykiem Operacyjnym, Komitetu Ryzyka Operacyjnego, Zarządu Banku, Komitetu ds. Ryzyka Rady Nadzorczej oraz Rady Nadzorczej. Kontrola ryzyka obejmuje m.in. opracowanie, wdrożenie i wykorzystanie narzędzi w ramach systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym, zbieranie informacji dotyczących ryzyka operacyjnego, sprawowanie nadzoru nad zarządzaniem ryzykiem operacyjnym oraz jego poziomem, akceptowanie wyników zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz realizacji przyjętych założeń, analizę cyklicznych raportów z obszaru ryzyka operacyjnego i akceptację najważniejszych założeń i weryfikację ich realizacji. Monitoring i raportowanie ryzyka operacyjnego Monitorowanie ryzyka operacyjnego ma na celu diagnozowanie obszarów wymagających działań zarządczych. Monitorowanie umożliwia obserwację profilu ryzyka operacyjnego oraz zapewnia regularne przekazywanie Zarządowi Banku i Radzie Nadzorczej niezbędnych informacji na temat ryzyka operacyjnego. Jest ono realizowane w sposób ciągły na poziomie poszczególnych komórek organizacyjnych oraz przez Departament Zarządzania Ryzykiem Operacyjnym w ramach bieżącej analizy oraz nadzoru nad procesem zarządzania ryzykiem operacyjnym. Obowiązek monitorowania i ograniczania ryzyka operacyjnego w codziennej pracy dotyczy wszystkich pracowników i jednostek organizacyjnych Banku. Pracownicy na bieżąco kontrolują poziom ryzyka S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 8 operacyjnego w obsługiwanych procesach i aktywnie minimalizują ryzyko, podejmując możliwe działania mające na celu uniknięcie/ograniczenie strat operacyjnych. Odpowiadają za bieżącą rejestrację zdarzeń i finansowych skutków operacyjnych dotyczących ich obszarów działalności oraz raportują wartości Kluczowych Wskaźników Ryzyka (KRI) dla procesów szczególnie narażonych na ryzyko operacyjne. Wyniki monitorowania ryzyka operacyjnego są prezentowane w raportach skierowanych do Komitetu Ryzyka Operacyjnego, Zarządu Banku, Komitetu ds. Ryzyka Rady Nadzorczej i Rady Nadzorczej. Raporty przedstawiają poziom ryzyka operacyjnego i opracowywane są w trybie miesięcznym, kwartalnym oraz rocznym. Raportowanie informacji dotyczących zdarzeń i skutków z tytułu ryzyka operacyjnego wykonywane jest na potrzeby wewnętrzne i zewnętrzne. Informacje dotyczące ryzyka operacyjnego wspierają system zarządzania Bankiem, poprzez ich uwzględnianie przy podejmowaniu decyzji biznesowych. Zakres raportowania zarządczego z ryzyka operacyjnego jest szeroki i przekrojowy, co daje możliwość właściwej oceny realizacji systemu zarządzania i kontroli tego ryzyka oraz umożliwia podejmowanie działań wspomagających ten proces. Działania zarządcze Na podstawie prowadzonej identyfikacji, pomiaru i oceny, Bank podejmuje adekwatne działania zarządcze, których celem jest kształtowanie procesu zarządzania ryzykiem operacyjnym i poziomu tego ryzyka. Działania zarządcze obejmują m.in.: • ustalanie akceptowalnych poziomów ryzyka w postaci limitów ograniczających ryzyko, • podejmowanie decyzji o zastosowaniu narzędzi wspierających zarządzanie ryzykiem, • wydawanie regulacji wewnętrznych dotyczących zarządzania ryzykiem operacyjnym. • akceptację poziomu ryzyka operacyjnego, • ograniczenie ryzyka operacyjnego, w tym transfer, • unikanie ryzyka operacyjnego. W związku ze stosowaniem zaawansowanej metody pomiaru ryzyka operacyjnego (AMA), zgodnie z wymogami Art. 454 CRR, Bank dążąc do ograniczenia ryzyka materializacji skutków rzadkich, ale potencjalnie dotkliwych zdarzeń operacyjnych, wykupił szereg polis ubezpieczeniowych. Ww. polisy obejmowały m.in. ubezpieczenie w zakresie: mienia (w tym sprzętu elektronicznego), odpowiedzialności cywilnej, odpowiedzialności karnoskarbowej oraz odpowiedzialności zawodowej. Warunki poszczególnych polis są dostosowane do skali i zakresu ponoszonego ryzyka. Ww. polisy nie są stosowane jako mechanizm ograniczający wysokość wymogów w zakresie funduszy własnych na ryzyko operacyjne ani też jako czynnik mitygujący wysokość kapitału wewnętrznego na ryzyko operacyjne. 45 Zarządzanie kapitałem Definicja adekwatności kapitałowej Adekwatność kapitałowa to proces mający na celu zapewnienie, iż poziom ryzyka podejmowanego przez Bank w ramach prowadzonej działalności pozostaje pokryty funduszami własnymi oraz kapitałem Tier 1 na poziomie zgodnym z apetytem na ryzyko oraz długoterminowymi celami kapitałowymi. Proces zarządzania adekwatnością kapitałową obejmuje w szczególności: wyznaczanie, monitorowanie i planowanie poziomów adekwatności kapitałowej, w tym mając na uwadze przestrzeganie obowiązujących regulacji organów nadzoru. W ramach apetytu na ryzyko Bank określa oczekiwane poziomy pokrycia przez fundusze własne oraz kapitał Tier 1 potencjalnej straty nieoczekiwanej z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka określonego w S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 3 9 przepisach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (z późn. zm) (Rozporządzenie CRR), a także poszczególnych rodzajów ryzyka zidentyfikowanego w ramach procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego (ICAAP). Potencjalna strata nieoczekiwana jest wyznaczana za pomocą kapitału regulacyjnego, którego metodyka wyznaczania została określona w Rozporządzeniu CRR, a także za pomocą kapitału wewnętrznego, wyznaczanego za pomocą metod o których mowa poniżej. W procesie zarządzania kapitałem nadrzędną rolę odgrywają Rada Nadzorcza, Zarząd Banku, Komitet ds. Ryzyka Rady Nadzorczej oraz Komitet Zarządzania Ryzykiem i ICAAP. Miary adekwatności kapitałowej W Banku do podstawowych miar wykorzystywanych do zarządzania kapitałem należą: • łączny współczynnik kapitałowy oraz współczynnik kapitału Tier 1, • wartość regulacyjnego wymogu kapitałowego, • kapitał wewnętrzny (ICAAP) oraz współczynnik pokrycia kapitału wewnętrznego przez fundusze własne. Łączny współczynnik kapitałowy Łączny współczynnik kapitałowy oraz współczynnik Tier 1 na dzień 31 grudnia 2022 r. zostały obliczone zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz innymi regulacjami wdrażającymi „opcje narodowe”, m. in. ustawa Prawo Bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (z późn. zm.) i rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 25 maja 2017 r. w sprawie wyższej wagi ryzyka dla ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach (z późn. zm.). Fundusze własne dla potrzeb adekwatności kapitałowej 31.12.2022 31.12.2021 Fundusze własne ogółem dla współczynnika wypłacalności 7 070 070 7 268 731 Kapitał podstawowy Tier I (CET1) 6 502 349 6 471 004 Wpłacony kapitał 1 305 540 1 305 540 Kapitał zapasowy 5 401 470 5 399 229 Pozostałe kapitały 174 448 174 448 Zysk zweryfikowany przez biegłego rewidenta 0 197 559 Niepodzielony wynik z lat ubiegłych -2 617 -439 669 Kapitał z aktualizacji wyceny - niezrealizowane straty -291 830 -99 774 Wartości niematerialne wycenione według wartości bilansowej -288 206 -281 303 Kapitał z aktualizacji wyceny - niezrealizowane zyski 148 570 97 703 Dodatkowe korekty wartości – korekta AVA -12 649 -11 171 Pozostałe pozycje korygujące (korekty okresu przejściowego dotyczące MSSF 9, niedobór pokrycia z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych, aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego) 67 623 128 442 Kapitał Tier II 567 721 797 727 Zobowiązania podporządkowane 567 721 797 727 Wymogi kapitałowe 3 607 156 3 982 039 Wymogi kapitałowe razem dla ryzyka: kredytowego, kredytowego kontrahenta, korekty wyceny kredytowej, rozmycia i dostawy instrumentów do rozliczenia w późniejszym terminie 3 262 618 3 663 593 Wymogi kapitałowe razem dla ryzyka: cen kapitałowych papierów wartościowych, cen instrumentów dłużnych, cen towarów i walutowego 2 781 9 275 Wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka ogólnego stóp procentowych 9 980 11 631 Wymogi kapitałowe razem z tytułu ryzyka operacyjnego 331 777 297 540 S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 4 0 31.12.2022 31.12.2021 Współczynnik Tier 1 14,42% 13,00% Łączny współczynnik wypłacalności 15,68% 14,60% Wskaźniki kapitałowe Banku pozostają na poziomach znacząco przekraczających minimalne wymagania regulacyjne i pozwalają na bezpieczne funkcjonowanie Banku. Alior Bank SA, zdecydował o zastosowaniu przepisów przejściowych przewidzianych przez rozporządzenie nr 2017/2395 dotyczących złagodzenia wpływu wprowadzenia MSSF 9 oraz rozporządzenie 2020/873 w odniesieniu do niektórych dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19, co oznacza, że na potrzeby oceny adekwatności kapitałowej Banku nieuwzględniany będzie pełen wpływ wdrożenia MSSF 9, w tym związany z utworzonymi odpisami COVID-19. Równocześnie wobec kwoty niezrealizowanych zysków i strat odpowiadającej ekspozycji z tytułu instrumentów dłużnych rządów centralnych, Bank stosuje do 31 grudnia 2022 r. tymczasowe traktowanie określone w art. 468 ust. 1 Rozporządzenia CRR. MREL Minimalne wymogi określone przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny w zakresie funduszy własnych oraz zobowiązań podlegających umorzeniu lub konwersji („MREL”) obowiązujące Bank na 31.12.2022 r. oraz do dnia 30.12.2023 r. to: • w relacji do TREA 11,68% (do łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko) • w relacji do TEM 4,46% (miary ekspozycji całkowitej) natomiast od 31.12.2023 r. • w relacji do TREA 15,36% (do łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko) • w relacji do TEM 5,91% (miary ekspozycji całkowitej). Na 31 grudnia 2022 r. Bank wypełniał wymogi MREL określone przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Analiza regulacyjnego wymogu kapitałowego W ramach procesu wyliczenia współczynnika wypłacalności Bank analizuje poziom regulacyjnego wymogu kapitałowego oraz relacji funduszy własnych do kapitału wewnętrznego. Analiza polega na porównaniu rzeczywistych wartości z wartościami budżetowanymi oraz wskazaniu przyczyn ewentualnych różnic (inna niż planowana skala działalności Banku, zwłaszcza wielkość portfela kredytowego czy inny niż planowany profil ryzyka aktywów). Kapitały własne Banku przewyższały łączny wymóg kapitałowy w ciągu całego 2022 roku. Kapitał wewnętrzny W ramach procesu ICAAP Bank dokonuje identyfikacji oraz oceny istotności wszystkich rodzajów ryzyka, na które jest narażony w związku z podejmowaną działalnością. Istotne rodzaje ryzyka w dniu 31 grudnia 2022 r.: • Ryzyko kredytowe – niewypłacalności • Ryzyko kredytowe - koncentracji branżowej • Ryzyko kredytowe - koncentracji wobec klienta • Ryzyko kredytowe - koncentracji w walucie • Ryzyko operacyjne • Ryzyko płynności • Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 4 1 • Ryzyko rynkowe • Ryzyko rozliczenia/dostawy z późniejszym terminem rozliczenia • Ryzyko modeli • Ryzyko reputacji • Ryzyko biznesowe • Ryzyko kapitałowe • Ryzyko braku zgodności. Na poszczególne rodzaje ryzyka, zidentyfikowane jako istotne, Bank alokuje kapitał wewnętrzny przy zastosowaniu wewnętrznych modeli szacowania ryzyka. Kapitał wewnętrzny szacowany jest: • dla ryzyka kredytowego w oparciu o metodykę rozkładu strat na portfelu kredytowym, • dla ryzyka rynkowego w oparciu o metodykę Expected Shortfall, • dla ryzyka stopy procentowej w oparciu o miarę wartości ekonomicznej kapitału, • dla ryzyka płynności w oparciu o model luki płynności przy założeniu scenariusza skrajnego, • dla ryzyko operacyjnego w oparciu o model AMA. Wyznaczony całkowity kapitał wewnętrzny jest zabezpieczany wartością kapitału dostępnego przy uwzględnieniu odpowiednich buforów bezpieczeństwa. Pakiet CRD IV/CRR Na 31 grudnia 2022 r. Bank w pełni uwzględniał przepisy Rozporządzenia CRR w zakresie zarządzania kapitałem, w tym rachunku funduszy własnych oraz wyliczania wymogów kapitałowych z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka. Inne 46 Zdarzenia istotne dla działalności Banku Przystąpienie do Systemu Ochrony Możliwość utworzenia Systemu Ochrony została wprowadzona do polskiego systemu prawnego na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 872 z dnia 22 kwietnia 2022 r.). System Ochrony może być utworzony dobrowolnie przez Banki prowadzące działalność w formie spółek akcyjnych, na podstawie umowy systemu ochrony, która będzie regulować zakres odpowiedzialności uczestnika systemu ochrony za zobowiązania wynikające z udziału w systemie. Celem Systemu Ochrony jest: • zapewnienie płynności i wypłacalności Banków Uczestników na warunkach i w zakresie określonym w Umowie systemu ochrony; • wspieranie: - przymusowej restrukturyzacji prowadzonej przez BFG banku będącego spółką akcyjną; - przejęcia banku będącego spółką akcyjną na podstawie Art. 146b ust. 1 Prawa Bankowego. W dniu 14 czerwca 2022 roku Banki (uczestnicy systemu ochrony): Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski SA, Bank Polska Kasa Opieki SA, Bank Millennium SA, BNP Paribas Bank Polska SA, ING Bank Śląski SA, mBank SA, Santander Bank Polska SA oraz Alior Bank SA, zawarły Umowę systemu ochrony i utworzyły S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 4 2 system ochrony. Zawiązana spółka pod nazwą System Ochrony Banków Komercyjnych SA (SOBK) jest spółką zarządzającą systemem ochrony. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000 złotych i dzieli się na 1.000.000 akcji zwykłych na okaziciela serii A o numerach od 1 do 1.000.000 o wartości nominalnej 1 złoty każda Alior Bank SA objął 8,1% wyemitowanych akcji. Przystąpienie przez Alior Bank w charakterze akcjonariusza do jednostki zarządzającej systemem ochrony oraz zaciągnięcie zobowiązań wiążących się z przystąpieniem do tego systemu ochrony było poprzedzone uzyskaniem odpowiednich zgód korporacyjnych (uchwały Zarządu i Rady Nadzorczej z dnia 30 maja 2022 roku). W związku z powyższym Alior Bank w dniu 1 sierpnia 2022 roku wniósł wpłatę na utworzony w jednostce zarządzającej systemem ochrony fundusz pomocowy, w wysokości 0,4% kwoty środków gwarantowanych uczestnika systemu ochrony objętego obowiązkowym systemem gwarantowania depozytów, o którym mowa w art. 2 pkt 34 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, obliczonych na koniec ostatniego kwartału kalendarzowego przed dniem podpisania umowy systemu ochrony (tj. na koniec I kwartału 2022 r.), tj. kwoty w wysokości 195 486 tys. zł. W dniu 14 września 2022 roku została podjęta uchwała Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia SOBK o wniesieniu przez banki uczestników systemu ochrony zarządzanego przez SOBK dodatkowych wpłat do funduszu pomocowego w wysokości 0,038% środków gwarantowanych każdego Banku Uczestnika, według stanu na ostatni dzień drugiego kwartału 2022 r., w terminie 2 dni roboczych od dnia podjęcia uchwały. Alior Bank wniósł kwotę w wysokości 18 608 tys. zł. Fundusz Wsparcia Kredytobiorców W dniu 29 września 2022 roku, Alior Bank, otrzymał pismo Rady Funduszu Wsparcia Kredytobiorców informujące o wysokości wpłat na FWK za II kwartał 2022 roku. Rada Funduszu Wsparcia Kredytobiorców na podstawie danych o wielkości portfeli kredytów mieszkaniowych z opóźnieniem w spłacie kapitału lub odsetek przekraczającym 90 dni, ustaliła wysokość składki dla Alior Banku w kwocie 15,3 mln zł. Składka za III kwartał 2022 roku wyniosła. 46,6 mln zł. 47 Istotne zdarzenia po dacie bilansowej Nie wystąpiły żadne istotne zdarzenia po dacie zakończenia okresu sprawozdawczego z wyjątkiem opisanych w treści niniejszego sprawozdania finansowego. S p r a w o z d a n i e f i n a n s o w e A l i o r B a n k u S A z a r o k z a k o ń c z o n y 3 1 g r u d n i a 2 0 2 2 r. ( w t y s i ą c a c h z ł o t y c h ) 1 4 3 Podpisy wszystkich Członków Zarządu Data Podpis 02.03.2023 Grzegorz Olszewski- Prezes Zarządu Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym 02.03.2023 Radomir Gibała - Wiceprezes Zarządu Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym 02.03.2023 Szymon Kamiński - Wiceprezes Zarządu Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym 02.03.2023 Rafał Litwińczuk - Wiceprezes Zarządu Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym 02.03.2023 Tomasz Miklas - Wiceprezes Zarządu Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym 02.03.2023 Jacek Polańczyk – Wiceprezes Zarządu Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym 02.03.2023 Paweł Tymczyszyn – Wiceprezes Zarządu Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych Data Podpis 02.03.2023 Urszula Nowik-Krawczyk – Dyrektor Departamentu Rachunkowości, Główny Księgowy Banku Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym