Annual Report • Mar 11, 2025
Annual Report
Open in ViewerOpens in native device viewer
Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. Genel Kurulu'na
Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'nin ("Şirket") ve bağlı ortaklıklarının (hep birlikte "Grup" olarak anılacaktır) 1 Ocak - 31 Aralık 2024 tarihli hesap dönemine ilişkin yıllık faaliyet raporunu denetlemiş bulunuyoruz.
Görüşümüze göre, Yönetim Kurulu'nun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgiler ile Yönetim Kurulu'nun Grup'un durumu hakkında denetlenmiş olan konsolide finansal tablolarda yer alan bilgileri kullanarak yaptığı irdelemeler, tüm önemli yönleriyle, denetlenen tam set konsolide finansal tablolarla ve bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bilgilerle tutarlıdır ve gerçeği yansıtmaktadır.
Yaptığımız bağımsız denetim, Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri çerçevesinde kabul edilen ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ("KGK") tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarının bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartları'na ("BDS'lere") uygun olarak yürütülmüştür. Bu standartlar kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin Yıllık Faaliyet Raporunun Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. KGK tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) ("Etik Kurallar") ve Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatında ve ilgili diğer mevzuatta bağımsız denetimle ilgili olarak yer alan etik ilkelere uygun olarak Grup'tan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafımızca yerine getirilmiştir. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.
Grup'un 1 Ocak - 31 Aralık 2024 hesap dönemine ilişkin tam set konsolide finansal tabloları hakkında 11 Mart 2025 tarihli denetçi raporumuzda olumlu görüş bildirmiş bulunuyoruz.
Grup yönetimi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ("TTK") 514. ve 516. Maddelerine ve Sermaye Piyasası Kurulu'nun ("SPK") II-14.1 No'lu "Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği" ("Tebliğ") hükümlerine yıllık faaliyet raporuyla ilgili olarak aşağıdakilerden sorumludur:
a) Yıllık faaliyet raporunu bilanço gününü izleyen ilk üç ay içinde hazırlar ve Genel Kurul'a sunar.
Yönetim Kurulu, faaliyet raporunu hazırlarken Ticaret Bakanlığı'nın ve ilgili kurumların yaptığı ikincil mevzuat düzenlemelerini de dikkate alır.
Amacımız, TTK ve Tebliğ hükümleri çerçevesinde yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgiler ile Yönetim Kurulu'nun denetlenmiş olan finansal tablolarda yer alan bilgileri kullanarak yaptığı irdelemelerin, Grup'un denetlenen konsolide finansal tablolarıyla ve bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bilgilerle tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hakkında görüş vermek ve bu görüşümüzü içeren bir rapor düzenlemektir.
Yaptığımız bağımsız denetim, BDS'lere uygun olarak yürütülmüştür. Bu standartlar, etik hükümlere uygunluk sağlanması ile bağımsız denetimin, faaliyet raporunda yer alan finansal bilgiler ve Yönetim Kurulu'nun denetlenmiş olan finansal tablolarda yer alan bilgileri kullanarak yaptığı irdelemelerin konsolide finansal tablolarla ve denetim sırasında elde edilen bilgilerle tutarlı olup olmadığına ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığına dair makul güvence elde etmek üzere planlanarak yürütülmesini gerektirir.
PwC Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş.
Özgür Beşikçioğlu, SMMM Sorumlu Denetçi
İstanbul, 11 Mart 2025
Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar Yönetim Kurulu ve Üst Yönetim
Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu Yatırımcı İlişkileri Faaliyetleri
Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'nin ilk Entegre Faaliyet Raporu, şirketin 1 Ocak 2024 - 31 Aralık 2024 dönemine ilişkin ekonomik, çevresel ve sosyal performansını bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır.
Raporlama kapsamında yer verdiğimiz çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) verilere yalnızca Türkiye operasyonlarımız dahil olup yurt dışı operasyonları raporlama kapsamının dışında tutulmuştur. Bununla beraber rapor içerisinde paylaşılan finansal veriler ise Karsan'ın tüm yurt içi ve yurt dışı operasyonlarını içermektedir.
Kurumsal politikalar ve çalışma ilkeleri doğrultusunda hazırlanan 2024 Entegre Faaliyet Raporu, Karsan'ın ekonomik, çevresel, sosyal ve yönetişimsel performası ile bu kapsamda yürüttüğü çalışmaları ve kaydettiği ilerlemeleri şeffaf bir şekilde paydaşlar ve kamuoyuyla paylaşmak amacıyla hazırlanmıştır.
Entegre Faaliyet Raporu, Küresel Raporlama Girişimi (GRI) tarafından yayımlanan standartlara uygun olarak hazırlanmış olup, performans bildirimleri de bu standartlardaki ilgili açıklamalara dayanmaktadır. Makul güven seviyesinde doğrulama alınan seçili göstergeler raporun Performans Göstergeleri bölümünde ' ' ile belirtilmiştir.
Karsan'ın sürdürülebilirlik performansı veya Entegre Faaliyet Raporu içeriği ile ilgili her türlü soru, görüş ve öneri için [email protected] adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Değerli Paydaşlarımız,
2024 yılı, Karsan için önemli bir dönüm noktası oldu. Bu yıl, mobilite alanındaki öncülüğümüzü daha da pekiştirdik ve şirketimizi geleceğe taşımak adına bir dizi stratejik adım attık. Şimdi, geriye dönüp baktığımızda, her biri bizim için değerli olan birçok başarıya imza attığımızı görmekten büyük bir gurur duyuyorum.
Yıl başında, Karsan olarak değerlerimizi ve yetkinliklerimizi gözden geçirdik. İnsanımız, Kalitemiz ve Müşterimiz gibi köklü değerlerimize, yenilikçi bakış açımızı ve değişime açık, sınırları zorlayan ruhumuzu simgeleyen "Yenilikçilik" değerini de ekleyerek, 2024 yılına güçlü bir başlangıç yaptık. Bu yıl, elektrikli, otonom ve hidrojen teknolojilerine sahip araçlarımızla büyümeye devam ettik.
Karsan 2024 yılında Avrupa elektrikli toplu ulaşım pazarında yüzde 4.5'lik pay ile pazarda 8. sırada yer aldı. 2024 yılında başta Avrupa olmak üzere dünyaya 493 adet Karsan markalı araç ihraç ettik. Böylece dünyanın 27 ülkesindeki toplam elektrikli araç parkımız 1.500'ün üzerine ulaşmış oldu. Karsan markalı elektrikli araçlar Japonya'dan Kuzey Amerika'ya kadar geniş bir coğrafyada hizmet verir hale geldi. Ana pazarımız Avrupa olsa da, bu topraklarda doğmuş ve global marka olma yolunda ilerlerken Türkiye'nin ekonomik gelişimine katkımızı da artırmaya devam ettik. Avrupa'da son 6 yılda tescil edilen Türkiye menşeili elektrikli toplu ulaşım
4
araçlarının %82'si Karsan'a ait. Karsan olarak 2024 yılında 10.8 milyar TL'nin üzerinde ciroya ulaştık. Ciromuzun yüzde 51'ini ihracat çalışmalarımızdan elde ettik. Elektrikli araçlardaki büyümemiz geçen yıl da devam etti ve toplam ciromuz içerisinde payını da yüzde 54'e yükselttik. 2024 elektrikli araç ciromuzu 5 milyar TL'ye çıkardık.
Avrupa kentlerinin ulaşım altyapısında elektrikli dönüşümüne öncülük edecek anlaşmalara imza attık. Ana pazarlarımızdan Romanya ve İtalya'daki varlığımızı artırırken oyun alanımızı genişletmeye de devam ettik. Yıl sonunda İngiltere pazarına sağdan direksiyonlu e-JEST aracımızla giriş yaparak, ülkedeki distribütörümüz EVM UK ile İngiltere ve İrlanda pazarı için de el sıkıştık.
Karsan'ın Avrupa'daki başarısının en önemli mimarları e-JEST ve e-ATAK modellerimiz. Karsan e-JEST, 2024 yılında Avrupa'da elektrikli toplu ulaşım minibüs pazarında lider konumda bulunuyor. 5 yıldır zirveyi kimseye kaptırmayan e-JEST elektrikli minibüs pazarında yüzde 37'lik paya sahip. E-ATAK da aynı şekilde Avrupa'da kendi segmentinde 5 yıldır liderliği kimseye bırakmıyor. 2024 yıl sonu rakamlarına göre yüzde 29'luk payla, e-ATAK Avrupa'da yine elektrikli midibüs segmentinin lideri oldu.
İHRACATIN 2024 CIROMUZDAKI PAYI
Otonom e-ATAK ile de önemli başarılara imza attık. Norveç'in Stavanger şehrinde ise 2022 yılından bu yana açık trafikte biletli yolcu yaşayan Otonom e-ATAK, var olan güzergahını kısa süre önce tünel içeren bir rota ile güncelleyerek genişletti ve tünelden geçen ilk otonom araç olarak zorlu bir sınavı daha başarı ile verdi. Avrupa ve Amerika'nın ilk ve tek açık trafikte yolcu taşıyan Seviye-4 otonom otobüsü Otonom e-ATAK ile ABD, Norveç, Fransa, Romanya, Finlandiya ve Türkiye'de hayata geçirdiğimiz projelerle, 35 bin yolcuya ulaşarak 100 bin km'yi aşkın otonom sürüş deneyimi kazandık. ------------------------------------------------ Enerjisa ile gerçekleştirdiğimiz iş birliği çerçevesinde, üretim
2024 yılı içinde, e-JEST araçlarımızı Amerika'nın Santa Maria şehrine teslim ettik ve Japonya'ya da ilk teslimatlarımızı gerçekleştirdik. Şu an Japonya'nın Nasushiobara ve Nagano şehirlerinde toplu taşıma hizmetlerini Karsan sağlıyor.
Bu yıl, ulusal ve uluslararası pek çok fuar, toplantı ve konferansta, Karsan'ın vizyonunu ve teknoloji harikası araçlarını tanıtma fırsatı bulduk. İhracat Şampiyonları ödüllerinde altın plaket kazandık. Türkiye'de ilk kez e-ATA HYDROGEN aracımızı Gaziantep Belediyesi'ne tanıtarak, bu teknolojinin ülkemizde de yaygınlaşması için önemli bir adım attık. Bursa Belediye'mize, ilk elektrikli araçlarımız olan e-ATA 12'leri teslim ettik.
süreçlerimizde kullandığımız elektrik enerjisinin %100'ünü yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlayarak çevresel sürdürülebilirliğimizi bir adım daha ileri taşıyoruz. Ayrıca, 2024 yılını hidrojen teknolojisinde önemli bir iş birliğiyle taçlandırdık. Toyota Motor Europe ile gerçekleştirdiğimiz stratejik ortaklık, yakıt hücresi teknolojisinde Karsan'ı daha da güçlendirdi.
Çalışan memnuniyetine verdiğimiz önemin bir yansıması olarak, Great Place to Work sertifikasını alarak, Karsan'ı bir işveren markası olarak daha da güçlü kıldık. Çalışma ortamımızı iyileştirmek için attığımız adımlar, hem ekip ruhumuzu pekiştirdi hem de daha verimli bir iş kültürü oluşturdu.
Mobilitenin geleceğine yön verme hedefimiz doğrultusunda tüm gücümüzle büyümeye devam ediyoruz. Bu topraklardan doğmuş bir marka olarak, global yolculuğumuzda attığımız adımlarda, desteğini her an yanımızda hissettiğimiz değerli hissedarlarımıza, çalışanlarımıza, müşterilerimize, iş ortaklarımıza ve tüm paydaşlarımıza içtenlikle teşekkürlerimi sunuyorum."
Saygılarımla,
CEO
Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.
Karsan İş Modeli Karsan Tesisleri 2024 Yılı Finansal Göstergeleri Kilometre Taşları Otomotive Sektörüne Genel Bakış 2024 Yılında Öne Çıkanlar Gelişmeler 2024 Yılında Alınan Ödüller
Türk otomotiv sanayisinde 58 yılı geride bırakan Karsan olarak kurulduğumuz günden bu yana ticari araç segmentinde, kendi markamız da dahil olmak üzere dünyanın önde gelen markaları için modern tesislerimizde üretim gerçekleştiriyoruz. 1981 yılından bu yana ticari araç üretimi yaparak sektörde güçlü bir konum edindik. Bursa Hasanağa'daki fabrikamız, yılda tek vardiyada yaklaşık 20 bin araç üretebilecek kapasiteye sahip. Binek araçtan ağır kamyona, minivandan otobüse kadar her türlü aracı üretebilecek esneklikte tasarlanan Hasanağa Fabrikamız, Bursa şehir merkezine 30 km uzaklıkta, 99 bin metrekaresi kapalı olmak üzere toplam 203 bin metrekarelik bir alan üzerinde faaliyet gösteriyor.
Türk otomotiv sanayisinde tek bağımsız çok markalı araç üreticisi olarak, mobilitenin geleceğinde bir adım önde olma vizyonuyla hareket ediyoruz. İş ortaklarımız ve lisansörlerimizle birlikte yeni ve mevcut ürünlerimizin türevlerini geliştirerek yolcu taşımacılığında tüm segmentlerde yer almayı hedefliyoruz. Toplu taşıma sektöründe "yenilikçi ürün ve hizmetleri", "fikirden pazara" geliştirme anlayışımız doğrultusunda faaliyetlerimizi sürdürüyor, özellikle Ana Üretici/OEM iş kolumuzu güçlendirmeye odaklanıyoruz.
Toplu taşıma sektöründe, fikri geliştirmeden pazara sunmaya kadar yenilikçi ürün ve hizmetler geliştirme yolculuğumuzu sürdürüyoruz. Ar-Ge'den üretime, pazarlamadan satış ve satış sonrası hizmetlere kadar otomotiv değer zincirinin tamamını yönetiyoruz. Özellikle ana üretici/OEM iş kolumuzu güçlendirmeyi hedefleyerek, global pazarlarda güçlü bir konum elde etmeye odaklanıyoruz.
Kendi markamız altında Jest ve Atak modellerimizi üretirken, 2018'de e-JEST, 2019'da e-ATAK, 2021'de ise yerli teknoloji şirketi ADASTEC ile geliştirdiğimiz, dünyada bir ilk olan Seviye 4 sürücüsüz otobüs Otonom e-ATAK'ı pazara sunduk. Aynı yıl doğuştan elektrikli e-ATA ailesinin 10m, 12m, 18m modelleriyle ürün gamımızı genişlettik ve 2022'de ise e-ATA HYDROGEN modellerini peş peşe piyasaya sürerek, 6 metreden 18 metreye kadar tamamen elektrikli ürün gamı sunan Avrupa'daki ilk ve tek şirket olduk.
2022 itibarıyla Renault markası için Megane Sedan otomobillerinin üretimini gerçekleştirerek otomotiv sanayisindeki uzmanlığımızı farklı segmentlere taşıdık. 2023 yılı sonunda ise sağdan direksiyonlu e-JEST modeliyle Japonya pazarına giren ilk Avrupa otobüs üreticisi olmanın gururunu yaşadık. Sağdan direksiyonlu toplu taşıma sistemlerinin bulunduğu pazarlardaki iddiamızı sürdürüyoruz. 2024 Kasım ayında İngiltere ve İrlanda pazarlarında sağdan direksiyonlu e-JEST modelimizin lansmanını yaparak bu pazarlara giriş yaptık.
Karsan olarak yenilikçi ve sürdürülebilir mobilite çözümleriyle geleceği şekillendirme misyonumuz doğrultusunda çalışmalarımıza hız kesmeden devam ediyoruz.
Mobilitenin geleceğinde bir adım önde olmak
Dünya kara ulaşımı pazarında, müşteri ihtiyaçlarına yaratıcı, sürdürülebilir ve ilham veren çözüm ve öneriler sunmak
Karsanlılar olarak bizler, değişime açık olmayı, sınırları zorlamayı ve daima daha iyisini aramayı hedefliyoruz. Öncü olmaktan, denenmemişi denemekten çekinmiyoruz. Farklı bakış açılarıyla problem çözmeyi, risk almayı ve öğrenmeyi teşvik ediyoruz. Bu sayede, hem şirketimizin hem de bireysel başarılarımızın önünü açıyor, geleceğe yön veriyoruz.
Markamızın arkasında kendi insanımız, büyük ailemiz var. Çalışma arkadaşlarımız ve tüm paydaşlarımızla ilişkilerimizi, insana ve insan onuruna verdiğimiz değer belirler. Her birimiz profesyonellikle, sorumluluk alarak, kendi uzmanlığımız ve işimizi geliştirerek, güncel teknoloji ve çalışma yöntemlerini kullanarak ve aynı zamanda davranışlarımızla ilham vererek çalışırız.
İşimizin kalbinde müşterilerimizin memnuniyeti var. Onların güvenini her gün yeniden kazanmak, hayatlarını kolaylaştırmak için sorumluluk alırız.
Kalitemizin ardında yüksek performanslı, yenilikçi, esnek, sürdürülebilir ürünler var. Yaptığımız her işte en yüksek kaliteyi hedefler, hep daha iyisi için çalışırız. Kalitemizi korurken her zaman çevreye duyarlıyız; karbon ayak izimizi azaltmayı amaçlar, çevre sorunlarına yenilikçi çözümler getiririz.
| ORTAKLIĞIN UNVANI | PAY TUTARI (TL) | PAY ORANI (%) |
|---|---|---|
| Kıraça Holding A.Ş. | 526.618.813 | 58,51 |
| A Grubu İmtiyazlı | 64.028.613 | 7,11 |
| B Grubu | 462.590.200 | 51,40 |
| Diğer | 373.381.188 | 41,49 |
| A Grubu İmtiyazlı | 1.554.776 | 0,17 |
| B Grubu | 371.826.412 | 41,31 |
| TOPLAM | 900.000.000 | 100,00 |
Karsan'ın 2024 yıl sonu itibarıyla fiili dolaşımdaki pay oranı, Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. kayıtlarına göre %39,42'tür.
%58,51 KIRAÇA HOLDING
İnan Kıraç, kariyerine 1961 senesinde Koç Grubu›na bağlı Ormak A.Ş.›de satış memuru olarak başladı. 62 yıllık deneyime sahip Sayın Kıraç, 1966 yılında Fiat kamyonlarının ve midibüslerinin imalatçısı olan Otoyol'un genel müdürlüğüne atandı. 1970 yılında Türkiye'de üretilen Fiat marka otomobillerin pazarlama ve dağıtım şirketi Tofaş Oto Ticaret A.Ş.'nin genel müdürü oldu. Önce Koç Holding'in Tofaş'tan sorumlu başkan yardımcılığına, daha sonra Koç Holding A.Ş. otomotiv grubu başkanlığına atandı. 1998 tarihinde emekliye ayrılıncaya kadar Koç Holding A.Ş. yürütme kurulu başkanı (CEO) olarak hizmet veren Kıraç, Türk otomotiv sanayinin gelişiminin her anına tanıklık etmiş, her ayrıntısına profesyonel yönetici olarak emek vermiş ve birçok dev fabrikaya imzasını atmıştır.
Makine mühendisliği ve ekonomi eğitimi alan Giancarlo Boschetti 1964 yılında Fiat Grubu'nda iş hayatına atıldı. 59 yıllık deneyime sahip Sayın Boschetti, yaklaşık 40 yıl boyunca Fiat Grubu çatısı altında çeşitli görevler üstlendikten sonra 1991-2001 yılları arasında Iveco S.p.A.'nın global CEO'su, 2002- 2003 yılları arasında ise Fiat Auto S.p.A.'nın global CEO'su olarak görev yaptı. Giancarlo Boschetti, uluslararası birçok şirkette yönetim kurulu üyesi olarak çalışmalarına devam etmektedir.
Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi ve CEO Boğaziçi Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünde lisans, Clemson Üniversitesi (ABD) Makine Mühendisliği bölümünde yüksek lisans eğitimini tamamlayan Sayın Baş, 36 yıllık deneyime sahip olup çalışma hayatına 1987 yılında TOFAŞ Bursa Fabrikası'nda Mühendislik Destek Departmanı'nda Makina Mühendisi olarak başlamış olup TOFAŞ bünyesinde 2016 Haziran ayına kadar farklı görevler üstlenmiştir. 1991-2002 yılları arasında TOFAŞ Bursa Fabrikası'nda Atölye Üretim Şefi, Motor Üretim Birimi Yöneticisi, Gövde Üretim Birimi Yöneticisi, Montaj Üretim Birimi Yöneticisi ve Doblo Ürün Sorumlusu olarak çalışmış olup 2002-2016 yılları arasında ise Tofaş Merkez Ofis İstanbul'da Satış Sonrası Direktörü, Mini Kargo Proje Sorumlusu, Satış Sonrası Yedek Parça Direktörü, FIAT İş Birimi Direktörü, Aegea Projesi ve İş Geliştirme Direktörü olarak çalışmıştır. Sayın Okan Baş, 1 Temmuz 2016 tarihinde Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. CEO'luğuna getirilmiştir.
Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Altan Sungar, 1963 yılında İktisadi Ticari İlimler Akademisi'nde öğrenci iken Koç Holding şirketlerinden Royal Lastikler Tevzi A.Ş.'de stajyer olarak işe başladı. 60 yıllık deneyime sahip Sayın Sungar aynı şirkette muhasebe departmanının yanısıra pazarlama departmanında bölge müdür yardımcısı ve Türkiye'nin muhtelif bölgelerinde bölge müdürü olarak bayi teşkilatının kurulmasında görev aldı. 1975 yılında Otoyol Pazarlama şirketinin kuruluş aşamasında görev üstlenen Sungar aynı şirkette Pazarlama Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı ve Genel Müdür Vekili olarak görev yaptı.1985 yılından 2001 yılına kadar Tofaş Grubu şirketlerinden İstanbul Oto A.Ş.'de Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Üyesi olarak çalıştı. Aynı dönemde İstanbul Ticaret Odası otomotiv meslek komitesi üyesi ve mahkemeler nezdinde bilirkişi olarak görev aldı. 2001- 2004 yılları arasında Karsat A.Ş. şirketinde Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev alan Sungar; 2004 -2012 yılları arasında TURAVEL (Turizm, Eğitim ve Danışmanlık) şirketinde ortak ve danışman görevini üstlenmiştir.
Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi 1947 doğumlu Nezih Olcay ilköğrenim ardından İtalyan Lisesi ve takiben İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nden İşletme lisansı ile mezun olmuştur. 1971 yılında Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.'de işe başlayan Olcay söz konusu kurumda sırasıyla Muhasebe Müdürü, Mali Müdür, Dış İlişkiler Grup Müdürü, Muhasebe, Finans ve Kontrol Grup Direktör yardımcısı ve Mali Direktör görevlerinde bulunmuş ve 2007 yılı sonunda emekli olmuştur. 52 yıllık deneyime sahip Sayın Olcay Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.'de çalıştığı yıllarda Koç Grubu iştiraki değişik şirketlerde yönetim kurulu üyeliği görevlerinde bulunmuştur. 2008-2012 yılları arasında Plastiform Sanayi ve Ticaret A.Ş firmasında Genel Koordinatör, Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı ve Yönetim Kurulu Başkanlığı ve 2014-2019 yıllarında Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş Yönetim Kurulunda bağımsız üye olarak görev yapmıştır.
Nevzat Tüfekçioğlu, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat ve Maliye Bölümü'nden mezun olduktan sonra, 1963 yılında Maliye Bakanlığı Hesap Uzman Yardımcılığına, 1966 yılında Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanlığına atandı. 60 yıllık deneyime sahip Sayın Tüfekçioğlu 1974 yılında kamu görevinden ayrılarak Koç Holding Mali Grubunda sırasıyla Koordinatör Yardımcısı, Koordinatör, Başkan Yardımcısı ve Denetim ve Mali Grup Başkanlıkları görevlerini yürüttü ve 2001 yılında emekli oldu. Tüfekçioğlu, 2001-2006 yılları arasında Koç Holding A.Ş Denetçisi, 2005- 2006 yılları arasında Evyap A.Ş Yönetim Kurulu Üyesi ve 2013 - 2017 yılları arasında Kıraça Holding A.Ş Yönetim Kurulu üyeliği görevlerinde bulunmuştur. Halen Entek Elektrik Üretimi A.Ş Yönetim Kurulu Üyeliği, Suna-İnan Kıraç Vakfı Yönetim Kurulu Üyeliği, Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini sürdürmekte olan Tüfekçioğlu aynı zamanda Vehbi Koç Vakfı'nda Danışman ve Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı ile Geyre Vakfı'nda denetçi olarak görev yapmaktadır.
Müfit Ataseven, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletmecilik Bölümü'nden mezun olduktan sonra, Universite Paris IX Dauphine Üniversitesi'nde önce DEA-Doktora Yeterlilik diploması almış, sonrasında Türkiye'de Otomotiv Sanayii konulu Devlet Doktorası çalışması yapmış, Fontainebleau INSEAD ihtisas programına katılmıştır. 41 yıllık deneyime sahip Sayın Ataseven, 1982-1988 yılları arasında OYAK Genel Müdürlüğü Yatırımlar ve İştirakler Bölümü'nde II. Müdür ve Oyak-Renault, Mais, Omsan, Tukaş, Entaş, Adana Çimento, Oyak Menkul Değerler şirketlerinde Yönetim ve Denetleme Kurulu üyesi olarak görev yapmıştır. Atasaven, daha sonra, 1988-1997 yılları arasında, Fransa Renault SA'da Fransa Ticaret Direktörlüğü (DCF), Bayilik Örgütü "Dealer Profile" proje sorumlusu, Merkez Pazarlama Direktörlüğü - Pazarlama Fiyatlandırma Direktörlüğü, Le Havre Şube Müdürlüğü, Uluslararası Operasyonlar Başkanı (DOI) özel temsilciliği görevlerini üstlenmiştir. 1997-2003 yılları arasında Renault Mais Ticari Genel Müdür Yardımcısı, 2003-2007 yılları arasında ise
TOFAŞ Ticari Genel Müdürü olarak görev yapan Ataseven, OYDER Genel Koordinatörlüğü, Citroen Baylas Genel Müdürlüğü, Baylas ve Baytur'da Yönetim Kurulu Üyeliği, DEİK Türk Fransız İş Konseyi Yürütme Kurulu Üyeliği, ODD Yönetim Kurulu Üyeliği ve Divan Başkanlığı görevlerini de üstlenmiştir. Ataseven Galatasaray Üniversitesi'nde öğretim görevlisi, Bilkent Üniversitesi'nde yarı zamanlı öğretim görevlisi olarak ders vermiş olup, halen Sabancı Üniversitesi Yönetici Geliştirme Biriminde Stratejik ortak, 2009 yılında kurduğu MEFA Danışmanlık ve Interactifs Türkiye'de Yönetici olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.
Boğaziçi Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü'nde lisans, Clemson Üniversitesi (ABD) Makine Mühendisliği Bölümü'nde yüksek lisans eğitimini tamamlayan Okan Baş, çalışma hayatına 1987 yılında Tofaş Bursa Fabrikası Mühendislik Destek Departmanı'nda Makina Mühendisi olarak başlamış olup Tofaş bünyesinde 2016 Haziran ayına kadar farklı görevler üstlenmiştir. 1991-2002 yılları arasında Tofaş Bursa Fabrikası'nda Atölye Üretim Şefi, Motor Üretim Birimi Yöneticisi, Gövde Üretim Birimi Yöneticisi, Montaj Üretim Birimi Yöneticisi ve Doblò Ürün Sorumlusu olarak çalışmış olup 2002-2016 yılları arasında ise Tofaş Merkez Ofis İstanbul'da Satış Sonrası Direktörü, Mini Kargo Proje Sorumlusu, Satış Sonrası Yedek Parça Direktörü, Fiat İş Birimi Direktörü, Egea Projesi ve İş Geliştirme Direktörü olarak çalışmıştır. Sayın Okan Baş, 1 Temmuz 2016 tarihinde Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. CEO'luğuna getirilmiştir.
2004 yılı Marmara Üniversitesi Maliye bölümünde lisans eğitimini tamamlayan Sayın Kaya, 2012 yılında Sabancı Üniversitesi'nde Executive MBA EDP programını tamamladıktan sonra 2018 yılında BMI&Marmara Üniversitesi 'Stratejik Finansal Yönetim', 2021 yılında Paris Sorbonne Business Scholl & BMI da 'Kurumsal Risk Analizi ve Yönetimi', 2024 yılında ise Harvard Business School'da 'Organizasyonel Liderlik' ve 'Müzakere Ustalığı' üzerine sertifika programlarını tamamlamıştır. Çalışma hayatına 2006 yılında Döktaş Dökümcülük A.Ş.'de Mali İşler Departmanında başlamış olup 2011 yılına kadar hazine ve raporlama alanlarında görev almıştır. 2011-2013 yılları arasında Aktaş Holding bünyesinde Finans, Bütçe Planlama, Raporlama ve Kontrol alanlarında çeşitli sorumluluklarla birlikte yöneticilik görevleri de üstlenmiştir. 2013-2016 yılları arasında Sofiteks A.Ş.'de Ülke Kontrolörü ve Mali ve İdari İşler Müdürlüğü yapmıştır. 1 Şubat 2016 tarihinden itibaren Karsan bünyesinde yer alan Sayın Kaya, öncelikle 2016-2018 yılları arasında Bütçe Planlama ve Kontrol Müdürlüğü ile vekaleten Muhasebe Müdürlüğü yapmıştır. Sayın Kaya, 1 Ocak 2019 tarihi itibarıyla Mali İşler ve Finans Genel Müdür Yardımcılığı görevini sürdürmektedir.
Marmara Üniversitesi İngilizce İşletme bölümünde lisans, Birmingham Üniversitesi İşletme Bölümü'nde yüksek lisans (MBA) eğitimini tamamlayan Sayın Arpacıoğlu, çalışma hayatına 1988 yılında Kofisa Dış Ticaret firmasında satış koordinatörü olarak başlamıştır. Ardından 1990–1997 yılları arasında Tofaş Oto Ticaret'te Bölge Müdürlüğü ve Filo Satışlar Müdürlüğünün ardından Bölge Koordinatörü olarak çalışma hayatını sürdüren Sayın Arpacıoğlu, 1997 yılında Karsan Pazarlama A.Ş.'de Genel Müdür Yardımcılığı görevini üstlenmiştir. 2000–2009 yılları arasında Automobiles Peugeot'da Satış Direktörlüğü ve 2009-2016 yıllarında Karland A.Ş.'de Genel Müdür olarak görev almıştır. Nisan 2016–Şubat 2017 tarihleri arasında Karsan Pazarlama'da Genel Müdür olarak görev alan Sayın Arpacıoğlu, Şubat 2017'den itibaren Karland Otomotiv'de Murahhas Yönetim Kurulu üyeliği görevini sürdürmektedir. Şubat 2017–Aralık 2020 tarihleri arasında Karsan'da Ticari İşler Genel Müdür Yardımcılığı görevini başarıyla yerine getiren Sayın Arpacıoğlu, Aralık 2020'den itibaren Şirketimiz ticari işler faaliyetlerine İç Pazar Satış ve Dış İlişkiler Genel Müdür Yardımcılığı görevi ile katkı sağlamaya devam etmektedir.
Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra ABD'de Goldey-Beacom College'da MBA eğitimi almış ve ardından Boğaziçi Üniversitesi'nde Otomotiv Mühendisliği yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. 2004 yılında MercedesBenz Türk A.Ş.'de tasarım mühendisi olarak meslek hayatına başlayan Sayın Çetin, 2007-2011 yılları arasında Temsa Global A.Ş.'de uluslararası pazarlarda satış sonrası saha koordinatörü olarak görev yaptıktan sonra 2011-2012 yılları arasında General Motors Türkiye'de Müşteri İlişkileri Bölge Müdürlüğü görevini yürütmüştür. 2012-2020 yılları arasında Temsa Ulaşım Araçları A.Ş.'de sırasıyla, Uluslararası Satış Sonrası Bölüm Yöneticiliği, Yedek Parça Satış Yöneticiliği ve Kilit Müşteri Satış Müdürlüğü görevini yürüttükten sonra son 4 yıllık süreçte Kuzey Amerika operasyonlarından sorumlu Ülke Müdürü olarak görev almıştır. Sayın Çetin, 2020-2023 yılları arasında Karsan'da İhracat Genel Müdür Yardımcılığı görevini yürütmüştür. 2023- 2024 WrightBus UK de Ticari işlerden sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak görev almıştır. 2024 yılı Ocak ayından bu yana Karsan'da İhracat Genel Müdür Yardımcılığı görevini yürütmektedir.
Uludağ Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünde 2003 yılında Lisans eğitimini tamamlayan Ahmet Özgür Doğan, 2007 yılına kadar otomotiv yan sanayi firmalarında proje, satış ve kalite birimlerinde görev almıştır. 2007-2010 yılları arasında Tofaş Bursa fabrikasında MCV Projesi Yedek Parça İhracat Sorumlusu olarak göreve başlamıştır. 2010-2017 yılları arasında sırasıyla Tedarik Zinciri Geliştirme Uzmanı, Tedarik Zinciri Tasarımı Yöneticiliği, Transport, Kapasite ve Tedarikçi Geliştirme Yöneticiliği pozisyonlarında çalışmıştır. 2017- 2021 yılları arasında Tedarik Zinciri Geliştirme Müdürü görevini üstlenmiştir. Sayın Doğan, 1 Ekim 2021 tarihi itibarıyla Karsan Otomotiv'de Tedarik Zinciri Direktörü görevine getirilmiştir.
*Sayın Ahmet Özgür Doğan Ocak 2025 itibarıyla Karsan Otomotivdeki görevinden ayrılmıştır.
Marmara Üniversitesi Almanca İşletme Bölümü'nden mezun olan ve 2019 yılında Koç Üniversitesi'nde Executive MBA programını tamamlayan Sayın Aslı Ör, profesyonel kariyerine 2006 yılında Anadolu Isuzu'da Pazarlama Uzmanı olarak adım attı. 2007 yılında Tofaş'a katılarak CRM, fiyatlandırma, ürün yönetimi, pazarlama programları ve kampanya yönetimi gibi stratejik alanlarda yönetim kademelerinde görev aldı. 2014-2017 yılları arasında Ürün Pazarlama Yönetmeni ve Pazarlama İş Geliştirme Yöneticisi pozisyonlarında şirketin büyüme ve dönüşüm süreçlerine katkı sağladı. Eylül 2017'de Karsan'a katılan Sayın Ör, 2020 yılına kadar Pazarlama Müdürü olarak görev yapmış, Mart 2020 itibarıyla Pazarlama ve İhracat Direktörü olarak şirketin global pazarlardaki büyüme stratejilerine liderlik etmeye devam etmektedir.
Uludağ Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü'nde lisans (2001) ve yüksek lisans (2006) eğitimini tamamlayan Barış Hulisioğlu çalışma hayatına 2006 yılında Hexagon Mühendislik'te Tasarım Mühendisi olarak başlamıştır. Hexagon Mühendislik bünyesinde 2009-2013 yılları arasında Takım Lideri, 2013-2017 yılları arasında Proje Lideri görevlerini üstlenmiş olup otomotiv, savunma sanayi ve denizcilik projelerinde görev almıştır. 2017 yılında Karsan Otomotiv'deki kariyerine Ürün ve Proje Mühendisliği Müdürü olarak başlayan Sayın Hulisioğlu, Kasım 2020'den itibaren Ar-Ge Direktörlüğü görevini sürdürmektedir.
Ergün Koru, 2001 yılı İstanbul Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği mezunu olup Uludağ Üniversitesi'nde MBA eğitimi almış ve 2025 itibarıyla İşletme branşında doktora tez yazım çalışmalarını sürdürmektedir. Ayrıca 2020 yılında Cambridge Üniversitesi'nin 'Yüksek Etkili Liderlik', 2021 yılında da Adler Central Europe kuruluşunun 'Profesyonel Koçluk' programını ve 2024 yılında da Harvard Business School'un 'Etkili Liderlik' üzerine seçili sertifika programlarını tamamlamıştır. Sayın Koru, 2002 yılında Otosima A.Ş.'de Kalite Sorumlusu olarak başladığı kariyerine sırasıyla Üretim ve Kalite Müdürü, Mühendislik Müdürü ve Fabrika Müdürü olarak devam etmiştir. 2007-2018 yılları arasında Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.'de çalışan Koru, sırasıyla Maliyet Mühendisi, Tedarikçi Kalite ve Geliştirme Yöneticisi ve son olarak Yeni Proje Satınalma ve Metod Planlama Yöneticisi olarak görev yapmıştır. 2018-2021 yılları arasında Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.'de Maliyet İyileştirme ve Sistem Geliştirme Müdürü olarak görev alan Ergün Koru, 2021 Temmuz'da Karsan Otomotiv A.Ş.'nde Kalite Direktörü olarak göreve başlamış, 2022 Mayıs'ta Satınalma Direktörlüğü görevine atanmış ve son olarak 2024 Haziran ayından bu yana Satınalma ve Tedarik Zinciri'nden sorumlu Genel Müdür Yardımcısı görevini yürütmektedir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünde lisans ve yüksek lisansını tamamlamıştır. Mezun olduktan sonra Tofaş'ta çalışmaya başlayan Sayın Tükenmez, 1992-2022 yılları arasında Tofaş Otomobil fabrikasında ve Fiat'ta farklı görevlerde rol almıştır. Sırasıyla; 1992-1995 yılları arasında Tofaş Metot Mühendisi, 1995-2000 yılları arasında Üretim Mühendisi, 2000-2001 yılları arasında Mekanik Üretim Hatları Üretim Mühendisliği Sorumlusu, 2001-2002 Fiat GM Powertrain, Türkiye Üretim Mühendisliği Koordinasyon Sorumlusu, 2002-2003 yılları arasında Fiat GM Powertrain,İtalya İş Mükemmelliği Sistem Ekip Yöneticisi, 2003-2006 yılları arasında Fiat GM Powertrain,İtalya Üretim Mühendisliği Transmission Machining Sistem Sorumlusu, 2006-2008 yılları arasında Tofaş Proje Koordinatörü, 2008-2011 yılları arasında Ürün Güvenilirliği ve Ürün Değerlendirme Birim Sorumlusu, 2013- 2015 yılları arasında Doblò Model Kalite Müdürü, 2015- 2022 yılları arasında Ürün Kalite Müdürü, 2017-2022 yılları arasında Üretim Kalite Müdürü olarak çalışmıştır. 2022 yılında Karsan Otomotiv'de başlayan Sayın Tükenmez, Kalite Direktörü görevini yürütmektedir.
Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra Boğaziçi Üniversitesi'nde Bilgisayar Mühendisliği yüksek lisans ve Bologna Business School'da MBA eğitimini tamamlamıştır. Meslek hayatına üniversitede araştırma görevlisi olarak başlayan Sayın Vural, 2003-2006 yılları arasında Yapı ve Kredi Bankasında analist programcısı olarak görev yapmış, 2006-2008 yılları arasında kendi kurduğu girişimi yönetmiştir. 2008-2018 arasında sırasıyla Akbank, Finansbank, Garanti Bankası ve AvivaSA Emeklilik ve Hayat'ta farklı pozisyonlarda yönetsel sorumluluklar üstlenmiştir. Ardından beş yıl süreyle Tofaş'ta üretim ve ticari alandaki bilgi teknolojileri yönetimi görevine ek olarak kurumsal yapay zekâ dönüşümüne liderlik etmiştir. 2023 yılından bu yana Karsan'da Dijital Dönüşüm, Bilgi Teknolojileri ve Siber Güvenlik Çevik Liderliği görevini yürütmektedir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra 1989 yılında Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.'de Bakım Yatırım Mühendisi olarak meslek hayatına başlayan Sayın Korkut, 1991- 2018 yılları arasında Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. 'de sırasıyla Metot Mühendisi, Toplam Kalite Sorumlusu, Kalite Model Yöneticisi, Satış Sonrası Teknik Eğitim Yöneticisi, Bayi İnsan Kaynakları Müdürü, Tofaş Akademi Müdürü, İnsan Kaynakları Alan Müdürlüğü görevlerini yürütmüştür. Sayın Korkut, 2018 yılında İnsan Kaynakları Müdürü olarak başladığı Karsan'da 2022 Haziran ayı itibarıyla da İnsan Kaynakları Direktörlüğü görevini yürütmektedir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünde lisans eğitimini tamamlayan Sayın Dinçer, çalışma hayatına 1992 yılında Tofaş Bursa Fabrikası'nda Method Karoseri Departmanı'nda Makina Mühendisi olarak başlamış olup Tofaş bünyesinde 2017 Nisan ayına kadar farklı görevler üstlenmiştir. 1992- 2006 yılları arasında Tofaş Bursa Fabrikası'nda Atölye Mühendisi, Ürün Proses Uzmanı, Gövde Üretim Mühendislik Uzmanı, Endüstriyel Ürün Uzmanı, Palio-Albea-Doblo Kalite Model Yöneticisi, Ar-Ge Doblo Platform Kalite Yöneticisi olarak çalışmış olup 2006-2017 yılları arasında ise Tofaş Merkez Ofis İstanbul'da Satış Sonrası Teknik Müdürü olarak çalışmıştır. Sayın Dinçer, 1 Nisan 2017 tarihinde Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. Satış Sonrası Hizmetler Müdürlüğüne getirilmiştir. 1 Mart 2020 tarihinden itibaren Satış Sonrası ve Yedek Parça Direktörü olarak görev yapmaktadır.
Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünde lisans eğitimini tamamlayan Sayın Adıyeke, Surrey Üniversitesinde yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. 2011 yılında Satış Sonrası Bölge Koordinatörü olarak meslek hayatına başlayan Sayın Adıyeke 2014 yılında Temsa'da Bölge Satış Yöneticisi olarak yaklaşık 7 yıl boyunca görev almıştır. Grup şirketlerimizde Yönetim Kurulu üyeliği rolleri de üstlenen Sayın Adıyeke, Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'de Uluslararası Satış Grup Müdürlüğü görevinde bulunmuştur.2023 yılı Kasım ayı itibarıyla Karsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A. Ş'de Uluslararası Satış Direktörü olarak çalışmaktadır.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünde lisans eğitimini tamamlayan Sayın Kayhan 1999 yılında arasında Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'de boyahane yöneticisi olarak göreve başlamıştır. Ardından sırasıyla Metod Yöneticisi,Ürün yöneticisi görevlerinden sonra Akçalar2 de Fabrika müdürü olarak görev almıştır. Sayın Kayhan Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. şirketinde üretim direktörü olarak görevine devam etmektedir.
İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünde lisans ve master eğitimini tamamlayan Sayın Dönmez 2004 yılında Mercedes Benz Türk firmasında ArGe mühendisi olarak göreve başlamıştır. Ardından Daimler Buses firması Almanya lokasyonunda yaklaşık 4 yıl makine mühendisi olarak çalıştıktan sonra, Daimler Truck AG de Expet olarak Cezayir'de 4 yıl organizasyon yöneticisi olarak görev almıştır. Daimler Buses | EvoBus GmbH firmasında yeni ürün ve Amerika projeleri müdürü olarak görev aldıktan sonra 2022 yılında Ar-Ge Direktörlüğü görevini devralmıştır. Nisan 2024 itibarıyla Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'de Yönetim Danışmanı görevini üstlenen Sayın Dönmez, Ağustos ayı itibariyle Ar-Ge Genel Müdür Yardımcısı olarak atanmıştır.
Ankara Üniversitesi Hukuk bölümünde lisans eğitimini tamamlayan Sayın Baysal, sırasıyla Ankara Üniversitesi Hukuk bölümünde, Galatasaray Üniversitesi Felsefe bölümünde ve Oxford Üniversitesi Hukuk ve Finans Yüksek Lisansını tamamlamıştır. 2009 yılında Sermaye Piyasası Kurulunda meslek hayatına başlayan sayın Baysal 2020-2023 yılları arasında Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'de Hukuk birimi Koordinatörlüğün de görev almıştır.2023 yılında Erdem & Erdem Hukuk Bürosunda görev aldıktan sonra Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'de Hukuk Direktörü olarak görevine devam etmektedir.
Çukurova Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği bölümünde lisans eğitimini tamamlayan Sayın Yaycıoğlu , 2004 yılında Temsa Skoda Sabancı Ulaşım Araçları A.Ş'de Ar-Ge Tasarım mühendisi olarak meslek hayatına başlamıştır. Ardından sırasıyla Amerika Bölge Koordinatörü, Ülke Satış Müdürü, Uluslararası Satış Sonrası Hizmetler Müdürlüğünde görev almıştır. Mart 2024 yılından itibaren Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. 'de Satış Sonrası Hizmetler İhracat Direktörü olarak görev almaktadır.
Ulusal ve uluslararası çapta iş ortaklıkları kurma geleneğine sahip olan Karsan, çeşitli alanlarda faaliyet gösteren iştiraklerinde, farklı oranlarda doğrudan ve dolaylı pay sahibidir.
| Ticaret Unvanı | Şirketin Faaliyet Konusu | Ödenmiş/Çıkarılmış Sermayesi |
Şirketin Sermayedeki Payı |
Para Birimi | Şirketin Sermayedeki Payı (%) |
|---|---|---|---|---|---|
| Tasfiye Halinde Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş. | Otomotiv ve Yedek Parça Pazarlaması | 151.090.764 | 9.712.264 | TL | 6,43 |
| Karsan North America LLC | Satış Pazarlama | 0 | 0 | USD | 100 |
| Karsan Europe S.r.L | Araç Satışı ve Satış Sonrası Hizmetleri | 700.000 | 700.000 | EUR | 100 |
| Karsan İç ve Dış Ticaret A.Ş. | Araç ve Yedek Parça Satış ve Pazarlaması | 5.000.000 | 5.000.000 | TL | 100 |
| Hervouet Corporate Industry SAS | Otomotiv ve Yedek Parça Pazarlaması | 1.400.000 | 700.000 | EUR | 20 |
| Hervouet Corporate Lease SAS | Finansal Kiralama | 30.000 | 15.000 | EUR | 20 |
Karsan olarak tüm paydaşlarımız için daha güvenli ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etme hedefiyle her alanda değer yaratmaya kararlıyız.
Gelecek nesillere daha iyi bir dünya bırakmak için geliştirdiğimiz inovatif ürün çözümler ve güçlü markalarımızla, dünyanın dört bir yanında şehirleri geleceğe, işletmeleri kârlılığa ve iş ortaklarımızı başarıya taşıyoruz.
58 yılı aşkın deneyimimizle hem global markalar için hem de Karsan markamız altında üretim yapmaya devam ediyor, aynı zamanda endüstriyel hizmetlerimizle portföyümüzü çeşitlendiriyoruz.
e-JEST e-ATAK e-ATA
e-ATA HYDROGEN Otonom e-ATAK
Renault Traktör Kabinleri Yedek Parça Satış Garaj Yönetimi
Karsan markalı araçların yurt içi ve yurt dışı pazarlara yönelik olarak geliştirilmesi, üretilmesi, pazarlanması, satışı ve satış sonrası hizmetlerinin sunulması
Bölgede faaliyetlerini geliştirmeyi hedefleyen markalara üretim, pazarlama, satış ve satış sonrası hizmetler sağlanması
Küresel otomotiv markalarına tasarım, mühendislik desteği ve araç üretimi hizmetleri sunulması
Yerli ve yabancı üreticilere yönelik çeşitli hizmetlerin sağlanması
Karsan, Bursa Hasanağa'da yerleşik fabrikasında 1981 yılından bu yana ticari araç üretimi gerçekleştirmektedir. Karsan Hasanağa Fabrikası, Bursa şehir merkezine 30 km uzaklıkta, 89.412 m2 'si kapalı toplam 200.132 m2 'lik bir alan üzerinde yer almaktadır.
Tek vardiyada 20 bin düzeyinde araç üretebilecek kapasiteye sahip olan tesis, binek araçtan ağır kamyona, minivandan otobüse kadar her türlü aracı üretebilecek esneklikte yapılandırılmıştır. Tesisteki üretim faaliyetleri; kaynak, boya, montaj, kalite kontrol aşamalarını içermektedir.
Karsan, traktör ve tarımsal makineler alanında faaliyet gösteren Türk Traktör ile yaptığı üretim anlaşması çerçevesinde Bursa Organize Sanayi Bölgesi (OSB) tesislerinde traktör kabin ve platformları üretmektedir.
20.120 m2 'si kapalı toplam 29.319 m2 'lik bir alan üzerine kurulu tesis, 3 vardiyada yıllık 10.000 kabin üretme kapasitesine sahiptir.
Karsan ayrıca, otomotiv sektörü için inovatif ürünler geliştiren, 1.394 m2 'lik alanda hizmet veren bir Ar-Ge Merkezi kurmuştur. Merkez, ana OEM ürünlerinin tasarımının yanı sıra toplum odaklı sürdürülebilir mobilite çözümleri üreterek faaliyetlerini yürütmektedir.
22 Temmuz 2019 tarihinde T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından da akredite olmaya hak kazanan Ar-Ge Merkezi kapsamında bir adet Prototip Atölyesi ve bir adet Elektrik Elektronik Laboratuvarı bulunmaktadır.
| Ürün Cinsi | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Karsan Dizel | 337 | 349 | 248 |
| Karsan Elektrikli | 302 | 369 | 543 |
| Menarinibus | 96 | 22 | - |
| Renault Megane | 5.312 | 41.327 | 44.973 |
| Toplam | 6.047 | 42.067 | 45.764 |
| Ürün Cinsi | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Karsan Dizel | 330 | 368 | 248 |
| Karsan Elektrikli | 287 | 374 | 547 |
| Menarinibus | 96 | 22 | - |
| Renault Megane | 5.312 | 41.327 | 44.973 |
| Toplam | 6.025 | 42.091 | 45.768 |
| Ürün Cinsi | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Karsan Dizel | 829.736 | 997.940 | 755.762 |
| Karsan Elektrikli | 3.484.687 | 4.998.667 | 5.918.179 |
| Menarinibus | 733.535 | 253.639 | - |
| Kontratlı ve Endüstriyel Üretim | 1.816.477 | 3.557.959 | 3.098.645 |
| Diğer* | 876.219 | 908.956 | 1.094.738 |
| Toplam | 7.740.654 | 10.717.162 | 10.867.324 |
* Diğer kalemi; yedek parça ve malzeme satışları, satış sonrası hizmetler vs. hasılatından oluşmaktadır.
| 2022 | 2023 | 2024 | |
|---|---|---|---|
| Kapasite Kullanım Oranı (%) | 31,1 | 68,7 | 74,8 |
Karsan'ın mevcut kapasitesi 61.189 adet/yıl araçtır. Karsan 2024 yılında toplam 45.764 adet araç üreterek kapasite kullanım oranını %74,8'e çıkarmıştır.
Karsan'ın toplam varlıkları, 2023 yılı 4.çeyrekte 15.831.412 Bin TL seviyesinden 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla 15.122.657 Bin TL seviyesine gelmiştir. 2023 yılında 10.717.162 Bin TL olarak gerçekleşen hasılat tutarı, 2024 yılında 10.867.324 Bin TL, ve 2023 yılında 1.615.191 Bin TL olarak gerçekleşen esas faaliyet kârı ise 2024 yılında 1.016.011 Bin TL olarak gerçekleşmiştir.
| Özet Bilanço (bin TL) | 2023 | 2024 |
|---|---|---|
| Dönen Varlıklar | 7.963.581 | 7.643.085 |
| Duran Varlıklar | 7.867.831 | 7.479.572 |
| Toplam Varlıklar | 15.831.412 | 15.122.657 |
| Kaynaklar (bin TL) | 2023 | 2024 |
|---|---|---|
| Kısa Vadeli Yükümlülükler | 8.531.336 | 7.756.581 |
| Uzun Vadeli Yükümlülükler | 2.069.050 | 1.875.803 |
| Özkaynaklar | 5.231.026 | 5.490.273 |
| Toplam Kaynaklar | 15.831.412 | 15.122.657 |
| Özet Gelir Tablosu (bin TL) | 2023 | 2024 |
|---|---|---|
| Hasılat | 10.717.162 | 10.867.324 |
| Brüt Kâr | 1.843.853 | 2.180.589 |
| Esas Faaliyet Kârı/(Zararı) | 1.615.191 | 1.016.011 |
| Dönem Kârı/(Zararı) | 532.002 | 78.369 |
| Temel Göstergeler | 2023 | 2024 |
|---|---|---|
| Brüt Kâr Marjı | 0,17 | 0,20 |
| Esas Faaliyet Kâr Marjı | 0,15 | 0,09 |
| Net Kâr Marjı | 0,05 | 0,01 |
| Likidite Oranları | 2023 | 2024 |
| Cari Oran | 0,93 | 0,99 |
| Likidite Oranı | 0,72 | 0,80 |
| Nakit Oranı | 0,17 | 0,15 |
| Finansal Yapı Oranları | 2023 | 2024 |
| Toplam Borçlar/Özsermaye | 2,03 | 1,75 |
| K.V. Borçlar/Toplam Aktifler | 0,54 | 0,51 |
| U.V. Borçlar/Toplam Aktifler | 0,13 | 0,12 |
| Maddi Duran Varlık/ (Özsermaye + U.V. Borçlar) | 0,53 | 0,56 |
| Kârlılık Oranları | 2023 | 2024 |
| Net Dönem Kârı/Toplam Aktifler | 0,034 | 0,005 |
| Net Dönem Kârı/Özsermaye | 0,102 | 0,014 |
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 31 Ağustos 2023 tarihinde onaylanan, hâkim ortak Kıraça Holding A.Ş.'nin garantör sıfatıyla yer aldığı, 600 milyon TL ihraç tavanı kapsamında; TRFKRSNE2419 ISIN kodlu, 350.000.000 TL nominal tutarlı, 3 ayda bir kupon ödemeli, 364 gün vadeli (vade tarihi 04 Ekim 2024) finansman bonusu ihracı, 06 Ekim 2023 tarihinde tamamlanmıştır. 4 Ekim 2024 tarihinde itfa edilmiştir.
İhraç tavanı limiti dahilinde 23 Ağustos 2024 tarihinde 364 gün vadeli 250.000.000 TL tutarında finansman bonosunun ihracı tamamlanmış olup TRFKRSN82515 ISIN kodlu finansman bonosu ihracı gerçekleşmiştir.
7 Mart 2024'te SPK'dan (Sermaye Piyasası Kurulu) tahsisli ve/veya nitelikli yatırımcılara satılmak üzere, 700 milyon TL'lik kira sertifikası (sukuk) ihraç tavanı onayı alınmıştır.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun 07.03.2024 tarih ve 14/362 sayılı kararı ile onaylanan ihraç tavanı kapsamında, Karsan Otomotiv Sanayi ve
Ticaret A.Ş.'nin kaynak kuruluş/fon kullanıcısı olarak yer aldığı, yurt içinde nitelikli yatırımcıya satılmak üzere, yönetim sözleşmesine dayalı olarak 16 Ağustos 2024 tarihinde 200.000.000 TL nominal değerli ve 355 gün vadeli TRDDGER82519 ISIN Kodlu kira sertifikası ihracının satışı tamamlanmıştır.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun 07.03.2024 tarih ve 14/362 sayılı kararı ile onaylanan ihraç tavanı kapsamında, Karsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin kaynak kuruluş/fon kullanıcısı olarak yer aldığı, yurt içinde nitelikli yatırımcıya satılmak üzere, yönetim sözleşmesine dayalı olarak 17 Ekim 2024 tarihinde 250.000.000 TL nominal değerli ve 355 gün vadeli TRDDGERE2514 ISIN Kodlu kira sertifikası ihracının satışı tamamlanmıştır.
Şirketimiz esas sözleşmesinin 7. maddesi çerçevesinde Yönetim Kurulu'na verilen yetkiyle, 1.000.000.000 TL (birmilyar Türk Lirası) nominal değere kadar, yurt içinde, bir veya birden çok seferde, halka arz edilmeksizin tahsisli ve/veya nitelikli yatırımcılara satışı yapılmak üzere borçlanma aracı ihraç edilmesine ilişkin başvuru SPK'ya yapılmıştır.
Tahvil ihracına ve tahvil kupon ödemelerine ilişkin gerekli açıklamalar, SPK mevzuatına uygun olarak Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda ve Şirket internet (www. karsan.com.tr) sitesinde yayınlanmaktadır.
JCR Avrasya Derecelendirme A.Ş. (JCR) tarafından hazırlanan 31 Mayıs 2024 tarihli Kredi Derecelendirme Raporu'nda; Şirketimizin uzun ve kısa vadeli ulusal notları sırasıyla 'A-(tr) / Stabil' ve 'J2 (tr) / Stabil' olarak yatırım yapılabilir seviyede belirlenmiştir. Şirketimizin uluslararası notları ise ülke notu ile sınırlandırılmıştır. JCR ile Şirketimiz arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.
Karsan'ın serüveni 1966 yılında 269 bağımsız girişimci ile başladı.
Karsan ilk 15 yılda birçok otomotiv firması için otobüs, minibüs ve midibüs karoseri üretti. Karsan, Türkiye'nin ilk yerli minivanı Peugeot Partner'ı üretmeye başladı.
1997
1981 yılında Peugeot lisans anlaşması ile J9 minibüs üretmeye başladı. J serisinin üretimi 30 yıl boyunca devam etti.
1981
2006 yılına gelindiğinde Karsan, tamamen kendi ürünü olan J9 Premier'i üretti. Sonraki yıl ise Hyundai, Renault ve Citroën ile stratejik ortaklıklar kurdu.
2008 Renault Trucks ile Lander, Premium ve Kerax modelleri
için kontratlı üretim anlaşması imzalandı.
Renault Trucks Premium Uzunyol modelinin üretimine başlandı.
Peugeot Partner ve Citroën Berlingo Faz-2 üretimine başlandı.
2009 2009 yılında "Sınırsız
üretti.
mottosunu güncelleyen Karsan, New York'ta gerçekleşen "Yarının İhalesi" için V1 projesini
Ulaşım Çözümleri" olarak 2011
Karsan, otobüs üretimine başlayarak ilk büyük otobüsünü Roma Belediyesi için üretti.
Karsan, kendi üretimi olan Jest, Atak ve Star ile ürün portföyünü yeniden geliştirdi.
2013
Hyundai, Industry Italiana Autobus ve Bozankaya gibi lider firmalarla yeni anlaşmalar imzaladı. KİLOMETRE TAŞLARI
ABD Posta Servisi'nin (USPS) 25 Mayıs 2015 tarihinde açılan yeni nesil dağıtım aracı ihalesinde ön yeterlilik kazanan Karsan, test edilmek üzere prototip üreten 6 firma arasında yer aldı.
2017
tasarladı.
Karsan, Jest+'yı estetik bir görünüm ve gelişmiş özelliklerle yeniden Karsan'ın ilk elektrikli aracı olan ve gücünü BMW i tarafından sağlanan elektrik donanımından alan e-JEST, BMW iş birliğinde Münih'te piyasaya sürüldü.
2018
Karsan, sürdürülebilir bir gelecek ve şehirlerin doğal kaynaklarını koruma misyonuyla ikinci elektrikli aracı olan e-ATAK'ın üretimine başladı.
için 5 yıllık anlaşma imzaladı. Avrupa ve Amerika'nın
ilk seri üretim Seviye 4 Sürücüsüz otobüsü olan Autonomous e-ATAK'ı tanıttı.
10 metre, 12 metre ve 18 metre sınıfındaki %100 elektrikli otobüslerden oluşan e-ATA serisini piyasaya sürdü, böylece 6 metreden 18 metreye uzanan %100 elektrikli serisiyle ilk ve tek Avrupa markası oldu.
2022
2023
Karsan, yeni sağdan direksiyonlu e-JEST modeliyle Japonya pazarına giren ilk Avrupalı elektrikli otobüs markası oldu.
Karsan, Avrupa pazar lideri olan e-JEST modeliyle İngiltere pazarına güçlü bir giriş yaparak mobilitenin geleceğini şekillendirme vizyonunda önemli bir adım attı.
Avrupa Ticari otomotiv pazarı satışları 2024 yılında adet bazında %4,8 oranında artış göstermiştir.
Avrupa Otomotiv Pazarı (bin adet)
Kaynak: ACEA (AB27 + EFTA + Birleşik Krallık)
2024 yılında Avrupa şehir içi otobüs pazarı %1,4 oranında artış gösterirken, elektrikli şehir içi otobüs pazarı ise %22,1 oranında büyümüştür. Elektrikli şehir içi otobüs pazarı toplam şehir içi otobüs pazarının %49,1'ine ulaşmıştır.
Elektrikli City Minibüs pazarı önceki seneye göre %26,9 oranında artış göstermiştir. 2024 yılında Elektrikli City Minibüs, Avrupa minibüs pazarının %32,3'ünü oluşturmuştur.
*8 tondan ağır araçlar
Kaynak: 2019-2023 Chatrou CME Solutions - Europe Bus Market Report / 2024 - DVV Media Group - Europe Bus Market Report
* City Minibüs / 3,5-8,0 ton arası araçlar Kaynak: 2019-2023 Chatrou CME Solutions - Europe Bus Market
Report / 2024 - DVV Media Group - Europe Bus Market Report
2023 yılında Türkiye otomotiv satışlarında %0,1 oranında artış kaydedilmiştir. Üretim adetlerinde ise %7,0 oranında azalma görülmüştür.
2024 yılında Türkiye ticari araç üretiminde adet bazında %10,7 oranında azalma görülmüştür. Satış adetlerinde ise %3,6 oranında azalma yaşanmıştır.
Kaynak: OSD
Otonom e-ATAK Avrupa'da tünelden geçebilen ilk sürücüsüz toplu taşıma aracı oldu.
Bursa'nın toplu ulaşımını elektriklendirdik. Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne 2 adet e-ATA satışı gerçekleştirerek şehrin ilk elektrikli otobüslerini teslim ettik.
Karsan'ın hidrojenli otobüsü e-ATA'yı Türkiye'de ilk kez Gaziantepliler test etti.
İnovatif modellerimizle toplu ulaşımın geleceğini kullanıcıların beğenisine sunduk. Bu kapsamda sektörün en büyük otobüs fuarı olan Busworld 2024'e yenilikçi ürün gamımızla katılım sağladık.
ADASTEC işbirliğiyle geliştirdiğimiz, dünyanın ilk , planlanmış rota üzerindeki Seviye-4 sürücüsüz aracı Karsan Otonom e-ATAK'ı; ABD, Norveç, Romanya, Hollanda, Türkiye, Fransa ve Finlandiya'nın ardından İsviçre'de kullanıcılarla buluşturduk.
Fransa, Belçika, İsviçre ve Lüksemburg'da gücümüzü artırmak için bölgenin önde gelen şirketlerinden Cosmobilis Group ile yeni bir ortaklık anlaşması imzaladık. Bu anlaşmayla ortağı olduğumuz HCI şirketini Cosmobilis Group'un katılımıyla yeniden yapılandırdık.
Lüksemburg Hidrojen Vadisi'nin (luxhyval) açılışına katılarak doğadan ilham alarak ürettiğimiz hidrojen teknolojisine sahip e-ATA HYDROGEN aracımızı sergiledik. Bu önemli etkinlikte sıfır emisyon vizyonumuzu bir kez daha vurguladık.
Hidrojen teknolojisinde Toyota Motor Europe ile iş birliğine imza attık.
2024 CDP İklim Değişikliği
Değerlendirmesinde B notu alarak skorumuzu 2 seviye yükselttik.
Nisan 2024'ten itibaren Bursa'daki 3 farklı lokasyonumuzda %100 yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanıyor, IREC sertifikası ile belgelendiriyoruz.
2024 yılında e-ATA 12 elektrikli ve hidrojen yakıtlı araçlarımız ile e-ATA 18 metre araçlarımızın ürün yaşam döngüsü analizlerini (LCA) tamamladık.
Geliştirdiğimiz inovatif projeler sayesinde fikri-sinai haklar başvuru sayısını 18'e çıkardık.
173 adet enerji ve kaizen çalışmasıyla süreçlerimizi verimli hale getirdik.
İşveren markamızın gücünü tescilleyerek Great Place to Work sertifikasını almaya hak kazandık.
Çalışan bağlılığı oranı %66'ya ulaştı. STEM pozisyonlarındaki kadın çalışan sayısı %30'a ulaştı.
Star Staj Programından mezun olan stajyerlerin %50'sini Karsan'da istihdam ettik.
Karsan olarak 2024 yılında inovasyon, sürdürülebilirlik ve mobilitenin geleceğini şekillendirme konusundaki başarılarımızla toplam 14 uluslararası prestijli ödüle layık görüldük. Mobilitenin geleceğini yenilikçi çözümlerle şekillendirme ve sürdürülebilir bir yarın için çalışma vizyonunun göstergesi olan bu ödülleri değerli çalışanlarımıza ithaf ediyoruz.
Karsan, şeffaf, adil, hesap verebilir ve sorumlu bir yönetim anlayışıyla güçlü bir kurumsal yapı oluşturmuştur. Kurumsal yönetim anlayışı, etik değerler, paydaş katılımı, sürekli gelişim odaklı iş stratejileri üzerine inşa edilmiştir. Şirketin karar alma mekanizmaları, paydaş beklentilerini gözeten ve sürdürülebilir değer yaratmayı amaçlayan bir yapı çerçevesinde şekillendirilmektedir.
Karsan, kurumsal yönetim ilkeleri doğrultusunda oluşturduğu politikaları aracılığıyla çevresel, sosyal ve yönetişim alanındaki taahhütlerini ortaya koymakta ve bu doğrultuda sorumluluklarını yerine getirmeyi hedeflemektedir. Karsan'ın sürdürülebilirlik yaklaşımı, kalite, iş sağlığı ve güvenliği, çevre yönetimi, etik değerler ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi temel alanlarda oluşturulan kurumsal politikalarla desteklenmektedir. Bu kapsamda, şirketin kamuya açık olarak paylaştığı politikalar aşağıda listelenmiştir:
Karsan hissedarlarının katılımıyla gerçekleştirilen Genel Kurul toplantılarında belirli süreler için seçilen üyelerden oluşan Yönetim Kurulu, Şirketin en üst düzey karar alma organıdır. Seçimli Genel Kurul toplantıları, Karsan hissedarlarının aktif katılımıyla gerçekleştirilmektedir. Belirli süreler için atanan üyelerden oluşan Yönetim Kurulu, şirket içinde kilit kararları alan nihai yönetim organı olarak kabul edilmektedir. 31 Aralık 2024 itibarıyla Karsan Yönetim Kurulu, CEO dahil toplam yedi üyeden oluşmaktadır. CEO dışındaki tüm üyeler, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenen icrada görev almayan üye kriterini karşılamakta olup, üç üye bağımsızlık kriterlerini yerine getirmektedir.
Karsan'da Yönetim Kurulu görevlerinin daha verimli biçimde yürütülmesini sağlayan, aynı zamanda SPK tarafından belirlenen Kurumsal Yönetim İlkeleri'ne uyum gereği Yönetim Kurulu'na bağlı görev yapan Denetim Komitesi, Kurumsal Yönetim Komitesi ve Riskin Erken Saptanması Komitesi bulunmaktadır. Bu komiteler doğrudan Yönetim Kurulu'na raporlama yapmaktadır.
Kurumsal Yönetim Komitesi, Aday Gösterme Komitesi ve Ücret Komitesi fonksiyonlarını da yürütmektedir. Kurumsal Yönetim Komitesi'nin görevleri arasında sürdürülebilirlik ilkelerine uyum da yer almaktadır. Komitelerin başkanlık görevlerini Yönetim Kurulu bağımsız üyeleri üstlenmektedir.
Karsan'da Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO görevleri farklı kişiler tarafından yürütülmektedir. Şirketin en üst düzey icra sorumluluğunu üstlenen CEO, bu görevi üst yönetim ekibiyle birlikte eşgüdüm içinde yürütmektedir. 2024 yılı itibarıyla Şirket üst yönetiminde biri kadın olmak üzere toplam 19 yönetici görev yapmaktadır.
04 Haziran 2024 tarihinde düzenlenen Olağan Genel Kurul'da, Genel Kurul'u takip eden ay başından itibaren geçerli olmak üzere, Bağımsız Yönetim Kurulu üyelerinin her birine ayda brüt 40.000 TL, Yönetim Kurulu üyelerinin her birine ayda brüt 35.000 TL ödenmesine karar verilmiştir.
Yönetim Kurulunun Yıl İçerisindeki Fiziki Toplantı Sayısı: 11 Yıl içerisindeki toplantılara %98 oranında bir katılım gerçekleşmiştir.
| Adı/Soyadı | Görevi | En Son Göreve Seçilme Tarihi |
|---|---|---|
| İnan Kıraç | Yönetim Kurulu Başkanı | 04.06.2024 |
| Giancarlo Boschetti | Yönetim Kurulu Başkan Vekili | 04.06.2024 |
| Okan Baş | Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi | 04.06.2024 |
| Mehmet Altan Sungar | Yönetim Kurulu Üyesi | 04.06.2024 |
| Nevzat Tüfekçioğlu | Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi | 04.06.2024 |
| Ahmet Nezih Olcay | Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi | 04.06.2024 |
| Müfit Ataseven | Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi | 04.06.2024 |
| Komite | Komite Üyeleri | Komitedeki Görevi | Niteliği | Toplanma Sıklığı |
|---|---|---|---|---|
| Denetim Komitesi | Nevzat Tüfekçioğlu | Başkan | Bağımsız Üye | |
| Ahmet Nezih Olcay | Üye | Bağımsız Üye | 3 aylık dönemlerde yılda en az 4 defa | |
| Kurumsal Yönetim Komitesi | Müfit Ataseven | Başkan | Bağımsız Üye | |
| Mehmet Altan Sungar | Üye | Bağımsız Üye Değil | Yılda en az 2 defa | |
| İbrahim Onur Baysal* | Üye | İcracı | ||
| Riskin Erken Saptanması Komitesi | Ahmet Nezih Olcay | Başkan | Bağımsız Üye | |
| Nevzat Tüfekçioğlu | Üye | Bağımsız Üye | 2 aylık dönemlerde yılda en az 6 defa | |
| Mehmet Altan Sungar | Üye | Bağımsız Üye Değil |
(*) SPK II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği'nin 11. maddesi çerçevesinde Yatırımcı İlişkileri Bölüm Yöneticisi Kurumsal Yönetim Komitesi'nde görevlendirilmiştir.
Karsan olarak faaliyetlerimizi etik ilkeler çerçevesinde yürütüyor, iş süreçlerimizin her aşamasında şeffaflık, hesap verebilirlik ve adil çalışma prensiplerini benimsiyoruz. Tüm paydaşlarımızla kurduğumuz ilişkilerde küresel etik standartlara uygun hareket ederek, güvene dayalı bir iş ortamı oluşturmayı hedefliyoruz.
Etik Kurallarımızın tüm süreçlerde uygulanmasını sağlamak adına, "Karsan Etik Davranış Kuralları ve Uygulama Prosedürü"nü oluşturduk. Bu çerçevede tüm çalışanlarımız, yöneticilerimiz ve iş ortaklarımız etik değerlere tam uyum göstermekle yükümlüdür. Etik dışı davranışlara sıfır tolerans politikası uyguluyor ve etik ihlallerinin önlenmesi için bilinçlendirme ve eğitim faaliyetleri gerçekleştiriyoruz.
Etik kurallarımız, Birleşmiş Milletler Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) düzenlemeleri gibi uluslararası çerçevelere dayanıyor.
Etik ilkelerimize uyumun sağlanması ve olası ihlallerin değerlendirilmesi amacıyla Etik Kurul oluşturduk. CEO başkanlığında, İnsan Kaynakları Direktörü ve Hukuk Koordinatörü'nün daimi üyeliğiyle faaliyet gösteren kurul, vaka bazında ilgili yöneticilerin katılımıyla çalışıyor. Etik Kurul, etik ihlallerini değerlendiriyor, gerekli aksiyonların alınmasını sağlıyor ve önleyici tedbirleri uygulamaya koyuyor.
Çalışanlarımızın etik ihlalleri veya uyumsuzlukları güvenli bir şekilde bildirebilmeleri için [email protected] e-posta adresi ve kapalı zarf yöntemiyle bildirim kanalları sunuyoruz. Bildirimler, İnsan Kaynakları Müdürü veya Etik Kurul Başkanı'na iletilebiliyor. İhbarların isimsiz olması dikkate alınmamakla birlikte gizlilik ilkelerine özen gösteriliyor.
Etik Kurul, gelen bildirimleri değerlendirerek ihlalin var olup olmadığını belirliyor ve gerekli disiplin süreçlerini başlatıyor. Kurul; Genel Müdür, İK Direktörü, Üst Düzey Yönetici ve Hukuk Koordinatörü'nden oluşur. Mavi yakalı çalışanlarla ilgili durumlarda ise sendika baş temsilcisi bilgilendiriliyor.
Kurul kararları İnsan Kaynakları Direktörlüğü tarafından yazılı olarak ilgili çalışana bildiriliyor. Tebliğ edilmemesi durumunda, durum tutanakla tespit edilerek gerekli işlemler başlatılıyor. Etik Kurul'un işleyişi ve süreçlerinin takibi, İnsan Kaynakları Direktörlüğü tarafından yürütülüyor.
Şirket içinde etik kuralların ihlal edilmemesi adına kapsamlı bir denetim mekanizması oluşturduk. Etik ihlallerine yönelik yapılan bildirimleri titizlikle değerlendirerek, gerekli görüldüğünde disiplin süreçlerini başlatıyoruz.
İş ortaklarımız ve tedarikçilerimizle olan ilişkilerimizde şeffaflık, adil rekabet ve etik iş anlayışını temel alıyoruz. İş ortaklarımızın da etik kurallarımıza uyum göstermesini bekleyerek, insan hakları ihlallerine, zorla çalıştırmaya ve çocuk işçiliğine karşı net bir duruş sergiliyoruz. Ayrıca, tedarikçilerimizin etik kurallara aykırı davranışlarda bulunmadığından emin olmak adına düzenli izleme ve denetimler gerçekleştiriyoruz.
Etik değerlerimize bağlı kalarak, tüm süreçlerimizde adil, şeffaf ve sürdürülebilir bir iş modeli oluşturmaya devam ediyoruz. Karsan olarak iş etiğine olan bağlılığımızı sürdürülebilirlik hedeflerimizle birleştirerek, etik standartlarımızı daha da ileri taşımayı amaçlıyoruz.
KURUMSAL ETIK KURALLARIMIZI, GÜVEN VE ŞEFFAFLIK ÜZERINE INŞA ETTIK.
Rüşvet ve yolsuzlukla mücadelede sıfır tolerans ilkesiyle hareket ediyor, iş süreçlerimizin her aşamasında şeffaf ve etik bir yaklaşım benimsiyoruz. Çalışanlarımızın ve yöneticilerimizin rüşvet veya çıkar ilişkisi doğurabilecek herhangi bir faaliyette bulunmalarına kesinlikle izin vermiyoruz. Rüşvet, kara para aklama ve yolsuzluğun hiçbir türüne taraf olmayarak, iş etiğimizi en üst düzeyde korumayı amaçlıyoruz.
Yolsuzlukla mücadelede proaktif bir yaklaşım benimsiyor, sürekli değişen tehditleri dikkate alarak önleyici tedbirler geliştiriyoruz. Etik Kurallarımız, herhangi bir çıkar ilişkisi oluşturabilecek doğrudan veya dolaylı her türlü menfaat teklifini yasaklamaktadır. Şirketimizde çalışan herkes, rüşvet ve yolsuzlukla mücadele ilkelerine tam uyum göstermekle yükümlüdür. Bu konuda belirlenen ilke ve prosedürler, Karsan Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Politikası kapsamında detaylandırılmıştır.
Etik değerlerimize bağlı kalarak, tüm süreçlerimizde adil, şeffaf ve sürdürülebilir bir iş modeli oluşturmaya devam ediyoruz. Karsan olarak iş etiğine olan bağlılığımızı ve etik standartlarımızı daha da ileri taşımayı amaçlıyoruz.
KURUMSAL RISK YÖNETIMI
Karsan, risk yönetimi ve iç denetimi kurumsal yönetim yapısının ayrılmaz bir parçası olarak ele almakta ve bu süreçleri stratejik karar alma mekanizmalarına entegre etmektedir. Risk yönetimi yaklaşımı, olası tehditleri öngörerek proaktif çözümler geliştirmeye ve iş sürekliliğini sağlamaya odaklanırken; iç denetim, süreçlerin etkinliğini, verimliliğini ve mevzuata uyumunu değerlendirerek kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesini ve sürekli iyileştirme kültürünün benimsenmesini sağlamaktadır.
Karsan, faaliyetlerinin sürdürülebilirliği ve başarısını sağlamak amacıyla kapsamlı bir risk yönetimi stratejisi uygulamaktadır. Bu strateji, olası risklerin erken tespiti, değerlendirilmesi ve yönetilmesi süreçlerini kapsayan entegre bir yaklaşım sunar. Karsan'ın risk yönetimi, pay sahipleri başta olmak üzere kurumsal stratejileri ve hedefleri etkileyebilecek riskleri öngörmeyi, bu riskleri şirketin risk iştahına uygun şekilde analiz etmeyi ve gerekli önlemleri alarak kriz yönetimini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Bu kapsamda, risklerin belirlenmesi, etkilerinin değerlendirilmesi ve alınacak aksiyonların planlanması süreçleri Riskin Erken Saptanması Komitesi aracılığıyla düzenli olarak Yönetim Kurulu'na raporlanmaktadır.
Riskin Erken Saptanması Komitesi, 28 Haziran 2013 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 378'inci maddesi ve SPK'nın Kurumsal Yönetim İlkeleri'ne uyum kapsamında kurulmuştur. Komitenin başkanlığını bağımsız yönetim kurulu üyesi Ahmet Nezih Olcay yürütmekte olup, üyeleri arasında Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Nevzat Tüfekçioğlu ve Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Altan Sungar yer almaktadır.
2024 yılı içerisinde komite tarafından toplam 6 raporlama gerçekleştirilmiş olup, şirketin risk envanterinde yer alan unsurlar ve stratejik hedeflere yönelik güncel riskler analiz edilerek Yönetim Kurulu'na iletilmiştir.
Karsan'da risk yönetimi çalışmaları, CEO'ya bağlı olarak faaliyet gösteren Hukuk ve İç Denetim Direktörlüğü'ne bağlı Kurumsal Risk Yönetimi ve İç Denetim Yöneticiliği liderliğinde yürütülmektedir. Bu yapı, risk yönetimi süreçlerinde koordinasyonu sağlamak, ortak bir risk çerçevesi oluşturmak ve bu çerçevenin uygulanmasına yönelik rehberlik etmekle sorumludur.
Karsan organizasyonunda bulunan tüm departmanların yönetim ekibi ve süreç sahipleri, belirlenen risk çerçevesinde, kendi süreçlerine yönelik riskleri belirlemek, değerlendirmek, bu risklere yönelik önleyici aksiyonlar almak ve riskleri izleyerek Kurumsal Risk Yönetimi ve İç Denetim Birimi'ne raporlamakla yükümlüdür.
KURUMSAL RISK YÖNETIMI
Kurumsal risk yönetimi programına yönelik ana bileşenleri (politika, risk iştahı vb.) onaylar.
Riskin Erken Saptanması Komitesi görüş ve önerilerini değerlendirir.
SPK Kurumsal İlkeleri'ne uyumlu olarak risk yönetimini gözden geçirir.
Yönetim kuruluna şirketin risklerine yönelik görüş ve önerileri içeren raporlar sunar.
Kurumsal risk yönetim metodolojilerini tanımlar ve uygulanmasını sağlar.
Risk yönetiminin uygulanmasına yönelik yol gösterici olur.
Eğitim ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirir.
Risk yönetim süreçlerinde koordinasyonu sağlar, risklerin etkin bir şekilde yönetilmesi adına süreçleri izler ve analiz eder.
Riskin Erken Saptanması Komitesi aracılığıyla Yönetim Kurulu ve üst yönetime raporlama yapar.
Belirlenen risk yönetim metodolojileri ile uyumlu olarak süreçleri ile ilgili risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi, cevaplanması ve faaliyetlerin planlanması izlenmesini sağlar.
Güncel gelişmeler doğrultusunda riskleri gözden geçirir ve uygun kontrol faaliyetlerinin uygulanmasını sağlar.
Departman ve süreçleri ile ilişkili risklerin Kurumsal Risk Yönetimi ve İç Denetim birimine raporlamasını yapar.
KURUMSAL RISK YÖNETIMI
2024 YILINDA DÜZENLEDIĞIMIZ RISK ÇALIŞTAYI ILE GÜNCEL RISKLERI TANIMLADIK VE DEĞERLENDIRDIK.
Karsan bünyesindeki riskler, finansal, stratejik, operasyonel ve uyum riskleri olmak üzere dört ana kategoriye ayrılarak önceliklendirilmiştir. Risk yönetimi yaklaşımı, şirketin faaliyetleri ve stratejik hedefleri doğrultusunda belirsizlikleri tehdit ve fırsat olarak değerlendirmeye, risklerin kök nedenlerini belirlemeye ve potansiyel etkilerini analiz etmeye dayanmaktadır. Bu kapsamda, risk yönetimi süreci risklerin tanımlanması, etki ve olasılıklarının değerlendirilmesi, risk iştahı doğrultusunda yönetilmesi ve sonuçlarının izlenerek raporlanması olmak üzere dört temel aşamada yürütülmektedir.
Bununla birlikte Karsan'da çevresel, sosyal ve yönetimsel riskler de etkin bir şekilde yönetilmektedir. Kurumsal Risk Yönetiminin belirlemiş olduğu metodolojiler uygulanarak, sürdürülebilirlik ekibi tarafından iklim değişikliği, çalışan gelişimi, insan hakları ve çeşitlilik gibi konularda risk ve fırsatlar analiz edilmekte, belirlenen
------------------------------------------------ öncelikli riskler Kurumsal Risk Yönetimi birimi ile paylaşılmaktadır. Bu riskler, şirketin risk envanterine dahil edilerek Kurumsal Risk Yönetimi süreciyle entegre edilmekte ve ilgili yönetim mekanizmalarıyla takip edilmektedir.
2024 yılında düzenlenen risk çalıştayı ile güncel risklerin tanımlanması ve değerlendirilmesi sağlanmıştır. Departmanların yönetim ekipleri ve süreç sahipleriyle birebir bilgilendirme seansları ve mülakatlar gerçekleştirilerek, risklerin belirlenmesi ve kök nedenlerinin analiz edilmesi üzerine çalışmalar yürütülmüştür. Bu süreç, risk yönetimine yönelik farkındalığın artırılmasını sağlarken, risk envanterinin güncellenmesine ve şirketin öncelikleri ile stratejilerine uygun risk yönetim planlarının oluşturulmasına olanak tanımıştır.
Şirket stratejileri ve hedeflerine yönelik belirsizliklerin risk kategorilerine göre tanımlanması ve kök nedenlerinin belirlenmesi
Tanımlanan risklere ve kök nedenlere yönelik etki ve olasılıkların risk matrisine göre değerlendirilmesi
Risk değerlendirmesi sonucunda oluşan risk puanına göre şirkerin risk iştahı ile ilişkili olarak risklerin kabul et, azalt, önle ve transfer et olarak cevaplanması Risklerin cevabına yönelik olarak faaliyetlerin planlanması
Planlanan faaliyetlerin izlenmesi ve risk envanterinin öncelikli risklere göre raporlanması
İÇ KONTROL VE İÇ DENETIM
Karsan'da faaliyetlerin etkin, verimli ve yasal düzenlemelere uygun şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla risk odaklı bir anlayışla iç kontrol ve iç denetim sistemi tasarlanmıştır. Bu sistem finansal raporlamanın güvenilirliğini artırmayı, varlıkların korunmasını ve şirketin karşılaşabileceği risklerin en aza indirilmesini hedeflemektedir.
Denetim Komitesinin sorumluluğunda, Karsan'ın muhasebe, raporlama ve iç kontrol sistemleri düzenli olarak gözden geçirilmekte, bağımsız denetim raporları değerlendirilmektedir. Kamuya açıklanacak yıllık ve ara dönem finansal tabloların muhasebe ilkelerine ve gerçeğe uygunluğuna ilişkin incelemeler tamamlanarak Yönetim Kurulu'na yazılı olarak bildirilmektedir.
Bunun yanında, şirketin risk yönetim çalışmaları ile ilişkili olarak belirlenen öncelikli konulara yönelik iç denetim planlaması yapılmakta ve bu doğrultuda oluşturulan aksiyon planları ile iç kontrol sisteminin etkin bir şekilde yapılandırılması hedeflenmektedir. Şirket faaliyetleri ile ilgili gerçekleşen ihlaller, ihbar ve şikayetler, ilgili birimlerin iş birliğiyle Kurumsal Risk Yönetimi ve İç Denetim Birimi tarafından değerlendirilmekte, incelenmekte ve faaliyetlerin etkin kontrolünün sağlanmasına yönelik önerilerle birlikte raporlanarak sonuçlandırılmaktadır.
Denetim Komitesi, tüm iç kontrol ve iç denetim faaliyetlerini periyodik olarak izlemekte, yıllık denetim planlarını gözden geçirerek onaylamaktadır. 2024 yılında Denetim Komitesi tarafından Yönetim Kurulu'na 6 adet raporlama gerçekleştirilmiştir.
Karsan olarak mobilitenin geleceğini şekillendirme vizyonumuz doğrultusunda, sürdürülebilirliği sadece bir hedef değil, iş modelimizin temel taşı olarak görüyoruz. Ürün ve hizmetlerimizle karbonsuz mobiliteyi destekleyen bir dönüşüm yaratırken, iş stratejilerimizi sürdürülebilirlik ilkeleriyle bütünleşik bir şekilde yönetiyoruz. Teknoloji ve inovasyonu bir araç olarak kullanarak, sadece çevresel etkilerimizi en aza indirmekle kalmıyor, aynı zamanda topluma ve ekonomiye uzun vadeli değer katmayı hedefliyoruz. Bu kapsamda sürdürülebilirlik önceliklerimizi belirliyor, süreçlerimizi ekip bazlı hedeflerle destekliyoruz.
Bugün küresel ölçekte net sıfır taahhütleri, enerji dönüşümü ve sürdürülebilir kentleşme gibi kritik dönüşümler yaşanıyor. Bu gelişmeler ulaşım sektöründe daha çevreci, verimli ve akıllı mobilite çözümlerine olan ihtiyacı artırıyor. Karsan olarak değişimlerin yalnızca bir parçası olmakla kalmıyor, aynı zamanda çözümler üreten bir öncü olarak konumlanıyoruz. İş modelimizin kendisi, sıfır emisyonlu mobiliteyi destekleyen ve çevresel ayak izini azaltan bir yapı üzerine kurulu. Bu farkındalıkla hareket ederek, stratejilerimizin sürdürülebilirlikle uyumunu sürekli olarak güçlendiriyor, tüm iş süreçlerimizi sosyal ve çevresel sorumluluklarımız doğrultusunda şekillendiriyoruz. Kurumsal yönetişimden, tedarik zinciri yönetimine; üretimden, ürün tasarımına kadar her noktada sürdürülebilir iş süreçleri yaratma odağıyla hareket ediyoruz:
Karsan olarak sürdürülebilirlik yolculuğumuzu iş modelimizin geleceğe taşınması için bir dönüşüm fırsatı olarak görüyoruz. Karbon nötr mobiliteyi hayata geçirmek için inovasyon, dijitalleşme ve teknoloji yatırımlarımızı hızlandırıyor, iş stratejilerimizi sürdürülebilir bir gelecek doğrultusunda şekillendiriyoruz.
Karsan'da sürdürülebilirlik yönetimi, çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) riskleri ve fırsatlarının etkin bir şekilde yönetilmesini sağlamak üzere yapılandırılmıştır. Sürdürülebilirlik yönetişimi, Yönetim Kurulu seviyesinde ele alınmakta olup, sürdürülebilirlik konularının entegrasyonu için belirlenen komiteler ve yönetim yapıları aracılığıyla yürütülmektedir. Yönetim Kurulu, sürdürülebilirlik çalışmalarını stratejik düzeyde yönlendiren bu konumda olmakla birlikte Kurumsal Yönetim Komitesi aracılığıyla süreci denetlemektedir.
Kurumsal Yönetim Komitesi, sürdürülebilirlik hedeflerinin belirlenmesi, yatırım stratejilerinin oluşturulması ve yönetim kurulu düzeyinde sürdürülebilirlik politikalarının yönlendirilmesi görevlerini üstlenmektedir. Bu komite aynı zamanda sürdürülebilirlik performans metriklerinin üst yönetim teşvik sistemlerine entegrasyonunu da sağlamaktadır.
CEO başkanlığında faaliyet gösteren Sürdürülebilirlik Komitesi, kısa, orta ve uzun vadeli sürdürülebilirlik stratejilerinin uygulanmasını sağlarken, her yıl belirlenen sürdürülebilirlik hedeflerinin gerçekleşme oranlarını takip etmektedir. Sürdürülebilirlik stratejilerinin belirlenmesi ve yönetimi sürecinde şirketin farklı departmanlarından yöneticilerin yer aldığı özel çalışma grupları kurulmuş olup bu gruplar düzenli olarak performans değerlendirmesi yapmaktadır.
Çalışma grupları, sürdürülebilirlik stratejilerinin etkin şekilde hayata geçirilmesini sağlamak, performans göstergelerini takip etmek ve operasyonel süreçlerde iyileştirme projeleri geliştirmekten sorumludur. Her grup, belirlenen sürdürülebilirlik alanında ilgili departmanlarla iş birliği içinde çalışarak somut aksiyonlar üreterek uygulamalarını düzenli olarak Sürdürülebilirlik Komitesi'ne raporlamaktadır.
Şirketin yönetim süreçlerinde, iklimle ilgili risk ve fırsatların nasıl takip edildiği, iç denetim mekanizmalarının nasıl çalıştığı ve yönetişim süreçlerine nasıl entegre edildiği komite sorumluluk tablosunda açıklanmıştır. Bu kontrol ve prosedürler, Sürdürülebilirlik Komitesi aracılığıyla düzenli olarak gözden geçirilmekte ve diğer iç fonksiyonlarla bütünleştirilmektedir.
| Sürdürülebilirlik Komitesi Başkan: CEO |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
| Komite Üyeleri | Üretim Direktörü | Ar-Ge GMY | Satın Alma ve Tedarik Zinciri GMY | İK Direktörü | CFO |
| Çalışma Grubu | Operasyonel Etki ve Karbon Yönetimi Çalışma Grubu |
Yaşam Döngüsü ve Yenilikçilik Çalışma Grubu |
Yeşil Tedarik Zinciri Çalışma Grubu | Sosyal Etki ve Kapsayıcılık Çalışma Grubu | Risk ve Uyum Çalışma Grubu |
| Çalışma Alanı | Çevresel Sürdürülebilirlik | Sosyal Sürdürülebilirlik | Yönetişim |
| Komite / Kurul | Sorumlulukları |
|---|---|
| Riskin Erken Saptanması Komitesi | İklim riskleri, geçiş riskleri, sürdürülebilirlik riskleri, piyasa dalgalanmaları ve regülasyon değişikliklerinin Karsan'ın finansallarına etkisinin değerlendirilmesi |
| Kurumsal Yönetim Komitesi | Sürdürülebilirlik hedeflerinin belirlenmesi, yatırım stratejilerinin ve politikalarının oluşturulması, sürdürülebilirlik stratejilerinin Yönetim Kurulu seviyesinde yönlendirilmesi ve performans metriklerinin üst yönetim teşvik sistemleriyle ilişkilendirilmesi |
| Sürdürülebilirlik Komitesi | Kısa, orta ve uzun vadeli sürdürülebilirlik stratejilerinin belirlenmesi, sürdürülebilirlik hedeflerine yönelik ilerlemenin takip edilmesi ve yıllık değerlendirme süreçlerinin yürütülmesi, sürdürülebilirlik risklerinin iş modeli üzerindeki etkilerini değerlendirerek bunların nasıl yönetileceğine dair öneriler sunulması, alt çalışma gruplarının performans raporlarını gözden geçirerek stratejik yönlendirme yapılması |
| Alt Çalışma Grupları | Belirlenen sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için operasyonel süreçlerde iyileştirme yapılması, performans göstergelerinin takip edilmesi, sürdürülebilirlik stratejilerinin saha operasyonlarındaki entegrasyonunun desteklenmesi |
Karsan olarak sürdürülebilirlik çalışmalarımızı en doğru şekilde yönlendirebilmek için öncelikli konularımızı kapsamlı bir analiz süreciyle belirledik. Bu süreçte, paydaşlarımızın beklentilerini ve şirketimiz açısından stratejik öneme sahip konuları belirlemek amacıyla geniş katılımlı bir değerlendirme gerçekleştirdik.
Şirketimizin farklı departmanlarından 125 çalışanımız ile iş ortaklarımız, tedarikçilerimiz, yatırımcılarımız, müşterilerimiz, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşları dahil 50'ye yakın dış paydaşımızın görüşlerini aldık. Paydaşlara sürdürülebilirlik konularına ilişkin beklentilerini ve Karsan'ın bu alanlardaki etkisini değerlendirmelerine yönelik soru setleri gönderdik. Gelen yanıtları analiz etmek ve en doğru öncelikleri belirlemek amacıyla bir çalıştay düzenledik.
Çalıştay sonuçlarına dayanarak, şirketimiz için kritik öneme sahip 19 konu belirledik ve bu konuları Çok Yüksek Öncelikli, Yüksek Öncelikli ve Öncelikli konular olarak önceliklendirme matrisine yerleştirdik. Böylece, hem paydaşlarımızın en fazla önem verdiği alanları hem de şirketimizin sürdürülebilirlik stratejileri açısından en kritik konuları ortaya koyduk.
Öncelikli konularımızı belirlerken sadece paydaş beklentilerine odaklanmakla kalmayıp aynı zamanda bu konuların şirketimiz üzerindeki olası etkilerini ve yaratabilecekleri risk ve fırsatları da detaylı bir şekilde değerlendirdik. Bu analiz süreci, sürdürülebilirlik yaklaşımımızı şekillendiren en önemli adımlardan biri oldu.
| Çok Yüksek Öncelikli Konular |
Yüksek Öncelikli Konular |
Öncelikli Konular |
|---|---|---|
| Müşteri Memnuniyeti | Yerel Ekonomiye Katkı |
Toplumsal Etki |
| İklim Değişikliği | Biyoçeşitliliğin Korunması |
Bilgi Güvenliği |
| Ar-Ge ve İnovasyon | Verimli Ham Madde Kullanımı |
Yerel İstihdamın Desteklenmesi |
| Çalışan Refahı | Su ve Atık Su | |
| Etik İş Yapış | Sorumlu Tedarik Zinciri |
|
| İSG | ||
| Enerji Yönetimi | ||
| Çalışan Deneyimi | ||
| Dijitalleşme | ||
| Kurumsal Yönetim | ||
| Kapsayıcılık & Eşitlik |
Karsan olarak tüm paydaşlarımızla açık, sürekli ve katılımcı bir iletişim süreci yürütmeyi önemsiyoruz. Paydaşlarımızın beklentilerini anlamak ve sürdürülebilirlik yönetimimizi daha da güçlendirmek için iletişim kanallarımızı sürekli geliştiriyoruz.
Her yıl gerçekleştirdiğimiz Olağan Genel Kurul Toplantılarında, şirketimizin uzun vadeli stratejilerini, sürdürülebilirlik hedeflerini ve performansını paylaşıyor, paydaşlarımızın görüş ve önerilerini alarak karar alma süreçlerimize entegre ediyoruz.
| Çalışanlar | Anket ve Araştırmalar(Çeşitli Aralıklarla), Eğitim Faaliyetleri, Karsan Etik İlkeleri, İç İletişim Platformları, Öneri ve Ödüllendirme Sistemi, Çalışma Grupları ve Komiteler (Değişen Aralıklarda), Performans Yönetimi ve Kariyer Gelişimi Toplantıları, Sosyal Etkinlikler (Yılda En Az Bir Kez), Yönetim Toplantıları, İletişim Toplantıları, Faaliyet Raporu (Yılda Bir Kez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez) |
|---|---|
| Müşteriler | Birebir Görüşmeler (Talep Üzerine), Faaliyet Raporu (Yılda Bir Kez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez), Bayi Portalı (Sürekli), Müşteri Memnuniyet Araştırmaları (Yılda Bir Kez) |
| Tedarikçiler | Birebir Görüşmeler (Talep Üzerine), İSG Komiteleri (Ayda Bir Kez), Faaliyet Raporu(Yılda Bir Kez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez), Satınalma Günü |
| Kıraça Holding | Genel Kurul Toplantıları, Faaliyet Raporu (Yılda Bir Kez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez), Yönetim Kurulu Toplantıları |
| Yatırımcılar ve Pay Sahipleri |
Genel Kurul Toplantıları, Faaliyet Raporu (Yılda Bir Kez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez), Yönetim Kurulu Toplantıları, Özel Durum Açıklamaları (İhtiyaç Durumunda), Yüzyüze Yatırımcı Sunumları (Yılda Bir Kez), Online Yatırımcı Sunumları (Yılda 3 Kez), Birebir Görüşmeler (Talep Üzerine) |
| Kamu Kurumları |
Toplantı ve Görüşmeler (Talep Üzerine), Bilgilendirme Raporları (Çeşitli Aralıklarla), Kamu Denetimleri (Çeşitli Aralıklarla/Anlık), Faaliyet Raporu (Yılda Bir Kez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez) |
| Medya | Röportaj ve Söyleşiler (Talep Üzerine), Toplantı ve Görüşmeler (Yılda Birkaç Kez), Basın Bültenleri, Özel Durum Açıklamaları (İhtiyaç Durumunda), Faaliyet Raporu (Yılda Birkez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez) |
| Sivil Toplum Kuruluşları |
Üyelikler (Sürekli), Çalışma Grupları, Komite ve Yönetim Kurulu Üyelikleri (Dönemsel), Ortak Proje ve İnisiyatifler, Toplantı ve Görüşmeler (Talep Üzerine), Faaliyet Raporu (Yılda Bir Kez), Sürdürülebilirlik Raporu (Yılda Bir Kez) |
İKLIM DEĞIŞIKLIĞINI YALNIZCA BIR RISK FAKTÖRÜ DEĞIL, IŞ MODELIMIZI YENIDEN ŞEKILLENDIREN BIR FIRSAT ALANI OLARAK ELE ALIYORUZ.
İklim değişikliği, küresel düzenleyici çerçeveler, finansal piyasalar ve tedarik zincirleri üzerinde dönüştürücü bir etki yaratıyor. Sıfır emisyonlu, akıllı ve otomom mobilite çözümleri sunan bir şirket olarak, faaliyetlerimizin uzun vadeli dayanıklılığını sağlamak adına, iklimle bağlantılı riskleri sistematik bir yaklaşımla değerlendiriyor ve fırsatları iş modelimize entegre ediyoruz. Fiziksel ve geçiş riskleri kapsamında; aşırı hava olaylarının üretim süreçlerimize etkisi, karbon emisyonlarına yönelik düzenleyici kısıtlamalar ve tedarik zinciri kırgınlıkları gibi unsurları sürekli olarak analiz ediyoruz. Öte yandan, artan düşük karbonlu ulaşım talebi, düşük karbonlu ulaşım çözümlerinin pazar konumlarındaki artış ve yeşil finansman olanakları iş modelimizi daha dirençli ve rekabetçi hale getirebilecek stratejik fırsatlar sunuyor.
Bu doğrultuda, uluslararası standartlar çerçevesinde iklim risk ve fırsatlarını değerlendirmeye yönelik çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz. Karbon ayak izimizi azaltmak için operasyonel verimliliği artıran teknolojik dönüşüm projeleri geliştirirken, yenilenebilir enerji kullanımını teşvik eden enerji tedarik stratejileri benimsiyoruz. Aynı zamanda, CDP gibi iklim raporlamalarıyla sürdürülebilirlik performasımızı paydaşlarımızla her yıl şeffaf bir şekilde paylaşıyoruz. İklim değişikliğini yalnızca bir risk faktörü olarak değil, iş modelimizi yeniden şekillendiren bir fırsat alanı olarak ele alıyor, sürdürülebilir mobilite çözümleri ile geleceğe yön veriyoruz.
| Risk Alanı | Risk Türü |
Riskin Meydana Geldiği Değer Zinciri Aşaması |
Riskin Açıklaması | Potansiyel Finansal Etki Alanları |
Vade | Olasılık | Büyüklük | Azaltıcı Aksiyonlar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aşırı Hava Olayları |
Akut Fiziksel |
Doğrudan Operasyonlar | Karsan'ın üretim tesisleri, sel, fırtına ve aşırı sıcaklık gibi iklim olaylarına maruz kalabilir. Bu olaylar, üretim süreçlerinde kesintilere neden olabileceği gibi sigorta maliyetlerini de artırabilir. İklim değişikliğine bağlı olarak aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddeti her geçen yıl artmaktadır. |
Üretim kesintileri, sigorta maliyetlerinde yükseliş ve operasyonel aksaklıklar |
Kısa | Çok Olası | Yüksek | Karsan, dayanıklı altyapı yatırımları yaparak üretim tesislerini iklim değişikliğine uyumlu hale getirmektedir. Ayrıca, afet risk yönetimi stratejileri oluşturularak operasyonel sürekliliğin sağlanması hedeflenmektedir. |
| Su Stresi | Kronik Fiziksel |
Doğrudan Operasyonlar | Karsan'ın üretim süreçlerinde su önemli bir girdi durumundadır. Ancak, iklim değişikliğine bağlı olarak su kaynaklarında yaşanan azalma, üretimde aksamalara neden olabilir ve su maliyetlerinde artışa yol açabilir. Bu durum, üretim kapasitesinin sürdürülebilirliğini tehdit edebilir. |
Su kıtlığı nedeniyle üretim kapasitesinde düşüş riski, üretim kesintileri nedeniyle kayıplar, operasyonel kesintiler |
Orta | Olası | Orta | Karsan, üretim tesislerinde su tüketimini optimize ederek su geri kazanım sistemlerini entegre etmektedir. Su tasarruflu üretim teknolojilerine yatırım yapılarak operasyonel riskler azaltılmaktadır. |
| Karbon Fiyatlandırma Mekanizmaları |
Politika | Doğrudan Operasyonlar | Karsan, Avrupa pazarına yönelik ihracat gerçekleştiren bir şirket olarak, Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamındaki düzenlemeleri takip etmek durumundadır. Bu düzenlemeler kapsamında karbon emisyonlarının fiyatlandırılması, üretim ve lojistik maliyetlerini artırabilir. Karsan'ın rekabetçiliğini sürdürebilmesi için karbon azaltım stratejilerini hızlandırması gerekmektedir. |
Karbon düzenlemelerine uyum sağlanmazsa uzun vadeli maliyet artışı, artan operasyonel ve ihracat maliyetleri |
Orta | Çok Olası | Orta Yüksek |
Karsan, karbon ayak izini azaltmak için alternatif yakıt kullanımına yönelmekte, enerji verimliliği projeleri geliştirmektedir. Ürün bazlı karbon ayak izi raporlamalarının artırılması ve emisyon azaltım projelerinin genişletilmesi planlanmaktadır. Ayrıca Karsan'ın belirlediği iklim hedeflerine kapsamında çalışma grupları oluşturulmuştur. Bu gruplar iklim hedeflerine yönelik projeler geliştirmektedir. |
| Mevzuata Uyum |
Politik & Hukuki |
Doğrudan Operasyonlar | Türkiye ve AB'de yürürlüğe giren çevresel regülasyonlar, üretim süreçlerinde köklü değişiklikler gerektirmektedir. 2024 yılı itibarıyla TSRS kapsamında iklim raporlaması zorunlu hale gelmiştir. Yeni regülasyonlara uyum sağlanamaması halinde cezai yaptırımlar ve pazardaki itibar kaybı söz konusu olabilir. |
Yeni düzenlemelere uyum için yatırım ihtiyacı, hukuki danışmanlık ve denetim masraflarında artış, yasal yaptırımlar |
Kısa | Olası | Orta | Karsan, ISO 14001 sertifikasyon süreçlerini güçlendirmekte, regülasyon takibi için uzman ekipler oluşturmakta ve ÇSY raporlamalarını genişletmektedir. Ayrıca, düzenleyici kurumlarla iş birliği yaparak uyum sürecini kolaylaştırmayı hedeflemektedir. |
| Risk Alanı | Risk Türü |
Riskin Meydana Geldiği Değer Zinciri Aşaması |
Riskin Açıklaması | Potansiyel Finansal Etki Alanları |
Vade | Olasılık | Büyüklük | Azaltıcı Aksiyonlar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yenilenebilir Enerjiye Geçiş |
Teknoloji | Doğrudan Operasyonlar | Elektrikli otobüs ve minibüs üretimi gerçekleştiren Karsan, üretim tesislerinde düşük karbonlu enerji kaynaklarına yönelmek zorundadır. 2030 yılı itibarıyla Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonları için net sıfır hedefi doğrultusunda yenilenebilir enerjiye geçiş hızlandırılmalıdır. |
Yüksek ilk yatırım maliyetleri, enerji maliyetlerinde belirsizlik |
Uzun | Olası | Yüksek | Karsan, GES projeleri geliştirerek üretimde yenilenebilir enerji kullanımını artırmayı hedeflemektedir. Aynı zamanda fabrikada enerji verimliliği projeleri üzerinde çalışmalar yürütmektedir. |
| Değişen Müşteri Beklentileri |
Pazar | Aşağı Yönlü Değer Zinciri | Küresel karbon azaltım hedefleri ve sürdürülebilir ulaşım çözümlerine yönelik artan talep, Karsan'ın elektrikli otobüs ve minibüs segmentinde daha rekabetçi olmasını gerektirmektedir. Toplu taşıma sistemlerinde elektrifikasyon hızlanırken, müşteri beklentilerini karşılamak adına daha yenilikçi çözümler sunulması zorunlu hale gelmiştir. |
Elektrikli araç üretimi ve Ar-Ge yatırımları için finansal kaynak ihtiyacının artması, rekabet avantajının korunması gerekliliği |
Orta | Olası | Orta | Karsan, elektrikli ve hidrojenli araç yatırımlarını artırarak bu segmentteki pazar payını büyütmeyi hedeflemektedir. Batarya teknolojilerine yönelik Ar-Ge çalışmaları yapılmakta ve filo yönetimi çözümleri geliştirilerek müşterilere entegre hizmetler sunulmaktadır. |
| İtibar Kaybı | İtibar | Doğrudan Operasyonlar | Çevresel sürdürülebilirlik alanında geri kalan şirketler, yatırımcılar ve müşteriler nezdinde güven kaybı yaşayabilmektedir. Karsan'ın çevresel performansının yeterince güçlü olmaması durumunda, finansal piyasalardaki değeri ve müşteri bağlılığı olumsuz etkilenebilir. |
Marka değerinde düşüş, yatırımcı ilgisinde azalma |
Orta | Olası | Orta | Karsan, şeffaf ÇSY raporlamalarını güçlendirmekte, sürdürülebilirlik projelerini artırmakta ve paydaş iş birliklerini geliştirmektedir. |
| Fırsat Türü | Şirkete Özgü Fırsat Tanımı | Vade | Etki | Potansiyel Finansal Etki Alanları | Fırsatın Yönetimi |
|---|---|---|---|---|---|
| Düşük Karbonlu Taşıtlar |
Küresel ulaşım sektörü, karbon emisyonlarını azaltmaya yönelik politikalar doğrultusunda elektrikli ve hidrojen yakıtlı araçlara yönelmektedir. Karsan, bu dönüşümü değerlendirerek Avrupa ve diğer pazarlarda sıfır emisyonlu ulaşım çözümleriyle pazar payını artırmaktadır. |
Orta-Uzun | Yüksek | Elektrikli ve hidrojenli araç satışlarının artmasıyla gelirlerde büyüme, kamu teşviklerinden yararlanma ve uluslararası pazarlarda rekabet avantajı sağlanması |
Elektrikli araç yatırımları artırılmakta, üretim kapasitesi genişletilmekte ve yeni teşvik programlarına aktif katılım sağlanmaktadır. e-JEST, e-ATAK ve e-ATA HYDROGEN gibi modellerin geliştirilmesi sürdürülmektedir. |
| Düşük Karbonlu Tedarik Zinciri |
AB Yeşil Mutabakatı ve SKDM düzenlemeleri, sürdürülebilir tedarik zinciri dönüşümünü zorunlu kılmaktadır. Karsan, düşük karbonlu tedarikçi iş birlikleri geliştirerek operasyonel sürdürülebilirliği ve regülasyonlara uyumu sağlamaktadır. |
Orta | Orta | SKDM ile uyum sayesinde ihracat süreçlerinde rekabet avantajı elde edilmesi |
Düşük karbonlu tedarikçilerle iş birlikleri yapılmakta, tedarikçilerin sürdürülebilir üretime geçişini desteklemek amacıyla destek sağlanmaktadır. |
| Yenilebilir Enerji Kullanımı |
Artan enerji maliyetleri ve karbon fiyatlandırmaları, yenilenebilir enerjiye geçişi stratejik bir gereklilik haline getirmektedir. Karsan, üretim tesislerinde yenilenebilir enerji kullanımını artırarak hem operasyonel maliyetlerini düşürmekte hem de sürdürülebilir üretim modelini güçlendirmektedir. |
Orta-Uzun | Orta | Enerji maliyetlerinde azalma, karbon vergisi yükümlülüklerinin düşmesi ve uzun vadeli operasyonel verimlilik sağlanması |
Üretim tesislerinde güneş enerjisi sistemleri kurulmakta, enerji verimliliği projeleri uygulanmakta ve yenilenebilir enerji kullanımının artırılması için yeni iş birlikleri geliştirilmektedir. |
| Ar-Ge ve Teknoloji |
Elektrikli araç teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler, batarya verimliliği ve sürdürülebilir malzeme kullanımı alanlarında önemli fırsatlar sunmaktadır. Karsan, Ar-Ge yatırımlarını bu alanlara yönlendirerek çevresel etkisini azaltırken rekabet avantajını da artırmaktadır. |
Orta-Uzun | Yüksek | Ar-Ge yatırımları ile sürdürülebilir malzeme kullanımına geçiş, üretim maliyetlerinde düşüş ve inovatif batarya teknolojileri sayesinde operasyonel verimliliğin artırılması |
Sürdürülebilir malzeme kullanımını teşvik eden Ar-Ge projeleri yürütülmekte, batarya teknolojileri ve geri dönüşüm sistemleri üzerine yatırımlar artırılmaktadır. Aynı zamanda, hidrojen yakıt hücreleri ve hafif malzeme kullanımıyla ilgili inovasyon çalışmaları devam etmektedir. |
| Pazar ve Marka Konumlanması |
Küresel karbon düzenlemeleri ve yeşil mobilite politikaları, düşük karbonlu ve geri dönüştürülebilir ürünlere olan talebi hızla artırmaktadır. Karsan, bu eğilim doğrultusunda yenilikçi, sıfır emisyonlu araçlarıyla pazarda güçlü bir konum elde etmektedir. |
Orta | Orta | Sürdürülebilir ulaşım çözümleri sayesinde marka değerinin artırılması, yeni müşteri segmentlerine erişim sağlanması ve yeşil ürün sertifikasyonlarının pazar avantajı yaratması |
Pazarlama stratejileri sürdürülebilir ürünlerin avantajlarını vurgulayacak şekilde güncellenmektedir. |
| YARATILAN DEĞER | İLGILI SKA'LAR | |
|---|---|---|
| • İhracatta güçlü büyüme • Uluslararası pazarlarda bilinirlik ve itibar • Hissedar getirisi ve uzun vadeli büyüme |
||
| • Global pazarlarda büyüme • Artan pazar payı • Yatırımlarla uzun vadeli katma değer |
||
| • Ar-Ge ve inovasyon kültürü ile sürdürülebilir büyüme • Sektörde öncü teknolojik gelişmeler • Dijitalleşme ile verimlilik artışı • Uluslararası iş birlikleri ve stratejik ortaklıklarla büyüme |
||
| • 22.027 saat İSG eğitimi • %30 iç terfiler ile doldurulan pozisyon oranı • Staj programları |
• Artan çalışan memnuniyeti • İşveren markasının güçlenmesi • Nitelikli iş gücü ile inovasyon ve üretkenlik artışı |
|
| • Elektrik enerjisinin %63'ünün yenilenebilir kaynaklardan karşılanması • 40.002 ton CO2e Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonu • Araç modelleri için Yaşam Döngüsü Analizleri (LCA) • Çatı GES projesi ile yenilenebilir enerji üretimi çalışmaları • 4.537 kişi*saat çevre eğitimi |
• Doğal kaynak kullanımında verimlilik • Kaynak verimliliği ile karbon ayak izi azaltımı • Düşük karbonlu üretim ile yeşil dönüşümün desteklenmesi |
|
| • Artan müşteri memnuniyeti • Toplumsal kalkınmaya destek • Toplumsal güvenliği artıran ulaşım çözümleri |
Karsan olarak sürdürülebilirlik ilkelerini iş modelimizin merkezine yerleştirerek, uçtan uca sorumlu bir değer zinciri yönetimi benimsiyoruz. Ürünlerimizin yaşam döngüsünü tasarımdan geri dönüşüme kadar bütüncül bir yaklaşımla ele alıyor, malzeme seçiminden üretime, lojistikten satış sonrası hizmetlere kadar her aşamada çevresel ve sosyal etkileri gözetiyoruz. Ar-Ge süreçlerinden başlayarak tedarik zincirimize, üretim süreçlerimizden satış sonrası hizmetlere kadar tüm operasyonlarımızda düşük karbon ayak izini hedefliyor, döngüsel ekonomiye katkı sağlayan uygulamaları hayata geçiriyoruz. Bu kapsamda, ÇSY (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) kriterlerine uyumlu tedarik zinciri yönetimimiz, yenilenebilir enerji kullanımıyla desteklenen üretim süreçlerimiz ve ömür sonu yönetimi stratejilerimizle sürdürülebilir bir mobilite ekosistemi oluşturmayı amaçlıyoruz.
Ar-Ge ekibinin içerisinde yer alan tasarım birimi ileri malzeme tekniklerini de kullanarak geri dönüşüm oranı yüksek malzemeler ile ürünlerimizi tasarlamaktadır.
Tasarım biriminden gelen örnekler, Ar-Ge ekibimiz tarafından 3 boyutlu modelleme teknikleri kullanılarak prototiplenmektedir. Yaptığımız bu çalışmalar ile sürdürülebilir ürünlerin prototipi oluşmaktadır. Prototipleme çalışmalarının tamamlanmasının ardından tedarik süreçleri başlatılmakta ve iç birimlere ürün hakkında bilgilendirme yapılmaktadır.
En uygun fiyat, kalite ve şartlarda ürünlerin temin edilmesi sürecidir. Satın alma ekibimiz, tedarikçi seçiminde ÇSY (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) kriterlerini dikkate alarak sorumlu tedarik zinciri yönetimini benimsemektedir.
Ürünlerin müşterilere zamanında ve güvenli bir şekilde ulaştırılması için lojistik ve dağıtım süreçleri etkin bir şekilde yönetilmektedir. 06. 05.
Ürünlerimiz, gelen ham maddeler ve tasarım kriterlerimiz doğrultusunda üretim hatlarımızda şekillenmektedir. Tüm üretim süreçlerinde %100 yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmaktadır.
Tedarikçilerden gelen ham madde ve bileşenler depolama ve üretim süreçlerine entegre edilmektedir. Lojistik ekibimiz karbon emisyonunu azaltan milk-run ve tersine lojistik gibi yöntemleri uygulamaktadır.
Satış ekibimiz müşteri taleplerini ve termin tarihlerini de dikkate alarak etkin ve planlı bir dağıtım süreci yürütmektedir.
Ürün teslimatından sonra tüm tamir/bakım, değişim ve iade süreçleri, Satış Sonrası Hizmetler birimimiz tarafından yönetilmektedir. Bu adımda müşteri geri bildirimleri ve yasal gereklilikler düzenli olarak analiz edilerek ürünlerin sürekli iyileştirilmesi sağlanmaktadır.
Özellikle ÖTA ve batarya geri dönüşüm süreçleri kapsamında ürünlerimizin ömür sonu yönetimi, geri dönüşüm oranları ve ikincil kullanım alternatifleri değerlendirilerek sürdürülebilir bir döngü oluşturulmaktadır.
57
ÇEVRE YÖNETIM SISTEMINE SAHIBIZ
TÜM DEĞER ZİNCİRİMİZDE İKLİM RİSKLERİNİ VE DİĞER ÇEVRESEL RİSKLERİ DEĞERLENDİRİYORUZ.
Karsan'da sanayinin dönüşümünde çevresel sorumluluğun kritik bir rol oynadığının farkındalığıyla doğal kaynakları verimli kullanmayı, atık oluşumunu en aza indirmeyi ve enerji yönetiminde sürdürülebilir çözümleri hayata geçirmeyi önceliklendiriyoruz. Bu kapsamda, çevresel performansımızı sürekli iyileştirmek için kapsamlı stratejiler uyguluyoruz. Doğal kaynakları sorumlu bir şekilde yönetirken, çevresel ayak izimizi en aza indirmek için inovatif çözümler geliştiriyoruz. Atık yönetimi, enerji verimliliği ve su kullanımında sürekli iyileştirme sağlıyor, sorumluluğumuzun bilinciyle çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
Çevresel etkilerimizi etkin bir şekilde yönetmek ve olumsuz etkilerimizi en aza indirmek amacıyla ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi kapsamında faaliyetlerimizi yürütüyoruz. 2024 yılında gerçekleştirilen gözetim denetimi sonucunda ISO 14001 sertifikamızın devamlılığı sağlanmış olup belge geçerlilik tarihimiz 2026'dır. Karsan olarak çevre yönetim sistemimizi sürdürülebilirlik sistemleriyle entegre ederek daha kapsamlı bir yapı oluşturduk.
Yönetim Kurulumuz tarafından onaylanarak yayımlanan Çevre ve İklim Değişikliği Politikamız, değer zincirimiz genelinde bütünsel bir yaklaşım benimsememizi sağlıyor. Çevre ve iklim etkilerini üç ana boyutta değerlendiriyoruz:
Karsan Çevre ve İklim Değişikliği Politikasına buradan ulaşabilirsiniz.
Karsan olarak uzun vadeli sürdürülebilirlik taahhüdümüz doğrultusunda çevresel hedeflerimizi belirledik:
2024 yılında çevre ve enerji alanındaki yatırımlarımızı bir önceki yıla göre %9 oranında artırarak toplam 6,9 milyon TL harcama gerçekleştirdik. Çevre yönetimine yönelik sermaye yatırımlarımız 166 bin TL, işletme maliyetlerimiz ise 6,7 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu harcamalar; atık yönetimi, su arıtma ve geri kazanım çalışmaları, karbon emisyon raporlamaları ve çevre yönetimi süreç iyileştirme faaliyetlerini kapsıyor.
2024 yılında üretim süreçlerimizde çevresel iyileştirmeler gerçekleştirdik. Çevre ve enerji yönetim metodolojisi çerçevesinde çevre ve enerji kayıplarını takip ederek tehlikeli atık azaltımı ve su tüketimi gibi konularda kaizen çalışmaları yürüttük. Çevre kayıplarını araç başına kg cinsinde tehlikeli atık, araç başına m³ cinsinde su ve deşarj tüketimleri ile geri dönüştürülebilir atık miktarları bazında aylık olarak izlemekteyiz.
Çevre mevzuatına tam uyum sağlamak adına yürüttüğümüz çalışmalar sayesinde 2024 yılında herhangi bir çevre ihlali veya ceza kaydı bulunmamaktadır.
Eğitim ve Farkındalık Çalışmaları
Çalışanlarımızın çevresel farkındalığını artırmak amacıyla düzenlediğimiz eğitim programlarını 2024 yılında daha kapsamlı hale getirdik. Yıl içerisinde toplam 4.537 kişi*saat çevre eğitimi düzenledik. Sürdürülebilirlik Yönetimi eğitimlerimizi deneyimsel öğrenme metotlarıyla yeniden tasarlayarak Karsan Akademi bünyesine entegre ettik.
Çevre bilincini artırmak ve çalışanları inovatif ve sürdürülebilir çözümler geliştirmeye teşvik etmek amacıyla 5 Haziran Dünya Çevre Günü kapsamında iki farklı yarışma düzenledik. İlk yarışmada, çalışanların çocukları sürdürülebilirlik, çevre, geri dönüşüm ve yenilenebilir enerji konularında maketler hazırlayarak katılım sağladı. QR kod ile gerçekleştirilen oylama sonucunda en yaratıcı projeler ödüllendirildi.
İkinci yarışmada ise çalışanlar, atık azaltımı, enerji tasarrufu, geri dönüşüm ve çevreye katkı sağlayan yenilikçi projeleriyle yarıştı. Özel bir ekip tarafından değerlendirilen projeler, yaratıcılık, çevresel etki ve süreçlere uygulanabilirlik kriterlerine göre değerlendirildi. Dereceye giren ekipler ödüllendirilerek başarılı projelerin hayata geçirilmesi için planlamalar yapıldı.
2024 yılında, çevre verilerimizin kapsamını genişleterek yalnızca ana tesisi değil, tüm operasyonlarımızı içerecek şekilde güncelledik. Bu genişleme, farklı lokasyonlardan elde edilen verilerin de sisteme dahil edilmesiyle sağlandı. Böylece, çevresel performansımızı daha bütüncül bir bakış açısıyla takip etmeyi amaçlıyoruz.
Küresel ölçekte iklim değişikliğinin etkileri giderek daha belirgin hale gelirken şirketlerin sürdürülebilirlik stratejilerini güçlendirmesi ve düşük karbon ekonomisine geçişi hızlandırması hayati bir önem taşıyor. Karsan olarak sorumlu üretim anlayışıyla doğrudan ve dolaylı çevresel etkilerimizi en aza indirmeyi önceliklendiriyor, enerji yönetimi ve emisyon azaltımı konularını iş stratejilerimizin ayrılmaz bir parçası haline getiriyoruz.
Sera gazı emisyonlarını azaltmak, enerji verimliliğini artırmak ve yenilenebilir enerji kullanımını yaygınlaştırmak adına kapsamlı projeler yürütüyor, sürdürülebilir mobilite çözümleri geliştiriyoruz. Üretim süreçlerimizde bilimsel temellere dayanan izleme ve raporlama mekanizmalarını hayata geçirerek operasyonlarımızın
çevresel performansını sürekli iyileştirmeyi amaçlıyoruz. 2030 yılına kadar Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonları için net sıfır hedefine ulaşmayı taahhüt ediyoruz.
Tasarım ve inovasyonu değer zincirimizin merkezine konumlandırarak Ar-Ge süreçlerimizde sorumlu ve yenilikçi ürünler geliştirmek için çalışıyoruz. Ürün bazlı Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA) ve karbon ayak izi raporlarına dayanarak kritik parçalarımızı belirliyor, malzeme seçimlerimizi çevresel etkileri en aza indirecek şekilde yönlendiriyoruz. Elektrikli ve hidrojen yakıtlı araç teknolojileri üzerinde yoğunlaşarak düşük emisyonlu mobilite çözümlerini daha geniş kitlelere ulaştırmayı amaçlıyoruz.
EMISYON YÖNETIMI
2024 YILI TOPLAM SERA GAZI EMISYONU
SERA GAZI EMISYONLARIMIZI IZLIYOR, DOĞRULUYOR VE AZALTMAYA YÖNELIK PROJELER GELIŞTIRIYORUZ.
İklim değişikliğiyle mücadelede etkin bir emisyon yönetimi kritik önem taşıyor. Bu kapsamda, Karsan olarak üretim faaliyetlerimizden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını izliyor, doğruluyor ve sürekli olarak azaltmaya yönelik projeler geliştiriyoruz. 2030 yılı itibarıyla Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonları için net sıfır hedefimize ulaşmak adına enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji projelerini hayata geçiriyoruz. 2024 yılında emisyon yönetim sistemimizi daha da güçlendirdik ve ürün bazlı karbon ayak izi hesaplamalarını devreye aldık. Tüm emisyon yönetim süreçlerimizi ISO 14064 standardı çerçevesinde yürütüyoruz. Bu doğrultuda Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 emisyonlarının envanterini oluşturarak, değer zincirimiz genelinde oluşan sera gazı salımlarını yıllık olarak hesaplıyor ve bağımsız doğrulama süreçlerinden geçiriyoruz. 2024 yılında Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 emisyonlarına makul güven seviyesinde doğrulama aldık.
Ayrıca, dağıtım ağımızda Ayrık-Olay Simülasyon (Discrete-Event Simulation) yöntemleri ile karbon ayak izi çalışmalarını yürütüyoruz. Önümüzdeki yıllarda, dağıtım ve lojistik süreçlerimizden kaynaklanan karbon emisyonlarını anlık olarak izleyebilmek adına gerekli çalışmaları hayata geçireceğiz.
| Sera Gazı Emisyonları (ton CO2e) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Kapsam 1 | 3.013 | 5.644 | 8.074 |
| Kapsam 2 | 5.870 | 10.704 | 12.562 |
| Kapsam 3 | 211 | 19.479 | 19.366 |
| Toplam | 9.094 | 35.827 | 40.002 |
2024 yılında 8.074 ton CO2e Kapsam 1, 12.562 ton CO2e Kapsam 2 ve 19.366 ton CO2e Kapsam 3 olmak üzere toplam karbon salımımız 40.002 ton CO2e olarak gerçekleşti.
Kapsam 3 emisyonlarında ise hesaplamalara kategori bazlı olarak Kategori 1- Satın alınan ürün ve hizmetler, Kategori 3- Yakıt ve enerji ilişkili faaliyetler, Kategori 4- Yukarı yönlü taşımacılık ve dağıtım, Kategori 5- Atıklar, Kategori 6- İş Seyahatleri, Kategori 8- Çalışanların işe gidiş gelişleri, Kategori 7- Yukarı yönlü kiralanan varlıklar, Kategori 9- Aşağı yönlü taşımacılık ve dağıtım, Kategori 10 -Satılan ürünlerin kullanımı dahil edildi. Hesaplanan Kapsam 3 emisyonlarının en büyük ağırlığı %71'i ile Kategori 10- Satılan ürünlerin kullanımı kategorisi oluşturdu.
EMISYON YÖNETIMI
2023 yılına kıyasla toplam sera gazı emisyonları %11,65 artarken, Kapsam 3 emisyonları %0,6 oranında azalmıştır. Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonları sırasıyla %43,1 ve %17,4 oranında artış göstermiştir. Artışın bir bölümü 2024 yılında çevre verilerimizin kapsamını genişletmemizden kaynaklanmaktadır. Yalnızca ana tesisi değil, tüm operasyonlarımızı içerecek şekilde güncellenen veri setimiz, farklı lokasyonlardan elde edilen bilgilerin de sisteme dahil edilmesini sağladı.
2024 yılında sera gazı emisyonlarının kapsamlara göre dağılımına baktığımızda Kapsam 1 emisyonları %20,2'lik kısmı oluştururken, Kapsam 2 emisyonları %31,4, Kapsam 3 emisyonları ise %48,4'lik kısmı oluşturdu.
EMISYON YÖNETIMI
Sadece operasyonel emisyonlarımızı izlemekle kalmayıp ürettiğimiz araçların yaşam döngüsü boyunca ortaya çıkan karbon ayak izini de kapsamlı bir şekilde takip ediyoruz. Bu kapsamda, karbon emisyonları, ekotoksisite, ötrofikasyon, kaynak kullanımı ve su tüketimi gibi konular dahil olmak üzere 27 başlıkta elektrikli araçlarımızın çevresel etkisini değerlendiriyoruz. 2024 yılında e-ATA 12 elektrikli ve hidrojen yakıtlı araçlar ile e-ATA 18 metre araçlarımızın ürün yaşam döngüsü analizlerini (LCA) tamamladık. 2025 yılında e-JEST 6 metre, e-ATAK 8 metre ve otonom e-ATAK araçlarının LCA analizlerini tamamlamayı planlıyoruz.
Yaşam döngüsü analizlerimizi (LCA) "beşikten mezara" yaklaşımıyla yürütüyoruz. Bu çalışmalarda, sistem sınırlarını Karsan'ın kayıtlarından elde edilen ham madde verileriyle belirledik. Bu verileri, SimaPro yazılımı aracılığıyla Ecoinvent veri tabanıyla uyumlu hale getirdik. Ham maddelerin taşınması aşamasında, tedarikçilerimizden aldığımız verilere dayanarak karayolu ve hava yolu mesafe hesaplamalarını yaparak lojistik süreçlerin çevresel etkilerini değerlendirdik.
Üretimde kullanılan elektrik, doğalgaz ve su miktarlarını tesis kayıtlarımızdan aldığımız verilerle belirledik. LCA kapsamında incelenen araçlarımızın tüketim değerlerini titizlikle hesaplayarak analizlerimize dahil ettik. Ürün taşıma aşamasında ise, e-ATA 12 metre aracı için Portekiz'e, e-ATA 18 metre aracı için Romanya'ya yapılan sevkiyat verilerini baz alarak kara ve denizyolu taşımacılığının etkilerini değerlendirdik. Araçlarımızın kullanım ömrü boyunca tükettiği toplam elektrik miktarını gerçek dünya verilerine dayandırarak hesapladık. Ayrıca, araçların yaşam döngüsünün sonunda nasıl bertaraf edileceğini de inceledik. Geri dönüşüm süreçleri analiz edilerek, e-ATA modellerimizin %95'inin geri kazanıldığı, %5'inin ise düzenli depolama ile bertaraf edildiği hesaplandı.
EMISYON YÖNETIMI
LCA sonuçları, araçlarımızın çevresel etkisinin büyük ölçüde yukarı akış (tedarik zinciri kaynaklı süreçler) aşamasında yoğunlaştığını gösteriyor. e-ATA 18 modelinde toplam çevresel etkinin %78'inin tedarik zincirinden kaynaklandığını, %10'unun üretim sürecinden, %12'sinin ise kullanım ve ömür sonu süreçlerinden oluştuğunu belirledik. e-ATA 12 modelinde yukarı akış etkisi %59 seviyesinde, aşağı akış etkisi ise %31 olarak hesaplandı. Hidrojen yakıtlı e-ATA 12 modelinde ise kullanım aşamasında hidrojenin etkisi belirgin hale gelerek aşağı akış etkisini %48 seviyesine çıkardı.
LCA çalışmaları kapsamında yolcu-kilometre başına emisyon miktarlarını da değerlendirdik. e-ATA 12 modelinde bu değer 0,018 kg CO2e, e-ATA 18 modelinde 0,027 kg CO2e ve hidrojenli e-ATA 12 modelinde 0,041 kg CO2e olarak hesaplandı.
| Yaşam Döngüsü Analizi Sonuçları | ||||
|---|---|---|---|---|
| e-ATA 12 | e-ATA 12 Hidrojen |
e-ATA 18 | ||
| 0,018 | 0,041 | 0,027 | ||
İç karbon fiyatlama sistemimiz kapsamında, üretim süreçlerimizdeki karbon emisyonlarını maliyetlendirmek amacıyla 2023 yılında 120 Avro/ton CO2 gölge fiyat uygulamıştık. 2024 yılında karbon fiyatlama sistemimizi genişleterek enerji ve karbon azaltıcı projelerde finansal fizibiliteyi artırmayı ve iç fiyatlandırmayı stratejik karar mekanizmalarımıza entegre ettik.
Bununla birlikte, iç karbon fiyatlama sistemi kapsamında 2024 yılında 8 projeye odaklandık. Enerji Etüt fizibilite raporundan çıkan projelerin ve GES projelerinin fizibilite raporlarının hazırlanmasında iç karbon maliyetini de gölge fiyat olarak değerlendirdik. Bu kapsamda karbon maliyetini de 2030 yılına kadar öngörüsel olarak değiştirdik ve buna bağlı olarak bir zaman serisi analizi ile karbon emisyonlarına etkisini hesapladık. Çalışmayı bilimsel makale olarak Q2 indeksli bir dergide akademik çalışma olarak yayımlamayı hedefliyoruz. Çalışma şu anda hakem değerlendirme aşamasındadır.
İç karbon fiyatlama uygulamaları kapsamında enerji verimliliğini artırmak ve karbon emisyonlarını azaltmak amacıyla çeşitli projeler hayata geçirdik. Üretim süreçlerinde hava kaçaklarının önlenmesi, enerji yoğun ekipmanların daha verimli olanlarla değiştirilmesi ve kompresör sistemlerinde iyileştirmeler yaparak enerji tasarrufu sağladık. Üretim tesislerinde LED dönüşümü ile aydınlatma kaynaklı enerji tüketimini düşürdük, fotovoltaik sistem kurulumlarıyla da yenilenebilir enerji kullanımımızı artırdık. Bu projeler, iç karbon fiyatlama modeli kapsamında değerlendirildi ve finansal fizibilite analizleri ile desteklendi.
2024 yılında Dünya Bankası desteğiyle Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın koordinasyonunda TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından yürütülen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında açılan SAYEM Yeşil Dönüşüm Çağrısı'na katıldık. Bu proje, sanayinin yeşil dönüşümünü hızlandırmak amacıyla özel sektör, üniversite ve kamu iş birliğiyle oluşturulan yenilik platformlarını desteklemektedir. Biz de bu çağrı kapsamında, hidrojen yakıtlı aracımızın tüm aşamalarında karbon nötr hale getirilmesi üzerine çalışmalar yürütüyoruz. Proje sürecinin 36 ay boyunca devam etmesi planlanırken, sonuçları henüz açıklanmamıştır.
ENERJI YÖNETIMI
Enerji yönetimi, Karsan'da üretim süreçlerimizin verimliliğini artırmanın yanı sıra operasyonel sürdürülebilirliği güçlendirmek ve çevresel etkileri en aza indirmek açısından kritik bir rol oynuyor. Karsan olarak enerji yönetimini yalnızca bir zorunluluk değil, aynı zamanda rekabet avantajı sağlayan stratejik bir alan olarak görüyoruz. Bu doğrultuda, enerji tüketimini azaltmak, maliyetleri optimize etmek ve operasyonel verimliliği artırmak için kapsamlı projeler geliştiriyoruz. ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi çerçevesinde süreçlerimizi sürekli iyileştiriyor, yenilikçi teknolojiler ve dijital çözümlerle enerji yönetim süreçlerini daha etkin hale getiriyoruz.
Çalışanların enerji farkındalığını artırmak, enerji tüketim noktalarını optimize etmek ve yenilenebilir enerji kullanımımızı yaygınlaştırmak için çeşitli projeler hayata geçiriyoruz. 2024 yılında enerji yönetim sistemimizi güçlendirerek enerji tüketim verilerini haftalık ve aylık bazda takip etmeye başladık, üretimin olmadığı zamanlarda tüketimi minimum seviyeye çekmek için aksiyonlar aldık.
ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi kapsamında önemli enerji tüketim noktalarımızı SCADA sistemi ile izliyor ve enerji verimliliğini artırmaya
------------------------------------------------ yönelik analizler gerçekleştiriyoruz. 2024 yılı itibarıyla 11 kritik enerji tüketim noktası, toplam enerji tüketimimizin %65'ini oluşturuyor ve bu alanlarda iyileştirme çalışmalarına odaklanıyoruz. Üretim süreçlerinde enerji tüketimini optimize etmek için 'Karanlık Fabrika' hedefimizi devreye aldık. Bu sayede üretim olmadığı zamanlardaki enerji kayıplarını sürekli takip ederek azaltıyoruz.
Enerji verimliliğini artırmak amacıyla 2024 yılında e-matris projeleri kapsamında sistematik analizler gerçekleştirildi ve kayıpları azaltmaya yönelik 27 iyileştirme çalışması tamamlandı. Üretim tesislerimizde enerji ve karbon kaybını izleyen bir sistemimiz bulunmakta olup önümüzdeki yıl yapay zeka gibi dijital teknolojilerle bu süreci anlık olarak takip etmeyi hedefliyoruz.
2024 yılında enerji tüketimimiz %54'ü doğalgaz, %46'sı elektrik olmak üzere toplam 268.027 GJ olarak gerçekleşti. Bir önceki yıla göre toplam enerji tüketimindeki %43 artış temel olarak veri kapsamının genişlemesinden ve üretim süreçlerindeki planlı değişimlerden kaynaklanmaktadır. Karanlık fabrika uygulamasının iki vardiya olarak sürdürüldüğü dönemlerde enerji kullanım dinamiklerinde farklılıklar yaşanmıştır. Nisan ayında başlattığımız I-REC süreci ile toplamda yıl boyunca kullandığımız elektriğin %63'lük kısmına gelen enerjiyi yenilenebilir kaynaklardan temin ettiğimizi belgelendirdik.
| Enerji Tüketimi (GJ) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Doğalgaz | 51.044 | 97.688 | 146.574 |
| Elektrik | 44.464 | 90.144 | 121.453 |
| Toplam | 95.508 | 187.832 | 268.027 |
2024 yılında yürüttüğümüz enerji verimliliği çalışmaları kapsamında toplam 1.212 GJ enerji tasarrufu sağladık. Bu tasarruflarla birlikte operasyonel maliyetlerimizi optimize ederek 921 bin TL finansal kazanç elde ettik. Gerçekleştirilen enerji verimliliği projeleri, yalnızca maliyet avantajı sağlamakla kalmayıp sürdürülebilirlik hedeflerimiz doğrultusunda karbon emisyonlarımızın azaltılmasına da katkı sağladı. Önümüzdeki dönemde, enerji yönetimi süreçlerimizi daha da güçlendirerek tasarruf oranlarını artırmayı ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını yaygınlaştırmayı hedefliyoruz.
Karsan olarak enerji tüketimimizin tamamını yenilenebilir kaynaklardan sağlamaya yönelik çalışmalar yürütüyoruz. 2024 itibarıyla üretimde kullandığımız elektriğin %100'ünü I-REC sertifikaları ile belgelendirme sürecini başlattık. 2024 Nisan ayından itibaren yeşil enerji satın alımına başladık ve bu süreçte Enerjisa ile iş birliği gerçekleştirdik. Ayrıca, kullandığımız elektrik enerjisini üretmek üzerine başlattığımız Çatı GES projemizin hazırlık süreçleri devam etmektedir.
Çalışanların enerji yönetimi konusunda bilinçlendirilmesi de önceliklerimiz arasında yer alıyor. İşe giriş eğitimlerinde enerji farkındalığını artırmaya yönelik içerikler sunuyor, düzenli periyotlarla takım liderlerine yönelik uygulamalı eğitimler gerçekleştiriyoruz. Çevre ve Enerji Dojo alanında sahada bilinçlendirme çalışmaları yaparak ekiplerin enerji tasarrufu uygulamalarına katkısını artırıyoruz. Karsan Öneri/Kaizen Sistemi aracılığıyla tüm çalışanlarımızın enerji verimliliği ve sera gazı azaltımı ile ilgili önerilerini sunmasını teşvik ediyor ve en iyi çalışmaları maddi teşviklerle ödüllendiriyoruz.
İş süreçlerimizde suyun verimli kullanımını sağlamak, su tüketimini azaltmak ve geri kazanım oranlarını artırmak için kapsamlı bir su yönetim yaklaşımı benimsiyoruz. Üretim faaliyetlerimizin çevresel etkilerini en aza indirmek ve su kaynaklarımızı geleceğe taşımak amacıyla su tüketimini sürekli izliyor, veri odaklı analizlerle su yönetim politikalarımızı geliştiriyoruz. Atık su arıtımından suyun döngüsel kullanımına kadar birçok alanda yenilikçi uygulamalar geliştirerek suyun daha etkin ve sürdürülebilir bir şekilde kullanımını sağlamaya yönelik çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Aynı zamanda, su tüketimimizi daha verimli hale getirmek için dijital izleme ve yapay zeka destekli analiz sistemleri üzerinde çalışıyoruz.
Üretilen Araç Başına Su Tüketimi (m3 /Adet)
2024 yılında çevre verilerinin kapsamını genişleterek tüm tesislerimizi bu verilere dahil ettik. Toplam su çekimi 2022 yılında 109.765 m³, 2023 yılında 191.004 m³ iken 2024'te 350.826 m³ olarak gerçekleşti. Artışın bir kısmı veri kapsamının genişlemesinden kaynaklanırken, aynı zamanda arıtma suyu sistemine geçiş yapılmasıyla birlikte bireysel su tüketimi de artış gösterdi.
| Su Yönetimi (m3 ) |
2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Şebeke suyu | - | 15.382 | 82.614 |
| Yeraltı suyu | 109.765 | 175.622 | 268.212 |
| Toplam su çekimi | 109.765 | 191.004 | 350.826 |
| Deşarj edilen endüstriyel atık su |
44.986 | 99.963 | 144.017 |
| Çekilen tatlı su | 109.765 | 191.004 | 350.826 |
Araç başına su tüketimi, 2024 itibarıyla ise tüm tesisler için 2,66 m³/adet seviyesinde gerçekleşti. 2022'ye kıyasla araç başına su tüketimimiz yaklaşık %69 azalmış oldu.
Üretim süreçlerimizde kullanılan suyun büyük bir kısmı tesislerimizde bulunan kuyulardan sağlanıyor. Su tüketimini etkin bir şekilde yönetmek için düzenli ölçüm ve izleme çalışmaları gerçekleştiriyor, elde ettiğimiz verileri analiz ederek gerekli iyileştirme aksiyonlarını alıyoruz. Bu kapsamda, su tüketimini azaltmak ve geri kazanım oranlarını artırmak amacıyla ters osmoz teknolojisine geçtik. 2024 itibarıyla tüm üretim tesislerimizde aktif olarak kullanılan bu sistem sayesinde, su kayıplarını minimize ederken istenen kalitede üretim suyu sağlıyoruz. Ters ozmoz tesisimiz toplam 11 m³/saat kapasiteye sahip olup, tesiste 8 m³/saat su üretimi gerçekleştirilirken 3 m³/saat konsantre su (atık su) oluşmaktadır.
Ayrıca, idari bina ve yemekhanede kullanılan içme ve kullanma suyu kaynaklarımızı ters osmoz sistemine entegre ettik. Kullanma suyu alanlarında tüm su alma yapılarımıza perlatörler ekleyerek suyun daha verimli kullanılmasını sağlarken, yeni tesislerimizde sensörlü su sistemleri ile su tasarrufunu artırmayı hedefledik. Üretim süreçlerinde ise kimyasal içerikli eski deiyonizasyon sistemlerini kaldırarak ters osmoz sistemlerine geçiş yaptık. Bu dönüşüm sayesinde hem su tüketimini hem de kimyasal kullanımını önemli ölçüde azalttık.
Böylece, su yönetiminde daha verimli ve sürdürülebilir bir yaklaşımı benimseyerek, su tüketimimizi azaltmaya ve su döngüselliğini artırmaya yönelik çalışmalarımıza devam ediyoruz.
Tesisimizde bulunan 30 m³/saat kapasiteli Atıksu Arıtma Tesisi'nde kimyasal kullanımını azaltarak arıtma verimliliğini artırmaya odaklanıyoruz. Atık su kalitesinin izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi amacıyla, kendi laboratuvarımızda haftalık bazda organik ve inorganik kirleticilerin analizlerini gerçekleştiriyoruz. Ağır metal analizleri ise aylık olarak yapılıyor ve sonuçlar düzenli olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, OSB Müdürlüğü tarafından aylık, üç aylık ve yıllık periyotlarda numune alınarak bağımsız denetimler yapılmaktadır. Bu çalışmalarla, atık su arıtma performansımızı artırarak su döngüselliğine katkıda bulunmayı hedefliyoruz.
2024 yılında, atık su arıtma sistemlerimizin verimliliğini artırmak ve suyun geri kazanımını sağlamak adına çeşitli projeleri hayata geçirdik. Atık su arıtma tesisinde çıkan suyun üretim sürecine tekrar beslenmesi konusunda çalışmalarımız devam etmektedir. 2025 yılı itibarıyla, Bursa Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi (HOSAB) ile ortak yürütülecek bir proje kapsamında, yüksek su tüketimine sahip bir firma ile su geri dönüşüm sürecini sağlayacak ortak bir tesis kurulmasını planlıyoruz. Bu proje kapsamında, arıtılan suyun tekrar birinci kalite su olarak üretim süreçlerine dahil edilmesini hedefliyoruz.
Çalışanlarımızın su tasarrufu konusunda bilinçlendirilmesi amacıyla çeşitli eğitimler gerçekleştiriyoruz. İşe giriş eğitimlerinde zorunlu olarak su yönetimi konularına yer veriyor, takım liderlerine periyodik uygulamalı eğitimler düzenliyoruz. Çevre ve Enerji Dojo alanlarında uygulamalı eğitimler gerçekleştirerek saha çalışanlarının farkındalığını artırmayı amaçlıyoruz. Ayrıca, şirket içi bilgilendirme platformlarımızda su yönetimiyle ilgili içerikler paylaşarak tüm çalışanlarımızın sürece katkıda bulunmasını teşvik ediyoruz.
Faaliyetlerimizi yürütürken kaynak verimliliğini artırmayı, atık oluşumunu en aza indirmeyi ve döngüsel ekonomi prensiplerini iş süreçlerimize entegre etmeyi hedefliyoruz. Bu kapsamda atık yönetim stratejilerimizi sürekli iyileştiriyor, üretim süreçlerimizde malzeme kullanımını optimize ederek atıkların azaltılmasını sağlıyoruz. Atıklarımızı türlerine göre ayrıştırıyor, geri dönüşüm oranlarını artırmak için kaynakta ayırma işlemlerine önem veriyoruz.
Karsan olarak atık yönetimimizi "Refuse, Reduce, Reuse, Recycle, Recover" olmak üzere 5R prensipleri çerçevesinde şekillendiriyoruz. Bu doğrultuda, atıkların oluşumunu en aza indirerek geri dönüşüm oranlarını artırmaya odaklanıyoruz. 2024 yılında, tesislerimizde üretimden ve çalışma ofislerinden kaynaklanan atıkları tehlikeli, geri dönüşümlü ve evsel-endüstriyel tehlikesiz atık olarak sınıflandırıyoruz. Başlıca atık türlerimiz arasında arıtma çamuru, boya ve dolgu malzemeleri, yağlar, ambalajlar, üstübü malzemeler, kağıt, karton, ahşap, plastik ve metal malzemeler bulunuyor.
Tesisimizde atık yönetim sistemimiz kapsamında atıkların kaynağında azaltılması, özelliğine göre ayrılması, toplanması, geçici depolanması ve geri kazanım veya bertaraf tesislerine yönlendirilmesi süreçlerini uyguluyoruz. Geri kazanıma uygun atıkları kaynağında ayrıştırarak geri dönüşüm oranlarında artış sağlıyoruz.
Önümüzdeki dönemde atık yönetim süreçlerimizi daha da geliştirerek sıfır atık hedefimize yaklaşmayı amaçlıyoruz. Geri dönüşüm oranlarımızı artırmak, sürdürülebilir ambalaj çözümlerini yaygınlaştırmak ve üretim süreçlerinde geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımını artırmak öncelikli hedeflerimiz arasında yer alıyor. Döngüsel ekonomi yaklaşımımızı güçlendirmek için tedarik zincirimizde sürdürülebilir malzeme kullanımını teşvik edecek uygulamalar geliştirmeye devam edeceğiz.
69
Ayrıca, atık yönetimimizi daha etkili hale getirmek için akıllı sensörler ve veri toplama sistemlerinden faydalanıyoruz. Bu sistemler, atık üretim süreçlerini optimize ederek israfı azaltmak ve geri dönüşüm oranlarını artırmak için önemli bir görev üstleniyor. Atık verileri, stratejik karar alma süreçlerimizde aktif olarak kullanılarak atık yönetimi stratejilerimizi sürekli geliştirmemizi sağlıyor.
Karsan'da 2024 yılında %29'u tehlikeli, %71'i tehlikesiz olmak üzere toplam 3.428 ton atık ortaya çıktı. Bir önceki yıl 2.973 ton olarak gerçekleşen toplam atıklardaki %15'lik artışın sebebi 2024 yılı itibarıyla hesaplama kapsamının genişletilmesidir.
2024 yılında Karsan'daki tüm atıkların %68'i geri kazanıldı veya yeniden kullanıldı, %32'lik kısım ise enerji amaçlı yakıldı. Toplamda tüm atıkların %0,002'sine denk gelen 53 kg'lık tıbbi atığı ise tehlikeli atık kategorisinde sınıflandırılarak depolama sahasına gönderdik.
%71 TEHLIKESIZ ATIKLAR
Atık yönetiminde veri analitiği kullanarak süreçlerimizi daha etkin hale getiriyoruz. Atık türlerini doğru şekilde sınıflandırıyor, geri dönüşüm süreçlerini iyileştiriyor ve çevresel etkileri en aza indiriyoruz. Atık verilerini hesaplamak için çıkan araç kantar ölçümlerini temel alıyor ve yüzdesel kırılımlar üzerinden detaylandırıyoruz.
FARKINDALIK KAMPANYASIYLA TOPLANAN PIL SAYISI
Kaynak kullanımı ve döngüsel ekonomi prensipleri doğrultusunda, ambalaj verimliliğinin sağlanması, ambalaj atıklarının azaltılması ve tekrar kullanılması yönünde projeler hayata geçirdik. OSB Yedek Parça Depomuzda devreye aldığımız sistemle 3,46 ton ambalaj atığının oluşumunu engelledik. Kayıp analizlerimizde, ambalaj atıklarının %100 oranında geri dönüştürülmesine rağmen, hiç oluşmamasını sağlamak için kaizen çalışmaları yürütüyoruz.
Bunun yanı sıra, SAYEM Projesi kapsamında ürünlerimizdeki malzemelerin tekrar ürüne geri dönüştürülmesini sağlayacak süreçleri devreye alıyoruz. Stratejilerimiz kapsamında, önümüzdeki 5 yıl içerisinde %20 geri dönüştürülmüş malzeme kullanmayı hedefliyoruz. Özellikle batarya koltuk kumaşları gibi malzemelerin ikincil yaşamını ve ham madde geri kazanımını sağlayacak proje ortaklarımız ile çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
Elektrikli araç bataryalarının yaşam döngüsünü uzatarak sürdürülebilir bir ekonomi yaratmayı hedefliyoruz. Ürünlerimizin kullanım ömrü sonunda, batarya geri dönüşümü ve yeniden kullanımı konularında özellikle yenilikçi girişimlerle iş birliği yapıyoruz.
Bu doğrultuda, batarya geri dönüşümü alanında faaliyet gösteren bir girişim ile LFP bataryaların ikincil yaşamlarının değerlendirilmesi, NMC bataryaların ise geri dönüşüm alternatiflerinin değerlendirilmesi üzerine iş birliği gerçekleştirerek 55 adet batarya üzerinde kritik ham madde geri kazanımı çalışmaları yürüttük. Ayrıca, bataryaların ikinci yaşam stratejileri üzerine geliştirdiğimiz program sayesinde, araç bataryalarının %90'ından fazlasının geri dönüştürülmesini hedefliyoruz. Elektrikli araç bataryalarının ikinci yaşam kullanımıyla ilgili çalışmalarımıza önümüzdeki yıllarda da devam edeceğiz.
2024 yılında, çalışanlarımızı teşvik ederek kullanılabilir nitelikteki malzemelerin tekrar kullanımını sağladık. Ayrıca, tesis genelinde çalışanlara yönelik atık azaltımı ve geri dönüşüm konularında eğitim programları düzenledik. Bu eğitimlerle hem bilinç oluşturmayı hem de şirket kültürü içerisinde sürdürülebilir atık yönetimini güçlendirmeyi amaçlıyoruz.
Bunun yanı sıra, 2024 yılında pil toplama kampanyamız devam etmiş ve 2.000 adet pil toplama hedefimize karşılık çalışanların katkılarıyla 3.452 adet pil toplanmıştır.
2024 yılında, elektronik atıkların geri dönüşümünü teşvik etmek ve sosyal sorumluluk bilinciyle hareket etmek amacıyla, Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV) ve Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) iş birliğiyle 'Atma - Bağışla Projesi'ni hayata geçirdik. Bu proje kapsamında, elektronik atıkların geri dönüşümünden elde edilen ekonomik değer, TEGV etkinlik noktalarındaki çocukların nitelikli eğitim almasına katkı sağlayacak. Aynı zamanda, elektronik atıkların çevreci bir şekilde bertaraf edilmesinin, doğal kaynakların korunmasına ve çevresel sürdürülebilirliğin desteklenmesine yardımcı olmasını amaçlıyoruz. Elektronik atıklarını bağışlamak isteyen çalışanlarımız için Akçalar fabrikamızda yemekhane önüne özel toplama kutuları yerleştirdik. Proje, 28 Şubat 2025'e kadar devam edecek.
EKOSISTEMLER ÜZERINDEKI ETKIMIZI DEĞERLENDIRIYORUZ
YENI PROJE VE FAALIYETLERIMIZDE ÇED YÖNETMELIĞI'NE UYGUN HAREKET EDIYORUZ.
Faaliyetlerimizi gerçekleştirirken biyoçeşitliliğin korunmasına özen gösteriyor ve çevresel sorumluluklarımızı yerine getirmeye yönelik adımlar atıyoruz. Üretim tesislerimiz yoğun biyolojik çeşitliliğin bulunmadığı Organize Sanayi Bölgesi (OSB) sınırları içerisinde konumlanmış olsa da doğal yaşam ve ekosistemler üzerindeki etkilerimizi en aza indirme sorumluluğunu taşıyoruz. Çevre ve İklim Değişikliği Politikamız kapsamında biyoçeşitlilik konusunu ele alıyor, faaliyetlerimizin doğaya olan etkilerini ölçümlüyor ve değerlendiriyoruz. Fiziki yatırımlarımız planlarken çevresel etki değerlendirme çalışmaları yürütüyor, operasyonlarımızın biyoçeşitlilik üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendirerek hareket ediyoruz. Bununla birlikte ürünlerimizin çevresel etkilerini, kaynak kullanımı ve arazi çalışmalarını da içeren yaşam döngüsü yaklaşımıyla izliyoruz.
Hasanağa'daki faaliyet alanımız, biyolojik üretim yönünden zengin ve RAMSAR Sözleşmesi kapsamında korunan Uluabat Gölü'ne yaklaşık 5 km uzaklıkta bulunuyor. Bu nedenle, yeni proje ve faaliyetlerimizde ÇED (Çevresel Etki Değerlendirme) Yönetmeliği'ne uygun hareket ediyor ve göl ekosistemine duyarlı bir yaklaşım benimsiyoruz. Uluabat Gölü'nün hassas biyoçeşitlilik yapısını gözeterek stratejilerimizi oluşturuyor ve faaliyetlerimizin potansiyel çevresel etkilerini değerlendirme sürecimizi sürdürüyoruz.
Gelecekte biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerimizi daha kapsamlı değerlendirmek ve bu alanda yapılacak iyileştirmeleri belirlemeyi planlıyoruz. Faaliyet gösterdiğimiz alanlarda doğal ekosistemlerin korunmasına yönelik daha sistematik çalışmalar hayata geçirmeyi ve çevresel etkilerimizi azaltacak stratejiler geliştirmeyi amaçlıyoruz.
Mobilitenin geleceğini şekillendirme vizyonumuz doğrultusunda, teknolojiye yön veren yenilikçi çözümler geliştiriyor ve sürdürülebilir ulaşım ekosistemine katkı sağlıyoruz. Ar-Ge çalışmalarımızı, 2019 yılında T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından akredite edilen Ar-Ge Merkezimiz aracılığıyla yürütüyoruz. İnovasyonu yalnızca ürünlerimizde değil, iş yapış biçimimizde de temel bir değer olarak konumlandırıyoruz.
Toplumların gelişimini ve sürdürülebilirliği odağımıza alarak, ileri teknoloji çözümlerimizle mobilitenin karbonsuzlaştırılmasına katkı sağlıyoruz. Organizasyonel yapımızı güçlendirerek inovatif ürün geliştirme kültürümüzü yaygınlaştırıyor, alanında uzman kadromuzla sektöre yön veriyoruz. Ar-Ge alanındaki yetkinliklerimizi artırarak çalışan sayımızı her yıl genişletiyoruz. 2024 yılı itibarıyla Ar-Ge Merkezimizdeki ekip sayımızı 161 kişiye ulaştırdık.
Ar-Ge çalışmalarımız, Ar-Ge Direktörlüğümüz çatısı altında tasarımdan finansmana kadar tüm süreçleri kapsayan uzman ekipler tarafından yürütülüyor. Mobiliteyi daha akıllı, verimli ve sürdürülebilir hale getirme hedefiyle inovasyonu iş süreçlerimizin merkezine koyarak çalışmaya devam ediyoruz.
| Ar-Ge Organizasyonumuz | |
|---|---|
| Elektrik & Elektronik Sistemler | - Elektrik & Elektronik Sistem Tasarım - Elektronik Denetleme Sistemler ve Elektrik & Elektronik Tasarım - Siber & Fonksiyonel Güvenlik Mühendisliği - Müşteri Sistemleri Mühendisliği - Yazılım Mühendisliği - Elektrik & Elektronik Test ve Validasyon Mühendisliği - BOM konfigürasyon Mühendisliği |
| Sistem Mühendisliği | - Şasi Sistem Mühendisliği - Güç Sistem Mühendisliği - Termal Sistem Mühendisliği - Homologasyon Mühendisliği - Geometrik Entegrasyon Mühendisliği - Araç Entegrasyon ve Protatip Mühendisliği |
| Ürün ve Proje Mühendisliği | - ATA Ürün Projeleri - HTA Ürün Projeleri - Yeni Ürün Projeleri |
| Gövde Mühendisliği | - Gövde Mühendisliği - TRIM Mühendisliği |
KARSAN AR-GE MERKEZİNDE GELIŞTIRDIĞIMIZ INOVATIF PROJELER SAYESINDE 2023 YILINDA 9 OLAN FIKRI-SINAI HAKLAR BAŞVURU SAYISINI 2024 YILINDA 18'E ÇIKARDIK.
2024 YILINDA AR-GE VE INOVASYON YATIRIMLARIMIZ 2023 YILINA KIYASLA %120 ORANINDA ARTARAK 393 MILYON TL OLARAK GERÇEKLEŞTI.
| Karsan Ar-Ge Merkezi Yönetim Süreci | |
|---|---|
| Aşama | İçerik |
| Proje Planının Oluşturulması | - Projenin ön kapsamı, zaman planı ve bütçesinin hazırlanması - Literatür, patent ve rakip araştırmaları - Hedef pazar araştırması - Projenin yenilikçi yönetiminin belirlenmesi - Proje için gerekli ekipman, kaynak ve uygulama alanı ihtiyacının belirlenmesi |
| Kavramsal Fizibilite | - Projenin konusunu belirleyen ihtiyaçların tanımlanması - Proje planının ve bütçenin belirlenmesi - Proje ekibinin belirlenmesi - Projenin beklenen hedefleri ve sağladığı faydaların ölçülebilir değerlerle tanımlanması - Kavramsal tasarım çalışmalarının tanımlanması - Kritik/güvenlik parça listelerinin oluşturulması - Projenin sanal ve fiziksel test ve doğrulama planının hazırlanması |
| Ekonomik Fizibilite | - Projenin kapsamı, zaman planı ve bütçesinin güncellenmesi - Proje tasarım parça listesinin belirlenmesi - Proje alt iş paketlerinin hedeflerinin belirlenmesi - Proje hedeflerinin ve faydalarının güncellenmesi - Ön tasarım çalışmalarının yapılması - Prototip imalat planının oluşturulması - Projenin risk planının hazırlanması |
| Proje Onay Aşaması | - Ön sanal analiz testlerinin yapılması - Prototip üretimi - Projenin kapsam, zaman planı ve bütçesinin güncellenmesi |
| Mühendislik Onay Aşaması | - Tasarımların çalışmalarının detaylandırılması - Güncel seviye prototip üretimi - Fiziksel testlerin yapılması - Üretilebilirlik sorgulamalarının tamamlanması - Tasarımın dondurulması |
Açık inovasyon yaklaşımımız doğrultusunda, farklı sektörlerden ve akademik dünyadan iş birlikleri geliştirerek yenilikçi çözümler üretiyoruz. Bu kapsamda, Toyota ile gerçekleştirdiğimiz iş birliği, teknolojik bilgi birikiminin paylaşılması, sürdürülebilirlik ve enerji verimliliği gibi alanlarda yenilikçi çözümler geliştirilmesi açısından sektör için güçlü bir örnek teşkil ediyor. Global pazar rekabetinde öne çıkmamıza katkı sağlayan bu ortaklık, mobilite ekosisteminde dönüşümü hızlandırıyor.
Ayrıca, Uludağ Üniversitesi ile birlikte farklı motor ve güç ünitesine sahip elektrikli otobüslerin enerji tüketimlerini matematiksel olarak modelleme, deneysel doğrulama ve optimizasyon çalışmalarını yürütüyoruz. Bununla birlikte, büyük veri (big data), kestirimci bakım ve sürdürülebilirlik gibi alanlarda üniversite iş birliklerimizle yeni projeler geliştiriyoruz.
İnovasyonu şirket kültürümüzün ayrılmaz bir parçası olarak görüyor, çalışanlarımızın fikirlerini özgürce paylaşabilecekleri ve ticari değere dönüşebilecek projelere dönüştürebilecekleri bir ortam sunuyoruz. Bu doğrultuda, Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları (FSMH) süreçlerini aktif şekilde yöneterek yenilikçi fikirlerin korunmasını ve ticarileştirilmesini sağlıyoruz.
Bu kapsamda yürüttüğümüz temel uygulamalar:
Açık inovasyon ve kurum içi girişimcilik çalışmalarımızla, mobilitenin geleceğini şekillendirmeye ve sürdürülebilir inovasyon ekosistemimizi güçlendirmeye devam ediyoruz.
YENILIKÇI ÜRÜNLERIMIZ
Mobilitenin geleceğinde bir adım önde olma vizyonumuzla toplu taşıma sektörünün dönüşümüne öncülük ediyoruz. Elektrikli ve otonom araç teknolojilerine yaptığımız yatırımlarla hem düşük emisyonlu hem de yüksek verimlilik sağlayan araçlar geliştiriyoruz. 2024 yılında Ar-Ge çalışmalarımızı daha da ileri taşıyarak yeni ürün platformları, hidrojen yakıt hücreli araçlar, otonom sürüş sistemleri ve geri dönüştürülmüş malzemeler kullanımı gibi birçok alanda önemli projeler yürüttük.
Ar-Ge Merkezimiz, gerçekleştirdiğimiz inovasyon odaklı geliştirmelerle Avrupa'da %100 yerli 6 m e-JEST, 8 m e-ATAK, 10 m-12 m-18 m e-ATA modellerimizin üst üste pazar liderliğine ulaşmasını sağladı. 2022'de lansmanı yapılan e-ATA Hidrojen yakıtlı otobüsümüzün geliştirme çalışmaları Ar-Ge ekibimiz tarafından sürdürülüyor. Ayrıca, Kuzey Amerika FMVSS ve CMVSS düzenlemelerine uygun olarak geliştirilen ve üretilen e-JEST 6 m modellerimiz, Kuzey Amerika pazarındaki varlığımızı güçlendirmeye devam ediyor. Bunun yanı sıra, Japonya ve İngiltere pazarlarına yönelik çalışmalarımız, yerel düzenlemelere uygun ürünler geliştirme ve bu bölgelerde Karsan'ın varlığını artırma hedefiyle devam ediyor. Bu çalışmalar, küresel ölçekte marka değerimizin yaygınlaşmasını destekliyor.
Otonom araç teknolojileri alanında proje sayımızı artırarak bu teknolojinin yaygınlaşmasını ve küresel pazarda daha güçlü bir konum elde etmeyi hedefliyoruz. Otonom araçlarımız, halihazırda birçok ülkede aktif olarak kullanılmakta olup, yeni pazarlara giriş stratejimiz doğrultusunda projelerimiz hız kazanıyor.
Ayrıca, geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanım alanlarını genişleterek karbon ayak izini azaltmaya yönelik önemli adımlar atıyoruz. Araç tasarım ve üretim süreçlerimizde sürdürülebilirliği önceliklendirerek çevresel etkileri minimize etmeyi amaçlıyoruz. Bu çerçevede yürüttüğümüz çalışmalar, çevre dostu üretim süreçlerini desteklerken sektördeki rekabet gücümüzü de artırıyor.
Elektrikli araçlar, toplu taşıma sektöründe dönüşümün anahtarı olarak kabul edilirken Karsan'da da iş modelimizin merkezinde yer alıyor. Elektrikli araç portföyümüz, emisyon azaltım amaçlarımız ve Electric Evolution yolculuğumuz doğrultusunda sürekli genişliyor. e-JEST, e-ATAK ve e-ATA gibi modellerimiz, farklı kapasite ve kullanım ihtiyaçlarına yanıt veren kapsamlı bir çözüm sunuyor. Şehir içi toplu taşıma ihtiyaçlarına olduğu kadar uzun mesafe taşımacılık gereksinimlerine de uygun şekilde optimize edilen bu modeller, operasyonel maliyetleri düşürmek ve karbon salımını azaltmak için geliştirildi.
Batarya teknolojileri, güç elektroniği ve aktarma organlarının iyileştirilmesi gibi alanlara odaklanarak enerji verimliliğimizi artırıyoruz. Hafif malzeme kullanımı ve şarj altyapısındaki yenilikler sayesinde araçlarımızın performansını daha ileri bir seviyeye taşıyoruz. VECTO simülasyonu ve gerçek zamanlı veri analizleriyle emisyon azaltımını izliyor, süreçlerimizi sürekli iyileştiriyoruz. Bu araçlar, yalnızca çevresel fayda sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda sektördeki rekabet gücümüzü de artırıyor.
Elektrikli araçlarımızda enerji tasarrufunu artırmak ve menzili uzatmak amacıyla rejenerasyon teknolojisini kullanıyoruz. Bu teknoloji sayesinde, gaz pedalından ayak çekildiğinde ve fren kullanılmadığında aracın kinetik enerjisi elektrik motoru vasıtasıyla bataryaya aktarılıyor ve şarj ediliyor. Bu sistem, standart sürüş koşullarında %15'e varan enerji tasarrufu sağlıyor. Böylece, araçlarımız şarj gerektirmeden yaklaşık 45 km daha fazla yol alabiliyor ve operasyonel verimlilik artıyor.
YENILIKÇI ÜRÜNLERIMIZ
Otonom sürüş teknolojileri, toplu taşıma sistemlerinin geleceğinde önemli bir yer tutuyor. Bu teknolojilerin giderek daha fazla benimsendiği günümüzde, Karsan olarak bu alandaki yatırımlarımızı artırıyor ve otonom sürüş sistemlerini ulaşım ekosistemine entegre etmeye devam ediyoruz.
2019 yılında başlattığımız Otonom e-ATAK projesi, sürücüsüz ulaşımın toplu taşımadaki potansiyelini ortaya koymayı amaçlıyor. Bu model, ileri seviye sürücü destek sistemleri (ADAS) ile donatılarak Seviye-4 otonom sürüş özelliklerine sahip olacak şekilde geliştirildi. Araç, tanımlı alanlar içerisinde dinamik sürüş fonksiyonlarını sürücü müdahalesi olmadan yerine getirebiliyor ve CAN haberleşme teknolojisi sayesinde mekanik müdahale gerektirmeden otomatik direksiyon dönüşlerini gerçekleştirebiliyor. "Drive by Wire" teknolojisi ile donatılan Otonom e-ATAK, elektrikli direksiyon sistemi ve gelişmiş sensör ağıyla güvenli bir otonom sürüş sunuyor.
Otonom sürüş yazılımı, Türk teknoloji firması ADASTEC iş birliği ile geliştirildi. Aracın çevresel algılama yetenekleri LIDAR sensörleri
ve diğer gelişmiş teknolojilerle desteklenerek, gece ve gündüz her türlü hava koşulunda güvenilir bir sürüş sağlanıyor. Otonom e-ATAK, belirlenen rota üzerinde duraklara otomatik yanaşma, yolcu inişbiniş süreçlerini yönetme, kavşak ve trafik ışıklarındaki hareketleri sürücüsüz olarak gerçekleştirme yeteneğine sahiptir.
2021 yılı itibarıyla seri üretime hazır hale gelen Otonom e-ATAK, ilk olarak Romanya'ya ihraç edildi ve Avrupa'daki toplu taşıma sistemlerine entegre edilmeye başlandı. 2024 yılı itibarıyla, Otonom e-ATAK modelimiz farklı ülkelerde test edilmeye ve hizmet vermeye başladı. Norveç'in Stavanger kentinde, dış ortam ile haberleşmenin kesildiği 800 metrelik bir tünelde yapılan testler başarıyla tamamlandı. Michigan State Üniversitesi'nde, ABD'de bir ilk olarak, kampüs içi taşımacılıkta 5 km'lik bir güzergahta yolcu taşıma operasyonları başladı. Avrupa'da Fransa, Finlandiya, Hollanda, Romanya ve İsviçre gibi ülkelerde de test ve operasyon süreçleri devam ediyor.
Avrupa'nın farklı bölgelerinde de test süreçlerimiz devam ediyor. Fransa, Finlandiya, Hollanda, Romanya ve İsviçre'de otonom araçlarımız aktif olarak yolcu taşıyor.
Karsan Otonom e-ATAK, LiDAR, Radar, RGB Kameralar, GNSS ve ileri sensör teknolojileriyle donatılmış olup, her türlü hava koşulunda 40 km/s hıza kadar otonom sürüş yapabilmektedir. Sürücüsüz olarak duraklara yanaşma, yolcu alma/indirme, kavşak ve trafik ışıklarında yönetim gibi işlemleri başarıyla gerçekleştirmektedir. AC ünitelerle 5 saatte, DC ünitelerle 3 saatte tam şarj olabilmesi ise kesintisiz hizmet sunmasını sağlamaktadır.
Karsan Otonom e-ATAK, ABD'de yolcu taşıyan ilk otonom otobüs olurken, Norveç'te biletli yolcu taşımacılığı yapan ilk araç olmuştur. Ayrıca tünelden geçen ilk otonom otobüs unvanına sahiptir.
ABD, Avrupa ve Türkiye'de aktif olarak kullanılan Otonom e-ATAK, İsveç'te 9 yeni projeyle küresel varlığını genişletirken, açık trafikte yolcu taşıyan seviye-4 ilk ve tek otonom otobüs olmaya devam etmektedir.
YENILIKÇI ÜRÜNLERIMIZ
2025'TE HIDROJEN YAKIT HÜCRELİ İLK ARAÇLARIMIZ YOLLARDA
Dünyada toplu ulaşımı yeni nesil teknolojilerle dönüştürme misyonumuz doğrultusunda, Ar-Ge gücümüzü sektörün önde gelen oyuncularıyla yaptığımız iş birlikleriyle güçlendiriyoruz. "Mobilitenin Geleceğinde Bir Adım Önde" vizyonumuzla, başta Avrupa olmak üzere dünyada 23 ülkeye yayılan 1.100'ün üzerinde elektrikli aracımızla sürdürülebilir ulaşımı destekliyoruz.
Elektrifikasyon alanındaki liderliğimizi bir adım ileriye taşıyarak hidrojen yakıt hücreli (Fuel Cell) modellere yönelik yatırımlarımızı hızlandırıyoruz. 2022 yılından bu yana hidrojen teknolojisine odaklanarak geliştirdiğimiz projeleri, Toyota ile gerçekleştirdiğimiz stratejik iş birliğiyle daha da ileri taşıyoruz. Bu kapsamda, Toyota hidrojen yakıt hücreli ilk araçlarımızı 2025 yılında yollara çıkarmayı hedefliyoruz.
e-ATA Hydrogen modelimiz, hidrojen yakıt hücresinin kimyasal reaksiyonuyla elektrik üreterek sıfır emisyonla çalışıyor. Hidrojenin oksijenle reaksiyona girerek elektrik enerjisi üretmesi, aracın bataryasını şarj etmesini sağlarken çevre dostu bir sürüş deneyimi sunuyor. Bu model, özellikle plastik veya kumaş yolcu koltuklarıyla konfor sağlarken geniş iç mekanı ve aerodinamik tasarımı ile uzun mesafeli yolculuklarda yüksek performans gösteriyor.
Class II segmentindeki araçlarımız, şehir içi ve şehirler arası toplu taşıma arasındaki geçişi sağlayarak sıfır emisyon hedefine katkıda bulunuyor. Bu araçlar, orta kapasitedeki yolcu taşıma kapasitesiyle hem çevresel sürdürülebilirlik hem de enerji verimliliği açısından avantaj sağlıyor.
Class II araçlarımızı, uzun yolculuklarda batarya şarjına olan ihtiyacı azaltacak şekilde tasarladık. Bu sayede, kesintisiz bir sürüş deneyimi sunarak operasyonel verimliliği artırıyoruz. Geniş iç mekan düzeni, yolcular için konfor ve erişilebilirlik sağlarken işletmeciler için de kullanım kolaylığı sunuyor. Toplam işletim maliyetlerini optimize etmek amacıyla enerji yönetimini geliştirerek dayanıklılığı artırıyoruz.
Class II projelerimiz, Avrupa Birliği mevzuatlarına uygun olarak geliştirilmektedir. Bu segmentteki araçlarımızla hem ticari sürdürülebilirliği hem de çevresel sorumluluğu bir araya getirerek sektör liderliği hedefimize katkıda bulunmayı sürdürüyoruz.
Araç ağırlığını azaltmak, hem enerji tüketimini düşürmek hem de daha uzun menzil sağlamak açısından kritik bir öneme sahip. Hafif araçlar, operasyonel verimliliği artırırken karbon emisyonlarının azaltılmasına da katkı sunuyor. 2024 yılında araç ağırlığını azaltmak için kompozit malzeme, ileri teknoloji mühendislik malzemeleri ve sanal analiz simülasyonları çalışmaları yürüttük. Optimize edilmiş yapısal tasarımlar ile araçlarımızın daha hafif ve verimli olmasını sağlıyoruz. Bu çalışmalar sayesinde enerji tüketimini düşürerek daha uzun menzil ve daha düşük işletme maliyetleri sunmayı hedefliyoruz.
Uzaktan izleme ve hata tespit sistemleri sayesinde araçlarımızın kullanım verimliliğini artırıyor, büyük veri uygulamaları ile kullanıcı deneyimini iyileştiriyoruz. Ayrıca, şirket içi lojistik operasyonlarımızı optimize etmek için otonom lojistik taşıma araçları geliştiriyoruz.
e-JEST
YENILIKÇI ÜRÜNLERIMIZ
Kompakt ve verimli elektrikli minibüsümüz olan e-JEST, küçük ölçekli şehir içi toplu taşıma ihtiyaçlarına yönelik üretildi. e-JEST projesi; tam şarj ile minimum 200 km menzile ulaşabilen, AC'de maksimum 2 saat şarj süresi olan, Class A 22 yolcu kapasiteli ve mevcut dizel araçların tüm konfor özelliklerine ve opsiyonlarına sahip bir elektrikli araç üretimini içermektedir. Bu kapsamda, JEST dizel platformu temel alınarak powertrain, elektrik-elektronik ve trim komponentlerinde değişiklikler yapılmış, sonuç olarak e-JEST üretilmiştir. Kullanıcı dostu tasarımı ve yüksek manevra kabiliyeti ile e-JEST, dar sokaklarda ve yoğun trafik koşullarında rahat hareket edebilme yeteneği sunuyor.
2018 yılında Almanya'da yapılan lansman sonrasında yollara çıkmaya başlayan e-JEST, Avrupa elektrikli şehir içi minibüs pazarında elde ettiği %26,9'luk payla 5 yıldır zirveyi kimseye kaptırmamaktadır. Bu pazar payı, Avrupa'da 3,5-8 ton arası elektrikli minibüs sınıfında trafiğe kayıtlı her dört araçtan birinin Karsan e-JEST olduğuna işaret etmektedir.
80
Orta ölçekli toplu taşıma ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirdiğimiz e-ATAK, şehir içi ulaşımda konfor, performans ve sıfır emisyon avantajlarını bir arada sunuyor. Segmentinin en rekabetçi modellerinden biri olarak, geniş iç hacmi ve gelişmiş batarya teknolojisiyle dikkat çekiyor.
Karsan tarafından 2018 yılında başlatılan e-ATAK projesinin amacı, tam şarj ile minimum 300 km menzile sahip, DC'de maksimum 3 saatlik şarj süresi olan, Class I 52 yolcu kapasiteli ve konforlu bir araç üretmek olarak belirlenmiştir. Proje kapsamında ilk kez 8 m ve 11 ton kapasiteli bir elektrikli araç üretimi gerçekleştirilmiştir.Aracın elektrikli motor, batarya, elektronik yazılım, mühendislik ve proses doğrulama ve geliştirme çalışmaları ile stil çalışmaları da Karsan tarafından yürütülmüştür.
2019 yılında Almanya'da yapılan lansmanı ile markanın en iddialı modellerinden olan e-ATAK, Avrupa'daki başarılı satış grafiğiyle adından söz ettirmeye devam etmektedir. e-ATAK, son 4 yılda olduğu gibi 2024 yılında da %28,9 pazar payıyla Avrupa'da 5. Yıldır üst üste elektrikli midibüs pazarının lideri konumundadır.
81
e-ATA
YENILIKÇI ÜRÜNLERIMIZ
e-JEST ve e-ATAK araçlarının ardından, elektrikli ağır ticari yolcu otobüsü segmentiyle ürün gamını genişletmek üzere e-ATA projesini başlattık. Karsan tarafından tasarlanan ve mühendislik çalışmaları gerçekleştirilen e-ATA, doğuştan elektrikli, hızlı yolcu indirme-bindirme özelliği olan, alçak tabanlı, sessiz, verimli, ekonomik ve çevre dostu bir ulaşım çözümü olarak 2021 yılında yapılan lansman ile seri üretime hazır hale getirildi. Büyük ölçekli elektrikli otobüs segmentinde sunduğumuz e-ATA, 10, 12 ve 18 metre uzunluk seçenekleriyle farklı kapasite ihtiyaçlarına yanıt veriyor. Avrupa'nın en büyük elektrikli otobüs filolarında tercih edilen modellerimizden biri. e-ATA aracımızla Avrupa'nın 6 m'den 18 m'ye tüm ürün gamına sahip ilk ve tek firması olduk.
• %100 elektrikli ağır ticari yolcu otobüsü segmentinde Türkiye'nin en büyük elektrikli otobüs ihracatı anlaşmalarından birine imza attık.
PANTOGRAFLI MODELI ILE İTALYA BOLOGNA'DA PAZAR LIDERI
SÜRÜCÜSÜZ OPERASYON İMKANI
Şehir içi ulaşımda otonom sürüş kabiliyetiyle öne çıkan Otonom e-ATAK, sürücüsüz operasyon imkanı sağlayarak geleceğin ulaşım sistemlerine öncülük ediyor. Gelişmiş Sensör Paketi ile donatılan Karsan Otonom e-ATAK, farklı hava koşullarında hassas navigasyon ve durumsal farkındalık sağlamak için birlikte çalışan LiDAR, Radar, RGB Kameralar, GNSS ve en son teknoloji sensörlerin bir kombinasyonunu kullanıyor.
Tasarım ve mühendislik çalışmaları Karsan ekipleri tarafından gerçekleştirilen bu aracın, otonom sürüş için gerekli yazılımlar, Türk şirketi ADASTEC ile iş birliği içerisinde geliştirildi. Tüm test çalışmaları tamamlanan Otonom e-ATAK, 2021 yılı itibarıyla seri üretime hazır hale getirildi.
ABD'de Michigan State University kampüsünde 1.5 yıl boyunca 5 kilometrelik bir rotada yolcu taşıyarak dünyada bir ilki gerçekleştirdi. Norveç'in Stavanger şehrinde ise var olan güzergahını kısa süre önce tünel içeren bir rota ile güncelleyerek genişletti ve tünelden geçen ilk otonom araç oldu.
• Seviye 4 otonom sürüş kabiliyeti
AR-GE VE İNOVASYON YENILIKÇI ÜRÜNLERIMIZ
Hidrojen yakıt hücresiyle çalışan e-ATA Hydrogen, özellikle uzun menzil gerektiren taşımacılık için geliştirildi. Yüksek yolcu kapasitesi ve sıfır emisyon özellikleriyle geleceğin ulaşım çözümleri arasında yer alıyor. Otomotiv sektöründe inovasyonu desteklemeye devam eden Karsan Ar-Ge Merkezi, geliştirdiği inovatif ürünler arasına 2022 yılında e-ATA HYDROGEN'i eklemiştir. Dünya genelinde hidrojen yakıtlı toplu taşıma araçları THS 5-THS6 teknoloji seviyesindeyken, Karsan bu teknolojiyi ülkemizde THS 8-9 seviyesine çıkarmıştır.
e-ATA HYDROGEN ile ilgili bir patent ve bir tasarım tescil başvurusu bulunan Karsan, e-Jest ve e-Atak araçlarının Avrupa'da elde ettiği pazar liderliğine bu yeni teknolojiyle de ulaşmayı hedeflemektedir.
Ürün güvenliği ve kalite yönetimi, Karsan olarak üretim süreçlerimizin temelini oluşturuyor. Kalite politikamız, müşteri ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılamayı, sürdürülebilir ve yenilikçi çözümler sunmayı, çalışanlarımız için güvenli bir çalışma ortamı sağlamayı ve faaliyetlerimizin çevresel etkisini en aza indirmeyi hedefliyor. Tüm süreçlerimizi sürekli iyileştirme yaklaşımıyla yöneterek küresel pazarda rekabet gücümüzü artırmayı amaçlıyoruz.
Kalite yönetim süreçlerimizi, ISO 9001 ve IATF 16949 standartları çerçevesinde yürütüyoruz. Bu standartlara uygun olarak ürün ve süreç kalitesini sürekli geliştirmek için FMEA (Hata Türü ve Etkileri Analizi) ve MSA (Ölçüm Sistemleri Analizi) gibi kalite araçlarını kullanıyoruz. MSA uygulamasını yıl içerisinde belirlenen periyotlarda tekrarlayarak bölüm içinde çalışanların kalibrasyon seviyelerini ölçüyor ve çoklu becerilerini değerlendiriyoruz. Kalibrasyon kriterlerine uygun olmayan çalışanlarımıza eğitim veriyor, ardından süreci tekrar ediyoruz.
Kalite yönetimimizi, tedarikçilerimizle yürüttüğümüz iş birliklerini de kapsayacak şekilde genişletiyoruz. Tedarikçi seçim kriterlerimiz arasında kalite, güvenlik ve çevresel uyumluluk öncelikli olarak yer alıyor. Tedarikçilerimizin süreçlerini geliştirmelerine yönelik denetimler ve eğitimler düzenliyoruz. Tedarik zincirimizdeki kalite süreçlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla düzenli performans izleme mekanizmaları oluşturduk.
Ürettiğimiz araçların kalite verilerini etkin bir şekilde yönetmek amacıyla Kalite Takip Sistemi'ni (KTS) hayata geçirdik. Bu sistem, ürün gamımıza özel olarak araç bölgeleri ve hata kodları altyapısına göre tasarlandı. Çalışanlarımız tarafından tespit edilen hatalar, aracın ilgili bölgesi, hata kodu ve tespit edilen yer bilgisi doğrultusunda sisteme kaydediliyor. Üretim hatlarında yapılan tüm kalite kontrolleri sistemde kayıt altına alınıyor ve çözülmemiş hataların giderilmeden onaylanması engelleniyor. 2024 yılında, kontrol planlarının veri girişleri ve süreç takibi KTS'ye adapte edilerek sistemin kapsamı genişletildi. Böylece kalite süreçlerinin daha sistematik ve izlenebilir hale gelmesi sağlandı. Sisteme girilen tüm kayıtlar, araçların kalite performansını izlemek amacıyla günlük, haftalık ve aylık bazda raporlanıyor.
Kalite yönetim sistemimizin etkinliğini artırmak için düzenli iç denetimler gerçekleştiriyoruz. Kalite Yönetim Sistemi kapsamındaki süreçleri, müşteri memnuniyetini ön planda tutan risk analizleri doğrultusunda belirli periyotlarla denetliyoruz. Tespit edilen uygunsuzlukları, web tabanlı uygunsuzluk yönetim sistemimiz üzerinden izliyor ve gideriyoruz.
Ana süreç haritamızda tanımlı tüm süreçler için yılda en az bir kez iç denetim yapıyoruz. Kalite Yönetim Sistemimizin güvenilirliğini, bağımsız ve akredite kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen dış denetimlerle koruyor ve üç yılda bir ISO 9001 ve IATF 16949 sertifikasyon süreçlerini yeniliyoruz. Hasanağa, OSB ve İtalya tesislerimiz hem ISO 9001 hem de IATF 16949 sertifikasyonlarına sahiptir.
Karsan olarak üretim süreçlerimizde yalın üretim felsefesini benimseyerek israfı en aza indirmeyi ve operasyonel verimliliğimizi artırmayı hedefliyoruz. Bu doğrultuda, süreçlerimizi sürekli iyileştirmek için kaizen, 5S, değer akış haritalama, hata kartı, otonom bakım checklist, mp info, lessons learned, twttp ve A-B-C-D-E-F matris gibi çeşitli metodolojileri uyguluyoruz. Böylece, üretim süreçlerimizi daha hızlı, verimli ve maliyet etkin hale getiriyoruz.
2024 yılında yalın üretim süreçlerimizi geliştirmek için önemli adımlar attık. Mevcut kayıpları azaltmak ve süreçlerimizi daha verimli hale getirmek için belirlediğimiz projeleri hayata geçirdik.
2024 yılı boyunca gerçekleştirdiğimiz 173 adet çevre ve enerji kaizen çalışmasıyla üretim süreçlerimizi daha verimli hale getirdik ve ortalama kazanç / maliyet oranımızı 113 seviyesine çıkardık.
Bugüne kadar üretim süreçlerimizde World Class Manufacturing (WCM) metodolojisini uyguladık. Ancak, 2024 yılı itibarıyla bu süreci sonlandırarak KPS kurulumuna yönelik çalışmalara başladık. WCM süreçlerini kaldırarak, operasyonel kayıplarımızı daha etkin yönetmek ve dönüşüm projelerimizi kendi sistemimize uyarlamak için yeni bir yapılanmaya gittik.
Bu dönüşüm sürecinde, esnek üretim sistemleri, hata tespit ve önleme mekanizmaları ile enerji verimliliği odaklı iyileştirme çalışmalarını önceliklendiriyoruz. Bu kapsamda, kayıp yönetimi ve eğitim faaliyetlerimizi yeniden yapılandırarak kayıp toplama sistemlerimizi güncelledik. Mevcut kayıpları azaltmak amacıyla belirlediğimiz projeleri tamamlayarak, hedeflenen %8'lik dönüşüm maliyetinin %9,2'lik kısmını ortadan kaldırdık.
KPS ile üretim süreçlerimizi daha çevik, verimli ve sürdürülebilir hale getirmeyi amaçlıyor, çalışanlarımızın katkılarıyla sürekli gelişen bir üretim modeli oluşturuyoruz.
Ürün tasarımı ve geliştirme süreçlerinde güvenliği en üst düzeyde tutuyoruz. Tasarım aşamasında, tüm yasal yükümlülükler, müşteri özel istekleri ve güvenlik gereklilikleri göz önünde bulundurularak çalışmalar yürütüyoruz. Tasarım çıktılarında güvenlik özellikleri, parçalar ve süreçler açıkça tanımlanıyor ve ilgili aşamalarda kontroller sağlanıyor.
Bu kapsamda, Tasarım FMEA (Hata Türü ve Etkileri Analizi) ve Proses FMEA çalışmaları disiplinler arası yaklaşımla yürütülüyor. Bu analizler doğrultusunda kalite planları, kontrol talimatları ve hata engelleyici önlemler geliştiriliyor. Tasarım doğrulama aşamasında, güvenlik testleri ve performans denemeleri yapılarak ürünlerin güvenlik kriterlerine uyum sağladığı belgeleniyor.
Ürün güvenliğini sağlamak için üretim ve geliştirme süreçlerinde kapsamlı testler gerçekleştiriyoruz. Kontrol aşamasında tüm belgeler, güvenlik ve regülasyon gerekliliklerine uygun olarak hazırlanıyor ve kritik noktalar özel karakteristikler ile işaretleniyor.
Kalite kontrol aşamasında çalışan tüm ekiplerimize, güvenlik ve regülasyon noktalarına yönelik eğitimler veriyoruz. Ürünlerde güvenlik-regülasyon noktalarında hata tespit edilmesi durumunda, P-0905 Uygun Olmayan Ürün Yönetim Prosedürü devreye alınıyor. Ayrıca, kalite süreçlerinde Proses Kontrolleri, COP (Üretimin Uygunluğu Denetimi) ve Kalite Yönetim Sistemi denetlemeleri düzenli olarak gerçekleştiriliyor. Bu denetimler neticesinde belirlenen aksiyon planları ile güvenlik ve regülasyon süreçlerinin etkinliği sağlanıyor.
Kalite ve üretim süreçlerimizin sürekli iyileştirilmesini sağlamak amacıyla çalışanlarımıza yönelik çeşitli eğitim programları uyguluyoruz. 2024 yılında, yeni işe başlayan çalışanlar için sıkım, yapıştırma, montaj ve benzeri yetkinlik gerektiren konulardaki eğitimler oryantasyon programı kapsamında devam etti.
2024 yılında kalite ve üretim süreçlerimizi iyileştirmek amacıyla çeşitli projeler hayata geçirdik:
çözme yetkinliklerini artırmak amacıyla standart kaizen sertifikasyonu programını başlattık. Bu program sayesinde tüm takım liderlerinin aynı bilgi seviyesine ulaşmasını sağlamayı amaçlıyoruz. Sertifikasyonu olmayan takım liderlerimiz, yıl içinde tamamladıkları standart kaizenleri sunarak sertifikalarını alabiliyor. 2024 yılı sonunda toplam 50 takım liderimiz sertifika almaya hak kazandı. Tamamlanan her sertifikasyon için çalışanlarımızı ödüllendirerek süreci teşvik ettik.
Beyaz yaka çalışanlarımız için problem çözme yetkinliklerini geliştirmeye yönelik olarak başlattığımız majör kaizen sertifikasyonu programı, süreç geliştirme ve operasyonel verimlilik konularında çalışanlarımızın yetkinliklerini artırmayı hedefliyor. 2024 yılı boyunca 90 beyaz yaka çalışanımız sertifikalandırıldı. Sertifikasını tamamlayan çalışanlarımızı ödüllendirerek başarılarını takdir ettik.
Artırılması Takım liderlerimizin problem Takım ruhunu ve sürekli iyileştirme anlayışını teşvik etmek için hayata geçirdiğimiz "Takımlar Yarışıyor" programı, takım lideri ve operatörlerden oluşan ekiplerin belirlenen kriterlere göre haftalık bazda değerlendirilmesini sağlıyor. Takımlar benzer koşullara sahip rakipleriyle belirli liglerde yarışıyor ve sıralamalarına göre her hafta puan alıyor. Üç aylık periyotlarla en iyi üç takımımızı ödüllendirerek motivasyonu artırıyoruz. 2024 yılı içinde öneri adetinde %100, hızlı kaizen uygulamalarında ise %135'lik bir artış sağladık. Aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği bilinci, 5S kültürü ve devamsızlık oranlarında da olumlu değişimler gözlemledik. Yarışmada her çeyrek sonunda dereceye giren takımlarımızı ödüllendirerek çalışanlarımızın sürece daha aktif katılımını destekledik.
Lazer Kaynak Kullanımı: Üretim sürecinde hurda oranlarını azaltmak ve kaliteyi artırmak amacıyla 2024 yılında lazer kaynak teknolojisine geçiş yaptık. Tavan plazma kaynak işlemi sırasında ortaya çıkan hurda araç sayısını azaltmak için alternatif bir rötuş metodu geliştirdik. 2023 yılında 24 kasa hatalı kaynak işlemi nedeniyle hurdaya ayrılmışken, 2024 yılı itibarıyla 11 kasa lazer kaynak rötuşu uygulanarak hurda edilmekten kurtarıldı ve yaklaşık 11.000 Avro finansal tasarruf sağlandı.
Kalite yönetimi süreçlerimizde tespit edilebilirlik kabiliyetimizi artırmak için bu projeyi geliştirdik. Kalite kontrol aşamalarında hataların erken tespit edilmesini sağlamak amacıyla yeni kontrol yöntemleri ve ekipmanlarını devreye aldık. Bu kapsamda, kalite kapılarında gerçekleştirilen kontrollerin etkinliğini artırarak hata tespit mekanizmalarını geliştirdik. Garanti hataları, PDI ve müşteri geri bildirimlerinden gelen hataları daha erken tespit etmeye yönelik sürekli iyileştirme çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
BILGI GÜVENLIĞI YÖNETIM SISTEMINE GEÇIŞ YAPTIK. ISO 27001: 2022
Karsan olarak bilgi güvenliğinde insan, süreç ve teknolojiyi etkin bir şekilde yöneterek çevik ve esnek bir siber ekosistem geliştirmeyi hedefliyoruz. Güvenlik teknolojilerini iş stratejilerimizi desteklemek için kullanıyor, dayanıklı bir güvenlik kültürü oluşturmak adına kesintisiz çalışmalar yürütüyoruz.
2024 yılı itibarıyla belirlediğimiz stratejiler doğrultusunda ilerlemeye başladık. Bilgi güvenliği süreçlerimizi ISO 27001:2013 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi çerçevesinde yönettik ve 2024 yılı itibarıyla ISO 27001:2022 versiyonuna geçiş yaparak tüm süreç ve politikalarımızı yeniledik. 2025 Yılında ISO27001:2022 sertifikamızı alarak regülasyona uygun çalışmayı hedefliyoruz.
Bu kapsamda gerçekleştireceğimiz çalışmalar:
Karsan Akademi aracılığıyla her yıl çalışanlarımıza siber güvenlik farkındalık eğitimleri sunuyoruz. Eğitimlerde, bilgi güvenliği ihlalleri, temiz masa ve temiz ekran uygulamaları, fiziksel güvenlik, parola yönetimi, e-posta güvenliği, zararlı yazılımlar ve mobil güvenlik gibi kritik başlıklara odaklanıyoruz.
Veri yönetimi, operasyonel ve stratejik karar alma süreçlerimizde kritik bir rol oynuyor. Doğru verilere belirsizlik veya çatışma olmadan erişim sağlamayı hedefleyerek yanlış iletişimi önlüyor, iş süreçlerinde güvenilirliği artırıyoruz.
Veri yönetimi süreçlerimizi şu başlıklar altında yürütüyoruz:
Tüm iş birimlerinden gelen talepleri sistem üzerinden takip ediyor, düzenli veri yedeklemeleri (backup) alıyor ve güvenlik önlemlerini sürekli iyileştiriyoruz. Çevik metodolojisini kullanarak iki haftalık sprintler halinde değerlendirmeler yapıyor, verileri sürekli analiz ederek süreçlerimizi geliştiriyoruz. M-Files üzerinden değerlendirme anketleriyle süreçleri takip ederek düzenli raporlamalar gerçekleştiriyoruz.
Çalışanlarımızın veri yönetimi ve analitik yetkinliklerini geliştirmek için dış eğitimler, iç eğitimler, başkasından öğrenme metodolojisi ve pekiştirme eğitimleri gibi farklı yöntemlerle sürekli gelişimi destekliyoruz.
Bilgi güvenliği ve veri yönetimi süreçlerimizi güçlendirerek, siber tehditlere karşı dayanıklı, mevzuata tam uyumlu ve veriye dayalı karar mekanizmalarını destekleyen bir yapı oluşturmayı sürdürüyoruz.
DIJITAL ÇÖZÜMLERLE IŞ SÜREÇLERINI DÖNÜŞTÜRÜYORUZ
Karsan olarak katma değer odaklı dijital iş modeli oluşturmayı ve yenilik kültürünü teknolojiyle birleştirmeyi stratejik önceliklerimiz arasında konumlandırıyoruz. Bu doğrultuda, Robotik Süreç Otomasyonu (RPA), açık kaynak kodlu yazılımlar, bulut teknolojileri ve Office 365 gibi uygulamaları dijital dönüşüm süreçlerimize entegre ediyoruz.
Bu projeler sayesinde şirket içi bilgi paylaşımını güçlendirdik, iş süreçlerimizi daha verimli hale getirdik ve operasyonel hızımızı artırdık. Office 365 geçişiyle bulut tabanlı çalışma modelini yaygınlaştırarak, her yerden ve her zaman verilere güvenli erişimi mümkün hale getirdik.
Dijitalleşme sürecimizde, çalışanlarımızın manuel iş yükünü azaltarak, katma değerli işlere daha fazla odaklanmalarını sağlıyoruz. ERP sisteminin yenilenmesi ve süreçlerin otomatize edilmesiyle, otomotiv sektörünün değişen dinamiklerine hızlı bir şekilde uyum sağlamaya devam ediyoruz.
Önümüzdeki dönemde, web tabanlı açık kaynak yazılım uygulamalarımızı genişleterek, daha güncel ve entegre teknolojilerle veri yönetimini iyileştirmeyi hedefliyoruz. RPA teknolojisi ile iş süreçlerimizi daha fazla otomatize ederek, süreç verimliliğini artırmaya devam edeceğiz. Bununla birlikte, yapay zeka, büyük veri, self-service raporlama ve Office 365 çözümleri ile dijital iş süreçlerimizi daha verimli hale getirmeyi amaçlıyoruz."
İş süreçlerimizi daha entegre, verimli ve global en iyi uygulamalarla uyumlu hale getirmek amacıyla ERP sistemimizi SAP S4HANA'ya taşıyoruz. 2024'te keşif, analiz ve kapsam belirleme aşamalarını tamamladık, 2025'te entegrasyon, test ve canlı geçiş süreçlerine geçiyoruz.
Türkiye'de otomotiv sektöründe, seri üretim ve siparişe özel üretimi bir arada barındıran en kapsamlı ERP dönüşümlerinden birini gerçekleştiriyoruz. Uçtan uca bir ERP dönüşümü olması nedeniyle, ölçek ve etki açısından Türkiye'de benzeri bulunmayan bu proje ile dijital dönüşümde öncü olmayı hedefliyoruz
Ürün yaşam döngüsü yönetimini daha etkin hale getirmek ve dijital dönüşüm stratejilerimize uyum sağlamak amacıyla TeamCenter PLM süreçlerini modernize ediyoruz. Bu proje kapsamında, hızlı ve hatasız ürün geliştirme için sistemi yeniden tasarlıyor, veri güvenliğini artırıyor ve yeni özellikler devreye alıyoruz.
Otomotiv sektörüne yönelik dijital dönüşümümüzü güçlendiren bu proje, iş sürekliliğini ve verimliliği artırmada kritik bir rol oynuyor.
Hata bildirim süreçlerini daha hızlı, doğru ve verimli hale getirmek amacıyla tüm hatlarda barkod okuyucu sistemini devreye aldık. Bu proje ile manuel girişlerden kaynaklanan hataları ortadan kaldırırken, veri toplama sürecini standart hale getirdik.
Bu sistemle kalite süreçlerimizi güçlendirerek, veri doğruluğunu ve operasyonel verimliliği en üst seviyeye çıkardık.
90
Karsan olarak üretimden yönetime tüm süreçlerimizde "İnsan Odaklı Yaklaşım" ilkesini benimsiyoruz. Çalışanlarımızı yalnızca iş gücü olarak değil, kurumsal başarımızın temel taşıyıcıları olarak görüyor; onların memnuniyetini, bağlılığını ve gelişimini en üst düzeyde tutmayı hedefliyoruz.
Bu doğrultuda, yüksek performansı teşvik eden, çalışan katılımını destekleyen ve kişisel gelişimi ön planda tutan bir çalışma ortamı oluşturuyoruz. İnsan Kaynakları Politikamız ile iş gücümüzün potansiyelini en üst seviyeye çıkarmayı amaçlıyoruz. Aynı zamanda, bu politika çerçevesinde; işe alım süreçleri, ücretlendirme, yan haklar, etik kurallar ve çalışan eğitimi gibi konulara yönelik uygulamalarımızı yönetiyoruz.
Çalışan haklarına saygıyı temel prensiplerimizden biri olarak kabul ediyor, örgütlenme ve toplu sözleşme haklarını destekliyoruz. Bu kapsamda, mavi yaka çalışanlarımızın tamamı (%100) toplu iş sözleşmesi kapsamında yer alıyor ve şirketimizde Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) örgütlü olarak faaliyet gösteriyor.
| Kategoriye Göre Çalışanlar | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Beyaz yaka* | 113 | 309 | 130 | 342 | 179 | 472 |
| Mavi yaka | 38 | 1.400 | 129 | 1.893 | 98 | 1.427 |
| Toplam | 1.860 | 2.494 | 2.176 |
*2024 yılı beyaz yaka çalışan sayısı, stajyerler hariç 162 kadın ve 462 erkek olmak üzere toplam 624'tür. Tabloda ise stajyerler dahil edilerek hesaplanan rakamlar yer almaktadır.
2024 YILI SONU ITIBARIYLA TOPLAM 1.525 ÇALIŞANIMIZ TOPLU IŞ SÖZLEŞMESI KAPSAMINDA YER ALIYOR.
Çalışanlarımızın yaş çeşitliliğini önemsiyor ve farklı yaş gruplarının iş gücümüze kattığı değeri destekliyoruz. Genç yetenekleri şirketimize kazandırmaya ve deneyimli çalışanlarımızın bilgi birikiminden faydalanmaya yönelik stratejiler geliştirerek, sürdürülebilir bir iş gücü yapısı oluşturmayı hedefliyoruz. 2024 yılı itibarıyla çalışanlarımızın %40'ı 30 yaş ve altı, %54'ü 30-50 yaş arası ve %6'sı 50 yaş ve üzeri grupta yer alıyor.
Çalışanlarımızın şirketteki deneyim sürelerini dikkate alarak kurumsal bilgi birikimini güçlendirmeyi ve çalışan bağlılığını artırmayı hedefliyoruz. 2024 yılı itibarıyla çalışanlarımızın %68,7'si 0-5 yıl, %13,6'sı 5-10 yıl, %17,7'si ise 10 yıl ve üzeri kıdeme sahip.
Şirketimizde uzun süreli çalışan oranını artırarak tecrübe ile yeniliği bir arada tutan bir iş kültürü oluşturmayı amaçlıyoruz. Bu doğrultuda, kariyer gelişim programlarımız ve çalışan bağlılığını destekleyen uygulamalarımız ile sürdürülebilir bir iş gücü yapısını korumaya önem veriyoruz.
Bu kapsamda, çevik dönüşüm sürecimizi üç aşamalı bir yapı ile ele aldık:
İş yapış modellerimizi modernize etmek ve süreçlerimizi daha verimli hale getirmek amacıyla çevik dönüşüm yolculuğuna çıktık. Bu dönüşümle birlikte yalnızca operasyonel süreçlerimizi değil, aynı zamanda organizasyonel kültürümüzü de yenileyerek daha esnek, hızlı ve uyumlu bir iş modeli oluşturmayı hedefliyoruz.
Çevik dönüşüm sürecimizde "Project Owner" ve "Scrum Master" gibi stratejik roller, yönetim kademesi dışında çalışanlarımız arasından belirlenerek, uzman ve mühendis kadromuzdaki ekip arkadaşlarımıza yeni sorumluluklar kazandırdık. Ayrıca, iki haftada bir veya aylık düzenlediğimiz gözden geçirme toplantılarıyla iş çıktılarımızı, kazanımlarımızı, karşılaştığımız riskleri ve engelleri üst yönetim ve paydaşlarımızla paylaşarak şeffaf iletişim ve geri bildirim kültürümüzü güçlendirdik.
Bu dönüşüm süreciyle birlikte takım ruhu, ortak hedef belirleme, şeffaf iletişim, odaklanma, ritim ve disiplin, empati, takım içi önceliklendirme, verimlilik, sorumluluk alma, planlama, zaman yönetimi ve esneklik gibi birçok yetkinlikte önemli kazanımlar elde ettik. Bu dönüşüm aynı zamanda, organizasyonumuzun daha hızlı karar almasına ve değişen piyasa dinamiklerine daha etkili bir şekilde uyum sağlamasına destek oluyor.
Karsan olarak iş kültürümüzü ve çalışma ortamımızı daha pozitif, iş birliğine dayalı ve verimli hale getirmek amacıyla 2017 yılında Karsan Pozitif hareketini başlattık. Bu iç iletişim dönüşüm hareketiyle hem kültürel yapımızı hem de iş sonuçlarımızı daha güçlü bir hale getirmeyi hedefliyoruz.
Bu dönüşümün temelini, çalışan bağlılığını ve verimliliği artırmak, iç iletişimi güçlendirmek ve tüm süreçlerde pozitif davranışı yaygınlaştırmak oluşturuyor.
Bu süreçte, "Pozitif Liderler Manifestosu" yayınladık ve vizyon, misyon, değerlerimiz doğrultusunda tüm süreçleri çalışanlarımızla birlikte yeniden tasarladık, gözden geçirdik ve uygulamaya aldık.
Karsan Pozitif çatısı altında, her yıl yeni projeleri hayata geçirerek çalışan bağlılığını ve iş yeri kültürünü güçlendirmeye devam ediyoruz. Çalışan bağlılığını artırmak ve kurum içi iletişimi güçlendirmek amacıyla 2024 yılında "Karsan Pozitif" iç iletişim dergisini hayata geçirdik. Aylık olarak yayınlanan bu dijital dergi, şirket duyurularını, sosyal sorumluluk projelerini, çalışan röportajlarını ve keyifli içerikleri bir araya getirerek ekibimiz arasında bilgi akışını kolaylaştırıyor.
Bu proje sayesinde, çalışan motivasyonu artırılırken, şirket gelişmeleri düzenli ve etkin bir şekilde tüm ekibe ulaştırılıyor. Aynı zamanda, kurumsal hafıza oluşturulmasına katkı sağlayarak şirket tarihinin önemli dönüm noktaları kayıt altına alınıyor.
2024 yılı boyunca, çalışan katılımını artırmak amacıyla anketler ve geri bildirim mekanizmalar geliştirdik, üst yönetim röportajlarını içeriğe dahil ederek etkileşimi güçlendirdik. Gerçekleştirdiğimiz bu projelerle birlikte, çalışanlarımızın iş süreçlerine daha aktif katılımını teşvik ediyor, iç iletişimi güçlendiriyor ve kurum kültürümüzü daha sürdürülebilir bir hale getiriyoruz.
2023-2024 DÖNEMINDE STAR STAJ PROGRAMINDAN MEZUN OLAN STAJYERLERIN %50'SINI ŞIRKETIMIZDE ISTIHDAM ETTIK
Karsan olarak işe alım süreçlerimizde aday takip sistemleri ve diğer yenilikçi yazılımları kullanarak sektördeki en iyi uygulamaları takip ediyoruz. İnsan Odaklı Yaklaşım prensibimiz doğrultusunda, çalışan bağlılığını ve memnuniyetini artırmaya yönelik uygulamalarımızı sürekli geliştiriyoruz.
0-6 yaş çocuğu olan kadın çalışanlara kreş ve evde bakım desteği sağlayarak aile dostu iş politikalarımızı sürdürüyoruz.
Doğum günü izni uygulamasını çalışanlarımızın özel günlerini keyifle geçirmesi için sunuyoruz.
Genç yetenekleri keşfetmek, geliştirmek ve geleceğin liderlerini yetiştirmek amacıyla STAR Staj Program'nı hayata geçirdik. Bu program sayesinde stajyerlerimize gerçek iş deneyimi kazandırırken, şirketimizin de dinamik ve yenilikçi iş gücünü güçlendirmesine katkı sağlıyoruz. 10 ay süren staj programı boyunca stajyerler operasyonel mükemmellik, sürdürülebilirlik ve mali sonuçlara katkı sağlayacak projelerde görev alırken, her bir stajyere birebir mentor atanarak profesyonel gelişimleri destekleniyor. Programın sonunda açık pozisyonlar için potansiyel stajyerler değerlendirilerek istihdam imkânı sunuluyor.
2023-2024 döneminde programdan mezun olan stajyerlerin %50'sini şirketimizde istihdam ettik. STAR Staj Programı ile şirket kültürümüze uyum sağlayan, yenilikçi bakış açısına sahip ve uzun vadede kurum bağlılığı yüksek çalışanlar yetiştirmeye devam ediyoruz.
Karsan olarak çalışanlarımızın bireysel ve profesyonel gelişimini desteklemek amacıyla Eğitim ve Gelişim Planları oluşturuyor ve bu planları İnsan Kaynakları Politikamız çerçevesinde üst yönetim taahhüdü altına alıyoruz. Çalışanlarımızın yetkinliklerini artırarak hem bireysel başarılarını hem de şirketimizin kurumsal gücünü geliştirmeyi hedefliyoruz.
Her yıl belirlenen hedef, strateji ve öncelikler doğrultusunda yapılan yıllık eğitim ve gelişim planlamaları kapsamında, çalışanlarımızın performans hedeflerine, görev tanımlarına, şirket önceliklerine ve teknik yetkinlik gerekliliklerine uygun gelişim kartları oluşturuyoruz.
Çalışanlarımızın mesleki ve teknik bilgi birikimini artırmak, yetkinliklerini geliştirmek ve iş performanslarını en üst seviyeye çıkarmak için stratejik eğitim programları düzenliyoruz. Eğitim ve gelişim planlarımızı, hedeflerimiz, stratejilerimiz ve önceliklerimiz doğrultusunda yapılandırarak çalışanlarımızın kariyer yolculuklarına katkı sağlıyoruz. Kişisel ve davranışsal gelişim alanında birçok eğitim başlığımız bulunuyor. Eğitimlerimizin içerikleri genel olarak duygusal dayanıklılık, stres yönetimi, zaman yönetimi, çatışma yönetimi, ikna becerileri ve kişisel liderlik gibi konuları kapsamakta olup, çalışma arkadaşlarımızın işlerini etkin yönetebilmeleri için onları destekliyoruz.
Yeni işe başlayan tüm ofis çalışanlarımızın "Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı" eğitimini almasını sağlıyoruz. Bunun yanı sıra, yeni yöneticilerimiz, üretim liderlerimiz ve takım liderlerimiz için liderlik gelişim programlarını her yıl tekrarlıyoruz. Bu kapsamda, sunduğumuz paket programlar şunları içeriyor:
Bu programlarla, liderlerimizin ekiplerini daha etkin bir şekilde yönetmelerini ve stratejik karar alma yetkinliklerini geliştirmelerini hedefliyoruz.
Karsan Eğitim Gelişim Takip Uygulaması çerçevesinde, eğitim programlarımızı 70-20-10 öğrenme modeli doğrultusunda şekillendiriyoruz:
Bu yapı sayesinde çalışanlarımızın ihtiyaç duyduğu mesleki ve teknik yetkinlikleri geliştirmelerine katkıda bulunuyoruz. Eğitim ve gelişim programlarımız, yalnızca bireysel performansı artırmakla kalmıyor, aynı zamanda şirketimizin sürdürülebilirlik başarısına da önemli ölçüde katkı sağlıyor. Özellikle davranışsal yetkinliklerin gelişimi, iş süreçlerinde verimliliği artırarak performansı olumlu yönde etkiliyor.
2024 YILINDA ÇALIŞAN BAŞINA DÜŞEN ORTALAMA EĞITIM SAATI 27 SAAT OLDU.
Çalışanlarımızın yetkinliklerini geliştirmek ve kurumsal bilgi birikimimizi güçlendirmek amacıyla 2023 yılında Karsan Akademi'yi kurduk. Çalışanlarımızın mesleki ve teknik becerilerini artırmayı hedefleyen bu yapı, geniş kapsamlı eğitim programlarıyla hem bireysel gelişimi hem de şirketimizin sürdürülebilir başarısını destekliyor.
Akademi bünyesinde, duygusal dayanıklılık, stres ve zaman yönetimi, çatışma yönetimi, kişisel liderlik ve ikna vizyonu gibi davranışsal gelişim eğitimleri sunarken; liderlik, yüksek performanslı takım yönetimi, değişim yönetimi ve inovasyon odaklı paket programlarla çalışanlarımızın liderlik kapasitelerini artırıyoruz.
Teknik bilgi ve beceriyi geliştirmek amacıyla düzenlediğimiz eğitimler, üretim kalitesini artırmaya, maliyet iyileştirmeleri sağlamaya ve
çalışanlarımızı yeni teknolojilere adapte etmeye odaklanıyor. Bu kapsamda, "Eğitimcinin Eğitimi" programıyla iç eğitmen sistemimizi kurarak 220 farklı konuda teknik bilgi derledik ve çalışanlarımız için kalıcı bir öğrenme platformu oluşturduk.
İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri kapsamında, çalışanlarımızın güvenli bir çalışma ortamında bulunmalarını sağlamak, iş kazalarını önlemek ve farkındalıklarını artırmak amacıyla geniş çaplı programlar yürütüyoruz. Ayrıca, çevre ve enerji yönetim sistemleri eğitimleriyle sürdürülebilirlik stratejilerimizi destekleyerek enerji verimliliğini artırmayı ve çevresel etkimizi azaltmayı hedefliyoruz.
Bilgi güvenliği eğitimleriyle çalışanlarımızın dijital güvenlik farkındalığını artırırken, elektrikli araçlar gibi öncelikli alanlarda yürütülen projelerle Karsan'ın uzmanlık seviyesini daha da ileriye taşıyoruz. Karsan Akademi, çalışanlarımızın bireysel gelişimini desteklerken, şirketimizin rekabet avantajını ve uzun vadeli başarısını güçlendirmeye devam ediyor.
| Yetkinlik Kırılımı | İyileşme Oranı (%) |
|---|---|
| Davranışsal Yetkinlik | %62 |
| Görev Tanımı – Teknik Yetkinlik | %56 |
| Bireysel Hedef/Şirket Hedefi | %63 |
| Yasal/Sistem Gerekliliği | %53 |
| Kişisel Gelişim | %62 |
Karsan olarak üretim süreçlerimizde kaliteyi artırmak ve işe alım sürecini hızlandırmak amacıyla Karsan Akademi Okulları programını hayata geçirdik. En fazla kalite hatası yaşanan, yetişme süresi uzun olan ve uzmanlık gerektiren çalışma alanlarını belirleyerek, kaportatamir ve boya birimlerine özel eğitim modülleri oluşturduk.
22 haftalık eğitim programı sonunda, bu kritik alanlarda %20 yedekleme sağladık ve uzman personel sayımızı artırdık. Program sayesinde işe alım sürecini hızlandırırken, üretim kalitesini yükseltip operasyonel verimliliğimizi artırdık.
Bu eğitimlerle çalışanlarımızın uzmanlıklarını geliştirerek hem iş gücümüzü güçlendiriyor hem de sürdürülebilir üretim anlayışımızı destekliyoruz.
Bakım süreçlerimizi mükemmelleştirmek ve çalışanlarımızın teknik yetkinliklerini geliştirmek amacıyla Karsan Akademi Bakım Okulu programını hayata geçirdik. Teorik ve uygulamalı eğitimlerle desteklenen bu program, bakım süreçlerindeki hata oranlarını düşürmeyi, arıza sürelerini en aza indirmeyi ve operasyonel verimliliği artırmayı hedefliyor.
İç eğitmen sistemimizi kurarak, 12 eğitmen yetiştirdik ve şirket içinde bilgi paylaşımını güçlendiren sürdürülebilir bir öğrenme kültürü oluşturduk. Bu sayede, bakım ekiplerimizin yetkinliklerini artırırken, bakım sürelerini kısaltarak üretim kesintilerini azaltıyor ve operasyonel verimliliğimizi yükseltiyoruz.
2024 yılında başlayan Kaynak Okulu, Montaj Okulu, Boya Okulu ve Bakım Okulu ilk mezunlarını verdi. Montaj Okulu faaliyetleri, otobüs hatlarında yaygınlaştırılmaya devam ediyor. Karsan Akademi, üretim süreçlerinde ihtiyaç duyulan özel bilgi ve becerilere sahip çalışanları yetiştirerek bu alanlarda uzmanlaşmış ekipler oluşturmayı hedefliyor.
Bu programla hem çalışanlarımızın kariyer gelişimine katkı sağlıyor hem de bakım alanındaki uzmanlığımızı güçlendirerek sektördeki lider konumumuzu pekiştiriyoruz.
Bursa Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (BUSİAD) Eğitim ve Gelişim Komitesi iş birliğiyle hayata geçirdiğimiz "İnsan Kaynaklarının Kodları" programıyla, insan kaynakları alanında kariyerine yeni başlayan çalışanlara kapsamlı bir gelişim fırsatı sunuyoruz. Altı ay süren ve 200 saatlik hibrit eğitim modeliyle yürütülen bu program, insan kaynakları uzmanlığına ek olarak kişisel gelişim ve teknik beceri kazandırmayı hedefliyor. Katılımcılar, problem çözme, sunum teknikleri, endüstriyel ilişkiler ve ücret yönetimi gibi kritik alanlarda eğitim alarak iş dünyasına daha donanımlı şekilde hazırlanıyor.
Program sayesinde insan kaynakları süreçlerine donanımlı çalışanlar kazandırılırken, yeni nesil yaklaşımlar benimsenerek şirket içi uygulamalar güçlendirildi. Şirketler arası iş birliği ve bilgi paylaşımı artırılarak sektörel gelişime katkı sağlandı. Eğitim süreci tamamlandığında, programın %18'lik bölümü 2024 yılı içinde, kalan %82'lik kısmı ise 2025 yılında tamamlanmış olacak. Eğitimler, çalışanların mesleki gelişimlerini desteklemenin yanı sıra Karsan'a 150.000 TL değerinde finansal tasarruf sağladı. İnsan kaynakları alanında yetkinlikleri artırarak organizasyonel gücümüzü pekiştirmeye ve geleceğin profesyonellerini iş dünyasına hazırlamaya devam ediyoruz.
Karsan Akademi'nin bir diğer girişimi, birimlere özel akademi çalışmalarıdır. 2024 yılında başlatılmış akademilerin adları, amaçları ve hedefleri aşağıda belirtilmektedir.
Belirli bir işlev veya disiplin için gereken teknik bilgi, beceri ve yetkinlikleri sağlamaya odaklanan her akademi, farklı operasyonel alanlarda uzmanlaşmış bir iş gücüyle Karsan'ın sürdürülebilir büyümesine katkıda bulunacaktır.
Karsan olarak çalışan bağlılığını ve refahını en üst seviyeye taşımak için sürekli gelişim odaklı adımlar atıyoruz. Her yıl düzenlediğimiz çalışan memnuniyeti anketleriyle iş yerindeki mutluluğu artırmak ve çalışma ortamımızı iyileştirmek için kararlılıkla çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
Çalışanlarımızın katılımını artırmak ve iş yerindeki memnuniyetlerini en üst seviyeye taşımak amacıyla, İletişim ve Bilgilendirme, Sosyal Faaliyetler ve Ödüller, Ücret, Kademe ve Yan Haklar, Ergonomi ve Donanım Ekipmanları, Takım Çalışması ve Gelişim, Müşteri Memnuniyeti olmak üzere altı farklı grup oluşturduk. Bu gruplar, çalışanlarımızın beklentilerini dikkate alarak daha huzurlu ve verimli bir iş ortamı yaratmak için özveriyle çalışıyor, üst yönetim sponsorlarımız ise bu sürece rehberlik ediyor.
Çalışan memnuniyeti ve bağlılığı anketlerini, çalışma ortamı, iç iletişim, yönetimle ilişkiler ve kariyer gelişim imkanları gibi konularda geri bildirim almak amacıyla gerçekleştiriyoruz. Yılda bir kez yapılan genel memnuniyet anketine ek olarak, yemek hizmetleri, ulaşım veya etkinlikler gibi konular için de ek anketler uygulayabiliyoruz. Anketleri dijital ve anonim olarak gerçekleştirirken, verileri bireysel değil, bölüm bazında analiz ediyor ve sonuçlara göre geliştirme planları hazırlayarak üst yönetimle paylaşıyoruz. Bu doğrultuda 2024 yılındaki çalışan bağlılığı oranı 2023 yılına göre 11 puanlık artış göstererek %66 olarak ölçümlendi.
Ayrıca, şirket değerlerimizi ve yetkinliklerimizi çalışanlarımızla birlikte yeniden belirleyerek tüm iş süreçlerimize entegre ettik. Çalışan geri bildirimlerini dikkate alarak sürekli iyileştirme yapmaya devam ediyor ve daha güçlü, bağlı ve mutlu bir çalışma ortamı oluşturmak için gelişim odaklı adımlar atıyoruz.
Karsan olarak çalışanlarımızın iş-yaşam dengesini desteklemek ve farklı ihtiyaçlarına yönelik çözümler sunmak amacıyla kapsamlı yan haklar ve sosyal destek programları geliştiriyoruz. Bu doğrultuda, özlük işleri ve yan haklar uygulamalarımızı ulusal mevzuata ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarına uygun şekilde yürütüyoruz.
Çalışanlarımız için sunduğumuz yan haklar arasında servis desteği, yemekhane, özel sağlık sigortası, bireysel emeklilik sigortası (BES), yakacak yardımı, yıllık izin parası, bayram harçlığı, çocuk yardımı, erzak paketi, ayakkabı çeki, yılbaşı hediyeleri ve çeşitli sosyal yardımlar yer almaktadır. Bu desteklerle çalışanlarımızın iş dışındaki yaşamlarını da kolaylaştırmayı hedefliyoruz.
651 ÖZEL SAĞLIK SIGORTASINDAN FAYDALANAN ÇALIŞAN SAYISI
294 BIREYSEL EMEKLILIK KATKISI SAĞLANAN ÇALIŞAN SAYISI
Tüm bunlarla birlikte çalışanlarımızın sağlık, güvenlik ve finansal geleceklerine katkı sağlayan haklar sunmayı, Karsan olarak çalışan refahını destekleme taahhüdümüzün bir parçası olarak görüyoruz.
2024 yılında beyaz yaka çalışanlarımızdan 484'ü erkek, 167'si kadın olmak üzere toplam 651 çalışanımız özel sağlık sigortasından yararlandı. Bununla birlikte, 294 çalışanımız bireysel emeklilik katkısından faydalanmış olup, bu kapsamda 220 erkek ve 74 kadın çalışanımıza destek sağladık. Ayrıca, 100 çalışanımız ferdi kaza sigortası kapsamında korunmaktadır.
Tüm bu uygulamalar sayesinde çalışanların kişisel ihtiyaçlarına uygun yan haklar oluşturmasını sağlarken, iş-yaşam dengelerini desteklemeye yönelik adımlar atmaya devam ediyoruz.
Ücretlendirme sürecinde, rekabetçi ücret politikamızı sürdürüyor ve sektörde dengeli bir konum sağlamayı hedefliyoruz.
Bu kapsamda:
| Doğum/Ebevynlik İznine Ayrılan Çalışan Sayısı |
Doğum İzni Sonrası İşe Geri Dönüş Oranı |
|
|---|---|---|
| Kadın | 7 | %14 |
| Erkek | 0 | - |
%60 HEDEF BAZLI PERFORMANS -------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------
%40 DAVRANIŞSAL YETKINLIK DEĞERLENDIRMESI
Çalışanlarımızın kariyer gelişimini desteklemek ve fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla 2018 yılından bu yana Pozitif Kariyer sürecini uyguluyoruz. Bu süreç sayesinde tüm rotasyon ve terfi süreçlerini şeffaf ve adil bir şekilde yönetirken, çalışanlarımızın gelişimlerini destekleyen fırsatlar sunuyoruz. Yıl içinde gerçekleştirdiğimiz ara dönem ve yıl sonu etki analizleriyle hedeflerimizin ve davranışsal yetkinliklerimizin iş sonuçlarımıza etkisini düzenli olarak değerlendiriyoruz.
Bu süreçle birlikte 28 dikey, 17 yatay pozisyonu iç adaylarla doldurduk ve açık pozisyonların %30'unu şirket içinden karşıladık. Çalışanlarımızın mevcut rollerinden ayrılmadan yeni fırsatlar keşfetmelerine imkan tanıyan bu sistem, iş gücü esnekliğini artırarak yetkinlik yönetiminde sürdürülebilir bir model oluşturdu. 2025 yılında odak grup çalışmalarıyla süreci daha da iyileştirmeyi hedefleyerek, çalışan memnuniyetini artırmaya, iş gücü devir oranını düşürmeye ve şirket içi kariyer gelişim fırsatlarını genişletmeye devam edeceğiz.
2023 yılında performans yönetim sistemimizi daha stratejik, odaklı ve şeffaf hale getirmek amacıyla OKR (Objectives and Key Results) sistemine geçiş yaptık. OKR sistemiyle birlikte, tüm çalışanlarımızı ortak bir vizyon ve hedef doğrultusunda bir araya getirerek odaklanma, uyum, bağlılık ve ölçülebilirlik sağladık. CEO'dan başlayarak tüm birimlerde ÇSY (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) performanslarını içeren hedefler belirledik ve sürdürülebilirlik faaliyetlerimizi doğrudan performans kriterlerine entegre ettik. Bu doğrultuda 2024 yılında yenilenebilir enerji kullanımı, sürdürülebilir tedarik zinciri uygulamaları, yeşil dönüşüm projeleri ve ürün yaşam döngüsü analizleri gibi kritik konular CEO hedefleri içinde takip edildi.
OKR sistemi sayesinde, çalışanlarımızın bireysel hedefleri ile Şirket hedeflerini uyum içinde yönetiyor, hedeflerin açık ve görünür olmasıyla süreçleri şeffaf bir ortamda takip edebiliyoruz. OKR hedeflerini, her çalışan için maksimum 5 OKR ve her OKR için maksimum 4 KR (Key Result) olacak şekilde belirleyerek daha net ve ölçülebilir bir yapı oluşturduk.
Performans yönetimimizi 9'lu kutu modeli ile yürütüyor, değerlendirme sürecinde %60 hedef bazlı performans ölçümü, %40 davranışsal yetkinlik değerlendirmesi esas alıyoruz. Uzman seviyesindeki çalışanlarımızı 7, yönetim seviyesindeki çalışanlarımızı ise 9 farklı yetkinlik üzerinden değerlendiriyoruz. Performans değerlendirmelerini yılda iki kez OKR sistemi üzerinden yaparak, çalışanlarımızın gelişimini sürekli takip ediyoruz.
Şirket hedeflerimizi her yıl Ekim-Kasım aylarında gerçekleştirdiğimiz Catchball toplantılarında belirliyor, stratejilerimiz doğrultusunda planlıyoruz. Takip eden yılın başında departmanlarla mutabakat sağlayarak, hedefleri organizasyonun her seviyesine yayıyoruz. Belirlenen hedefleri, gerektiğinde çalışanlarımızla birlikte gözden geçirerek güncelleyebiliyor, şirketin öncelikleri doğrultusunda uyarlayabiliyoruz. Performansın sağlıklı bir şekilde izlenmesi için, hedef gerçekleşme yüzdelerini her çeyrek gözden geçirerek güncelliyoruz.
Çalışanlarımızın değerlendirme süreci, İnsan Kaynakları birimi tarafından başlatılıyor ve yöneticileriyle birlikte yapılan analizlerle tamamlanıyor. Departman yöneticileri tarafından onaylanan sonuçlar, birim yöneticilerinin gerçekleştirdiği kalibrasyon sürecine dahil ediliyor. Ardından, üst yönetim tarafından yapılan kalibrasyon toplantılarında şirket genelindeki tüm çalışanlarımızın performans değerlendirmeleri gözden geçirilerek onaylanıyor. Sürecin sonunda, her çalışanımızın bireysel performans sonuçları yöneticileri tarafından kendileriyle paylaşılıyor.
2023 yılında geçiş yaptığımız OKR sisteminin 2024 yılında hızlı ve etkili bir şekilde uygulanabilmesi için çalışanlarımıza yönelik tanıtım toplantıları, bireysel mentorluk programları ve eğitim modülleri oluşturduk. Hem online hem de yüz yüze gerçekleştirdiğimiz eğitimlerle çalışanlarımızın sisteme adaptasyonunu destekledik ve üç aylık periyotlarla performans değerlendirmelerini yakından takip ettik.
Bu dönüşümle birlikte, çalışanlarımızın şirketin başarısına doğrudan katkı sağladığı, süreçlerin tamamen şeffaf bir şekilde yönetildiği ve sürekli gelişimi teşvik eden bir performans yönetim sistemini hayata geçirdik. OKR ile tüm çalışanlarımızın bütüne hizmet eden, başarı odaklı, gelişime açık ve iyileştirme esaslı bir sistemin parçası olmasını sağladık.
104
| Performans Yönetimi | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Düzenli bir performans değerlendirme sürecinden geçen çalışan sayısı |
392 | 429 | 589 |
STEM POZISYONLARINDAKI KADIN ÇALIŞAN SAYISI 2024 YILINDA %30'A ULAŞTI.
%13 KADIN ÇALIŞAN ORANI
%27 BEYAZ YAKA KADIN ÇALIŞAN ORANI Eşitlikçi ve kapsayıcı bir iş ortamı oluşturmanın çalışan bağlılığı ve sürdürülebilir büyüme için kritik bir faktör olduğuna inanıyoruz. Bu bilinçle, kadın istihdamını destekleyen, fırsat eşitliğini gözeten ve çeşitliliği teşvik eden politikalar geliştiriyor, iş süreçlerimizi bu anlayış doğrultusunda şekillendiriyoruz.
Bu yaklaşımımızı Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Politikamız, Şiddete Sıfır Tolerans Politikası ve BM Kadının Güçlenmesi İlkeleri (WEPs) çerçevesinde sürdürüyoruz. 2019 yılında Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Kıraça Holding tarafından imzalanan Şirketlerde Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi Modeli protokolü kapsamında, eşitlikçi ve kapsayıcı iş ortamımızı sürekli olarak geliştiriyoruz. Bu sürecin bir parçası olarak, 2021 yılında Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact) imzacısı olduk.
Aynı zamanda, çeşitlilik ve fırsat eşitliğini daha da ileri taşımak için 2019 yılında Pozitif Eşitlik Komitesini kurduk. 2021 yılında hayata geçirdiğimiz Gelişim Planı doğrultusunda, kadın istihdam oranımızı her yıl %2 artırmayı hedefliyoruz.
İşe alım süreçlerimizde şeffaflık ve adaleti esas alarak tüm adaylara eşit fırsatlar sunuyoruz. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve İnsan Kaynakları Politikamız kapsamında, iş ilanlarımızda kullanılan dil ve değerlendirme kriterleri ayrımcılığı önleyecek şekilde oluşturuluyor. Cinsiyet, yaş, ırk, etnik köken, din, engellilik durumu ve diğer kişisel farklılıklara dayalı herhangi bir ayrımcılığa izin vermiyoruz.
2024 yılında Karsan'da engelli çalışan sayısı 66 olarak gerçekleşti ve toplam iş gücünün %3'ünü oluşturdu. Karsan olarak herkes için eşit fırsatlar sunan kapsayıcı bir çalışma ortamı sağlamaya ve engelli bireylerin iş hayatına katılımını desteklemeye devam ediyoruz.
Toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklemek ve nitelikli insan gücü yetiştirmek amacıyla 2019 yılında başlattığımız dönüşüm sürecimizi sürdürüyoruz. ILO, Mor Salkım Kadın Dayanışma Derneği ve Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile iş birliği içinde yürüttüğümüz proje kapsamında, kadın istihdamını artırarak eşit fırsatlar sunan kapsayıcı bir çalışma ortamı oluşturuyoruz.
Bu doğrultuda, Şiddete Sıfır Tolerans Politikasını hayata geçirdik. Bu politika doğrultusunda periyodik değerlendirmeler gerçekleştiriyoruz.
Elektrikli araçlar alanında nitelikli insan gücü yetiştirmek ve toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklemek amacıyla Şehit Ömer Halil Demir Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ile iş birliği yaparak Karsan Elektrikli Araçlar Teknoloji Laboratuvarı projesini hayata geçirdik.
Bu proje kapsamında, mesleki eğitime katılımı teşvik etmek ve kadın istihdamını artırmak amacıyla laboratuvar eğitimine katılan öğrencilerin %50'sini kız öğrencilerden oluşturduk ve mezun olanların Karsan'da istihdam edilmesini hedefledik. 3.000 saatlik eğitim süresi tamamlanırken, programa katılan öğrencilerin %100'ü staj programlarına dahil oldu.
Bu proje sayesinde, elektrikli araç teknolojileri konusunda yetkin iş gücü yetiştirirken, otomotiv sektöründe kadın istihdamını artırdık. Ayrıca, Suna ve İnan Kıraç Vakfı tarafından sağlanan 443.400 TL burs desteğiyle öğrencilerin eğitim süreçleri desteklendi. 2025 yılı itibarıyla, mezun öğrencilerin istihdam sürecini tamamlayacağız ve yeni aday seçimleri yapmaya başlayacağız.
İşitme engelli çalışanlarımızın iş süreçlerine daha hızlı adapte olmasını sağlamak ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak amacıyla Engelsiz Gelecek projesini hayata geçirdik. İşitme engelli bireylerin karşılaştığı iletişim ve erişim zorluklarını gidermek için Türkiye'de ilk kez işaret dili destekli VR teknolojilerini kullanarak eğitim süreçlerini yeniden tasarladık.
Sanal gerçeklik ve animasyon destekli eğitimlerle iş güvenliği farkındalığını artırırken, üretim hatlarında anlık bilgilendirme ekranlarıyla operasyonel süreçlerin takibini kolaylaştırdık. Ayrıca, sanal fabrika turları ile yeni başlayan çalışanlarımızın iş yerini daha iyi tanımasını sağladık.
Bu projeyle, devamsızlık oranında %21, devir oranında %73 ve iş kazalarında %80 düşüş sağladık. Engelli istihdamımızı yasal zorunluluğun üzerine çıkararak 5 yeni engelli bireyi iş gücümüze kazandırdık ve kapsayıcı iş kültürümüzü daha da güçlendirdik.
1.600.000 TL finansal tasarruf sağladığımız bu projeyi, farklı engelli grupları kapsayacak şekilde genişleterek iş dünyasında daha fazla kapsayıcılık yaratmayı hedefliyoruz.
İşitme engelli çalışanlarımızın iş süreçlerine daha kolay adapte olmasını sağlamak ve çalışma ortamımızı daha kapsayıcı hale getirmek amacıyla İşaret Dili Eğitimi ve Farkındalık projesini hayata geçirdik.
Bu proje kapsamında, tüm çalışanlarımızın temel işaret dili becerilerini geliştirmesi için eğitimler düzenleyerek, işitme engelli ekip arkadaşlarımızla daha etkin iletişim kurmalarını sağladık. Aynı zamanda, üretim sahasındaki riskleri azaltmak ve iş güvenliğini artırmak amacıyla teknolojik ve operasyonel çözümler uygulamaya alındı.
Fabrika genelinde farkındalık kampanyaları düzenleyerek, kapsayıcı bir iş kültürü oluşturma yolunda önemli bir adım attık. İlk etapta Renault LFF üretim birimlerinde takım liderlerine verilen eğitimleri, ilerleyen süreçte daha geniş bir çalışan grubuna yaygınlaştırmayı amaçlıyoruz.
Bu proje ile fabrika içinde işaret dili bilen çalışan sayısını artırarak iletişim engellerini ortadan kaldırıyor, iş birliğini güçlendiriyor ve daha güvenli bir çalışma ortamı oluşturuyoruz.
Karsan olarak eşitlikçi, kapsayıcı ve çeşitliliği destekleyen bir çalışma ortamı yaratma konusundaki taahhüdümüzü sürdürmeye devam ediyoruz. Toplumsal cinsiyet eşitliğine, engelli istihdamına ve kültürel çeşitliliğe yönelik geliştirdiğimiz projelerle sadece sektörde değil, toplumda da dönüşüm yaratmayı hedefliyoruz.
Çalışanlarımızın sağlığını ve güvenliğini en üst düzeyde korumayı temel önceliklerimizden biri olarak görüyor, sıfır iş kazası ve sıfır meslek hastalığı hedefiyle proaktif bir iş güvenliği yaklaşımı benimsiyoruz. ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi doğrultusunda tüm üretim hatlarımızda %100 uygulama sağlıyor ve üçüncü taraf denetimlerine tabi tutuluyoruz.
2024 yılı İSG denetimimiz TSE tarafından gerçekleştirildi, denetimi iki minör uygunsuzluk ile tamamladık. Aynı zamanda, iş güvenliği süreçlerini güçlendirmek amacıyla sahada denetim ve kontrol mekanizmalarını etkin şekilde uyguluyoruz. SMAT Denetimleri ile en üst yönetimden en alt operatöre kadar düzenli saha denetimleri gerçekleştiriyoruz. 2024 yılında 253 SMAT denetimini tamamladık.
İSG politikamız, çalışan katılımı ve ortak sorumluluk bilinci, yasal gerekliliklere tam uyum, proaktif risk yönetimi ve sürekli iyileştirme ilkeleri üzerine kurulu. Çalışanlarımızın 7/24 erişebileceği sağlık merkezimiz bulunuyor ve İSG süreçlerimizi dijitalleştirerek her seviyede güvenli bir çalışma ortamı sağlıyoruz.
Tedarikçi ve Taşeron Yönetim Sistemi ile iç ve dış kaynaklı çalışanlarımızın iş güvenliğini sağlamaya yönelik de önleyici süreçler uyguluyoruz. Bu kapsamda, taşeron çalışanlarımız için eğitimler, yasal gereklilik kontrolleri ve iş bazlı risk analizleri yaparak iş kazalarını önlemeye yönelik tedbirler alıyoruz. 2024 yılında taşeron kaynaklı sadece 1 iş gücü kayıplı kaza yaşandı.
| İş Sağlığı ve Güvenliği Göstergeleri (*) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Kaza Sayısı (adet) | 25 | 46 | 22 |
| Ölümlü Kaza Sayısı (adet) | 0 | 0 | 0 |
| Meslek Hastalığı Sayısı (adet) | 0 | 0 | 0 |
| Kazadan Kaynaklı Devamsızlık (gün) | 97 | 295 | 210 |
| Kayıp İş Günü Oranı | 0,03 | 0,05 | 0,05 |
| Kaza Sıklık Oranı | 8,6 | 9,4 | 4,7 |
*Karsan'da bir faaliyet yılı 300 gün üzerinden, bir iş günü ise 7,5 saat üzerinden hesaplanmaktadır.
107
İSG risklerini önlemek ve yönetmek için dijital çözümlerden etkin bir şekilde yararlanıyoruz. Robotik Süreç Otomasyonu (RPA) ile yılda yaklaşık 1.200-1.500 güvensiz davranışı aksiyon takibine alarak hızlıca çözüme ulaştırıyoruz. Ortalama 12 olan risk puanımızı alınan aksiyonlarla 3 puana düşürerek kabul edilebilir seviyeye indirdik.
Tüm risk analizleri, üretim, metot, bakım ve sağlık ekiplerinin katılımıyla yürütülmekte olup, M-Files risk analizi platformu üzerinden saha, ergonomi, makine-emniyet ve periyodik kontrollerden kaynaklanan tüm riskleri takip ediyoruz. 2024 yılı itibarıyla tespit edilen risklerin %82'sini kapattık.
İç ortam ölçümleri kapsamında akredite bir firma ile her yıl fabrika genelinde ölçümler gerçekleştiriyoruz. 2024 yılı itibarıyla;
Karsan olarak yapay zeka, robotik süreç otomasyonu (RPA) ve makine öğrenmesi gibi ileri teknolojileri entegre ederek, riskleri proaktif şekilde yönetiyoruz.
• Yapay Zeka Destekli Güvensiz Davranış Tespit Sistemi (Intenseye), fabrika genelinde kurulan 20 kamera ile KKD (Kişisel Koruyucu Donanım) eksikliği, hız ihlalleri, tehlikeli araç kullanımı gibi 20 farklı güvensiz davranışı otomatik olarak algılıyor ve anlık bildirimlerle önleyici tedbirlerin hızla alınmasını sağlıyor. Bu sistem, 2024 yılında yaklaşık 25.100 güvensiz davranış noktası tespit etti, bunların yalnızca 3.853'ü yüksek riskli olarak raporlandı. Kural tanımlama oranı %93'e ulaşan sistem, güvensiz davranışları otomatik olarak aksiyon modülüne ileterek sorumlulara çözüm süresi içinde aksiyon alma zorunluluğu getiriyor.
ve kaza süreçlerini hızlandıracak ve tedarikçilerimize de yaygınlaştıracağımız dijital bir yönetim sistemine geçiş yaptık.
Karsan olarak iş sağlığı ve güvenliği kültürünü yaygınlaştırmak için tüm çalışanlarımızı sürece dahil eden programlar yürütüyoruz.
• Ramak Kala ve Tehlike Bildirimi: Çalışanlar, güvensiz durumları anında WhatsApp, M-Files veya QR-Kod uygulaması üzerinden bildirebiliyor.
Bu kapsamda, iş güvenliği alanında dijitalleşmeye dayalı yenilikçi uygulamalarımızı artırarak, sıfır iş kazası hedefimize ulaşma yolunda kararlılıkla ilerliyoruz.
İş güvenliği farkındalığını artırmak amacıyla çalışanlarımızın aktif katılımını sağlayan çeşitli eğitim ve yarışmalar düzenliyoruz. Eğitim programlarımız, yasal gerekliliklerin ötesine geçerek, sektördeki en iyi uygulamaları yaygınlaştırmayı ve çalışan farkındalığını artırmayı hedefliyor.
2024 yılında, çalışanlarımıza toplam 22.027 kişixsaat İSG eğitimi düzenledik. Bu eğitimler arasında yasal mevzuat eğitimlerinin yanı sıra, SMAT eğitimleri, boya, kaynak ve montaj gibi birime özgü iş güvenliği eğitimleri, acil durum müdahale eğitimleri, yangın güvenliği, elektrikli araçlarda batarya güvenliği eğitimleri ile Safety SPOT ve günlük iş güvenliği bilgilendirme oturumları yer aldı.
Acil durumlara karşı hazırlığımızı sürekli test etmek ve geliştirmek amacıyla, 2024 yılında 1'i habersiz olmak üzere toplam 4 acil durum tatbikatı gerçekleştirdik. QR Kod uygulaması kullanılarak tüm katılımcılardan tatbikat verilerini topladık, sonuçları üst yönetime aktardık ve tespit edilen uygunsuzluklar için aksiyonlar almaya başladık. Tatbikat sırasında belirlenen riskleri, M-Files risk analizine entegre ettik ve izleme süreçlerini başlattık.
Ayrıca, AFAD iş birliğiyle 18 kişilik Temel Seviye Arama Kurtarma Ekibi oluşturulmuş ve ekibimiz sertifikalandırılmıştır.
Üretimden lojistiğe, satış sonrası hizmetlerden dijitalleşmeye kadar tüm süreçlerimizde tedarik zinciri operasyonlarını daha verimli ve etkin hale getirmeye odaklanıyoruz. Tedarik zinciri yönetimimiz, iş süreçlerimizin sürdürülebilirliğini artırıyor ve tedarikçilerimizle güçlü, uzun vadeli iş birlikleri kurmamızı sağlıyor.
Aynı zamanda, tedarik zincirimizin sürdürülebilirliğini artırmak için KARSAN ISP (Integrated Supplier Portal – Entegre Tedarikçi Portalı) Sistemini devreye aldık. Bu sistem, tedarikçilerimizin performans takibini sağlıyor, sipariş ve teslimat süreçlerini dijitalleştirerek izlenebilirliği artırıyor. 2024 yılında başlattığımız düzenli denetimlerle, tedarikçilerimizin ISP sistemine entegrasyon düzeylerini ve veri akışlarının doğruluğunu değerlendiriyoruz. 2025 yılı itibarıyla sevkiyatların %75'inin sistem üzerinden gerçekleştirilmesi ve performans değerlendirmelerinde ISP'nin standart bir araç haline gelmesini hedefliyoruz.
Tedarikçi Kapasite Yönetim Sistemi (TKYS) ile tedarikçilerimizin üretim kapasitelerini detaylı bir şekilde analiz ediyor, kritik riskleri önceden belirleyerek iş sürekliliğini sağlıyoruz. TKYS kapsamında her çeyrekte bir kez periyodik denetim yaparak, alınan aksiyonları aylık olarak takip ediyoruz.
2024 yılında, tedarikçilerimizin lojistik risklerini analiz eden, proaktif önlemler alan ve süreçleri iyileştiren Tedarikçi Risk ve Sistem Yönetimi (TRSY) Bölümünü hayata geçirdik. Tedarikçi lojistik performans değerlendirmelerinden kapasite analizlerine, risk yönetiminden dijital süreç iyileştirmelerine kadar geniş bir sorumluluk alanına sahip olan TRSY, tedarik zinciri yönetimimizi daha sistematik ve proaktif hale getiriyor.
Bu yapı sayesinde lojistik riskleri önceden belirleyerek ölçümlüyor, minimize etmek için çözümler geliştiriyoruz. Aynı zamanda, tedarikçi performanslarını düzenli olarak izleyerek daha şeffaf ve sürdürülebilir bir iş modeli oluşturuyoruz.
TRSY fonksiyonunun devreye girmesiyle birlikte, sevkiyatların ASN (İleri Sevkiyat Bildirimi) ile gönderilme oranını %14 artırarak manuel işlemleri ortadan kaldırdık ve süreç verimliliğimizi artırdık. Risklerin erken tespiti sayesinde lojistik kayıpları ve hat duruşlarını önlemeyi hedefliyor, böylece tedarik zinciri yönetiminde operasyonel verimliliği ve maliyet avantajını güçlendiriyoruz.
Tedarikçilerimiz, değer zincirimizin önemli bir parçasını oluşturuyor. Ürün bazlı karbon ayak izi sonuçlarına baktığımızda, tedarikçilerimiz çevresel etkilerimizin ve karbon ayak izimizin yaklaşık %35'inden sorumlu. Bu bağlamda, 38 tedarikçimiz bu %35'lik etkinin yaklaşık %50'sini oluşturuyor. Bu nedenle, tedarikçilerimizin sürdürülebilirlik hedeflerini yakından takip ediyor, üçüncü taraflar tarafından değerlendirilmesini sağlıyor ve ortak emisyon azaltım stratejileri belirlemek için çalışmalar yürütüyoruz.
Karsan olarak Etik Kurallar Politikası aracılığıyla tedarikçilerimiz için davranış kurallarını tanımlıyoruz. Bu kapsamda, çevresel ve sosyal KPI'larını yıllık olarak izliyor ve satın alma ekibiyle birlikte yılda bir kez tedarikçi denetimleri gerçekleştiriyoruz. 2023 yılında, ana tedarikçilerimizin Ecovadis tarafından değerlendirilmesini sağladık. 2024 yılından itibaren ise üçüncü bir taraf tarafından da denetlenmesini sağlayacağız. Tedarikçi seçim süreçlerimizde kalite, lojistik, performans ve maliyet gibi temel faktörlerin yanı sıra sürdürülebilirlik kriterlerini de önceliklendiriyoruz. Yeni bir tedarikçiyle çalışmadan önce aşağıdaki süreçleri yürütüyoruz:
Tedarikçi seçimlerimizi gerçekleştirmeden önce iletmiş olduğumuz öz değerlendirme formu aracılığıyla aldığımız bilgiler doğrultusunda kriterlerimize uygun tedarikçileri belirleyerek ilk seçimlerimizi yapıyoruz. Performans değerlendirmesi kapsamında ise mevcutta çalıştığımız tedarikçilerin performansını takip ettiğimiz ayrı bir form bulunuyor. Tedarikçi performans değerlendirmelerinde kalite yönetimi, çevresel etki, lojistik hata oranları ve maliyet gibi faktörleri detaylı bir şekilde analiz ediyoruz. Bu süreçler, iş ortaklarımızla sürdürülebilir bir tedarik ağı oluşturmamıza katkı sağlıyor. 2024 yılında 6 tedarikçimizi denetime tabi tuttuk. Bu denetimin kapsamı firmaların proses uygunluğunu anlamaya yönelik gerçekleştirilmektedir.
Karsan olarak tedarik zinciri yönetiminde etkinliği sağlamaya ve verimliliği artırmaya odaklı stratejiler belirliyoruz. Her yıl Stratejik Planlama Departmanı tarafından paylaşılan bu stratejiler, Karsan'ın kısa, orta ve uzun dönem hedefleri ve öncelikleri baz alınarak hazırlanıyor.
*Toplam Tedarikçi Sayısı ve Yerel Tedarikçi Sayısı kapsamında 2023 verileri geçtiğimiz yıl KAP'a yapılan açıklama öncesinde sürdürülebilirlik raporuna dahil olmuştur. Bu nedenle söz konusu verilerin değişiklik göstermesi nedeniyle bu yıl güncel verilerle revize edilmiştir.
Lojistik yönetimimiz iç lojistik, dış lojistik, malzeme temini ve lojistik metot olmak üzere dört ana başlık altında yürütülüyor:
• Oracle: Malzeme stok kontrolü, siparişlerin oluşturulması, idari kabul, stoklama, hat besleme vb. malzeme akış yönetimi Oracle WMS ile gerçekleştirilmektedir. Tüm ithalat, ihracat ve lojistik operasyonları ERP üzerinden yönetilmektedir. PBOM oluşturmak için Oracle ERP sistemi kullanılmaktadır.
Tedarikçilerimizin süreçlerimize uyumunu artırmak, sektörel yeniliklere adapte olmalarını sağlamak ve ortak hedefler doğrultusunda gelişimlerini desteklemek için eğitim programları düzenliyoruz.
Tedarikçilerimizle güçlü bir iş birliği ve sürdürülebilir bir tedarik zinciri oluşturmaya devam ediyoruz. Sürekli iyileştirme anlayışımızla süreçlerimizi geliştirerek, daha verimli, şeffaf ve dayanıklı bir tedarik zinciri yönetimi sağlamayı amaçlıyoruz.
Satın alma süreçlerimizi daha şeffaf ve erişilebilir hale getirmek için 'Siparişim Nerede?' portalını hayata geçirdik. Karsan çalışanları, talep ettikleri ürün ve hizmetlerin güncel durumunu takip edebilecekleri bir platformun eksikliğini hissediyordu. Müşteri odaklı yaklaşımımız ve "Mobilitenin Geleceğinde Bir Adım Önde" vizyonumuz doğrultusunda geliştirdiğimiz bu portal ile çalışanlarımız sipariş süreçlerini istedikleri zaman, istedikleri yerden kolayca takip edebiliyor.
Kullanıcı dostu yapısıyla memnuniyeti artıran bu sistem, satın alma süreçlerinde şeffaflığı güçlendirerek operasyonel verimliliğimizi artırdı. 2023 yılı sonunda tamamladığımız bu projeyle, çalışan deneyimini iyileştirmeye ve iş süreçlerimizi daha verimli hale getirmeye devam ediyoruz.
2023 yılında sürdürülebilirlik çalışmalarımızın bir parçası olarak yeşil tedarik altyapısını oluşturma projesini hayata geçirdik. Bu doğrultuda düzenlediğimiz yeşil tedarik çalıştayında, tedarikçilerimizi çevresel, teknolojik ve sosyal açılardan değerlendirmeyi ve gelişim alanlarını belirlemeyi hedefledik.
2024 yılı itibarıyla, tedarikçilerimize yönelik bir çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) değerleme anketi oluşturduk ve bu kapsamda değerlendirme sorularımıza karbon emisyonu ve cinsiyet eşitliği gibi parametreleri ekledik. Bu anket üzerinden ilerleyerek tedarikçilerimizin sürdürülebilirlik performansını daha kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi amaçlıyoruz. Bağımsız denetçiler aracılığıyla puanlama sistemini devreye alma süreci tamamlanmamakla birlikte, sistematik bir değerlendirme yaklaşımı oluşturma çalışmalarımız devam etmektedir.
İtalya'ya yönelik lojistik süreçlerimizi daha verimli hale getirmek için önemli bir dönüşüm gerçekleştirdik. Daha önce tüm gümrük işlemlerini Trento'da yürütüyorduk, bu da araçlarımızın önce Trieste limanına, ardından Trento'ya ve son olarak Güney İtalya'daki teslimat noktalarına taşınmasına neden oluyordu. Bu süreç hem zaman kaybına hem de gereksiz maliyetlere yol açıyordu. 2024 yılında hayata geçirdiğimiz yeni yöntemle, Trento'yu devre dışı bırakarak gümrük işlemlerimizi Trieste ve Bari limanlarına kaydırdık.
Bu değişiklikle birlikte araç başına 800 € navlun ve 450 € gümrük kazancı sağladık. 2024 yılında İtalya'ya sevk edilecek 110 araç için toplam 115.000 km'lik gereksiz hareketi önleyerek karbon salımını azalttık. Sürecin sadeleşmesiyle araçlarımız müşterilerimize daha hızlı ulaşırken, lojistik operasyonlarımızda önemli bir maliyet ve zaman avantajı elde ettik. Uzun vadede, İtalya'ya
gerçekleştireceğimiz tüm satışlarda bu yeni yöntemi kullanarak sürdürülebilir ve verimli bir tedarik zinciri yönetimi sağlamayı hedefliyoruz.
Satın alma süreçlerimizi daha etkin yönetebilmek için organizasyon yapımızı güçlendirdik. Bu kapsamda, Satın Alma Mühendisliği ve Süreç Geliştirme Yöneticiliği ile Maliyet Mühendisliği Yöneticiliği olmak üzere iki yeni fonksiyon oluşturduk. Böylece Araç Malzeme Maliyet ve Maliyet Azaltma yapısını kurarak süreçlerimizi daha verimli hale getirdik.
Bu iyileştirme sayesinde, araç maliyetlerini optimize etme hedeflerimize %100 uyum sağladık. Organizasyonel dönüşümümüz ile uluslararası arenada da takdir görerek GLOBEE Bronz Ödülü ve STEVIE Bronz Ödülünü kazandık.
Lokal sevkiyat süreçlerimizi daha verimli hale getirmek ve maliyetleri optimize etmek amacıyla TRANSPORT (Lokal) projesini hayata geçirdik. Bu kapsamda, ek seferleri azaltarak, milk-run firma sayısını artırmaya ve aktif sevkiyat yapılmayan firmalarla iş birliğini güçlendirmeye odaklandık. Ayrıca, H350 aracını aktif kullanarak operasyonel verimliliğimizi artırdık.
2024 yılında uygulamaya aldığımız bu sistem sayesinde, nakliye fiyatlarında düşüş sağladık. Önümüzdeki dönemde, milk-run firmalarıyla fiyat uygunluğu değerlendirmelerini yaparak araç doluluk oranlarını artırmayı ve ek seferleri minimuma indirmeyi hedefliyoruz.
İthal lojistik süreçlerimizi daha verimli hale getirmek ve maliyetleri optimize etmek amacıyla TRANSPORT (İthal) projesini devreye aldık. Bu doğrultuda, özellikle Çin ve Amerika sevkiyatlarında denizyolu kullanımını artırarak hava kargo maliyetlerini düşürmeyi hedefledik. Avrupa'dan tedarik edilen malzemeler için anlaşmalı olduğumuz Logex firması ile karayolu taşımacılığını güçlendirdik ve hava kargonun minimum seviyeye indirilmesini sağladık.
Bu stratejik dönüşüm sayesinde, ithal lojistik maliyetlerini optimize ederek hava yolu kargolarında büyük bir düşüş sağladık ve toplamda Transport altındaki lokal ve ithal projeleriyle 7 milyon TL tasarruf elde ettik. 2024 yılı boyunca Avrupa sevkiyatlarını karayolu üzerinden yönetmeye ve denizyolu taşımacılığını maksimum seviyeye çıkarmaya odaklanarak, sürdürülebilir ve maliyet avantajı sağlayan bir lojistik yapısı oluşturmayı sürdüreceğiz.
İlk Horizon EU projemiz olan RobiOne ile fabrika içi lojistik süreçlerimizi otomatize ederek verimliliği artırıyor ve sürdürülebilirliği güçlendiriyoruz. Robeff Teknoloji ve Leo Drive Teknoloji iş birliğiyle hayata geçirdiğimiz bu proje kapsamında, otonom yük taşıma robotu geliştirerek malzeme besleme ve boş ambalaj toplama süreçlerimizi optimize ettik.
Lidar ve GNSS tabanlı sistemlerle donattığımız robotumuz, kapalı ve açık alanlarda tam otonom sürüş sağlayarak en uygun rotayı kendi planlıyor ve esnek varış noktaları belirleyebiliyor. 6-9 aylık süreçte lojistik iş gücümüzü daha verimli kullanarak operasyonel giderlerimizi düşürdük. Yenilikçi yaklaşımımız, "Yılın Projesi" ve "En Teknolojik Proje" ödüllerine layık görüldü. RobiOne ile lojistik süreçlerimizi dijitalleştirerek akıllı üretime bir adım daha yaklaşıyoruz.
Tedarik süreçlerimizi daha verimli ve sürdürülebilir hale getirmek amacıyla kasa içi miktarları artırarak ve Yeşil Tedarik Zinciri yaklaşımıyla ambalaj dönüşümünü hayata geçirdik. Tedarikçilerimizle birlikte yürüttüğümüz bu çalışmada, ambalaj içi malzeme miktarlarını artırarak nakliye sıklığını azalttık ve taşıma verimliliğini artırdık. Ayrıca, karton kutularla sevk edilen bazı parça gruplarını Karsan'a ait geri dönüştürülebilir plastik ambalajlara dönüştürdük.
2024 yılı boyunca gerçekleştirdiğimiz bu çalışmalar sayesinde, nakliye maliyetlerinde yıllık 1.116.000 TL (30.000 €) tasarruf sağladık. 2025 yılında da lot size artırımlarına ve geri dönüşümlü plastik/metal ambalaj kullanımına devam ederek, 500.000 TL ek nakliye kazancı elde etmeyi hedefliyoruz.
Bu adımlarla, tedarik zinciri yönetimimizi dijitalleştirerek daha verimli, hızlı ve izlenebilir bir yapıya dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Müşteri beklentilerini en iyi şekilde karşılamak için mevcut ve gelecekteki ihtiyaçları titizlikle analiz ediyor, doğru ve zamanında çözümler geliştiriyoruz. Bu doğrultuda hayata geçirdiğimiz uygulamalarla müşterilerimize taleplerini doğrudan iletebilme olanağı sunuyor ve bu taleplere en hızlı şekilde yanıt vererek memnuniyet odaklı bir hizmet deneyimi sağlıyoruz.
Müşteri memnuniyetini iş modelimizin ve değer yaratma döngümüzün merkezine konumlandırıyoruz. Kalite politikamız çerçevesinde yürüttüğümüz çalışmalarla, müşteri beklentilerini en üst seviyede karşılamayı hedefliyoruz. Bu hedef doğrultusunda, iş süreçlerimizde kalite ve verimliliği artırarak uluslararası rekabet gücümüzü pekiştiriyoruz.
Türkiye'de 11 bayi ve 75 yetkili servis, yurt dışında ise 18 bayi ile müşterilerimize kesintisiz hizmet sunuyoruz. Müşteri memnuniyeti çalışmalarımızı Satış Sonrası ve Yedek Parça Direktörlüğü çatısı altında çok boyutlu bir yaklaşımla yürütüyoruz. Güçlü Ar-Ge ekibimiz ve üretim yetkinliklerimizle teknolojiyi yakından takip ediyor,
inovasyon kabiliyetimizi sürekli geliştiriyoruz. Çeşitli lokasyonlarda sunduğumuz demo araç deneyimi ile müşterilerimize satın alma öncesinde ihtiyaçlarına en uygun ürün ve hizmetleri sunuyoruz.
Müşteri yönetim süreçlerimizi etkin bir şekilde yönetebilmek için CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi) sistemi kullanıyoruz. Müşterilerimiz bireysel ve kurumsal olarak iki ana gruba ayrılıyor. Tüm müşterilerimiz, ürün veya hizmetlerimizle ilgili yaşadıkları herhangi bir sorunu, şikayeti ya da talebi 444KRSN numaralı uluslararası çağrı merkezi aracılığıyla bize iletebiliyor. Satış Sonrası Hizmetler (SSH) departmanımız, çağrı merkezine gelen tüm talepleri hızlı bir şekilde değerlendirerek çözüm odaklı bir yaklaşım sergiliyor.
2024 yılında müşteri memnuniyetini artırmak adına "We Are Where You Are" mottosuyla hizmetlerimizi güçlendirdik ve yeni hizmetler ekledik. Bu kapsamda, teknik eğitim programları, online yardım masası, uzaktan arıza tespiti, "Flying Doctor" servisi, özel atanmış satış sonrası ekipleri, yedek parça merkezleri ve uluslararası çağrı merkezi gibi yenilikçi çözümler sunmaya başladık.
75 YETKILI SERVIS SAYISI (YURT İÇI)
29
TOPLAM BAYI SAYISI (YURT İÇI VE YURT DIŞI) Müşteri ve kullanıcı beklentilerinin farklılık gösterebileceğinin bilinciyle, bu grupların taleplerini çeşitli kanallar aracılığıyla dikkatle dinliyor ve beklentilerini bütünsel bir yaklaşımla ele alıyoruz. Aynı zamanda, ürün ve hizmet tasarımında müşteri geri bildirimlerini aktif olarak değerlendiriyoruz. Müşteri anketleri, saha ziyaretleri ve demo sürüşlerinden elde edilen veriler, ürün geliştirme süreçlerimize yön veriyor. Bu sayede, müşteri beklentilerine uygun özelleştirme imkanları sunarak memnuniyeti en üst düzeye çıkarmayı amaçlıyoruz.
Sürdürülebilir ürünler kapsamında da müşteri taleplerine uygun özelleştirme ve iş birlikleri gerçekleştiriyoruz. Elektrikli, otonom ve hidrojenli araçlar gibi çevreye duyarlı çözümler geliştirerek, müşterilerimizin sürdürülebilirlik hedeflerini destekliyoruz. Ayrıca, yerel altyapı sağlayıcıları ve enerji firmalarıyla ortak projeler geliştirerek entegre ve yenilikçi çözümler sunuyoruz.
Müşteri memnuniyeti odaklı stratejilerimizle, hızlı, erişilebilir ve ekonomik hizmet anlayışımızı güçlendirmeye devam ediyoruz.
Karsan olarak bayi ağımızı yurt içi ve yurt dışı olmak üzere iki taraflı ele alıyoruz. Yurt içi bayilerimiz bayi otomasyon sistemi üzerinden siparişlerini girerken, hak ediş ve prim takibini de bu sistem aracılığıyla gerçekleştiriyoruz. Yurt dışı bayilerimiz için de benzer bir sistem uyguluyor ve satış primi uygulamalarıyla bayi performansını destekliyoruz.
Bayi gelişimini sağlamak ve müşteri memnuniyetini artırmak adına, yeni ürün ve model değişiklikleri konusunda eğitimler veriyor, elektrikli otobüs almayı düşünen müşterilerimize fabrika ziyaretleri, ürün sunumları ve fayda/maliyet analizleri yapıyoruz.
117
Bayilerimiz satış bölge yöneticilerine bağlı olarak faaliyetlerini sürdürüyor. Her bölge yöneticisi, sorumlu olduğu bayileri düzenli olarak ziyaret ederek faaliyetlerini denetliyor.
Bu denetimler sayesinde bayi operasyonlarımızın verimliliğini artırarak müşteri memnuniyetini ve hizmet kalitesini en üst seviyeye taşımayı hedefliyoruz.
| Bayi Yönetimi | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Yurt içi bayi sayısı | 11 | 11 | 11 |
| Yurt dışı bayi sayısı | 16 | 17 | 18 |
| Yurt içi yetkili servis sayısı | 75 | 75 | 75 |
Karsan olarak Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) anlayışımızı sürdürülebilirlik, toplumsal fayda ve çalışan gönüllülüğü ekseninde şekillendiriyoruz. Sosyal sorumluluk projelerimizi belirlerken, çalışanlarımızın geri bildirimlerini, toplumsal ihtiyaçları ve sektörümüzün önceliklerini dikkate alıyoruz. Bu doğrultuda eğitim, toplumsal cinsiyet eşitliği, iş gücü çeşitliliği ve sosyal kapsayıcılık gibi alanlara odaklanıyoruz.
Projelerimizi hayata geçirmeden önce ihtiyaç analizi yaparak hedef kitlemizi, kapsamımızı ve yaratmayı amaçladığımız etkiyi belirliyoruz. Çalışanlarımızın doğrudan katılım sağladığı Sosyal Sorumluluk Kulübümüz ve iş birliklerimiz aracılığıyla projeleri hayata geçiriyor, etkinliğini katılım oranları ve geri bildirimlerle değerlendirerek sürekli iyileştirme sağlıyoruz. 2024 yılında 98 bin TL tutarında hayır amaçlı bağış gerçekleştirdik.
Önümüzdeki dönemlerde de topluma fayda sağlayan projeler üretmeye ve çalışanlarımızın gönüllülük esasıyla KSS projelerine katkı sunmalarını teşvik etmeye devam edeceğiz.
Şirketimizde Yatırımcı İlişkileri Bölümü doğrudan Mali İşler ve Finans Genel Müdür Yardımcısı'na bağlı olarak çalışmalarını sürdürmektedir.
İbrahim Onur Baysal- Yatırımcı İlişkileri Yöneticisi, Kurumsal Yönetim Komitesi Üyesi
Seda Uludağ -Yatırımcı İlişkileri Sorumlusu
Yatırımcı İlişkileri Bölümü, mevcut ve potansiyel yatırımcılara Şirket hakkında doğru, zamanında ve tutarlı bilgi sunmak; Şirket'in bilinirliğini ve kredibilitesini arttırmak, Kurumsal Yönetim İlkeleri'ne uyum ile Şirket'in sermaye maliyetini düşürmek ve Yönetim Kurulu ile sermaye piyasası katılımcıları arasında çift yönlü iletişimi sağlamak amacıyla faaliyet göstermektedir. Bölüm, pay sahiplerinin soru ve bilgi taleplerini gizli ve ticari sır niteliğindeki bilgiler hariç olmak üzere ve şirket içi ilgili birimlerle koordineli çalışmak suretiyle ivedi olarak yanıtlamaktadır. Şirket Bilgilendirme Politikası, tüm sermaye piyasası katılımcılarına bilgi alma ve inceleme hakkının kullanımı hususunda eşit davranılması; açıklamaların eş zamanlı ve aynı içerikle yapılması esaslarına dayanmaktadır. Şirket, pay sahiplerinin haklarının kullanımını etkileyecek nitelikteki gelişmelerde ivedi olarak Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden kamuya açıklama yapmakta ve bilgi paylaşımlarını kamuya açıklanmış olan içerik kapsamında gerçekleştirmektedir. Bilgi ve açıklamalar, güncel olarak Şirket web sitesinde yatırımcıların bilgilerine sunulmaktadır.
Şirketimizin 2024 yılı ve gelecek dönemlere ilişkin beklentilerimizin yer aldığı yatırımcı sunumlarına aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.
https://www.karsan.com/tr/yatirimci-iliskileri/sunumlar
Telefon No : +90 224 484 21 80 Faks No : +90 224 484 21 69 E-posta : [email protected]
Şirketimiz 10.01.2025 tarihinde; Romanya Craiova Belediyesi ile e-ATA satışı için sözleşme imzalanması hakkında bildirimini KAP'ta duyurmuştur.
Şirketimiz 16.01.2025 tarihinde; TRDDGERE2514 ISIN Kodlu Kira Sertifikası İhracın Birinci Kupon Ödemesi ile ilgili bildirimini KAP'ta yayınlamıştır.
Şirketimiz 20.01.2025 tarihinde; Romanya Köstence Belediyesi ile e-ATA satışı için sözleşme imzalanması ile ilgili bildirimini KAP'ta duyurmuştur.
Şirketimiz 20.01.2025 tarihinde; Şirket Genel Bilgi Formunun güncellendiği ile ilgili bildirimini KAP'ta duyurmuştur.
Şirketimiz 24.01.2025 tarihinde; Regione Campania -ACaMIR arasında e-ATAK satışı için sözleşme imzalanması hakkında bildirimini KAP'ta duyurmuştur.
Şirketimiz 06.02.2025 tarihinde; Borçlanma Aracı İhracına İlişkin Yönetim Kurulu Kararı ve İhraç Tavanı SPK Başvurusu hakkında bildirimini KAP'ta duyurmuştur.
Bu politika dokümanı, Yönetim Kurulu üyelerimiz ve Şirket Liderimiz ile İş Liderlerimizden oluşan üst düzey yöneticilerimizin ücretlendirme sistem ve uygulamalarını tanımlamaktadır. Türk Ticaret Kanunu ve Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. Esas Sözleşmesinin 13'üncü maddesine uygun olarak Yönetim Kurulu üyelerinin tamamı için geçerli olmak üzere, yönetim kurulu üyeliği fonksiyonları için her yıl olağan genel kurul toplantısında sabit ücret belirlenir. Yönetim Kurulu üyelerine, atanma ve ayrılma tarihleri itibarıyla görevde bulundukları süre dikkate alınarak kıst esasına göre ödeme yapılır. İcrada bulunan Yönetim Kurulu üyelerine, ayrıca aşağıda detayları açıklanan üst düzey yöneticiler için belirlenen politika kapsamında ödeme yapılır. Şirket faaliyetlerine katkı amacıyla yönetim kurulu üyeliği dışında belli fonksiyonları yürütmekle görevlendirilen üyelere, genel kurulda belirlenen sabit ücrete ek olarak üstlendikleri bu fonksiyon dolayısıyla Kurumsal Yönetim Komitesi görüşü çerçevesinde ayrıca menfaat sağlanabilir. Bağımsız Yönetim Kurulu üyelerinin ücretlendirmesinde Şirket'in performansına dayalı ödeme planları kullanılamaz. Yönetim Kurulu üyelerinin Şirket'e sağladığı katkılar dolayısıyla katlandığı giderler (ulaşım, telefon, sigorta vb. giderleri) Şirket tarafından karşılanabilir.
Üst düzey yönetici ücretleri ise sabit ve performansa dayalı olmak üzere iki bileşenden oluşmaktadır. Ücretlendirme politikamız kapsamında ücret ve yan haklar yönetimi; adil, objektif, yüksek performansı takdir eden, rekabetçi, ödüllendirici ve motive edici olarak düzenlenmekte ve uygulanmaktadır. Üst düzey yönetici sabit ücretleri; piyasadaki makroekonomik veriler, piyasada geçerli olan ücret politikaları, şirketin büyüklüğü ve uzun vadeli hedefleri ve kişilerin pozisyonları da dikkate alınarak uluslararası standartlar ve yasal yükümlülüklere uygun olarak belirlenir. Ücretlendirme politikası ile Şirket içi ücret dengeleri ve piyasada rekabet edilebilirlik dikkate alınarak çalışanların motivasyonunun ve bağlılıklarının artırılması ve Şirket stratejik iş hedeflerine ulaşılmasını sağlayacak nitelikli çalışanların kazandırılması amaçlanmaktadır. Üst düzey yönetici primleri ise; Şirket'in iş hedeflerinin gerçekleştirilmesi ve üzerine çıkılmasını destekleyecek, sürdürülebilir başarıyı ödüllendirerek üstün performansı teşvik edecek şekilde prim bazı, şirket performansı ve bireysel performansa göre hesaplanmaktadır. Kriterler ile ilgili bilgiler aşağıda özetlenmiştir:
Sermaye Piyasası Mevzuatı çerçevesinde, aşağıdaki kriterlerin tamamını taşıyan yönetim kurulu üyesi "bağımsız üye" olarak nitelendirildiğimi bildiğimi ve bu kapsamda;
e) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na (G.V.K.)'na göre Türkiye'de yerleşmiş sayıldığımı,
f) Şirketin faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabileceğimi, Şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabileceğimi, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebileceğimi, güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu,
j) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu,
k) Bağımsızlığımı ortadan kaldıran bir durum ortaya çıktığı takdirde derhal Şirket Yönetim Kurulu'na bilgi vereceğimi ve görevimden istifa edeceğimi kabul ve beyan ederim.
Sermaye Piyasası Mevzuatı çerçevesinde, aşağıdaki kriterlerin tamamını taşıyan yönetim kurulu üyesi "bağımsız üye" olarak nitelendirildiğimi bildiğimi ve bu kapsamda;
e) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na (G.V.K.)'na göre Türkiye'de yerleşmiş sayıldığımı,
f) Şirketin faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabileceğimi, Şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabileceğimi, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebileceğimi, güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu,
j) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu,
k) Bağımsızlığımı ortadan kaldıran bir durum ortaya çıktığı takdirde derhal Şirket Yönetim Kurulu'na bilgi vereceğimi ve görevimden istifa edeceğimi kabul ve beyan ederim.
Sermaye Piyasası Mevzuatı çerçevesinde, aşağıdaki kriterlerin tamamını taşıyan yönetim kurulu üyesi "bağımsız üye" olarak nitelendirildiğimi bildiğimi ve bu kapsamda;
e) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na (G.V.K.)'na göre Türkiye'de yerleşmiş sayıldığımı,
f) Şirketin faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabileceğimi, Şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabileceğimi, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebileceğimi, güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu,
j) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu,
k) Bağımsızlığımı ortadan kaldıran bir durum ortaya çıktığı takdirde derhal Şirket Yönetim Kurulu'na bilgi vereceğimi ve görevimden istifa edeceğimi kabul ve beyan ederim.
KARSAN OTOMOTİV SANAYİİ VE TİCARET A. Ş. VE BAĞLI ORTAKLIKLARI
1 OCAK - 31 ARALIK 2024 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU
Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. Genel Kurulu'na
Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.'nin ("Şirket") ve bağlı ortaklıklarının (hep birlikte "Grup" olarak anılacaktır) 31 Aralık 2024 tarihli konsolide finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait; konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu, konsolide özkaynaklar değişim tablosu ve konsolide nakit akış tablosu ile önemli muhasebe politikalarının özeti de dâhil olmak üzere konsolide finansal tablo dipnotlarından oluşan konsolide finansal tablolarını denetlemiş bulunuyoruz.
Görüşümüze göre, ilişikteki konsolide finansal tablolar Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla konsolide finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait konsolide finansal performansını ve konsolide nakit akışlarını Türkiye Finansal Raporlama Standartları'na ("TFRS'lere") uygun olarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır.
Yaptığımız bağımsız denetim, Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri çerçevesinde kabul edilen ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ("KGK") tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartları'nın bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartları'na ("BDS'lere") uygun olarak yürütülmüştür. Bu standartlar kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun "Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları" bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. KGK tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dahil) ("Etik Kurallar") ile Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatında ve ilgili diğer mevzuatta konsolide finansal tabloların bağımsız denetimiyle ilgili olarak yer alan etik ilkelere uygun olarak Grup'tan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafımızca yerine getirilmiştir. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.
Kilit denetim konuları, mesleki muhakememize göre cari döneme ait konsolide finansal tabloların bağımsız denetiminde en çok önem arz eden konulardır. Kilit denetim konuları, bir bütün olarak konsolide finansal tabloların bağımsız denetimi çerçevesinde ve konsolide finansal tablolara ilişkin görüşümüzün oluşturulmasında ele alınmış olup, bu konular hakkında ayrı bir görüş bildirmiyoruz.
| Kilit denetim konuları |
Denetimde konunun nasıl ele alındığı |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Geliştirme maliyetlerinin muhasebeleştirilmesi (Bakınız Dipnotlar 2.5, 3 ve 13) |
||||||
| Grup, konsolide finansal tablolarında TMS 38, "Maddi Olmayan Duran Varlıklar" standardının ilgili hükümlerine göre, geliştirme maliyetlerini muhasebeleştirmektedir. Grup'un 31 Aralık 2024 tarihli konsolide finansal durum tablosunda şerefiye dışındaki maddi olmayan duran varlıklar olarak sınıflandırılan geliştirme maliyetlerinin net defter değeri 2.328.718 bin TL tutarında olup konsolide finansal tablolarda önemli bir büyüklüğe sahiptir. Grup, üretim verimliliğinin ve kapasitesinin artırımı veya maliyetlerinin azaltılması kapsamında yapmış olduğu, fizibilite çalışmalarını tamamladığı ve gelecekteki nakit akışı sağlayacağını öngördüğü geliştirme projeleri için, ürün geliştirme süreçleri ile ilgili ağırlıklı olarak çalışan personel ve kullanılan hammadde maliyetlerini içeren geliştirme maliyetlerini, şerefiye dışındaki maddi olmayan duran varlıklar olarak muhasebeleştirmektedir. Aktifleştirme, yönetimin ve proje yöneticilerinin yaptığı geleceğe yönelik gelir beklentileri ve geri kazanılabilirliğe ilişkin varsayımlar çerçevesinde belirlenen oranlara ve personelin geliştirme faaliyetlerine ilişkin çalıştığı zaman hesaplanarak yapılmaktadır. |
Geliştirme maliyetlerinin denetimine ilişkin olarak aşağıdaki prosedürler uygulanmıştır: • Grup yönetimi ile görüşülerek TMS38, "Maddi Olmayan Duran Varlıklar" standardında yer alan kriterlerin nasıl değerlendirildiği anlaşılmıştır. Geliştirme maliyetlerine ilişkin proje yöneticileri ile görüşülerek, söz konusu projelerin detayları ve gelecekte sağlayacakları ekonomik faydalara ilişkin yapılan fizibilite çalışmalarının detayları ile yönetim değerlendirmelerinin uygunluğu değerlendirilmiştir. • Geliştirme maliyetlerine ilişkin proje bazlı masraf detayları Grup'un Araştırma ve Geliştirme departmanından temin edilerek, kullanılan verilerin tutarlılığı, Grup'un kayıtları ile örneklem yöntemiyle karşılaştırılarak kontrol edilmiştir. Söz konusu masraf detaylarının içerikleri değerlendirilmiş olup Dipnot 2.5'te yer alan geliştirme maliyetlerinin şerefiye dışındaki maddi olmayan duran varlıklar olarak muhasebeleştirilmesine ilişkin kriterleri sağladığı değerlendirilmiştir. |
|||||
| Geliştirme safhasındaki projeler için en önemli yönetim değerlendirmelerinden birisi, ilgili projenin ilintili olduğu ürünlerin pazar performansının tahmini üzerinedir. Grup yönetimi, her raporlama tarihinde geliştirme maliyetlerinde değer düşüklüğü göstergelerinin olup olmadığını değerlendirir. |
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla geliştirme maliyetlerinin toplam değerinin Grup aktiflerinde önemli bir paya sahip olması ve yönetimin geliştirme maliyetlerinin hesaplanmasında kullanılan önemli varsayım ve muhakemeler içermesi sebebiyle geliştirme maliyetlerinin muhasebeleştirilmesi tarafımızca kilit denetim konusu olarak değerlendirilmiştir. • Geliştirme maliyetleri ile ilişkilendirilen personel maliyetleri, personellerin bordrolarının doğrulanması ile test edilmiştir. Geliştirme maliyetleri ile ilişkilendirilen diğer maliyetler örneklem yöntemiyle test edilmiştir. • Geliştirme projelerinin sonuçları değerlendirilerek, Grup Satış departmanında bulunan yöneticiler ile görüşmeler yapılmış olup, geliştirme projeleri sonucunda satışı aktif olarak başlayan ürünlerin satış performansları incelenmiş ve ilgili geliştirme maliyetlerinin geri kazanılabilirliği değerlendirilmiştir. • Grup yönetimi ile yapılan görüşmeler çerçevesinde değer düşüklüğü muhakemelerine baz teşkil eden temel varsayım ve diğer yargıların makul olduğu değerlendirilmiştir. • Geliştirme maliyetlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin konsolide finansal tablo dipnotlarında yer alan açıklamaların TFRS'lere göre uygunluğu ve yeterliliği değerlendirilmiştir.
| Kilit denetim konuları |
Denetimde konunun nasıl ele alındığı |
|---|---|
| Arazi ve arsalar, binalar ve yeraltı ve |
|
| yerüstü düzenlerinin gerçeğe uygun değer |
|
| ölçümleri (Bakınız Dipnotlar 2.5, 3, 12) |
|
| Grup, konsolide finansal tablolarında TMS 16 |
Denetim çalışmalarımızda arazi ve arsalar ile |
| "Maddi Duran Varlıklar" standardının ilgili |
binalar ve yeraltı ve yerüstü düzenleri için gerçeğe |
| hükümlerine göre, arazi ve arsalar, binalar ve | uygun değer tespit çalışmaları ile ilgili olarak |
| yeraltı ve yerüstü düzenlerini gerçeğe uygun |
aşağıdaki prosedürler uygulanmıştır: |
| değerleri üzerinden taşımaktadır. |
|
| • Grup yönetimi tarafından atanan bağımsız |
|
| 30 Eylül 2024 tarihi itibarıyla bir bağımsız |
profesyonel değerleme kuruluşunun |
| profesyonel değerleme kuruluşunun yaptığı |
yetkinliği, yeterliliği ve bağımsızlığı |
| değerlemeler sonucunda söz konusu arazi ve |
değerlendirilmiştir. |
| arsaların değerleri ertelenmiş vergi etkisi hariç |
|
| 130.644 bin TL tutarında artmış ve bu varlıkların |
• Arsa ve araziler ile binalar ve yeraltı ve |
| izleyen üç ay içerisindeki birikmiş |
yerüstü düzenlerinin tamamının |
| amortismanlarının indirilmesi sonrasında oluşan |
değerlemeye tabi tutulup tutulmadığı, |
| ve 31 Aralık 2024 tarihindeki alım gücüyle ifade |
muhasebe kayıtlarıyla değerleme raporları |
| edilmiş (endekslenmiş) toplam taşınan değerleri |
karşılaştırılarak kontrol edilmiştir. |
| 3.399.734 bin TL olmuştur. Arazi ve arsalar, |
|
| binalar ve yeraltı ve yerüstü düzenlerinin yeniden |
• Arsa ve arazilerin tapu kayıtları ve sahiplik |
| değerlemesine ilişkin söz konusu değer artışı |
oranları örneklem yöntemiyle test |
| konsolide finansal durum tablosunda diğer |
edilmiştir. |
| kapsamlı gelir olarak özkaynaklar altında yer alan |
|
| maddi duran varlıklar birikmiş yeniden değerleme |
• Grup yönetimi tarafından atanan bağımsız |
| artışları hesabında, ertelenmiş vergi etkisi |
profesyonel değerleme kuruluşunun |
| düşülerek muhasebeleştirilmiştir. |
kullandığı m2, gayrimenkulün konumu, |
| imar durumu gibi verilerin eksiksiz olup | |
| Arazi ve arsalar ile binalar ve yeraltı ve yerüstü |
olmadığı ve tutarlılığı Grup'un kayıtları ile |
| düzenlerinin gerçeğe uygun değerleri, kullanılan |
örneklemeye dayalı olarak karşılaştırılarak |
| değerleme yöntemine ve değerleme modelindeki |
kontrol edilmiştir. |
| girdi ve varsayımlara bağlıdır. Gerçeğe uygun |
|
| değerler; piyasa koşulları, her bir varlığın kendine |
• Grup yönetiminin kullandığı varsayım ve |
| has özellikleri, fiziki durumu ve coğrafi konumu |
yöntemlerin değerlendirilmesi için uzman |
| gibi faktörlerden doğrudan etkilenebilmektedir. |
dahil edilmiştir. |
| 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla arazi ve arsalar ile binalar ve yeraltı ve yer üstü düzenlerinin toplam değerinin Grup'un varlıklarında önemli bir paya sahip olması, gerçeğe uygun değerlerinin belirlenmesinde emsal karşılaştırma (pazar) ve maliyet yaklaşımları gibi yöntemlerin kullanılması ve bu yöntemlerin gerçeğe uygun değer tespiti sırasında değişimlere yol açabilecek emsal fiyatlar ile m2 başına inşaat maliyetleri ve yıpranma payları gibi önemli tahmin ve varsayımlar içermesi sebebiyle arazi ve arsalar ile binalar ve yeraltı ve yer üstü düzenlerinin yeniden değerleme modeli ile muhasebeleştirilmesi tarafımızdan kilit denetim konusu olarak ele alınmıştır. |
• Denetçi uzmanı desteğiyle yapılan örneklemler üzerinden aşağıdaki denetim prosedürleri uygulanmıştır: - Raporlarda yer alan arazi ve arsalar ile binalar ve yeraltı ve yerüstü düzenlerine ilişkin lokasyon, malik ve metrekare bilgilerinin tapu kayıtları ile karşılaştırılması, - Taşınmazların niteliğinin değerlendirilmesi, - Değerlemede kullanılan emsal karşılaştırma yönteminin ilgili arazi ve arsalar için uygunluğunun değerlendirilmesi, - Emsal karşılaştırma yönteminde değerleri hesaplamaya konu edilen arazi ve arsaların Grup'un arazi ve arsalarıyla benzer niteliklerde olup olmadığının değerlendirilmesi, - Binalar ve yeraltı ve yerüstü düzenlerinin yeniden değerlemesinde kullanılan maliyet yaklaşımı yönteminde hesaplamaya konu edilen varlıkların metrekare bilgileri, birim metrekare maliyetleri ve yıpranma payları gibi tahmin ve varsayımların makul olup olmadığının |
|---|---|
| değerlendirilmesi, - Temel çerçevelere uygun olarak raporların hazırlanıp hazırlanmadığının kontrol edilmesi. |
|
| • Arazi ve arsalar, binalar ile yeraltı yerüstü düzenlerinin gerçeğe uygun değer tespitine ilişkin konsolide finansal tablo dipnotlarında yer alan açıklamaların ilgili TFRS'lere göre uygunluğu ve yeterliliği değerlendirilmiştir. |
| Kilit denetim konuları |
Denetimde konunun nasıl ele alındığı |
||||
|---|---|---|---|---|---|
| TMS 29 "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama" Standardının Uygulanması (Bakınız Dipnot 2.1 ve 27) |
|||||
| Dipnot 2.1'de açıklandığı üzere Grup'un 31 Aralık 2024 tarihinde sona eren yıla ait konsolide finansal tablolarında TMS 29 "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama" standardı ("TMS 29") geçerlidir. TMS 29, konsolide finansal tabloların raporlama dönemi sonundaki cari satın alım gücüne göre yeniden düzenlenmesini gerektirmektedir. Bu nedenle, 2024 yılı içerisindeki işlemler ve dönem sonlarındaki parasal olmayan bakiyeler 31 Aralık 2024 bilanço tarihindeki güncel fiyat endeksini yansıtacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. TMS 29'un uygulanması, Grup'un özellikle finansal raporlamayla ilgili kontrol faaliyetlerinde değişikliğe yol açmıştır. Konsolide finansal tabloların güncel satın alım gücü kullanılarak hazırlanması, doğru sonuçların elde edilmesini sağlamak için bir dizi karmaşık prosedür ve işlem gerektirir. Bu sebepler ile birlikte, TMS 29'un uygulanmasında kullanılan verilerin doğru ve tam olmaması riski ve harcanan ek denetim çabası göz önünde bulundurulduğunda, TMS 29'un uygulanması tarafımızca kilit denetim konusu olarak belirlenmiştir. |
TMS 29 "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama" uygulamasına ilişkin aşağıdaki denetim prosedürleri uygulanmıştır: • Yönetim tarafından tasarlanan ve uygulanan TMS 29 uygulamasına ilişkin süreçleri ve muhasebe politikaları anlaşılmış ve değerlendirilmiştir. • TMS 29'un uygulanması sırasında yönetim tarafından tasarlanan ve uygulanan kontroller anlaşılmış ve değerlendirilmiştir. • Yönetim tarafından yapılan parasal ve parasal olmayan kalemler ayrımının TFRS'lere göre uygunluğu kontrol edilmiştir. • Parasal olmayan kalemlerin ayrıntılı detayları temin edilmiş tarihi maliyetleri ve satın alım tarihleri destekleyici belgelerle örneklem yöntemiyle test edilmiştir. • Yönetimin kullandığı hesaplama yöntemleri değerlendirilmiş ve her dönemde tutarlı bir şekilde kullanıldığı kontrol edilmiştir. • Hesaplamalarda kullanılan genel fiyat endeksi oranları, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayınlanan Türkiye'deki Tüketici Fiyat Endeksi'nden elde edilen katsayılar ile kontrol edilmiştir. • Enflasyon etkileri ile yeniden düzenlenen parasal olmayan kalemlerin, konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunun ve konsolide nakit akış tablosunun matematiksel doğruluğu test edilmiştir. • TMS 29'un uygulanmasının konsolide finansal tablolara ilişkin dipnotlarda yer alan açıklamalarının TFRS'lere göre uygunluğu ve yeterliliği değerlendirilmiştir. |
Grup yönetimi; konsolide finansal tabloların TFRS'lere uygun olarak hazırlanmasından, gerçeğe uygun bir biçimde sunumundan ve hata veya hile kaynaklı önemli yanlışlık içermeyecek şekilde hazırlanması için gerekli gördüğü iç kontrolden sorumludur.
Konsolide finansal tabloları hazırlarken yönetim; Grup'un sürekliliğini devam ettirme kabiliyetinin değerlendirilmesinden, gerektiğinde süreklilikle ilgili hususları açıklamaktan ve Grup'u tasfiye etme ya da ticari faaliyeti sona erdirme niyeti ya da mecburiyeti bulunmadığı sürece işletmenin sürekliliği esasını kullanmaktan sorumludur.
Üst yönetimden sorumlu olanlar, Grup'un finansal raporlama sürecinin gözetiminden sorumludur.
Bir bağımsız denetimde, biz bağımsız denetçilerin sorumlulukları şunlardır:
Amacımız, bir bütün olarak finansal tabloların hata veya hile kaynaklı önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek ve görüşümüzü içeren bir bağımsız denetçi raporu düzenlemektir. BDS'lere uygun olarak yürütülen bir bağımsız denetim sonucunda verilen makul güvence; yüksek bir güvence seviyesidir ancak, var olan önemli bir yanlışlığın her zaman tespit edileceğini garanti etmez. Yanlışlıklar hata veya hile kaynaklı olabilir. Yanlışlıkların, tek başına veya toplu olarak, finansal tablo kullanıcılarının bu konsolide tablolara istinaden alacakları ekonomik kararları etkilemesi makul ölçüde bekleniyorsa bu yanlışlıklar önemli olarak kabul edilir.
BDS'lere uygun olarak yürütülen bağımsız denetimin gereği olarak, bağımsız denetim boyunca mesleki muhakememizi kullanmakta ve meslekî şüpheciliğimizi sürdürmekteyiz. Tarafımızca ayrıca:
Diğer hususların yanı sıra, denetim sırasında tespit ettiğimiz önemli iç kontrol eksiklikleri dâhil olmak üzere, bağımsız denetimin planlanan kapsamı ve zamanlaması ile önemli denetim bulgularını üst yönetimden sorumlu olanlara bildirmekteyiz.
Bağımsızlığa ilişkin etik hükümlere uygunluk sağladığımızı üst yönetimden sorumlu olanlara bildirmiş bulunmaktayız. Ayrıca bağımsızlık üzerinde etkisi olduğu düşünülebilecek tüm ilişkiler ve diğer hususlar ile varsa, tehditleri ortadan kaldırmak amacıyla atılan adımlar ile alınan önlemleri üst yönetimden sorumlu olanlara iletmiş bulunmaktayız.
Üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilen konular arasından, cari döneme ait konsolide finansal tabloların bağımsız denetiminde en çok önem arz eden konuları yani kilit denetim konularını belirlemekteyiz. Mevzuatın konunun kamuya açıklanmasına izin vermediği durumlarda veya konuyu kamuya açıklamanın doğuracağı olumsuz sonuçların, kamuya açıklamanın doğuracağı kamu yararını aşacağının makul şekilde beklendiği oldukça istisnai durumlarda, ilgili hususun bağımsız denetçi raporumuzda bildirilmemesine karar verebiliriz.
PwC Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş.
Özgür Beşikçioğlu, SMMM Sorumlu Denetçi
İstanbul, 11 Mart 2025
| İÇİNDEKİLER | SAYFA |
|---|---|
| KONSOLİDE FİNANSAL DURUM TABLOSU |
1-2 |
| KONSOLİDE KAR VEYA ZARAR VE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOSU |
3 |
| KONSOLİDE ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU |
4 |
| KONSOLİDE NAKİT AKIŞ TABLOSU |
5 |
| KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR |
6-100 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Dipnot | 31 Aralık 2024 |
Yeniden düzenlenmiş 31 Aralık 2023 (*) |
Yeniden düzenlenmiş 31 Aralık 2022 (*) |
|
|---|---|---|---|---|
| VARLIKLAR | ||||
| Dönen varlıklar | ||||
| Nakit ve nakit benzerleri | 4 | 1.178.181 | 1.482.888 | 106.414 |
| Finansal yatırımlar | 31 | - | 170.978 | 256.545 |
| Türev araçlar | 30 | 60.664 | 194.884 | 259.436 |
| Ticari alacaklar | 4.571.375 | 3.072.586 | 3.804.242 | |
| - İlişkili taraflardan ticari alacaklar | 6 | 189.658 | 719 | 1.670 |
| - İlişkili olmayan taraflardan ticari alacaklar | 7 | 4.381.717 | 3.071.867 | 3.802.572 |
| Diğer alacaklar | 126.236 | 601.109 | 509.780 | |
| - İlişkili olmayan taraflardan diğer alacaklar | 8 | 126.236 | 601.109 | 509.780 |
| Stoklar | 9 | 1.441.029 | 1.812.675 | 2.137.379 |
| Peşin ödenmiş giderler | 10 | 200.788 | 462.393 | 324.031 |
| Cari dönem vergisiyle ilgili varlıklar | 28 | 6.127 | 6.070 | 6.436 |
| Diğer dönen varlıklar | 18 | 58.685 | 159.998 | 314.662 |
| Toplam dönen varlıklar | 7.643.085 | 7.963.581 | 7.718.925 | |
| Duran varlıklar | ||||
| Ticari alacaklar | 71.360 | 319.165 | 469.521 | |
| - İlişkili olmayan taraflardan ticari alacaklar | 7 | 71.360 | 319.165 | 469.521 |
| Diğer alacaklar | 290.644 | 479.043 | 670.974 | |
| - İlişkili olmayan taraflardan diğer alacaklar | 8 | 290.644 | 479.043 | 670.974 |
| Finansal yatırımlar | - | 352.779 | 397.509 | |
| Türev araçlar | 30 | 117.562 | 160.689 | 84.929 |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar | 11 | 51.848 | - | - |
| Maddi duran varlıklar | 12 | 4.099.320 | 3.902.813 | 4.231.977 |
| Kullanım hakkı varlıkları | 14 | 51.926 | 57.271 | 82.036 |
| Maddi olmayan duran varlıklar | 2.640.215 | 2.264.839 | 2.344.493 | |
| - Diğer maddi olmayan duran varlıklar | 13 | 2.640.215 | 2.264.839 | 2.344.493 |
| Peşin ödenmiş giderler | 10 | 41.244 | 3.146 | 20.959 |
| Ertelenmiş vergi varlığı | 28 | 115.453 | 327.930 | - |
| Diğer duran varlıklar | 18 | - | 156 | 126.912 |
| Toplam duran varlıklar | 7.479.572 | 7.867.831 | 8.429.310 | |
| Toplam varlıklar | 15.122.657 | 15.831.412 | 16.148.235 |
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla sona eren hesap dönemine ait konsolide finansal tablolar Denetimden Sorumlu Komite tarafından incelenmiş ve Yönetim Kurulu tarafından 11 Mart 2024 tarihinde onaylanmıştır. Genel Kurul'un konsolide finansal tabloları değiştirme yetkisi bulunmaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Dipnot | 31 Aralık 2024 |
Yeniden düzenlenmiş 31 Aralık 2023 (*) |
Yeniden düzenlenmiş 31 Aralık 2022 (*) |
|
|---|---|---|---|---|
| KAYNAKLAR | ||||
| Kısa vadeli yükümlülükler | ||||
| Kısa vadeli borçlanmalar | 19 | 3.753.506 | 3.338.505 | 4.720.721 |
| Uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları | 19 | 683.934 | 1.023.680 | 1.117.681 |
| Kiralama işlemlerinden kısa vadeli borçlar | 19 | 104.356 | 35.068 | 23.127 |
| Ticari borçlar | 2.237.410 | 2.563.254 | 2.284.631 | |
| - İlişkili taraflara ticari borçlar | 6 | 172.962 | 158.050 | 114.628 |
| - İlişkili olmayan taraflara ticari borçlar | 7 | 2.064.448 | 2.405.204 | 2.170.003 |
| Çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlar | 17 | 148.749 | 112.845 | 85.900 |
| Diğer borçlar | 65.002 | 266.764 | - | |
| - İlişkili taraflara diğer borçlar | 6 | 65.002 | 266.764 | - |
| Ertelenmiş gelirler (sözleşme yükümlülükleri | ||||
| dışında kalanlar) | 10 | 509.812 | 565.802 | 91.392 |
| Dönem karı vergi yükümlülüğü | 28 | 6.581 | - | 5.232 |
| Kısa vadeli karşılıklar | 200.052 | 583.803 | 195.186 | |
| - Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin kısa | ||||
| vadeli karşılıklar | 17 | 51.652 | 99.289 | 31.710 |
| - Diğer kısa vadeli karşılıklar | 16 | 148.400 | 484.514 | 163.476 |
| Diğer kısa vadeli yükümlülükler | 18 | 47.179 | 41.615 | 70.591 |
| Toplam kısa vadeli yükümlülükler | 7.756.581 | 8.531.336 | 8.594.461 | |
| Uzun vadeli yükümlülükler | ||||
| Uzun vadeli borçlanmalar | 19 | 1.429.767 | 1.073.214 | 1.530.863 |
| Kiralama işlemlerinden uzun vadeli borçlar | 19 | 12.030 | 25.099 | 38.659 |
| Diğer borçlar | - | 375.385 | - | |
| - İlişkili taraflara diğer borçlar | 6 | - | 375.385 | - |
| Ertelenmiş gelirler | 10 | 63.762 | 88.026 | 48.025 |
| Uzun vadeli karşılıklar | 370.244 | 507.326 | 513.073 | |
| - Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun | ||||
| vadeli karşılıklar | 17 | 205.800 | 223.897 | 313.225 |
| - Diğer uzun vadeli karşılıklar | 16 | 164.444 | 283.429 | 199.848 |
| Ertelenmiş vergi yükümlülüğü | 28 | - | - | 641.319 |
| Toplam uzun vadeli yükümlülükler | 1.875.803 | 2.069.050 | 2.771.939 | |
| Toplam yükümlülükler | 9.632.384 | 10.600.386 | 11.366.400 | |
| Ana ortaklığa ait özkaynaklar | 5.490.273 | 5.183.147 | 4.709.794 | |
| Ödenmiş sermaye | 20 | 900.000 | 900.000 | 900.000 |
| Sermaye düzeltme farkları | 20 | 9.817.532 | 9.817.532 | 9.817.532 |
| Paylara ilişkin primler (iskontolar) | 143.546 | 143.546 | 143.546 | |
| Birikmiş diğer kapsamlı gelir | 944.682 | 538.490 | 621.301 | |
| - Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacaklar | 937.760 | 726.376 | 799.710 | |
| - Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacaklar | 6.922 | (187.886) | (178.409) | |
| Kardan ayrılmış kısıtlanmış yedekler | 20 | 25.337 | 25.337 | 25.337 |
| Geçmiş yıllar karları veya zararları | (6.396.308) | (6.797.922) | (6.797.922) | |
| Net dönem karı veya zararı | 55.484 | 556.164 | - | |
| Kontrol gücü olmayan paylar | - | 47.879 | 72.041 | |
| Toplam özkaynaklar | 5.490.273 | 5.231.026 | 4.781.835 | |
| Toplam kaynaklar | 15.122.657 | 15.831.412 | 16.148.235 |
(*) Bakınız Dipnot 2.6.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Dipnot | 1 Ocak – 31 Aralık 2024 |
Yeniden düzenlenmiş (*) 1 Ocak – 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|---|
| KAR VEYA ZARAR KISMI | |||
| Hasılat Satışların maliyeti (-) |
21 21 |
10.867.324 (8.686.735) |
10.717.162 (8.873.309) |
| Brüt kar/(zarar) | 2.180.589 | 1.843.853 | |
| Genel yönetim giderleri (-) | 22 | (580.831) | (523.204) |
| Pazarlama giderleri (-) | 22 | (940.964) | (1.139.501) |
| Araştırma ve geliştirme giderleri (-) | 22 | (19.153) | (20.330) |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler | 23 | 935.020 | 2.409.790 |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) | 23 | (558.650) | (955.417) |
| Esas faaliyet karı/(zararı) | 1.016.011 | 1.615.191 | |
| Yatırım faaliyetlerinden gelirler | 24 | 235.770 | 49.038 |
| Yatırım faaliyetlerinden giderler (-) | 24 | (244.343) | (117.452) |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların | |||
| karlarından/(zararlarından) paylar | 11 | (2.336) | - |
| Finansman geliri/(gideri) öncesi faaliyet karı/(zararı) |
1.005.102 | 1.546.777 | |
| Finansman giderleri (-) | 26 | (1.996.781) | (3.032.757) |
| Parasal kazanç/(kayıp) | 2.1, 27 | 1.286.869 | 1.099.394 |
| Vergi öncesi dönem karı/(zararı) | 295.190 | (386.586) | |
| Vergi geliri/(gideri) | (216.821) | 918.588 | |
| Dönem vergi gideri | 28 | (14.323) | - |
| Ertelenmiş vergi geliri/(gideri) | 28 | (202.498) | 918.588 |
| Dönem net karı/(zararı) | 78.369 | 532.002 | |
| Dönem karı/(zararı) dağılımı: | |||
| Kontrol gücü olmayan paylar | 22.885 | (24.162) | |
| Ana ortaklık payları | 55.484 | 556.164 | |
| Nominal değeri 1 Kr olan 100 adet hisse için | |||
| pay başına kazanç/(kayıp) | 29 | 0,062 | 0,618 |
(*) Bakınız Dipnot 2.6.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Dipnot | 1 Ocak – 31 Aralık 2024 |
Yeniden düzenlenmiş (*) 1 Ocak – 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|---|
| DİĞER KAPSAMLI GELİRLER/ (GİDERLER) KISMI Dönem net karı/(zararı) |
78.369 | 532.002 | |
| Diğer kapsamlı gelirler/(giderler): | |||
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacaklar, vergi öncesi |
66.813 | (97.777) | |
| Maddi duran varlıklar yeniden değerleme artışları/ (azalışları), vergi öncesi Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm |
12 | 130.644 | (98.254) |
| kazançları/(kayıpları), vergi öncesi | 17 | (63.831) | 477 |
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacaklar, vergi öncesi | 194.808 | (35.695) | |
| Yabancı para çevrim farkları, vergi öncesi | (89.031) | 69.174 | |
| Nakit akış riskinden korunma kazançları/(kayıpları), vergi öncesi |
283.839 | (104.869) | |
| Toplam diğer kapsamlı gelir/(gider), vergi öncesi | 261.621 | (133.472) | |
| Diğer kapsamlı gelir/(gider) unsurlarına ilişkin toplam vergiler |
(9.979) | 50.661 | |
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacak diğer kapsamlı gelire/(gidere) ilişkin toplam vergiler |
(9.979) | 24.444 | |
| Ertelenmiş vergi geliri/(gideri) | 28 | (9.979) | 24.444 |
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacak diğer kapsamlı gelire ilişkin toplam vergiler |
- | 26.217 | |
| Ertelenmiş vergi geliri/(gideri) | 28 | - | 26.217 |
| Toplam diğer kapsamlı gelir/(gider) | 251.642 | (82.811) | |
| Toplam kapsamlı gelir | 330.011 | 449.191 | |
| Toplam kapsamlı gelirin/ (gider) dağılımı: | |||
| Kontrol gücü olmayan paylar Ana ortaklık payları |
22.885 307.126 |
(24.162) 473.353 |
(*) Bakınız Dipnot 2.6.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler ve Giderler |
Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler ve Giderler |
Birikmiş Karlar | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Birleşmeye Paylara Sermaye İlişkin İlave İlişkin Ödenmiş Düzeltme Özsermaye Primler/ Sermaye Farkları Katkısı İskontolar |
Yeniden Değerleme ve Ölçüm Kazanç / Kayıpları |
Tanımlanmış Fayda Planlarının Birikmiş Yeniden Ölçüm Kazançları/ Kayıpları |
Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımların Diğer Kapsamlı Gelirden Kar/Zararda Sınıflandırılacak |
Yabancı Para Çevrim Farkları |
Finansal Yatırımların Gerçeğe Uygun Değer Ölçümünden Kaynaklanan Kazançlar |
Riskten Korunma Kazanç / Kayıpları |
Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler |
Geçmiş Yıllar Zararları |
Net Dönem Karı / (Zararı) |
Ana Ortaklığa Ait Özkaynaklar |
Kontrol Gücü Olmayan Paylar |
Özkaynaklar | ||||
| 1 Ocak 2023 itibarıyla bakiyeler – önceden raporlanan |
900.000 | 10.399.738 | 48.683 | 154.539 | 1.045.991 | (91.731) | - | 26.778 | (154.550) | (205.187) | 25.337 | (5.413.881) | - | 6.735.717 | 72.041 | 6.807.758 |
| Düzeltme (Dipnot 2.6) | - | (582.206) | (48.683) | (10.993) | - | - | (154.550) | - | 154.550 | - | - | (1.384.041) | - | (2.025.923) | - | (2.025.923) |
| 1 Ocak 2023 itibarıyla bakiyeler – düzenlenmiş |
900.000 | 9.817.532 | - | 143.546 | 1.045.991 | (91.731) | (154.550) | 26.778 | - | (205.187) | 25.337 | (6.797.922) | - | 4.709.794 | 72.041 | 4.781.835 |
| Toplam kapsamlı gelir/(gider) - Dönem net karı/(zararı) - Toplam diğer kapsamlı |
- - |
- - |
- - |
- - |
(73.692) - |
358 - |
- - |
69.175 - |
- - |
(78.652) - |
- - |
- - |
556.164 556.164 |
473.353 556.164 |
(24.162) (24.162) |
449.191 532.002 |
| gelir/(gider) | - | - | - | - | (73.692) | 358 | - | 69.175 | - | (78.652) | - | - | - | (82.811) | - | (82.811) |
| 31 Aralık 2023 itibarıyla bakiyeler |
900.000 | 9.817.532 | - | 143.546 | 972.299 | (91.373) | (154.550) | 95.953 | - | (283.839) | 25.337 | (6.797.922) | 556.164 | 5.183.147 | 47.879 | 5.231.026 |
| 1 Ocak 2024 itibarıyla bakiyeler – önceden raporlanan |
900.000 | 10.399.738 | 48.683 | 154.539 | 972.299 | (91.373) | - | 95.953 | (154.550) | (283.839) | 25.337 | (5.413.881) | 919.080 | 7.571.986 | 47.879 | 7.619.865 |
| Düzeltme (Dipnot 2.6) | - | (582.206) | (48.683) | (10.993) | - | - | (154.550) | - | 154.550 | - | - | (1.384.041) | (362.916) | (2.388.839) | - | (2.388.839) |
| 1 Ocak 2024 itibarıyla bakiyeler – düzeltilmiş |
900.000 | 9.817.532 | - | 143.546 | 972.299 | (91.373) | (154.550) | 95.953 | - | (283.839) | 25.337 | (6.797.922) | 556.164 | 5.183.147 | 47.879 | 5.231.026 |
| Transferler Toplam kapsamlı |
- | - | - | - | - | - | 154.550 | - | - | - | - | 401.614 | (556.164) | - | - | - |
| gelir/(gider) | - | - | - | - | 104.707 | (47.873) | - | (89.031) | - | 283.839 | - | - | 55.484 | 307.126 | 22.885 | 330.011 |
| - Dönem net karı/(zararı) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 55.484 | 55.484 | 22.885 | 78.369 |
| - Toplam diğer kapsamlı gelir/(gider) Bağlı Ortaklık Edinimi veya Elden Çıkarılması |
- | - | - | - | 104.707 | (47.873) | - | (89.031) | 283.839 | - | - | - | 251.642 | - | 251.642 | |
| (Dipnot 2.3) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | (70.764) | (70.764) |
| 31 Aralık 2024 itibarıyla bakiyeler |
900.000 | 9.817.532 | - | 143.546 | 1.077.006 | (139.246) | - | 6.922 | - | - | 25.337 | (6.396.308) | 55.484 | 5.490.273 | - | 5.490.273 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 1 Ocak – | Yeniden düzenlenmiş (*) 1 Ocak – |
||
|---|---|---|---|
| Dipnot | 31 Aralık 2024 | 31 Aralık 2023 | |
| İŞLETME FAALİYETLERİNDEN NAKİT AKIŞLARI | |||
| Sürdürülen faaliyetlerden dönem karı/(zararı) | 78.369 | 532.002 | |
| Dönem net karı/(zararı) mutabakatı ile ilgili düzeltmeler | 1.951.125 | 1.876.156 | |
| Amortisman ve itfa gideri ile ilgili düzeltmeler | 12, 13, 14 | 545.719 | 542.273 |
| Değer düşüklüğü/(iptali) ile ilgili düzeltmeler | (125.660) | 49.527 | |
| - Alacaklarda değer düşüklüğü/(iptali) ile ilgili düzeltmeler | 7 | (89.535) | 31.211 |
| - Stok değer düşüklüğü/(iptali) ile ilgili düzeltmeler Karşılıklar ile ilgili düzeltmeler |
9 | (36.125) 299.745 |
18.316 931.406 |
| - Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin karşılıklar/(iptali) ile | |||
| ilgili düzeltmeler | 16, 17 | 107.079 | 419.359 |
| - Dava ve/veya ceza karşılıkları (iptali) ile ilgili düzeltmeler | 16 | 11.006 | 5.017 |
| - Garanti karşılıkları (iptali) ile ilgili düzeltmeler | 16 | 183.860 | 507.030 |
| - Diğer karşılıklar ile ilgili düzeltmeler | (2.200) | ||
| Faiz (gelirleri) ve giderleri ile ilgili düzeltmeler - Faiz gelirleri ile ilgili düzeltmeler |
24 | 1.191.345 (83.535) |
1.336.158 (49.038) |
| - Faiz giderleri ile ilgili düzeltmeler | 26 | 1.274.880 | 1.385.196 |
| Gerçekleşmemiş yabancı para çevrim farkları ile ilgili düzeltmeler | 469.430 | 1.032.128 | |
| Gerçeğe uygun değer kayıpları (kazançları) ile ilgili düzeltmeler | 283.839 | (104.869) | |
| - Türev finansal araçların gerçeğe uygun değer kayıpları/ | |||
| (kazançları) ile ilgili düzeltmeler | 283.839 | (104.869) | |
| Vergi (geliri) gideri ile ilgili düzeltmeler Duran varlıkların elden çıkarılmasından kaynaklanan kayıplar/ |
28 | 216.821 | (918.588) |
| (kazançlar) ile ilgili düzeltmeler | (55.202) | - | |
| - Maddi duran varlıkların elden çıkarılmasından kaynaklanan | |||
| kayıplar/(kazançlar) ile ilgili düzeltmeler | 24 | (55.202) | |
| Bağlı ortaklıkların veya müşterek faaliyetlerin elden | |||
| çıkarılmasından kaynaklanan kayıplar (kazançlar) ile ilgili | |||
| düzeltmeler | 24 | (97.033) | - |
| İştirak, iş ortaklığı ve finansal yatırımların elden çıkarılmasından veya paylarındaki değişim sebebi ile oluşan kayıplar/(kazançlar) |
|||
| ile ilgili düzeltmeler | 24 | 244.343 | 117.452 |
| Parasal kayıp/(kazanç) | (1.022.222) | (1.109.331) | |
| İşletme sermayesinde gerçekleşen değişimler | (1.124.482) | 945.208 | |
| Ticari alacaklardaki azalış (artış) ile ilgili düzeltmeler | (2.660.860) | (687.509) | |
| - İlişkili taraflardan ticari alacaklardaki azalış/(artış) | 6 | (213.751) | 241 |
| - İlişkili olmayan taraflardan ticari alacaklardaki azalış/(artış) | 7 | (2.447.109) | (687.750) |
| Faaliyetlerle ilgili diğer alacaklardaki azalış/(artış) ile ilgili | |||
| düzeltmeler | 760.640 | (353.015) | |
| - İlişkili olmayan taraflardan faaliyetlerle ilgili diğer | |||
| alacaklardaki azalış/(artış) | 8 | 760.640 | (353.015) |
| Stoklardaki azalışlar/(artışlar) ile ilgili düzeltmeler | 9 | 379.139 | 361.538 |
| Ticari borçlardaki artış/(azalış) ile ilgili düzeltmeler | 522.111 | 961.723 | |
| - İlişkili taraflara ticari borçlardaki artış/(azalış) | 6 | 71.747 | 72.316 |
| - İlişkili olmayan taraflara ticari borçlardaki artış/(azalış) | 7 | 450.364 | 889.407 |
| Faaliyetler ile ilgili diğer borçlardaki artış/(azalış) ile ilgili | |||
| düzeltmeler | (125.512) | 662.471 | |
| - İlişkili taraflara faaliyetlerle ilgili diğer borçlardaki | |||
| artış/(azalış) - İlişkili olmayan taraflara faaliyetlerle ilgili diğer borçlardaki |
6 | (55.567) | 49.620 |
| artış/(azalış) | 8 | (69.945) | 612.851 |
| Faaliyetlerden kaynaklanan net nakit akışı (+/-) | 905.012 | 3.353.366 | |
| Vergi iadeleri/(ödemeleri) | (9.054) | (1.017) | |
| Diğer nakit girişleri/(çıkışları) | (235.376) | (230.566) | |
| Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin karşılıklar kapsamında | |||
| yapılan ödemeler | 17 | (114.144) | (60.658) |
| İşletme faaliyetlerinden kaynaklanan net nakit akışı (+/-) | 546.438 | 3.061.125 |
(*) Bakınız Dipnot 2.6.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Dipnot | 1 Ocak – 31 Aralık 2024 |
Yeniden düzenlenmiş (*) 1 Ocak – 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|---|
| YATIRIM FAALİYETLERİNDEN KAYNAKLANAN NAKİT AKIŞLARI |
|||
| Bağlı ortaklıkların kontrolünün kaybı sonucunu doğuracak satışlara | |||
| ilişkin nakit girişleri Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların satışından kaynaklanan nakit girişleri |
74.258 78.889 |
- 90.240 |
|
| - Maddi duran varlıkların satışından kaynaklanan nakit girişleri Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların alımından kaynaklanan |
12 | 78.889 | 90.240 |
| nakit çıkışları* - Maddi duran varlık alımından kaynaklanan nakit çıkışları - Maddi olmayan duran varlık alımından kaynaklanan nakit |
12 | (964.167) (234.847) |
(290.135) (54.624) |
| çıkışları | 13 | (729.320) | (235.511) |
| Alınan faiz | 24 | 83.535 | 49.038 |
| Diğer nakit girişleri/(çıkışları) | 118.423 | - | |
| Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan net nakit akışı (+/-) | (609.062) | (150.857) | |
| FİNANSMAN FAALİYETLERİNDEN NAKİT AKIŞLARI Borçlanmadan kaynaklanan nakit girişleri |
8.460.287 | 9.710.152 | |
| - Kredilerden nakit girişleri | 19 | 7.313.807 | 8.551.965 |
| - Diğer finansal borçlanmalardan nakit girişleri | 1.146.480 | 1.158.187 | |
| Borç ödemelerine ilişkin nakit çıkışları | (7.097.265) | (9.587.745) | |
| - Kredi geri ödemelerine ilişkin nakit çıkışları | 19 | (6.048.259) | (9.352.023) |
| - Diğer finansal borçlanmalardan nakit çıkışları Kira sözleşmelerinden kaynaklanan borç ödemelerine ilişkin nakit |
6,19 | (1.049.006) | (235.722) |
| çıkışları | 19 | (54.328) | (41.385) |
| Ödenen faiz | (1.127.177) | (1.307.934) | |
| Finansman faaliyetlerinden kaynaklanan net nakit akışı (+/-) | 181.517 | (1.226.912) | |
| Yabancı para çevrim farklarının etkisinden | |||
| önce nakit ve nakit benzerlerindeki net artış (azalış) (+/-) | 118.893 | 1.683.356 | |
| Yabancı para çevrim farklarının nakit ve nakit benzerleri üzerindeki etkisi (+/-) |
32.208 | 87.243 | |
| Nakit ve nakit benzerlerinin üzerindeki enflasyon etkisi | (455.808) | (394.125) | |
| Nakit ve nakit benzerlerindeki net artış (azalış) (+/-) | (304.707) | 1.376.474 | |
| Dönem başındaki nakit ve nakit benzerleri | 4 | 1.482.888 | 106.414 |
| Dönem sonundaki nakit ve nakit benzerleri | 4 | 1.178.181 | 1.482.888 |
(*) Bakınız Dipnot 2.6.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. ("Şirket" veya "Karsan Otomotiv") 1966 yılında Bursa, Türkiye'de kurulmuştur. Şirket, Türkiye'de her nevi oto montaj ve karoseri tesisleri kurmak, kurulmuş olanları satın almak, bunlara iştirak etmek, karoseri imali için oto ithal etmek, her nevi oto karoseri yapmak ve satmak amacıyla kurulmuştur. Şirket'in faaliyet alanları; çeşitli otomotiv markalarına motorlu araçlar üretmek, ithal ve ihraç etmek ile otomotiv ana ve yan sanayilerine endüstriyel hizmet vermektir.
Şirket'in Genel Müdürlüğü ve üretim tesisleri Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi (HOSAB), Sanayi Caddesi, 16225, Nilüfer-Bursa adresinde bulunmaktadır.
Şirket'in ana ortağı ve esas kontrolü elinde tutan taraf Kıraça Holding A.Ş.'dir. Şirket, Sermaye Piyasası Kurulu'na ("SPK") kayıtlıdır ve hisseleri Borsa İstanbul A.Ş.'de ("BİST") işlem görmektedir. Şirket'in BİST'te işlem gören hisse oranı %39,44'tür (31 Aralık 2023: %39,44).
31 Aralık 2024 ve 31 Aralık 2023 tarihleri itibarıyla Karsan Otomotiv'in bağlı ortaklıkları ("bağlı ortaklıklar") (bundan sonra toplu olarak "Grup" olarak adlandırılacaktır) ve özkaynak yönetmiyle değerlenen yatırımlarının faaliyet konuları aşağıdaki gibidir:
Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla yıl içinde çalışan personelin ortalama sayısı 2.364'tür (31 Aralık 2023: 2.496).
1 Ocak – 31 Aralık 2024 hesap dönemine ait konsolide finansal tablolar Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. Yönetim Kurulu tarafından 11 Mart 2025 tarihinde onaylanmıştır. Genel Kurul'un ve ilgili düzenleyici kurumların yasal mevzuata göre düzenlenmiş finansal tabloları ve bu konsolide finansal tabloları değiştirme hakkı bulunmaktadır.
Faaliyet konusu 2. Karsan Europe S.R.L. Satış pazarlama
Faaliyet konusu
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup'un konsolide finansal tabloları, SPK'nın 13 Haziran 2013 tarih ve 28676 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri II, 14.1 nolu "Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği" ("Tebliğ") hükümlerine uygun olarak, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ("KGK") tarafından yayımlanan uluslararası standartlarla uyumlu olacak şekilde Türkiye Finansal Raporlama Standartları ("TFRS") ile bunlara ilişkin ek ve yorumlar esas alınarak hazırlanmıştır. TFRS, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'nda ("UFRS") meydana gelen değişikliklere paralellik sağlanması amacıyla tebliğler aracılığıyla güncellenmektedir. Konsolide finansal tablolar KGK tarafından 3 Temmuz 2024 tarihinde yayımlanan "TFRS Taksonomisi Hakkında Duyuru" ile SPK tarafından yayımlanan Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi'nde belirlenmiş olan formatlara uygun olarak sunulmuştur.
Şirket, muhasebe kayıtlarının tutulmasında ve kanuni finansal tablolarının hazırlanmasında, Türk Ticaret Kanunu ("TTK"), vergi mevzuatı ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan Tekdüzen Hesap Planı şartlarına uymaktadır. Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren bağlı ortaklıkların finansal tabloları faaliyet gösterdikleri ülkelerde geçerli olan kanun ve yönetmeliklere uygun olarak hazırlanmıştır. Konsolide finansal tablolar, gerçeğe uygun değerleri ile gösterilen maddi duran varlıklar grubundan arazi ve arsalar ve binalar ile yine gerçeğe uygun değerleri ile taşınan finansal yatırımlar, finansal varlık ve yükümlülüklerin dışında, tarihi maliyet esası baz alınarak Grup'un fonksiyonel para birimi olan Türk Lirası ("TL") olarak ölçülmüş ve sunulmuştur. Konsolide finansal tablolar, tarihi maliyet esasına göre hazırlanmış yasal kayıtlara, TFRS'ye uyum için gerekli olan düzeltme ve sınıflandırmalar yansıtılarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte Şirket, TTK gereğince hazırlanan finansal tablolarını, TFRS uyarınca doğru sunumun yapılması amacıyla Dipnot 2.5'te belirtilen muhasebe politikaları çerçevesinde düzenlemiştir.
Konsolide finansal tablolar, Grup'un önümüzdeki bir yılda ve faaliyetlerinin doğal akışı içerisinde varlıklarından fayda elde edeceği ve yükümlülüklerini yerine getireceği varsayımı altında işletmenin sürekliliği esasına göre hazırlanmıştır. Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla 6.241.758 TL tutarında geçmiş yıllar zararları bulunmaktadır. Aynı tarihte sona eren dönemde ise 124.698 TL tutarında dönem zararı oluşmaktadır. Ayrıca, 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla Grup'un dönen varlıkları, kısa vadeli yükümlülüklerinden 113.495 TL tutarında daha azdır. Grup Yönetimi, 2024 yılı için bütçe ve tahmin çalışmalarında hasılattaki büyümeden oluşacak ölçekle esas faaliyet karlılığında artış beklemekte ve bu seviyenin mevcut işletme sermayeyi güçlendirecek derecede nakit girişi oluşturacağını öngörmektedir. Bu nedenlerden ötürü, Grup yönetimi işletmenin sürekliliğine ilişkin net işletme sermayesine yönelik bir risk öngörmemektedir.
Grup'un her bir şirketinin finansal tablo kalemleri, söz konusu şirketin içinde bulunduğu ve operasyonlarınısürdürdüğü ana ekonomide geçerli olan para birimi cinsinden ölçülmüştür ("fonksiyonel para birimi"). Konsolide finansal tablolar, ana şirketin fonksiyonel ve raporlama para birimi olan TL cinsinden sunulmuştur.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Yabancı para cinsinden yapılan işlemler, işlemin yapıldığı günkü döviz kurlarından fonksiyonel para birimine çevrilmiştir. Bu işlemlerin gerçekleşmesinden ve yabancı para cinsinden olan parasal varlık ve yükümlülüklerin dönem sonu döviz kurlarından çevrilmesinden kaynaklanan kur farkı gelir ve giderleri nakit akım ve net yatırımın koruması olarak değerlendirilip özkaynaklar altında takip edilenler dışında konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna dahil edilir. Tüm kur farkı kar ve zararları konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda finansal gelir ve giderler ve esas faaliyetlerden diğer gelirler ve giderler içerisinde sunulmuştur.
Yabancı ülkelerde kayıtlı bulunan bağlı ortaklıkların finansal tabloları bulundukları ülkelerin standart, kanun ve düzenlemelerine göre hazırlanmış ve doğru bir sunum ve içerik için TMS/TFRS'ye uyarlanmıştır. Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren bağlı ortaklıkların varlık ve yükümlülükleri finansal durum tablosu (bilanço) tarihindeki döviz kurları kullanılarak TL'ye çevrilmiştir. Bu ortaklıkların kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu kalemleri ise ortalama kurlar kullanılarak TL'ye çevrilmiştir (ortalama kur işlem tarihlerindeki kur değişikliklerini mantıklı bir şekilde yansıtmıyorsa, işlemler gerçekleştiği tarihlerdeki kurdan çevrilir). Kapanış ve ortalama kur kullanımı sonucu ortaya çıkan kur farkları ana ortaklığa ait olmaları durumunda özkaynaklar içerisindeki "yabancı para çevrim farkları" kalemi altında muhasebeleştirilmektedir.
Finansal durum tablosu (bilanço) tarihlerindeki ve kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu kalemleri için kullanılan ilgili dönemlerdeki kurlar aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Avro/TL (Bilanço tarihi) | 36,7362 | 32,5739 |
| Avro/TL (Ortalama) | 35,4893 | 25,7198 |
TFRS'leri uygulayan işletmeler, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından 23 Kasım 2023 tarihinde yapılan açıklamayla birlikte, 31 Aralık 2023 tarihinde veya sonrasında sona eren yıllık raporlama dönemine ait finansal tablolarından itibaren TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Standardına göre enflasyon muhasebesi uygulamaya başlamıştır.
SPK'nın 28 Aralık 2023 tarih ve 81/1820 sayılı kararı uyarınca, Türkiye Muhasebe/Finansal Raporlama Standartlarını uygulayan finansal raporlama düzenlemelerine tabi ihraççılar ile sermaye piyasası kurumlarının, 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla sona eren hesap dönemlerine ait yıllık finansal raporlarından başlamak üzere TMS 29 hükümlerini uygulamak suretiyle enflasyon muhasebesi uygulamasına karar verilmiştir.
TMS 29 uyarınca yapılan yeniden düzenlemeler, Türkiye İstatistik Kurumu ("TÜİK") tarafından yayınlanan Türkiye'deki Tüketici Fiyat Endeksi'nden ("TÜFE") elde edilen düzeltme katsayısı kullanılarak yapılmıştır. 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla, konsolide finansal tabloların düzeltilmesinde kullanılan endeksler ve düzeltme katsayıları aşağıdaki gibidir:
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Tarih | Endeks | Düzeltme Katsayısı |
Üç Yıllık Bileşik Enflasyon Oranı |
|---|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 |
2.684,55 | 1,00000 | %291 |
| 31 Aralık 2023 |
1.859,38 | 1,44379 | %268 |
| 31 Aralık 2022 |
1.128,45 | 2,37897 | %156 |
| 31 Aralık 2021 |
686,95 | 3,90792 | %74 |
Grup'un yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama amacıyla yaptığı düzeltme işleminin ana unsurları aşağıdaki gibidir:
1 Ocak 2024 - 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla sona eren hesap dönemine ait konsolide finansal tabloların hazırlanmasında esas alınan muhasebe politikaları aşağıda özetlenen 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla geçerli yeni ve değiştirilmiş TFRS ve TFRS yorumları dışında önceki yılda kullanılanlar ile tutarlı olarak uygulanmıştır. Bu standartların ve yorumların Grup'un mali durumu ve performansı üzerindeki etkileri ilgili paragraflarda açıklanmıştır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Yukarıdaki değişikliklerin Grup'un finansal durumu veya performansı üzerinde önemli bir etkisi olmamıştır. 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla yayımlanmış ancak henüz yürürlüğe girmemiş ve Grup faaliyetleriyle ilgili olmayan standartlar ve değişiklikler yukarıda verilmemiştir.
Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yeni yayımlanan ancak Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından henüz mevzuata kazandırılmayan standartlarda UFRS kodifikasyonu korunmuştur.
● TFRS 17, 'Sigorta Sözleşmeleri'; 1 Ocak 2023 tarihinde veya bu tarihten sonra başlayan yıllık raporlama dönemlerinde geçerlidir. Bu standart, hali hazırda çok çeşitli uygulamalara izin veren TFRS 4'ün yerine geçmektedir. TFRS 17, sigorta sözleşmeleri ile isteğe bağlı katılım özelliğine sahip yatırım sözleşmeleri düzenleyen tüm işletmelerin muhasebesini temelden değiştirecektir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Söz konusu değişikliklerin ve yeni standartların Grup'un finansal durumu ve performansı üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir. Yukarıdaki standart ve yorumların uygulanmasının gelecek dönemlerde Grup'un konsolide finansal tabloları üzerinde önemli bir etki yaratmayacağı beklenmektedir.
Konsolide finansal tablolar, aşağıda açıklanan esaslar doğrultusunda, Grup'un ve bağlı ortaklıklarının hesaplarını içermektedir. Konsolidasyon kapsamına giren şirketlerin finansal tabloları, konsolide finansal tabloların tarihleri 31 Aralık 2024 itibarıyla, TFRS'ye uygun olarak yeknesak muhasebe politikalarını uygulayarak ve aynı gösterimi sağlayarak hazırlanmıştır. Bağlı ortaklıkların muhasebe politikaları, gerektiğinde Grup'un politikaları ile tutarlı olacak şekilde yeniden düzenlenmiştir.
Grup'un üzerinde kontrolü olan tüm işletmeler, Grup'un bağlı ortaklığı konumundadır. Grup, işletmeyle olan ilişkisinden dolayı değişken getirilere maruz kaldığı veya bu getirilerde hak sahibi olduğu, aynı zamanda bu getirileri işletme üzerindeki gücüyle etkileme imkanına sahip olduğu durumda, işletmeyi kontrol etmektedir. Bağlı ortaklık üzerindeki kontrolün Grup'a geçtiği andan itibaren söz konusu bağlı ortaklık konsolidasyon kapsamına alınır. Bağlı ortaklık üzerindeki kontrolün sona erdiği andan itibaren ise söz konusu bağlı ortaklık konsolidasyon kapsamından çıkarılır.
Konsolidasyona dahil edilen şirketlerin bilançoları ve gelir tabloları tam konsolidasyon yöntemi kullanılarak konsolide edilmiş ve aralarındaki önemli tutardaki tüm borç/alacak bakiyeleri ile alım/satım işlemleri karşılıklı silinmiştir. İştirak tutarları ile iştirak edilen şirket özsermayeleri karşılıklı silinmiştir. Varlıklarda muhasebeleştirilmiş grup içi işlemlerden doğan karlar ve zararlar karşılıklı silinirken, gerçekleşmemiş zararlar ise işlemin transfer edilen varlıkta bir değer düşüklüğüne işaret etmediği durumlarda silinir.
Aşağıdaki tablo, 31 Aralık 2024 ve 31 Aralık 2023 tarihleri itibarıyla konsolidasyon kapsamına dahil edilmiş olan bağlı ortaklıkları ve Grup'un kontrol paylarını göstermektedir:
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Grup'un sermayedeki pay oranı ve oy hakkı oranı |
kullanma (%) |
|||
|---|---|---|---|---|
| Bağlı ortaklıklar |
Kuruluş ve faaliyet yeri |
Geçerli para birimi |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
| Karsan İç ve Dış Ticaret A.Ş. |
Türkiye | TL | 100 | 100 |
| Karsan Europe S.R.L. | İtalya | Avro | 100 | 100 |
| Karsan North America LLC |
(*) A.B.D. |
ABD Doları |
100 | 100 |
(*) Dipnot 1'de açıklandığı üzere Karsan North America LLC 'nin gayri faal olması sebebiyle 31 Aralık 2024 ve 31 Aralık 2023 tarihleri itibariyle tarihli finansal tablolara tam konsolidasyon yöntemi ile dahil edilmemiştir.
Kontrol gücü olmayan payların, bağlı ortaklığın net varlık ve cari dönem konsolide kar veya zarar ve kapsamlı gelir veya giderlerindeki payı, konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir ve gider ile konsolide özkaynaklar değişim tablolarında "kontrol gücü olmayan paylar" adıyla ayrıca sınıflandırılır. Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle kontrol gücü olmayan payları bulunmamaktadır.
Grup'un bağlı ortaklıklarındaki sermaye payında kontrol kaybına neden olmayan değişiklikler özkaynak işlemleri olarak muhasebeleştirilir. Grup'un payı ile kontrol gücü olmayan payların defter değerleri, bağlı ortaklık paylarındaki değişiklikleri yansıtmak amacıyla düzeltilir. Kontrol gücü olmayan payların düzeltildiği tutar ile alınan veya ödenen bedelin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark, doğrudan özkaynaklarda Grup'un payı olarak muhasebeleştirilir.
Grup'un bağlı ortaklıklar üzerinde kontrolünün kaybolması durumunda, Grup'un bağlı ortaklıklar üzerindeki payları kontrolün kaybedildiği tarihteki gerçeğe uygun değeri ile ölçülür ve defter değeri ile arasındaki fark kar veya zarar olarak kaydedilir. Gerçeğe uygun değer, müşterek yönetime tabi ortaklık ve finansal varlıklarda sahip olunan payların sonradan muhasebesinin yapılabilmesi amacıyla ilk alım değeridir. Buna ek olarak, bu şirketle ilgili daha önce diğer kapsamlı gelir olarak tanınan tutarlar ilgili varlık ya da yükümlülükler Grup tarafından elden çıkarılmış gibi muhasebeleştirilir. Bu daha önce diğer kapsamlı gelir olarak tanınan tutarların kar ve zarar olarak sınıflandırılması gerektiği anlamına gelebilir.
Grup'un bir bağlı ortaklığındaki kontrolü kaybetmesi durumunda, satış sonrasındaki kar/zarar, i) alınan satış bedeli ile kalan payın gerçeğe uygun değerlerinin toplamı ile ii) bağlı ortaklığın varlık (şerefiye dahil) ve yükümlülüklerinin ve kontrol gücü olmayan payların önceki defter değerleri arasındaki fark olarak hesaplanır. Diğer kapsamlı gelir içinde bağlı ortaklık ile ilgili önceden muhasebeleştirilen ve özkaynakta toplanan tutarlar, Şirket'in ilgili varlıkları satmış olduğu varsayımı üzerine kullanılacak muhasebe yöntemine göre kayda alınır (örneğin; konuyla ilgili TFRS'ler uyarınca, kar/zarara aktarılması ya da doğrudan geçmiş yıl karlarına transfer). Bağlı ortaklığın satışı sonrası kalan yatırımın kontrolünün kaybedildiği tarihteki gerçeğe uygun değeri, TFRS 9 Finansal Araçlar standardı kapsamında belirlenen başlangıç muhasebeleştirmesinde gerçeğe uygun değer olarak ya da, uygulanabilir olduğu durumlarda, bir iştirak ya da müşterek olarak kontrol edilen bir işletmedeki yatırımın başlangıç muhasebeleştirmesindeki maliyet bedeli olarak kabul edilir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
İştirak, özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilir ve başlangıçta maliyet bedeli ile muhasebeleştirilir. Grup'un %20 ile %50 arasında oy hakkına sahip olduğu veya üzerinde önemli etkisinin bulunduğu ancak kontrolünün bulunmadığı teşebbüslerdir. Grup arasındaki işlemlerde gerçekleşmemiş kazançlar önemli etkiye sahiptir, ancak kontrole tabi değildir. Grup ile iştirakleri arasındaki işlemlerden elde edilen gerçekleşmemiş kazançlar, Grup'un iştiraklerdeki payı ölçüsünde elimine edilir; İşlem, devredilen varlığın değer düşüklüğüne ilişkin kanıtsağlamadığısürece gerçekleşmemiş zararlar da elimine edilir. Grup'un iştiraklerinin iktisap sonrası kar veya zararlarındaki payı kapsamlı gelir tablosunda muhasebeleştirilir. İştiraklerden alınacak temettüler, yatırımın defter değerinden düşülerek muhasebeleştirilir.
Önemli etkinliğin kaybıyla veya kontrol kazanımı ile sonuçlanmayan iştirak hisse alımı işlemleri, satın alma işleminin gerçekleştiği tarih itibarıyla iştirakin tanımlanabilir net varlıklarının gerçeğe uygun değeri ile varlığın edinimi için ödenilen bedelin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark şerefiye olarak iştirak değerinin içinde muhasebeleştirilmiştir.
Özkaynakları pay alma yöntemi ile muhasebeleştirilmiş yatırım yapılan işletmenin muhasebe politikaları, Grup tarafından uygulanan muhasebe politikaları ile gerektiğinde tutarlılığının sağlanmasının amacıyla uygun şekilde değiştirilmiştir.
Grup, iştirak ile ilgili olarak söz konusu doğrultuda bir yükümlülük altına girmemiş veya bir taahhütte bulunmamış olduğu sürece iştirakteki yatırımın kayıtlı değerinin sıfır olması veya Grup'un önemli etkisinin sona ermesi üzerine özsermaye yöntemine devam edilmemektedir. Önemli etkinin sona erdiği tarihteki yatırımın kayıtlı değeri, o tarihten sonra maliyet olarak gösterilmektedir. Önemli etkinliğin kaybına neden olmayan iştirakteki hisse oranındaki azalma nispetinde, daha önce kapsamlı gelir/ (gider) içerisinde muhasebeleştirilmiş tutarlar, ilgili TFRS hükümlerine göre net dönem kar/ (zararı) ve birikmiş kar ile ilişkilendirilir.
Toplam kapsamlı gelir/gider değişimlerinden kaynaklanmayan iştirak tutarlarındaki artış veya azalışlar ilgili özkaynak kalemleriyle ilişkilendirilerek muhasebeleştirilir. Özkaynaktan pay alma yöntemi ile muhasebeleştirilmiş olan yatırımın defter değeri Dipnot 2.4'te anlatılan politikaya göre değer düşüklüğü için test edilmektedir.
Aşağıda yer alan tablo, 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla iştiraklerini ve ortaklık yapısını göstermektedir:
| Ortaklık Payları/Oy Hakları (%) |
||||
|---|---|---|---|---|
| İştirak | 2024 | 2023 | 2022 | |
| Hervout Corporate Industry SAS ("HCI") () (*) |
20 | 50 | 50 | |
| Hervout Corporate Lease SAS ("HCL") () (*) |
20 | 50 | 50 |
(*) HCI'nın, HCL hisselerinin tamamına sahip olması sebebiyle Grup'un HCL üzerindeki dolaylı ortaklığı %50'dir. 31 Aralık 2023 tarihi itibariyle, Grup HCI üzerinde doğrudan, HCL üzerinde dolaylı olarak %50 oranında oy hakkına sahip olmakla beraber, Şirket ve HCI'nın diğer ortakları arasındaki hissedarlar sözleşmesi kapsamında HCI ve HCL'yi kontrol etmekte olup HCI ve HCL bağlı ortaklık olarak değerlendirilmiş ve konsolide finansal tablolarda tam konsolidasyon yöntemiyle muhasebeleştirilmiştir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
(**) Grup'un, doğrudan %50 oranında pay sahibi olduğu ortaklığı HCI'daki sahip olduğu payların 1 Ekim 2024 tarihi itibariyle HCI sermayesinin %30'luk paylarına denk gelen kısmını Cosmobilis Group'un %100 bağlı ortaklıklarından BYmyCAR Importer'a devredilmiştir. BYmyCAR Importer, HCI'nın diğer ortağının sahip olduğu %50 hissesini de alarak, HCI'da toplamda %80 paya sahip olmuştur. İşlem sonucunda HCI'nın ortaklık yapısında Grup'un pay oranı %20 olmuş ve Grup'un HCI ve HCL üzerinde kontrolü kaybedilmiş olup söz konusu şirketlerde önemli etkinliği devam etmektedir. Bu sebeple, Grup'un HCI ve HCL'deki yatırımları, 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar olarak muhasebeleştirilmiştir (Dipnot 11).
Yeni bir standardın ilk kez uygulanmasından kaynaklanan muhasebe politikası değişiklikleri, şayet varsa, geçiş hükümlerine uygun olarak geriye veya ileriye dönük olarak uygulanmaktadır. Herhangi bir geçiş hükmünün yer almadığı değişiklikler, muhasebe politikasında isteğe bağlı yapılan önemli değişiklikler veya tespit edilen muhasebe hataları geriye dönük olarak uygulanmakta ve önceki dönem finansal tabloları yeniden düzenlenmektedir (Dipnot 2.6). Grup'un 1 Ocak – 31 Aralık 2024 hesap dönemi içerisinde muhasebe politikalarında önemli bir değişikliği bulunmamaktadır.
Muhasebe tahminlerindeki değişiklikler, yalnızca bir döneme ilişkin ise, değişikliğin yapıldığı cari dönemde, gelecek dönemlere ilişkin ise, hem değişikliğin yapıldığı dönemde, hem de ileriye yönelik olarak uygulanır. Grup'un cari hesap döneminde muhasebe tahminlerinde önemli bir değişikliği olmamıştır.
Tespit edilen önemli muhasebe hataları geriye dönük olarak uygulanır ve önceki dönem konsolide finansal tabloları yeniden düzenlenir. Grup'un cari hesap döneminde tespit edilen önemli muhasebe hataları Dipnot 2.6'da açıklanmıştır.
Bu konsolide finansal tabloların amacı doğrultusunda, Grup üzerinde kontrolü, müşterek kontrolü ve önemli etkisi bulanan hissedarlar, Grup'un nihai ortağı konumundaki Kıraça Holding, Yönetim Kurulu üyeleri, üst düzey yöneticiler ile birlikte bu kişilerin kontrolü, müşterek kontrolü veya önemli etkisi bulunan şirketler ilişkili taraflar olarak tanımlanmıştır (Dipnot 6).
Konsolide finansal tabloların amacına aşağıdaki taraflar ilişkili taraf olarak kabul edilir ve anılır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
İlişkili tarafla yapılan işlem raporlayan işletme ile ilişkili bir taraf arasında kaynakların, hizmetlerin ya da yükümlülüklerin, bir bedel karşılığı olup olmadığına bakılmaksızın transferidir.
Grup, TFRS 15 "Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı" doğrultusunda aşağıda yer alan beş aşamalı model kapsamında hasılatı konsolide finansal tablolarında muhasebeleştirmektedir (Dipnot 21).
Grup, müşterilerle yapılan her bir sözleşmede taahhüt ettiği mal veya hizmetleri değerlendirerek, söz konusu mal veya hizmetleri devretmeye yönelik verdiği her bir taahhüdü ayrı bir edim yükümlülüğü olarak belirlemektedir.
Her bir edim yükümlülüğü için, edim yükümlülüğünün zamana yayılı olarak mı yoksa belirli bir anda mı yerine getirileceği sözleşme başlangıcında belirlenir. Grup, bir mal veya hizmetin kontrolünü zamanla devreder ve dolayısıyla ilgili satışlara ilişkin edim yükümlülüklerini zamana yayılı olarak yerine getirirse, söz konusu edim yükümlülüklerinin tamamen yerine getirilmesine yönelik ilerlemeyi ölçerek hasılatı zamana yayılı olarak finansal tablolara alır.
Grup, taahhüt edilmiş bir mal veya hizmeti müşterisine devrederek edim yükümlülüğünü yerine getirdiğinde veya getirdikçe, bu edim yükümlülüğüne tekabül eden işlem bedelini hasılat olarak finansal tablolarına kaydeder. Mal veya hizmetlerin kontrolü müşterilerin eline geçtiğinde (veya geçtikçe) mal veya hizmet devredilmiş olur.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Bu modele göre öncelikle müşterilerle yapılan her bir sözleşmede taahhüt edilen mal veya hizmetler değerlendirilmekte ve söz konusu mal veya hizmetleri devretmeye yönelik verilen her bir taahhüdü ayrı bir edim yükümlülüğü olarak belirlenmektedir. Sonrasında ise edim yükümlülüklerinin zamana yayılı olarak mı yoksa belirli bir anda mı yerine getirileceği tespit edilmektedir. Grup, bir mal veya hizmetin kontrolünü zamanla devreder ve dolayısıyla ilgili satışlara ilişkin edim yükümlülüklerini zamana yayılı olarak yerine getirirse, söz konusu edim yükümlülüklerinin tamamen yerine getirilmesine yönelik ilerlemeyi ölçerek hasılatı zamana yayılı olarak finansal tablolara alır. Mal veya hizmet devri taahhüdü niteliğindeki edim yükümlülükleri ile alakalı hasılat, mal veya hizmetlerin kontrolünün müşterilerin eline geçtiğinde muhasebeleştirilir.
Grup aşağıdaki şartların tamamının karşılanması durumunda müşterisi ile yaptığı bir sözleşmeyi hasılat olarak muhasebeleştirir:
Grup, ağırlıklı olarak ürettiği Karsan ve diğer markalı ürünlerin (otobüs, minibüs, binek araçlar) satışından hasılat elde etmektedir. Hasılat, ürünlerin kontrolü müşteriye devredildiğinde kaydedilir. Ayrıca, ürünler ile birlikte Grup'un müşterilerine verdiği, satılan ürüne ve satış yapılan ülkeye göre süreleri 2-5 yıl arası değişen yasal garanti taahhütleri vardır. Bu yasal garanti taahhütleri kanunlar tarafından zorunlu kılınan, üründen bağımsız olarak bir fiyatı olmayan ve bağımsız olarak satılamayan taahhütler olup ürün satışından ayrı bir ürün veya hizmet olarak değerlendirilmemektedir.
Hasılat, ürünlerin kontrolünün transfer olmuş olması, ödenecek bedelin tahsilatının muhtemel olması, yüklenilecek ilgili maliyetlerin ve malların muhtemel iade tutarlarının güvenilir şekilde tahmin edilebilmesi, satışa konu mal üzerinde devam eden yönetim etkinliğinin kalmamış olması ve hasılat tutarının güvenilir bir şekilde ölçülebildiği durumlarda kaydedilir. Bir indirimin verilmesi muhtemel ve tutarı güvenilir bir biçimde ölçülebiliyorsa, hasılat kaydedildiği anda indirim tutarı hasılattan düşülerek kaydedilir. Grup, satışı yapılan malın kontrolünün müşteriye devrini değerlendirirken;
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Her bir edim yükümlülüğü için Grup, sözleşme başlangıcında edim yükümlülüğünü zamanla yerine getirip getirmediğini veya edim yükümlülüğünün zamanın belli bir anında yerine getirip getirmediğini belirler. Grup, ürün satışlarından kaynaklanan hasılatı kontrolün müşteriye devrini takiben finansal tablolarına kaydeder. Grup, müşterilerinden tamamlanan ediminin müşteri açısından değerine doğrudan karşılık gelen bir bedelin tahsiline hak kazanması durumunda (ürünlerin tesliminde), faturalama hakkına sahip olduğu tutar kadar hasılatı finansal tablolara almaktadır.
Grup, kendi ve diğer markalı araçlara ilişkin hasılatı, yukarıda belirtilen politikaya uygun olarak satış anında konsolide finansal tablolarda muhasebeleştirmektedir.
Grup, ürettiği ürünler için kanunlar tarafından zorunlu kılınan yasal sürelerin bitişinden başlayan dönemler için garanti taahhüdü ve bakım hizmeti satışı yapmaktadır. Verilen ek taahhütlerin fiyatı, satılan ürünlerden ayrı olarak, sözleşme içerisinde taahhüt edilen farklı bir hizmet olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle Grup, uzatılmış garanti satışları ve bakım hizmetleri nedeniyle verilecek hizmeti ayrı bir edim yükümlülüğü olarak muhasebeleştirmektedir.
Grup, kamu (belediye) ihaleleri kapsamındaki ihale hasılatını, otobüslerin teslimatları gerçekleştiği zaman konsolide finansal tablolarda muhasebeleştirir. Grup, ihaleler kapsamında 5 yıllık satış sonrası bakım ve onarım hizmeti sağlamakta olup, söz konusu hizmetlerin maliyeti ile ilgili olarak konsolide finansal tablolarda bakım ve onarım karşılığını hasılatı ile eş zamanlı muhasebeleştirir. Grup, bakım paketi satışlarında hizmetin kontrolünü zamanla devreder ve dolayısıyla söz konusu satışlarına ilişkin edim yükümlülüklerini zamanla yerine getirir ve bu edim yükümlülüğünün tamamen yerine getirilmesine yönelik ilerlemeyi ölçerek zamanla hasılatı finansal tablolara alır.
Müşterilerden projeler kapsamında alınan avanslar, müşteri sözleşmelerden doğan yükümlülük olarak finansal tablolarda kaydedilmekte ve ilgili edim yükümlülüğü gerçekleştiğinde hasılat olarak kaydedilmektedir.
Hisse senedi yatırımlarından elde edilen temettü geliri, hissedarların temettü alma hakkı doğduğu zaman (Grup'un ekonomik faydaları elde edeceği ve gelirin güvenilir bir biçimde ölçülmesi mümkün olduğu sürece) kayda alınır.
Finansal varlıklardan elde edilen faiz geliri, Grup'un ekonomik faydaları elde edeceği ve gelirin güvenilir bir biçimde ölçülmesi mümkün olduğu sürece kayıtlara alınır. Faiz geliri, kalan anapara bakiyesi ile beklenen ömrü boyunca ilgili finansal varlıktan elde edilecek tahmini nakit girişlerini söz konusu varlığın kayıtlı değerine indirgeyen efektif faiz oranı nispetinde ilgili dönemde tahakkuk ettirilir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Stoklar, maliyetin ya da net gerçekleşebilir değerin düşük olanı ile değerlenmektedir (Dipnot 9). Stokların maliyeti tüm satın alma maliyetlerini, dönüştürme maliyetlerini ve stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir. Stokların maliyeti ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre hesaplanmıştır. Net gerçekleşebilir değer, olağan ticari faaliyet içerisinde oluşan tahmini satış fiyatından tahmini tamamlanma maliyeti ile satışı gerçekleştirmek için yüklenilmesi gereken tahmini maliyetlerin toplamının indirilmesiyle elde edilir. Stokların net gerçekleşebilir değeri maliyetinin altına düştüğünde, stoklar net gerçekleşebilir değerine indirgenir ve değer düşüklüğünün oluştuğu yılda kar veya zarar tablosuna gider olarak yansıtılır. Daha önce stokların net gerçekleşebilir değere indirgenmesine neden olan koşulların geçerliliğini kaybetmesi veya değişen ekonomik koşullar nedeniyle net gerçekleşebilir değerde artış olduğu kanıtlandığı durumlarda, ayrılan değer düşüklüğü karşılığı iptal edilir. İptal edilen tutar önceden ayrılan değer düşüklüğü tutarı ile sınırlıdır.
Arazi ve arsalar ile binalar, yer altı ve yer üstü düzenleri 31 Aralık 2024 tarihindeki alım gücüyle ifade edilmiş (endekslenmiş) 30 Eylül 2024 tarihi itibariyle bağımsız profesyonel değerleme şirketi tarafından yapılan değerleme çalışmalarında tespit edilen makul değerleri üzerinden, izleyen üç ay içerisindeki birikmiş amortismanlarının indirilmesi sonrasında oluşan net değerleri ile konsolide finansal tablolara yansıtılmaktadır. 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle arazi ve arsalar ile binalar, yer altı ve yer üstü düzenleri dışındaki, diğer bütün maddi duran varlıklar 31 Aralık 2024 tarihindeki alım gücüyle ifade edilmiş (endekslenmiş) elde etme maliyetinden birikmiş amortisman ve varsa değer düşüklüğünün indirilmesi sonrasında oluşan net değeri ile konsolide finansal tablolara yansıtılmaktadır (Dipnot 12). Yeniden değerlemenin yapıldığı tarih itibarıyla, değerlemeye konu olan ilgili maddi duran varlığın birikmiş amortismanı varlığın maliyeti ile netleştirilmekte ve müteakip dönemlerde yeniden değerlenmiş net defter değeri üzerinden takip edilmektedir.
Arazi ve arsalar ile binalar, yer altı ve yer üstü düzenleri taşınan değerlerinde yeniden değerleme sonucu meydana gelen artışlar, konsolide finansal durum tablosunda özkaynaklar altında yer alan maddi duran varlık yeniden değerleme artışları/ azalışları hesabına, ertelenmiş vergi etkisi düşülerek, alacak kaydedilmektedir. Daha önce kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna değer düşüklüğü yansıtılan varlıklarla ilgili değerleme artışları kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılmış olan söz konusu değer düşüklüğü tutarında konsolide kar veya zarar tablosuna alacak kaydedilir. Aynı varlığın bir önceki dönemdeki fondaki artışlarına karşılık gelen azalışlar fondan düşülür; diğer tüm azalışlar ise konsolide kar veya zarar tablosuna yansıtılır. Her yıl, yeniden değerlenmiştutar üzerinden hesaplanan amortisman ile (kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılan amortisman) varlığın yeniden değerleme öncesi maliyeti üzerinden ayrılan amortisman arasındaki fark maddi duran varlık yeniden değerleme artışları/ azalışları hesabından geçmiş yıl karlarına, ertelenmiş vergi etkisi düşülerek, transfer edilir.
Binalar, yeraltı ve yer üstü düzenleri ile makine, tesis ve cihazlar, yönetimin amaçları doğrultusunda faaliyet gösterebilmesi amacıyla gerekli duruma ve yere getirildiği andan itibaren aktifleştirilir ve amortismana tabi tutulmaya başlanırlar. Maddi duran varlıkların hurda değerinin önemli tutarda olmadığı tahmin edilmektedir. Her raporlama döneminde, maddi duran varlıkların hurda değeri ve yaklaşık ekonomik ömürler gözden geçirilmekte ve gerekli düzeltmeler ileriye dönük olarak yansıtılmaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Arazi ve arsalar sonsuz ömre sahip oldukları varsayılarak amortismana tabi tutulmamıştır. Arazi ve arsalar ile yapılmakta olan yatırımlar dışında, yeniden değerlenmiş ya da finansal durum tablo (bilanço) tarihindeki satın alma gücü ile ifade edilmiş maddi duran varlıkların üzerinden doğrusal amortisman yöntemi uygulanarak amortisman hesaplanmıştır. Beklenen faydalı ömür, kalıntı değer ve amortisman yöntemi, tahminlerde ortaya çıkan değişikliklerin olası etkileri için her yıl gözden geçirilir ve tahminlerde bir değişiklik varsa ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir. Maddi duran varlıklar için tahmini ekonomik ömürlerini yansıtan amortisman süreleri aşağıdaki gibidir:
| Yeraltı ve yerüstü düzenleri |
5-25 yıl |
|---|---|
| Binalar | 4-50 yıl |
| Makine, tesis ve cihazlar | 3 - 25 yıl |
| Taşıtlar | 4-5 yıl |
| Demirbaşlar | 6 - 15 yıl |
| Özel maliyetler | 5 yıl |
Maddi duran varlık alımları için verilmiş olan avanslar, ilgili varlık aktifleştirilene kadar diğer duran varlıklar altında peşin ödenmiş giderler altında takip edilmektedir. Aktifleştirmeden sonraki harcamalar, ilgili maddi duran varlığın gelecekteki ekonomik faydasını artıracak nitelikte olması ve ilgili harcamanın maliyetinin güvenilebilir bir şekilde ölçülmesi durumunda ilgili varlığın maliyetine eklenir veya ayrı bir varlık olarak finansal tablolara yansıtılır.
Maddi duran varlıklar; taşınır değerlerin, geri kazanılabilir değerlerinden daha fazla olabileceğini gösteren koşullarda değer düşüklüğü için gözden geçirilmektedir. Değer düşüklüğü saptanması için varlıklar, nakit üreten birimler olan en alt seviyede gruplanır (nakit üreten birim). Bir maddi duran varlığın taşıdığı değer, geri kazanılabilir değerinden fazla ise karşılık ayrılarak defter değeri geri kazanılabilir değerine indirilir. Geri kazanılabilir değer, maddi duran varlığın kullanımdaki değeri veya varlığın satışı için katlanılacak giderler düşüldükten sonraki net satış fiyatından yüksek olanıdır.
Maddi duran varlığa yapılan normal bakım ve onarım harcamaları, gider olarak muhasebeleştirilmektedir. Maddi duran varlığın kapasitesini genişleterek kendisinden gelecekte elde edilecek faydaları artıran nitelikteki yatırım harcamaları, maddi duran varlığın maliyetine eklenmektedir.
Maddi duran varlıkların elden çıkarılmasında elde edilen kar ya da zarar, maddi duran varlığın taşıdığı değere göre belirlenir ve yatırım faaliyetlerinden gelir ve gider hesaplarına kaydedilir (Dipnot 24). Yeniden değerlenmiş maddi duran varlığın elden çıkarılmasında, elden çıkarılan maddi duran varlıkla ilgili yeniden değerleme fonu geçmiş yıllar karlarına transfer edilir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup, sözleşmenin başlangıcında bir sözleşmenin kiralama sözleşmesi olması ya da kiralama şartlarını içermesi durumunu değerlendirir. Grup, kısa vadeli kiralamalar (12 ay veya daha az süreli kira dönemi bulunan kiralamalar) ve düşük değerli varlıkların kiralaması haricinde kiracısı olduğu tüm kira sözleşmelerine ilişkin kullanım hakkı varlığı ve ilgili kiralama yükümlülüğünü muhasebeleştirmektedir. Kiralanan varlıklardan elde edilen ekonomik faydalarının kullanıldığı zamanlama yapısını daha iyi yansıtan başka bir sistematik temelin bulunmaması durumunda bu kiralamalar için Grup, kira ödemelerini kira dönemi boyunca doğrusal yöntem ile faaliyet gideri olarak muhasebeleştirir.
İlk muhasebeleştirmede kiralama yükümlülükleri, sözleşme başlangıç tarihinde ödenmemiş olan kira ödemelerinin kiralama oranında iskonto edilip bugünkü değeri üzerinden muhasebeleştirilir. Bu oranın önceden belirtilmemiş olması halinde Grup, kendi tespit edeceği alternatif borçlanma oranını kullanır.
Kiralama yükümlülüğünün ölçümüne dâhil edilen kira ödemeleri aşağıdakilerden oluşur:
Kiralama yükümlülüğü, konsolide finansal durum tablolarında ayrı bir kalem olarak sunulmaktadır. Kiralama yükümlülükleri sonradan kiralama yükümlülüğü üzerindeki faizin yansıtılması için net defter değeri arttırılarak (etkin faiz yöntemini kullanarak) ve yapılan kira ödemesini yansıtmak için net defter değeri azaltılarak ölçülür. Grup, aşağıdaki durumlarda kira yükümlülüğünü yeniden ölçer (ve ilgili kullanım hakkı varlığı üzerinde uygun değişiklikleri yapar):
Grup, finansal tablolarda sunulan dönemler boyunca bu tür bir değişiklik yapmamıştır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Kullanım hakkı varlıkları, karşılık gelen kiralama yükümlülüğünün, kiralamanın fiilen başladığı tarihte veya öncesinde yapılan kira ödemelerinin ve diğer doğrudan başlangıç maliyetlerinin ilk ölçümünü kapsar. Bu varlıklar sonradan birikmiş amortisman ve değer düşüklüğü zararları düşülerek maliyet değerinden ölçülmektedir.
Grup bir kiralama varlığını demonte etmek ve ortadan kaldırmak, varlığın üzerinde bulunduğu alanı restore etmek ya da kiralama koşul ve şartlarına uygun olarak ana varlığı restore etmek için gerekli maliyetlere maruz kaldığı durumlarda TMS 37 uyarınca bir karşılık muhasebeleştirilir. Bu maliyetler, stok üretimi için katlanılmadıkları sürece ilgili kullanım hakkı varlığına dâhil edilir.
Kullanım hakkı varlıkları, ana varlığın kiralama süresi ve faydalı ömründen kısa olanına göre amortismana tabi tutulur. Kiralamada ana varlığın sahipliği devredildiğinde ya da kullanım hakkı varlığının maliyetine göre Grup, bir satın alma seçeneğini uygulamayı planladığında ilişkili kullanım hakkı varlığı, ana varlığın faydalı ömrü üzerinden amortismana tabi tutulur. Amortisman, kiralamanın fiilen başladığı tarihte başlar.
Kullanım hakkı varlıkları, konsolide finansal durum tablosunda ayrı bir kalemde sunulur.
Grup, kullanım hakkı varlıklarının değer düşüklüğüne uğrayıp uğramadığını belirlemek için TMS 36 standardını uygular ve tüm belirlenen değer düşüklüğü zararlarını, 'Maddi Duran Varlıklar' politikasında belirtildiği üzere muhasebeleştirir.
Bir endeks ya da orana bağlı olmayan değişken kiralar, kiralama yükümlülüğü ve kullanım hakkı varlığının ölçümüne dâhil edilmez. İlişkili ödemeler, bu ödemelere zemin hazırlayan durum veya olayların meydana geldiği dönemde gider olarak muhasebeleştirilir ve kar veya zarar tablosunda 'Diğer giderler' kalemine dâhil edilir.
Kolaylaştırıcı uygulama olarak, TFRS 16 bir kiracıya, kirayla ilişkili olmayan kalemleri ayrı sunmaması ve tüm kiralamaları ve kirayla ilişkili olmayan kalemleri tek bir kiralama sözleşmesi olarak muhasebeleştirmesi konusunda izin vermektedir. Grup, bu kolaylaştırıcı uygulamayı kullanmamıştır.
Finans sektörü faaliyetleri Finans sektörü faaliyetleri, Grup'un TFRS 16 - "Kiralamalar" standardı kapsamında kiralayan durumunda olduğu finansal kiralama işlemlerini içermektedir. Renault ile imzalanan sözleşme koşullarını, TFRS 16-Kiralamalar standardı kapsamında değerlendirmiştir. Bu kapsamda;
(a) Anlaşma koşullarının yerine getirilmesi Grup tarafından finanse edilen yatırıma bağlıdır.
(b) Anlaşma, yatırımın kullanım hakkını OEM müşteriye devretmiştir.
(c) Yatırım ve yatırım vasıtasıyla üretilen ürünler üzerindeki kontrol hakkı tamamen Renault'ya devredilmiştir.
(d) Yatırıma ilişkin yapılacak kira ödemeleri, anlaşma kapsamındaki diğer ödemelerden ayrıştırılabilmektedir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Sonuç olarak, Grup yukarıda belirtilen koşulları dikkate alarak, söz konusu yatırımları, tüm risklerin OEM müşteriye devredildiği finansal kiralama işlemi şeklinde sınıflandırmıştır. Finansal kiralamada, kiralama konusu varlık, net kira yatırımına eşit bir alacak olarak finansal tablolarda izlenir. Finansal kiralama ile ilgili finansman geliri, finansal kiralama kapsamındaki net yatırıma sabit bir dönemsel getiri getirecek şekilde belirlenir. Alınan kira ödemeleri anapara ve kazanılmamış finansman gelirlerini azaltacak şekilde brüt kira yatırımının tutarından düşülür (Dipnot:8). Kazanılmamış finansman geliri, brüt kira yatırımı ile kiralamadaki zımni faiz oranı üzerinden brüt yatırımın bugünkü değeri arasındaki farktır. Zımni faiz oranı, kiralamanın başlangıcı itibarıyla, asgari kira ödemeleri ile garanti edilmemiş hurda değer toplamını, kiralanan varlığın gerçeğe uygun değeri ile başlangıç maliyetlerinin toplamına eşitleyen iskonto oranıdır.
Kiralama süresinin başında finansal tablolara yansıtılan satış gelirleri, söz konusu varlığın gerçeğe uygun değeri, ya da, bu değerin altında olması koşuluyla piyasa faiz oranının kullanılması durumunda hesaplanan ve kiraya veren tarafından elde edilecek asgari kira ödemelerinin bugünkü değeridir. Kiralama süresinin başlangıcı itibarıyla muhasebeleştirilen satış maliyeti, kiralanan varlığın maliyetidir. Grup'un muhasebeleştirdiği satış geliri ile satış maliyeti arasındaki fark satış kârıdır.
Maddi olmayan duran varlıklar, iktisap edilmiş hakları, bilgi sistemlerini, yeni ürün geliştirilmesine ilişkin proje maliyetlerini ve bilgisayar yazılımlarını içermektedir. Maddi olmayan duran varlıklar, maliyet değerinden birikmiş itfa payı ve eğer varsa değer düşüklüğü indirilerek yansıtılır. Maddi olmayan duran varlıklar iktisap edildikleri tarihten sonra 5 yılı geçmeyen bir süre için tahmini faydalı ömürleri üzerinden doğrusal amortisman yöntemi ile amortismana tabi tutulur. Maddi olmayan varlıkların aktifleştirilebilmesi için ilgili varlığın işletmeye gelecekte sağlayacağı ekonomik fayda tespit edilebilir olmalı ve varlığın maliyeti güvenilir bir şekilde ölçülebilmelidir. Değer düşüklüğünün olması durumunda maddi olmayan duran varlıkların kayıtlı değeri, geri kazanılabilir değerine indirilir.
Satın alınan maddi olmayan duran varlıklar sınırlı ömre sahip varlıkları içermekte olup, maliyet değerlerinden birikmiş itfa payları ve birikmiş değer düşüklükleri düşüldükten sonraki tutarıyla gösterilirler. Bu varlıklar beklenen faydalı ömürlerine göre doğrusal amortisman yöntemi kullanılarak itfa edilir. Beklenen faydalı ömür ve amortisman yöntemi, tahminlerde ortaya çıkan değişikliklerin olası etkilerini tespit etmek amacıyla her yıl gözden geçirilir ve tahminlerdeki değişiklikler ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir. Satın alınan maddi olmayan duran varlıklar elde edilme tarihinden itibaren ortalama 5-10 yıl içerisinde doğrusal amortisman yöntemi uygulanarak itfa edilmektedir.
Satın alınan bilgisayar yazılımları, satın alımı sırasında ve satın almadan kullanıma hazır olana kadar geçen sürede oluşan maliyetler üzerinden aktifleştirilir. Söz konusu maliyetler, faydalı ömürlerine göre (1-5 yıl) itfa edilir. Bilgisayar yazılımlarını geliştirmek ve sürdürmekle ilişkili maliyetler, oluştukları dönemde kar veya zarar tablosuna kaydedilmektedir. Kontrolü Grup'un elinde olan, saptanabilir ve kendine özgü yazılım ürünleri ile direk ilişkilendirilebilen ve bir yıldan fazla süre ile maliyetinin üzerinde ekonomik fayda sağlayacak harcamalar maddi olmayan duran varlık olarak değerlendirilir. Maliyetler, yazılımı geliştiren çalışanların maliyetlerini ve genel üretim giderlerinin bir kısmını da içermektedir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Aktifleştirilen geliştirme maliyetleri, üretilen araçların geliştirilmesine yönelik olarak işletme bünyesinde yapılan harcamalardan oluşmaktadır. İşletme bünyesinde oluşturulan maddi olmayan duran varlıklar, Grup'a gelecekte ekonomik fayda sağlamasının mümkün olduğu durumlarda maliyet değerinden aktifleştirilmektedir.
Araştırma masrafları, oluştuğu dönem içerisinde kar veya zarar tablosuna kaydedilir.
Geliştirme faaliyetleri (ya da Grup/şirket içi bir projenin gelişim aşaması) sonucu ortaya çıkan işletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar yalnızca aşağıda belirtilen şartların tamamı karşılandığında kayda alınırlar:
İşletme içi yaratılan maddi olmayan varlık tutarı, maddi olmayan duran varlığın yukarıda belirtilen muhasebeleştirme şartlarını karşıladığı andan itibaren oluşan harcamaların toplam tutarıdır. İşletme içi yaratılan maddi olmayan varlıklar kayda alınamadıklarında, geliştirme harcamaları oluştukları dönemde gider olarak kaydedilir.
Başlangıç muhasebeleştirmesi sonrasında, işletme içi yaratılan maddi olmayan varlıklar da ayrı olarak satın alınan maddi olmayan duran varlıklar gibi maliyet değerlerinden birikmiş itfa payları ve birikmiş değer düşüklükleri düşüldükten sonraki tutar üzerinden gösterilirler.
Aktifleştirilen geliştirme gideri, ürünün ticari üretiminin başlaması ile beklenen ömür olan 5 yıl içerisinde, doğrusal amortisman yöntemi uygulanarak itfa edilmektedir.
Bir maddi olmayan duran varlık elden çıkarıldığında veya kullanımı ya da satışından, gelecekte ekonomik yarar elde edilmesinin beklenmemesi durumunda finansal durum tablosu dışı bırakılır. Bir maddi olmayan duran varlığın finansal durum tablosu dışı bırakılmasından kaynaklanan kâr ya da zarar, varsa, varlıkların elden çıkarılmasından sağlanan net tahsilatlar ile defter değerleri arasındaki fark olarak hesaplanır. Bu fark, ilgili varlık finansal durum tablosu dışına alındığı zaman kâr veya zararda muhasebeleştirilir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup, her raporlama tarihinde varlıklarında değer düşüklüğü olup olmadığını belirlemek için maddi olan ve olmayan duran varlıklarının defter değerini inceler. Varlıklarda değer düşüklüğü olması durumunda, değer düşüklüğü tutarının belirlenebilmesi için varlıkların, varsa, geri kazanılabilir tutarı ölçülür. Bir varlığın geri kazanılabilir tutarının ölçülemediği durumlarda Grup, varlıkla ilişkili nakit yaratan birimin geri kazanılabilir tutarını ölçer. Makul ve tutarlı bir tahsis esası belirlenmesi halinde şirket varlıkları nakit yaratan birimlere dağıtılır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda, Grup varlıkları makul ve tutarlı bir tahsis esasının belirlenmesi için en küçük nakit yaratan birimlere dağıtılır.
Geri kazanılabilir tutar, bir varlığın veya nakit yaratan birimin,satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değeri ile kullanım değerinden yüksek olanıdır. Kullanım değeri, bir varlık veya nakit yaratan birimden elde edilmesi beklenen gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeridir. Kullanım değerinin hesaplanmasında mevcut dönemdeki piyasa değerlendirmesine göre paranın kullanım değerini ve gelecekteki nakit akımları tahminlerinde dikkate alınmayan varlığa özgü riskleri yansıtan vergi öncesi iskonto oranı kullanılır.
Bir varlığın (ya da nakit yaratan birimin) geri kazanılabilir tutarının defter değerinden düşük olduğu durumlarda, varlığın (ya da nakit yaratan birimin) defter değeri, geri kazanılabilir tutarına indirilir. İlgili varlığın yeniden değerlenen tutarla ölçülmediği hallerde değer düşüklüğü zararı doğrudan kar/zarar içinde muhasebeleştirilir. Bu durumda değer düşüklüğü zararı yeniden değerleme değer azalışı olarak dikkate alınır.
Değer düşüklüğü zararının sonraki dönemlerde iptali söz konusu olduğunda, varlığın (ya da ilgili nakit yaratan birimin) defter değeri geri kazanılabilir tutar için yeniden güncellenen tahmini tutara denk gelecek şekilde artırılır. Arttırılan defter değer, ilgili varlık (ya da ilgili nakit yaratan birimi) için önceki dönemlerde varlık için değer düşüklüğü zararının ayrılmamış olması durumunda ulaşacağı defter değeri aşmamalıdır. Varlık yeniden değerlenmiş bir tutar üzerinden gösterilmedikçe, değer düşüklüğü zararına ilişkin iptal işlemi doğrudan kar/zarar içinde muhasebeleştirilir. Yeniden değerlenmiş bir varlığın değer düşüklüğü zararının iptali, yeniden değerleme artışı olarak dikkate alınır.
Alınan krediler alındıkları tarihlerdeki makul değerlerinden, işlem masrafları çıkartıldıktan sonraki net değerleriyle kaydedilir. Alınan krediler, sonradan etkin faiz yöntemi kullanılarak iskonto edilmiş maliyet değeri üzerinden gösterilir. İşlem masrafları düşüldükten sonra kalan tutar ile iskonto edilmiş maliyet değeri arasındaki fark, etkin faiz yöntemi kullanılarak konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna kredi dönemi süresince finansman maliyeti olarak yansıtılır. Alınan kredilerden kaynaklanan finansman maliyeti oluştuğunda konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna yansıtılır (Dipnot 26). Alınan kredilerin vadeleri finansal durum tablosu tarihinden itibaren 12 aydan kısa ise, kısa vadeli yükümlülükler içerisinde, 12 aydan fazla ise uzun vadeli yükümlülükler içerisinde gösterilmektedir. Grup'un konsolide finansal durum tablosu tarihinden itibaren 12 ay içerisinde geri ödemeyi erteleme gibi koşulsuz hakkı bulunmuyorsa finansal borçlar, kısa vadeli yükümlülükler olarak sınıflandırılır.
Kredi sözleşmeleri ve limitleri için ödenen ücretler, söz konusu sözleşme kapsamında ilgili limitin kısmen veya tamamen kullanılmasının kuvvetle muhtemel olduğu durumlarda, işlem maliyeti olarak yukarıdaki esaslar çerçevesinde konsolide finansal tablolara yansıtılır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Finansal varlıklar ve yükümlülükler, Grup finansal aracın sözleşmeden doğan karşılıklarına taraf olduğunda Grup'un finansal durum tablosunda muhasebeleştirilir. Finansal varlıklar ve yükümlülükler ilk olarak gerçeğe uygun değerleri üzerinden ölçülür. Finansal varlıkların ve yükümlülüklerin (gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılan finansal varlık ve yükümlülükler hariç) edinimi veya ihracıyla doğrudan ilişkili olan işlem maliyetleri, uygun bir şekilde ilk muhasebeleştirmede o finansal varlıkların ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerine eklenir veya bu değerden çıkarılır. Finansal varlıkların ve yükümlülüklerin edinimi veya ihracıyla doğrudan ilişkili olan işlem maliyetleri direk olarak kar veya zarara yansıtılır.
Normal yoldan alınıp satılan finansal varlıklar işlem tarihinde kayıtlara alınır veya çıkartılır.
Grup, finansal varlıklarını (a) Finansal varlıkların yönetimi için işletmenin kullandığı iş modeli, (b) Finansal varlığın sözleşmeye bağlı nakit akışlarının özelliklerini esas alarak sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyeti üzerinden, gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak veya gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen olarak sınıflandırır. İşletme sadece finansal varlıkların yönetimi için kullandığı iş modelini değiştirdiğinde, bu değişiklikten etkilenen tüm finansal varlıkları yeniden sınıflandırır. Finansal varlıkların yeniden sınıflandırılması, yeniden sınıflandırma tarihinden itibaren ileriye yönelik olarak uygulanır. Bu tür durumlarda, daha önce finansal tablolara alınmış olan kazanç, kayıp (değer düşüklüğü kazanç ya da kayıpları dâhil) veya faizler için herhangi düzeltme yapılmaz.
Aşağıdaki koşulları sağlayan finansal varlıklar sonradan itfa edilmiş maliyetleri üzerinden ölçülür:
Aşağıdaki koşulları sağlayan finansal varlıklar ise gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülür:
Bir finansal varlık, itfa edilmiş maliyeti üzerinden ya da gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmüyorsa, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür.
İlk defa finansal tablolara almada Grup, ticari amaçla elde tutulmayan özkaynak aracına yapılan yatırımını gerçeğe uygun değerindeki sonraki değişikliklerin diğer kapsamlı gelirde sunulması konusunda, geri dönülemeyecek bir tercihte bulunulabilir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
(i) İtfa edilmiş maliyet ve etkin faiz yöntemi
İtfa edilmiş maliyeti üzerinden gösterilen finansal varlıklara ilişkin faiz geliri etkin faiz yöntemi kullanılarak hesaplanır. Etkin faiz yöntemi bir borçlanma aracının itfa edilmiş maliyetini hesaplama ve faiz gelirini ilgili döneme dağıtma yöntemidir. Bu gelir, aşağıdakiler dışında, finansal varlığın brüt defter değerine etkin faiz oranı uygulanarak hesaplanır:
Faiz geliri, sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyetleri ve gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılmış borçlanma araçları için etkin faiz yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilir.
(ii) Gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar
İtfa edilmiş maliyetleri üzerinden veya gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülme kriterini karşılamayan finansal varlıklar gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılarak ölçülürler.
Gerçeğe uygun değer değişimi kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar her dönem sonunda gerçeğe uygun değerlerinden ölçülür ve tüm gerçeğe uygun değer değişimleri, ilgili finansal varlıklar finansal riskten korunma işlemlerinin (bakınız korunma muhasebesi politikası) bir parçası olmadıkları sürece, kar veya zararda muhasebeleştirilir.
İlk defa finansal tablolara almada Grup, ticari amaçla elde tutulmayan her bir özkaynak aracına yapılan yatırımını gerçeğe uygun değerindeki sonraki değişikliklerin diğer kapsamlı gelirde sunulması konusunda, geri dönülemeyecek bir tercihte bulunabilir.
Bir finansal varlık aşağıdaki durumlarda ticari amaçla elde tutulduğu varsayılır:
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılan özkaynak araçlarına yapılan yatırımlar başlangıçta gerçeğe uygun değeri üzerine işlem maliyetleri eklenerek ölçülür. Daha sonra, gerçeğe uygun değerdeki değişikliklerden kaynaklanan kazanç ve kayıplar diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilip yeniden değerleme fonunda birikirler. Özkaynak yatırımlarının elden çıkarılması durumunda, birikmiş olan toplam kazanç veya kayıp birikmiş karlara aktarılır.
Özkaynak araçlarından elde edilen temettüler, yatırım maliyetinin bir kısmının geri kazanılması niteliğinde olmadığı sürece TFRS 9 uyarınca kar veya zararda muhasebeleştirilir. Temettüler kar veya zararda "yatırım faaliyetlerinden gelirler" kaleminde gösterilir.
Grup ticari amaçla elde tutulanlar dışında kalan özkaynak araçlarının gerçeğe uygun değer değişimini diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak sınıflanmış ve Dipnot 30'da göstermiştir.
Finansal varlıkların yabancı para cinsinden gösterilen defter değeri, ilgili yabancı para birimiyle belirlenir ve her raporlama döneminin sonunda geçerli kurdan çevrilir. Özellikle,
Grup, itfa edilmiş maliyetleri üzerinden gösterilen veya gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen borçlanma araçları, kira alacakları, ticari alacaklar, müşterilerle yapılan sözleşmelerden doğan varlıklar ve ayrıca finansal teminat sözleşmelerine yapılan yatırımlarına dair beklenen kredi zararları için finansal tablolarında değer düşüklüğü karşılığı ayırır. Beklenen kredi zararı tutarı her raporlama döneminde ilgili finansal varlığın ilk kez finansal tablolara alınmasından bu yana kredi riskinde oluşan değişiklikleri yansıtacak şekilde güncellenir.
Grup önemli finansman unsuru olmayan ticari alacaklar, müşterilerle yapılan sözleşmelerden doğan varlıklar için basitleştirilmiş yaklaşımdan faydalanarak değer düşüklüğü karşılıklarını, ilgili finansal varlıkların ömürleri boyunca beklenen kredi zararına eşit tutarda hesaplar.
Grup diğer tüm finansal araçları için, ilk muhasebeleştirmeden bu yana eğer kredi riskinde önemli bir artış olduysa ömür boyu beklenen kredi zararlarını muhasebeleştirir. Ancak finansal aracın kredi riski ilk muhasebeleştirmeden bu yana önemli bir artış göstermemişse Grup o finansal araç için 12 aylık beklenen kredi zararı tutarında zarar karşılığını muhasebeleştirir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Beklenen kredi zararlarının ölçümü, temerrüt ihtimali, temerrüt halinde kayıp (örneğin temerrüt varsa kaybın büyüklüğü) ve temerrüt halinde riske esas tutarın bir fonksiyonudur. Temerrüt olasılığı ve temerrüt halinde kaybın değerlendirilmesi, ileriye dönük bilgilerle düzeltilmiş geçmişe ait verilere dayanır. Finansal varlıkların temerrüt halinde riske esas tutarı, ilgili varlıkların raporlama tarihindeki brüt defter değeri üzerinden yansıtılır.
Finansal varlıkların beklenen kredi zararı, Grup'un sözleşmeye dayalı olarak vadesi geldikçe gerçekleşecek nakit akışlarının tamamı ile Grup'un tahsil etmeyi beklediği nakit akışlarının tamamı arasındaki farkın (tüm nakit açıklarının) başlangıçtaki etkin faiz oranı (ya da satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi-değer düşüklüğü bulunan finansal varlıklar için krediye göre düzeltilmiş etkin faiz oranı) üzerinden hesaplanan bugünkü değeridir.
Grup yalnızca finansal varlıktan kaynaklanan nakit akışlarına ilişkin sözleşmeden doğan hakların süresi dolduğunda veya finansal varlığı ve finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan her türlü risk ve getirileri önemli ölçüde başka bir işletmeye devrettiğinde o finansal varlığı finansal tablo dışı bırakır.
İtfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen bir finansal varlık finansal tablo dışı bırakılırken varlığın defter değeri ve tahsil edilen ve edilecek bedel arasındaki fark kar veya zararda muhasebeleştirilir. Ayrıca, gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılan bir borçlanma aracının finansal tablo dışı bırakılmasında, daha önce ilgili araca ilişkin yeniden değerleme fonunda biriken toplam kazanç veya kayıp, kar veya zararda yeniden sınıflandırılır. Grup'un ilk muhasebeleştirmede gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtarak ölçmeyi tercih ettiği bir özkaynak aracının finansal tablo dışı bırakılması durumundaysa, yeniden değerleme fonunda biriken toplam kazanç veya kayıp kar veya zararda muhasebeleştirilmez, doğrudan birikmiş karlara transfer edilir.
İşletme, finansal yükümlülüğü ilk defa finansal tablolara alırken gerçeğe uygun değerinden ölçer. Gerçeğe uygun değer değişimleri kâr veya zarara yansıtılanlar dışındaki yükümlülüklerin ilk ölçümünde, bunların edinimiyle veya ihracıyla doğrudan ilişkilendirilebilen işlem maliyetleri de gerçeğe uygun değere ilave edilir.
İşletme, aşağıdakiler dışında kalan tüm finansal yükümlülüklerini sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyetinden ölçülen olarak sınıflandırır:
(a) Gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan finansal yükümlülükler: Bu yükümlülükler, türev ürünler de dâhil olmak üzere, sonraki muhasebeleştirmede gerçeğe uygun değerinden ölçülür.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
(b) Finansal varlığın devredilmesi işleminin finansal tablo dışı bırakma şartlarını taşımaması veya devam eden ilişki yaklaşımının uygulanması durumunda ortaya çıkan finansal yükümlülükler: Grup, bir varlığı devam eden ilişkisi ölçüsünde finansal tabloda göstermeye devam ettiği durumda, finansal tabloya buna bağlı bir yükümlülük de yansıtır. Devredilen varlık ve buna bağlı yükümlülük, işletmenin elinde tutmaya devam ettiği hak ve mükellefiyetleri yansıtacak şekilde ölçülür. Devredilen varlığa bağlı yükümlülük, devredilen varlığın net defter değeri ile aynı usulde ölçülür.
İşletme, herhangi bir finansal yükümlülüğü yeniden sınıflandırmaz.
Grup finansal yükümlülükleri yalnızca Grup'un yükümlülükleri ortadan kalktığında, iptal edildiğinde veya zaman aşımına uğradığında finansal tablo dışı bırakır. Finansal tablo dışı bırakılan finansal yükümlülüğün defter değeri ve devredilen nakit dışı varlıklar veya üstlenilen yükümlülükler dahil olmak üzere ödenen veya ödenecek tutar arasındaki fark, kar veya zararda muhasebeleştirilir.
Türev finansal araçlara ilişkin ayrıntılı bilgiler Dipnot 30'da verilmiştir.
Türev araçlar, ilgili türev sözleşmesinin yapıldığı tarih itibariyle gerçeğe uygun değerinden muhasebeleştirilir ve takip eden tarihlerde de her raporlama döneminde gerçeğe uygun değerlerinden yeniden ölçülür. Sonuçta ortaya çıkan kazanç veya kayıp, eğer ilgili türev finansal riskten korunma aracı olarak belirlenmemiş ve etkinliği kanıtlanmamışsa kar veya zararda muhasebeleştirilir.
Pozitif gerçeğe uygun değeri olan bir türev araç, finansal varlık olarak muhasebeleştirilirken negatif gerçeğe uygun değeri olan bir türev araç, finansal yükümlülük olarak muhasebeleştirilir. Türev araçlar, Grup'un bu araçları netlemeye ilişkin yasal hakkı ve niyeti olması dışında net olarak gösterilmezler. Türev aracın vadesine kalan sürenin 12 aydan uzun olması ve 12 ay içerisinde gerçekleşmesinin veya sonuçlandırılmasının beklenmediği durumlarda duran varlık ya da uzun vadeli yükümlülük olarak finansal tablolarda gösterilir. Kalan türev araçlar, dönen varlık ya da kısa vadeli yükümlülük olarak sunulur.
Grup bazı türev araçları, gerçeğe uygun değer değişiminden korunma, nakit akış riskinden korunma işlemlerinden kaynaklanan döviz kuru riski ve faiz oranı riskine ilişkin olarak finansal riskten korunma aracı olarak tanımlamaktadır. Kesin taahhütlerdeki döviz kuru riskinden korunma işlemleri, nakit akış riskinden korunma riski olarak muhasebeleştirilir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Korunma ilişkisinin başlangıcında, Grup, korunma aracı ve korunan kalem arasındaki ilişkiyi, risk yönetimi amaçları ve çeşitli korunma işlemlerini yönetme stratejileriyle birlikte belgelendirir. Buna ek olarak, Grup korunma işleminin başlangıcında ve devamında, ilgili aracın etkinliğine ilişkin aşağıda belirtilen değerlendirmeleri yapar:
Korunma ilişkisinin, korunma oranı için korunma işleminin etkinliğine ilişkin oranları karşılamadığı ancak bu tanımlanmış korunma ilişkisi için risk yönetimi amaçlarının aynı kalması durumunda Grup, gerekli kriterleri yeniden karşılamak için korunma ilişkisinin korunma oranını değiştirir (korunmayı yeniden dengelenmesi gibi). Grup, ileriye dönük sözleşmelerin gerçeğe uygun değerinde (yani ileriye dönük unsurlar da dahil olmak üzere) tüm değerleme riskini, ileriye dönük sözleşmeleri içeren tüm riskten korunma ilişkileri için riskten korunma aracı olarak belirler.
Finansal riskten korunma amaçlı kullanılan türev finansal araçların gerçeğe uygun değerlerinin ayrıntıları Dipnot 33'te açıklanmıştır.
Konsolide kar veya zarar tablosunda belirtilen pay başına kazanç, net karın, yıl boyunca piyasada bulunan hisse senetlerinin ağırlıklı ortalama sayısına bölünmesi ile bulunmuştur. Türkiye'de şirketler, sermayelerini, hissedarlarına geçmiş yıl karlarından dağıttıkları "bedelsiz hisse" yolu ile arttırabilmektedirler. Bu tip "bedelsiz hisse" dağıtımları, pay başına kazanç hesaplamalarında, ihraç edilmiş hisse gibi değerlendirilir. Buna göre, bu hesaplamalarda kullanılan ağırlıklı ortalama hisse sayısı, söz konusu hisse senedi dağıtımlarının geçmişe dönük etkileri de dikkate alınarak bulunmuştur.
Finansal durum tablosu tarihinden sonraki olaylar; kara ilişkin herhangi bir duyuru veya diğer seçilmiş finansal bilgilerin kamuya açıklanmasından sonra ortaya çıkmış olsalar bile, finansal durum tablosu tarihi ile finansal durum tablosunun yayımı için yetkilendirilme tarihi arasındaki tüm olayları kapsar. Grup, finansal durum tablosu tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olayların ortaya çıkması durumunda, konsolide finansal tablolara alınan tutarları bu yeni duruma uygun şekilde düzeltir. Finansal durum tablosu tarihinden sonra ortaya çıkan düzeltme gerektirmeyen hususlar, finansal tablo kullanıcılarının ekonomik kararlarını etkileyen hususlar olmaları halinde konsolide finansal tablo dipnotlarında açıklanır (Dipnot 35).
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Geçmiş olaylardan kaynaklanan mevcut bir yükümlülüğün bulunması, yükümlülüğün yerine getirilmesinin muhtemel olması ve söz konusu yükümlülük tutarının güvenilir bir şekilde tahmin edilebilir olması durumunda finansal tablolarda karşılık ayrılır.
Karşılık olarak ayrılan tutar, yükümlülüğe ilişkin risk ve belirsizlikler göz önünde bulundurularak, bilanço tarihi itibarıyla yükümlülüğün yerine getirilmesi için yapılacak harcamanın en güvenilir şekilde tahmin edilmesi yoluyla hesaplanır. Karşılığın, mevcut yükümlülüğün karşılanması için gerekli tahmini nakit akımlarını kullanarak ölçülmesi durumunda söz konusu karşılığın defter değeri, ilgili nakit akımlarının bugünkü değerine eşittir. Karşılığın ödenmesi için gerekli olan ekonomik faydanın bir kısmı ya da tamamının üçüncü taraflarca karşılanmasının beklendiği durumlarda, tahsil edilecek tutar, ilgili tutarın tahsil edilmesinin hemen hemen kesin olması ve güvenilir bir şekilde ölçülmesi halinde varlık olarak muhasebeleştirilir.
Grup, ürettiği ürünler için kanunlar tarafından zorunlu kılınan yasal sürelerin bitişinden başlayan dönemler için garanti taahhüdü satışı yapmaktadır. Garanti hizmetlerinin haricinde verilen ek tamir ve bakım taahhütlerinin fiyatı, satılan ürünlerden ayrı olarak belirlenmekte ve sözleşme içerisinde taahhüt edilen farklı bir hizmet olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle Grup, tamir ve bakım hizmet satışları nedeniyle verilecek hizmeti ayrı bir edim yükümlülüğü olarak muhasebeleştirmektedir (Dipnot 16).
Garanti giderleri, şirketlerin üretim ve satışını gerçekleştirdikleri mallar için yaptıkları tamir-bakım masrafları, yetkili servislerin garanti kapsamında müşteriden bedel almaksızın yaptıkları işçilik ve malzeme giderleri, şirketlerce üstlenilen bakım giderleri ile hasılatı cari yıla gelir olarak kaydedilen ürünlere ilişkin müteakip yıllarda söz konusu olabilecek geri dönüş ve tamir seviyelerinin geçmiş verilerden kaynaklanan tahminleri sonucu kaydedilir.
Bölümlere göre raporlama, Grup'un faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili merciine yapılan raporlamayla yeknesaklığını sağlayacak biçimde düzenlenmiştir. Grup'un faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii, bölümlere tahsis edilecek kaynaklara ilişkin kararların alınmasından ve bölümlerin performansının değerlendirilmesinden sorumludur. "Diğer" altında birleştirilen bölümler raporlanabilir bölüm olmak için yeterli sayısal alt sınırları karşılayamamaları nedeniyle bölümlere göre raporlamanın sunumu için birleştirilmiştir.
Raporlanabilir bölüm, bölüm bilgileri açıklanması zorunlu olan bir endüstriyel bölüm veya coğrafi bölümdür. Endüstriyel bölümler, belirli bir mal veya hizmeti ya da birbirleriyle ilişkili mal veya hizmet grubunu sağlama veya risk ve fayda açısından Grup'un diğer bölümlerinden farklı özelliklere sahip bölümlerdir. Coğrafi bölümler, Grup'un belirli bir ekonomik çevrede mal veya hizmet temin eden ve risk ve fayda açısından başka bir ekonomik çevre içerisinde faaliyet gösteren diğer bölümlerden farklı özelliklere sahip bölümlerdir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Bir endüstriyel veya coğrafi bölümün, raporlanabilir bölüm olarak belirlenebilmesi için, işletme dışı müşterilere yapılan satışlar ve bölümler arası satışlar veya transferler de dahil olmak üzere, raporlanan hasılatının, işletme içi ve dışı tüm faaliyet bölümlerinin toplam hasılatının yüzde 10'unu veya daha fazlasını oluşturması, raporlanan kâr veya zararın yüzde 10'u veya daha fazlasını oluşturması veya varlıklarının, tüm endüstriyel veya coğrafi bölümlerinin toplam varlıklarının yüzde 10'u veya daha fazlası olması gerekmektedir. Yönetimin bölüme ilişkin bilgilerin finansal tablo kullanıcıları için faydalı olacağına inanması durumunda, yukarıdaki sayısal alt sınırlardan herhangi birini karşılamayan endüstriyel veya coğrafi bölümleri de raporlanabilir bölümler olarak değerlendirilebilir ve bunlara ilişkin bilgiler ayrı olarak açıklanabilir (Dipnot: 4).
Devlet teşviki, işletmenin teşvikin elde edilmesi için gerekli koşulları yerine getireceğine ve teşvikin elde edileceğine dair makul bir güvence olmadan finansal tablolara yansıtılmaz.
Devlet teşvikleri, bu teşviklerle karşılanması amaçlanan maliyetlerin gider olarak muhasebeleştirildiği dönemler boyunca sistematik şekilde kâr veya zarara yansıtılır. Bir finansman aracı olan devlet teşvikleri, finanse ettikleri harcama kalemini netleştirmek amacıyla kar veya zararda muhasebeleştirilmek yerine, kazanılmamış gelir olarak finansal durum tablosu ile ilişkilendirilmeli ve ilgili varlıkların ekonomik ömrü boyunca sistematik şekilde kar veya zarara yansıtılmalıdır.
Önceden gerçekleşmiş gider veya zararları karşılamak ya da işletmeye gelecekte herhangi bir maliyet gerektirmeksizin acil finansman desteği sağlamak amacıyla verilen devlet teşvikleri, tahsil edilebilir hale geldiği dönemde kar ya da zararda muhasebeleştirilir.
Devletten piyasa faiz oranından düşük bir oranla alınan kredinin faydası, devlet teşviki olarak kabul edilir. Düşük faiz oranının yarattığı fayda, kredinin başlangıçtaki defter değeri ile elde edilen kazanımlar arasındaki fark olarak ölçülür.
Nakit akış tablosunda, döneme ilişkin nakit akışları işletme, yatırım ve finansal faaliyetlerine dayalı bir biçimde sınıflandırılarak raporlanır. İşletme faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışları, Grup'un faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarını gösterir. Yatırım faaliyetleriyle ilgili nakit akışları, Grup'un yatırım faaliyetlerinde (duran varlık yatırımları) kullandığı ve bu faaliyetlerinden elde ettiği nakit akışlarını gösterir. Finansman faaliyetlerine ilişkin nakit akışları, Grup'un finansman faaliyetlerinde kullandığı kaynakları ve bu kaynakların geri ödemelerini gösterir. Nakit ve nakit benzeri değerler, nakit ve banka mevduatı ile tutarı belirli nakde kolayca çevrilebilen kısa vadeli, yüksek likiditeye sahip ve vadesi 3 ay veya daha kısa olan yatırımları içermektedir. KGK tarafından yayımlanan "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Hakkında Uygulama Rehberi" doğrultusunda nakit ve nakit benzerleri üzerindeki parasal pozisyon kazanç kayıplarının nakit akıştablosunda gösterimi gerçekleştirilmiş olup uygulama rehberinde yer alan 3. yaklaşım doğrultusunda enflasyonun işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları üzerindeki etkisinin ilgili faaliyet sınıfına atfedilmesi ve nakit ve nakit benzerlerine ilişkin enflasyon etkisinin ayrı olarak sunumu gerçekleştirilmiştir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Türk Vergi Mevzuatı, ana şirket ve onun bağlı ortaklığına konsolide vergi beyannamesi hazırlamasına izin vermediğinden, ekli konsolide finansal tablolarda da yansıtıldığı üzere, vergi karşılıkları her bir işletme bazında ayrı olarak hesaplanmıştır.
Gelir vergisi gideri, cari vergi ve ertelenmiş vergi giderinin toplamından oluşur.
Cari yıl vergi yükümlülüğü, dönem karının vergiye tabi olan kısmı üzerinden hesaplanır. Vergiye tabi kâr, diğer yıllarda vergilendirilebilir ya da vergiden indirilebilir kalemler ile vergilendirilmesi ya da vergiden indirilmesi mümkün olmayan kalemleri hariç tutması nedeniyle, kar veya zarar tablosunda yer verilen kârdan farklılık gösterir. Grup'un cari vergi yükümlülüğü bilanço tarihi itibarıyla yasallaşmış ya da önemli ölçüde yasallaşmış vergi oranı kullanılarak hesaplanmıştır.
Ertelenmiş vergi yükümlülüğü veya varlığı, varlıkların ve yükümlülüklerin finansal tablolarda gösterilen tutarları ile yasal vergi matrahı hesabında dikkate alınan tutarları arasındaki geçici farklılıkların bilanço yöntemine göre vergi etkilerinin yasalaşmış vergi oranları dikkate alınarak hesaplanmasıyla belirlenmektedir. Ertelenmiş vergi yükümlülükleri vergilendirilebilir geçici farkların tümü için hesaplanırken, indirilebilir geçici farklardan oluşan ertelenmiş vergi varlıkları, gelecekte vergiye tabi kar elde etmek suretiyle söz konusu farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması şartıyla hesaplanmaktadır. Bahse konu varlık ve yükümlülükler, ticari ya da mali kar/zararı etkilemeyen işleme ilişkin geçici fark, şerefiye veya diğer varlık ve yükümlülüklerin ilk defa finansal tablolara alınmasından (işletme birleşmeleri dışında) kaynaklanıyorsa muhasebeleştirilmez.
Ertelenmiş vergi yükümlülükleri, Grup'un geçici farklılıkların ortadan kalkmasını kontrol edebildiği ve yakın gelecekte bu farkın ortadan kalkma olasılığının düşük olduğu durumlar haricinde, bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki yatırımlar ve iş ortaklıklarındaki paylar ile ilişkilendirilen vergilendirilebilir geçici farkların tümü için hesaplanır. Bu tür yatırım ve paylar ile ilişkilendirilen vergilendirilebilir geçici farklardan kaynaklanan ertelenmiş vergi varlıkları, yakın gelecekte vergiye tabi yeterli kar elde etmek suretiyle söz konusu farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması ve gelecekte ilgili farkların ortadan kalkmasının muhtemel olması şartlarıyla hesaplanmaktadır.
Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri varlıkların gerçekleşeceği veya yükümlülüklerin yerine getirileceği dönemde geçerli olması beklenen ve bilanço tarihi itibarıyla yasallaşmış veya önemli ölçüde yasallaşmış vergi oranları (vergi düzenlemeleri) üzerinden hesaplanır. Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülüklerinin hesaplanması sırasında, Grup'un bilanço tarihi itibarıyla varlıklarının defter değerini geri kazanması ya da yükümlülüklerini yerine getirmesi için tahmin ettiği yöntemlerin vergi sonuçları dikkate alınır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri, cari vergi varlıklarıyla cari vergi yükümlülüklerini mahsup etme ile ilgili yasal bir hakkın olması veya söz konusu varlık ve yükümlülüklerin aynı vergi mercii tarafından toplanan gelir vergisiyle ilişkilendirilmesi ya da Grup'un cari vergi varlık ve yükümlülüklerini netleştirmek suretiyle ödeme niyetinin olması durumunda mahsup edilir.
Vergi, doğrudan özkaynaklar altında muhasebeleştirilen bir işlemle ilgili olmaması koşuluyla, kar veya zarar tablosuna dahil edilir. Aksi takdirde vergi de ilgili işlemle birlikte özkaynaklar altında muhasebeleştirilir.
Çalışanlara sağlanan kısa vadeli fayda yükümlülükleri ile ilgili hizmet verildikçe giderleştirilir. Çalışanlarının geçmiş hizmetleri sonucunda Şirket'in yasal veya zımni kabulden doğan, ödemekle yükümlü olduğu ve bu yükümlülüğün güvenilir olarak tahmin edilebildiği durumlarda kısa vadeli nakit ödenmesi beklenen tutarlar için bir yükümlülük kaydedilir.
Türkiye'de geçerli İş Kanunu'na göre işverenler iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde çalışanlar tarafından hak edilen fakat kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihteki brüt ücreti ve sözleşmeye bağlı diğer menfaatlerin toplamı üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödemekle yükümlüdür. Kullanılmayan izin karşılığı tüm çalışanların hak ettikleri ancak raporlama tarihi itibarıyla henüz kullanmadıkları izin günlerine denk gelen iskonto edilmemiş toplam yükümlülük tutarıdır. Kullanılmamış izin haklarından doğan yükümlülükler hak kazanıldıkları dönemlerde tahakkuk edilir.
Kıdem tazminatı karşılığı, Grup'un, Türk İş Kanunu uyarınca personelin emekliye ayrılmasından doğacak gelecekteki olası yükümlülüklerinin tahmini toplam karşılığının bugünkü değerini ifade eder. Türkiye'de geçerli olan sosyal mevzuat ve Türk İş Kanunu uyarınca; Grup, en az bir yıllık hizmetini tamamlayan, kendi isteğiyle işten ayrılması veya uygunsuz davranışlar sonucu iş akdinin feshedilmesi dışında kalan sebepler yüzünden işten çıkarılan veya emekliye ayrılan her personeline toplu olarak kıdem tazminatı ödemekle yükümlüdür. Tanımlanmış sosyal yardım yükümlülüğü aktüer varsayımlar uyarınca net bugünkü değerine göre indirgenmiş ve finansal tablolara yansıtılmıştır. Söz konusu karşılığın ölçülmesinde her kullanılan aktüer varsayımlarındaki değişimlerden kaynaklı aktüer kazanç ve kayıplar diğer kapsamlı gelir tablosu ile ilişkilendirilerek konsolide finansal tablolara yansıtılır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Adi paylar sermaye olarak sınıflandırılır. Mevcut pay sahiplerine yapılan sermaye artırımı, onaylandığı nominal değeriyle kaydedilir. Adi pay senetleri üzerinden dağıtılan kar payları, ilan edildikleri dönemde karın dağıtımı olarak kaydedilirler. Özkaynaklarda bir değişikliğe neden olmaksızın mevcut adi pay senetlerinin veya potansiyel adi pay senetlerinin sayısının aktifleştirme, bedelsiz ihraç veya pay bölünmesi sonucu artması veya pay birleşmesi sonucu azalması durumunda, sunulan tüm dönemler için adi pay başına kazanç hesaplanması işlemi geriye dönük olarak düzeltilir.
Grup'un TFRS uyarınca hazırlanmış 31 Aralık 2023 tarihli konsolide finansal tabloları 4 Haziran 2024, tarihinde Genel Kurul tarafından onaylanmıştır. Grup yönetimi söz konusu konsolide finansal tablolara ilişkin hataları konsolide finansal tabloların onaylanmasından sonra tespit etmiş olup bu kapsamda, aşağıda belirtilmiş olan düzeltmeler yapılmış ve konsolide finansal tablo dipnotlarında ek bilgilere yer verilmiştir.
Mali durum ve performans trendlerinin tespitine imkan vermek üzere, Grup'un konsolide finansal tabloları önceki dönemlerle karşılaştırmalı olarak hazırlanmaktadır. Grup, konsolide finansal tablolarının yeniden düzenlenmiş olmasına ilişkin olarak, 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla konsolide finansal durum tablosunu 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla hazırlanmış konsolide finansal durum tablosu ile; 1 Ocak – 31 Aralık 2023 dönemine ait konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunu, konsolide nakit akış tablosunu ve konsolide özkaynaklar değişim tablosunu ise 1 Ocak – 31 Aralık 2023 dönemi ile karşılaştırmalı olarak düzenlemiştir.
Cari dönemde konsolide finansal tabloların sunumu ile uygunluk sağlaması açısından karşılaştırılmalı bilgiler gerekli görüldüğünde yeniden sınıflandırılır ve önemli farklılıklar açıklanır. Bu kapsamda, Grup 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla hazırlanmış konsolide finansal durum tabloları ile 1 Ocak – 31 Aralık 2023 dönemine ilişkin konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu ve konsolide nakit akış tablosunda TMS 8 "Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklik ve Hatalar" standardı uyarınca uyguladığı önemli düzeltmeleri aşağıda açıklanmıştır. Söz konusu düzeltmelerin 31 Aralık 2024 tarihi ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ilişkin konsolide finansal tablolar üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
Grup, 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihli konsolide finansal tablolarında düzeltme olan hesaplara ilişkin dipnot açıklamalarını, 31 Aralık 2024 tarihi ile söz konusu tarihlerdeki açıklamalarla karşılaştırmalı olarak sunmuştur. 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihli konsolide finansal tablolarında düzeltme olmayan hesaplara ilişkin dipnot açıklamaları, sadece 31 Aralık 2024 tarihi ile 31 Aralık 2023 tarihli açıklamalarla karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Önceden raporlanan |
dönemlere ilişkin | Yeniden düzeltme ve düzenlenmiş |
Önceden raporlanan |
dönemlere ilişkin | Yeniden düzeltme ve düzenlenmiş |
Düzeltmeye ilişkin açıklama |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| VARLIKLAR | 31 Aralık 2023 (*) | sınıflandırmalar | 31 Aralık 2023 | 31 Aralık 2022 (*) | sınıflandırmalar | 31 Aralık 2022 | referansı |
| Nakit ve Nakit Benzerleri | 1.482.888 | - | 1.482.888 | 106.414 | - | 106.414 | |
| Finansal Yatırımlar | 170.978 | - | 170.978 | 256.545 | - | 256.545 | |
| Ticari Alacaklar | 3.343.525 | (270.939) | 3.072.586 | 3.871.668 | (67.426) | 3.804.242 | C |
| Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar | 179.640 | (179.640) | - | 167.599 | (167.599) | - | |
| Diğer Alacaklar | 421.469 | 179.640 | 601.109 | 342.181 | 167.599 | 509.780 | |
| Türev Araçlar | 194.884 | - | 194.884 | 259.436 | - | 259.436 | |
| Stoklar | 1.812.675 | - | 1.812.675 | 2.137.379 | - | 2.137.379 | |
| Peşin Ödenmiş Giderler | 462.393 | - | 462.393 | 324.031 | - | 324.031 | |
| Cari Dönem Vergisiyle İlgili Varlıklar | 6.070 | - | 6.070 | 6.436 | - | 6.436 | |
| Diğer Dönen Varlıklar | 250.216 | (90.218) | 159.998 | 368.007 | (53.345) | 314.662 | C |
| TOPLAM DÖNEN VARLIKLAR | 8.324.738 | (361.157) | 7.963.581 | 7.839.696 | (120.771) | 7.718.925 | |
| Duran Varlıklar | |||||||
| Finansal Yatırımlar | 352.779 | - | 352.779 | 397.509 | - | 397.509 | |
| Ticari Alacaklar | 319.165 | - | 319.165 | 469.521 | - | 469.521 | |
| Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar | 479.043 | (479.043) | - | 670.974 | (670.974) | - | |
| Diğer Alacaklar | - | 479.043 | 479.043 | - | 670.974 | 670.974 | |
| Türev Araçlar | 160.689 | - | 160.689 | 84.929 | - | 84.929 | |
| Maddi Duran Varlıklar | 5.939.613 | (2.036.800) | 3.902.813 | 5.908.880 | (1.676.903) | 4.231.977 | A |
| Kullanım Hakkı Varlıkları | 57.271 | - | 57.271 | 82.036 | - | 82.036 | |
| Maddi olmayan duran varlıklar | 1.771.065 | 493.774 | 2.264.839 | 2.210.605 | 133.888 | 2.344.493 | A |
| Peşin ödenmiş giderler | 3.146 | - | 3.146 | 20.959 | - | 20.959 | |
| Ertelenmiş Vergi Varlığı | 971.057 | (643.127) | 327.930 | - | - | - | B |
| Diğer Duran Varlıklar | 156 | - | 156 | 126.912 | - | 126.912 | |
| TOPLAM DURAN VARLIKLAR | 10.053.984 | (2.186.153) | 7.867.831 | 9.972.325 | (1.543.015) | 8.429.310 | |
| TOPLAM VARLIKLAR | 18.378.722 | (2.547.310) | 15.831.412 | 17.812.021 | (1.663.786) | 16.148.235 |
(*) Önceki dönem raporlanan tutarlar TL'nın 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Önceden | Önceki dönemlere ilişkin |
Yeniden | Önceki Önceden |
dönemlere ilişkin | Yeniden | Düzeltmeye ilişkin açıklama |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| raporlanan | düzeltme ve düzenlenmiş | raporlanan | düzeltme ve düzenlenmiş | ||||
| 31 Aralık 2023 | sınıflandırmalar | 31 Aralık 2023 | 31 Aralık 2022 | sınıflandırmalar | 31 Aralık 2022 | referansı | |
| KAYNAKLAR | |||||||
| Kısa Vadeli Yükümlülükler | |||||||
| Kısa Vadeli Borçlanmalar | 3.338.505 | - | 3.338.505 | 4.720.721 | - | 4.720.721 | |
| Uzun Vadeli Borçlanmaların Kısa Vadeli Kısımları | 1.023.680 | - | 1.023.680 | 1.117.681 | - | 1.117.681 | |
| Kiralama İşlemlerinden Kaynaklanan Yükümlülükler | 35.068 | - | 35.068 | 23.127 | - | 23.127 | |
| Ticari Borçlar | 2.710.069 | (146.815) | 2.563.254 | 2.284.631 | - | 2.284.631 | C |
| Çalışanlara Sağlanan Faydalar Kapsamında Borçlar | 112.845 | - | 112.845 | 85.900 | - | 85.900 | |
| Diğer Borçlar | 266.764 | - | 266.764 | - | - | - | |
| Ertelenmiş Gelirler | 565.802 | - | 565.802 | 91.392 | - | 91.392 | |
| Dönem Karı Vergi Yükümlülüğü | - | - | - | 5.232 | - | 5.232 | |
| Kısa Vadeli Karşılıklar | 528.323 | 55.480 | 583.803 | 195.186 | - | 195.186 | C |
| Diğer Kısa Vadeli Yükümlülükler | 41.615 | - | 41.615 | 70.591 | - | 70.591 | |
| KISA VADELİ YÜKÜMLÜLÜKLER | 8.622.671 | (91.335) | 8.531.336 | 8.594.461 | - | 8.594.461 | |
| Uzun Vadeli Yükümlülükler | |||||||
| Uzun Vadeli Borçlanmalar | 1.073.214 | - | 1.073.214 | 1.530.863 | - | 1.530.863 | |
| Diğer Borçlar | 375.385 | - | 375.385 | - | - | - | |
| Ertelenmiş Gelirler | 88.026 | - | 88.026 | 48.025 | - | 48.025 | |
| Kiralama İşlemlerinden Kaynaklanan Yükümlülükler | 25.099 | - | 25.099 | 38.659 | - | 38.659 | |
| Uzun Vadeli Karşılıklar | 574.462 | (67.136) | 507.326 | 513.073 | - | 513.073 | C |
| Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü | - | - | - | 279.183 | 362.114 | 641.319 | B |
| UZUN VADELİ YÜKÜMLÜLÜKLER | 2.136.186 | (67.136) | 2.069.050 | 2.409.825 | 362.114 | 2.771.939 | |
| TOPLAM YÜKÜMLÜLÜKLER | 10.758.857 | (158.471) | 10.600.386 | 11.004.286 | 362.114 | 11.366.400 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Önceki | Önceki | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Önceden | dönemlere ilişkin | Yeniden | Önceden | dönemlere ilişkin | Yeniden | Düzeltmeye | |
| raporlanan | düzeltme ve düzenlenmiş | raporlanan | düzeltme ve düzenlenmiş | ilişkin açıklama | |||
| 31 Aralık 2023 | sınıflandırmalar | 31 Aralık 2023 | 31 Aralık 2022 | sınıflandırmalar | 31 Aralık 2022 | referansı | |
| ÖZKAYNAKLAR | |||||||
| Ana Ortaklığa Ait Özkaynaklar | |||||||
| Ödenmiş Sermaye | 900.000 | - | 900.000 | 900.000 | - | 900.000 | |
| Sermaye Düzeltme Farkları | 10.399.738 | (582.206) | 9.817.532 | 10.399.738 | (582.206) | 9.817.532 | B |
| Birleşmeye İlişkin İlave Özsermaye katkısı | 48.683 | (48.683) | - | 48.683 | (48.683) | - | B |
| Paylara İlişkin Primler/İskontolar | 154.539 | (10.993) | 143.546 | 154.539 | (10.993) | 143.546 | B |
| Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak | |||||||
| Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler | 880.926 | (154.550) | 726.376 | 954.260 | (154.550) | 799.710 | |
| Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak | |||||||
| Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler | (342.436) | 154.550 | (187.886) | (332.959) | 154.550 | (178.409) | |
| Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler | 25.337 | - | 25.337 | 25.337 | - | 25.337 | |
| Geçmiş Yıllar Zararları | (5.413.882) | (1.384.041) | (6.797.922) | (5.413.881) | (1.384.041) | (6.797.922) | A, B, C |
| Net Dönem Karı/(Zararı) | 919.080 | (362.916) | 556.164 | - | - | - | B, C |
| Kontrol Gücü Olmayan Paylar | 47.879 | - | 47.879 | 72.041 | - | 72.041 | |
| TOPLAM ÖZKAYNAKLAR | 7.619.864 | (2.388.839) | 5.231.026 | 6.807.758 | (2.025.923) | 4.781.835 | |
| TOPLAM KAYNAKLAR | 18.378.721 | (2.547.310) | 15.831.412 | 17.812.044 | (1.663.809) | 16.148.235 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Önceden raporlanan |
Önceki dönemlere ilişkin |
Yeniden düzenlenmiş |
Düzeltmeye | |
|---|---|---|---|---|
| 1 Ocak - | düzeltme ve | 1 Ocak - | ilişkin açıklama | |
| 31 Aralık 2023 | sınıflandırmalar | 31 Aralık 2023 | referansı | |
| KAR VEYA ZARAR KISMI | ||||
| Hasılat | 10.897.255 | (180.093) | 10.717.162 | C |
| Satışların Maliyeti (-) | (9.031.790) | 158.481 | (8.873.309) | C |
| Finans Sektörü Faaliyetlerinden Brüt Kar | 398.452 | (398.452) | - | |
| BRÜT KAR | 2.263.917 | (420.064) | 1.843.853 | |
| Genel Yönetim Giderleri (-) | (523.204) | - | (523.204) | |
| Pazarlama Giderleri (-) | (1.139.501) | - | (1.139.501) | |
| Araştırma Giderleri (-) | (20.330) | - | (20.330) | |
| Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler | 1.620.555 | 789.235 | 2.409.790 | |
| Esas Faaliyetlerden Diğer Giderler (-) | (105.889) | (849.528) | (955.417) | C |
| ESAS FAALİYET KARI | 2.095.548 | (480.357) | 1.615.191 | |
| Yatırım Faaliyetlerinden Gelirler | 49.038 | - | 49.038 | |
| Yatırım Faaliyetlerinden Giderler | (117.452) | - | (117.452) | |
| FİNANSMAN GELİRİ/(GİDERİ) ÖNCESİ FAALİYET KARI | 2.027.134 | (480.357) | 1.546.777 | |
| Finansman Giderleri (-) | (3.431.209) | 398.452 | (3.032.757) | |
| Parasal Kazanç / (Kayıp) | 1.099.394 | - | 1.099.394 | |
| VERGİ ÖNCESİ (ZARARI)/KARI | (304.681) | (81.905) | (386.586) | |
| Dönem Vergi Gideri (-) | 1.199.598 | (281.010) | 918.588 | |
| - Dönem Vergi Gideri | - | - | - | |
| - Ertelenmiş Vergi Geliri/(Gideri) | 1.199.598 | (281.010) | 918.588 | B |
| DÖNEM (ZARARI)/KARI | 894.917 | (362.915) | 532.002 | |
| Ana Ortaklık Payları | 919.079 | (362.915) | 556.164 | C |
| Kontrol Gücü Olmayan Paylar | (24.162) | - | (24.162) | |
| DİĞER KAPSAMLI GELİR/(GİDER) | (82.811) | - | (82.811) | |
| TOPLAM KAPSAMLI GELİR/(GİDER) | 812.106 | (362.915) | 449.191 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Söz konusu düzeltmelerin 1 Ocak – 31 Aralık 2024 hesap dönemine ilişkin konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu ile konsolide nakit akış tabloları üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
Söz konusu düzeltmelerin 1 Ocak – 31 Aralık 2024 hesap dönemine ilişkin konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda önceden raporlanan net dönem karı ile konsolide nakit akış tabloları üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
Grup, 31 Aralık 2023 ve 31 Aralık 2022 tarihleri itibariyle yeniden düzenlenmiş finansal tablolarında 658.683 TL tutarındaki finans sektörü faaliyetlerinden alacaklarını diğer alacaklarına, 398.452 TL tutarındaki finans sektörü faaliyetlerinden brüt kar içerisinde sınıflandırdığı finansal kiralama işlemlerine ilişkin gelirlerini finansman giderleri hesabına, özkaynakları içerisinde yer alan 48.683 TL tutarındaki birleşmeye ilişkin ilave özsermaye katkısını geçmiş yıllar zararlarına ve 716.706 TL tutarındaki ticari faaliyetlerden kur farkı giderini esas faaliyetlere ilişkin kur farkı geliri ve esas faaliyetlere ilişkin kur farkı gideri tutarlarının brüt gösterimini yapmak üzere 1 Ocak – 31 Aralık 2023 yılına ilişkin konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda sınıflayarak gösterimsel düzeltmelerini yapmıştır. Söz konusu düzeltmelerin 1 Ocak – 31 Aralık 2024 hesap dönemine ilişkin konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda önceden raporlanan net dönem karı ile konsolide nakit akış tabloları üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
1 Ocak - 31 Aralık 2023 tarihinde sona eren döneme ait konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda önceden raporlanan ana ortaklığa ait net dönem karı üzerinden hesaplanan 100 adet hisse başına kazanç rakamı 1,021 TL olup önceki dönem konsolide finansal tablolarının düzeltilmesi neticesinde, yeniden düzenlenmiş net dönem karı üzerinden hesaplanan 100 adet hisse başına kazanç rakamı 0,618 TL olarak sunulmuştur.
KGK tarafından yayımlanan "Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Hakkında Uygulama Rehberi" doğrultusunda nakit ve nakit benzerleri üzerindeki parasal pozisyon kazanç kayıplarının konsolide nakit akış tablosunda gösterimi gerçekleştirilmiş olup uygulama rehberinde yer alan 3. yaklaşım doğrultusunda enflasyonun işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları üzerindeki etkisinin ilgili faaliyetsınıfına atfedilmesi ve nakit ve nakit benzerlerine ilişkin enflasyon etkisinin ayrı olarak sunumu gerçekleştirilmiştir. Bu sınıflamalara ek olarak yukarıda bahsedilen 31 Aralık 2023 konsolide finansal durum tablosuna ilişkin düzetmelerin 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla sona eren yıla ait nakit akış tablosuna etkileri de dikkate alınmıştır. Yapılan tüm bu düzeltmelerin etkilerini aşağıdaki tabloda açıklanmıştır.
| Önceden raporlanan 31 Aralık 2023 |
Önceki dönemlere ilişkin düzeltme ve sınıflandırmalar |
Yeniden düzenlenmiş 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|---|
| İşletme Faaliyetlerden Nakit Akışları | 1.942.305 | 1.118.820 | 3.061.125 |
| - Net dönem karı | 894.919 | (362.917) | 532.002 |
| - Dönem karı mutabakatı ile ilgili düzeltmeler | (1.064.967) | 2.854.741 | 1.789.774 |
| - İşletme sermayesinde gerçekleşen değişimler | 2.197.261 | (1.396.237) | 801.024 |
| - Faaliyetlerden elde edilen nakit akışları | 2.027.213 | 1.095.587 | 3.122.800 |
| Yatırım Faaliyetlerden Kaynaklanan Nakit Akışları | (619.874) | 469.017 | (150.857) |
| Finansman Faaliyetlerden Kaynaklanan Nakit | |||
| Akışları | (150.974) | (1.075.938) | (1.226.912) |
| Yabancı Para Çevrim Farklarının Nakit ve Nakit | |||
| Benzerleri Üzerindeki Etkisi | 87.243 | - | 87.243 |
| Nakit ve Nakit Benzerlerindeki Enflasyon Etkisi | 117.774 | (511.899) | (394.125) |
| Nakit Ve Nakit Benzerlerindeki Net Artış/(Azalış) | 1.376.474 | - | 1.376.474 |
| Dönem Başı Nakit Ve Nakit Benzerleri | 106.414 | - | 106.414 |
| Dönem sonu nakit ve nakit benzeri değerler | 1.482.888 | - | 1.482.888 |
Konsolide finansal tabloların hazırlanması, bilanço tarihi itibarıyla raporlanan varlıklar ve yükümlülüklerin tutarlarını şarta bağlı varlıkların ve yükümlülüklerin açıklamasını ve hesap dönemi boyunca raporlanan gelir ve giderlerin tutarlarını etkileyebilecek tahmin ve varsayımların kullanılmasını gerektirmektedir.
Bu tahmin ve varsayımlar. Grup yönetiminin mevcut olaylar ve işlemlere ilişkin en iyi bilgilerine dayanmasına rağmen, fiili sonuçlar varsayımlardan farklılık gösterebilir. Grup'un önemli muhasebe varsayım ve tahminleri şunlardır:
KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN DİPNOTLAR
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Nihai vergi tutarına olan etkileri kesinleşmeyen ilgili birçok işlem ve hesaplama normal iş akışısırasında gerçekleşmekte olup bu gibi durumlar gelir vergisi karşılığı belirlenmesi sırasında önemli muhakemelerin kullanılmasını gerektirmektedir. Grup, vergisel olayların sonucunda ödenmesi tahmin edilen ek vergilerin oluşturduğu vergi yükümlüklerini kayıtlarına almaktadır. Bu konular ile ilgili oluşan nihai vergisel sonuçların başlangıçta kaydedilen tutarlardan farklı olduğu durumlarda, bu farklar belirlendiği dönemlerdeki gelir vergisi karşılığı ve ertelenmiş vergi bakiyelerini etkileyebilecektir (Dipnot 28).
Grup, gelecek dönemlerde vergilendirilebilir karın elde edilmesinin muhtemel olmaması nedeniyle detayları Dipnot 28'te belirtilen mahsup edilebilir mali zararlar üzerinden ertelenmiş vergi varlığı muhasebeleştirmemiştir.
Grup'un, 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla hak elde edilmiş fakat vergi indirimi kapsamında faydalanılmamış ve izleyen dönemlere devredilen yatırıma katkı tutarına ilişkin ertelenmiş vergi varlığı muhasebeleştirilmiştir. Grup, yasal defterlerinde 5746 sayılı yasa kapsamında yapmış olduğu Ar-ge harcamalarını aktifleştirmektedir. Grup, teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde ettiği kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulur. Bu kapsamda 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle Grup'un gelecekte istifade edebileceği yatırım teşvik indirimleri, Ar-ge indirimleri ve nakdi sermaye artışı faiz indirimleri kapsamında 483.034 TL tutarında ertelenmiş vergi varlığı konsolide finansal tablolarda muhasebeleştirilmiştir (31 Aralık 2023: 498.565 TL).
Grup garanti karşılıklarını, geçmiş dönemde gerçekleşen giderleri, teknik ve mali açıdan planlanan gelişmeleri de dikkate alarak oluşturduğu araç başı gider öngörüleri üzerinden hesaplamaktadır. Karşılık hesaplanırken garantiye konu araç adedi, garanti süresi ve geçmişte oluşan garanti taleplerine dayanarak geleceğe ilişkin varsayımlar yapılmaktadır (Dipnot 16).
Grup, her raporlama dönemi sonunda maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile kullanım hakkı varlıklarının tahmin edilen faydalı ömürlerini gözden geçirir. Bir varlığın faydalı ömrü belirlenirken, Grup piyasadaki değişimler veya gelişmeler sonucu varlıkların teknik ve/veya ticari olarak kullanılamaz hale gelmesi durumunu da göz önünde bulundurur. Varsayımlarda, gelecek dönemlerde yeni bilgilerin kullanılabilir olmasına bağlı olarak değişiklikler olabilmekte ve söz konusu değişikliklerin etkileri ileriye yönelik olarak konsolide finansal tablolara yansıtılmaktadır.
Yeniden değerleme çalışmalarının sıklığı, yeniden değerlemesi yapılan maddi duran varlıkların taşınan değerlerinin ilgili raporlama dönemi sonu itibariyle gerçeğe uygun değerlerinden önemli ölçüde farklı olmadığından emin olacak şekilde belirlenir. Yeniden değerleme çalışmalarının yapılma sıklığı maddi duran varlık kalemlerinin gerçeğe uygun değerlerindeki değişime bağlıdır. Yeniden değerlenen bir varlığın gerçeğe uygun değerinin taşınan değerinden önemli ölçüde farklı olduğu düşünülen durumlarda, yeniden değerleme çalışmasının tekrarlanması gerekmektedir ve bu çalışma aynı tarih itibariyle yeniden değerlenen varlığın bulunduğu varlık sınıfının tamamı için yapılmaktadır. Öte yandan gerçeğe uygun değer değişimleri önemsiz olan maddi duran varlıklar için yeniden değerleme çalışmalarının her yıl tekrarlanması gerekli görülmemektedir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Bu kapsamda, Grup yönetimi, yapmış olduğu değerlendirmeler sonucunda arazi ve arsalar ile binalar ve yeraltı ve yer üstü düzenleri, 30 Eylül 2024 tarihi itibariyla Vakıf Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. tarafından yapılan değerleme çalışmalarında tespit edilen gerçeğe uygun değerleri üzerinden konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır (Dipnot 12). Bununla birlikte, arazi ve arsalar, ile binalar, yer altı ve yerüstü düzenlerinin 31 Aralık 2024 tarihindeki alım gücüyle ifade edilmiş (endekslenmiş) 30 Eylül 2024 tarihi itibariyle bağımsız profesyonel değerleme şirketi tarafından yapılan değerleme çalışmalarında tespit edilen makul değerleri üzerinden, izleyen üç ay içerisindeki birikmiş amortismanlarının indirilmesi sonrasında oluşan net değerin, 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla ilgili maddi duran varlıkların gerçeğe uygun değerlerine yakınsayacağı değerlendirilmiştir.
Çevrede emsal teşkil edebilecek bir alım/ satımın gerçekleşmemesi nedeniyle ilgili gerçeğe uygun değer hesaplamalarında arazi ve arsalar için emsal karşılaştırma yöntemi, binalar ile yeraltı ve yerüstü düzenlemeleri için ise maliyet yaklaşımı yöntemi kullanılmış olup ilgili yöntem ve varsayımların detayları aşağıdaki gibidir:
Alım/satım işlemlerinin gerçekleşmesi esnasında oluşabilecek değerler, bu değerlerden farklılık gösterebilir.
Şirket, üretim verimliliğinin ve kapasitesinin artırımı veya maliyetlerinin azaltılması kapsamında yapmış olduğu, fizibilite çalışmalarını tamamladığı ve gelecekte nakit akışı sağlayacağını öngördüğü geliştirme projeleri için, ürün geliştirme süreçleri ile ilgili ağırlıklı olarak çalışan personel ve kullanılan hammadde maliyetlerini içeren geliştirme maliyetlerini, şerefiye dışındaki maddi olmayan duran varlıklar olarak muhasebeleştirmektedir. Geliştirme safhasındaki projeler için en önemli yönetim değerlendirmelerinden birisi, ilgili projenin ilintili olduğu ürünlerin geleceğe yönelik gelir pazar performansının tahmini üzerinedir (Dipnot 13). Varsayımlarda, gelecek dönemlerde yeni bilgilerin kullanılabilir olmasına bağlı olarak değişiklikler olabilmekte ve söz konusu değişikliklerin etkileri ileriye yönelik olarak konsolide finansal tablolara yansıtılmaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla 523.423 TL (31 Aralık 2023: 591.806 TL) tutarındaki devam eden geliştirme maliyetleri devam eden projelere ilişkin maddi ve maddi olmayan varlık yatırımlarından oluşmaktadır. Ekonomik fayda sağlamayacak duruma gelen yapılmakta olan yatırımlar ve geliştirme maliyetleri dönem içinde gider yazılarak aktiften çıkartılır. Grup yönetimi en iyi tahminleri doğrultusunda yatırımlardan elde edeceği ekonomik faydanın defter değerlerinden yüksek olduğunu öngörmektedir.
Ticari alacaklar için hesaplanan değer düşüklüğü karşılıkları, müşterilerden alınan kefalet, teminatlar, müşterilerin geçmiş ödeme performansları ve kredibilite bilgileri ile alacak bakiyelerinin vade analizleri göz önünde bulundurularak yapılan tahminlersonucunda belirlenir (Dipnot 7). Tüm bu değerlendirmeler sonucunda şüpheli alacakların tespiti ile bu alacaklar için ayrılan karşılık tutarlarının belirlenmesi yönetimin varsayım ve tahminlerini de içermektedir. Ayrıca Grup, konsolide finansal tablolarında itfa edilmiş maliyet bedelinden muhasebeleştirilen ve önemli bir finansman bileşeni içermeyen ticari alacaklarının değer düşüklüğü hesaplamaları kapsamında TFRS 9 standardında tanımlanan "basitleştirilmiş yaklaşımı" uygulamayı tercih etmiştir. Söz konusu yaklaşım ile Grup, ticari alacakların belirli sebeplerle değer düşüklüğüne uğramadığı durumlarda (gerçekleşmiş değer düşüklüğü zararları haricinde), ticari alacaklara ilişkin zarar karşılıklarını "ömür boyu beklenen kredi zararlarına" eşit bir tutardan ölçmektedir.
Bu tahminler ile ilgili oluşan nihai sonuçların başlangıçta kaydedilen tutarlardan farklı olduğu durumlarda, bu farklar belirlendiği dönemlerdeki ticari alacakların değer düşüklüğü karşılığı ile kar veya zarar tablosunu etkileyebilecektir. Tahminlerde bir değişiklik varsa ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir.
Stok değer düşüklüğü Grup'un muhasebe politikası çerçevesinde belirlenmekte olup stokların hareketsiz bekleme süreleri ve olası değer kayıpları değerlendirilerek hesaplanmaktadır (Dipnot 9). Tahminlerde bir değişiklik varsa ileriye dönük olarak muhasebeleştirilir.
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Kasa | - | - |
| Banka | 1.077.172 | 1.295.317 |
| - Vadeli mevduatlar |
168.100 | 12.994 |
| - Vadesiz mevduatlar |
909.072 | 1.282.323 |
| Alınan çekler |
44.216 | 140.870 |
| Diğer nakit ve nakit benzerleri |
56.793 | 46.701 |
| 1.178.181 | 1.482.888 |
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla 168.100 TL (31 Aralık 2023: 12.994 TL) tutarındaki vadeli mevduatlar TL cinsinden olup vadeli mevduatların vadesi 1-3 gündür (31 Aralık 2023: 1-3 gün), faiz oranları TL para birimindeki mevduatlar için %46'dır (31 Aralık 2023: TL para birimindeki mevduatlar için %40).
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Vadesiz mevduatların detayları aşağıdaki gibidir:
| Para cinsi | 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Avro | 885.855 | 1.087.240 |
| Türk Lirası |
14.957 | 132.396 |
| ABD Doları |
6.493 | 797 |
| Rumen Leyi | 1.104 | 17.113 |
| İngiliz Sterlini |
663 | 256 |
| Kanada Doları |
- | 44.521 |
| 909.072 | 1.282.323 |
Grup'un mevduatlarının bulunduğu bankaların kredi riskleri, bağımsız veriler dikkate alınarak değerlendirilmekte olup herhangi önemli bir kredi riski öngörülmemektedir. Nakit ve nakit benzerlerinin piyasa değerleri taşınan değerlerine yaklaşmaktadır.
Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle 80.479 TL tutarında bloke mevduatı bulunmaktadır (31 Aralık 2023: 237 TL).
Nakit ve nakit benzerleri içerisinde sınıflandırılan alınan çeklerin vadeleri 3 aydan kısadır. Diğer nakit ve nakit benzerleri yedek parça satışlarına ilişkin kredi kartı alacaklarını içermektedir.
Raporlanabilir bölüm, bölüm bilgileri açıklanması zorunlu olan bir endüstriyel bölüm veya coğrafi bölümdür. Endüstriyel bölümler, belirli bir mal veya hizmeti ya da birbirleriyle ilişkili mal veya hizmet grubunu sağlama veya risk ve fayda açısından Grup'un diğer bölümlerinden farklı özelliklere sahip bölümlerdir. Coğrafi bölümler, Grup'un belirli bir ekonomik çevrede mal veya hizmet temin eden ve risk ve fayda açısından başka bir ekonomik çevre içerisinde faaliyet gösteren diğer bölümlerden farklı özelliklere sahip bölümlerdir.
Grup'un ana faaliyet konusu otomotiv ve benzeri araçlar ile yedek parça üretimi olup, Grup Yönetimi'nin performansı değerlendirdiği ve kaynak dağılımına karar vermek için kullandığı bilgileri içeren dört faaliyet bölümü bulunmaktadır. Grup'un bu faaliyet bölümleri kendi markası ile ürettiği ticari araçlara ilişkin raporlamanın yapıldığı Karsan markalı ürünler, yedek parça, traktör kabin ve katofarez işlemlerine ilişkin raporlamanın yapıldığı endüstriyel ve yedek parça satışları ve diğer markalar için ürettiği ticari araçlara ilişkin raporlamanın yapıldığı diğer markalı satışlardır. Bölümlerin performansının düzenli olarak değerlendirilmesinde, esas faaliyet karı veya zararı dikkate alınmakla beraber, esas faaliyetlerden diğer gider ve gelirler kalemlerinin dağıtımı yapılmamaktadır. Grup'un varlık ve yükümlülüklerinin büyük bölümü Türkiye'de yer almaktadır. Bunun yanı sıra, karar almaya yetkili merciine varlık ve yükümlülüklerle ilgili bir periyodik bir bilgilendirme yapılmadığı için varlık ve yükümlülüklerin bölümlere göre raporlaması yapılmamıştır. Grup yönetimi, finansal verilerini TFRS'ye göre hazırlanmış konsolide finansal tabloları üzerinden incelemektedir.
Grup yönetimi Grup faaliyetlerini yurtiçi ve yurtdışı satışlar olarak takip etmekte olup Grup'un coğrafi bölümleri yurtiçi ve yurtdışı müşterilere yapılan satışları içermektedir. Yurtiçi ve yurtdışı satışların detayları Dipnot 21'de sunulmuştur.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Karsan markalı |
Endüstriyel ve | Diğer markalı |
|||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 Ocak - 31 Aralık 2024 |
Toplam | ürünler | yedek parça | satışlar | Diğer |
| Hasılat | 10.867.324 | 6.909.840 | 648.753 | 2.903.788 | 404.943 |
| Satışların maliyeti (-) |
(8.686.735) | (5.168.230) | (394.410) | (2.613.667) | (510.428) |
| Ticari faaliyetlerden brüt kar/(zarar) | 2.180.589 | 1.741.610 | 254.343 | 290.121 | (105.485) |
| Brüt kar/(zarar) | 2.180.589 | 1.741.610 | 254.343 | 290.121 | (105.485) |
| Pazarlama giderleri (-) | (940.964) | (796.343) | (106.729) | (36.435) | (1.457) |
| Genel yönetim giderleri (-) | (580.831) | (338.790) | (22.773) | (218.247) | (1.021) |
| Araştırma ve geliştirme giderleri (-) |
(19.153) | (19.116) | (37) | - | - |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler |
935.020 | 590.923 | 175.692 | 161.757 | 6.648 |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) |
(558.650) | (353.061) | (104.971) | (96.646) | (3.972) |
| Esas faaliyet karı/(zararı) |
1.016.011 | 825.223 | 195.525 | 100.550 | (105.287) |
| Karsan markalı |
Endüstriyel ve | Diğer markalı |
|||
| 1 Ocak - 31 Aralık 2023 |
Toplam | ürünler | yedek parça | satışlar | Diğer |
| Hasılat | 10.717.162 | 5.958.576 | 540.181 | 3.673.369 | 545.036 |
| Satışların maliyeti (-) |
(8.873.309) | (4.471.415) | (340.396) | (3.475.213) | (586.285) |
| Ticari faaliyetlerden brüt kar/(zarar) | 1.843.853 | 1.487.161 | 199.785 | 198.156 | (41.249) |
| Brüt kar/(zarar) | 1.843.853 | 1.487.161 | 199.785 | 198.156 | (41.249) |
| Pazarlama giderleri (-) | (1.139.501) | (1.062.472) | (77.029) | - | - |
| Genel yönetim giderleri (-) | (523.204) | (384.504) | (15.816) | (122.884) | - |
| Araştırma ve geliştirme giderleri (-) |
(20.330) | (20.330) | - | - | - |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler |
2.409.790 | 2.308.975 | - | 100.815 | - |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) |
(955.417) | (947.740) | - | (7.677) | - |
| Esas faaliyet karı/(zararı) |
1.615.191 | 1.381.090 | 106.940 | 168.410 | (41.249) |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Şirket ile Şirket'in ilişkili tarafları olan bağlı ortaklıkları arasında gerçekleşen işlemler konsolidasyon sırasında elimine edildiklerinden, bu dipnotta açıklanmamıştır.
Grup ile diğer ilişkili taraflar arasındaki işlemlerin detayları aşağıda açıklanmıştır.
| 31 Aralık 2024 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Alacaklar | Borçlar | ||||
| Kısa vadeli | Uzun vadeli | Kısa vadeli | Kısa vadeli | ||
| İlişkili taraflarla olan bakiyeler | Ticari | Ticari | Ticari | Diğer | |
| Hervouet Corporate Industry SAS | 185.968 | - | (104.852) | - | |
| Kırpart Otomotiv Parçaları San. Ve Tic. A.Ş. | 1.621 | - | - | - | |
| Kıraça Holding A.Ş. | 355 | - | (15.492) | (65.002) | |
| Karland Otomotiv A.Ş. | 48 | - | (561) | - | |
| Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. | - | - | (43.323) | - | |
| Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. | - | - | (5.124) | - | |
| Kırsan Turizm ve Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. | - | - | (3.610) | - | |
| Diğer | 1.666 | - | - | - | |
| 189.658 | - | (172.962) | (65.002) |
| 31 Aralık 2023 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Alacaklar | Borçlar | ||||
| İlişkili taraflarla olan bakiyeler | Kısa vadeli Ticari |
Uzun vadeli Ticari |
Kısa vadeli Ticari |
Kısa ve uzun vadeli Diğer |
|
| Kıraça Holding A.Ş. | - | - | (99.480) | (642.149) | |
| Karsan Otomotiv Sanayi Mamülleri | |||||
| Pazarlama A.Ş. | - | - | (485) | - | |
| Karland Otomotiv A.Ş. | 719 | - | - | - | |
| Karsan North America LLC | - | - | (4.544) | - | |
| Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. | - | - | (31.433) | - | |
| Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. | - | - | (12.349) | - | |
| Kırsan Turizm ve Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. | - | - | (7.192) | - | |
| Karsan USA | - | - | (2.426) | - | |
| Kar İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. | - | - | (141) | - | |
| 719 | - | (158.050) | (642.149) |
İlişkili taraflardan olan ticari alacaklar genellikle satış işlemlerinden kaynaklanmaktadır ve yaklaşık vadeleri 2-3 ay arasındadır. İlişkili taraflara olan ticari borçlar genellikle alım işlemlerinden doğmaktadır ve yaklaşık vadeleri 2-3 ay arasındadır. 31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla ilişkili taraflardan kısa vadeli ticari alacakların ve ilişkili taraflara kısa vadeli ticari borçların kayıtlı değeri itfa edilmiş maliyet değerlerine yaklaşmaktadır.
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla diğer borçlar, Kıraça Holding'in Grup'a sağladığı ticari olmayan borçlardan kaynaklanmakta olup söz konusu borçlar için uygulanan vade farkı oranı 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle %22'dir ve izleyen bir yıl içerisinde ortaklara nakden geri ödenmesi planlanmaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 1 Ocak - 31 Aralık 2024 |
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İlişkili Taraflarla Olan İşlemler |
Hizmet Alımı |
Alımlar | Satışlar | Alınan Faizler |
Verilen Faizler |
Kira Gideri |
Diğer Gelirler/ (Giderler) |
| Kıraça Holding A.Ş. (*) |
(27.627) | - | 2.403 | - | (43.417) | - | (7.264) |
| Kırsan Turizm ve Otomotiv San.ve Tic. A.Ş. (***) |
(47.984) | - | - | - | - | - | - |
| Karland Otomotiv A.Ş. |
- | (216) | 8.032 | - | - | - | (3.970) |
| Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. (****) |
(7.920) | - | - | - | (3.023) | (14.789) | - |
| Hervouet Corporate Industry SAS (*) |
- | - | 196.256 | - | - | - | - |
| Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. (**) |
(285) | (83.051) | - | - | - | - | - |
| Toplam ilişkili taraflarla olan işlemler |
(83.816) | (83.267) | 206.691 | - | (46.440) | (14.789) | (11.234) |
| 1 Ocak - 31 Aralık 2023 |
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İlişkili Taraflarla Olan İşlemler |
Hizmet Alımı |
Alımlar | Satışlar | Alınan Faizler |
Verilen Faizler |
Kira Gideri |
Diğer Gelirler/ (Giderler) |
| Kıraça Holding A.Ş. (*) |
(41.066) | - | - | - | (182.142) | (1.922) | (1.686) |
| Kırsan Turizm ve Otomotiv San.ve Tic. A.Ş. (***) |
(47.560) | - | - | - | - | - | - |
| Karland Otomotiv A.Ş. |
(2.261) | (173) | 977 | - | - | - | (9) |
| Kök Ziraat Turizm San. ve Tic. A.Ş. (****) |
(7.733) | - | - | - | - | (12.685) | (4.450) |
| Kar İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. |
(92) | - | - | - | - | - | - |
| Sirena Marine Denizcilik ve Ticaret A.Ş. (**) |
- | (80.366) | 3 | - | - | - | (6) |
| Karsan Otomotiv Sanayi Mamülleri Pazarlama A.Ş. |
(24) | (1.572) | - | - | - | - | 370 |
| Toplam ilişkili taraflarla olan işlemler |
(98.736) | (82.111) | 980 | - | (182.142) | (14.607) | (5.781) |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Şirket'in, üst düzey yönetim kadrosu Yönetim Kurulu üyeleri, İcra Kurulu ve Şirket genel müdür ve yardımcılarından oluşmaktadır. Üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar ise ücret, prim, sağlık sigortası ve ulaşım gibi faydaları içermektedir. Dönem içerisinde üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak - 31 Aralık 2024 |
1 Ocak - 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Ücretler ve diğer kısa vadeli faydalar |
58.780 | 28.448 |
| 58.780 | 28.448 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Bilanço tarihi itibarıyla Grup'un ticari alacaklarının detayı aşağıdaki gibidir:
| Kısa vadeli ticari alacaklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| İlişkili olmayan taraflardan ticari |
|||
| alacaklar | 4.381.122 | 3.066.957 | 3.999.395 |
| İlişkili taraflardan ticari alacaklar |
189.658 | 719 | 1.670 |
| İlişkili olmayan taraflardan alınan |
|||
| çekler ve senetler | 883 | - | 404 |
| Gelir tahakkukları (*) |
72.657 | 176.975 | 16.744 |
| Şüpheli ticari alacaklar karşılığı (-) |
(60.139) | (112.678) | (135.508) |
| Beklenen zarar karşılığı (-) |
(12.806) | (59.387) | (78.463) |
| 4.571.375 | 3.072.586 | 3.804.242 |
(*) Gelir tahakkukları Grup'un projelerine ilişkin olarak tahakkuk ettirilen fiyat farkı gelirlerinden oluşmaktadır.
| Uzun vadeli ticari alacaklar | 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| Ticari alacaklar | 71.360 | 319.165 | 469.521 |
| 71.360 | 319.165 | 469.521 |
Ticari alacaklar, normal iş akışında satılan ürünler veya verilen hizmetler için müşteriden olan alacaklardan oluşmaktadır. Ticari alacaklar, vadesi genel olarak 30 - 60 gün olan kısa vadeli ticari alacaklar ve koşulları yeniden yapılandırılmış vadeleri 2026-2028 yılları arasındaki Avro para birimindeki uzun vadeli alacaklardan oluşmaktadır. 31 Aralık 2023 ve 2022 tarihleri itibariyle, uzun vadeli alacak olarak sınıflandırılmış alacakların önemli bir bölümü vadesinden önce 2024 yılı içerisinde tahsil olmuştur. Grup, ticari alacaklarını sözleşmeden doğan nakit akışlarını tahsil etmek amacı ile elinde bulundurmakta ve dolayısıyla etkin faiz yöntemini kullanarak itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçmektedir.
Beklenen zarar karşılığı hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
(59.387) | (78.463) |
| Dönem gideri | - | (1.299) |
| Konusu kalmayan karşılıklar |
28.327 | - |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
18.254 | 20.375 |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
(12.806) | (59.387) |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup, ticari alacakları için değer düşüklüğünü ömür boyu beklenen kredi zararına göre ölçmektedir. Ticari alacaklarda beklenen kredi zararları, müşterilerin geçmişteki temerrüde düşme durumuna bakılarak, mevcut finansal durumu analiz edilerek ve ilgili müşterinin faaliyet gösterdiği endüstrinin genel ekonomik koşulları ve raporlama tarihindeki koşullar dikkate alınarak oluşturulan bir karşılık matrisi kullanılarak tahmin edilir. Cari dönemde, yönetimin tahminlerinde ve varsayımlarında önemli bir değişiklik olmamıştır.
Grup'un ticari alacaklardaki değer düşüklüğü karşılığına ilişkin hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
(112.678) | (135.508) |
| Dönem içinde ayrılan karşılıklar |
- | (29.912) |
| Konusu kalmayan karşılıklar |
61.208 | - |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
(8.669) | 52.742 |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
(60.139) | (112.678) |
Grup'un ticari alacakların tahsili konusunda geçmiş yıllardaki tecrübesi, ayrılan karşılıkların yeterli olduğunu göstermektedir. Bu nedenle Grup yönetimi olası tahsilat kayıpları için ayrılan karşılık dışında herhangi bir ek ticari alacak riskinin bulunmadığına inanmaktadır. Ticari alacak ilişkin kredi riski değerlendirmesi Dipnot 32'de açıklanmıştır.
Grup fatura alacaklarının bir kısmını gayrikabili rücu ve kabili rücu faktoring işlemlerine konu etmektedir. Gayrikabili rücu factoring işlemlerine konu olan ticari alacaklar bilanço dışına çıkarılmakta ve tahsil edilen bedeller ile arasındaki fark finansman giderlerinde factoring işlemlerine ilişkin giderler olarak muhasebeleştirilmektedir. Kabili rücu faktoring işlemlerine konu olan ticari alacakların karşılığında finansal kuruluşlardan temin edilen tutarlar ise konsolide finansal durum tablosunda finansal yükümlülük (Dipnot 19) olarak sunulmakta olup ilgili finansal yükümlülüklere ilişkin giderler finansman giderlerinde factoring işlemlerine ilişkin giderler olarak muhasebeleştirilmektedir (Dipnot 26).
Ticari alacaklar için ayrılan şüpheli alacak karşılığı, geçmiş tahsil edilememe tecrübesine dayanılarak beklenen kredi zararlarının tahmin edilmesiyle belirlenmiştir. 31 Aralık 2024 ve yeniden düzenlenmiş 31 Aralık 2023 ve 31 Aralık 2022 tarihleri itibarıyla, ticari alacakların vadelerine göre detayı aşağıdaki gibidir:
| Vadeye kalan süre: | 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| Vadesi geçen alacaklar | 1.056.465 | 1.859.366 | 2.100.701 |
| 0 - 30 gün vadeli |
1.062.193 | 374.632 | 422.610 |
| 31 - 90 gün vadeli |
986.652 | 536.180 | 869.005 |
| 91 – 180 gün vadeli |
393.166 | 136.084 | 248.897 |
| 181 – 365 gün vadeli |
1.072.899 | 166.324 | 163.029 |
| 365 gün ve üzeri | 71.360 | 319.165 | 469.521 |
| 4.642.735 | 3.391.751 | 4.273.763 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Vadesi geçen süre: | 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| 0 - 30 gün vadeli |
237.084 | 353.152 | 1.471.184 |
| 31 - 90 gün vadeli |
266.300 | 355.861 | 378.127 |
| 91 – 180 gün vadeli |
94.931 | 752.358 | 180.084 |
| 181 – 365 gün vadeli |
393.714 | 206.957 | 71.306 |
| 365 gün ve üzeri | 64.436 | 191.038 | - |
| 1.056.465 | 1.859.366 | 2.100.701 |
31 Aralık 2024, 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla kısa vadeli ticari alacakların kayıtlı değeri itfa edilmiş maliyet değerine yaklaşmaktadır.
Bilanço tarihi itibarıyla Grup'un ticari borçlarının detayı aşağıdaki gibidir:
| Kısa vadeli ticari borçlar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| İlişkili olmayan taraflara ticari borçlar |
2.064.448 | 2.405.204 | 2.170.003 |
| İlişkili taraflara ticari borçlar |
172.962 | 158.050 | 114.628 |
| 2.237.410 | 2.563.254 | 2.284.631 |
Grup'un ticari borçlarına ilişkin ortalama ödeme vadesi 90-120 gündür (31 Aralık 2023: 90-120 gündür). 31 Aralık 2024, 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla kısa vadeli ticari borçların kayıtlı değeri itfa edilmiş maliyet değerine yaklaşmaktadır.
| İlişkili olmayan taraflardan diğer alacaklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| İlişkili olmayan taraflardan finansal |
|||
| kiralama alacakları (*) |
91.369 | 179.641 | 167.600 |
| KDV alacakları |
- | 347.109 | 312.128 |
| Verilen depozito ve teminatlar | 34.867 | 74.359 | 30.052 |
| 126.236 | 601.109 | 509.780 | |
| İlişkili olmayan taraflardan uzun vadeli diğer alacaklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
| İlişkili olmayan taraflardan finansal kiralama alacakları (*) |
290.644 | 479.043 | 670.974 |
| 290.644 | 479.043 | 670.974 |
(*) Grup'un OEM müşterisi ile imzalanan sözleşme kapsamında yapılan yatırımların, söz konusu sözleşme koşullarının TFRS 16 Kiralamalar standardı kapsamında finansal kiralama işlemi içerdiği kanaatiyle finansal kiralama alacağı olarak değerlendirilmesi sonucunda diğer alacaklar olarak sınıflandırılmasıyla oluşmaktadır. 31 Aralık 2024 itibarıyla toplam 10.399 Avro değerinde diğer alacak bulunmaktadır (31 Aralık 2023: 14.006 Avro).
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Finansal kiralama işlemlerinden alacakların ödeme planı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık |
2024 | 31 Aralık 2023 |
|||
|---|---|---|---|---|---|
| Finansal kiralama alacakları |
Toplam alacaklar |
Finansal kiralama alacakları |
Toplam alacaklar |
||
| 2024 | - | - | 179.641 | 179.641 | |
| 2025 | 132.059 | 132.059 | 179.641 | 179.641 | |
| 2026 | 132.059 | 132.059 | 179.641 | 179.641 | |
| 2027 | 117.895 | 117.895 | 119.761 | 119.761 | |
| 382.013 | 658.684 | ||||
| Diğer kısa vadeli borçlar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|||
| İlişkili taraflara diğer borçlar |
(Dipnot 6) | 65.002 | 266.764 | ||
| 65.002 | 266.764 | ||||
| Diğer uzun vadeli borçlar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|||
| İlişkili taraflara diğer borçlar |
(Dipnot 6) | - | 375.385 | ||
| - | 375.385 |
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| İlk madde ve malzeme |
879.601 | 1.078.322 |
| Yarı mamüller |
190.172 | 292.588 |
| Mamüller | 137.014 | 139.147 |
| Ticari mallar | 233.634 | 228.442 |
| Yoldaki mallar | 2.864 | 112.557 |
| Stok değer düşüklüğü karşılığı (-) |
(2.256) | (38.381) |
| 1.441.029 | 1.812.675 |
1 Ocak - 31 Aralık 2024 dönemi içerisinde toplam 4.601.507 TL (1 Ocak - 31 Aralık 2023: 3.971.136 TL) tutarındaki ilk madde malzeme ve sarf malzeme giderleri, satılan malın maliyeti hesabı içerisinde giderleşmiştir (Dipnot 25).
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihlerinde sona eren dönemler itibarıyla stok değer düşüklüğü karşılığının hareketi aşağıdaki gibidir:
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
(38.381) | (20.065) |
| Dönem içerisindeki artış |
- | (18.316) |
| Konusu almayan karşılıklar |
36.125 | - |
| Dönem sonu - 31 Aralık |
(2.256) | (38.381) |
Stok değer düşüklüklerinin önemli bir bölümü mamüllere ilişkin olup stok değer düşüklüğü gideri satışların maliyeti hesabında muhasebeleştirilmiştir.
| Kısa vadeli peşin ödenmiş giderler |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Verilen avanslar | 182.497 | 454.225 |
| Gelecek aylara ait giderler | 18.291 | 8.168 |
| 200.788 | 462.393 |
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla, kısa vadeli peşin ödenmiş giderlerin önemli bir kısmı stok alımlarına istinaden yapılmış avans ödemelerini içermektedir.
| Uzun vadeli peşin ödenmiş giderler |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Verilen avanslar | 40.074 | 3.146 |
| Gelecek yıllara ait giderler |
1.170 | - |
| 41.244 | 3.146 |
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla, uzun vadeli peşin ödenmiş giderlerin önemli bir kısmı maddi duran varlık alımlarına istinaden yapılmış avans ödemelerini içermektedir.
| Kısa vadeli ertelenmiş gelirler (sözleşme yükümlülükleri dışında kalanlar) |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Alınan sipariş avansları (*) |
478.707 | 486.949 |
| Gelecek aylara ait gelirler (**) |
31.105 | 78.853 |
| 509.812 | 565.802 | |
| Uzun vadeli ertelenmiş gelirler (sözleşme yükümlülükleri dışında kalanlar) |
31 Aralık 2024 |
31 Aralıl 2023 |
| Gelecek yıllara ait gelirler (**) |
63.762 | 88.026 |
| 63.762 | 88.026 |
(*) Karsan markalı araç satışlarına ilişkin müşterilerden alınan avanslardan oluşmakta olup izleyen 1 yıl içerisinde satışların gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.
(**) Gelecek yıllara ait gelirler, müşterilerden peşin olarak alınan satış sonrası hizmet bedellerinin gelecek yıllara ait kısmını oluşturmaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Yatırımlar | Pay oranı % 31 Aralık 2024 |
Pay oranı % 31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| Hervouet Corporate ("HCI") |
Industry | 20 | - | 51.848 | - |
| 51.848 | - |
Grup'un, doğrudan %50 oranında pay sahibi olduğu ortaklığı HCI'daki sahip olduğu payların 1 Ekim 2024 tarihi itibariyle HCI sermayesinin %30'luk paylarına denk gelen kısmını Cosmobilis Group'un %100 bağlı ortaklıklarından BYmyCAR Importer'a devredilmiştir. BYmyCAR Importer, HCI'nın diğer ortağının sahip olduğu %50 hissesini de alarak, HCI'da toplamda %80 paya sahip olmuştur. İşlem sonucunda HCI'nın ortaklık yapısında Grup'un pay oranı %20 olmuş ve Grup'un HCI ve HCL üzerinde kontrolü kaybedilmiş olup söz konusu şirketlerde önemli etkinliği devam etmektedir. Bu sebeple, Grup'un HCI ve HCL'deki yatırımları, 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar olarak muhasebeleştirilmiştir (Dipnot 11). Grup, HCI'nın %30 oranındaki hisselerinin satışını 74.268 TL karşılığında gerçekleştirmiş ve bu işleme ilişkin 97.033 TL (Dipnot 24) tutarında bağlı ortaklık satış karını, konsolide kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda yatırım faaliyetlerinden gelirler içerisinde muhasebeleştirmiştir.
Özkaynaktan pay alma yöntemine göre muhasebeleştirilen HCI'nın 31 Aralık 2024 ve 31 Aralık 2023 tarihleri itibarıyla bilanço ve özet kar veya zarar tabloları aşağıda sunulmuştur.
| Toplam yükümlülükler |
Dönem net | Doğrudan ve | Net | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 | Toplam varlıklar |
(özkaynak hariç) |
Hasılat | karı / (zararı) |
dolaylı sahiplik % |
varlıklardaki Grup payı |
| HCI | 749.603 | 686.221 | 778.079 | 13.270 | %20 | 51.848 |
Özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen yatırımların hareketi aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı |
- | - |
| İlaveler | 49.512 | - |
| Kar/(zararlarından) paylar |
2.336 | - |
| Dönem sonu | 51.848 | - |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 1 Ocak 2024 | İlaveler | Çıkışlar | Transferler | Yabancı para çevrim farkı |
Yeniden değerleme |
Değerleme öncesi birikmiş amortisman transferi |
31 Aralık 2024 |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maliyet | ||||||||
| Arazi ve arsalar | 2.235.220 | - | - | - | - | 107.581 | - | 2.342.801 |
| Yeraltı ve yerüstü düzenlemeleri |
61.958 | - | - | 1.430 | - | 5.654 | (1.380) | 67.662 |
| Binalar | 1.003.708 | 13.057 | - | - | - | 17.409 | (29.511) | 1.004.663 |
| Tesis, makine ve cihazlar | 814.181 | 41.049 | - | 52.073 | - | - | - | 907.303 |
| Taşıtlar | 60.323 | 106.459 | (72.680) | - | 2.493 | - | - | 96.595 |
| Demirbaşlar | 24.148 | 11.164 | - | 35.138 | 30 | - | - | 70.480 |
| Özel maliyetler | 21.077 | - | - | 30.219 | - | - | - | 51.296 |
| Yapılmakta olan yatırımlar |
244.701 | 63.118 | - | (118.860) | - | - | - | 188.959 |
| 4.465.316 | 234.847 | (72.680) | - | 2.523 | 130.644 | (30.891) | 4.729.759 | |
| Birikmiş Amortismanlar |
||||||||
| Yeraltı ve yerüstü düzenlemeleri (-) |
- | (4.497) | - | - | - | - | 1.380 | (3.117) |
| Binalar (-) | - | (41.786) | - | - | - | - | 29.511 | (12.275) |
| Tesis, makine ve cihazlar (-) |
(508.194) | (72.100) | - | - | - | - | - | (580.294) |
| Taşıtlar (-) |
(35.564) | (14.539) | 48.993 | - | (498) | - | - | (1.609) |
| Demirbaşlar (-) |
(12.236) | (7.087) | - | - | (7) | - | - | (19.330) |
| Özel maliyetler (-) | (6.509) | (7.306) | - | - | - | - | - | (13.814) |
| (562.503) | (147.315) | 48.993 | - | (505) | - | 30.891 | (630.439) | |
| Net defter değeri |
3.902.813 | 4.099.320 |
2024 yılı içerisinde maddi duran varlıklara ilavelerin önemli bir kısmı Grup'un taşıt alımları ile tesis, makine ve cihaz yatırımlarını içermektedir. 2024 yılı içinde maddi duran varlık alımlarına ilişkin borçlanma maliyeti aktifleştirilmemiştir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Değerleme öncesi |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yabancı para |
Yeniden | birikmiş amortisman |
||||||
| 1 Ocak 2023 | Girişler | Çıkışlar | Transferler (*) |
çevrim farkı |
değerleme | transferi | 31 Aralık 2023 |
|
| Maliyet | ||||||||
| Arazi ve arsalar | 2.333.474 | - | - | - | - | (98.254) | - | 2.235.220 |
| Yeraltı ve yerüstü düzenlemeleri |
74.408 | - | - | - | - | - | (12.450) | 61.958 |
| Binalar | 836.089 | 251.127 | - | 7.186 | - | - | (90.694) | 1.003.708 |
| Tesis, makine ve cihazlar |
803.630 | 2.571 | - | 3.604 | 4.376 | - | - | 814.181 |
| Taşıtlar | 60.323 | - | - | - | - | - | - | 60.323 |
| Demirbaşlar | 17.910 | 4.240 | - | - | 1.998 | - | - | 24.148 |
| Özel maliyetler | 13.234 | 7.843 | - | - | - | - | - | 21.077 |
| Yapılmakta olan yatırımlar |
563.262 | - | (90.240) | (228.321) | - | - | - | 244.701 |
| 4.702.330 | 265.781 | (90.240) | (217.531) | 6.374 | (98.254) | (103.144) | 4.465.316 | |
| Birikmiş Amortismanlar |
||||||||
| Yeraltı ve yerüstü düzenlemeleri (-) |
- | (12.450) | - | - | - | - | 12.450 | - |
| Binalar (-) | - | (90.694) | - | - | - | - | 90.694 | - |
| Tesis, makine ve cihazlar (-) | (434.121) | (72.620) | - | - | (1.453) | - | - | (508.194) |
| Taşıtlar (-) |
(22.882) | (12.682) | - | - | - | - | - | (35.564) |
| Demirbaşlar (-) |
(8.945) | (3.964) | - | - | 673 | - | - | (12.236) |
| Özel maliyetler (-) | (4.405) | (2.104) | - | - | - | - | - | (6.509) |
| (470.353) | (194.514) | - | - | (780) | - | 103.144 | (562.503) | |
| Net defter değeri |
4.231.977 | 3.902.813 |
(*) Maddi olmayan duran varlıklara transfer olmuştur.
2023 yılı içerisinde maddi duran varlıklara ilavelerin önemli bir kısmı Grup'un üretim binası yatırımlarını içermektedir. 2023 yılı içinde maddi duran varlık alımlarına ilişkin borçlanma maliyeti aktifleştirilmemiştir,
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla Grup'un maddi duran varlıkları üzerinde finansal borçlanmalarına istinaden 57.000 Avro, karşılığı 2.123.498 TL tutarında ipotek ve taşınır rehni tesis edilmiştir (31 Aralık 2023: 22.000 Avro karşılığı 1.036.522 TL ve 173.255 TL).
Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla maddi duran varlıklar için 147.315 TL (31 Aralık 2023: 194.514 TL), kullanım hakkı varlıkları için 44.460 TL (31 Aralık 2023: 30.115 TL), maddi olmayan duran varlıklar için ise 353.944 TL (31 Aralık 2023: 336.994 TL) olmak üzere toplam 545.719 TL (31 Aralık 2023: 561.623 TL) tutarında amortisman ve itfa giderleri mevcuttur. Söz konusu cari dönem amortisman ve itfa giderlerinin 414.898 TL (31 Aralık 2023: 506.322 TL) tutarındaki kısmı satışların maliyetine, 53.022 TL (31 Aralık 2023: 37.373 TL) tutarındaki kısmı genel yönetim giderlerine, 65.187 TL (31 Aralık 2023: 10.570 TL) tutarındaki kısmı pazarlama giderlerine ve 12.612 TL (31 Aralık 2023: 7.358 TL) tutarındaki kısmı araştırma ve geliştirme giderlerine yansıtılmıştır.
Grup'un sahip olduğu arazi ve arsalar ile binalar ve yeraltı ve yerüstü düzenleri, yeniden değerleme tarihindeki gerçeğe uygun değerinden gösterilmiştir. 30 Eylül 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla Grup'un mülkiyetinde bulunan arazi ve arsalar ile binalar ve yeraltı ve yerüstü düzenleri gerçeğe uygun değeri, Grup'tan bağımsız bir değerleme şirketi tarafından gerçekleştirilmiştir. 30 Eylül 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla Grup'un sahip olduğu arazi ve arsalara ilişkin gerçeğe uygun değer hiyerarşisi 2. Seviye'dir (Dipnot 33). Yeniden değerleme fonu sermaye artışında ve ortaklara kar dağıtımında dikkate alınmamaktadır. Grup kayıtlardaki değer ile piyasa arasındaki farktan ertelenmiş vergi yükümlülüğünü netleyerek özkaynaklar içerisinde maddi duran varlıklar yeniden değerleme artışları olarak muhasebeleştirmiştir. Maddi duran varlıklar yeniden değerleme artışlarının raporlanan dönemler içerisindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
972.299 | 1.045.991 |
| Arazi ve arsaların yeniden değerlemesinden kaynaklanan artış Binaların yeniden değerlemesinden kaynaklanan artış |
107.581 23.063 |
(98.254) - |
| Cari dönem yeniden değerleme artışlarına/azalışlarına ilişkin net ertelenmiş vergi etkisi |
(25.937) | 24.562 |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
1.077.006 | 972.299 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 1 Ocak 2024 |
Girişler | Transferler | Yabancı para çevrim farkları |
31 Aralık 2024 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| Maliyet | |||||
| Haklar | 325.981 | - | 97.610 | - | 423.591 |
| Geliştirme maliyetleri | 3.431.161 | - | 700.093 | - | 4.131.254 |
| Devam eden geliştirme maliyetleri (*) | 591.806 | 729.320 | (797.703) | - | 523.423 |
| 4.348.948 | 729.320 | - | - | 5.078.268 | |
| Birikmiş itfa payı | |||||
| Haklar (-) | (78.479) | (33.615) | - | - | (112.094) |
| Geliştirme maliyetleri (-) | (2.005.630) | (320.329) | - | - | (2.325.959) |
| (2.084.109) | (353.944) | - | - | (2.438.053) | |
| Net defter değeri | 2.264.839 | 2.640.215 | |||
| 1 Ocak 2023 |
Girişler | Transferler | Yabancı para çevrim farkları |
31 Aralık 2023 |
|
| Maliyet | |||||
| Haklar | 313.164 | 663 | - | 12.154 | 325.981 |
| Geliştirme maliyetleri | 3.199.241 | 14.389 | 217.531 | - | 3.431.161 |
| Devam eden geliştirme maliyetleri (*) | 588.878 | 2.928 | - | - | 591.806 |
| 4.101.283 | 17.980 | 217.531 | 12.154 | 4.348.948 | |
| Birikmiş itfa payı | |||||
| Haklar (-) | (51.858) | (16.946) | - | (9.675) | (78.479) |
| Geliştirme maliyetleri (-) | (1.704.932) | (300.698) | - | - | (2.005.630) |
| (1.756.790) | (317.644) | - | (9.675) | (2.084.109) | |
| Net defter değeri | 2.344.493 | 2.264.839 |
(*) Devam etmekte olan ürün geliştirme projelerine ilişkin maliyetleri içermektedir
Maddi olmayan duran varlıklar, kullanılan yazılım maliyetlerini ve şirket içi geliştirme maliyetlerini kapsamaktadır. Geliştirme maliyetlerine girişlerin önemli bir kısmı yeni alınan müşteri ve ürün projelerine ilişkin ağırlıklı olarak personel ve malzeme giderlerinden oluşan geliştirme maliyetlerini içermektedir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
31 Aralık 2024 tarihinde sona eren yıla ait kullanım hakkı varlıklarının hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak 2024 |
Girişler | Çıkışlar | Kiralamada yapılan değişiklikler |
31 Aralık 2024 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| Maliyet | |||||
| Binalar | 144.501 | 22.832 | - | 16.283 | 183.616 |
| 144.501 | 22.832 | - | 16.283 | 183.616 | |
| Birikmiş itfa payı (-) |
|||||
| Binalar (-) | (87.230) | (44.460) | - | - | (131.690) |
| (87.230) | (44.460) | - | - | (131.690) | |
| Net defter değeri |
57.271 | 51.926 |
31 Aralık 2023 tarihinde sona eren yıla ait kullanım hakkı varlıklarının hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak 2023 |
Girişler | Çıkışlar | Kiralamada yapılan değişiklikler |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| Maliyet | |||||
| Binalar | 139.151 | - | - | 5.350 | 144.501 |
| Taşıtlar | 5.444 | - | (5.444) | - | - |
| 144.595 | - | (5.444) | 5.350 | 144.501 | |
| Birikmiş itfa payı (-) |
|||||
| Binalar (-) | (57.115) | (30.115) | - | - | (87.230) |
| Taşıtlar (-) |
(5.444) | - | 5.444 | - | - |
| (62.559) | (30.115) | 5.444 | - | (87.230) | |
| Net defter değeri |
82.036 | 57.271 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Şirket'in 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında "Ar-Ge Merkezi" belgesi almak için yapmış olduğu başvuru T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından değerlendirilmiş ve Şirket'e 22 Temmuz 2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere AR-GE merkezi belgesi verilmiştir.
Şirket'in ürün çeşitlendirme kapsamında planladığı yatırımın Yatırım Teşvik Belgesi'ne bağlanması amacıyla T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'ne yapılan "Yatırım Teşvik Belgesi" başvurusu 6 Ekim 2021 tarihinde onaylanmıştır. 528260 nolu Teşvik belgesi kapama vizesi 26 Mart 2024 tarihinde tamamlanmış olup gerçekleşen yatırım tutarı 207.369 TL'dir.
"Bölgesel Teşvik Uygulamaları" kapsamında değerlendirilmiş olan yatırım için sağlanan 4. Bölge'ye ilişkin destek unsurları şunlardır:
| Diğer kısa vadeli karşılıklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Garanti giderleri karşılığı (*) |
114.385 | 168.551 |
| Dava karşılığı (**) |
18.574 | 10.927 |
| Satış iskontoları karşılığı (***) |
6.301 | 4.596 |
| Toplu iş sözleşmesi karşılıkları (****) |
- | 279.566 |
| Diğer | 9.140 | 20.874 |
| 148.400 | 484.514 | |
| Diğer uzun vadeli karşılıklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
| Garanti giderleri karşılığı (*) |
164.444 | 283.429 |
| 164.444 | 283.429 |
(*) Grup, garanti taahhüdü ile satışını gerçekleştirdiği araçlar için satış tarihinden sonra araç modellerine göre değişen süreler boyunca garanti hizmeti sağlamaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Garanti giderleri karşılığının dönem içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
451.980 | 330.344 |
| İlave karşılık |
208.939 | 561.036 |
| Ödemeler | (235.376) | (230.566) |
| İptal edilen karşılık |
(25.079) | (54.006) |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
(121.635) | (154.828) |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
278.829 | 451.980 |
Dava karşılığının dönem içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
10.927 | 5.909 |
| İlave karşılık (Dipnot 20) |
11.006 | 7.340 |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
(3.359) | (2.322) |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
18.574 | 10.927 |
Toplu iş sözleşmesi karşılığının dönem içindeki hareketleri aşağıdaki gibidir:
| Dönem başı – 1 Ocak |
2024 279.566 |
2023 - |
|---|---|---|
| İlave karşılık (Dipnot 20) |
- | 337.041 |
| Ödemeler | (228.257) | - |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
(51.309) | (57.475) |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
- | 279.566 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grıp'un 31 Aralık 2024 ve 2023 için teminat/rehin/ipotek ("TRİ") pozisyonu aşağıdaki gibidir:
| TL | Türk | ABD | Rumen | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 | karşılığı | Lirası | Doları | Avro | Leyi | Zloti |
| A. Kendi tüzel kişiliği adına vermiş | ||||||
| olduğu TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | 3.204.784 | 606.631 | 3.126 | 65.403 | 10.670 | 150 |
| -İpotek | 2.123.498 | - | - | 57.700 | - | - |
| - Aktreditif | - | - | - | - | - | - |
| B. Tam konsolidasyon kapsamına dahil edilen | ||||||
| ortaklıklar lehine vermiş olduğu TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| C. Olağan ticari faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla | ||||||
| diğer 3.kişilerin borcunu temin amacıyla vermiş olduğu | ||||||
| TRİ'lerintoplam tutarı | ||||||
| - Teminat | 1.509 | - | - | 41 | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| D. Diğer verilen TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| i. Ana ortak lehine vermiş olduğu TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| ii. B ve C maddeleri kapsamına girmeyen diğer grup | ||||||
| şirketleri lehine vermiş olduğu TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| iii. C maddesi kapsamına girmeyen 3. kişiler lehine | ||||||
| vermiş olduğu TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| Toplam | 5.329.792 | 606.631 | 3.126 | 123.144 | 10.670 | 150 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2023 | TL karşılığı |
Türk Lirası |
ABD Doları |
Avro | Rumen Leyi |
Bulgar Levası |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A. Kendi tüzel kişiliği adına vermiş | ||||||
| olduğu TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | 3.801.033 | 132.424 | 4.400 | 71.082 | 13.887 | - |
| - İpotek | 1.209.777 | 173.255 | - | 22.000 | - | - |
| - Akreditif | 45.466 | - | - | 965 | - | - |
| B. Tam konsolidasyon kapsamına dahil | ||||||
| edilen ortaklıklar lehine vermiş olduğu | ||||||
| TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| C. Olağan ticari faaliyetlerinin yürütülmesi | ||||||
| amacıyla diğer 3.kişilerin borcunu temin | ||||||
| amacıyla vermiş olduğu TRİ'lerintoplam | ||||||
| tutarı | ||||||
| - Teminat | 1.914 | - | - | - | - | 79 |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| D. Diğer verilen TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| i. Ana ortak lehine vermiş olduğu | ||||||
| TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| ii. B ve C maddeleri kapsamına | ||||||
| girmeyen diğer grup şirketleri lehine | ||||||
| vermiş olduğu TRİ'lerin toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| iii. C maddesi kapsamına girmeyen 3. | ||||||
| kişiler lehine vermiş olduğu TRİ'lerin | ||||||
| toplam tutarı | ||||||
| - Teminat | - | - | - | - | - | - |
| - Rehin | - | - | - | - | - | - |
| - İpotek | - | - | - | - | - | - |
| Toplam | 5.058.189 | 305.679 | 4.400 | 94.047 | 13.887 | 79 |
Grup'un vermiş olduğu diğer TRİ'lerin Grup'un özkaynaklarına oranı 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla % 0'dır (31 Aralık 2023: % 0).
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla Gümrük müdürlükleri, vergi dairesi ve diğer kamu kuruluşlarına verilen 606.941 TL (31 Aralık 2023: 305.679 TL), 3.215 ABD Doları (31 Aralık 2023: 4.400 ABD Doları), 10.670 RON (31 Aralık 2023: 13.887 Rumen Leyi), 150 Polonya Zlotisi ile 123.425 Avro (31 Aralık 2023: 94.047 Avro) tutarındaki teminat mektuplarından, 57.700 Avro (31 Aralık 2023: 22.000 Avro) tutarındaki arsalar ve binalar üzerindeki ipoteklerden oluşmaktadır (31 Aralık 2023: 173.255 TL ve 22.000 Avro).
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Çalışanlara sağlanan faydalar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| Kıdem tazminatı karşılıkları Çalışanlara sağlanan faydalar |
205.800 | 223.897 | 313.225 |
| kapsamında borçlar |
148.749 | 112.845 | 85.900 |
| Birikmiş izin tahakkukları |
51.652 | 43.809 | 31.710 |
| Kısa vadeli kıdem tazminatı |
|||
| karşılıkları | - | 55.480 | - |
| 406.201 | 436.031 | 430.835 | |
| Çalışanlara sağlanan faydalar borçlar |
kapsamında | 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
| Personele ödenecek ücretler | 87.056 | 40.588 | |
| Ödenecek sosyal güvenlik primleri | 61.693 | 72.257 | |
| 148.749 | 112.845 | ||
| Çalışanlara sağlanan faydalara |
|||
| ilişkin kısa vadeli karşılıklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
| Birikmiş izin tahakkukları |
51.652 | 43.809 | 31.710 |
| Kısa vadeli kıdem tazminatı |
|||
| karşılıkları (*) |
- | 55.480 | - |
| 51.652 | 99.289 | 31.710 |
(*) Grup, EYT düzenlemesi kapsamında çalışanları ile imzalanan sözleşmeler kapsamında 31 Aralık 2023 tarihi itibarıyla kıdem tazminatı yükümlülükleri kısa vadeli karşılık olarak muhasebeleştirmiştir.
| Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|---|---|---|---|
| Kıdem tazminatı karşılığı |
205.800 | 223.897 | 313.225 |
| 205.800 | 223.897 | 313.225 |
Grup, Türk İş Kanunu'na göre, bir senesini doldurmuş olan ve ilişkisi kesilen veya emekli olan, 25 hizmet (kadınlarda 20) yılını dolduran ve emekliliğini kazanan (kadınlar için 58 yaşında erkekler için 60 yaşında), askere çağrılan veya vefat eden personeli için kıdem tazminatı ödemekle mükelleftir. Ödenecek tazminat her hizmet yılı için bir aylık maaş kadardır ve bu tutar 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla 41.828,42 TL (31 Aralık 2023: 23.489,83 TL) ile sınırlandırılmıştır. Kıdem tazminatı karşılığı yasal olarak herhangi bir fonlamaya tabi değildir ve herhangi bir fonlama şartı bulunmamaktadır. Kıdem tazminatı karşılığı çalışanların emekliliği halinde ödenmesi gerekecek muhtemel yükümlülüğün bugünkü değerinin aktüeryal varsayımlar göz önünde bulundurularak tahminiyle hesaplanır. TMS 19, "Çalışanlara Sağlanan Faydalar"; Şirket'in kıdem tazminatı karşılığını tahmin etmek için aktüer değerleme yöntemlerinin geliştirilmesini öngörmektedir. Kıdem tazminatı karşılığı çalışanların emekliliği halinde ödenmesi gerekecek muhtemel yükümlülüğün bugünkü değerinin aktüeryal varsayımlar göz önünde bulundurularak hesaplanır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Buna göre karşılığın hesaplanmasında aşağıda yer alan aktüer öngörüler kullanılmıştır:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Enflasyon oranı (%) |
%23,75 | %23,62 |
| İskonto oranı (%) |
%4,5 | %3,82 |
Temel varsayım, her yıllık hizmet için belirlenen tavan karşılığının enflasyon ile orantılı olarak artmasıdır. Böylece uygulanan iskonto oranı enflasyonun beklenen etkilerinden arındırılmış gerçek oranı gösterir. Şirket'in kıdem tazminatı karşılığı, kıdem tazminatı tavanı altı ayda bir ayarlandığı için 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olan 46.655,43 TL (1 Ocak 2024: 35.058,58 TL) üzerinden hesaplanmaktadır
Kıdem tazminatı karşılıklarının hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
223.897 | 313.225 |
| Hizmet maliyeti | 49.244 | 26.878 |
| Faiz maliyeti | 49.992 | 63.452 |
| Ödemeler | (114.144) | (60.658) |
| Aktüeryal kayıp/(kazanç) |
63.831 | 477 |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
(67.020) | (119.477) |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
205.800 | 223.897 |
| Diğer dönen varlıklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Diğer çeşitli dönen varlıklar |
37.280 | 26.958 |
| Devreden KDV | 21.405 | 133.040 |
| 58.685 | 159.998 | |
| Diğer duran varlıklar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
| Verilen depozito ve teminatlar | - | 156 |
| - | 156 | |
| Diğer kısa vadeli yükümlülükler |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
| Ödenecek vergi ve fonlar | 45.473 | 40.506 |
| Diğer | 1.706 | 1.109 |
| 47.179 | 41.615 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Kısa vadeli borçlanmalar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Kısa vadeli banka kredileri |
2.827.814 | 2.604.294 |
| Uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları |
683.934 | 1.023.682 |
| Tahvil ve Sukuk | 751.883 | 565.846 |
| Faktoring borçları |
173.809 | 168.363 |
| Kiralama işlemlerinden kaynaklanan yükümlülükler |
104.356 | 35.068 |
| 4.541.796 | 4.397.253 | |
| Uzun vadeli borçlanmalar | ||
| Uzun vadeli banka kredileri | 1.429.767 | 1.073.214 |
| Kiralama işlemlerinden kaynaklanan yükümlülükler |
12.030 | 25.099 |
| 1.441.797 | 1.098.313 |
Kısa vadeli kiralama işlemlerinden kaynaklanan yükümlülüklerin 86.579 TL'si araç alımlarına ilişkin finansal kiralama işlemlerinden oluşmakta olup etkin faiz oranı %29,09'dur.
31 Aralık 2024 itibarıyla 173.809 TL (31 Aralık 2023: 168.363 TL) tutarındaki diğer finansal yükümlülükler faktöring ve alacak sigortası işlemlerine ilişkin finansal kuruluşlara olan kısa vadeli finansal yükümlülükleri içermektedir. Söz konusu yükümlülüklerin taşınan değerleri makul değerlerine yakınsamaktadır.
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla banka kredilerinin detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
|||
|---|---|---|---|
| Ağırlıklı ortalama yıllık etkin faiz |
|||
| Döviz cinsi | oranı (%) |
Kısa vadeli |
Uzun vadeli |
| Banka kredileri (Avro) |
5,16 | 2.345.510 | 1.396.322 |
| Banka kredileri (Türk Lirası) |
48,79 | 1.166.238 | 33.445 |
| Tahvil ve Sukuk (Türk Lirası) |
50,92 | 751.883 | - |
| Faktoring borçları (Türk Lirası) |
58,23 | 173.809 | - |
| Kiralama yükümlülükleri (Türk Lirası) |
36,85 | 104.356 | 12.030 |
| 4.541.796 | 1.441.797 | ||
| 31 Aralık 2023 |
|||
| Ağırlıklı ortalama |
|||
| Döviz cinsi | yıllık etkin faiz oranı (%) |
Kısa vadeli |
Uzun vadeli |
| Banka kredileri (Avro) | 9,41 | 2.604.068 | 1.052.159 |
| Banka kredileri (Türk Lirası) |
27,81 | 1.023.908 | 21.055 |
| Tahvil ve Sukuk (Türk Lirası) |
50,86 | 565.846 | - |
| Faktoring borçları (Türk Lirası) |
54,61 | 168.363 | - |
| Kiralama yükümlülükleri (Türk Lirası) |
24,90 | 35.068 | 25.099 |
| 4.397.253 | 1.098.313 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Banka kredilerinin geri ödeme tablosu aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| 1 yıl içinde |
3.511.748 | 3.627.976 |
| 1-2 yıl |
555.212 | 162.182 |
| 2-3 yıl |
389.879 | 106.511 |
| 3-4 yıl |
211.605 | 804.521 |
| 4-5 yıl |
187.623 | - |
| 5 yıl ve üzeri |
85.448 | - |
| 4.941.515 | 4.701.190 |
Raporlanan dönemler içerisinde banka kredilerine ilişkin hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
4.701.190 | 6.797.983 |
| Borçlanmadan kaynaklanan nakit girişleri |
7.313.807 | 8.551.965 |
| Borç ödemelerinden kaynaklanan nakit çıkışları |
(6.048.259) | (9.352.023) |
| Faiz tahakkuku değişimi |
42.190 | 141.303 |
| Kur farkı değişimi |
381.371 | 1.152.904 |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
(1.448.784) | (2.590.942) |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
4.941.515 | 4.701.190 |
Raporlanan dönemler içerisinde kiralama yükümlülüklerine ilişkin hareket tablosu aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
60.167 | 61.786 |
| Borçlanmadan kaynaklanan nakit girişleri |
61.173 | - |
| Borç ödemelerinden kaynaklanan nakit çıkışları |
(54.328) | (18.679) |
| Faiz gideri | 22.817 | 11.213 |
| Parasal kazanç/(kayıp) |
26.557 | 5.847 |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
116.386 | 60.167 |
31 Aralık 2024 ve 31 Aralık 2023 tarihleri itibarıyla Grup'un değişken ve sabit faiz oranlı banka kredilerinin kırılımı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Sabit faizli finansal yükümlülükler | ||
| Borçlanmalar | 3.318.327 | 4.674.489 |
| Kiralama işlemlerinden kaynaklanan yükümlülükler |
116.386 | 60.167 |
| 3.434.713 | 4.734.656 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Değişken faizli finansal yükümlülükler |
||
| Borçlanmalar | 2.548.880 | 760.910 |
| 2.548.880 | 760.910 |
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla değişken faizli krediler Avro cinsinden ve Euribor +%4,75-5 değişken faiz oranlı olup, 1 - 6 ayda bir ana para ve faiz ödemeli kredilerden oluşmaktadır (31 Aralık 2023: Avro cinsinden ve Euribor +%4,75-5 değişken faiz oranlı olup, 1 - 6 ayda bir ana para ve faiz ödemeli kredilerden oluşmaktadır). Değişken faizli kredilerin vade süresi 2030 yılına kadardır.
31 Aralık 2024 tarihinde değişken faizli finansal yükümlülüklerinin faiz oranı %1 yüksek/düşük olsaydı ve diğer tüm değişkenler sabit kalsaydı, faiz gideri 25.488 TL daha yüksek/düşük olacaktı (31 Aralık 2023: TL 7.342 daha yüksek/düşük olacaktı).
Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla nominal 200.000 TL, indirgenmiş 212.058 TL tutarında ağırlıklı yıllık efektif faiz oranı %47 olarak 6 Ağustos 2025 vade tarihli kira sertifikası ve nominal 250.000 TL, indirgenmiş 275.920 TLtutarında ağırlıklı yıllık efektif faiz oranı %51 olarak 16 Ekim 2025 vade tarihli kira sertifikası ve nominal 250.000 TL indirgenmiş 263.906 TL tutarında ağırlıklı yıllık efektif faiz oranı %54 olarak 22 Ağustos 2025 vade tarihli finansal bonosu bulunmaktadır.
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla kredilerin taşınan ve makul değerleri aşağıdaki gibidir:
| Taşınan değer |
değer | |||
|---|---|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
Makul 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
| Banka kredileri | 4.941.515 | 4.701.190 | 5.246.451 | 4.991.298 |
Banka kredilerinin makul değerleri Avro krediler için yıllık %5,00 ve TL krediler için yıllık %46,34 ağırlıklı ortalama etkin faiz oranları kullanılarak iskonto edilmiş nakit akım yöntemi ile belirlenmiştir (31 Aralık 2023: Avro krediler için yıllık %4,79, TL krediler için yıllık %24,25).
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla 35.000 bin Avro karşılığı 1.288.084 TL tutarındaki altı ayda bir faiz ödemeli, yıllık EUR6M + %3,90 faiz oranlı uzun vadeli kredi kullanılmıştır. Söz konusu finansal kurumla imzalanan kredi sözleşmesine istinaden Grup'un sağlaması gereken birtakım temel performans göstergeleri bulunmakta olup Grup, bu performans göstergelerini, kredilerin 2030 yılı vade sonuna kadar olan her yıl sonu itibarıyla sağlamak durumundadır. Grup 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla bu göstergeleri sağlamıştır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Şirket'in 31 Aralık 2024 ve 2023 tarihlerindeki ödenmiş sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık |
2023 | ||
|---|---|---|---|---|
| Pay oranı % |
Tutar | Pay oranı % |
Tutar | |
| Kıraça Holding A.Ş. |
58,51 | 526.590 | 58,51 | 526.590 |
| Halka açık kısım |
39,44 | 354.960 | 39,44 | 354.960 |
| Diğer | 2,05 | 18.450 | 2,05 | 18.450 |
| Ödenmiş sermaye |
100 | 900.000 | 100 | 900.000 |
| Sermaye düzeltme farkları |
9.817.532 | 9.817.532 | ||
| Toplam | 100 | 10.717.532 | 100 | 10.717.532 |
Grup'un 31 Aralık 2024 itibarıyla sermayesi 6.558.338.851 adet A grubu ve 83.441.661.149 adet B grubu hisseden oluşmaktadır. Hisselerin itibari değeri hisse başına 0,01 tam TL'dir. Çıkarılan bütün hisseler nakden ödenmiştir. A grubu hisselerin önemli bir bölümü Kıraça Holding A.Ş.'ye aittir.
Şirket Ana Mukavelesi'nin 8. Maddesi ile (A) Grubu hisse senedi sahiplerine, Yönetim Kurulu'nun yedi azadan oluşması durumunda, seçilecek yedi azadan beşinin; dokuz azadan oluşması durumunda ise seçilecek dokuz azadan altısının A Grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçilmesi imtiyazı tanınmıştır.
Kardan ayrılmış kısıtlanmış yedeklerin detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Yasal yedekler |
25.337 | 25.337 |
| 25.337 | 25.337 |
Türk Ticaret Kanunu'na göre genel kanuni yedek akçe, Grup'un (Şirket'in) ödenmiş sermayesinin %20'sine ulaşıncaya kadar, yıllık karın %5'i olarak ayrılır. Diğer kanuni yedek akçe, pay sahiplerine yüzde beş oranında kar payı ödendikten sonra, kardan pay alacak kişilere dağıtılacak toplam tutarın %10'u oranında ayrılır. Türk Ticaret Kanunu'na göre, genel kanuni yedek akçe sermayenin veya çıkarılmış sermayenin yarısını aşmadığı takdirde, sadece zararların kapatılmasına, işlerin iyi gitmediği zamanlarda işletmeyi devam ettirmeye veya işsizliğin önüne geçmeye ve sonuçlarını hafifletmeye elverişli önlemler alınması için kullanılabilir.
Halka açık şirketler, kar payı dağıtımlarını SPK'nın 1 Şubat 2014 tarihinden itibaren yürürlüğe giren II-19.1 no'lu Kar Payı Tebliği'ne göre yaparlar. Ortaklıklar, karlarını genel kurulları tarafından belirlenecek kar dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak genel kurul kararıyla dağıtır. Söz konusu tebliğ kapsamında, asgari bir dağıtım oranı tespit edilmemiştir. Şirketler esas sözleşmelerinde veya kar dağıtım politikalarında belirlenen şekilde kar payı öderler.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup'un 31 Aralık 2024, 2023 ve 2022 tarihleri itibarıyla geçmiş yıllar karlarının detayı aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
|
|---|---|---|---|
| Geçmiş yıl zararları |
(6.241.758) | (6.797.922) | (6.500.848) |
| (6.241.758) | (6.797.922) | (6.500.848) |
Grup'un 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla konsolide finansal tablolarında enflasyona göre düzeltilmiş olarak sunduğu ilgili özkaynak kalemlerinin, 6762 Sayılı Kanun'a ve diğer mevzuata göre hazırlanmış finansal tablolarındaki enflasyona göre düzeltilmiş tutarlarla karşılaştırması aşağıdaki gibidir:
| TÜFE | |||
|---|---|---|---|
| Enflasyon | Endekslenmiş | ||
| 31 Aralık 2024 |
Tarihi değeri |
düzeltmesi etkisi | değer (TFRS) |
| Sermaye | 900.000 | 9.817.532 | 10.717.532 |
| Kardan ayrılan kısıtlanmış yedekler |
1.032 | 24.305 | 25.337 |
| Paylara ilişkin primler (iskontolar) |
6.779 | 136.767 | 143.546 |
| ÜFE | |||
| 31 Aralık 2024 |
Tarihi değeri |
Enflasyon düzeltmesi etkisi |
Endekslenmiş değer (VUK) |
| Sermaye Kardan ayrılan kısıtlanmış yedekler |
900.000 1.032 |
13.022.544 34.581 |
13.922.544 35.613 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 1 Ocak- | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
| Yurt dışı satışlar |
5.792.259 | 6.022.254 |
| Yurt içi satışlar |
5.066.795 | 4.912.598 |
| Diğer gelirler |
108.498 | 336.130 |
| Satış iadeleri (-) |
(45.714) | (66.018) |
| Satış iskontoları (-) |
(54.514) | (487.802) |
| Hasılat net |
10.867.324 | 10.717.162 |
| Satışların maliyeti |
(8.686.735) | (8.873.309) |
| Brüt kar | 2.180.589 | 1.843.853 |
| 1 Ocak- | 1 Ocak | |
| Satışların maliyeti |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
| Satılan mamul maliyeti |
(6.388.453) | (6.847.250) |
| Satılan hizmet maliyeti |
(1.596.420) | (1.446.320) |
| Satılan ticari mal maliyeti |
(701.862) | (579.739) |
| (8.686.735) | (8.873.309) |
Satışların maliyetinin kırılımı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak- 31 Aralık 2024 |
1 Ocak 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| İlk madde ve malzeme giderleri |
4.601.507 | 3.971.136 |
| Verilen hizmet maliyeti | 1.583.592 | 1.411.730 |
| Genel üretim giderleri | 794.679 | 1.056.748 |
| Direkt işçilik giderleri |
584.457 | 1.176.818 |
| Satılan ticari mallar maliyeti |
560.862 | 568.935 |
| Amortisman ve itfa payı giderleri |
414.898 | 486.972 |
| Yarı mamul stoklarındaki değişim |
108.483 | 144.308 |
| Stok değer düşüklüğü değişimi |
36.125 | 28.767 |
| Bitmiş mamul stoklarındaki değişim |
2.132 | 27.895 |
| 8.686.735 | 8.873.309 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 1 Ocak | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
| Araştırma ve geliştirme giderleri |
||
| Amortisman ve itfa payı giderleri (Dipnot:10) |
12.612 | 7.358 |
| Personel giderleri | 5.135 | 2.719 |
| Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler |
1.281 | 9.089 |
| Diğer | 125 | 1.164 |
| 19.153 | 20.330 | |
| 1 Ocak 31 Aralık 2024 |
1 Ocak 31 Aralık 2023 |
|
| Pazarlama satış ve dağıtım giderleri |
||
| Garanti giderleri | 235.376 | 230.566 |
| Personel giderleri | 234.231 | 306.513 |
| Nakliye ve sigorta giderleri | 119.353 | 155.147 |
| Pazar araştırma ve tanıtım giderleri |
81.686 | 112.546 |
| Reklam giderleri | 75.891 | 87.717 |
| Amortisman giderleri | 65.187 | 10.570 |
| Ulaşım ve seyahat giderleri |
63.905 | 74.116 |
| Enerji giderleri | 14.616 | 33.015 |
| Kira giderleri | 12.111 | 20.653 |
| Taşeronluk giderleri |
10.510 | 15.877 |
| Müşteri ve kanal yönetim giderleri |
6.984 | 2.249 |
| İletişim giderleri |
1.449 | 1.447 |
| Lisans giderleri |
1.172 | - |
| Diğer | 18.493 | 89.085 |
| 940.964 | 1.139.501 | |
| 1 Ocak | 1 Ocak | |
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2024 |
|
| Genel yönetim giderleri | ||
| Personel giderleri | 328.612 | 223.695 |
| Holding hizmet giderleri | 53.299 | 135.481 |
| Amortisman giderleri | 53.022 | 37.373 |
| Denetim ve danışmanlık giderleri |
49.126 | 24.175 |
| Taşeronluk giderleri |
40.771 | 31.503 |
| Dava karşılık giderleri |
1.166 | 7.695 |
| İşletme lisansları ve patentler |
49 | 4.180 |
| Diğer | 54.786 | 59.102 |
| 580.831 | 523.204 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihlerinde sona eren yıllara ait esas faaliyetlerden diğer gelirlerin detayı aşağıdaki gibidir:
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler |
1 Ocak 31 Aralık 2024 |
1 Ocak 31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Faaliyetlerden kaynaklanan kur farkı geliri |
703.417 | 2.112.844 |
| Finansal kiralamalardan kaynaklanan esas faaliyet gelirleri | 85.226 | 146.750 |
| Konusu kalmayan şüpheli alacak karşılığı |
89.535 | 81 |
| Ticari faaliyetlerden vade farkı geliri |
5.161 | 22.036 |
| Diğer | 51.681 | 128.079 |
| 935.020 | 2.409.790 |
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihlerinde sona eren yıllara ait esas faaliyetlerden diğer giderlerin detayı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak 31 Aralık 2024 |
1 Ocak 31 Aralık 2023 |
||
|---|---|---|---|
| Esas faaliyetlerden diğer giderler |
|||
| Esas faaliyetlere ilişkin kur farkı gideri |
(368.765) | (716.705) | |
| Ticari faaliyetlere ilişkin vade farkı gideri |
(32.730) | (20.303) | |
| Karşılık giderleri |
(22.055) | (23.369) | |
| Diğer | (135.100) | (195.040) | |
| (558.650) | (955.417) |
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihlerinde sona eren yıllara ait yatırım faaliyetlerinden gelirlerin detayı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak 31 Aralık 2024 |
1 Ocak 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Bağlı ortaklık satış karı (Dipnot 2.3) |
97.033 | - |
| Faiz gelirleri | 83.535 | 49.038 |
| Maddi duran varlık satış karı |
55.202 | - |
| 235.770 | 49.038 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihlerinde sona eren yıllara ait yatırım faaliyetlerinden giderlerin detayı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak 31 Aralık 2024 |
1 Ocak 31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Uzun vadeli finansal yatırımların satış zararları |
||
| (Dipnot 31) (*) |
(244.343) | (117.452) |
| (244.343) | (117.452) |
(*) Grup'un iştiraki olan Industria Italiana Autobus S.P.A ("IIA") şirketinin Genel Kurul'u, diğer gündem maddelerinin yanında bilanço açıklarının kapatılması amacı ile sermayenin asgari seviyeye çıkartılması gündemi ile 20 Haziran 2024 tarihinde toplanmıştır ve takibinde toplantının tescili gerçekleşmiştir. Söz konusu işlemler için Grup'un, işlemlere mevcut payları oranında katılma hakkını kullanmayarak, IIA'da sahip olduğu payları muhafaza etme hakkını kullanmamış, bu nedenle IIA'daki pay sahipliğison bulmuştur.
Grup'un "Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan finansal varlığı" niteliğindeki Maas Global OY şirketi 2023 yılı sonu itibarıyla faaliyetlerini durdurmuştur ve tasfiye sürecine girmiştir. Buradan gelecekte herhangi bir beklenti olmayacaktır. Burada bulunan yatırım tutarı yatırım faaliyetlerinden giderler altında muhasebeleştirilerek konsolide finansal tablolardan çıkartılmıştır.
| 1 Ocak | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
| Niteliklerine göre giderler | ||
| Hammadde kullanımı |
4.601.507 | 3.971.136 |
| Satılan hizmet maliyeti |
1.583.592 | 1.411.730 |
| Genel üretim gideri | 794.679 | 1.056.748 |
| Direkt işçilik giderleri |
584.457 | 1.176.818 |
| Personel giderleri | 567.978 | 532.927 |
| Satılan ticari mal maliyeti |
560.862 | 568.935 |
| Amortisman giderleri | 545.719 | 542.273 |
| Garanti giderleri | 235.376 | 230.566 |
| Nakliye ve sigorta giderleri | 119.353 | 155.147 |
| Yarı mamul stoklarındaki değişim |
108.483 | 144.308 |
| Pazar araştırma ve tanıtım giderleri |
81.686 | 112.546 |
| Reklam giderleri | 75.891 | 87.717 |
| Ulaşım ve seyahat giderleri |
63.905 | 74.116 |
| Holding hizmet giderleri | 53.299 | 135.481 |
| Taşeronluk giderleri |
51.281 | 47.380 |
| Danışmanlık giderleri |
50.407 | 33.263 |
| Stok değer düşüklüğü değişim |
36.125 | 28.767 |
| Kira giderleri | 12.111 | 20.653 |
| Mamul stoklarındaki değişim |
2.132 | 27.895 |
| Diğer | 98.840 | 197.938 |
| 10.227.683 | 10.556.344 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 1 Ocak | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| Finansal faaliyet | 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
| Faiz giderleri | (800.892) | (953.971) |
| Finansman kaynaklı net kur farkı gideri |
(721.901) | (1.647.561) |
| Tahvil giderleri | (286.904) | (74.382) |
| Faktoring giderleri | (68.936) | (279.581) |
| Diğer | (118.148) | (77.262) |
| (1.996.781) | (3.032.757) |
| Parasal olmayan kalemler | 31 Aralık 2024 |
|---|---|
| Finansal durum tablosu | 206.596 |
| Stoklar | 54.564 |
| Peşin ödenmiş giderler |
7.447 |
| Finansal yatırımlar (UV) |
892 |
| Kullanım hakkı varlıkları |
1.296 |
| Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar |
1.781.777 |
| Peşin ödenmiş giderler (UV) |
1.070 |
| Ertelenmiş gelirler |
(38.570) |
| Ertelenmiş gelirler (UV) |
(16.727) |
| Sermaye düzeltme farkları |
(3.294.339) |
| Paylara ilişkin primler |
(36.508) |
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacak birikmiş |
|
| diğer kapsamlı gelir ve giderler |
57.752 |
| Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacak birikmiş |
|
| diğer kapsamlı gelir ve giderler |
(223.272) |
| Kardan ayrılan kısıtlanmış yedekler |
(7.368) |
| Geçmiş yıllar zararları |
1.918.582 |
| 1 Ocak - | |
| 31 Aralık 2024 |
|
| Kar veya zarar tablosu kalemleri | 1.080.273 |
| Hasılat | (810.482) |
| Satışların maliyeti (-) |
1.387.638 |
| Araştırma ve geliştirme giderleri (-) |
1.018 |
| Pazarlama giderleri (-) | 141.719 |
| Genel yönetim giderleri (-) | 104.798 |
| Yatırım faaliyetlerinden gelirler |
(41.307) |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler |
(26.607) |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler (-) |
57.687 |
| Yatırım faaliyetlerinden giderler (-) |
6.071 |
| Finansal giderler (-) | 259.738 |
Net parasal pozisyon kazançları / (kayıpları) 1.286.869
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
31 Aralık 2024 ve 31 Aralık 2023 tarihleri itibarıyla dönem karı vergi yükümlülükleri ve cari dönem vergisiyle ilgili varlıklar aşağıdaki gibidir:
| Cari vergi varlık/(yükümlülüğü): |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Cari kurumlar vergisi karşılığı |
15.577 | - |
| Eksi: Peşin ödenen vergi ve fonlar |
(15.124) | (6.070) |
| Dönem karı vergi yükümlülüğü/ (Cari dönem vergisiyle ilgili varlıklar) - net |
453 | (6.070) |
| Vergi gideri aşağıdakilerden oluşmaktadır: |
||
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
| Cari dönem vergi gideri | (14.323) | - |
| Ertelenmiş vergi gideri |
(202.498) | 918.588 |
| Toplam vergi gideri | (216.821) | 918.588 |
Grup, Türkiye'de geçerli olan kurumlar vergisine tabidir. Grup'un cari dönem faaliyet sonuçlarına ilişkin tahmini vergi yükümlülükleri için ekli finansal tablolarda gerekli karşılıklar ayrılmıştır. Türk vergi mevzuatı, ana ortaklık olan şirketin bağlı ortaklıkları konsolide ettiği finansal tabloları üzerinden vergi beyannamesi vermesine olanak tanımamaktadır. Bu sebeple bu konsolide finansal tablolara yansıtılan vergi yükümlülükleri, konsolidasyon kapsamına alınan tüm şirketler için ayrı ayrı hesaplanmıştır.
Vergiye tabi kurum kazancı üzerinden tahakkuk ettirilecek kurumlar vergisi oranı ticari kazancın tespitinde gider yazılan vergi matrahından indirilemeyen giderlerin eklenmesi ve vergiden istisna kazançlar, vergiye tabi olmayan gelirler ve diğer indirimler (varsa geçmiş yıl zararları ve tercih edildiği takdirde kullanılan yatırım indirimleri) düşüldükten sonra kalan matrah üzerinden hesaplanmaktadır.
2024 yılında Türkiye'de uygulanan kurumlar vergisi oranı %25'tir (2023: %25).
15 Temmuz 2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7456 sayılı "6/2/2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi İçin Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası İle Bazı Kanunlarda Ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" kapsamında 1 Ekim 2023 tarihinden sonra verilecek geçici beyannamelerde kurumlar vergisi oranı %25'e çıkarılmıştır. 2024 yılından itibaren %25 olarak uygulanacaktır. Kurumlar vergisi oranı kurumların ticari kazancına vergi yasaları gereğince indirimi kabul edilmeyen giderlerin ilave edilmesi, vergi yasalarında yer alan istisna (iştirak kazançları istisnası, yatırım indirimi istisnası vb.) ve indirimlerin (Ar-Ge indirimi gibi) indirilmesi sonucu bulunacak vergi matrahına uygulanır. Kar dağıtılmadığı takdirde başka bir vergi ödenmemektedir.
Aynı zamanda 15 Temmuz 2023 tarihinden sonra edinilen, kurumlar vergisi mükelleflerinin aktifinde en az 2 yıl süreyle elde bulundurulan taşınmazların satışından elde edilen kazançlar için kurumlar vergisi istisnası tamamen kaldırılırken, bu tarihten önce elde edilmiş taşınmazların satış kazancındaki kurumlar vergisi istisnası %50'den %25'e indirilmiştir. Düzenleme 15 Temmuz 2023 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
22 Şubat 2017 tarihli ve 29987 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2017/9917 sayılı "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar" uyarınca; 2012/3305 sayılı Karar ve daha önceki kararlara istinaden imalat sanayiine yönelik ("US-97 Kodu: 15-37") düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilen yatırım harcamaları için; bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik teşvik uygulamaları kapsamında vergi indirimi desteğinde uygulanacak yatırıma katkı oranları her bir bölgede geçerli olan yatırıma katkı oranına 15 puan ilave edilmek suretiyle, kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirimi tüm bölgelerde %100 oranında ve yatırıma katkı tutarının yatırım döneminde yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlarına uygulanacak oranı %100 olmak üzere teşvik belgesi üzerinde herhangi bir işlem yapılmaksızın uygulanır.
Vergi incelemesine yetkili makamlar beş yıl zarfında muhasebe kayıtlarını inceleyebilir ve hatalı işlem tespit edilirse yapılacak vergi tarhiyatı nedeniyle vergi miktarları değişebilir. Türk vergi mevzuatına göre beyanname üzerinde gösterilen mali zararlar 5 yılı aşmamak kaydıyla dönem kurum kazancından indirilebilirler. Ancak, mali zararlar, geçmiş yıl karlarından mahsup edilemez.
Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde yukarıda yer alan istisnalar yanında ayrıca Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 8. Maddesi ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 40. Madde hükmünde belirtilen indirimler ile birlikte Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10. Maddesi'nde belirtilen diğer indirimler de dikkate alınır.
8 Mart 2023 tarihli Türkiye Büyük Millet Meclis oturumunda verilen bir önerge uyarınca; kurumlar vergisi mükellefleri tarafından, 2022 yılına ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinde gösterilmek ve 2023 yılı içerisinde ödenmek suretiyle; kamuya olan borçların yeniden yapılandırılmasını öngören yasa teklifine eklenen yeni bir madde ile 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan deprem felaketi nedeniyle kurumlar vergisi mükelleflerine ek vergi getirilmiştir.
Türkiye, 2 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yasalarla Yurtiçi Asgari Kurumlar Vergisi'ni yürürlüğe koymuştur. Bu vergi 2025 yılı hesap döneminden itibaren uygulanacaktır. "7524 sayılı kanun ile Asgari Kurumlar Vergisi müessesesi getirilmiş olup, bu kapsamda hesaplanan kurumlar vergisinin, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamayacağına ilişkin düzenleme yapılmıştır. Düzenleme, 2025 yılı vergilendirme dönemi kurum kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecektir. Ayrıca konuya ilişkin 23 Seri No'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği yayımlanmıştır. 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olacağı için Grup'un cari dönem vergi giderini etkilememiştir.
Türkiye, 16 Temmuz 2024'te TBMM'ye sunulan bir Kanun Teklifi ile OECD'nin Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi düzenlemelerini (Sütun 2) benimsemeye başlamıştır. Bu düzenlemeler, 2 Ağustos 2024'te Resmî Gazete'de yayımlanan yasalarla yürürlüğe girmiştir. Türkiye'deki uygulama, OECD'nin Sütun 2 Model Kuralları ile büyük ölçüde uyumlu olup, kapsam, muafiyetler, konsolidasyon, vergi hesaplamaları ve beyan süreleri gibi konularda benzerlikler göstermektedir. Hesaplama detayları ve uygulama yöntemiyle ilgili ikincil düzenleme henüz yayınlanmamıştır, Türkiye'nin özgün durumları ve mevcut teşvikler gibi spesifik konuların ise Bakanlığın ikincil mevzuatı ile netleştirilmesi beklenmektedir. Grup yönetimi ve vergi danışmanlarının yorumları doğrultusunda, söz konusu düzenlenmenin 31 Aralık 2024 tarihi itibariyle komsolide finansal tablolar üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Kurumların ilişkili kişilerle yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satımlarında emsallerine uygun olarak tespit edecekleri bedel veya fiyat kullanmaları gerekmektedir. Emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade etmektedir. Kurumlar, ilişkili kişiler ile gerçekleştirdiği işlemlerde uygulanacak emsaline uygun fiyat veya bedelleri ilgili kanunda belirtilen yöntemlerden işlemin mahiyetine en uygun olanını kullanmak suretiyle tespit edeceklerdir. Emsaline uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat ve bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kağıtlar olarak kurumlar tarafından saklanması zorunlu kılınmıştır. Ayrıca, kurumlar bir hesap dönemi içerisinde ilişkili kişiler ile yaptıkları işlemlere ilişkin olarak bilgi ve belgeleri içerecek şekilde gerektiğinde ibraz edilmek üzere Kurumlar Vergisi Beyannamesi tarihine kadar bir rapor hazırlayacaklardır.
Emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunulması halinde kazancın tamamen veya kısmen transfer fiyatlaması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılacaktır. Tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazanç 13 üncü Madde'de belirtilen şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kar payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılacaktır. Transfer fiyatlandırması yoluyla dağıtılmış kar payının net kar payı tutarı olarak kabul edilmesi ve brüte tamamlanması sonucu bulunan tutar üzerinden ortakların hukuki niteliğine göre belirlenen oranlarda vergi kesintisi yapılacaktır. Daha önce yapılan vergilendirme işlemleri, taraf olan mükellefler nezdinde buna göre düzeltilecektir. Ancak, bu düzeltmenin yapılabilmesi için örtülü kazanç dağıtan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması gerekmektedir.
Örtülü kazanç dağıtılan kurum nezdinde yapılacak düzeltmede dikkate alınacak tutar, kesinleşen ve ödenen tutar olacaktır.
Grup, vergiye esas yasal finansal tabloları ile TFRS'ye göre hazırlanmış finansal tabloları arasındaki farklılıklardan kaynaklanan geçici zamanlama farkları için ertelenmiş vergi varlığı ve yükümlülüğü muhasebeleştirmektedir. Söz konusu farklılıklar genellikle bazı gelir ve gider kalemlerinin vergiye esas finansal tablolar ile TFRS'ye göre hazırlanan finansal tablolarda farklı dönemlerde yer almasından kaynaklanmakta olup, söz konusu farklar aşağıda belirtilmektedir.
31 Aralık 2024 ve 31 Aralık 2023 tarihleri itibariyle, finansal tablolarda, 30 Aralık 2023 tarih ve 32415 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun tebliği ile enflasyon muhasebesine ilişkin yapılan düzeltmeler sonucunda muhasebeleştirilen geçici farkların ertelenmiş vergi etkisi yer almaktadır.
Ertelenmiş vergi aktifleri ve pasiflerinin hesaplanmasında kullanılan vergi oranı beklenen geçici zamanlama farkları üzerinden %25 kullanılmıştır (2023 : %25, 2022: %20).
Türkiye'de işletmelerin konsolide vergi iadesi beyan edememeleri sebebiyle, ertelenmiş vergi varlıkları olan bağlı ortaklıklar, ertelenmiş vergi yükümlülükleri olan bağlı ortaklıklar ile netleştirilmez ve ayrı olarak gösterilir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Ertelenmiş vergi varlıkları gelecek yıllarda vergilendirilebilen gelirin oluşmasının muhtemel olduğunun tespiti halinde kayıtlara alınmaktadır. Vergilendirilebilen gelirin oluşmasının muhtemel olduğu durumlarda ertelenmiş vergi varlıkları, indirilebilir geçici farklar, mali zararlar ve indirimli kurumlar vergisi ödemesine imkan sağlayan sınırsız ömre sahip yatırım indirimleri nedeniyle hak kazanılan vergi avantajları üzerinden hesaplanmaktadır. Bu kapsamda Grup yatırım teşviklerinden doğan ertelenmiş vergi varlıklarının konsolide finansal tablolara yansıtılmasını uzun süreli planlara dayandırmakta olup, söz konusu yatırım indirimlerine ilişkin ertelenmiş vergi varlıklarının geri kazanılabilirliğini, vergilendirilebilir kar tahminlerini içeren iş modellerini baz alarak her bilanço tarihi itibarıyla değerlendirmektedir. Söz konusu ertelenmiş vergi varlıklarının bilanço tarihinden itibaren 3-5 yıl içerisinde geri kazanılması öngörülmektedir.
31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla gerçekleştirilen duyarlılık analizinde, iş planlarını oluşturan temel makroekonomik ve sektörel varsayımlarda yer alan girdiler %10 artırılarak/azaltılarak yapıldığında yatırım teşviklerine ilişkin ertelenmiş vergi varlıklarının 3-5 yıl olarak öngörülen geri kazanım sürelerinde bir değişiklik olmamıştır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Toplam geçici farklar | Ertelenmiş vergi |
varlıkları/(yükümlülükleri) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ertelenmiş vergi varlıkları / (yükümlülükleri) |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
31 Aralık 2022 |
| Yatırım teşviki |
483.034 | 498.565 | 305.424 | 483.034 | 498.565 | 305.424 |
| Garanti gideri karşılığı |
(278.829) | (451.980) | (330.344) | 69.707 | 112.995 | 66.069 |
| Kıdem tazminatı karşılıkları |
(205.800) | (223.897) | (313.225) | 51.450 | 55.974 | 62.644 |
| İzin ve ücret karşılığı |
(51.652) | (99.289) | (31.710) | 12.912 | 24.822 | 6.342 |
| Maddi ve maddi olmayan duran varlıklara |
||||||
| ilişkin düzeltmeler |
1.736.183 | 922.193 | 4.424.567 | (291.028) | (94.674) | (884.913) |
| Finansal kiralama alacaklarına |
||||||
| ilişkin düzeltmeler |
382.013 | 658.684 | 838.574 | (95.503) | (164.671) | (167.715) |
| Türev araçlar | 178.226 | 355.573 | 344.365 | (44.557) | (88.894) | (68.873) |
| Gelir tahakkukları |
72.657 | 174.682 | 16.744 | (18.164) | (44.244) | (3.349) |
| İndirilebilir mali zararlar (+) |
- | (286.428) | (286.247) | - | 71.607 | 57.249 |
| Diğer | 209.592 | 174.200 | 70.985 | (52.398) | (43.550) | (14.197) |
| Ertelenmiş vergi varlıkları / (yükümlülükleri), net |
115.453 | 327.930 | (641.319) |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla sona eren yıl içindeki ertelenmiş vergi aktifleri / (pasiflerinin) hareketi aşağıda verilmiştir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Dönem başı – 1 Ocak |
327.930 | (641.319) |
| Kar veya zarar tablosuyla ilişkilendirilen |
(202.498) | 918.588 |
| Diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilen |
(9.979) | 50.661 |
| Dönem sonu – 31 Aralık |
115.453 | 327.930 |
1 Ocak - 31 Aralık 2024 ve 1 Ocak - 31 Aralık 2023 hesap dönemleri içerisinde vergi (giderinin)/gelirinin mutabakatı aşağıdaki gibidir:
| 1 Ocak | 1 Ocak | |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
| Vergi öncesi kar / (zarar) | 92.123 | (386.586) |
| Yürürlükteki vergi oranı |
%25 | %25 |
| Vergi oranı üstünden hesaplanan vergi |
(23.031) | 96.647 |
| Kanunen kabul edilmeyen giderler ve ilaveler |
(133.566) | (79.023) |
| Ar-ge indirimleri |
278.977 | 254.389 |
| Nakdi sermaye indirimi | 86.518 | 43.246 |
| Yatırım indirimi |
103.344 | 94.236 |
| Parasal kazanç/(kayıp) etkisi ve diğer |
(491.807) | 420.781 |
| Diğer | (37.256) | 88.312 |
| Vergi geliri / (gideri) | (216.821) | 918.588 |
Kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda beyan edilen pay başına kazanç/(kayıp), ana ortaklığa ait net dönem karının/(zararının) ilgili yıl içinde mevcut hisselerin ağırlıklı ortalama adedine bölünmesi ile tespit edilir. Hisse başına esas ve nispi kazanç arasında hiçbir dönem için herhangi bir fark bulunmamaktadır. 31 Aralık 2024 ve 2023 tarihlerinde sona eren dönemler Grup hisselerinin ağırlıklı ortalaması ve 1 tam TL karşılığı hisse başına kazanç/(kayıp) hesaplamaları aşağıdaki gibidir:
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Tedavüldeki hisse senedinin ağırlıklı ortalama adedi (1 Kr) |
90.000.000.000 | 90.000.000.000 |
| Ana ortaklık net dönem karı/(zararı) (bin TL) |
(124.698) | 556.164 |
| Pay başına kazanç/(kayıp) |
||
| (100 adet hisse başına) |
(0,139) | 0,6180 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2024 | 31 Aralık 2023 | |||
|---|---|---|---|---|
| Varlıklar | Yükümlülükler | Varlıklar | Yükümlülükler | |
| Kısa vadeli | 60.664 | - | 194.884 | - |
| Gerçeğe uygun değer riskinden korunma amaçlı sözleşmeler |
60.664 | - | 194.884 | - |
| Uzun vadeli | 117.562 | - | 160.689 | - |
| Gerçeğe uygun değer riskinden korunma amaçlı sözleşmeler |
117.562 | - | 160.689 | - |
| 178.226 | - | 355.573 | - |
Grup, yapmış olduğu anlaşmalar ve kurumsal bütçe kapsamında ileriki tarihlerde gerçekleştirmesi yüksek olasılıklı yabancı para biriminden satışların tutarlarından kaynaklanan kur risklerine karşı aynı para biriminde borçlanarak bilanço üzerinde kur riskinden korunma sağlamaktadır. Bu bağlamda, riskten korunma muhasebesine konu olan ve riskten korunma aracı olarak belirlenen yabancı para borçlanmaların geri ödemeleri, birbirine yakın tarihlerde gerçekleştirilecek ve riskten korunma muhasebesi kapsamında riskten korunan kalem olarak belirlenen yabancı para biriminden satışların nakit akışlarıyla yapılmaktadır. Grup, belirlemiş olduğu kur riski yönetim stratejisi kapsamında, gerçekleşme olasılığı yüksek tahmini işlem nakit akış riskinin kur riski bileşeninden korunma amacıyla riskten korunma muhasebesi uygulamakta ve riskten korunma aracı üzerinde oluşmuş ve henüz gerçekleşmemiş döviz kuru dalgalanmalarını türev araçlar altında muhasebeleştirmiştir.
| Kısa vadeli finansal yatırımlar |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|---|---|---|
| Kur korumalı mevduat (**) |
- | 170.978 |
| 170.978 |
(**) Grup'un 31 Aralık 2023 tarihi itibariyla dövizden dönüşen (Avro) kur korumalı TL hesabı bulunmaktadır. Dövizden dönüşümlü kur korumalı mevduat hesap kapanış tarihi 4 Mart 2024' tür. İlgili bakiye kur korumalı mevduat içermekte olup vadesi 4 Mart 2024 ve yıllık etkin faiz oranı %34'tür.
Grup'un gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara / diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal yatırımlarının detayı aşağıdaki gibidir:
| Hisse | 31 Aralık |
Hisse | 31 Aralık |
|
|---|---|---|---|---|
| Uzun vadeli finansal yatırımlar |
Oranı | 2024 | Oranı | 2023 |
| Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı |
||||
| gelire yansıtılan finansal varlıklar: |
||||
| Industria Italiana Autobus S.P.A (IIA) (*) | %0 | - | %28,59 | 244.343 |
| %28,59 | 244.343 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
(*) 29 Ocak 2019 tarihinde düzenlenen IIA Genel Kurul'unda İtalyan devlet kurumu olan INVITALIA S.P.A.'nın orantısal olarak sermaye artışı hakkını kullanması sonucu, Şirket'in IIA'daki ortaklık oranı %28,59'a düşmüştür. Şirket, 2019 yılı içinde yapılan sermaye artışına 8.295.024 Avro bedelinde iştirak ederek IIA'nın sermayesindeki toplam yatırım tutarını 5.129.642 Avro'dan (26.927 TL) 11.924.666 Avro'ya (78.635 TL) çıkartmıştır. Şirket, 24 Şubat 2020 tarihinde yaptığı 125 TL (19.000 Avro) tutarındaki sermaye ödemesi ile toplam yatırım tutarını 78.760 TL'ye çıkartmıştır. 2021 Eylül ayında ise 48.031 TL (4.683.160 Avro), 9 Mart 2023 tarihinde (7.580.406 Avro) 151.528 TL borç tutarı sermayeye ilave edilmiştir.tutarındaki yatırım payı Şirket'in ticari alacaklarından mahsup edilerek, toplam yatırım tutarı 244.343 TL seviyesine ulaşmıştır.
Grup, ana faaliyet konusu otobüs üretimi, dağıtımı ve pazarlaması olan Industria Italiana Autobus'un ("IIA") sermayesinin %28,59 payına sahip olmakla birlikte, Grup yönetiminin TMS-28 kapsamında yaptığı değerlendirmede, söz konusu şirket üzerinde Grup'un kontrol gücü veya önemli etkisinin bulunmadığı sonucuna varılmış ve konsolide finansal tablolarda finansal yatırım olarak gösterilmiştir. IIA'nın diğer pay sahipleri İtalya kamu kurumlarının iştiraklerinden oluşmaktadır.
Grup'un iştiraki olan IIA şirketinin Genel Kurul'u, diğer gündem maddelerinin yanında bilanço açıklarının kapatılması amacı ile sermayenin asgari seviyeye çıkartılması gündemi ile 20 Haziran 2024 tarihinde toplanmıştır ve takibinde toplantının tescili gerçekleşmiştir. Söz konusu işlemler için Grup'un, işlemlere mevcut payları oranında katılma hakkını kullanmayarak, IIA'da sahip olduğu payları muhafaza etme hakkını kullanmamış, bu nedenle IIA'daki pay sahipliği son bulmuştur.
Grup, sermaye yönetiminde, bir yandan faaliyetlerinin sürekliliğini sağlamaya çalışırken, diğer yandan da borç ve özkaynak dengesini en verimli şekilde kullanarak karını artırmayı hedeflemektedir.
Grup'un sermaye yapısı Dipnot 19'da açıklanan kredileri de içeren borçlar ve sırasıyla nakit ve nakit benzerleri, çıkarılmış sermaye, yedekler ile geçmiş yıl kazançlarını içeren özkaynak kalemlerinden oluşmaktadır.
Grup'un yönetim kurulu sermaye yapısını inceler. Bu incelemeler sırasında kurul, sermaye maliyeti ile birlikte her bir sermaye sınıfıyla ilişkilendirilen riskleri değerlendirir. Grup, kurulun yaptığı önerilere dayanarak, sermaye yapısını yeni borç edinilmesi veya mevcut olan borcun geri ödenmesiyle olduğu kadar, temettü ödemeleri, yeni hisse ihracı ve hisselerin geri satın alımı yollarıyla dengede tutmayı amaçlamaktadır.
Endüstrideki diğer firmalarla tutarlı olmak üzere sermayeyi kaldıraç oranına göre inceler. Söz konusu rasyo net borcun toplam sermayeye bölünmesi ile hesaplanır. Net borç ise toplam kredilerden (cari ve cari olmayan kredilerin konsolide bilançoda gösterildiği gibi dahil edilmesiyle) nakit ve nakit benzerlerinin çıkarılması suretiyle elde edilir. Toplam sermaye, konsolide bilançodaki "özkaynak" kalemi ile net borcun toplanması ile hesaplanır.
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla, nakit ve nakit benzeri değerlerin ve kısa vadeli finansal yatırımların finansal borçlardan düşülmesiyle hesaplanan net borcun, toplam sermayeye bölünmesi ile bulunan borç sermaye oranı aşağıdaki gibidir:
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
|
|---|---|---|
| Toplam finansal borçlanmalar |
5.983.593 | 5.495.566 |
| Eksi: Nakit ve Nakit Benzerleri | (1.178.181) | (1.482.888) |
| Net Borç | 4.805.412 | 4.012.678 |
| Özkaynaklar | 5.490.273 | 5.231.026 |
| Toplam Sermaye | 10.270.053 | 9.243.704 |
| Net Borç/Özkaynak (%) | 46,67 | 43,41 |
Grup faaliyetleri nedeniyle piyasa riski (kur riski, gerçeğe uygun değer faiz oranı riski, nakit akımı faiz oranı riski ve fiyat riski), kredi riski ve likidite riskine maruz kalmaktadır. Grup'un risk yönetimi programı genel olarak mali piyasalardaki belirsizliğin, Grup finansal performansı üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerinin minimize edilmesi üzerine odaklanmaktadır. Grup, çeşitli finansal risklerden korunmak amacı ile türev ürünleri kullanmaktadır.
Risk yönetimi, Yönetim Kurulu tarafından onaylanan politikalar doğrultusunda yürütülmektedir. Risk politikalarına ilişkin olarak ise Grup yönetimi tarafından finansal riskler tanımlanır, değerlendirilir ve Grup'un operasyon üniteleri ile birlikte çalışmak suretiyle riskin azaltılmasına yönelik araçlar kullanılır.
Grup kredi riskini minimuma indirmek için, kredibilitesi yüksek taraflarla çalışmayı ve temerrüt durumundaki finansal zarar riskini azaltmak adına da gerekli gördüğü durumlarda teminat alma politikasını benimsemiştir.
Yeni bir müşteri kabul edilirken; müşterinin kredibilitesi, ilgili departmanlar tarafından değerlendirilir ve gerekli görülen durumlarda teminat alınarak uygun kredi limitleri tanımlanır.
Grup'un müşteri limitlerinin belirlenmesi ve vadesi geçen alacaklara ilişkin uygulanacak takip mekanizmalarına dair de prosedürleri mevcuttur. Grup'un ticari alacakları, çeşitli sektör ve coğrafi alanlara dağılmış, çok sayıdaki müşteriyi kapsamaktadır. Müşterilerin ticari alacak bakiyeleri üzerinden sürekli olarak kredi değerlendirmeleri yapılmaktadır. Ayrıca, Grup yönetimi dönem sonları itibariyle ticari borçlarını ve finansal varlıklarını müşteri ve varlık bazında değerlendirerek, tahsili mümkün görünmeyen tutarlara ilişkin gerekli karşılıkların konsolide finansal tablolara yansıtılmasını sağlar. Bu bağlamda, Grup yönetimi raporlama tarihi itibarıyla, Grup'un kredi riskinin önemli ölçüde azaldığını düşünmektedir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Finansal araç türleri itibarıyla maruz kalınan kredi riskleri |
Alacaklar | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ticari Alacaklar Diğer |
Alacaklar | |||||
| Bankalardaki | ||||||
| 31 Aralık 2024 |
İlişkili Taraf |
Diğer Taraf |
İlişkili Taraf |
Diğer Taraf |
Mevduat | Türev Araçlar |
| Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D+E) (*) |
189.658 | 4.453.077 | - | 416.880 | 1.077.172 | 178.226 |
| - Riskin teminatlarla güvence altına alınan kısmı (**) |
- | 285.650 | - | - | - | - |
| A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter |
||||||
| değeri | 189.658 | 3.338.058 | - | 416.880 | 1.077.172 | 178.226 |
| B. Koşulları yeniden görüşülmüş bulunan, aksi takdirde vadesi geçmiş veya değer |
||||||
| düşüklüğüne uğramış sayılacak finansal varlıkların defter değeri |
- | 71.360 | - | - | - | - |
| C. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış varlıkların net defter değeri |
- | 1.056.465 | - | - | - | - |
| - Teminat, vs ile güvence altına alınan kısmı |
- | 6.475 | - | - | - | - |
| D. Değer düşüklüğüne uğramış varlıkların net defter değeri |
- | - | - | - | - | - |
| - Vadesi geçmiş (brut defter değeri) |
- | 60.139 | - | - | - | - |
| - Değer düşüklüğü (-) |
- | (60.139) | - | - | - | - |
| - Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı |
- | - | - | - | - | - |
| E. Beklenen kredi zararları |
- | (12.806) | - | - | - | - |
(*) Tutarın belirlenmesinde, alınan teminatlar gibi, kredi güvenilirliğinde artış sağlayan unsurlar dikkate alınmamıştır.
(**) Teminatlar, müşterilerden alınan teminat senetleri ve teminat çeklerinden oluşmaktadır.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| Finansal araç türleri itibarıyla maruz kalınan kredi riskleri Alacaklar |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ticari Alacaklar | Diğer | Alacaklar | ||||
| Bankalardaki | ||||||
| 31 Aralık 2023 |
İlişkili Taraf |
Diğer Taraf |
İlişkili Taraf |
Diğer Taraf |
Mevduat | Türev Araçlar |
| Raporlama tarihi itibarıyla maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D+E) (*) |
719 | 3.391.032 | - | 1.080.152 | 1.295.317 | 355.573 |
| - Riskin teminatlarla güvence altına alınan kısmı (**) |
- | 1.077.300 | - | - | - | - |
| A. Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net defter |
||||||
| değeri | 719 | 1.271.888 | - | 1.080.152 | 1.295.317 | 355.573 |
| B. Koşulları yeniden görüşülmüş bulunan, aksi takdirde vadesi geçmiş veya değer |
||||||
| düşüklüğüne uğramış sayılacak finansal varlıkların defter değeri |
- | 319.165 | - | - | - | - |
| C. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış varlıkların net defter değeri |
- | 1.859.366 | - | - | - | - |
| - Teminat, vs ile güvence altına alınan kısmı |
- | 633.422 | - | - | - | - |
| D. Değer düşüklüğüne uğramış varlıkların net defter değeri |
- | - | - | - | - | - |
| - Vadesi geçmiş (brut defter değeri) |
- | 172.065 | - | - | - | - |
| - Değer düşüklüğü (-) |
- | (172.065) | - | - | - | - |
| - Net değerin teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı |
- | - | - | - | - | - |
| E. Beklenen kredi zararları |
- | (59.387) | - | - | - | - |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Finansal aracın taraflarından birinin sözleşmeye bağlı yükümlülüğünü yerine getirememesi nedeniyle Grup'a finansal bir kayıp oluşturması riski, kredi riski olarak tanımlanır. Grup, işlemlerini yalnızca kredi güvenirliliği olan taraflarla gerçekleştirme ve mümkün olduğu durumlarda, yeterli teminat elde etme yoluyla kredi riskini azaltmaya çalışmaktadır. Grup'un maruz kaldığı kredi riskleri ve müşterilerin kredi dereceleri devamlı olarak izlenmektedir. Kredi riski, müşteriler için belirlenen ve risk yönetimi kurulu tarafından her yıl incelenen ve onaylanan sınırlar aracılığıyla kontrol edilmektedir.
Likidite riski yönetimi ile ilgili esas sorumluluk, yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu, Grup yönetiminin kısa, orta ve uzun vadeli fonlama ve likidite gereklilikleri için, uygun bir likidite riski yönetimi oluşturmuştur. Grup, likidite riskini tahmini ve fiili nakit akımlarını düzenli olarak takip etmek ve finansal varlık ve yükümlülüklerin vadelerinin eşleştirilmesi yoluyla yeterli fonların ve borçlanma rezervinin devamını sağlamak suretiyle, yönetir.
Aşağıdaki tablo, Grup'un türev niteliğinde olmayan ve olan finansal yükümlülüklerinin sözleşme uyarınca geri ödeme süreleriyle vade dağılımını göstermektedir. Türev olmayan finansal yükümlülükler iskonto edilmeden ve ödemesi gereken en erken tarihler esas alınarak hazırlanmıştır. Söz konusu yükümlülükler üzerinden ödenecek faizler aşağıdaki tabloya dahil edilmiştir. Türev finansal yükümlülükler ise iskonto edilmemiş net nakit giriş ve çıkışlarına göre düzenlenmiştir. Vadeli işlem araçları brüt ödenmesi gereken vadeli işlemler için net olarak ödenir ve iskonto edilmemiş, brüt nakit giriş ve çıkışları üzerinden realize edilir. Alacaklar veya borçlar sabit olmadığı zaman açıklanan tutar, rapor tarihindeki getiri eğrilerinden elde edilen faiz oranı kullanılarak belirlenir.
| Sözleşme | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kayıtlı | uyarınca | 3-12 ay | 5 yıl ve | |||
| 31 Aralık 2024 | değeri | nakit akışı | 3 aydan kısa | arası | 1-5 yıl arası | üzeri |
| Banka kredileri | 4.941.515 | 5.417.854 | 1.925.153 | 1.779.655 | 1.592.436 | 120.610 |
| Ticari borçlar | 2.237.410 | 2.268.781 | 2.094.530 | 174.251 | - | - |
| Tahvil ihracına yönelik borçlanmalar | 751.883 | 996.628 | 88.366 | 908.262 | - | - |
| Kiralama işlemlerinden yükümlülükler | 116.386 | 123.181 | 28.000 | 83.458 | 11.723 | - |
| Faktoring borçları | 173.809 | 173.809 | 173.809 | - | - | - |
| Diğer borçlar | 65.002 | 65.002 | 65.002 | - | - | - |
| Toplam borçlar | 8.286.005 | 9.045.255 | 4.374.860 | 2.945.626 | 1.604.159 | 120.610 |
| Sözleşme | ||||||
| 31 Aralık 2023 | Kayıtlı değeri |
uyarınca nakit akışı |
3 aydan kısa |
3-12 ay arası |
1-5 yıl arası | 5 yıl ve üzeri |
| Banka kredileri | 4.701.190 | 5.087.773 | 2.110.578 | 1.436.232 | 1.540.963 | - |
| Ticari borçlar | 2.563.254 | 2.563.254 | 2.501.929 | 61.325 | - | - |
| Tahvil ihracına yönelik borçlanmalar | 565.846 | 565.846 | - | 565.846 | - | - |
| Kiralama işlemlerinden yükümlülükler | 60.167 | 66.184 | 29.423 | 26.616 | 10.145 | - |
| Faktoring borçları | 168.363 | 168.363 | 168.363 | - | - | - |
| Diğer borçlar | 642.149 | 642.149 | 266.764 | 375.385 | - | - |
| Toplam borçlar | 8.700.969 | 9.093.569 | 5.077.057 | 2.465.404 | 1.551.108 | - |
31 Aralık 2024 ve 2023 tarihleri itibarıyla Şirket'in sözleşme şartlarına bağlı iskonto edilmemiş nakit çıkışları aşağıdaki gibidir:
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup'un faaliyetleri öncelikle, aşağıda ayrıntılarına yer verildiği üzere, döviz kurundaki ve faiz oranındaki değişiklikler ile ilgili finansal risklere maruz kalmaktadır. Döviz kuru ve faiz oranıyla ilişkilendirilen riskleri kontrol altında tutabilmek için Grup, aşağıdakilerin de dahil olduğu türev niteliğinde olan çeşitli finansal araçlar kullanmaktadır:
Yabancı para alım ve satım nedeniyle doğan döviz kuru riskinden korunmak için kullanılan vadeli döviz alım/satım sözleşmeleri
Piyasa riskleri ayrıca, duyarlılık analizleri ve stres senaryoları ile de değerlendirilmektedir.
Cari yılda Grup'un maruz kaldığı piyasa riskinde veya maruz kalınan riskleri yönetim ve ölçüm yöntemlerinde, önceki yıla göre bir değişiklik olmamıştır.
Yabancı para cinsinden işlemler, kur riskinin oluşmasına sebebiyet vermektedir. Kur riski, onaylanmış politikalara dayalı olarak yapılan vadeli döviz alım/satım sözleşmeleri ile yönetilmektedir.
Grup'un yabancı para cinsinden parasal ve parasal olmayan varlıklarının ve parasal ve parasal olmayan yükümlülüklerinin bilanço tarihi itibarıyla dağılımı aşağıdaki gibidir:
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2024 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| TL Karşılığı (Fonksiyonel para birimi) |
ABD Doları | Avro | Rumen Lei | Kanada Doları |
Çin Yuanı | Sterlin | Norveç Kronu |
İsveç Kronu | |
| 1. Ticari Alacaklar | 3.135.543 | 13.622 | 71.563 | 9.383 | 291 | 3.927 | - | - | - |
| 2a. Parasal Finansal Varlıklar | 625.478 | 184 | 16.801 | 150 | - | - | 15 | - | - |
| 2b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 3. Diğer | 285.069 | 1.337 | 5.661 | 2.297 | 1 | 2.462 | 18 | - | 89 |
| 4. Dönen Varlıklar (1+2+3) | 4.046.090 | 15.143 | 94.025 | 11.830 | 292 | 6.389 | 33 | - | 89 |
| 5. Ticari Alacaklar | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 6a. Parasal Finansal Varlıklar | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 6b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 7. Diğer | 117.562 | - | 3.200 | - | - | - | - | - | - |
| 8. Duran Varlıklar (5+6+7) 9. Toplam Varlıklar (4+8) |
117.562 4.163.652 |
- 15.143 |
3.200 97.225 |
- 11.830 |
- 292 |
- 6.389 |
- 33 |
- - |
- 89 |
| 10. Ticari Borçlar | 884.382 | - | 23.639 | 474 | 435 | - | 33 | 27 | 89 |
| 11. Finansal Yükümlülükler | 2.341.291 | - | 63.733 | - | - | - | - | - | - |
| 12a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler | 429.239 | 4 | 9.622 | 281 | 3.000 | - | - | - | - |
| 12b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 13. Kısa Vadeli Yükümlülükler (10+11+12) | 3.654.912 | 4 | 96.994 | 755 | 3.435 | - | 33 | 27 | 89 |
| 14. Ticari Borçlar | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 15. Finansal Yükümlülükler | 1.393.810 | - | 37.941 | - | - | - | - | - | - |
| 16a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 16b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 17. Uzun Vadeli Yükümlülükler (14+15+16) | 1.393.810 | - | 37.941 | - | - | - | - | - | - |
| 18. Toplam Yükümlülükler (13+17) | 5.048.722 | 4 | 134.935 | 755 | 3.435 | - | 33 | 27 | 89 |
| 19. Finansal Durum Tablosu Dışı Türev Araçların Net Varlık/(Yükümlülük) | |||||||||
| Pozisyonu (19a+19b) | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 19.a Aktif Karakterli Finansal Durum Tablosu Dışı Döviz Türev Ürünlerin Tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 19b. Pasif Karakterli Finansal Durum Tablosu Dışı Döviz Türev Ürünlerin Tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 20. Net Yabancı Para Vvarlık/(Yükümlülük) Pozisyonu (9-18+19) | (885.070) | 15.139 | (37.710) | 11.075 | (3.144) | 6.389 | - | (27) | - |
| 21. Parasal Kalemler Net Yabancı Para Varlık/(Yükümlülük) Pozisyonu | |||||||||
| (UFRS7.B23) (1+2a+5+6a-10-11-12a-14-15-16a) | (1.287.701) | 13.802 | (46.571) | 8.778 | (3.144) | 3.927 | (18) | (27) | (89) |
| 22. Döviz hedge'i için kullanılan finansal araçların toplam gerçeğe uygun | |||||||||
| değeri | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 23. Döviz varlıkların hedge edilen kısmının tutarı | 111.015 | - | 3.022 | - | - | - | - | - | - |
| 24. Döviz yükümlülüklerin hedge edilen kısmının tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 25. Toplam ihracat tutarı | 5.595.962 | 9.595 | 140.876 | 9.383 | 543 | - | - | - | - |
| 26. Toplam ithalat tutarı | 2.213.493 | 7.803 | 48.261 | - | - | 33.242 | 79 | - | 52 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2023 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| TL Karşılığı (Fonksiyonel para birimi) ABD Doları Avro Rumen Lei Kanada Doları Çin Yuanı Japon Yeni |
Diğer | |||||||
| 1. Ticari Alacaklar | 2.993.602 | 7.921 | 54.837 | 8.197 | 23 | - | - | - |
| 2a. Parasal Finansal Varlıklar | 736.557 | 27 | 13.738 | 2.628 | 2.006 | - | - | - |
| 2b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 3. Diğer | 496.857 | 1.650 | 8.989 | 143 | 9 | - | - | - |
| 4. Dönen Varlıklar (1+2+3) | 4.227.016 | 9.598 | 77.564 | 10.968 | 2.038 | - | - | - |
| 5. Ticari Alacaklar | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 6a. Parasal Finansal Varlıklar | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 6b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 7. Diğer | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 8. Duran Varlıklar (5+6+7) | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 9. Toplam Varlıklar (4+8) | 4.227.016 | 9.598 | 77.564 | 10.968 | 2.038 | - | - | - |
| 10. Ticari Borçlar | 896.856 | 1.402 | 15.467 | 1 | 144 | 3.484 | 2.702 | - |
| 11. Finansal Yükümlülükler | 2.980.081 | - | 63.252 | - | - | - | - | - |
| 12a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler | 6.422 | 1 | 135 | - | - | - | - | - |
| 12b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 13. Kısa Vadeli Yükümlülükler (10+11+12) | 3.883.359 | 1.403 | 78.854 | 1 | 144 | 3.484 | 2.702 | - |
| 14. Ticari Borçlar | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 15. Finansal Yükümlülükler | 1.052.159 | - | 22.332 | - | - | - | - | - |
| 16a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 16b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 17. Uzun Vadeli Yükümlülükler (14+15+16) | 1.052.159 | - | 22.332 | - | - | - | - | - |
| 18. Toplam Yükümlülükler (13+17) | 4.935.518 | 1.403 | 101.186 | 1 | 144 | 3.484 | 2.702 | - |
| 19. Finansal Durum Tablosu Dışı Türev Araçların Net Varlık/(Yükümlülük) | ||||||||
| Pozisyonu (19a+19b) | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 19.a Aktif Karakterli Finansal Durum Tablosu Dışı Döviz Türev Ürünlerin Tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 19b. Pasif Karakterli Finansal Durum Tablosu Dışı Döviz Türev Ürünlerin Tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 20. Net Yabancı Para Vvarlık/(Yükümlülük) Pozisyonu (9-18+19) | (708.502) | 8.195 | (23.622) | 10.967 | 1.894 | (3.484) | (2.702) | - |
| 21. Parasal Kalemler Net Yabancı Para Varlık/(Yükümlülük) Pozisyonu | ||||||||
| (UFRS7.B23) (1+2a+5+6a-10-11-12a-14-15-16a) | (1.205.359) | 6.545 | (32.611) | 10.824 | 1.885 | (3.484) | (2.702) | - |
| 22. Döviz hedge'i için kullanılan finansal araçların toplam gerçeğe uygun | ||||||||
| değeri | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 23. Döviz varlıkların hedge edilen kısmının tutarı | 766.634 | - | 16.272 | - | - | - | - | - |
| 24. Döviz yükümlülüklerin hedge edilen kısmının tutarı | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 25. Toplam ihracat tutarı | 6.503.913 | 29.625 | 147.375 | - | - | 18.400 | 128.553 | - |
| 26. Toplam ithalat tutarı | 2.773.246 | 29.625 | 147.375 | - | 27 | 18.400 | 384 | - |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup, başlıca ABD Doları ve Avro cinsinden kur riskine maruz kalmaktadır. Aşağıdaki tablo Grup'un ABD Doları ve Avro kurlarındaki %10'luk artışa ve azalışa olan duyarlılığını göstermektedir. %10'luk oran, üst düzey yöneticilere Grup içinde kur riskinin raporlanması sırasında kullanılan oran olup, söz konusu oran yönetimin döviz kurlarında beklediği olası değişikliği ifade etmektedir. Duyarlılık analizi sadece yılsonundaki açık yabancı para cinsinden parasal kalemleri kapsar ve söz konusu kalemlerin yılsonundaki %10'luk kur değişiminin etkilerini gösterir. Bu analiz, dış kaynaklı krediler ile birlikte Grup içindeki yurt dışı faaliyetler için kullanılan, krediyi alan ve de kullanan tarafların fonksiyonel para birimi dışındaki kredilerini kapsamaktadır. Pozitif değer, kar/zararda ve diğer özkaynak kalemlerindeki artışı ifade eder. Grup yönetimi, yılsonundaki kur riski analizinin yıl içinde oluşan kur riskini yansıtmıyor olması nedeniyle duyarlılık analizinin yabancı para riskini tam olarak ifade etmediği görüşündedir.
| 31 Aralık 2024 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kar / Zarar | Özkaynaklar | |||||
| Yabancı | Yabancı | Yabancı | Yabancı | |||
| paranın | paranın | paranın | paranın | |||
| değer | değer | değer | değer | |||
| kazanması | kaybetmesi | kazanması | kaybetmesi | |||
| ABD Doları'nın TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 1 - ABD Doları net varlık / yükümlülüğü | 53.411 | (53.411) | 53.411 | (53.411) | ||
| 2- ABD Doları riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 3- ABD Doları net etki (1 +2) | 53.411 | (53.411) | 53.411 | (53.411) | ||
| Avro'nun TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 4 - Avro net varlık / yükümlülük | (138.532) | 138.532 | (138.532) | 138.532 | ||
| 5 - Avro riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 6- Avro net etki (4+5) | (138.532) | 138.532 | (138.532) | 138.532 | ||
| RON'ın TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 7- RON döviz net varlık / yükümlülüğü | 8.132 | (8.132) | 8.132 | (8.132) | ||
| 8- RON döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 9- RON Döviz Varlıkları net etki (7+8) | 8.132 | (8.132) | 8.132 | (8.132) | ||
| CAD'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 10- CAD döviz net varlık / yükümlülüğü | (7.709) | 7.709 | (7.709) | 7.709 | ||
| 11- CAD döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 12- CAD Döviz Varlıkları net etki (10+11) | (7.709) | 7.709 | (7.709) | 7.709 | ||
| CNY'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 13- CNY döviz net varlık / yükümlülüğü | 3.071 | (3.071) | 3.071 | (3.071) | ||
| 14- CNY döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 15- CNY Döviz Varlıkları net etki (13+14) | 3.071 | (3.071) | 3.071 | (3.071) | ||
| NOK'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 16- NOK döviz net varlık / yükümlülüğü | (119) | 119 | (119) | 119 | ||
| 17- NOK döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 18- NOK Döviz Varlıkları net etki (16+17) | (119) | 119 | (119) | 119 | ||
| SEK'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 19- SEK döviz net varlık / yükümlülüğü | 17 | (17) | 17 | (17) | ||
| 20- SEK döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 21- SEK Döviz Varlıkları net etki (19+20) | 17 | (17) | 17 | (17) | ||
| Diğer TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | ||||||
| 22- Diğer döviz net varlık / yükümlülüğü | 7 | (7) | 7 | (7) | ||
| 23- Diğer döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | ||
| 24- Diğer Döviz Varlıkları net etki (22+23) | 7 | (7) | 7 | (7) | ||
| TOPLAM (3 + 6 + 9 + 12 + 15 + 18 + 21 + 24 ) | (81.722) | 81.722 | (81.722) | 81.722 |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2023 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Kar / Zarar | Özkaynaklar | ||||
| Yabancı | Yabancı | Yabancı | Yabancı | ||
| paranın | paranın | paranın | paranın | ||
| değer | değer | değer | değer | ||
| kazanması | kaybetmesi | kazanması | kaybetmesi | ||
| ABD Doları'nın TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde 1 - ABD Doları net varlık / yükümlülüğü |
27.818 | (27.818) | 27.818 | (27.818) | |
| 2- ABD Doları riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | |
| 3- ABD Doları net etki (1 +2) | 27.818 | (27.818) | 27.818 | (27.818) | |
| Avro'nun TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | |||||
| 4 - Avro net varlık / yükümlülük | (153.644) | 153.644 | (153.644) | 153.644 | |
| 5 - Avro riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | |
| 6- Avro net etki (4+5) | (153.644) | 153.644 | (153.644) | 153.644 | |
| RON'ın TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | |||||
| 7- RON döviz net varlık / yükümlülüğü | 10.676 | (10.676) | 10.676 | (10.676) | |
| 8- RON döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | |
| 9- RON Döviz Varlıkları net etki (7+8) | 10.676 | (10.676) | 10.676 | (10.676) | |
| CAD'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | |||||
| 10- CAD döviz net varlık / yükümlülüğü | 6.041 | (6.041) | 6.041 | (6.041) | |
| 11- CAD döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | |
| 12- CAD Döviz Varlıkları net etki (10+11) | 6.041 | (6.041) | 6.041 | (6.041) | |
| CNY'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | |||||
| 13- CNY döviz net varlık / yükümlülüğü | (2.101) | 2.101 | (2.101) | 2.101 | |
| 14- CNY döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | |
| 15- CNY Döviz Varlıkları net etki (13+14) | (2.101) | 2.101 | (2.101) | 2.101 | |
| JPY'nin TL karşısında % 10 değerlenmesi halinde | |||||
| 16- JPY döviz net varlık / yükümlülüğü | (8.147) | 8.147 | (8.147) | 8.147 | |
| 17- JPY döviz kuru riskinden korunan kısım (-) | - | - | - | - | |
| 18- JPY Döviz Varlıkları net etki (16+17) | (8.147) | 8.147 | (8.147) | 8.147 | |
| TOPLAM (3 + 6 + 9 + 12 + 15 + 18 ) | (119.357) | 119.357 | (119.357) | 119.357 | |
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
| 31 Aralık 2024 |
İtfa edilmiş değerinden gösterilen finansal varlıklar |
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan tutarlar |
Gerçeğe uygun değer farkı kar/zarara yansıtılan tutarlar |
İtfa edilmiş değerinden gösterilen finansal yükümlülükler |
Defter değeri |
Dipnot |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Finansal varlıklar |
||||||
| Nakit ve nakit benzerleri | 1.178.181 | - | - | - | 1.178.181 | 4 |
| Ticari alacaklar | 4.642.735 | - | - | - | 4.642.735 | 7 |
| İlişkili taraflardan ticari alacaklar |
189.658 | - | - | - | 189.658 | 6 |
| Diğer alacaklar |
416.880 | - | - | - | 416.880 | 8 |
| Türev araçlar | - | - | 178.226 | - | 178.226 | 30 |
| Finansal yükümlülükler | ||||||
| Finansal borçlanmalar | - | - | - | (5.867.207) | (5.867.207) | 19 |
| Kiralama işlemlerinden borçlar |
- | - | - | (116.386) | (116.386) | 19 |
| Ticari borçlar | - | - | - | (2.064.448) | (2.064.448) | 7 |
| İlişkili taraflara ticari borçlar |
- | - | - | (172.962) | (172.962) | 6 |
| İlişkili taraflara diğer borçlar |
- | - | - | (47.179) | (47.179) | 6 |
Grup yönetimi, finansal araçların defter değerlerinin gerçeğe uygun değerlerini yansıttığını düşünmektedir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Finansal araçların sınıfları ve gerçeğe uygun değerleri:
| 31 Aralık 2023 |
İtfa edilmiş değerinden gösterilen finansal varlıklar |
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan tutarlar |
Gerçeğe uygun değer farkı kar/zarara yansıtılan tutarlar |
İtfa edilmiş değerinden gösterilen finansal yükümlülükler |
Defter değeri |
Dipnot |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Finansal varlıklar |
||||||
| Nakit ve nakit benzerleri | 1.482.891 | - | - | - | 1.482.891 | 4 |
| Ticari alacaklar | 3.342.811 | - | - | - | 3.342.811 | 7 |
| İlişkili taraflardan ticari alacaklar |
719 | - | - | - | 719 | 6 |
| Finansal kiralama alacakları |
658.684 | - | - | - | 658.684 | 8 |
| Finansal yatırımlar |
170.978 | - | - | - | 170.978 | 31 |
| Diğer alacaklar |
387.890 | - | - | - | 387.890 | 8 |
| Türev araçlar | - | - | 355.574 | - | 355.574 | 30 |
| Finansal yükümlülükler | ||||||
| Finansal borçlanmalar | - | - | - | (5.435.407) | (5.435.407) | 19 |
| Kiralama işlemlerinden borçlar |
- | - | - | (60.167) | (60.167) | 19 |
| Ticari borçlar | - | - | - | (2.552.019) | (2.552.019) | 7 |
| İlişkili taraflara ticari borçlar |
- | - | - | (158.050) | (158.050) | 6 |
| İlişkili taraflara diğer borçlar |
- | - | - | (41.616) | (41.616) | 6 |
Grup yönetimi, finansal araçların defter değerlerinin gerçeğe uygun değerlerini yansıttığını düşünmektedir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Finansal varlıkların ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değeri aşağıdaki gibi belirlenir:
Grup'un bazı finansal varlık ve finansal yükümlülükleri her bilanço tarihinde gerçeğe uygun değerlerinden finansal tablolara yansıtılır. Aşağıdaki tablo söz konusu finansal varlık ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerlerinin nasıl belirlendiği bilgisini vermektedir:
| Gerçeğe uygun değer | Önemli | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Finansal Varlıklar / Finansal Yükümlülükler |
31 Aralık 2024 |
31 Aralık 2023 |
Gerçeğe uygun seviyesi |
Değerleme tekniği |
gözlenebilir veriye dayanmayan girdiler |
Gözlenebilir veriye dayanmayan girdiler ile gerçeğe uygun değer ilişkisi |
| Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklar – türev araçlar |
178.226 | 355.573 | İkinci seviye |
Gerçeğe uygun değer tayini, pazar yaklaşımına ve risk sermayesi değerleme modeline göre yapılır. |
Sürekli büyüme ve iskonto oranlarının finansal varlığın değeri üzerindeki etkisi |
İlgili finansal varlığın sürekli büyüme oranındaki pozitif değişim finansal varlığın gerçeğe uygun değerinde artışa neden olmaktadır. Ayrıca kullanılan tahminlere baz olan iskonto oranlarındaki artışın da finansal varlık gerçeğe uygun değerinde azaltıcı etkisi bulunmaktadır. |
Gerçeğe uygun değerleriyle gösterilen finansal olmayan varlıkların seviye sınıflamaları:
Değerlemede kullanılan veriler dolayısıyla, arazi, arsalar, yer altı ve yer üstü düzenleri ve binalarının gerçeğe uygun değerleme ölçümleri Seviye 2 olarak kategorize edilmiştir.
(Tutarlar aksi belirtilmedikçe bin Türk Lirası'nın ("TL"), 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla satın alma gücü esasına göre ifade edilmiştir.)
Grup'un 1 Ocak – 31 Aralık 2024 ve 1 Ocak – 31 Aralık 2023 dönemlerinde Bağımsız Denetim Kuruluşundan (BDK) aldığı hizmetlere ilişkin ücretler aşağıdaki gibidir:
| 2024 | 2023 | |
|---|---|---|
| Raporlama dönemine ait bağımsız denetim ücreti |
3.819 | 1.160 |
| - Yasal ve ihtiyari bağımsız denetim hizmetleri (ara |
||
| dönemler dahil) | 3.819 | 1.160 |
| Vergi danışmanlık hizmetlerine ilişkin ücretler |
557 | 807 |
| - Tasdik, vergi danışmanlığı vb. tüm vergi hizmetleri |
557 | 807 |
| Diğer güvence hizmetlerinin ücreti |
426 | 13 |
| 4.802 | 1.980 |
Sermaye Piyasası Kurulu'nun 7 Mart 2024 tarih ve 14/362 sayılı kararı ile onaylanan ihraç tavanı kapsamında, Karsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin kaynak kuruluş/fon kullanıcısı olarak yer alacağı, yurt içinde nitelikli yatırımcıya satılmak üzere, yönetim sözleşmesine dayalı olarak 1 (bir) adet 250.000.000 TL nominal değerli ve maksimum 730 gün vadeli, kira sertifikalarına ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu'na yapmış olduğu başvuru 28 Şubat 2025 tarihinde onaylanmıştır.
Grup'un HOSAB (Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi) fabrikasında LFF (Renault Megane) üretimi yapan tüm hatlarda, üretim planı doğrultusunda ikili vardiya çalışma düzeninden, üçlü vardiya çalışma düzenine geçilmiştir.
…………………
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 10.01.2019 tarih ve 2/49 sayılı kararı ile SPK II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği kapsamında, Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Raporu hazırlamakla yükümlü şirketlerin esas alacakları format yeniden belirlenmiş olup 01.01.2024 – 31.12.2024 dönemine ilişkin Kurumsal Yönetim Uyum Raporlamasına internet sitemizde yer alan aşağıdaki link üzerinden ulaşılabilmektedir. Şirketimiz Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda ve internet sitemizde gerekli güncellemeleri düzenli şekilde yayımlamaktadır.
https://www.karsan.com/tr/yatirimci-iliskileri/kurumsalyonetim/kurumsal-yonetim-uyum-raporu
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği kapsamında oluşturulan Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi, halka açık ortaklıkların çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim (ÇSY) alanlarındaki uygulamalarına yönelik temel ilkeleri içermektedir. Bu ilkelerin uygulanması gönüllülük esasına dayansa da, "Uy ya da Açıkla" prensibi doğrultusunda raporlanması zorunludur.
İlgili ortaklıklar için 2021 yılından itibaren, halka arz edilen şirketler için ise borsada işlem görmeye başlanan yılı takip eden yıl itibarıyla bu çerçeveye faaliyet raporlarında yer verilmesi gerekmektedir.
Şirketimizin 01.01.2024 – 31.12.2024 dönemine ilişkin Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Raporu, internet sitemizde yer alan aşağıdaki link üzerinden erişime açıktır. Ayrıca, Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) ve internet sitemizde sürdürülebilirlik alanındaki gelişmeler ve güncellemeler düzenli olarak yayımlanmaktadır.
https://www.karsan.com/tr/yatirimci-iliskileri/ozel-durumaciklamalari?page=1
EKLER
• Küresel İlkeler Sözleşmesi (United Nations Global Compact)
• Kadının Güçlenmesi Prensipleri (WEPs)
• Bursa Kadının Güçlenmesi Platformu
• Mor Salkım Kadın Dayanışma Derneği
• Otomotiv Sanayi Derneği (OSD)
• Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO)
• Bursa Sanayicileri ve İşinsanları Derneği (BUSİAD)
• Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi
• Bursa Organize Sanayi Bölgesi
• Mess Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası
| Sera Gazı Emisyonları (ton CO2e) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Kapsam 1 | 3.013 | 5.644 | 8.074,03 |
| Kapsam 2 | 5.870 | 10.704 | 12.562,14 |
| Kapsam 3 | 211 | 19.479 | 19.366,15 |
| Toplam | 9.094 | 35.827 | 40.002,32 |
| Kategori Bazlı Kapsam 3 Emisyonları (ton CO2e) | 2024 | ||
| Kategori 1 – Satın alınan ürün ve hizmetler | 141,74 | ||
| Kategori 2 – Sermaye malları | - | ||
| Kategori 3 – Yakıt ve enerji ile ilişkili faaliyetler | 1.483,38 | ||
| Kategori 4 – Yukarı yönlü taşımacılık ve dağıtım | 1.598,18 | ||
| Kategori 5 – Atıklar | 29,03 | ||
| Kategori 6 – İş seyahatleri | 929,42 | ||
| Kategori 7 – Çalışanların işe gidiş gelişleri | 1.433,77 | ||
| Kategori 8 – Yukarı yönlü kiralanan varlıklar | |||
| Kategori 9 – Aşağı yönlü taşımacılık ve dağıtım | 157,20 | ||
| Kategori 10 – Satılan ürünlerin işlenmesi | - | ||
| Kategori 11 – Satılan ürünlerin kullanımı | 13.594,17 | ||
| Kategori 12 – Satılan ürünlerin kullanım ömrü sonu işlemleri | - | ||
| Kategori 13 – Aşağı yönlü kiralanan varlıklar | - | ||
| Kategori 14 – Bayilikler | - | ||
| Kategori 15 – Yatırımlar | - | ||
| Toplam | 19.366,15 |
| Enerji Tüketimi (GJ) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Doğrudan Enerji Tüketimi (Doğalgaz) | 51.044 | 97.688 | 146.574 |
| Dolaylı Enerji Tüketimi (Elektrik) | 44.464 | 90.144 | 121.453 |
| Toplam | 95.508 | 187.832 | 268.027 |
| Hava Salımları (kg) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| NOx | 3.427 | 16.683 | 18.527 |
| SOx | 47 | 227 | 637 |
| Partikül Madde (PM) | 3.772 | 18.358 | 6.450 |
| Bertaraf Edilen Tehlikesiz Atıklar (ton) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Katı atık sahasına/depolama alanına gönderilen tehlikesiz atık miktarı |
0 | 0 | 0 |
| Enerji amaçlı yakılan tehlikesiz atık miktarı | 162 | 316 | 354 |
| Enerji amacı olmadan yakılan tehlikesiz atık miktarı | 0 | 0 | 0 |
| Toplam bertaraf edilen tehlikesiz atık miktarı | 162 | 316 | 354 |
| Bertaraf Edilen Tehlikeli Atıklar (ton) | 2022 | 2023 | 2024 |
| Katı atık sahasına/depolama alanına gönderilen tehlikeli atık miktarı |
0,02 | 0,06 | 0,05 |
| Enerji amaçlı yakılan tehlikeli atık miktarı | 276,75 | 514,09 | 740,17 |
| Enerji amacı olmadan yakılan tehlikeli atık miktarı | 0 | 0 | 0 |
| Toplam bertaraf edilen tehlikeli atık miktarı | 276,77 | 514,15 | 740,22 |
| Geri Kazanılan Atıklar (ton) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Geri kazanılan/yeniden kullanılan tehlikesiz atıklar | 866 | 1.763 | 2.075 |
| Geri kazanılan/yeniden kullanılan tehlikeli atıklar | 88 | 380 | 259 |
| Toplam geri kazanılan atık | 954 | 2.143 | 2.334 |
| Atık Bileşenleri (ton) | 2024 | |
|---|---|---|
| Oluşan Atık | Geri Kazanım / Geri Dönüşüme Yönlendirilen Atık | |
| Kağıt | 756,2 | 756,2 |
| Plastik | 195 | 195 |
| Metal | 267 | 267 |
| Endüstriyel Arıtma Çamuru | 45,3 | 45,3 |
| Evsel Arıtma Çamuru | 0 | 0 |
| Diğer (tehlikeli) | 953,5 | 953,4 |
| Diğer (tehlikesiz) | 1.210,5 | 1.210,5 |
| Toplam | 3.427,5 | 3.427,4 |
| Su Yönetimi (m3 ) |
2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Şebeke suyu | - | 15.382 | 82.614 |
| Yeraltı suyu | 109.765 | 175.622 | 268.212 |
| Toplam su çekimi | 109.765 | 191.004 | 350.826 |
| Deşarj edilen endüstriyel atık su | 44.986 | 99.963 | 144.017 |
| Geri kazanılan/yeniden kullanılan atık su | 0 | 0 | 0 |
| Çekilen tatlı su | 109.765 | 191.004 | 350.826 |
| Su Yoğunluğu | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Üretim başına su tüketimi (m3 /araç sayısı) |
8,47 | 2,42 | 2,66 |
| Atık su çamuru yoğunluğu (kg/m3 atık su) |
0,11 | 0,17 | 0,31 |
| Arıtma çamuru yoğunluğu (kg/araç sayısı) | 0,90 | 0,42 | 0,84 |
| Çevre Yatırım ve Harcamaları (TL) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Toplam çevre yatırımları | 1.929.475 | 6.326.167 | 6.903.521 |
| Çevre yönetimine yönelik yapılan sermaye yatırımları (CapEx) |
- | - | 166.618 |
| Çevre yönetimine yönelik işletme maliyetleri (OpEx) | - | - | 6.736.903 |
| 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 |
| 0 | 0 | 0 |
| 0 | 0 | 0 |
| 0 | 0 | 0 |
| Çevre Eğitimleri (kişi*saat) | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Çalışanlara verilen toplam çevre eğitim saati | 4.180 | 3.949 | 4.537 |
| Çalışanlar | 2022 2023 2024 |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Çalışan sayısı | 151 | 1.709 | 259 | 2.235 | 277 | 1.899 |
| Toplam çalışan sayısı | 1.860 | 2.494 | 2.176 | |||
| Toplam alt işveren çalışan sayısı | 260 291 |
307 |
| Kategoriye Göre Çalışanlar | 2022 2023 2024 |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Beyaz yaka çalışan sayısı* | 113 | 309 | 130 | 342 | 179 | 472 |
| Mavi yaka çalışan sayısı | 38 | 1.400 | 129 | 1.893 | 98 | 1.427 |
| Toplam | 1.860 | 2.494 | 2.176 |
| İstihdam Türüne Göre Çalışanlar | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Tam zamanlı çalışan sayısı | 151 | 1.709 | 259 | 2.235 | 277 | 1.899 |
| Yarı zamanlı çalışan sayısı | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Yaşa Göre Çalışanlar | 2022 | 2023 | 2024 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | ||
| 30 yaş ve altı | 65 | 577 | 142 | 967 | 150 | 717 | |
| 30-50 yaş arası | 82 | 1.021 | 115 | 1.139 | 126 | 1.059 | |
| 50 yaş ve üzeri | 4 | 111 | 2 | 129 | 1 | 123 |
*2024 yılı beyaz yaka çalışan sayısı, stajyerler hariç 162 kadın ve 462 erkek olmak üzere toplam 624'tür. Tabloda ise stajyerler dahil edilerek hesaplanan rakamlar yer almaktadır.
| Çalışma Süresine Göre Çalışanlar | 2022 | 2023 | 2024 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | ||
| 0-5 yıl | 121 | 878 | 230 | 1.485 | 248 | 1.246 | |
| 5-10 yıl arası | 17 | 367 | 18 | 350 | 18 | 278 | |
| 10 yıl ve üzeri | 13 | 464 | 11 | 400 | 11 | 375 |
| Sözleşme Türüne Göre Çalışanlar 1 | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Belirsiz süreli iş akdi ile görev yapan çalışanlar |
- | - | - | - | 232 | 1.572 |
| Belirli süreli iş akdi ile görev yapan çalışanlar |
- | - | - | - | 45 | 327 |
| Toplu İş Sözleşmesi kapsamındaki toplam çalışan sayısı |
1.401 | 2.025 | 1.525 |
| Engelli Çalışanlar | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Engelli çalışan sayısı | 2 | 53 | 9 | 65 | 5 | 61 |
| Toplam | 55 | 74 | 66 |
2022 ve 2023 belirli ve belirsiz süreli sözleşmeli çalışan kadın ve erkek sayılarına veri kaybı nedeniyle ulaşılamamaktadır.
| Yaşa Göre Yöneticiler | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| 30 yaş ve altı | 1 | 0 | 3 | 5 | 4 | 8 |
| 30-50 yaş arası | 15 | 159 | 13 | 43 | 25 | 83 |
| 50 yaş ve üzeri | 2 | 30 | 1 | 4 | 1 | 17 |
| Yönetim Seviyesine Göre Yöneticiler | 2022 | 2023 | 2024 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | ||
| İlk kademe yöneticiler (junior management) | 14 | 45 | 17 | 52 | 26 | 63 | |
| Orta kademe yöneticiler (mid-level management) |
3 | 17 | 2 | 20 | 3 | 26 | |
| Üst yönetim (senior management) | 1 | 16 | 1 | 16 | 1 | 19 |
| Cinsiyete Göre İşe Alım Sayısı | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| İşe alınan çalışan sayısı (Beyaz Yaka) | 65 | 192 | 43 | 87 | 47 | 100 |
| Toplam (Beyaz Yaka) | 257 | 130 | 147 | |||
| İşe alınan çalışan sayısı (Mavi Yaka) | 67 | 658 | 154 | 1.061 | 13 | 98 |
| Toplam (Mavi Yaka) | 725 | 1.215 | 111 |
| Yönetici Seviyesine Göre İşe Alım Sayısı | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| İşe alınan yönetici sayısı | 3 | 8 | 1 | 9 | 3 | 24 |
| Toplam | 11 | 10 | 27 |
| Cinsiyete Göre İşten Ayrılma Sayısı | 2022 | 2023 | 2024 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |||
| İşten ayrılan çalışan sayısı (Beyaz Yaka) |
21 | 81 | 27 | 56 | 17 | 56 | ||
| Toplam (Beyaz Yaka) | 102 83 |
73 | ||||||
| İşten ayrılan çalışan sayısı (Mavi Yaka) |
5 | 80 | 56 | 573 | 70 | 588 | ||
| Toplam (Mavi Yaka) | 85 | 629 | 658 |
| Kendi İsteğiyle İşten Ayrılmalar | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Kendi isteğiyle işten ayrılan çalışan sayısı (Beyaz Yaka) |
16 | 63 | 20 | 48 | 13 | 27 |
| Kendi isteğiyle işten ayrılan çalışan sayısı (Mavi Yaka) |
5 | 32 | 39 | 359 | 13 | 74 |
| Yönetici Seviyesine Göre İşten Ayrılma Sayısı |
2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| İşten ayrılan yönetici sayısı | 1 | 0 | 4 | 5 | 3 | 19 |
| Toplam | 1 | 9 | 24 |
| Performans Yönetimi | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Düzenli bir performans değerlendirme sürecinden geçen çalışan sayısı |
392 | 429 | 589 |
| İç Adaylar | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| İç adaylarla doldurulan pozisyonların sayısı | 4 | 14 | 5 | 6 | 17 | 28 |
| Tüm açık pozisyonların sayısı | 58 | 61 | 154 | |||
| İç terfi oranı (%) | 20 | 80 | 29 | 71 | 38 | 62 |
| Doğum/Ebeveynlik İzni | 2022 | 2023 | 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | |
| Doğum/ebeveynlik izninden yararlanan çalışan sayısı |
2 | 0 | 4 | 0 | 7 | 0 |
| Doğum/ebeveynlik izninin sona ermesinden sonra işe dönen çalışan sayısı |
2 | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 |
| Bağlılık Anket Sonuçları 2 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|
| Çalışan bağlılığı/memnuniyeti oranı (%) | 55 | 66 |
| Cinsiyete ve Yaşa Göre Toplam Eğitim Saati |
2022 | 2023 | 2024 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | ||
| Çalışanlara verilen toplam eğitim saati (kişi*saat) |
5.808 | 34.743 | 8.258 | 41.011 | 9.704 | 49.524 | |
| Yöneticilere verilen toplam eğitim saati (kişi*saat) |
1.572 | 4.982 | 1.568 | 4.022 | 1.867 | 3.689 | |
| Toplam eğitim maliyeti (TL) | 298.446 1.180.232 | 428.693 1.309.330 | 1.738.361 6.589.433 |
2 Çalışan bağlılığı/memnuniyeti anketleri 2023 yılı itibarıyla takip edilmeye başlanmıştır. Bu nedenle 2022 yılı verisi bulunmamaktadır.
Kayıp Gün Oranı = (Kazadan kaynaklı kayıp gün sayısı / Toplam çalışma saati) * 1.000.000 Bir faaliyet yılı 300 iş günü, bir iş günü 7,5 saat olarak kabul edilmektedir.
4 Kaza Sıklık Oranı = (Kaza sayısı / Toplam çalışma saati) * 1.000.000
| İSG Performansı | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Kaza sayısı | 25 | 46 | 22 |
| Ölümlü vaka sayısı | 0 | 0 | 0 |
| Meslek hastalığı sayısı | 0 | 0 | 0 |
| Kazadan kaynaklı devamsızlık | 96 | 304 | 210 |
| Kayıp iş günü oranı 3 | 0,033 | 0,062 | 0,045 |
| Kaza sıklık oranı 4 | 8,6 | 9,4 | 4,7 |
| İSG Eğitimleri | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|
| Çalışanlara verilen İSG eğitim saati (kişi*saat) | 17.501 | 19.495 | 22.027 |
| Taşeronlara verilen İSG eğitim saati (kişi*saat) | 2 | 151 | 381 |
| Tedarik Zinciri | 2023 | 2024 |
|---|---|---|
| Toplam tedarikçi sayısı | 1.023 | 1.083 |
| Toplam yerel tedarikçi sayısı | 878 | 915 |
| Toplam yeni tedarikçi sayısı | - | 60 |
| Tedarikçilere verilen eğitim saati(kişi*saat) | - | 300 |
| Eğitim verilen tedarikçi sayısı | - | 350 |
| Denetime tabi tutulan tedarikçi sayısı | - | 6 |
| Birim | 2022 | 2023 | 2024 | |
|---|---|---|---|---|
| Toplam üretim | sayı | 6.047 | 42.067 | 45.764 |
| Toplam satış | sayı | 6.025 | 42.091 | 45.768 |
| Toplam yurt içi satış | sayı | 5.728 | 41.665 | 45.275 |
| Toplam ihracat | sayı | 297 | 436 | 493 |
| Kapasite kullanım oranı | % | 31,1 | 68,7 | 74,8 |
| Ar-Ge yatırım miktarı | milyon TL | 179 | 393 | |
| Ar-Ge departmanında çalışan sayısı | sayı | 122 | 142 | 161 |
| Fikri sinayi haklar başvurusu | sayı | 5 | 9 | 18 |
SERTİFİKA NO: HLY6128
SERTİFİKA TARİHİ: 04.03.2025
TS EN ISO 14064-1:2019 STANDARDI ÇERÇEVESİNDE 2024 YILI EMİSYONLARI DOĞRULANMIŞTIR.
TEKNİK BİLGİLER ARKA SAYFADA SUNULMUŞTUR.
GÖKÇE PARER YÖNETİM KURULU BAŞKANI 04.03.2025
238 Bu sertifika AVRASYA güvencesindedir. Bu karekod ile web sitesinden doğrulanabilmektedir. DD.07/01.02.2023/24.07.2024/01
| ZAVRASYA |
|---|
| verification company |
| Teknik Bilgiler | ||||
|---|---|---|---|---|
| Doğrulamanın Amacı | 01.01.2024-31.12.2024 dönemine ait Sera Gazı Beyanının TS EN ISO 14064-1:2019 Standardına uygun şekilde hazırlandığını ve beyan edilen toplam emisyon miktarının doğruluğunu "Makul Güven Seviyesinde" doğrulamaktır. |
|||
| Doğrulamanın Kapsamı | İşletmenin faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını, hesaplama faktörlerini, faaliyet verilerini ve bunların tespit-kayıt-kontrol-yedekleme-ikame veri-örnekleme-analiz vb. prosedürlerini kapsar. |
|||
| Esas Alınan Standard | TS EN ISO 14064-1:2019 | |||
| Doğrulanan Emisyon Raporu Bilgileri (Rapor No, Rev. No vb.) | KARSAN 2024-Rev.01 | |||
| Güven Seviyesi | Makul Güven | |||
| Referans Yıl | 2023 | |||
| Doğrulama Dönemi | 01.01.2024-31.12.2024 | |||
| Doğrulama Raporu Tarihi | 04.03.2025 | |||
| Doğrulama Raporu ve Sertifika Kimliği | HLY6128 | |||
| Doğrulama Görüşü | ☐ Tatmin edici olarak doğrulanmış Yorumlarla doğrulanmış ☐ Doğrulanmamış | |||
| İşletme Sınırları | İşletme sınırları, faaliyet gösterdiği resmi adrestir. Operasyonel Kontrol Yaklaşım metodu kullanıldığı tespit edilmiştir. |
|||
| Takip Edilen Emisyon Tipleri | CO2, CH4, N2O,SF6, HFC | |||
| Standard Kapsamları | Sera gazı (Sera gazı) emisyonları ve giderimlerinin raporlanması Doğrudan ve dolaylı emisyonlar |
|||
| Doğrudan (Direct) | KATEGORİ 1: Sabit yanmadan kaynaklanan doğrudan salımlar, Kaçak emisyonlar, *Hareketli yanmadan kaynaklanan doğrudan salımlar |
|||
| KATEGORİ 2: *İthal edilen elektrik kaynaklı dolaylı salımlar Emisyon Kaynakları Dolaylı (Indirect) sıvı atık bertarafından kaynaklanan salımlar KATEGORİ 5: * Ürün kullanım ömrü sonrası emisyonlar KATEGORİ 6: - |
KATEGORİ 3: Nakliye ve Dağıtım Ücretleri Kuruluş Tarafından Karşılanan Ulaşım (Hammadde+ Ürün+Atıkların Taşınması), Nakliye ve Dağıtım Ücretleri Tedarikçi ve Müşteriler Tarafından Karşılanan Ulaşım, İş seyahatlerinden ve konaklamalardan kaynaklanan salımlar, Çalışanların iş ulaşımından kaynaklanan salımlar KATEGORİ 4: Satın alınan mallardan kaynaklanan salımlar, Sermaye mallarından kaynaklanan emisyonlar, Yakıt ve Elektrik Tüketimi Kayıp Kaçak Emisyonları, Katı ve |
|||
| Doğrudan Emisyonlar (tCO2e) | 8.074,12 | (tCO2e) | ||
| Doğrulanan Emisyon Miktarları | Dolaylı Emisyonlar (tCO2e) | (tCO2e) | ||
| Toplam Emisyon Miktarı (tCO2e) | 40.002,41 | (tCO2e) | ||
| Doğrudan Emisyonlar (tCO2e) | (tCO2e) | |||
| Referans Yıl Emisyonu | Dolaylı Emisyonlar (tCO2e) | 30.183,08 | (tCO2e) | |
| 239 | Toplam Emisyon Miktarı (tCO2e) | (tCO2e) | ||
| Sera Gazı Yutak Emisyonu | - | tCO2e | ||
| Doğrulama çalışmasının detayları Doğrulama Raporunda yer almaktadır. |
DD.07/01.02.2023/24.07.2024/01
| GRI Standartlarına atıfta bulunarak raporlamıştır. | |
|---|---|
| GRI 1 Kullanımı GRI 1: Temel 2021 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| Genel Bildirimler | ||
| 2-1 Kurum profili | Rapor Hakkında, sf. 3 Bir Bakışta Karsan, sf. 7 |
|
| 2-2 Sürdürülebilirlik raporlamasına dahil edilen kuruluşlar |
Bir Bakışta Karsan, sf. 7 | |
| 2-3 Raporlama periyodu, sıklığı ve ilgili kişi | 01.01.2024-31.12.2024 Yıllık İrtibat: [email protected] |
|
| 2-4 Önceki raporlara göre yeniden düzenlenen bilgi |
Raporda yeniden ifade edilen bir bilgi bulunmamaktadır. |
|
| 2-5 Dış Denetim | Doğrulama Sertifikası, sf. 238-239 | |
| GRI 2: Genel Bildirimler 2021 |
2-6 Faaliyetler, değer zinciri ve diğer iş ilişkileri | Bir Bakışta Karsan, sf. 7 Değer Zinciri, sf. 54 Tedarik Zinciri Yönetim, sf. 110-115 |
| 2-7 Çalışanlar | Sosyal Performans Göstergeleri, sf. 233-236 |
|
| 2-8 Taşeron firmaya ait çalışanlar | Sosyal Performans Göstergeleri, sf. 233 |
|
| 2-9 Yönetişim yapısı | Kurumsal Yönetim, sf.34-36 | |
| 2-10 En yüksek yönetişim organının üyelerinin yetkinlik ve yeterliliklerinin belirlenme süreci |
Kurumsal Yönetim, sf.34-36 | |
| 2-11 En yüksek yönetişim organının başkanı | Kurumsal Yönetim, sf.34-36 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| 2-12 En yüksek yönetişim organının kuruluşun faaliyetleri kaynaklı oluşan etkilerin yönetilmesindeki rolü |
Kurumsal Yönetim, sf.34-36 Sürdürülebilirlik Yönetişim Yapısı, sf. 47-48 |
|
| 2-13 Faaliyet kaynaklı oluşan etkilerin yönetilmesinde sorumluluk iradesi |
Kurumsal Yönetim, sf.34-36 Sürdürülebilirlik Yönetişim Yapısı, sf. 47-48 |
|
| 2-14 Sürdürülebilirlik raporlamasında en yüksek yönetişim organının rolü |
Kurumsal Yönetim, sf.34-36 Sürdürülebilirlik Yönetişim Yapısı, sf. 47-48 |
|
| 2-15 Çıkar çatışmalarını engelleyen süreçler | Kurumsal Yönetim, sf.34-36 | |
| 2-16 Kritik konuların en yüksek yönetişim organına aktarılması süreci |
Kurumsal Yönetim, sf.34-36 Sürdürülebilirlik Yönetişim Yapısı, sf. 47-48 |
|
| GRI 2: Genel | 2-17 En yüksek yönetişim organının yetkinlikleri | Kurumsal Yönetim, sf.34-36 |
| Bildirimler 2021 | 2-18 En yüksek yönetişim organının performansının değerlendirilmesi |
Karsan Ücret Politikası |
| 2-19 Ücret politikaları | Karsan Ücret Politikası | |
| 2-20 Ücretlerin belirlenmesine yönelik süreç | Karsan Ücret Politikası | |
| 2-22 Sürdürülebilir kalkınma stratejisine İlişkin açıklama |
Değer Yaratma Modeli, sf.56 | |
| 2-23 Politika taahhütleri | Kurumsal Yönetim, sf.34 | |
| 2-24 Politika taahhütlerinin uygulanması | Kurumsal Yönetim, sf.34-36 Risk Yönetimi ve İç Denetim, sf.42 |
|
| 2-25 Olumsuz etkileri iyileştirmeye yönelik Süreçler |
Sürdürülebilirlik Yönetimi, sf.44-48 | |
| 2-26 Etik ve yasal davranışla ilgili konular hakkında öneri alınması ve endişelerin dile getirilmesine yönelik mekanizmalar |
İş Etiği ve Uyum, sf.37 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| 2-27 Yasal mevzuata uyum | İş Etiği ve Uyum, sf. 37 | |
| 2-28 Kurumsal üyelikler | Kurumsal Üyelikler, sf. 230 | |
| GRI 2: Genel Bildirimler 2021 |
2-29 Paydaş katılımı | Önceliklendirme Analizi, sf. 50 Paydaş Etkileşimi, sf. 51 |
| 2-30 Toplu iş sözleşmesine tabi çalışan oranları | İnsan Kaynakları Yaklaşımı, sf. 92 Sosyal Performans Göstergeler, sf.233 |
|
| Öncelikli Konular | ||
| GRI 3: Öncelikli | 3-1 Öncelikli konuların belirlenmesine yönelik süreç |
Önceliklendirme Analizi, sf. 49-50 |
| Konular 2021 | 3-2 Öncelikli konuların listesi | Önceliklendirme Analizi, sf. 49-50 |
| Ekonomik Performans | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | 2024 Yılı Finansal Göstergeleri, sf. 20-23 |
| GRI 201: Ekonomik |
201-1 Üretilen ve dağıtılan ekonomik değer | 2024 Yılı Finansal Göstergeleri, sf. 20-23 |
| Performans 2016 |
201-2 İklim değişikliğinden kaynaklanan finansal sonuçlar ile diğer riskler ve fırsatlar |
İklim Bağlantılı Risk ve Fırsat Çalışması, sf.52-55 |
| Tedarik Uygulamaları | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Tedarik Zinciri Yönetim, sf. 110-115 |
| Yolsuzlukla Mücadele | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | İş Etiği ve Uyum, sf.38 |
| GRI 205: | 205-1 Yolsuzlukla ilgili riskler bakımından değerlendirilen faaliyetler |
İş Etiği ve Uyum, sf.38 |
| Yolsuzlukla Mücadele 2016 |
205-3 Teyit edilen yolsuzluk olayları ve alınan önemler |
İş Etiği ve Uyum, sf.38 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| Enerji | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf. 66 |
| GRI 302: Enerji | 302-1 Kurum içi enerji tüketimi | Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf. 66 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
| 2016 | 302-4 Enerji tüketiminin azaltılması | Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf. 66 |
| 302-5 Ürün ve hizmetlerin enerji gereksinimlerindeki azalmalar |
Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf. 66 | |
| Su ve Atık Sular | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Su Yönetimi, sf. 67-68 |
| 303-1 Paylaşılan bir kaynak olarak su etkileşimleri |
Su Yönetimi, sf. 67-68 | |
| 303-2 Su deşarjına bağlı etkilerin yönetimi | Su Yönetimi, sf. 67-68 | |
| GRI 303: Su ve Atık Sular 2018 |
303-3 Kaynağından çekilen su | Su Yönetimi, sf.67 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
| 303-4 Su deşarjı | Su Yönetimi, sf.67 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
|
| 303-5 Su tüketimi | Su Yönetimi, sf.67 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| Biyoçeşitlilik | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Biyoçeşitlilik ve Arazi Kullanımı, sf. 72 |
| GRI 304: Biyoçeşitlilik 2016 |
304-2 Faaliyetlerin, ürünlerin ve hizmetlerin biyolojik çeşitlilik üzerindeki önemli etkileri |
Biyoçeşitlilik ve Arazi Kullanımı, sf. 72 |
| Emisyonlar | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf.61 |
| 305-1 Doğrudan sera gazı (GHG) emisyonları (Kapsam 1) |
Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf.62 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
|
| GRI 305: | 305-2 Dolaylı enerji sera gazı (GHG) emisyonları (Kapsam 2) |
Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf.62 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
| Emisyonlar 2016 |
305-3 Diğer dolaylı sera gazı (GHG) emisyonları (Kapsam 3) |
Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf.62 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
| 305-5 Sera gazı (GHG) emisyonlarının azaltılması |
Emisyon ve Enerji Yönetimi, sf.61-65 | |
| 305-7 Azot oksitler (NOx), kükürt oksitler (SOx) ve diğer önemli hava emisyonları |
Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| Atık | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Atık Yönetimi ve Döngüsellik, sf. 69-71 |
| 306-1 Atık üretimi ve atık kaynaklı önemli etkiler | Atık Yönetimi ve Döngüsellik, sf. 69-71 | |
| 306-2 Atık kaynaklı önemli etkilerin yönetimi | Atık Yönetimi ve Döngüsellik, sf. 69-71 | |
| 306-3 Atık üretimi | Atık Yönetimi ve Döngüsellik, sf. 69-71 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231-232 |
|
| GRI 306: Atık 2020 |
306-4 Bertaraftan uzaklaştırılan atık | Atık Yönetimi ve Döngüsellik, sf. 69-71 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231-232 |
| 306-5 Bertaraf edilen atık | Atık Yönetimi ve Döngüsellik, sf. 69-71 Çevresel Performans Göstergeleri, sf.231-232 |
|
| Tedarikçilerin Çevresel Değerlendirmesi | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Tedarik Zinciri Yönetim, sf. 110-115 |
| İstihdam | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Çalışan Bağlılığı ve Refahı, sf. 101-102 |
| 401-1 Yeni işe alınan çalışanlar ve çalışan devir oranı |
Sosyal Performans Göstergeleri, sf.235 |
|
| GRI 401: İstihdam 2016 |
401-3 Doğum/Ebeveyn İzni | Çalışan Bağlılığı ve Refahı, sf. 101-102 Sosyal Performans Göstergeleri, sf.235 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| İş Sağlığı ve Güvenliği | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 |
| 403-1 İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi | İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 | |
| 403-2 Yaralanma türleri ve yaralanma oranları, meslek hastalıkları, kayıp günler, devamsızlık ve işle bağlantılı ölüm sayısı |
İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107 Sosyal Performans Göstergeleri, sf.236 |
|
| 403-3 İş sağlığı hizmetleri | İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 | |
| 403-4 İş sağlığına ve güvenliğine çalışan katılımı, danışma ve iletişim |
İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 | |
| 403-5 İş sağlığı ve güvenliği konusunda işçi eğitimi |
İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 | |
| GRI 403: İş | 403-6 Çalışan sağlığının teşviki | İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 |
| Sağlığı ve Güvenliği 2018 |
403-7 İş ilişkileri ile doğrudan bağlantılı iş sağlığı ve güvenliği etkilerinin önlenmesi ve hafifletilemei |
İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 |
| 403-8 İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi kapsamındaki işçiler |
İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107-109 | |
| 403-9 İş kaynaklı yaralanmalar | İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107 Sosyal Performans Göstergeleri, sf.236 |
|
| 403-10 İş kaynaklı hasta vakaları | İş Sağlığı ve Güvenliği, sf. 107 Sosyal Performans Göstergeleri, sf.236 |
|
| Eğitim ve Öğretim | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Eğitim ve Gelişim, sf. 96-100 Performans Yönetimi, sf. 103-104 |
| GRI STANDARDI |
BİLDİRİMLER | Sayfa Numarası, Kaynak ve/veya Doğrudan Cevaplar |
|---|---|---|
| GRI 404: Eğitim ve Öğretim 2016 |
404-1 Çalışan başına yıllık ortalama eğitim saati | Eğitim ve Gelişim, sf. 97 Sosyal Performans Göstergeler, sf.236 |
| 404-2 Çalışan gelişimini destekleyen yetenek yönetimi ve yaşam boyu öğrenim programları |
Eğitim ve Gelişim, sf. 98-100 | |
| 404-3 Düzenli performans gelişim değerlendirmelerinden geçen çalışan yüzdesi |
Performans Yönetimi, sf.104 Sosyal Performans Göstergeler, sf.235 |
|
| Çeşitlilik ve Fırsat Eşitliği | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Eşitlik, Çeşitlilik ve Kapsayıcılık, sf. 105-106 |
| GRI 405: Çeşitlik ve Fırsat Eşitliği 2016 |
405-1 Yönetişim organlarının ve çalışanlarının çeşitliliği |
Eşitlik, Çeşitlilik ve Kapsayıcılık, sf. 105-106 |
| Tedarikçilerin Sosyal Değerlendirmesi | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Tedarik Zinciri Yönetim, sf. 110-115 |
| Ar-Ge ve İnovasyon | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Ar-Ge ve İnovasyon, sf. 74-84 |
| Müşteri Yönetimi | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Müşteri Memnuniyeti, sf. 116-117 |
| Dijital Dönüşüm | ||
| GRI 3: Öncelikli Konular 2021 |
3-3 Öncelikli konuların yönetimi | Dijital Dönüşüm, sf. 89-90 |
Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi Sanayi Cad. No: 53, 16280 Nilüfer/Bursa Tel: (224) 484 21 70 (25 hat) - 224 280 30 00 Faks: (224) 484 21 69
Ordu Cad. Emek Mah. No: 10, 34785 Sarıgazi/Sancaktepe/İstanbul Tel: (216) 499 65 50 Faks: (216) 499 65 53
Organize Sanayi Bölgesi Mavi Cad. No: 13, 16159 Nilüfer/Bursa Tel: (224) 243 33 10 Faks: (224) 243 74 50
Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi Sanayi Cad. No: 40, 16280 Nilüfer/Bursa Tel: (224) 484 21 70 97
2024 Karsan Entegre Faaliyet Raporu içerisinde yer alan 2024 yılı faaliyet ve hesapları hakkında Yönetim Kurulu Raporu, Denetçi Raporu, Konsolide Mali Tablolar ve Bağımsız Denetim Raporu mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır. Rapor, ortakları bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, herhangi bir yatırım kararı için temel oluşturma amacı taşımaz. Rapor'da yer alan ileriye dönük görüş ve tahmini rakamlar, Şirket yönetiminin gelecekteki duruma ilişkin görüşlerini yansıtmakta olup; gerçekleşmeleri, ileriye dönük tahmini rakamları oluşturan değişkenlere ve varsayımlara bağımlı olarak farklılık gösterebilir. Buna uygun olarak, Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş. veya Yönetim Kurulu üyeleri, danışmanları veya çalışanları bu Rapor kapsamında iletilen herhangi bir bilgi veya iletişimden veya bu Rapor'da yer alan bilgilere dayanan veya yer almayan bir bilgi neticesinde bir kişinin doğrudan veya dolaylı olarak uğrayacağı kayıp ve zararından sorumlu değildir.
Raporlama Danışmanı ZOA Sürdürülebilirlik Danışmanlığı www.zoaconsulting.co [email protected]
Tasarım Danışmanı www.greeagency.com
2024 Entegre Faaliyet Raporu
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.