Management Reports • Mar 30, 2019
Management Reports
Open in ViewerOpens in native device viewer
Grupa Kapitałowa IPOPEMA Securities S.A.
Warszawa, dnia 29 marca 2019 roku

| 1. | Informacje podstawowe 3 | ||
|---|---|---|---|
| 2. | Podstawowe dane finansowe i omówienie sytuacji finansowej Grupy IPOPEMA 4 | ||
| 3. | Istotne zdarzenia i czynniki, które miały wpływ na osiągane wyniki finansowe 7 | ||
| 4. | Czynniki mogące mieć wpływ na wyniki osiągane w roku 2019 8 | ||
| 5. | Działalność IPOPEMA Securities oraz Grupy IPOPEMA 9 | ||
| 5.1 | Główne rynki działalności, główni odbiorcy i dostawcy IPOPEMA Securities oraz Grupy IPOPEMA 9 | ||
| 5.2 | Struktura organizacyjna Grupy Kapitałowej IPOPEMA Securities 10 | ||
| 5.3 | Strategia i perspektywy rozwoju Grupy Kapitałowej IPOPEMA Securities 10 | ||
| 5.4 | Transakcje z jednostkami powiązanymi 11 | ||
| 5.5 | Wybrane zdarzenia korporacyjne w 2018 r. oraz w roku 2019 do dnia sporządzenia sprawozdania . 11 | ||
| 5.6 | Badania i rozwój 11 | ||
| 5.7 | Zmiany podstawowych zasad zarządzania 11 | ||
| 6. | Kapitał i akcjonariat IPOPEMA Securities S.A. 12 | ||
| 6.1 | Zmiana wysokości kapitału zakładowego IPOPEMA Securities S.A. 12 | ||
| 6.2 | Zmiana wysokości kapitału pozostałych spółek z Grupy IPOPEMA 12 | ||
| 6.3 | Akcjonariat IPOPEMA Securities S.A. 12 | ||
| 6.4 | Nabycie akcji własnych 12 | ||
| 6.5 | Programy akcji pracowniczych 12 | ||
| 7. | Informacje dotyczące osób zarządzających i nadzorujących 13 | ||
| 8. | Postępowania sądowe i administracyjne 14 | ||
| 9. | Umowy kredytowe, poręczenia, gwarancje i inne umowy 14 | ||
| 10. | Czynniki ryzyka i zagrożenia 15 | ||
| 11. | Informacje o podmiocie badającym sprawozdania finansowe 19 | ||
| 12. | Oświadczenie o stosowaniu ładu korporacyjnego 19 |
Niniejsze Sprawozdanie Zarządu zostało przygotowane zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim, jak również zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej oraz Ustawą o rachunkowości.
Grupa Kapitałowa IPOPEMA Securities S.A. ("Grupa IPOPEMA") specjalizuje się w usługach brokerskich i analizach spółek, usługach bankowości inwestycyjnej, a także w dystrybucji produktów inwestycyjnych i usługach doradztwa inwestycyjnego adresowanych do szerokiego grona inwestorów indywidualnych (poprzez IPOPEMA Securities S.A. – jednostka dominująca, "Spółka"), tworzeniu i zarządzaniu zamkniętymi i otwartymi funduszami inwestycyjnymi oraz zarządzaniu aktywami (poprzez IPOPEMA Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. – jednostka zależna, "IPOPEMA TFI", "Towarzystwo"), jak również usługach doradztwa gospodarczego i informatycznego (poprzez IPOPEMA Business Consulting Sp. z o.o. – jednostka zależna). IPOPEMA specjalizuje się także w doradztwie w zakresie restrukturyzacji finansowej i pozyskania finansowania dla projektów infrastrukturalnych. Do 2017 roku działalność ta prowadzona była w ramach IPOPEMA Securities, natomiast w I kwartale ub.r. przeniesiona została do specjalnie powołanej w tym celu spółki – IPOPEMA Financial Advisory Sp. z o.o. Sp. k.
Historia działalności IPOPEMA sięga roku 2003, kiedy to został założony Dom Inwestycyjny IPOPEMA S.A. świadczący usługi doradztwa w zakresie przygotowania i realizacji transakcji na rynku kapitałowym. W ramach strategii świadczenia kompleksowych usług bankowości inwestycyjnej, w roku 2005 powstał, jako spółka zależna od DI IPOPEMA, Dom Maklerski IPOPEMA S.A. koncentrujący się na czynnościach związanych z realizacją ofert publicznych. W 2006 r. działalność DI IPOPEMA została przeniesiona do DM IPOPEMA, którego nazwa została zmieniona na IPOPEMA Securities S.A. Od tamtego roku zakres usług oferowanych przez IPOPEMA został poszerzony o usługi brokerskie na rynku wtórnym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, a w kolejnych latach – na rynkach zagranicznych. W 2007 r. Grupa IPOPEMA została rozszerzona o IPOPEMA TFI, w 2008 r. – o IPOPEMA Business Consulting, w 2011 r. – o IPOPEMA Asset Management (która w listopadzie 2015 r. została połączona z IPOPEMA TFI), a w 2016 r. o IPOPEMA Financial Advisory.
W ramach działalności brokerskiej IPOPEMA Securities świadczy kompleksowe usługi pośrednictwa w obrocie papierami wartościowymi dla klientów instytucjonalnych przede wszystkim na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, , jak również na innych giełdach światowych. W 2014 r. Spółka została członkiem Giełdy Papierów Wartościowych w Bukareszcie. Ponadto od roku 2010 Spółka prowadzi działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie instrumentami dłużnymi. Partnerami oraz klientami Spółki są zarówno uznane instytucje finansowe o zasięgu międzynarodowym, jak i większość najważniejszych lokalnych inwestorów instytucjonalnych, w tym otwarte fundusze emerytalne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, firmy zarządzające aktywami oraz towarzystwa ubezpieczeniowe. Działalność brokerska IPOPEMA Securities jest wspomagana przez zespół analityków, który przygotowuje raporty analityczne, rekomendacje i komentarze na temat kilkudziesięciu spółek notowanych na GPW i giełdach zagranicznych.
W ramach bankowości inwestycyjnej Spółka oferuje swoim klientom kompleksowe usługi w zakresie przygotowania i realizacji transakcji na rynku kapitałowym, zarówno z wykorzystaniem instrumentów udziałowych (akcje), dłużnych (obligacje korporacyjne), jak i hybrydowych (obligacje zamienne). W szczególności Spółka koncentruje się na obsłudze publicznych emisji papierów wartościowych (zwłaszcza akcji) – dla których pełni rolę koordynatora, oferującego i doradcy finansowego – jak również w obsłudze transakcji fuzji i przejęć oraz wykupów menedżerskich i doradztwie przy pozyskiwaniu finansowania na rynku niepublicznym (w tym od funduszy private equity oraz w transakcjach typu pre-IPO). IPOPEMA Securities specjalizuje się również w organizacji transakcji skupu akcji notowanych na GPW – zarówno w drodze publicznych wezwań do sprzedaży akcji, jak i programów 'buy-back' realizowanych dla emitentów.
W lutym 2016 r. Spółka rozszerzyła dotychczasową działalność w zakresie oferowania usług maklerskich i produktów inwestycyjnych – w tym aktywnej usługi doradztwa inwestycyjnego – adresując ją do szerszego grona klientów indywidualnych. Działalność ta jest prowadzona zarówno bezpośrednio, jak i poprzez podmioty
zewnętrzne występujące wobec IPOPEMA Securities jako agenci firmy inwestycyjnej. Obecnie funkcję tę pełni już siedem podmiotów.
Ponadto IPOPEMA specjalizuje się również w świadczeniu kompleksowych usług związanych z restrukturyzacją finansową i pozyskaniem finansowania dla projektów infrastrukturalnych. Do roku 2016 działalność ta prowadzona była w strukturze IPOPEMA Securities, a obecnie w ramach specjalistycznej spółki – IPOPEMA Financial Advisory, dokąd ww. działalność doradcza przeniesiona została w I kwartale 2017 r.
IPOPEMA TFI swoją działalność koncentruje na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi – tak typu zamkniętego (skierowanych do grup zamożnych klientów indywidualnych i korporacyjnych), jak i otwartego (adresowanego do szerokiego grona inwestorów indywidualnych). Towarzystwo świadczy także usługi zarządzania portfelami na zlecenie (asset management) w ramach zindywidualizowanych strategii inwestycyjnych na rzecz klientów instytucjonalnych (towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne, organizacje typu nonprofit) oraz indywidualnych.
Z kolei IPOPEMA Business Consulting Sp. z o.o. koncentruje się na usługach doradczych z zakresu strategii i działalności operacyjnej przedsiębiorstw oraz doradztwie w obszarze IT.
| Wybrane skonsolidowane dane finansowe (w tys. zł) | 2018 | 2017 |
|---|---|---|
| Przychody ogółem, w tym | 98.108 | 97.155 |
| Usługi maklerskie i pokrewne | 32.380 | 45.644 |
| Zarządzanie funduszami inwestycyjnymi i zarządzanie aktywami klientów | 40.579 | 30.357 |
| Usługi doradcze | 25.149 | 21.154 |
| Koszty działalności ogółem | 98.381 | 88.828 |
| Zysk z działalności podstawowej | -273 | 8.327 |
| Zysk z działalności operacyjnej | -850 | 5.846 |
| Zysk netto za okres | -2.063 | 2.458 |
Pomimo spadku poziomu przychodów w segmencie usług maklerskich, wzrost przychodów w segmentach funduszy inwestycyjnych i usług doradczych przełożył się na nieznaczny wzrost łącznych skonsolidowanych przychodów Grupy IPOPEMA w 2018 r. (o 1,0% do poziomu 98.108 tys. zł wobec 97.155 tys. zł w roku 2017 r.).
Przychody zrealizowane w segmencie usług maklerskich (32.380 tys. zł; 33,0% skonsolidowanych przychodów) były o 29,1% niższe niż rok wcześniej (45.644 tys. zł), na co kluczowy wpływ miał znaczny spadek przychodów z tytułu usług bankowości inwestycyjnej (8.112 tys. zł wobec 18.972 tys. zł w roku 2017 r.), przy przychodach z tytułu obrotu papierami wartościowymi niższych o 11,9% (21.987 tys. zł wobec 24.970 tys. zł w 2017 r.). Spadek przychodów z działalności brokerskiej wynikał z jednej strony z niższej o 14,8% wartości łącznych obrotów na GPW, a z drugiej z niższego udziału rynkowego Spółki (4,44% wobec 5,12% w roku 2017). Niższe przychody z usług bankowości inwestycyjnej wynikały natomiast z istotnie mniejszej wartości transakcji zrealizowanych w 2018 r. w porównaniu z rokiem 2017. Jednocześnie w wyniku zwiększenia przychodów w obszarze działalności detalicznej o 34,0% (do 2.281 tys. zł) wzrosły pozostałe przychody z działalności podstawowej.
IPOPEMA TFI (segment zarządzania funduszami i portfelami) zanotowała w 2018 r. przychody w wysokości 40.579 tys. zł (41,4% skonsolidowanych przychodów), tj. o 33,7% wyższe niż rok wcześniej (30.357 tys. zł). W porównaniu do roku 2017 zmieniła się struktura przychodów w ten sposób, że wzrósł udział przychodów za zarządzanie funduszami rynku kapitałowego w rezultacie wzrostu ich aktywów, których wartość na koniec 2018 r.
kształtowała się na poziomie 1,5 mld zł (wobec 1,2 mld zł rok wcześniej). Łączna suma aktywów w zarządzaniu wyniosła na koniec 2018 r. 53,5 mld zł (48,7 mld zł na koniec 2017 r.).
IPOPEMA Business Consulting (segment usług doradczych) zanotowała w 2018 r. przychody na poziomie 25.149 tys. zł (25,6% skonsolidowanych przychodów), co w porównaniu rokiem 2017 (21.154 tys. zł) stanowiło wzrost o 18,9%.
Łączne koszty działalności Grupy IPOPEMA w 2018 r. były o 10,8% wyższe w porównaniu z rokiem 2017 i wyniosły 98.381 tys. zł (wobec 88.828 tys. zł).
W segmencie usług maklerskich łączne koszty działalności w 2018 r. wyniosły 35.566 tys. zł i w porównaniu z rokiem 2017 (40.040 tys. zł) były o 11,2% niższe, głównie za sprawą niższych kosztów transakcyjnych.
Na wyższe koszty działalności w segmencie zarządzania funduszami inwestycyjnymi i portfelami (39.663 tys. zł wobec 29.476 tys. zł w 2017 r.) wpływ miały przede wszystkim wyższe koszty dystrybucji funduszy oraz koszty związane z zarządzaniem funduszami.
Wzrost przychodów w segmencie usług doradczych w 2018 r. pociągnął za sobą także wzrost poziomu kosztów działalności (23.152 tys. zł), które w porównaniu z rokiem 2017 wzrosły o 19,9%.
Pomimo zysku na działalności wypracowanego w segmentach zarządzania funduszami inwestycyjnymi oraz usług doradczych, strata w segmencie usług maklerskich przełożyła się na skonsolidowaną stratę na działalności na poziomie 273 tys. zł (wobec 8.327 tys. zł zysku rok wcześniej). Analogicznie na poziomie netto pomimo zysku segmentów zarządzania funduszami inwestycyjnymi oraz usług doradczych strata w segmencie usług maklerskich, przełożyła się na skonsolidowaną stratę netto 2018 r. w wysokości 2.063 tys. zł (wobec zysku netto na poziomie 2.458 tys. zł rok wcześniej).
Z uwagi na fakt, że udział IPOPEMA Securities w IPOPEMA Business Consulting wynosi 50,02% oraz 77% w IPOPEMA Financial Advisory, strata przypisana akcjonariuszom jednostki dominującej wyniosła 2.934 tys. zł, a 871 tys. zł stanowił zysk przypisany udziałowcom mniejszościowym.
Istotny spadek przychodów w segmencie usług maklerskich (pomimo niższych kosztów działalności) przełożył się na stratę na działalności podstawowej na poziomie 3.186 tys. zł (wobec 5.604 tys. zł zysku rok wcześniej) oraz stratę netto w wysokości 4.812 tys. zł (wobec 142 tys. zł zysku netto rok wcześniej).
W ujęciu jednostkowym IPOPEMA Securities zanotowała w 2018 r. stratę netto w wysokości 4.310 tys. zł (wobec 1.263 tys. zł zysku netto w roku 2017).
Pomimo wzrostu w 2018 r. przychodów z tytułu zarzadzania funduszami inwestycyjnymi o 33,7%, wyższe koszty działalności (o 34,6%) przełożyły się na wyniki segmentu na zbliżonych poziomach w porównaniu z rokiem 2017 – zysk na działalności wyniósł 916 tys. zł, a zysk netto 1.042 tys. zł, przy odpowiednio 881 tys. zł i 1.092 tys. zł w roku 2017.
Segment usług doradczych zanotował w 2018 r. zysk na działalności w wysokości 1.997 tys. zł oraz 1.707 tys. zł zysku netto, podczas gdy rok wcześniej zyski segmentu wyniosły odpowiednio 1.842 tys. zł i 1.224 tys. zł.
Najistotniejszymi pozycjami w skonsolidowanym bilansie Spółki są należności krótkoterminowe oraz zobowiązania krótkoterminowe, które na dzień 31.12.2018 r. stanowiły odpowiednio 71,2% oraz 64,1% sumy bilansowej. Należności i zobowiązania krótkoterminowe w przeważającej części powstają w związku z zawartymi transakcjami kupna i sprzedaży papierów wartościowych, których rozrachunek w KDPW jeszcze nie nastąpił. W przypadku transakcji kupna zawartych na GPW, wykonanych na zlecenie klientów, których rachunki prowadzą banki depozytariusze, wykazywane są zobowiązania wobec stron transakcji rynkowych (biur maklerskich i domów maklerskich – tzw. anonimowa strona transakcji) oraz należności od klientów, dla których transakcje kupna zrealizowano. W przypadku transakcji sprzedaży zawartych na GPW, wykonanych na zlecenie klientów, których rachunki prowadzą banki depozytariusze, wykazywane są należności od stron transakcji rynkowych oraz zobowiązania wobec klientów, dla których transakcje sprzedaży zrealizowano.
Wartość środków pieniężnych na dzień 31.12.2018 r. wyniosła 46.938 tys. zł, co stanowiło 18,1% łącznych aktywów. Z powyższej kwoty 15.814 tys. zł stanowiły środki klientów.
Stopa zwrotu z aktywów Spółki (obliczona zgodnie z art. 110w Ustawy o obrocie), wyniosła na dzień 31 grudnia 2018 r. -2,00% (oraz 0,39% na dzień 31 grudnia 2017 r.).
Na koniec 2018 r. kapitały własne (80.407 tys. zł wraz z kapitałem mniejszości) stanowiły 31,0% sumy bilansowej. Natomiast zadłużenie oprocentowane, wynikające z zaciągniętego przez IPOPEMA Securities krótkoterminowego obrotowego kredytu bankowego wykorzystywanego w związku z rozliczeniami transakcji giełdowych, wyniosło na dzień 31.12.2018 r. 15.485 tys. zł (6,0% sumy bilansowej).
IPOPEMA Securities oraz pozostałe spółki z Grupy na bieżąco regulują wszystkie zobowiązania. Biorąc pod uwagę fakt, że wysoki poziom zobowiązań krótkoterminowych związanych z transakcjami zawieranymi w ramach prowadzonej działalności maklerskiej jest równoważony wysokim poziomem należności z tego tytułu, jak również zważywszy na wysokość posiadanych przez Spółkę środków pieniężnych, Spółka nie identyfikuje podwyższonego ryzyka utraty płynności.
Spółka nie publikuje prognoz wyników finansowych.
Jedyną pozycją pozabilansową na dzień 31 grudnia 2018 r. był kontrakt forward (o wartości nominalnej 6.516 tys. zł) zabezpieczający ryzyko kursowe kaucji w wysokości 1,5 mln EUR stanowiącej zabezpieczenie rozliczenia transakcji na giełdach zagranicznych.
Łączne nakłady inwestycyjne na rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne poniesione przez Grupę IPOPEMA w 2018 r. wyniosły 495 tys. zł, na co złożyły się wydatki dotyczące infrastruktury informatycznej oraz zmian i modyfikacji systemów transakcyjno-rozliczeniowych wynikających m.in. z rozwoju działalności detalicznej, jak również będących konsekwencją zmian w otoczeniu regulacyjnym oraz zmian w systemach transakcyjno-rozliczeniowych instytucji rynku kapitałowego. Na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego w Grupie nie są planowane istotne wydatki inwestycyjne, które wymagałyby finansowania ze źródeł innych niż środki własne spółek z Grupy.
Wartość obrotów zrealizowanych na warszawskiej giełdzie w roku 2018 była o 14,8% niższa niż rok wcześniej. W tym samym okresie zmniejszył się również udział rynkowy Spółki – do 4,44% z poziomu 5,12%. Przełożyło się to na spadek przychodów z obrotu papierami wartościowymi o 11,9% (21.987 tys. zł wobec 24.970 tys. zł w roku 2017).
Na rynku transakcji kapitałowych 2018 r. był nieporównywalnie trudniejszy niż rok 2017. Pomimo realizacji kilku transakcji przychody segmentu z tytułu usług bankowości inwestycyjnej były o ponad połowę niższe niż w 2017 r. (8.112 tys. zł w porównaniu z 18.972 tys. zł).
Spółka zanotowała natomiast wyższy poziom przychodów klasyfikowanych jako pozostałe przychody z działalności podstawowej (2.281 tys. zł w 2018 r. w porównaniu z 1.702 tys. zł w roku 2017), na co w głównej mierze wpłynął wzrost przychodów w obszarze działalności detalicznej.
Powyższe czynniki sprawiły, że pomimo niższych kosztów działalności segment usług maklerskich zanotował stratę na działalności podstawowej na poziomie 3.186 tys. zł oraz stratę netto w wysokości 4.812 tys. zł (wobec zysku na działalności i zysku netto w 2017 r. na poziomie odpowiednio 5.604 tys. zł i 142 tys. zł).
Wzrost wartości aktywów funduszy rynku kapitałowego (do 1,5 mld zł na koniec 2018 r. w porównaniu z poziomem 1,2 mld zł rok wcześniej) spowodował zwiększenie przychodów z zarządzania tego typu funduszami. Dodatkowo na wzrost przychodów w porównaniu do roku poprzedniego miało wpływ uruchomienie kilku funduszy sekurytyzacyjnych. Jednocześnie zmniejszyły się przychody z zarządzania funduszami zamkniętymi. Ostatecznie segment zarządzania funduszami inwestycyjnymi zanotował w 2018 r. wzrost przychodów o 33,7% do poziomu 40.579 tys. zł (30.357 tys. zł rok wcześniej), co przy kosztach działalności wyższych o 34,6% (głównie za sprawą wyższych kosztów dystrybucji i usług obcych, w tym kosztów związanych z zarządzaniem funduszami) przełożyło się na nieznacznie niższy poziom zysku netto (1.042 tys. zł wobec 1.092 tys. zł w roku 2017).
Dzięki realizacji większej liczby projektów doradczych IPOPEMA Business Consulting zanotowała w 2018 r. wzrost przychodów o 18,9% (25.149 tys. zł wobec 21.154 tys. zł), co pomimo wyższych kosztów działalności (o 19,9%) przełożyło się na wzrost poziomu zysku netto (1.707 tys. zł w porównaniu z 1.224 tys. zł w roku 2017).
Po 15-procentowym spadku indeksu WIG w okresie pierwszych dziesięciu miesięcy 2018 r. trend spadkowy został przełamany i obecnie warszawska giełda utrzymuje się w trendzie wzrostowym – na koniec lutego wartość WIG była o 10,9% wyższa w porównaniu z październikowym minimum. Powiew optymizmu widać również w aktywności inwestorów – obroty w pierwszych dwóch miesiącach 2019 r. są praktycznie na tym samym poziomie, co w analogicznym okresie roku 2018 (co w porównaniu ze spadkiem obrotów zanotowanym na GPW w całym 2018 r. można odczytywać pozytywnie). Niezależnie od powyższego trudno jest przewidzieć, jak sytuacja rynkowa będzie się rozwijała w kolejnych miesiącach 2019 r.
Po bardzo trudnym roku 2018 w obszarze transakcji kapitałowych, pierwsze miesiące bieżącego roku na razie nie zwiastują, żeby sytuacja rynkowa miała ulec istotnej poprawie. Niemniej jednak Spółka pracuje obecnie przy realizacji kilku transakcji, jak również w dalszym ciągu prowadzi działania w celu pozyskania nowych klientów, w tym także z obszarów mniej podatnych na wahania koniunktury giełdowej.
W 2016 r. Spółka rozpoczęła działalność w zakresie oferowania usług maklerskich i produktów inwestycyjnych do szerszego grona klientów indywidualnych. Obecnie Spółka współpracuje z siedmioma podmiotami występującymi w roli agenta firmy inwestycyjnej, a w trakcie są postępowania notyfikacyjne przed Komisją Nadzoru Finansowego w sprawie kilku kolejnych podmiotów. Pomimo faktu, że działalność detaliczna kontrybuuje już do przychodów Spółki, to ze względu na stadium rozwoju projektu, jak również obecne uwarunkowania rynkowe ograniczające popyt inwestorów indywidualnych na określone produkty inwestycyjne (obligacje, certyfikaty zamkniętych funduszy inwestycyjnych) trudno jest miarodajnie ocenić, w jakim tempie będzie się on rozwijał w 2019 r. Niezależnie od tego Spółka prowadzi ciągłe działania w zakresie poszerzania oferty produktowej oraz pozyskiwania do współpracy kolejnych podmiotów w roli agentów IPOPEMA Securities.
Zmiany koniunktury na rynku kapitałowym mają swoje odzwierciedlenie w napływach środków do funduszy inwestycyjnych. W okresie silnej dekoniunktury, oprócz spadku wartości zarządzanych aktywów spada zaufanie do inwestycji w tego typu produkty, co przejawia się nie tylko bardzo ograniczonym napływem nowych środków, ale również umorzeniami jednostek uczestnictwa. O ile po okresie dodatnich sald napływów do funduszy inwestycyjnych w okresie od początku 2017 r. do maja 2018 r., o tyle druga połowa roku 2018 r. przyniosła wyraźną korektę tego trendu – klienci zdecydowanie częściej decydowali się na umarzanie jednostek niż ich nabywanie. Po pięciu miesiącach z ujemnym bilansem sprzedaży luty 2019 r. był pierwszym miesiącem, w którym przeważyły napływy do funduszy. Niemniej jednak trudno jest określić, czy lutowe napływy są oznaką powrotu sentymentu do produktów inwestycyjnych. Jednocześnie należy zauważyć, że znaczna część przychodów IPOPEMA TFI (z tytułu zarządzania funduszami zamkniętymi) nie jest uzależniona od wartości aktywów funduszy, a tym samym od koniunktury giełdowej, chociaż wprowadzone w 2016 r. zmiany przepisów prawa mające wpływ na funkcjonowanie tego typu funduszy wpłynęły negatywnie na przychody z tego obszaru. Ten negatywny wpływ może dotyczyć również przyszłych okresów, a jego skala uzależniona będzie od kierunku ewentualnych dalszych zmian przepisów prawa regulujących ich działalność, w tym zasady ich opodatkowania. W konsekwencji, zważywszy że IPOPEMA TFI jest wiodącym podmiotem specjalizującym się w tego rodzaju funduszach, ww. zmiany mogą wpłynąć na dalsze obniżenie przychodów z tego obszaru działalności IPOPEMA TFI.
W 2019 r. kluczowy wpływ na działalność IPOPEMA Business Consulting będzie miała konsekwentna realizacja części obecnie obsługiwanych kontraktów, jak również dalsze zwiększanie portfela zamówień przy jednoczesnej ścisłej kontroli kosztów działalności.
W zakresie usług pośrednictwa w obrocie papierami wartościowymi głównym rynkiem działalności IPOPEMA Securities jest giełda w Warszawie. Ponadto Spółka prowadzi działalność brokerską na wielu innych giełdach zagranicznych.
W obszarze usług bankowości inwestycyjnej Spółka obsługuje klientów zarówno krajowych, jak i zagranicznych, realizując transakcje kapitałowe i usługi doradcze na rynku krajowym, który jest rynkiem dominującym, a także na rynkach zagranicznych.
Działalność Spółki w ramach oferty adresowanej do inwestorów indywidualnych koncentruje się na rynku krajowym.
IPOPEMA TFI działa na rynku funduszy inwestycyjnych, tak w zakresie zarządzania zamkniętymi funduszami inwestycyjnymi, jak również w zakresie funduszy otwartych, tj. adresowanych do szerokiego grona klientów indywidualnych. W obszarze usług zarządzania portfelem papierów wartościowych działalność IPOPEMA TFI koncentruje się na rynku krajowym.
IPOPEMA Business Consulting działa głównie na krajowym rynku usług doradztwa biznesowego i IT, koncentrując się na doradztwie z zakresu strategii, zarządzania operacyjnego i zarządzania IT.
W ramach prowadzonej działalności brokerskiej klientami Spółki są zarówno uznane instytucje finansowe o zasięgu międzynarodowym, jak i inni pośrednicy (w tym oddziały największych banków inwestycyjnych). W gronie krajowych klientów IPOPEMA Securities znajduje się większość znaczących lokalnych inwestorów instytucjonalnych, w tym otwarte fundusze emerytalne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, firmy zarządzające aktywami (asset management) oraz towarzystwa ubezpieczeniowe.
Grono odbiorców usług bankowości inwestycyjnej świadczonych przez IPOPEMA Securities jest bardzo szerokie. W jego skład wchodzą spółki już notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, dla których Spółka przygotowuje kolejne emisje lub doradza przy transakcjach fuzji i przejęć, będąc również organizatorem wezwań do sprzedaży akcji spółek notowanych na GPW. Spółka przygotowuje i przeprowadza oferty publiczne dla spółek niepublicznych, a także doradza tego typu spółkom przy transakcjach fuzji i przejęć, pozyskania kapitału lub świadczy na ich rzecz usługi doradztwa finansowego, w tym w zakresie restrukturyzacji finansowej. Dodatkowo Spółka organizuje "wyjścia" z inwestycji przez znacznych akcjonariuszy spółek publicznych (zarówno osoby fizyczne, jak i prawne) poprzez sprzedaż akcji na GPW lub do inwestorów na rynku niepublicznym.
Z kolei w obszarze rozwijanej obecnie działalności detalicznej odbiorcami usług IPOPEMA Securities jest szerokie grono inwestorów indywidualnych.
Oferta IPOPEMA TFI w obszarze funduszy zamkniętych skierowana jest przede wszystkim do klientów indywidualnych, którzy dysponują aktywami o znacznej wartości oraz do klientów instytucjonalnych. Są to
w większości główni akcjonariusze spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie lub dużych przedsiębiorstw prywatnych, a także międzynarodowe korporacje (głównie z branży nieruchomości i finansowej). Jednocześnie konsekwentnie rozwijana jest działalność w obszarze otwartych funduszy inwestycyjnych skierowanych do szerokiego grona inwestorów indywidualnych, gdzie Towarzystwo współpracuje z dystrybutorami zewnętrznymi. W obszarze asset management wśród klientów IPOPEMA TFI znajdują się przede wszystkim fundusze inwestycyjne, organizacje typu non-profit oraz zamożni inwestorzy indywidualni.
IPOPEMA Business Consulting koncentruje się przede wszystkim na obsłudze klientów korporacyjnych z sektora przemysłowego, energetyki, branży dóbr konsumpcyjnych, handlu i dystrybucji oraz informatyki i telekomunikacji.
W 2018 r. udział żadnego z odbiorców w strukturze przychodów Grupy IPOPEMA nie przekroczył 10%.
Spółka ma kilku stałych dostawców usług (m.in. w zakresie usług bankowych, usług rozliczeniowych w związku z prowadzoną działalnością brokerską, najmu powierzchni czy usług programistyczno-informatycznych), jednakże pozycja konkurencyjna żadnego z nich nie stawia go w uprzywilejowanej sytuacji względem Spółki, w szczególności w kontekście uzależnienia Spółki od danego dostawcy lub możliwości narzucenia Spółce nierynkowych warunków współpracy. Najistotniejszy udział w strukturze kosztów usług zewnętrznych miały koszty transakcyjne (na rzecz giełd oraz izb rozliczeniowych), które w 2018 r. stanowiły 5,8% skonsolidowanych kosztów działalności.
W związku z faktem zakończenia w czerwcu 2018 r. procesu likwidacji rumuńskiej spółki zależnej IPOPEMA Business Services SRL na dzień 31 grudnia 2018 r. Grupę Kapitałową IPOPEMA Securities tworzyły IPOPEMA Securities S.A. jako jednostka dominująca oraz spółki zależne: IPOPEMA Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., IPOPEMA Business Consulting Sp. z o.o., IPOPEMA Financial Advisory Sp. z o.o. i IPOPEMA Financial Advisory Sp. z o.o. Sp. k.. Konsolidacji podlegają IPOPEMA Securities, IPOPEMA TFI, IPOPEMA Business Consulting oraz IPOPEMA Financial Advisory Sp. z o.o. Sp. k., natomiast IPOPEMA Financial Advisory Sp. z o.o. została wyłączona z konsolidacji ze względu na nieistotność danych finansowych.

O ile dotychczasowa działalność Grupy IPOPEMA w przeważającym stopniu koncentrowała się na obsłudze klientów instytucjonalnych, czy zamożnych klientów indywidualnych (poszukujących aktywnego doradztwa w zakresie zarządzania aktywami lub będących znaczącymi udziałowcami podmiotów gospodarczych, w tym spółek publicznych), o tyle konsekwentnie rozbudowywana jest oferta skierowana do inwestorów indywidualnych – zarówno w zakresie funduszy inwestycyjnych (IPOPEMA TFI), jak i usług maklerskich (IPOPEMA Securities). Kompleksowa oferta i szerokie wykorzystanie synergii wewnątrz Grupy IPOPEMA w dalszym ciągu pozwalać będzie Spółce i jej spółkom zależnym na budowanie i umocnienie relacji z klientami poprzez możliwość zaoferowania różnych produktów na poszczególnych etapach rozwoju biznesowego.
W obszarze usług brokerskich Spółka poza obsługą transakcji na GPW oferuje klientom dostęp transakcyjny do giełd na całym świecie. Istotnym elementem budowy pozycji Spółki jest także utrzymywanie pokrycia analitycznego obejmującego kilkadziesiąt spółek. W ramach usług bankowości inwestycyjnej Spółka będzie nadal
budować pozycję jednego z najaktywniejszych biur maklerskich w obsłudze transakcji kapitałowych o zdywersyfikowanej strukturze przychodów.
Elementem strategii Spółki jest także poszerzanie oferty usług maklerskich (doradztwo inwestycyjne) i produktów inwestycyjnych adresowanych do szerokiego grona klientów indywidualnych – zarówno bezpośrednio, jak również poprzez partnerów działających w formule agenta firmy inwestycyjnej.
W segmencie zarządzania funduszami inwestycyjnymi i portfelami (działalność IPOPEMA TFI) celem nadal pozostaje dalsze umacnianie czołowej pozycji na rynku towarzystw funduszy inwestycyjnych oferujących zamknięte fundusze inwestycyjne (pomimo niekorzystnych zmian regulacyjno-podatkowych w tym segmencie), a także dalsze zwiększanie wartości środków pieniężnych do zarządzania w ramach konsekwentnie rozbudowywanej oferty funduszy adresowanych do klientów detalicznych.
IPOPEMA Business Consulting zamierza w dalszym ciągu umacniać swoją pozycję na rynku doradztwa biznesowego zarówno poprzez zdobywanie kolejnych klientów (krajowych i zagranicznych), jak i nawiązanie współpracy z globalnymi graczami na rynku usług doradczych i IT w celu realizacji wspólnych projektów.
Strategia Grupy IPOPEMA zakłada także silniejszy rozwój działalności doradczej z zakresu restrukturyzacji finansowej i pozyskania finansowania dla projektów infrastrukturalnych, które od roku 2017 przeniesiona została z IPOPEMA Securities do powołanej specjalnie w tym celu spółki zależnej tj. IPOPEMA Financial Advisory.
W 2018 roku Spółka nie zawierała istotnych transakcji z podmiotami powiązanymi. Szczegółowa specyfikacja transakcji z jednostkami powiązanymi wykazana została w rocznym sprawozdaniu skonsolidowanym w nocie nr 25.
Zgodnie z informacjami zawartymi w punkcie 5.2 powyżej w czerwcu 2018 r. zakończona została likwidacja rumuńskiej spółki zależnej IPOPEMA Business Services SRL.
W czerwcu 2018 r. uchwalona została wypłata dywidendy z IPOPEMA Business Consulting, z czego na rzecz IPOPEMA Securities przypada 600 tys. zł.
W październiku 2018 r. Rada Nadzorcza IPOPEMA TFI odwołała Jarosława Jamkę z funkcji Wiceprezesa Zarządu Towarzystwa, powołując jednocześnie Katarzynę Westfeld (dotychczasowego Dyrektora Finansowego) na funkcję Członka Zarządu IPOPEMA TFI.
Spółka ani Grupa IPOPEMA nie prowadzą działalności badawczej.
W 2018 r. zarówno w Spółce, jak i w spółkach zależnych, nie wystąpiły zmiany podstawowych zasad zarządzania przedsiębiorstwem.
W roku 2018 nie wystąpiły zmiany wysokości kapitału zakładowego Spółki.
W 2018 r. nie wystąpiły zmiany wysokości kapitału zakładowego pozostałych spółek z Grupy IPOPEMA.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania akcjonariat Spółki posiadający co najmniej 5% ogólnej liczby akcji i głosów na walnym zgromadzeniu IPOPEMA Securities S.A. przedstawiał się następująco:
| Akcjonariusz | Liczba akcji i głosów na WZA |
% łącznej liczby głosów na WZA |
|---|---|---|
| OFE PZU "Złota Jesień"* | 3.471.868 | 11,59% |
| Fundusz IPOPEMA PRE-IPO FIZAN1 | 2.990.789 | 9,98% |
| JLC Lewandowski S.K.A.2 | 2.990.789 | 9,98% |
| Fundusz IPOPEMA 10 FIZAN3 | 2.851.420 | 9,52% |
| Quercus Parasolowy SFIO* | 2.827.552 | 9,44% |
| Value FIZ* | 2.750.933 | 9,18% |
| Katarzyna Lewandowska | 2.136.749 | 7,13% |
| Razem akcjonariusze powyżej 5% | 20.020.100 | 66,87% |
*Dane na podstawie otrzymanych przez Spółkę zawiadomień od akcjonariuszy
1Głównym uczestnikiem Funduszu jest Jacek Lewandowski – Prezes Zarządu Spółki, a także Katarzyna Lewandowska
2Podmiot zależny od Jacka Lewandowskiego – Prezesa Zarządu Spółki
3Jedynym uczestnikiem Funduszu jest Stanisław Waczkowski – Wiceprezes Zarządu Spółki
Obecnie nie występują umowy, w wyniku których w przyszłości może dojść do emisji akcji, a w konsekwencji zmian w proporcji posiadanych akcji przez dotychczasowych akcjonariuszy Spółki.
Poza przypadkami nabywania akcji w związku z prowadzoną działalnością maklerską w zakresie pośrednictwa w obrocie akcjami na GPW, Spółka nie nabywała akcji własnych.
Informacje o programach akcji pracowniczych zostały zawarte nocie nr 17.1 w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym IPOPEMA Securities.
Wysokość wynagrodzeń członków Zarządu oraz Rady Nadzorczej Spółki za rok 2018 – zarówno wypłaconych, jak i należnych lub potencjalnie należnych – oraz świadczeń dodatkowych (m.in. opieka medyczna w części finansowanej przez Spółkę) w Grupie IPOPEMA Securities wskazano w poniższej tabeli:
| Imię i nazwisko | Łączne wynagrodzenie w Grupie IPOPEMA |
W tym w jednostkach zależnych | ||
|---|---|---|---|---|
| 2018 | 2017 | 2018 | 2017 | |
| Zarząd | 1 818 | 2 312 | 400 | 396 |
| Jacek Lewandowski | 501 | 738 | 100 | 101 |
| Mirosław Borys | 403 | 494 | 100 | 101 |
| Mariusz Piskorski | 403 | 529 | 100 | 101 |
| Stanisław Waczkowski | 511 | 520 | 100 | 93 |
| Daniel Ścigała | - | 31 | - | - |
| Rada Nadzorcza | 167 | 150 | 32 | 12 |
| Jacek Jonak | 35 | 40 | - | - |
| Janusz Diemko | 26 | 22 | - | - |
| Bogdan Kryca | 18 | 24 | - | - |
| Michał Dobak | 28 | 28 | - | - |
| Piotr Szczepiórkowski | 60 | 20 | 32 | 8 |
| Zbigniew Mrowiec | - | 16 | - | 4 |
Na dzień 31 grudnia 2018 r. oraz na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania wskazane poniżej osoby zarządzające oraz nadzorujące posiadały – bezpośrednio lub pośrednio przez podmioty zależne lub powiązane (w tym fundusze dedykowane) – akcje IPOPEMA Securities S.A. Stan posiadania ww. osób nie zmienił się w stosunku do stanu prezentowanego w raporcie kwartalnym za okres I-III kw. 2018 r.
| Osoba | liczba akcji i głosów | % kapitału i głosów |
|---|---|---|
| Jacek Lewandowski – Prezes Zarządu1 | 6.320.868 | 21,11% |
| Stanisław Waczkowski – Wiceprezes Zarządu | 3.142.855 | 10,49% |
| Mariusz Piskorski – Wiceprezes Zarządu | 915.000 | 3,05% |
| Mirosław Borys – Wiceprezes Zarządu | 696.428 | 2,32% |
| Piotr Szczepiórkowski – Członek Rady Nadzorczej | 10.020 | 0,03% |
| Razem | 11.085.171 | 37,03% |
1Zgodnie z informacją zamieszczoną w tabeli w pkt 6.3, akcje IPOPEMA Securities S.A. posiada również żona Jacka Lewandowskiego – Katarzyna Lewandowska.
Poza wymienionymi powyżej akcjami w Spółce żadna z osób zarządzających lub nadzorujących nie posiadała (bezpośrednio ani pośrednio) akcji lub udziałów w spółkach zależnych od IPOPEMA Securities.
W 2008 r. Spółka zawarła z dwoma członkami Zarządu (Mirosławem Borysem i Mariuszem Piskorskim) porozumienia, na mocy których każdemu z nich przysługuje odszkodowanie w wysokości trzech miesięcznych wynagrodzeń w przypadku odwołania z Zarządu lub niepowołania na kolejną kadencję (z zastrzeżeniem określonych w umowie przypadków), jak również w przypadku zmiany warunków wynagrodzenia na mniej korzystne.
W dniu 27 lipca 2016 r. IPOPEMA TFI otrzymała odpis skierowanego przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. z siedzibą w Katowicach ("GPW") pozwu o zapłatę kwoty 20.554.900,90 zł z tytułu rzekomej szkody majątkowej poniesionej przez GPW w związku z inwestycją GPW w certyfikaty inwestycyjne jednego z tzw. funduszy dedykowanych zarządzanych przez Towarzystwo (funduszu inwestycyjnego zamkniętego aktywów niepublicznych). Towarzystwo uważa powództwo GPW za bezzasadne i podjęło kroki prawne w celu jego oddalenia składając do sądu odpowiedź na pozew oraz uczestnicząc w dalszych czynnościach procesowych. Do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania w sprawie odbyła się tylko jedna rozprawa, podczas której pełnomocnik Towarzystwa przedstawił kolejne wnioski dowodowe, które, podobnie jak wnioski dowodowe zgłoszone w odpowiedzi na pozew, nie zostały dotychczas rozpoznane. Termin kolejnej rozprawy wyznaczony został przez sąd na kwiecień br. Z uwagi na fakt początkowego stadium postępowania dowodowego oraz skomplikowany stan faktyczny i prawny na obecnym etapie nie można przesądzić wyniku przedmiotowego postępowania.
IPOPEMA Securities jest stroną dwóch umów o kredyt obrotowy w rachunku bieżącym (linie kredytowe o zmiennym oprocentowaniu w oparciu o stawkę WIBOR 1M powiększoną o marżę banku, w PLN) zawartych 22 lipca 2009 r. z Alior Bankiem, a służących regulowaniu zobowiązań wobec Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych w związku z prowadzoną działalnością brokerską. Powyższe linie kredytowe są corocznie odnawiane, co miało miejsce również w roku 2018 – aktualny okres ich obowiązywania upływa 16 września 2019 roku.
W ciągu 2018 r. IPOPEMA Securities zawarła kilkanaście umów na świadczenie usług brokerskich dla klientów instytucjonalnych oraz kilkaset umów maklerskich z klientami indywidualnymi, jak również kilkanaście umów na świadczenie usług bankowości inwestycyjnej oraz usług doradczych. IPOPEMA TFI utworzyła kilka zamkniętych funduszy inwestycyjnych, podczas gdy IPOPEMA Business Consulting zawarła w 2018 r. z klientami kilkadziesiąt umów o świadczenie usług doradczych.
Ponadto w związku z rozszerzeniem działalności maklerskiej adresowanej do klientów detalicznych Spółka zawarła umowy z podmiotami, które będąc "agentami firmy inwestycyjnej" wobec IPOPEMA Securities będą pośredniczyły w oferowaniu klientom produktów i usług.
W 2018 r. Spółka nie otrzymała ani nie udzielała poręczeń ani pożyczek (poza pożyczkami na rzecz spółek z Grupy, pracowników i współpracowników), natomiast informacje o gwarancjach wystawionych na rzecz Spółki zamieszczono w nocie nr 42 do sprawozdania finansowego IPOPEMA Securities.
Zarząd IPOPEMA Securities S.A. nie posiada wiedzy na temat jakichkolwiek umów zawartych pomiędzy akcjonariuszami Spółki.
Poniżej przedstawione zostały najistotniejsze w ocenie Zarządu czynniki ryzyka specyficzne dla działalności Grupy IPOPEMA lub poszczególnych spółek wchodzących w jej skład, których ziszczenie może mieć potencjalnie negatywny wpływ na działalność, sytuację finansową, wyniki lub perspektywy rozwoju Spółki i Grupy IPOPEMA.
Podstawowy wpływ na osiągane przez Spółkę wyniki finansowe ma sytuacja na rynkach kapitałowych, w tym zwłaszcza na rynku polskim. W szczególności spowolnienie gospodarcze przekłada się na pogorszenie tendencji na giełdach światowych oraz giełdach z regionu Europy Środkowo-Wschodniej, na których Spółka operuje. Pogorszenie sytuacji na rynku kapitałowym wpływa z kolei na ograniczenie przychodów Spółki ze względu na obniżenie wartości obrotów na giełdach oraz trudności w realizacji ofert publicznych.
W odniesieniu do działalności IPOPEMA TFI gorsza koniunktura na rynku kapitałowym oznacza spadek zainteresowania inwestowaniem w publiczne papiery wartościowe, zwłaszcza akcje, a tym samym niższy poziom dochodów uzyskiwanych z usług aktywnego zarządzania. W minionych latach miało to ograniczony wpływ na wyniki Towarzystwa, jako że jego działalność koncentrowała się w dużej mierze na tworzeniu funduszy inwestycyjnych zamkniętych aktywów niepublicznych. Jednakże z uwagi na coraz szerszą skalę świadczenia usług aktywnego zarządzania w połączeniu z negatywnym wpływem przepisów mających wpływ na działalność funduszy inwestycyjnych zamkniętych, długotrwałe utrzymywanie się niekorzystnej koniunktury może mieć wpływ na niższy poziom uzyskiwanych przychodów i zysków IPOPEMA TFI (w szczególności z uwagi na trudności w pozyskaniu nowych środków do zarządzania, bądź nawet w utrzymaniu obecnej ich wielkości). Analogicznie w obszarze asset management podstawowym czynnikiem mającym wpływ na prowadzoną działalność są nastroje rynkowe wpływające na zmiany cen akcji oraz instrumentów dłużnych, co przekłada się na wartość aktywów w zarządzaniu, a tym samym na przychody z tytułu wynagrodzenia za zarządzanie portfelami.
Na wszystkich rynkach, na których IPOPEMA Securities prowadzi działalność, panuje silna konkurencja – zarówno ze strony funkcjonujących od lat krajowych domów maklerskich, jak i zagranicznych instytucji finansowych, które zwiększają swoją aktywność w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce (działających zarówno jako zdalni brokerzy, jak również otwierając lokalne biura). Nasilająca się konkurencja może spowodować ryzyko zmniejszenia udziałów rynkowych oraz zwiększenia presji na ceny oferowanych usług, co w konsekwencji może negatywnie odbić się na sytuacji finansowej Spółki.
Analogicznie IPOPEMA TFI oraz IPOPEMA Business Consulting konkurują zarówno z podmiotami o ugruntowanej pozycji rynkowej, jak i z nowymi graczami. IPOPEMA TFI jest największym w Polsce towarzystwem funduszy inwestycyjnych pod względem sumy aktywów w zarządzaniu, jak również jednym z najbardziej aktywnych podmiotów w zakresie tworzenia zamkniętych funduszy inwestycyjnych. Ponadto IPOPEMA TFI stale rozbudowuje ofertę i umacnia swoją pozycję na rynku funduszy aktywnego zarządzania. IPOPEMA Business Consulting konsekwentnie rozwija bazę klientów i portfel zleceń. W przyszłości nie można jednak wykluczyć, że działania podejmowane przez konkurencję mogą utrudnić realizację dalszych planów rozwojowych IPOPEMA TFI i IPOPEMA Business Consulting, co miałoby niekorzystny wpływ na przyszłe wyniki całej Grupy IPOPEMA.
Działalność Grupy IPOPEMA oraz jej perspektywy rozwoju są w dużej mierze zależne od wiedzy, doświadczenia oraz kwalifikacji kadry zarządzającej. Ich praca na rzecz spółek z Grupy IPOPEMA jest jednym z czynników, które zdecydowały o jej dotychczasowych sukcesach. Dlatego też ewentualne odejście z Grupy IPOPEMA członków kadry zarządzającej lub kluczowych pracowników mogłoby mieć negatywny wpływ na działalność oraz sytuację finansową Spółki i jej spółek zależnych, osiągane przez nie wyniki finansowe i perspektywy rozwoju.
Ponadto dla zapewnienia właściwego poziomu usług świadczonych przez spółki z Grupy IPOPEMA niezbędne jest posiadanie wysoko wykwalifikowanej kadry pracowniczej. Charakter prowadzonej działalności wymaga, aby część osób zatrudnionych w IPOPEMA Securities lub IPOPEMA TFI posiadała nie tylko doświadczenie, ale również spełniała wymogi formalne umożliwiające świadczenie usług maklerskich, czy też usług doradztwa inwestycyjnego. Dodatkowo dla zapewnienia stałego rozwoju Grupy niezbędne jest pozyskiwanie nowych pracowników, w tym osób o odpowiednich kompetencjach i doświadczeniu. Zważywszy na wysoką konkurencję na rynku oraz ograniczoną liczbę osób posiadających kwalifikacje gwarantujące utrzymanie odpowiedniego standardu świadczonych usług, w celu zapewnienia stabilności kluczowej kadry pracowników Zarząd Spółki stara się motywować pracowników do związania swojej przyszłości zawodowej z Grupą IPOPEMA. Realizacja powyższych zamierzeń wiązać się może jednak ze zwiększeniem wydatków na wynagrodzenia dla pracowników, co z uwagi na wysoki udział kosztów wynagrodzeń w strukturze kosztów działalności ogółem może mieć negatywny wpływ na wyniki finansowe osiągane przez spółki z Grupy IPOPEMA w przyszłości.
Spółka występuje w KDPW_CCP jako uczestnik rozliczający, co oznacza, że ma obowiązek w dniu rozliczenia zapłacić za zawarte transakcje kupna lub dostarczyć papiery wartościowe w celu rozliczenia zawartych transakcji sprzedaży. Spółka realizuje transakcje na zlecenie klientów (posiadających rachunki w bankach depozytariuszach), którzy w dniu rozliczenia powinni dostarczyć środki pieniężne do zrealizowanych transakcji kupna lub papiery wartościowe do zrealizowanych transakcji sprzedaży. Istnieje jednak ryzyko niedostarczenia przez klienta w terminie środków pieniężnych lub papierów wartościowych. W takim przypadku, do czasu uregulowania zobowiązań przez klienta, Spółka musi rozliczyć transakcję przy wykorzystaniu środków własnych (kupno) lub podstawić papiery wartościowe nabyte na rynku (sprzedaż). Istnieje również ryzyko, że w przypadku niepokrycia przez klienta transakcji kupna Spółka nabędzie papiery wartościowe, których sprzedaż może być możliwa na gorszych warunkach lub w ogóle niemożliwa. Natomiast w przypadku transakcji sprzedaży istnieje ryzyko, że Spółka będzie zmuszona do nabycia papierów wartościowych na rynku po wyższej cenie w stosunku do ceny, po jakiej klient miał dostarczyć takie papiery lub że ich nabycie nie będzie możliwe. Wystąpienie takiej sytuacji nie ogranicza prawa Spółki do dochodzenia od klienta odpowiedzialności z tytułu niewykonania przez niego umowy (zlecenia) dotyczącej transakcji na papierach wartościowych.
Usługi świadczone przez Spółkę w zakresie bankowości inwestycyjnej, w tym zwłaszcza doradztwo na rzecz podmiotów ubiegających się o wprowadzenie ich akcji do obrotu na GPW, a także transakcje w obszarze fuzji i przejęć, charakteryzują się stosunkowo długim czasem realizacji (standardowo co najmniej kilka miesięcy). Z uwagi na zmienność nastrojów na rynkach kapitałowych lub zmiany decyzji po stronie klientów Spółki co do ich zamierzeń inwestycyjnych istnieje ryzyko, że realizacja części rozpoczętych przez Spółkę projektów może zostać przełożona na okres późniejszy lub że klienci mogą podjąć decyzje o zaprzestaniu prac związanych z realizacją transakcji (w szczególności wobec niekorzystnej sytuacji rynkowej). Zważywszy że zasadniczą część wynagrodzenia Spółki w tego typu projektach stanowi prowizja od sukcesu, decyzje, o których mowa powyżej, mogą negatywnie wpłynąć na wyniki finansowe Spółki.
W 2016 r. Spółka rozpoczęła działalność w zakresie oferowania usług maklerskich i produktów inwestycyjnych do szerszego grona klientów detalicznych. Działalność ta w dużym stopniu realizowana jest poprzez dystrybutorów współpracujących ze Spółką w formule agenta firmy inwestycyjnej. Ich sieć jest wciąż w fazie rozwoju i nie osiągnęła jeszcze pożądanego zakresu. Ponadto obecna sytuacja rynkowa, w której popyt na określone na produkty inwestycyjne istotnie zmalał wskutek przypadków niewypłacalności ich emitentów, jak również zmiany regulacyjne ograniczające możliwości uzyskiwania przez dystrybutorów (czyli również IPOPEMA Securities) przychodów w dotychczas funkcjonującym na rynku modelu powodują, że trudno jest miarodajnie ocenić, jak działalność ta będzie się rozwijała w kolejnych okresach, a w konsekwencji jaki będzie jej wpływ na wynik Spółki.
Zważywszy na dużą konkurencję na rynku funduszy inwestycyjnych oraz zależność wyników osiąganych przez poszczególne fundusze od sytuacji gospodarczej, w tym przede wszystkim sytuacji na rynkach kapitałowych, a także trafności decyzji inwestycyjnych podejmowanych przez zarządzających funduszami IPOPEMA TFI, istnieje ryzyko, że fundusze te nie przyniosą oczekiwanej przez klientów stopy zwrotu z kapitału (lub w skrajnym przypadku stratę), nastąpi utrata zaufania klientów do zarządzających i w perspektywie doprowadzi to do rezygnacji części inwestorów z lokowania środków w funduszach zarządzanych przez IPOPEMA TFI, a także utrudni pozyskanie nowych klientów. Z uwagi na powyższe oraz fakt, iż w niektórych funduszach część wynagrodzenia IPOPEMA TFI uzależniona jest od wyników inwestycyjnych i przekroczenia założonej referencyjnej stopy zwrotu z kapitału, ryzyko niezrealizowania przez zarządzającego ustalonych założeń oraz rezygnacja klientów z usług IPOPEMA TFI, mogą spowodować nieosiągnięcie przez IPOPEMA TFI planowanego poziomu przychodów. Ponadto istotny wpływ na rynek funduszy inwestycyjnych zamkniętych, z tytułu zarządzania którymi historycznie IPOPEMA TFI uzyskiwała znaczącą część przychodów, mają już i mogą mieć w przyszłości zmiany przepisów prawa regulujących ich działalność, w tym zasady ich opodatkowania. W konsekwencji zmiany te wpłynęły negatywnie na przychody Towarzystwa z tego obszaru działalności i wpływ ten może pogłębić się w przyszłości.
Dynamika rozwoju działalności IPOPEMA TFI jest także częściowo uzależniona od uzyskiwania odpowiednich zezwoleń administracyjnych (w tym w szczególności zezwoleń na utworzenie kolejnych funduszy), jak również kierunków ewentualnych zmian przepisów prawa, regulujących w szczególności działalność funduszy inwestycyjnych oraz zasady opodatkowania funduszy inwestycyjnych i ich uczestników.
W obszarze asset management działalność IPOPEMA TFI obarczona jest przede wszystkim ryzykiem inwestycyjnym. Nie można wykluczyć, że decyzje podejmowane przez zespół zarządzających Towarzystwa lub stosowane strategie inwestycyjne okażą się nietrafione. Może to doprowadzić do utraty obecnych klientów i trudności z pozyskaniem nowych, co w konsekwencji może mieć negatywny wpływ na wyniki IPOPEMA TFI.
W związku z prowadzoną działalnością na rynku wtórnym Spółka po każdym dniu sesyjnym jest zobowiązana do zapewnienia odpowiedniej wielkości środków finansowych na rzecz Funduszu Rozliczeniowego zarządzanego przez KDPW_CCP. Obecnie Spółka każdorazowo zasila powyższy fundusz korzystając z posiadanej linii kredytowej. Jednak w przypadku wystąpienia zdarzeń mających istotny negatywny wpływ na wyniki finansowe realizowane przez Spółkę, nie można wykluczyć ryzyka obniżenia zdolności Spółki do korzystania z finansowania dłużnego, co mogłoby powodować konieczność ograniczenia skali prowadzonej działalności bądź zwiększenia bazy kapitałowej.
Dotychczas Spółka nie odnotowała problemów związanych z wysokością wpłat do Funduszu Rozliczeniowego, a obecny poziom dostępnej linii kredytowej zapewnia bezpieczne prowadzenie działalności w obecnym wymiarze, a nawet jej istotny wzrost. Należy również zauważyć, że w przypadku nierozliczenia w terminie przez klientów Spółki transakcji zawieranych na ich zlecenie, Spółka będzie zmuszona zrealizować transakcje przy wykorzystaniu środków własnych, o ile wysokość dostępnej linii kredytowej będzie niewystarczająca na pokrycie zobowiązań z tego tytułu.
Ponadto Spółka jako dom maklerski zobowiązana jest do spełniania norm kapitałowych w zakresie jednostkowego i skonsolidowanego wymogu kapitałowego, które w dużym stopniu uzależnione są od zakresu i skali prowadzonej działalności maklerskiej. Kapitały własne utrzymywane są na poziomie zapewniającym odpowiednią nadwyżkę ponad ww. wymogi kapitałowe. Nie można jednak wykluczyć, że w wyniku zmiany zakresu czy skali działalności, poniesienia istotnej straty lub zmian regulacyjno-prawnych, będzie wymagane ich podniesienie. Konieczność zwiększenia bazy kapitałowej może dotyczyć również IPOPEMA TFI, które w wyniku możliwych zmian regulacyjnych obejmujących towarzystwa funduszy inwestycyjnych może zostać poddana dodatkowym obowiązkom w zakresie szacowania ryzyka i wymogów kapitałowych.
Warunkiem rozpoczęcia i prowadzenia działalności na GPW przez Spółkę (jak również inne domy maklerskie będące bezpośrednimi uczestnikami Giełdy) jest posiadanie ważnej umowy z bankiem będącym uczestnikiem KDPW o pełnienie funkcji Banku Płatnika, którą dla Spółki prowadzi obecnie Alior Bank S.A. Ewentualne
rozwiązanie takiej umowy powodowałoby konieczność zawarcia przez Spółkę umowy z innym bankiem, co wymagałoby czasu, jak również konieczność odrębnego uzgodnienia nowych warunków współpracy. W przypadku ewentualnych trudności z szybkim nawiązaniem współpracy z nowym bankiem, istniałoby nawet ryzyko konieczności czasowego zawieszenia działalności brokerskiej, do dnia zawarcia nowej umowy.
Ryzyko o podobnym charakterze dotyczy również węgierskiego i rumuńskiego oddziału Raiffeisen Bank, z którymi Spółka zawarła umowy w odniesieniu do transakcji zawieranych na giełdzie w Budapeszcie i w Bukareszcie, jak również polskiego oddziału Raiffeisen Banku, który obsługuje Spółkę w zakresie rozliczeń transakcji zawieranych na pozostałych giełdach zagranicznych.
Aspektem szczególnie istotnym dla działalności prowadzonej przez Spółkę jest zapewnienie bezawaryjności i bezpieczeństwa wykorzystywanych systemów informatycznych i telekomunikacyjnych. Każda poważna awaria systemu nie tylko mogłaby narazić Spółkę na ryzyko odpowiedzialności finansowej wobec klientów za niezrealizowane lub nienależycie zrealizowane zlecenia, ale także skutkować utratą zaufania klientów w dłuższej perspektywie. Spółka zakupiła i wdrożyła specjalistyczny system informatyczny dedykowany dla podmiotów świadczących usługi maklerskie, który podlega stałym aktualizacjom i modyfikacjom. Zarówno zakup systemu informatycznego, jak i bieżące działania podejmowane przez Spółkę zmierzające do zapewnienia możliwie wysokiego poziomu zabezpieczeń wykorzystywanej infrastruktury informatycznej i telekomunikacyjnej, mają na celu ograniczenie ryzyka negatywnych skutków, które wiązałyby się z ewentualną awarią systemów informatycznych, nieuprawnionym dostępem do danych zgromadzonych na wykorzystywanych przez Spółkę serwerach, czy też utratą takich danych. Pomimo podejmowania przez Spółkę ww. działań nie można jednak wykluczyć zmaterializowania się ryzyka w tym obszarze, a w konsekwencji materializacji ryzyka roszczeń lub sankcji, w tym kar pieniężnych, wobec Spółki (lub innych spółek z jej grupy kapitałowej).
Pozycja Grupy IPOPEMA na obsługiwanych rynkach jest przede wszystkim pochodną stopnia zaufania, jakim klienci darzą Grupę IPOPEMA i jej pracowników. Charakter i zakres świadczonych usług wymaga od nich nie tylko wiedzy i doświadczenia, ale także przestrzegania procedur obowiązujących w poszczególnych spółkach z Grupy, co ma ograniczyć ryzyko wystąpienia pomyłek i błędów w toku prowadzonej działalności. Pomimo że każdy z pracowników Grupy IPOPEMA jest zobowiązany znać i przestrzegać wdrożonych w danej spółce procedur postępowania, nie można wykluczyć, że w toku bieżącej działalności mogą wystąpić błędy i pomyłki, które w zależności od ich skali mogą mieć wpływ na sytuację finansową i bieżące wyniki finansowe osiągane przez Grupę IPOPEMA. Ze względu na specyfikę działalności ryzyko wystąpienia błędów w dużym stopniu dotyczy zespołów bezpośrednio operujących na rynku wtórnym. Ponadto wraz z rozwojem działalności w zakresie oferowania produktów inwestycyjnych do szerokiego grona inwestorów indywidualnych, wzrasta również ryzyko potencjalnych roszczeń wobec Spółki, w szczególności w przypadku poniesienia straty na nabytych przez inwestora produktach – tak z powodu potencjalnych uchybień po stronie Spółki, jak i z przyczyn od niej niezależnych (tj. leżących po stronie emitenta danego instrumentu czy podmiotu zarządzającego danym instrumentem).
Zgodnie z obowiązującymi przepisami podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej zobowiązany jest posiadać w swojej strukturze jednostkę sprawującą stałą kontrolę nad przestrzeganiem przez pracowników świadczących usługi maklerskie i usługi doradztwa inwestycyjnego przepisów prawa oraz postanowień wewnętrznych regulaminów postępowania. Pomimo tego nie można wykluczyć wystąpienia przypadków, o których mowa powyżej, co w konsekwencji może narazić Spółkę na negatywne konsekwencje administracyjne ze strony organów nadzoru, w tym KNF, jak również może narazić Spółkę na straty finansowe oraz utratę reputacji.
Zgodnie z informacjami zamieszczonymi w pkt. 8, przeciwko IPOPEMA TFI został skierowany pozew przez jednego z uczestników funduszu zarządzanego przez Towarzystwo. Pozew dotyczy zapłaty kwoty 20,5 mln zł w związku ze stratą majątkową poniesioną przez tego uczestnika związaną z inwestycją w certyfikaty
inwestycyjne funduszu zarządzanego przez Towarzystwo. IPOPEMA TFI uważa ww. powództwo za bezzasadne i podjęło kroki prawne w celu jego oddalenia składając do sądu odpowiedź na pozew (aktualnie Towarzystwo oczekuje na wyznaczenie daty pierwszej rozprawy). Nie można jednakże wykluczyć, że ostateczny wyrok może być dla IPOPEMA TFI niekorzystny, natomiast ze względu na obecny wstępny etap postępowania nie można miarodajnie określić prawdopodobieństwa finalnego rozstrzygnięcia.
Spółka, jako dom maklerski oraz jej spółka zależna jako towarzystwo funduszy inwestycyjnych prowadzą działalność na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego i działają na rynku charakteryzującym się wysokim stopniem złożoności oraz zmienności regulacji prawnych dotyczących wielu obszarów działalności. Powoduje to wzrost ryzyka w obszarze dostosowania działalności do wymogów prawa i ewentualnego naruszenia przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych regulujących działalność spółek z Grupy, w szczególności IPOPEMA Securities i IPOPEMA TFI. Konsekwencją tego może być nałożenie sankcji przez instytucje nadzorcze (w tym Komisję Nadzoru Finansowego) m.in. w postaci kar pieniężnych lub w skrajnym przypadku uchyleniem zezwolenia na prowadzenia danego rodzaju działalności.
Problem zmienności przepisów, ich jakości oraz ilości nowych obowiązków dotyczy nie tylko obszarów działalności Grupy IPOPEMA, ale również generalnie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzanie przedsiębiorstwami. Ww. czynniki powodują, że wzrasta ryzyko niedotrzymania niektórych przepisów lub niewłaściwego ich wypełniania. Powoduje wzrost ryzyka nałożenia kar na podmioty gospodarcze, których ilość i maksymalna wysokość wynikająca z różnych aktów prawnych również wzrasta, tym bardziej zważywszy na niejednoznaczność wielu przepisów.
Niezależnie od powyższego aspektu formalnego kolejne zmiany przepisów i nowe regulacje mogą mieć przełożenie na różne obszary działalności Grupy IPOPEMA i wpływać na jej dochodowość, wymuszając ponoszenie dodatkowych kosztów lub niekorzystnie wpływając na uzyskiwane przychody.
Informacje dotyczące daty zawarcia umowy z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdania finansowego oraz jego wynagrodzenia zostały zawarte nocie nr 35 w rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym IPOPEMA Securities.
IPOPEMA Securities stosuje zasady ładu korporacyjnego określane przez GPW w dokumencie "Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016" przyjętym uchwałą Rady Giełdy z 13 października 2015 r. (co do których stosowania stosowne oświadczenie jest dostępne na stronie internetowej Spółki). Jednolite teksty obu ww. dokumentów dostępne są publicznie pod adresem: www.corp-gov.gpw.pl w zakładce 'Regulacje'.
W roku 2018 spółka stosowała się do zaleceń Dobrych Praktyk z zastrzeżeniem niżej wymienionych odstępstw:
Zważywszy na małe zainteresowanie obradami walnego zgromadzenia, Spółka nie rejestruje jego przebiegu w formie audio ani wideo.
Analogicznie do lat ubiegłych Spółka odstąpiła od stosowania się do ww. rekomendacji ze względu na złożony charakter kwestii związanych z dostępem do obrad, identyfikacją akcjonariuszy oraz reprezentujących ich pełnomocników i zapewnieniem właściwej, dwustronnej komunikacji.
Biorąc pod uwagę wskazaną w treści ww. zasady przesłankę, jak również z uwagi na małe zainteresowanie obradami walnego zgromadzenia, Spółka nie prowadzi jego transmisji.
Spółka jako dom maklerski zobowiązana jest do corocznej publikacji raportu – ujawnień informacji w zakresie adekwatności kapitałowej. Zakres ww. ujawnień obejmuje m.in. szczegółowy opis stosowanej w Spółce polityki w zakresie wynagrodzeń (włączając również informacje ilościowe) w znacznym stopniu obejmujący informacje do których odnosi się zasada VI.Z.4 Dobrych Praktyk.
W odniesieniu do informacji dotyczących indywidualnych wynagrodzeń członków organów Spółki uznano, że zakres ujawnień – tak w raporcie rocznym, jak i w ww. raporcie dot. adekwatności kapitałowej – jest wystarczająco szczegółowy i zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Stosowany w Spółce system kontroli i zarządzania ryzykiem w procesie sporządzania sprawozdań finansowych (tak jednostkowych, jak i skonsolidowanych) ma na celu zapewnienie, aby przygotowywane raporty finansowe spełniały cechy rzetelności, kompletności i zgodności z obowiązującymi przepisami – zarówno w zakresie ich zawartości, jak i terminowości. System spełniający powyższe kryteria funkcjonuje w oparciu o następujące elementy:
dokumentacji, z zachowaniem wymaganej dla tego procesu współpracy (m.in. rozdzielenie zadań księgowości i kontrolingu finansowego, zaangażowanie zarządu na wczesnym etapie sporządzania raportów, bieżąca współpraca z audytorem Spółki);
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Zarządu stosowany w Spółce system kontroli i zarządzania ryzykiem w procesie sporządzania sprawozdań finansowych spełnia wymienione na wstępie cele i jest adekwatny do struktury Spółki oraz jej grupy kapitałowej.
Akcjonariat Spółki posiadający powyżej 5% akcji IPOPEMA Securities S.A. przedstawiony został w pkt 6.3 niniejszego sprawozdania.
Nie występują papiery wartościowe IPOPEMA Securities S.A. dające specjalne uprawnienia kontrolne.
Nie istnieją żadne ograniczenia odnośnie do wykonywania praw głosu z akcji IPOPEMA Securities S.A.
Na dzień zatwierdzania niniejszego sprawozdania nie występują żadne ograniczenia dotyczące przenoszenia praw własności papierów wartościowych Spółki.
Zgodnie ze Statutem Zarząd Spółki składa się z 2 do 5 członków, w tym Prezesa Zarządu, powoływanych i odwoływanych przez Radę Nadzorczą na 3-letnią kadencję. Zarząd działa na podstawie uchwalonego przez Radę Nadzorczą Regulaminu Zarządu.
Statut Spółki nie przewiduje do jego zmiany zasad innych niż zasady przewidziane w Kodeksie Spółek Handlowych.
W Spółce nie został wprowadzony regulamin Walnego Zgromadzenia, w związku z czym sposób działania i uprawnienia Walnego Zgromadzenia IPOPEMA Securities, jak również prawa akcjonariuszy i sposób ich wykonywania określone są postanowieniami Kodeksu Spółek Handlowych oraz stosowanymi przez Spółkę zasadami Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW.
Poniższa tabela przedstawia skład Zarządu IPOPEMA Securities S.A. na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania.
| Imię i nazwisko | Funkcja | Data powołania1 |
|---|---|---|
| Jacek Lewandowski | Prezes Zarządu | 28 kwietnia 2017 r. |
| Mirosław Borys | Wiceprezes Zarządu | 28 kwietnia 2017 r. |
| Mariusz Piskorski | Wiceprezes Zarządu | 28 kwietnia 2017 r. |
| Stanisław Waczkowski | Wiceprezes Zarządu | 28 kwietnia 2017 r. |
1Data powołania na bieżącą kadencję
Poniższa tabela przedstawia skład Rady Nadzorczej IPOPEMA Securities S.A. na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania.
| Imię i nazwisko | Funkcja | Data powołania1 |
|---|---|---|
| Jacek Jonak | Przewodniczący Rady Nadzorczej | 27 czerwca 2017 r. |
| Janusz Diemko | Sekretarz Rady Nadzorczej | 27 czerwca 2017 r. |
| Michał Dobak | Członek Rady Nadzorczej | 27 czerwca 2017 r. |
| Bogdan Kryca | Członek Rady Nadzorczej | 27 czerwca 2017 r. |
| Piotr Szczepiórkowski | Członek Rady Nadzorczej | 27 czerwca 2017 r. |
1Data powołania na bieżącą kadencję
W ocenie Spółki wszyscy Członkowie Rady Nadzorczej spełniali kryterium niezależności zgodnie z Załącznikiem II do Zalecenia Komisji Europejskiej z dnia 15 lutego 2005 r. (2005/162/WE).
Informacje na temat stanu posiadania akcji Spółki przez osoby zarządzające i nadzorujące zostały przedstawione w pkt. 7 niniejszego sprawozdania.
Do głównych założeń obowiązującej w Spółce polityki i procedury wyboru firmy audytorskiej oraz polityki świadczenia dodatkowych usług przez firmę audytorską, podmiot powiązany z firmą audytorską lub członka jego sieci zaliczyć można m.in. następujące zasady:
pierwsza umowa z firma audytorską zawierana jest na okres nie dłuższy niż 2 lata;
Warszawa, dnia 29 marca 2019 roku


Jacek Lewandowski Prezes Zarządu
Mariusz Piskorski Wiceprezes Zarządu

Stanisław Waczkowski Wiceprezes Zarządu

Mirosław Borys Wiceprezes Zarządu
Building tools?
Free accounts include 100 API calls/year for testing.
Have a question? We'll get back to you promptly.