Orange Belgium S.A. — Annual Report 2011

Mar 30, 2012

2011 JAARVERSLAG

INHOUDSTAFEL

P. 4	Markante feiten in 2011
P. 6	Brief van de voorzitter
P. 7	Brief van de CEO
P. 8	De telecommunicatiewereld
P. 12	De strategie van Mobistar
P. 14	De merk- en marketingstrategie
P. 16	De distributie
P. 18	De klantendienst
P. 20	De residentiële markt
P. 22	De professionele markt
P. 24	Netwerk en operationele activiteiten
P. 26	Personeelsbeleid
P. 28	Onze maatschappelijke verantwoordelijkheid
P. 52	Management en controle
P. 54	Informatie over het aandeel
P. 56	Glossarium

Activiteitenverslag

P. 59

MARKANTE FEITEN in 2011

4 MAART Mobistar brengt Facebook en Twitter op de tv-schermen

Mobistar is de eerste leverancier van digitale televisie in België, die van tv-toestellen uitwisselingsinstrumenten maakt. Steeds meer televisiekijkers hebben dus geen pc meer nodig om te reageren op Facebook, Twitter, Picasa en Flickr, terwijl ze naar een uitzending kijken.

4 APRIL Red Bull MOBILE gaat in België een partnerschap aan met Mobistar

Red Bull MOBILE heeft als partner Mobistar gekozen, de pionier van de prepaidkaarten in Europa. Dankzij dit comarketingakkoord kan Mobistar zijn prepaidaanbod uitbreiden tot nieuwe segmenten.

27 MEI Mobistar brengt een "quadruple play"-oplossing uit

De Starpack-aanbieding omvatte al digitale televisie, onbeperkt internet en onbeperkte vaste telefonie. Door er mobiele telefonie aan toe te voegen, brengt Mobistar een zeer volledige en competitieve "quadruple play"-oplossing uit.

Lancering van VT4 Mobile

Televisiezender VT4 en Mobistar brengen het prepaid gsm-aanbod 'VT4 Mobile' uit. De Vlaamse zender heeft met Mobistar samengewerkt om een eenheidstariefplan uit te werken, dat op maat gesneden is voor tv-kijkers. Via dit comarketingakkoord verruimt Mobistar zijn doelgroep en verstevigt het zijn positie in het zeer competitieve prepaidsegment.

22 JUNI

23 JUNI Ondertekening van het "e-safety-handvest"

In overleg met Child Focus en met belangrijke internetspelers ondertekent Mobistar het "e-safety-handvest", een document voor zelfregulering dat onlinebescherming voor kinderen en jongeren biedt.

30 JUNI

Eén enkel internetabonnement dat met verscheidene toestellen kan worden gebruikt

Mobistar doet baanbrekend werk door het uitbrengen van 'Internet Everywhere Multi', een abonnement waarbij men hetzelfde dataforfait kan gebruiken voor verschillende toestellen: smartphones, tablets, laptops. Een primeur op de Belgische residentiële markt.

7 JULI Een groot contract met de Vlaamse overheid

Mobistar ondertekent de derde verlenging van zijn contract voor het leveren van de telecommunicatiediensten aan de Vlaamse agentschappen en ministeries. Het contract geldt voor de vaste en mobiele (13.000 simkaarten) telecommunicatiediensten en heeft een looptijd van 7 jaar.

22 AUGUSTUS Introductie van een BlackBerry-aanbod voor prepaidkaarten

Door het uitbrengen van een prepaidformule voor BlackBerry vanaf 7 euro, wil Mobistar zoveel mogelijk personen, en niet enkel professionelen, dat toestel laten gebruiken. Vooral de "chat" functie kent een overweldigend succes bij de jonge gebruikers.

27 AUGUSTUS Mobistar viert zijn 15e verjaardag

Mobistar werd in 1996 opgericht en heeft nu al meer dan 4,1 miljoen klanten. Om die belangrijke dag te vieren, heeft Mobistar een fles champagne bezorgd aan meer dan 4.500 klanten van het eerste uur.

30 SEPTEMBER Commercialisering van de iPad 2 in België

Mobistar is de eerste Belgische operator die de tweede generatie van het revolutionaire Apple-toestel op de markt brengt.

27 OKTOBER Lancering van de Visual Voice Mail

Deze dienst werkt ongeveer zoals het beheer van e mails en brengt een omwenteling teweeg in de wijze waarop men zijn voicemail inkijkt.

28 OKTOBER Introductie van de iPhone 4S in België

Voor die lancering hebben alle Mobistar Centers hun deuren al om 8 uur 's ochtends geopend, terwijl er de avond voordien een speciaal evenement werd georganiseerd op de Mobistar-zetel te Evere, waar de verkoop reeds om middernacht begon.

21 NOVEMBER Contract met Colruyt

Via het Mobistar-netwerk verkoopt Colruyt een prepaidkaart waarmee de klant enkel betaalt wat hij verbruikt. Dankzij dat partnershap vergroot Mobistar zijn marktaandeel in het segment van de prepaidkaarten.

28 NOVEMBER Verwerving van een 4g-licentie

Mobistar positioneert zich voor het opvangen van de enorme groei die inzake mobiele data wordt verwacht en om optimaal in te spelen op de evolutie van de behoeften van zijn klanten, die steeds meer op mobiele wijze video's bekijken.

8 DECEMBER Eén werknemer op twee van Mobistar doet aan thuiswerk

Als pionier inzake thuiswerk, neemt Mobistar op 8 december deel aan de tweede Nationale Thuiswerkdag. Eén werknemer op twee werkt geregeld thuis.

Brief van de VOORZITTER

"Mobistar zal in 2012 blijven investeren in een krachtig mobiel netwerk."

Een uiterst competitieve marktsituatie

Het jaar 2011 werd gekenmerkt door een uiterst competitieve marktsituatie en door een grotere regulariseringsdruk. Niettemin hebben we alle doelstellingen bereikt, die we ons een jaar geleden opgelegd hadden. De constructieve mentaliteit van alle teamleden en van het Executive Committee heeft tot dat resultaat bijgedragen; graag wil ik hen persoonlijk en namens de Raad van Bestuur danken.

Dit jaar werd onze CEO Benoit Scheen gevraagd om toe te treden tot het Executive Committee van ons moederhuis France Télécom-Orange. Ik feliciteer Benoit met die promotie, die een blijk van erkenning inhoudt van zijn uitstekend beheer en waarop Mobistar ook heel trots is. Ik verwelkom zijn opvolger, Jean Marc Harion, die in december 2011 in functie trad. Jean Marc is een echte deskundige van de telecommunicatiesector en wordt sterk gemotiveerd door de ontwikkeling van Mobistar en van het menselijk kapitaal ervan.

In 2011 hebben we de kaap van ons 15-jarig bestaan gerond. Die verjaardag was op de eerste plaats die van onze klanten, die ik daarvoor graag dank. Het aantal trouwe en actieve mobiele-telefoonklanten steeg in 2011 tot 4.204.656, wat een toename met 4,1 % is ten opzichte van 2010. Dat succes geeft ons moed: in 2011 hebben wij veel geïnvesteerd in de tevredenheid van onze klanten, meer bepaald door ons kader uit te breiden met 140 medewerkers. In juni hebben wij het handvest ten voordele van de klanten ondertekend en wij verbinden ons ertoe onze dienstverlening aan de klanten nog te verbeteren in 2012.

Mobistar heeft in 2011 de beoogde doelstellingen gehaald. De Raad van Bestuur stelt voor een gewoon dividend van 2,90 euro per aandeel uit te keren, alsook een buitengewoon dividend van 0,80 euro per aandeel, en zal dat ter goedkeuring voorleggen tijdens de Algemene Vergadering der Aandeelhouders op 2 mei 2012.

Op een in volle omwenteling verkerende telecommunicatiemarkt zal Mobistar al zijn deskundigheid en kracht gebruiken om zijn klanten in alle segmenten tevreden te stellen. Wij willen op dat gebied een toonaangevende onderneming worden in België.

Die wil komt tot uiting in onze prioriteiten op het gebied van strategische investeringen voor 2012:

• het versterken van onze mobiele netwerken om het debiet en de kwaliteit van onze stem- en datadienstverlening te vergroten,
• het ontwikkelen van de convergentie van onze diensten opdat onze klanten, ongeacht waar ze zich bevinden, er steeds mobiel toegang toe kunnen krijgen.

Ook al zal de economische toestand in 2012 waarschijnlijk heel moeilijk zijn, wil Mobistar toch blijven investeren om zijn positie op de telecommunicatiemarkt te verstevigen.

Jan Steyaert Voorzitter van de Raad van Bestuur

"Mobistar bevestigt nogmaals zijn prioriteiten voor 2012: de mobiele netwerken, de convergentie van de diensten en de dienstverlening aan de klanten."

Brief van de CEO

De klantenrelatie is de rode draad van onze acties in 2011

Vooreerst zou ik willen zeggen hoe trots ik ben om bij Mobistar te werken, een van de pronkstukken van de France Télécom-Orange-groep en van de BEL 20. Als geboren Brusselaar heb ik kunnen vaststellen hoeveel Mobistar heeft bijgedragen tot de democratisering van de mobiele telefonie in België en hoe het een duurzame dynamiek in die sector heeft kunnen creëren.

Met meer dan 4,2 miljoen klanten per 31 december wil Mobistar de favoriete operator in België zijn en iedereen de mogelijkheid bieden om op eender welke plaats toegang te hebben tot alle mobiele diensten die hij nodig heeft: stemverkeer, internet of televisie, persoonlijk, professioneel, familiaal of gemeenschappelijk.

Die visie wettigt de omvang van de investeringen die Mobistar zal blijven doen in 2012. Op de eerste plaats om ons mobiel netwerk te versterken en te vernieuwen, en het debiet en de kwaliteit van onze stem- en datadiensten te vergroten door gebruik te maken van de nieuwe frequenties die we in 2011 verwierven. Vervolgens om onze nieuwe dienstverleningsplatformen te ontwikkelen, waarmee we onze diensten aan onze klanten kunnen leveren via alle mogelijke toegangen. Ten slotte om de tevredenheid van onze klanten te blijven verbeteren en op dat gebied een toonaangevende onderneming te worden in België.

Dat zijn allemaal belangrijke stappen, die een doorlopende stroom van veranderingen veroorzaken en die bijdragen tot de twee jaar geleden begonnen verandering van Mobistar. Onder de invloed van enkele schokken op de markt, heeft Mobistar gedurende heel 2011 bewezen dat het een onderneming is die zich snel kan aanpassen en die proactiviteit hoog in het vaandel voert. De klantenrelatie, die in 2011 als een rode draad door al onze acties liep, blijft een prioritaire krachtlijn van onze werking in 2012. Wij willen aan de verwachtingen van onze klanten tegemoet komen aan de telefoon, op het internet en in onze Mobistar Centers, door hen producten en diensten aan te bieden die overeenstemmen met hun behoeften, en hen de middelen geven om hun verbruik in alle doorzichtigheid te controleren.

Milieuvriendelijkheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid geven zin aan de actie van Mobistar, die zijn inzet bevestigt via allerlei initiatieven ter bevordering van de communicatie tussen mensen. Ons engagement voor de integratie van autistische personen via de vereniging "Participate!" past in dat kader, net zoals de mogelijkheid die onze werknemers krijgen om met onze steun vrijwilligersacties te ontwikkelen.

Die maatschappelijke verantwoordelijkheid komt tot uitdrukking op alle niveaus van de onderneming en in al onze business areas. De verbintenissen van Mobistar ten aanzien van zijn personeelsleden, zijn klanten, de maatschappij en het milieu vormen de vier pijlers van ons verantwoordelijk maatschappelijk beleid. Het is al het tweede jaar dat daaraan een afzonderlijk deel wordt gewijd in onderhavig jaarverslag. Onrechtstreeks komt dit ook tot uitdrukking in de inspanningen die Mobistar zich getroost om nieuw talent aan te trekken en te behouden.

Een woordje over Orange Communications Luxembourg sa, waarvan de prestaties alle waardering verdienen: in 2011 steeg de omzet ervan met 19 %. Orange Communications Luxembourg sa. is begonnen met vaste telefonie, heeft zijn 100.000e klant gevierd en een "flagship store" in het centrum van Luxemburg stad geopend.

In het kader van een zeer competitieve markt en ondanks een reguleringsimpact die voor 74 miljoen euro heeft gewogen op onze inkomsten, haalt de Mobistar-groep in 2011 alle beoogde doelstellingen. De totale geconsolideerde omzet, die ongeveer gelijk bleef aan die van 2010, bedraagt 1.658 miljoen euro. De EBITDA-marge van 530 miljoen euro en het geconsolideerde nettoresultaat van 221 miljoen euro beantwoorden aan de prognoses en aan de beoogde doelstellingen.

Belangrijker nog is, dat Mobistar bewijst dat het voortaan een volledige telecommunicatieoperator is, zoals blijkt uit de structuur van zijn inkomsten. Het is het eerste jaar dat de mobiele gegevens, de vaste lijnen en de televisie de helft vertegenwoordigen van de dienstverleningsomzet van Mobistar in België.

De telecommunicatiewereld evolueert snel en grondig, zowel onder impuls van de regulator als van de moeilijke economische toestand. De beslissingen van het BIPT in verband met het in 2011 aangekondigde openstellen van de kabel en van het VDSL-netwerk, dienen om op de vaste telefonie en de televisie dezelfde regels inzake openstelling en gezonde concurrentie toe te passen, als op de mobiele markt in België. Die evoluties inzake regulering vormen een opportuniteit voor Mobistar en zullen een gunstige invloed hebben op onze aanbiedingen van Mobistar TV en breedbandinternet.

Ook al zal de economische toestand waarschijnlijk heel moeilijk zijn in 2012, zijn wij toch vastbesloten te blijven investeren om onze positie op de telecommunicatiemarkt te verstevigen en om van Mobistar meer dan ooit de favoriete operator van alle Belgen te maken.

Jean Marc Harion Chief Executive Officer

De TELECOMMUNICATIEWERELD evolueert voortdurend

Belangrijk in het jaar 2011 was de doorbraak van de smartphones en de digitale tablets. Om aan dat enthousiasme tegemoet te komen, bieden de telecomoperatoren steeds meer mobiele diensten en convergerende oplossingen aan. Onder impuls van de Europese, de federale en de gewestelijke overheid, wordt het regelgevend kader bovendien meer en meer geperfectioneerd.

Een steeds concurrentiëlere omgeving

Mobiele communicatie blijft uiterst veelbelovend

Op een markt waarvan men dacht dat ze tot rijpheid was gekomen, werd 2011 onverwacht gekenmerkt door een lichte toename van de penetratiegraad van de simkaarten in België, die op één jaar tijd steeg van 111 naar 113 %. Die groei komt niet van de klassieke mobiele telefonie (stem, sms), maar van de mobiele datacommunicatie. België is bezig zijn achterstand tegenover zijn buurlanden in te halen op dat gebied.

Koppelverkoop komt niet van de grond

Koppelverkoop, die sedert 2010 in België is toegestaan, werd in 2011 op ruime schaal toegepast door sommige telecomoperatoren. Mobistar heeft die weg nooit willen bewandelen, omdat het vindt dat dit niet tot zijn kerntaken behoort en niet beantwoordt aan het intrinsieke belang van zijn klanten.

Een jaar waarin de convergentie werd versterkt

Zowel op de privé- als op de businessmarkt werden convergerende aanbiedingen een onmisbaar element in de marketingstrategie van de telecomoperatoren. De "quadruple play"-formules (vaste en mobiele telefoon, internet, televisie) worden gecombineerd en vermenigvuldigen zich om steeds meer mogelijkheden te bieden. Door mobiele telefonie toe te voegen aan zijn Starpackaanbieding, die al digitale televisie, onbeperkt internet en onbeperkte vaste telefonie omvatte, heeft Mobistar in mei 2011 een uiterst volledige en competitieve "quadruple play"-oplossing gelanceerd.

De grote doorbraak van de digitale tablets

De verkoop van smartphones en tablets kende een echte boom in 2011. Meer dan één op vier gsm's die in België wordt verkocht is een smartphone, terwijl de digitale tablets een echte doorbraak kenden bij het grote publiek: men raamt dat er eind 2011 zowat 300.000 tablets in handen waren van de Belgische gebruikers, tegen slechts 75.000 eind 2010. Die twee trends gaan samen: volgens een onderzoek dat door Nielsen werd uitgevoerd in de Verenigde Staten, heeft 90 % van de iPad-bezitters ook een smartphone en bezit 99 % van hen ook een laptop. En dan hebben we het nog niet over de draagbare spelconsoles en de elektronische boeken, bijvoorbeeld, die ook deel uitmaken van het arsenaal verbindingstoestellen.

Om op al die terminals te kunnen surfen, moesten de gebruikers totnogtoe verscheidene abonnementen hebben, met alle kosten en complicaties van dien. Om beter tegemoet te komen aan hun behoeften, heeft Mobistar eind juni 'Internet Everywhere Multi' geïntroduceerd, een mobiel abonnement dat voor verscheidene toestellen kan worden gebruikt. Een primeur op de Belgische residentiële markt.

Digitale televisie

De overgang van analoge naar digitale televisie kende geen echte stroomversnellingen in 2011. Nog een groot deel van de Belgische bevolking, zowat 40 %, blijft trouw aan analoge televisie.

Op inhoudelijk vlak heeft de operator Telenet de rechten verkregen om het Belgische voetbal direct uit te zenden. Dergelijke inhoud heeft zijn waarde als "public relation", maar Mobistar blijft bij zijn strategie om niet mee te doen aan die wedloop.

Het regelgevend kader evolueert

Vernieuwing van de 2g-licentie

De mogelijkheid om een retributie te vragen voor het vernieuwen van de 2g-licenties werd ingevoerd door een wet van 15 maart 2010. Het bedrag van die retributie zou ongeveer op 15 miljoen euro moeten liggen voor een periode van 5 jaar. Mobistar, Belgacom Mobile en KPN Group Belgium hebben daartegen hoger beroep aangetekend bij het Grondwettelijk Hof.

In juni 2011 heeft dat Hof besloten aan het Europees Hof van Justitie enkele vragen voor te leggen in verband met de mogelijkheid dat de lidstaten zulke retributies zouden invoeren. Tegen eind 2012 wordt er een uitspraak verwacht.

De vierde umts-operator

Als enige kandidaat voor het verkrijgen van de vierde umtslicentie heeft Telenet/Tecteo Bidco eind juli 2011 die licentie verkregen voor een spectrum van 2,1 GHz. Het consortium wil ook gebruik maken van de bijkomende optie om zijn frequentie te verruimen van 900 MHz naar 1800 MHz.

Licenties voor de 4g-netwerken

Er werden vijf aanvragen ontvangen voor het toekennen van 4g-licenties in de 2,6 GHz-frequentiebanden. Daarvan zijn er vier verworven (Mobistar, Belgacom, KPN Group Belgium, BUCG). Mobistar heeft de minimumprijs (20,02 miljoen euro) betaald voor een licentie van 2x20 MHz geldend voor een periode van 15 jaar. De 4g-licenties worden van kracht op 1 juli 2012.

De mobiele termineringstarieven (mtr)

Met zijn beslissing van 29 juni 2010 heeft het BIPT een nieuw tariefschema vastgelegd voor de periode 2010- 2013, waarbij het zich heeft gebaseerd op de incrementele kosten op lange termijn. Concreet zullen de tarieven geleidelijk dalen om een symmetrisch niveau van 1,08 eurocent per minuut te bereiken vanaf 1 januari 2013. KPN Group Belgium en Mobistar hebben bij het Hof van Beroep een verzoekschrift ingediend om dit besluit te schorsen en te annuleren. Het schorsingsverzoek werd verworpen in februari 2011. Een beslissing over de nietigverklaring wordt verwacht tegen half 2012.

De Europese regelgeving inzake roamingdiensten

In 2011 werden de internationale kosten voor roamingdiensten zowel op retailniveau (voice, sms) als op wholesaleniveau (voice, sms, data) verder verlaagd, in overeenstemming met de Europese regelgeving.

In december 2010 is het overleg in de Europese Commissie gestart over de herziening van de regulering van de roamingdiensten om de concurrentie op de markt te verbeteren. Die regulering zou halfweg 2012 in werking moeten treden. Op de agenda staan bijkomende tariefdalingen en structurele maatregelen.

De regelgeving voor de breedband en kabelmarkt

In juli 2011 heeft het BIPT zijn studie van de breedbandmarkten afgerond. De voornaamste nieuwigheid is dat Belgacom zijn eigen netwerk moet openstellen voor een alternatief televisieaanbod (multicast). Tegelijk hebben de vier mediaregulatoren (BIPT, CSA, Medienrat, VRM) beslist de kabeloperatoren verplichtingen inzake toegang en voortverkoop op te leggen. De kabeloperatoren moeten aan de alternatieve operatoren hun netwerk open stellen voor analoge televisie, digitale televisie en breedbandinternet.

Alle partijen zowel de kabeloperatoren als Belgacom, hebben hoger beroep aangetekend tegen die beslissingen. Een eventuele schorsing kan worden verwacht tegen half 2012.

Misbruik van de dominante positie van Belgacom

In mei 2007 vaardigde de Rechtbank van Koophandel van Brussel een vonnis uit dat de dominante positie van Belgacom Mobile tussen 1999 en 2004 bevestigde. Er werden experts aangesteld om de misbruiken vast te stellen en om het door Mobistar en KPN Group Belgium geleden verlies te berekenen. Een tweede tussentijds rapport dat werd uitgegeven in december 2010 bevestigde de misbruiken en verhoogde het bedrag van de geschatte schade tot 1,84 miljard euro voor Mobistar en KPN Group Belgium samen. Alhoewel de vraag van Belgacom om de experts te wraken aanvankelijk niet werd weerhouden bekwam het daarna een opschorting van het werk van de experts in afwachting van de afhandeling van haar vraag tot wraking in beroep. In januari 2012 tekende Belgacom beroep aan tegen de initiële uitspraak van de Rechtbank van Koophandel van Brussel. In het begin van maart 2012 besliste het Hof van Beroep dat de vraag van Belgacom om de experten te vervangen terecht was. Als een gevolg hiervan dienen de partijen (en het Hof als er geen overeenkomst hierover is tussen de partijen) te beslissen over de aanstelling van nieuwe experten.

In een ander geval van misbruik van een dominante positie tijdens de jaren 2004 en 2005 heeft de Raad voor de Mededinging Belgacom Mobile in mei 2009 een boete opgelegd van 66 miljoen euro. Mobistar is tegen dat vonnis in beroep gegaan en heeft het hof verzocht om bijkomende vormen van misbruik (getrouwheidskortingen en discriminatie tussen on-net- en off-nettarieven) toe te voegen aan de bestaande klacht. Ook maakte Mobistar de zaak aanhangig bij de Rechtbank van Koophandel, en eiste de onderneming schadevergoeding voor het geleden nadeel. De procedure voor schadevergoeding voor de Rechtbank van Koophandel ligt momenteel stil tot er een definitieve beslissing wordt genomen over het misbruik in beroep.

Tot slot heeft Mobistar, samen met KPN Group Belgium, in april 2009 bij de Europese Commissie een klacht ingediend tegen Belgacom wegens misbruik van een dominante positie op de breedbandmarkt. In de loop van 2010 werd deze klacht ingetrokken en in plaats daarvan ingediend bij de Belgische Raad voor de Mededinging. Het onderzoek loopt nog steeds.

De wet op de sociale tarieven

Op 27 januari besliste het Grondwettelijk Hof tot de nietigverklaring van een aantal artikelen van de wet van 25 april 2007 betreffende de financiële compensatie in verband met het aanbieden van sociale tarieven. In het kader van de omzetting van de Europese telecommunicatierichtlijnen kan men er zich aan verwachten dat er een nieuwe berekeningswijze zal worden vastgelegd.

LUC BOEKE, Competitive Intelligence Manager :

"Ons sterproduct blijft connectiviteit. Dat hebben we nog bewezen door eind juni een mobiel abonnement te introduceren, dat kan worden gebruikt voor verschillende toestellen; een primeur op de Belgische markt."

De nieuwe wetgeving en de omzetting van de Europese telecommunicatierichtlijnen

In de loop van 2011 werden er nieuwe verplichtingen van kracht, die hoofdzakelijk verband houden met de consumptie (bijvoorbeeld aangaande de regels betreffende de facturatie, het oprichten van een ethisch comité, de sms-abonnementsdiensten ... ). Er werden zelfregulerende initiatieven genomen, meer bepaald inzake de bescherming van kinderen die het internet gebruiken en inzake de dienstverlening aan de klanten. Ten slotte moet men (in 2012) ook de hulpdiensten per sms kunnen bereiken.

De omzetting van de Europese telecommunicatierichtlijn van december 2009 is aan de gang. Er worden nieuwe verplichtingen verwacht inzake consumentenbescherming, meer bepaald in de vorm van contractuele verplichtingen.

Evolutie van de stralingsintensiteitnormen voor elektromagnetische golven

In 2011 is het regelgevende landschap van de drie gewesten stabiel gebleven.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest publiceerde de

regering eind 2009 twee uitvoeringsbesluiten van de ordonnantie van maart 2007, die een cumulatieve maximumnorm van 3 volt/meter vastlegt voor alle stralingsbronnen, met uitzondering van radio- en televisiesignalen. Op 31 augustus heeft Mobistar een eerste partij aanvragen voor milieuvergunningen (voor de sites boven de 120 watt) ingediend. Leefmilieu Brussel is deze aanvragen aan het verwerken. De aanvraag van milieuvergunningen voor de andere sites moeten voor eindaugustus 2012 worden ingediend. Om de kracht van 3 volt / meter te respecteren en de verminderde dekking te compenseren, heeft Mobistar een honderdtal nieuwe sites in Brussel aangelegd.

In Wallonië legde het decreet van 3 april 2009 een maximale emissie van 3 volt/meter, per antenne, per technologie en per operator vast. De installatie van antennes is onderworpen aan een milieuverklaring. Alle technische antennedossiers werden door Mobistar bij het Waalse controleorgaan, het ISSeP, ingediend.

Vlaanderen koos halfweg november 2010 voor een combinatie van de oude federale norm van 20,6 volt/meter voor gecumuleerde bronnen (radio, tv, ASTRID, ...) en van 3 volt/meter per antenne (afhankelijk van de frequentie). Alle sites moeten voor december 2012 geregulariseerd zijn.

De Mobistar-STRATEGIE: vertrouwen in actie

In 2011 heeft Mobistar zijn positie als convergerende operator krachtig bevestigd, meer bepaald door nieuwe inhouden en functionaliteiten toe te voegen aan zijn tv-platform. De mobiele datacommunicatie en het Machine-to-Machine-segment zijn bijzonder veelbelovende markten. De klantenbasis blijft groeien, meer bepaald dankzij verscheidene comarketingakkoorden die in de loop van het jaar werden gesloten.

Versteviging van het convergentiebeleid

In de loop van 2011 heeft Mobistar zowel op de residentiële als op de professionele markt zijn positie als convergerende operator versterkt.

Na de lancering van Mobistar TV in 2010 werden er in 2011 nieuwe functionaliteiten aan toegevoegd, zodat er een tvplatform met verscheidene schermen ontstond, dat het verschil maakt met de concurrentie. Dankzij de kosteloze toegang tot Facebook en Twitter via de televisieschermen heeft een tv-kijker voortaan geen pc meer nodig om tijdens het bekijken van een uitzending op de sociale netwerken te gaan. Hij kan ook zijn smartphone als afstandsbediening gebruiken, een dienstverlening die al bestond voor iPhone en iPad. Het aanbod van inhoud werd aanzienlijk uitgebreid met de mogelijkheid om meer dan 250 tv- en radiozenders te ontvangen en met een nieuwe dienstverlening voor "video on demand" (video op aanvraag) die eind augustus werd gelanceerd.

In 2011 hebben de Mobistar-teams zich ingezet om het activeringsproces te versnellen.

Een veelbelovend ecosysteem

Op een steeds meer verzadigde markt (waarop de penetratiegraad van mobiele telefonie 113 % bedraagt in België), waar de reguleringsdwang zwaar doorweegt en waar er veel nieuwkomers zijn, blijft Mobistar zijn woord houden ten aanzien van meer dan 4 miljoen klanten voor mobiele telefonie. Die klantenbasis werd nog groter in 2011 (+ 3,9 % in één jaar), met een steeds groter aandeel abonnees.

Voor de toekomst vertrouwt Mobistar op het groeipotentieel dat wordt gevormd door mobiele datacommunicatie en digitale televisie. Het jaar 2011 werd gekenmerkt door een sterke toename van nieuwe communicatievormen, meer bepaald via digitale tablets en smartphones.

Het segment Machine-to-Machine (MaTMa) verkeert in volle ontwikkeling. Met een marktaandeel van meer dan 70 % is Mobistar marktleider in België. In 2011 heeft Mobistar het aantal geactiveerde simkaarten meer dan verdubbeld en het aantal verkochte kaarten vermenigvuldigd. Er zijn enkele veelbelovende projecten, meer bepaald het Europese eCall-project: dat systeem, dat noodoproepen van automobilisten automatisch doorgeeft aan de alarmcentrale, moet vanaf 2015 verplicht worden geïnstalleerd in de nieuwe voertuigen.

OLIVIER YSEWIJN, Chief Strategy Officer:

"De nieuwe communicatievormen – digitale tablets, smartphones enz. – vormen een veelbelovend ecosysteem voor de telecommunicatie-operatoren."

Partnerschappen met veel toegevoegde waarde

In 2011 heeft Mobistar zijn strategie inzake partnerschappen met veel toegevoegde waarde voortgezet. In april werd er een comarketingakkoord gesloten met Red Bull MOBILE, waardoor Mobistar zijn positie in het zeer concurrentiële segment van prepaidformules kon verstevigen en tegelijk zijn penetratie in de leeftijdsgroep van de 15-29 jarigen kon vergroten. In dezelfde geest werd er begin juli een comarketingakkoord opgestart met de televisiezender VT4. Eind november, ten slotte, kondigde Mobistar aan dat er met Colruyt een contract zou worden gesloten voor het commercialiseren van een eenvoudige en doorzichtige prepaidkaart, waarmee de klant enkel betaalt wat hij verbruikt.

De pioniersgeest gaat verder met de 4g

Met het verwerven van de 4g-licentie in november, versterkt Mobistar zijn positioneringsstrategie inzake mobiele communicatie. Die vergunning is 15 jaar geldig vanaf 1 juli 2012 en bestrijkt een frequentieblok van 20 MHz duplex in de 2,6 GHz band. De 4g, die ook LTE (Long Term Evolution) wordt genoemd, biedt de gebruikers extreem hoge transmissiesnelheden.

Mobistar is ook blijven investeren in zijn transmissienetwerk en beschikt momenteel over een zeer robuust en volledig "geüpgraded" netwerk. Dankzij die evoluties zal de klantenbeleving op het snelle datanetwerk vanaf 2012 tot ongekende hoogten worden gevoerd. In de toekomst zal Mobistar blijven investeren om optimaal tegemoet te komen aan de behoeften van zijn klanten, die steeds meer van het mobiele netwerk gebruik maken om data door te sturen en om films en video's te bekijken.

De ambities van Mobistar voor 2015

De France Télécom-Orange-groep, het moederbedrijf van Mobistar, heeft het project "Conquêtes 2015" opgestart. Mobistar heeft dat project vertaald in eigen doelstellingen. Tegen 2015 wil Mobistar:

• door zijn klanten worden erkend als de vertrouwenspartner die geïndividualiseerde telecommunicatieoplossingen kan aanbieden;
• door de arbeidsmarkt en door zijn teamleden worden erkend als de beste ICT-werkgever;
• door de samenleving worden gezien als een belangrijke speler die op duurzame wijze bijdraagt tot de vooruitgang en tot de bescherming van het milieu.

MERK en MARKETINGSTRATEGIE: een "love brand" worden

In 2011 heeft Mobistar drie grote doelstellingen nagestreefd: de inkomsten uit de traditionele marktsegmenten veiligstellen, het profiel van convergerende speler versterken en de nadruk leggen op de klantenervaring.

STEPHANE BEAUDUIN, Chief Marketing Office:

"Mobistar en de technologie staan niet centraal in het leven, maar vergemakkelijken het."

De strategie die Mobistar in 2011 volgde, vergde een verruiming van de marketingbelofte. Uitgaande van een merk dat hoofdzakelijk bekend staat voor zijn aanbod inzake individuele mobiele telefonie, werd de nadruk gelegd op het profiel van convergerende speler die zich resoluut op de gezinnen richt. Het sterproduct van die communicatie was de Starpack (de 'quadruple play'-aanbieding). Het emotionele register van de "Love Work Play" wereld staat voortdurend centraal bij het merk.

Theatre of life

Het concept dat werd uitgewerkt om die strategie te vertalen, is dat van het "Theatre of life". Bij verschillende aspecten van het leven – love, work, play – komen in het zwart geklede mannen op het toneel om de gezinsleden discreet hun dromen te helpen verwezenlijken, door op de achtergrond bepaalde dingen te doen. Mobistar en de technologie staan niet centraal in het leven, maar vergemakkelijken het.

De campagne verscheen op televisie, maar ook in magazines, op de sociale netwerken en in allerlei andere media, met een slagkracht van 360°. Resultaat: meer dan 50 % van de Belgen beschouwen Mobistar nu als een convergerende operator.

De klanten aan de eer

Op de professionele markt blijft de nadruk liggen op de "talentenconvergentie" via het aanbod van convergente oplossingen "UW BEDRIJF &Mobistar". Op dat platform komt een aantal professionele klanten aan de eer via gevallenstudies en afbeeldingen die worden gepubliceerd op het web en in de vakpers.

De klantenervaring staat op de voorgrond

Op een relatief verzadigde markt heeft Mobistar in 2001 ook de naverkoopdienst en de klantenervaring onder de aandacht gebracht. De verkooppunten stonden centraal in die boodschap. De nieuwe inrichtingen van de Mobistar Centers hebben ertoe bijgedragen dat die echte media voor klantenervaring werden: een plaats waar de klant oplossingen vindt voor zijn telecommunicatiebehoeften. Een voorbeeld: aan elke klant wordt een individualisering voorgesteld bij de aankoop van een nieuwe smartphone, opdat hij er onmiddellijk gebruik zou kunnen van maken (configuratie van de mail of downloaden van een toepassing). Die herpositionering van de verkooppunten ging gepaard met een opleidingsprogramma voor de 450 verkopers.

Noteer dat de marketinginspanningen veel verder gingen dan het loutere productaanbod. Enkele voorbeelden: Mobistar Insurance, die de gsm dekt tegen diefstal en beschadiging, telefonische adviezen voor het activeren, de Travel Data Daily-dienstverlening voor reizigers die hun smartphone gericht en met mate willen gebruiken in het buitenland, de "selfcare"-functionaliteit waarmee de klant een volledig overzicht krijgt van zijn mobiel telefoongebruik en zijn budget beter in de hand kan houden.

Het merk Orange Communications Luxembourg sa

Twee jaar na het lanceren van de rebranding van het merk Orange in Luxemburg, zijn de resultaten bijzonder positief op het vlak van betere bekendheid, wat zich in 2011 vertaalde in een groter marktaandeel.

Het mobiele datacommunicatienetwerk presteerde nog veel beter, wat mooie vooruitzichten biedt voor 2012.

De DISTRIBUTIE gebeurt meer dan ooit langs verschillende kanalen

In 2011 heeft Mobistar zijn multichannelstrategie versterkt. Naast de heringerichte Mobistar Centers en de "corners" in sommige grootwarenhuizen, wil Mobistar het internet steeds centraler plaatsen in het distributiesysteem. Op de professionele markt heeft Mobistar in 2011 zijn positie als convergerende speler voor ondernemingen versterkt.

PAUL BAECK, Chief Commercial Officer:

"Wij willen het internet centraal in ons distributiesysteem plaatsen."

In 2011 was Mobistar de eerste Belgische operator die op 28 oktober de iPhone 4S introduceerde. Met het aanhoudende succes van de iPhone stond de verkoop van mobiele toestellen en diensten over het algemeen en heel het jaar lang centraal in de verschillende distributiekanalen.

Over heel het jaar 2011 werden er 800.000 terminals verkocht.

De gedaanteverandering van de Mobistar Centers wordt voltooid

Eind 2011 telde de Mobistar Center-keten 165 verkooppunten, waarvan 49 in eigen beheer en 116 agenten. Het nieuwe binneninrichtingsprogramma voor de Mobistar Centers, dat in 2010 was aangevat, werd in 2011 voortgezet en zal in 2012 worden voltooid.

Die nieuwe binneninrichtingen moeten van de winkels echte dragers van de klantenervaring maken, door het bevorderen van een productsegmentering die beter beantwoordt aan de behoeften van de gebruikers en door hun de mogelijkheid te bieden om een reeks toestellen uit te testen. In 2012 zal Mobistar zich op het vlak van de verkooppunten blijven onderscheiden door het lanceren van het nieuwe "Care"-productengamma.

Om die herpositionering van de verkooppunten te begeleiden, werden er 70 nieuwe werkplekken gecreëerd, terwijl er voor 450 verkopers een opleidingsprogramma van 16 weken werd georganiseerd.

De onlineverkoop blijft groeien

De onlineverkoop van diensten blijft sterk toenemen. Meer dan 10 % van de commerciële prestaties wordt voortaan via het internet uitgevoerd. De site www.mobistar.be krijgt elke maand 3 miljoen bezoekers.

Mobistar zal het internet de volgende jaren centraal stellen in zijn distributiesysteem: de klanten zullen er een steeds rijker dienstenaanbod vinden.

De "corners" komen tot ontwikkeling

De herlaadbare Mobistar-kaarten worden verkocht in 6.000 zelfstandige verkooppunten. Mobistar is ook aanwezig via de "corners" die worden geplaatst bij sommige ketens zoals Media Markt, Makro en Saturn. De huidige 26 "corners" worden door Mobistar-adviseurs bemand die de klanten door heel het gamma kunnen loodsen.

Mobistar onderhoudt ook bevoorrechte betrekkingen met merken zoals The Phone House, Krëfel en Vanden Borre. Zowel op de residentiële als op de professionele markt werkt Mobistar nauw samen met Euphony en het netwerk van zelfstandige consultants daarvan.

Een speler die meetelt voor de ondernemingen

Op de professionele markt werd in 2011 de integratie van de MES-teams (ex-KPN Business Belgium) in de Mobistar-teams voltooid. De nieuwe verkoopsorganisatie op de professionele markt moet voornamelijk de betrekkingen met de klanten versterken en alle technische processen vergemakkelijken.

Mobistar heeft in juli 2011 de derde verlenging ondertekend van zijn contract voor het leveren van telecommunicatiediensten aan alle Vlaamse agentschappen en ministeries. Het contract heeft betrekking op de vaste en mobiele (13.000 simkaarten) telecommunicatiediensten en heeft een looptijd van 7 jaar. In 2011 werden er nog andere grote contracten gesloten. Die akkoorden versterken de positie van Mobistar als convergerende speler op de telecommunicatiemarkt voor ondernemingen en grote accounts.

De verkoop van producten voor het soho-segment (Small office – Home office) evolueert ook goed. Die gebeurt vooral door speciale teams, zoals de "Experts Points" in een vijftigtal Mobistar Centers.

De KLANTENDIENST heeft voorrang

De klantendienst van Mobistar is in 2011 structurele maatregelen blijven invoeren om zijn 4 miljoen klanten het leven te vergemakkelijken. Dat kreeg heel het jaar 2011 voorrang en was een diepgaand werk, dat tot positieve resultaten leidde.

Een specifiek plan: het "Happy Customer Program"

Begin 2011 werd er een specifiek plan ingevoerd, dat "Happy Customer Program" werd gedoopt en diende om de actie van Mobistar ten aanzien van het cliënteel te structureren.

Mobistar wil zijn klanten op de eerste plaats een kwalitatief hoogstaande dienstverlening bieden, zowel door hun problemen zo snel en zo doelmatig mogelijk op te lossen en daarbij rekening te houden met hun opmerkingen om de producten en diensten te verbeteren, als door hen de mogelijkheid te bieden om met Mobistar te contacteren wanneer ze dat wensen en via het door hen gekozen kanaal.

De aandacht die aan de klanten wordt besteed, leidde tot een versterking van de teams van de contactcenters (aanwerving van 73 interne medewerkers en versterking van de externe partnerschappen). Er werd veel studiewerk gedaan voor het identificeren van de terugkerende problemen en van de middelen om die snel en efficiënt te verhelpen. Er werd ook veel aandacht besteed aan de aard van de ontvangen klachten.

In 2011 registreerden de contactcenters van Mobistar 3.788.626 binnenkomende oproepen en 287.116 uitgaande, alsook 551.237 brieven, faxen of e mails.

De klantenervaring wordt gemeten

De ervaring van de klanten wordt concreet gemeten via de "Net Promoter Score", die tegelijk een loyaliteitsscore en een organisatorische discipline is. De score wordt verkregen door de klanten een heel eenvoudige vraag te stellen: "Hoe waarschijnlijk is het, dat u Mobistar zou aanbevelen aan een vriend of collega?", op een schaal van 0 tot 10, waarbij "10" staat voor "zeer waarschijnlijk" en "0" voor "helemaal niet".

Mobistar streeft naar een NPS van 30 %, waarmee het aan de kop zou komen te staan van de Europese telecommunicatie-industrie. Een klant zal een onderneming slechts aanbevelen, wanneer hij er al sedert lang heel tevreden over is. De NPS geeft een aanwijzing van de tevredenheid van de klant sedert hij klant is en vormt dus de som van de verschillende ervaringen die hij opdeed. In het kader van de toenemende impact van de sociale netwerken heeft de aanbeveling van een klant dikwijls meer waarde dan veel reclame of marketingactiviteiten.

De stem van de klanten is essentieel

Er werden verscheidene initiatieven genomen om meer rekening te houden met de "stem van de klanten". Zo heeft Mobistar meer bepaald een "Webcare"-team opgericht, dat speciaal dient om met de klanten gesprekken te voeren op de sociale netwerken, en één enkel adres gecreëerd waarnaar de residentiële klanten hun e-mails kunnen sturen.

CRISTINA ZANCHI, Chief Customer Experience & Loyalty Officer: "Een klant die ons opbelt, geeft ons de gelegenheid zijn probleem op te lossen. Dat is een kans die we moeten grijpen."

Positieve resultaten

Het diepgaande werk dat in 2011 is verricht, leidde tot positieve resultaten. Enkele voorbeelden:

• Het niveau van de telefoondienst het percentage van de oproepen die binnen 30 seconden werden beantwoord, steeg in alle teams.

• De achterstand bij de schriftelijke vragen verminderde van 43.000 tot 18.000.

• Het percentage niet beantwoordde oproepen verminderde van 41 % tot 6 %.

• De telefonische verkoopacties hebben voor 183 miljoen euro aan contracten opgeleverd.
• Het niveau van de 'first time resolutions' het aantal gevallen dat bij het eerste contact werd opgelost bedraagt nu 92 %.

Blijven vooruitlopen op de behoeften en de verwachtingen van de klanten

De verschillende acties die in 2011 werden gevoerd, lopen vooruit op het 'Customer Friendliness'-handvest dat Mobistar samen met andere grote Belgische bedrijven heeft ondertekend. De ondertekenaars van dat handvest, dat op 1 januari 2012 in voege trad, verbinden er zich onder meer toe 90 % van de oproepen te beantwoorden binnen 2 minuten, een bepaling die door Mobistar al wordt nagekomen, dat de ambitieuze doelstelling heeft 80 % van de oproepen te beantwoorden binnen 30 seconden.

Bij een langere wachttijd, biedt Mobistar de klant de gelegenheid een boodschap in te spreken en zorgt ervoor hem uiterlijk aan het einde van de volgende werkdag terug te bellen. De klanten kunnen alleszins reeds een boodschap inspreken na een wachttijd van 2 minuten.

Doorzichtige communicatie

Er worden ook inspanningen geleverd om te komen tot een doorzichtige communicatie van de contractuele informatie en van de manier waarop de klanten Mobistar kunnen contacteren, op alle documenten en facturen, alsook op het internet.

De vernieuwing van de klantendienst voor professionele klanten staat ook op de agenda. Daarbij zal gebruik worden gemaakt van de beste processen om te voldoen aan de wensen van die veeleisende markt. Op het programma voor 2012 staat tevens het implementeren van een nieuwe interactieve stemserver en het uitwerken van een nieuwe retentieaanpak om te voldoen aan de toekomstige nieuwe wet die de klanten de mogelijkheid biedt hun contract na 6 maanden zonder ontbindingskosten te beëindigen.

Al die in 2011 gevoerde acties dienen te worden beschouwd als een eerste stap naar uitmuntendheid ten aanzien van het cliënteel. Ze zullen worden opgevoerd en veralgemeend in de loop van het jaar 2012.

Meer eenvoud en flexibiliteit op de RESIDENTIËLE MARKT

Smartphones, tablets, laptops … Er komen altijd meer verbindingstoestellen op de markt. Mobistar wil daar zoveel mogelijk mensen van laten profiteren. Daarom biedt het toestellen tegen democratische prijzen aan, lanceert het innoverende tariefplannen en levert het functionaliteiten waarmee de klanten hun budget in de hand kunnen houden.

Prepaidsegment: een volledige vernieuwing van de Tempo-aanbieding

In 2001 werd de aanbieding van herlaadbare kaarten aanzienlijk vereenvoudigd. De visuele identiteit van Tempo werd opnieuw bekeken voor het product, dat voortaan bestaat uit een "Talk" en een "Text" versie, die beantwoorden aan verschillende gebruikersprofielen (meer telefoon of meer sms).

Het TempoMusic-product is TempoTribe geworden, waarmee men een onbeperkt aantal sms'jes kan versturen en ook surfen op Facebook, Netlog en Twitter. Om de Tempo-klanten te binden, werd er een uitgebreid animatieprogramma uitgevoerd op TempoPlay, dat bij elke herlading kans bood op geschenken en bonussen.

Anderzijds werkte Mobistar samen met verscheidene partners om aanbiedingen te doen die bij specifieke publiekssegmenten pasten: Red Bull MOBILE werd gelanceerd op 4 april en was bestemd voor jongeren van 15 tot 29 jaar, terwijl VT4 Mobile, dat op de gezinnen mikt, beschikbaar is vanaf 1 juli. Dankzij die comarketingacties kan Mobistar zijn doelgroepen verruimen en zijn positie versterken in het zeer competitieve prepaidsegment.

Het abonnementenaandeel groeit

Over het algemeen stellen de operatoren voor mobiele telefonie jaar na jaar een lichte afkalving vast van het prepaidsegment, ten voordele van de abonnementen. De marketingstrategie van Mobistar, die bindingsacties voor prepaid omvat, blijkt relevant om volop te profiteren van die evolutie. In de mobiele telefonie steeg het aandeel van de abonnees van 63,6 % eind 2010 tot 66,3 % eind 2011.

De Mobistar Circle-optie, die in 2010 werd geïntroduceerd en waarmee men haast onbeperkt gesprekken kan voeren en sms'jes versturen tussen de leden van eenzelfde kring (familie en vrienden), kende veel succes. Het MyUnlimitedtariefplan, dat in november werd gelanceerd voor 90 euro per maand, werd ook heel goed ontvangen.

In 2012 zal de commerciële aanpak worden aangepast aan de nieuwe wetgevende context, waarbij de klanten hun contract zullen kunnen verbreken na 6 maanden in plaats van na 24 maanden.

Mobistar democratiseert mobiel internet

Mobistar bleef verder streven naar een democratisering van de toegang tot de mobiele multimediadiensten. Mobiel internet bleef vooruitgaan in 2011: alle formules samengeteld, had mobiel internet 140.296 klanten eind 2011, wat een stijging van 25,5 % betekent op één jaar.

Met de lancering van de formule Internet Everywhere Multi, eind juni 2011, biedt Mobistar de gebruikers de mogelijkheid om met één enkel abonnement te surfen op eender welk toestel. Die innoverende formule tegen 15 euro per maand is uniek op de Belgische markt en geeft het antwoord op het toenemend aantal terminals: laptops, tablets, gsm's, smartphones …

LAURENT DE HAUWERE, Director Device & Care Marketing :

"Wij waren de eersten die de gedeelde dataforfaits uitbrachten en daarmee zorgden voor een omwenteling in het telecomlandschap, zoals vroeger met de prepaidkaarten."

In augustus 2011 lanceerde Mobistar ook een prepaidformule voor Blackberry tegen 7 euro. Het onderliggende idee bestaat erin het gebruik van die terminal binnen het bereik van zoveel mogelijk mensen te brengen en niet enkel van professionals. Vooral de chat-functie kent heel veel succes bij de jonge gebruikers in de verschillende Europese landen. Het zou jammer geweest zijn, mocht België die evolutie niet hebben kunnen volgen.

De doorbraak van de smartphones

2011 was het jaar waarin de smartphones doorbraken. Mobistar was de eerste speler die smartphones tegen minder dan 100 euro op de Belgische markt bracht. Mobistar wilde niet alleen de aankoop van dat toestel democratiseren, maar ook de gebruiker geruststellen door in december 2001 de "selfcare"-functionaliteit te lanceren. Die biedt de klant een volledig overzicht van zijn mobiel telefoongebruik en dus meer mogelijkheden om zijn budget in het oog te houden. Veel mensen zijn immers nog heel beducht voor de prijs van mobiel internet.

Als een echte pionier was Mobistar de eerste operator die, op 30 september, de iPad 2 in België introduceerde, alsook, op 28 oktober, de iPhone 4S. In 2011 werden er 800.000 toestellen verkocht, zonder dat we, in tegenstelling tot sommige andere operatoren, onze toevlucht moesten nemen tot koppelverkoop.

Gezinsconvergentie

2011 werd ook gekenmerkt door de lancering van de "quadruple play", op 28 mei. Starpack 4 omvat voortaan mobiele telefonie, digitale televisie, onbeperkt internet en vaste telefonie. De klanten sloten zich al vlug bij die nieuwe formule aan, wat Mobistar bevestigde in zijn strategie van convergerende speler.

De Starpack 4-formule is gemaakt op gezinsformaat, aangezien men er tot 4 simkaarten kan op gebruiken, met voor elk daarvan een korting van 20 % op de prijs van het abonnement.

Een rijker televisieaanbod

Het tv-aanbod van Mobistar TV werd in 2011 aangevuld met meer dan 250 te ontvangen televisie- en radiozenders en met de lancering, eind augustus, van een nieuwe "video on demand"-dienst. Er werden innoverende functionaliteiten aan toegevoegd, zoals gratis toegang tot Facebook en Twitter op de tv-schermen.

Er zijn twee handige toebehoren beschikbaar: de power plug, waarmee een aansluiting via het elektriciteitsnet mogelijk is (kabels zijn hierbij overbodig geworden), en de Cubsat om de satellietantenne te verbergen, wat zeer op prijs wordt gesteld door wie bijvoorbeeld in een beschermde site woont.

De Mobistar TV-decoder verbruikt ook minder elektriciteit dan de concurrerende toestellen.

De PROFESSIONELE MARKT wordt steeds belangrijker voor Mobistar

In 2011 heeft Mobistar zijn positie op de professionele markt verstevigd. Dat segment wordt op de eerste plaats beïnvloed door de opmars van de mobiele datatransmissie. Mobistar heeft ook een stevige basis gelegd om tegemoet te komen aan de behoeften van een markt in volle expansie, namelijk die van de Machine-to-Machine-oplossingen.

RUDY VERCAMMEN ,

Director Business Marketing:

"Mobistar was de eerste operator` in België om de BlackBerry en later de iPhone en de iPad aan te bieden. We zullen een baanbreker blijven op het vlak van mobiliteit."

Een verstevigde positie

De migratie van de teams van Mobistar Enterprise Services (MES, ex-KPN Belgium Business) ging verder in 2011. Veel grote klanten, zoals SD Worx en BNP Paribas Fortis, hebben hun contract vernieuwd, wat Mobistar de kans gaf zijn positie op de professionele markt te verstevigen.

Het jaar 2011 heeft ook de verwachtingen van de markt voor convergente oplossingen bevestigd. Op die trend heeft Mobistar verder gewerkt aan de uitbouw van zijn businessstrategie, die altijd uitgaat van de telecommunicatiebehoeften van elk bedrijf. De taak van Mobistar is klanten te helpen bij het beheren van hun zaken en niet hun kost wat kost een of andere technologie te leveren. Die opvatting blijkt uit het devies "UW BEDRIJF &Mobistar", waarin Mobistar zich op de tweede plaats stelt, na het "&" teken, en de klant op de eerste plaats komt.

In het soho-segment (Small office / Home office) heeft Mobistar met Mobile Pro een specifiek aanbod gedaan om klanten te helpen om meer voordeel uit de convergentie te halen door naar oplossingen op maat te migreren. De soho-dienstverlening is bovendien gestructureerd rond speciale teams, zoals de "Experts Points" die in een vijftigtal winkels werden ingevoerd. Dankzij een nieuwe dienst, "afspraak maken", kunnen die professionele klanten in de winkel terecht op het uur dat hun het best schikt.

Een unieke reeks mobiele toepassingen

In 2011 werd ook de opmars van mobiele datatransmissie binnen de ondernemingen bevestigd. Mobistar heeft een unieke reeks toepassingen ontwikkeld rond toestellen zoals tablets, laptops, notebooks en smartphones. Twee elementen moeten worden benadrukt: BlackBerry-toestellen blijven zeer gegeerd op de markt en ondervinden een grote stimulans dankzij de doorbraak van de iPhones en de iPads.

Mobistar is goed geplaatst om te groeien in die mobiele omgeving, die wordt gekenmerkt door een hoog convergentieniveau van de toestellen. Dankzij zijn investeringen beschikt Mobistar over een uitstekend datanetwerk en over knowhow, tariefplannen ... om de toestellen te integreren in een hoogwaardige gebruikersbeleving. Die positionering werd versterkt door de verwerving van de 4g-licentie in november 2011.

De Machine-to-Machine-markt barst uit haar voegen

In België herbergt Mobistar sinds mei 2009 het International M2M Center (IMC), een MaTMa-bevoegdheidscentrum van de FT/Orange Groep voor globale offertes. Het IMC heeft de MaTMa-markt veroverd dankzij de deskundigheid van zijn teams, in nauwe samenwerking met het MaTMa-team van de Enterprise Line of Business en met de verkoopteams van Mobistar, van de Orange Business Services en van de Groep. In 2011 heeft het IMC het aantal simkaarten dat wordt geactiveerd om een basis te bereiken, 417.000 kaarten (tegen 250.000 kaarten begin 2011) en het aantal gesigneerde kaarten meer dan vertienvoudigd tot meer dan 1,5 miljoen.

Absolute marktleider in België

Met een marktaandeel van meer dan 70 % is Mobistar de onbetwiste leider op de Belgische M2M-markt; daarbij heeft het kunnen voortbouwen op bestaande partnerschappen, zoals met Atos Worldline (elektronische betalingen) en Transics (een internationale specialist in het beheer van vrachtwagenparken). Met die partner heeft Mobistar een toepassing ondersteund voor vrachtwagens, die tot dan een niet bediend marktsegment vormden. Mobistar heeft nog andere grote contracten gesloten, zoals met Coca-Cola voor het uitrusten van drankautomaten.

Op internationaal vlak heeft Mobistar veelbelovende contracten gesloten in verscheidene Europese en Noord-Amerikaanse landen, waaronder een contract van 600.000 kaarten in Zwitserland en een ander met SITA, de wereldmarktleider in telecommunicatie en IT oplossingen voor de luchtvaartindustrie.

Internationale zichtbaarheid en erkenning

In 2011 heeft Mobistar actief deelgenomen aan een dertigtal colloquia, forums en workshops met speciale aandacht voor de autosector. Met een belangrijke autoconstructeur werd er een contract gesloten voor een pilootproject in Europa en in de Verenigde Staten. Mobistar werd ook als partner betrokken bij een proefproject voor het laden door inductie van de batterijen van elektrische auto's in België.

Anticipatie

In 2011 heeft Mobistar een stevige basis gelegd om tegemoet te kunnen komen aan de toekomstige behoeften van een in volle expansie verkerende markt: het verbeteren van de processen en het uitbouwen van de nodige infrastructuur om een groot aantal M2M-simkaarten gelijktijdig en snel te activeren, het uitbreiden van het personeelsbestand, het sluiten van partnerschappen met nieuwe verkoopkanalen enz.

Een steeds krachtiger NETWERK

In 2011 vatte Mobistar de volledige vernieuwing van zijn mobiel netwerk aan. De nieuwe uitrustingen bieden een beter bereik en verbruiken minder energie. Dankzij het verwerven van de 4g-licentie, in november, kan Mobistar nu inspelen op de snelle groei van het mobiele internet. De modernisering van de it-infrastructuur werd voortgezet en de kernsites zijn nu gehergroepeerd en gemoderniseerd.

PASCAL KOSTER,

Chief Technology Officer:

"Door onze technische keuzes kunnen we gemakkelijk evolueren naar de 4g. We zijn klaar om onze klanten het beste netwerk te bieden voor innoverende diensten."

Een volledig gemoderniseerd netwerk

In 2011 begon Mobistar met het vernieuwen van zijn mobiel netwerk van de 2e generatie (het 2g-netwerk). Aangezien die update aan het begin van het jaar met succes was aangevat op het Luxemburgse netwerk, werd er besloten hem vanaf de maand september uit te breiden tot heel het Belgische netwerk. In 2011 werden er door Mobistar in totaal 497 antennes vervangen; de rest zal volgen in 2012 en tijdens het eerste kwartaal van 2013.

Het nieuwe materieel is energiezuiniger en biedt een beter bereik. Het is bovendien toekomstgericht, aangezien het gemakkelijk kan worden aangepast voor 3g en 4g. Mobistar heeft zich in 2011 trouwens ingespannen om zijn 3g-netwerk gevoelig uit te breiden. Aan het einde van het jaar bedroeg het bereik van 3g/hsdpa 97 % van de bevolking.

Eind 2011 telde het mobiele telecommunicatienetwerk van Mobistar 5.483 sites (antennes), waarvan er 730 gedeeld worden met andere operatoren. Die sites komen overeen met 16.449 cellen.

Het verwerven van een 4g-licentie

Mobistar verwierf in november 2011 een 4g-licentie. Die vergunning geldt voor 15 jaar vanaf 1 juli 2012. De 4g, die ook LTE (Long Term Evolution) wordt genoemd, biedt de gebruikers veel hogere transmissiesnelheden en een kortere reactietijd, waardoor de klantenervaring aanzienlijk wordt verbeterd. Met een draagbaar toestel (netbook, laptop, smartphone, tablet …) zal men kunnen profiteren van een internetaansluiting met zeer hoog debiet, zoals op een vaste lijn.

Tijdens de LTE-proeven die Mobistar in 2011 zowel in België als in Luxemburg uitvoerde, werden er downloadsnelheden bereikt die meer dan 10 maal hoger lagen dan deze van het huidige mobiele netwerk met hoog debiet. Dankzij het openstellen van het LTE-netwerk op de frequentiebanden 1800 MHz en 2,6 GHz, zal Mobistar vanaf 2012 de klantenervaring kunnen opvoeren tot nooit geziene hoogten.

Dankzij die evolutie zal Mobistar het hoofd kunnen bieden aan de verwachte toename van het gebruik van de mobiele diensten door zijn klanten.

Degelijke partners

Het partnerschap met Ericsson voor het beheer van het netwerk werd in 2011 vernieuwd. In dat kader werden de inspanningen om de stabiliteit van het netwerk te optimaliseren en om de in geval van nood vereiste reactietijd te verkorten, met succes voortgezet.

In 2011 heeft Mobistar ook zijn instrumenten voor het meten en controleren van het netwerk vernieuwd. Die nieuwe installaties maken alle klantparameters beter zichtbaar. Door de problemen op individuele basis te visualiseren, kan Mobistar snel en op relevante wijze ingrijpen.

Dit jaar zijn Mobistar en KPN Group Belgium ook nauwer gaan samenwerken voor het verwerven en bouwen van nieuwe sites voor hun respectievelijke mobiele telecommunicatienetwerken.

Veel vooruitgang inzake mobiele communicatie met hoog debiet

Mobistar is in 2011 blijven investeren om optimaal tegemoet te komen aan de evolutie van de behoeften van zijn klanten, die meer en meer van het mobiele netwerk gebruik maken om data door te sturen en om films en video's te bekijken.

Het is in dat kader dat het programma "Need4Speed" werd gelanceerd, om meer hoog debiet te geven aan de klanten, namelijk met downloadsnelheden van ongeveer 100 megabits per seconde (Mbps), die de volgende jaren kunnen worden opgedreven tot 200 Mbps. In 2012 zou 90 % van de 3g/4g-sites moeten uitgerust zijn met "Need4Speed", wat overeenkomt met een totaal van 800 stadssites.

Een netwerkkern die klaar is voor de toekomst

Om zijn klanten beter te bedienen, heeft Mobistar in 2011 verder gewerkt aan de homogenisering en de modernisering van zijn netwerken.

Het nieuwe VoIP/IMS-platform van Huawei werd in 2011 getest en geïnstalleerd. In 2012 zal het geleidelijk in bedrijf worden genomen. Dankzij dat platform van een nieuwe generatie zullen er nieuwe innoverende diensten kunnen worden ontwikkeld, meer bepaald op Machineto-Machine-gebied, maar ook voor het beheren van het LTE-netwerk. Heel de LTE-netwerkkern is nu operationeel. Het testen en installeren van nieuw functionaliteiten voor klantenbeheer zal in 2012 worden voortgezet, met het oog op de commerciële lancering in 2013.

Gemoderniseerde kernsites

Na verscheidene technische fasen die in 2010 werden uitgevoerd, heeft Mobistar zijn hergroeperingsstrategie van zijn kernsites afgerond in 2011. De sites van Bordet (Evere), Luik en Luxconnect zijn nu gemoderniseerd en beveiligd, en de migratie van de telecom en it-uitrustingen is voltooid.

De modernisering van de secundaire kernsites - met inbegrip van de sites die werden overgenomen door Mobistar Enterprise Services - werd voortgezet in 2011 en zal voltooid zijn in 2012.

Een innoverende manier voor het beheren van voicemail

Begin 2011 kregen de Luxemburgse klanten toegang tot een functie die een omwenteling betekent in de manier waarop ze hun voicemail raadplegen. Dankzij het installeren van het dienstverleningsplatform Visual Voice Mail, kunnen die klanten voortaan de lijst van al hun voicemails zien en die beheren zoals hun e mails.

Na het succes dat in Luxemburg was geoogst, heeft Mobistar die nieuwe dienstverlening eind oktober aangeboden aan zijn Belgische klanten en wel volgens een geleidelijke migratie van 100.000 klanten per dag gedurende 40 dagen, en zonder het netwerk te verstoren. Mobistar is de eerste mobiele operator die deze innovatie in België lanceert.

Een vernieuwd transmissienetwerk

In 2011 heeft Mobistar doorgewerkt aan de vernieuwing van zijn transmissienetwerk, zowel op nationaal niveau in België en Luxemburg, als op regionaal niveau.

Het straalverbindingsnetwerk van de nieuwe generatie is nog groter geworden. Om de mobiele dienstverlening met hoog debiet gevoelig te kunnen verbeteren, werd dat netwerk tegelijk "geüpgraded" tot een ip-netwerk.

Mobistar is ook begonnen met zijn eigen sites massaal met elkaar te verbinden met glasvezel. Eind 2011 waren er al 150 sites op die manier aangesloten. In 2012 zullen er nog 400 andere sites worden aangesloten, om in 2013 tot 800 aangesloten sites te komen .

Oxygen 2011: facturering van een nieuwe generatie

De modernisering van de it-infrastructuur (Oxygen 2011 project) werd in 2011 voortgezet met de installatie van de Comverse oplossing in Luxemburg, begin 2011. Die gecentraliseerde databank maakt een facturering van een "nieuwe generatie" mogelijk voor mobiele en vaste klanten, zowel met abonnement als met prepaidkaart.

PERSONEELSBELEID: de "beste ICT-werkgever" worden

Het jaar 2011 werd gekenmerkt door een dynamisch rekruteringsbeleid. Tegen 2015 willen we van Mobistar de "beste ICT-werkgever" maken. De acties die we heel het jaar lang voerden, passen in dat kader.

Een dynamisch rekruteringsbeleid

Per 31 december 2011 stelde Mobistar 1.794 personen te werk. Het jaar 2011 werd gekenmerkt door een dynamisch rekruteringsbeleid. Het personeelsbestand van Mobistar werd met 140 nieuwe werknemers uitgebreid, hoofdzakelijk om de dienstverlening aan de residentiële klanten te versterken en om nieuwe verkooppunten te kunnen openen. Ook in 2012 zullen we voorrang blijven geven aan de dienstverlening aan de klanten.

Als werkgever wil Mobistar talent aantrekken en binden. Tegen 2015 willen we van Mobistar de "beste ICT-werkgever" maken.

De actieplannen bestrijken uiteenlopende terreinen:

• werkomgeving,
• ontwikkeling van de bekwaamheden,
• maatschappelijke verantwoordelijkheid van de onderneming,
• communicatie ten aanzien van de arbeidsmarkt,
• erkenning van het talent binnen de onderneming.

Op al die krachtlijnen werden er in 2011grote vorderingen gemaakt.

Optimalisering van de nieuwe werkomgeving

Geleidelijk hebben de Mobistar-teams zich gewend aan hun nieuwe werkomgeving in het Sirius-gebouw dat zij in 2010 hebben betrokken. Het "flex desk"-principe van gedeelde bureaus geldt voor 85 % van de teammembers buiten de callcenters. Om dat model te optimaliseren, werden er in 2011 proefopstellingen uitgevoerd, met de inrichting van verscheidene testzones op een verdieping van het Sirius-gebouw (vergaderingen, telefoongesprekken, rustige zone, bibliotheekhoek …). Op basis van de ervaringen van de personeelsleden zullen die inrichtingen in 2012 ruim worden uitgebreid. De medewerkers zullen daarbij veel inspraak krijgen.

Thuiswerk is een belangrijke nieuwe werkwijze. Sinds 2008 voert Mobistar daarvoor actieve promotie bij zijn medewerkers. Eind 2011, maakten ongeveer 920 medewerkers (op een in aanmerking komend personeelsbestand van 1100 werknemers die niet rechtstreeks in contact met de klanten komen) op contractuele of occasionele wijze gebruik van thuiswerk. Op 8 december 2011 heeft Mobistar deelgenomen aan de Nationale Thuiswerkdag. Er werd een interne promotiecampagne gevoerd om de teammembers tot deelname aan te sporen.

Ontwikkeling van nieuwe bekwaamheden

Bij de implementatie van nieuwe infrastructuren, meer bepaald de verandering van het it-platform (Oxygen-project van 2011) bleek dat de teammembers van Mobistar zich nieuwe technische en organisatorische bekwaamheden moesten eigen maken. Om aan die nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden, heeft het humanresourcesmanagement bekwaamheidscentra opgericht en een volledig opleidingsplan uitgewerkt.

Het totale aantal opleidingsuren steeg met 40 % ten aanzien van 2010. Er wordt gestreefd naar twee opleidingsdagen per jaar en per persoon, wat reeds door 75 % van de werknemers werd bereikt in 2011. Vanaf 2012 zal er een verplicht opleidingsplan worden opgelegd aan het management, om de nieuwe uitrustingen zo snel en zo doelmatig mogelijk te optimaliseren.

Versterking van het beleid inzake maatschappelijke verantwoordelijkheid

In 2011 heeft Mobistar zijn beleid inzake maatschappelijke verantwoordelijkheid (mvo) verder gestructureerd. De daartoe bestemde strategie steunt op vier pijlers: de werknemers, de klanten, de maatschappij en het milieu. De voor elk van die pijlers gevoerde acties zijn multidisciplinair en worden geëvalueerd aan de hand van prestatie-indicatoren. Voor wat de human resources betreft, werd de nadruk

PAUL-MARIE DESSART, Secretary General :

"Ons beleid inzake maatschappelijke verantwoordelijkheid is multidisciplinair. Wij willen dat onze teammembers zelf de drijvende krachten zijn achter de acties die wij voeren."

gelegd op de genderdiversiteit, waarbij Mobistar ernaar streeft om tussen dit en 2015 een verhouding van 65 35 % mannen/vrouwen te bereiken op alle hiërarchische echelons van de onderneming.

Het hr-team nam ook deel aan de organisatie van de ICE Challenge tijdens het jaar 2011. Dat initiatief gaf de werknemers de kans om projecten in verband met de mvo te lanceren op het vlak van mobiliteit, van een gezondere levenswijze of van het milieu. De bedoeling was om zoveel mogelijk collega's bij elk van die projecten te betrekken, wat de samenhang van de teams heeft versterkt en tegelijk de hiërarchische echelons heeft vermengd. De Challenge stelde elk teamlid in staat een nieuwe kijk te verwerven op de structuur en de organisatie van de onderneming. Sommige projecten die in dat kader werden uitgewerkt, meer bepaald het vrijwilligerswerk (teammembers die dat wensen, vrijwilligerswerk laten doen tijdens hun werkuren), zullen worden voortgezet in 2012.

Nieuw talent aantrekken

De communicatie ten aanzien van de arbeidsmarkt werd in het jaar 2011 opgevoerd. Mobistar heeft zijn positionering uitgedrukt in een "Employer Value Proposition", die een samenvatting geeft van wat de onderneming te bieden heeft aan nieuwkomers en van wat ze van hen in ruil daarvoor verwacht. De waarden van Mobistar worden daarin duidelijk, levendig en dynamisch meegedeeld. Dankzij dat werk zal Mobistar zich in 2012 beter kunnen aandienen op de arbeidsmarkt.

Mobistar heeft ook deelgenomen aan verschillende interne initiatieven (zoals de "stress"-enquête in maart 2001), maar ook aan externe, zoals de Gender European Equality Award die werd gewonnen, en aan de enquête over de merkkwaliteit van de grootste Belgische ondernemingen, die door Randstad werd georganiseerd en waar Mobistar als 5e in het bekendheidsklassement eindigde. Door aan die projecten deel te nemen, konden de sterke en de zwakke punten van de onderneming aan het licht worden gebracht en konden de uit te voeren verbeteringen worden geobjectiveerd.

Erkenning van het talent binnen de onderneming

In 2011 werd er een intern erkenningsprogramma opgezet. Het bevat zowel financiële als niet-financiële aspecten. Elke maand wordt er aan de werknemers ook gevraagd om collega's te nomineren voor hun goede samenwerking. Voor het verwelkomen van nieuwe werknemers blijft er veel aandacht bestaan in de onderneming.

Een nieuwe Chief Executive Officer

De algemene directie van Orange Communications Luxembourg sa, die sinds 15 november 2010 werd verzekerd door Patrick Ittah, heeft in 2011 geen grote veranderingen ondergaan.

In juli werd het Executive Committee van Mobistar jammer genoeg getroffen door het onverwachte overlijden van Hendrik Fostier, de Chief Business Transformation Officer.

Op 27 juli 2011 werd Benoit Scheen, die al vier jaar de functie van Chief Executive Officer bekleedde voor Mobistar, aangesteld tot Executive Officer Europe van France Télécom-Orange. Hij is de eerste Belg die van het Executive Committee van de Franse groep deel uitmaakt. De keuze werd ingegeven door de grote ervaring die Benoit Scheen heeft in de it- en de telecommunicatiesector, door zijn geslaagd beheer en door zijn inzet en motivatie.

Chief Financial Officer Werner De Laet heeft hem tijdelijk vervangen tussen 1 september en 1 december 2011, datum waarop Jean Marc Harion als nieuwe CEO in functie trad. De Raad van Bestuur heeft zich laten overtuigen door de visionaire kant van Jean Marc Harion, die veel ervaring heeft binnen de France Télécom-Orange-groep, zowel met het ontwikkelen van multimediale diensten, als met het lanceren van technologische innovaties en met het verbeteren van de distributiekanalen.

De MAATSCHAPPELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID bij Mobistar

Verleden jaar besloten we u geregeld te informeren over onze vorderingen inzake maatschappelijke verantwoordelijkheid. We hebben toen beloofd elk jaar een mvo-verslag te publiceren. Dit is al het tweede nummer van de reeks.

Bij Mobistar is mvo niet voorbehouden aan enkele verantwoordelijken. We willen er onze medewerkers zoveel mogelijk bij betrekken. Het is via hen dat mvo kan leven en zich ontwikkelen. Daarom hebben we in 2011 veel inspanningen geleverd op het vlak van de interne communicatie. Maar de engagementen en de acties van Mobistar hebben ook betrekking op onze klanten, op de maatschappij en op het milieu. Die 4 pijlers – werknemers, klanten, maatschappij en milieu – vormen de basis van onze mvo-strategie. Onze verwezenlijkingen in elk van die 4 pijlers worden in dit verslag voorgesteld.

De pioniersgeest die Mobistar altijd gekenmerkt heeft, ligt ook aan de basis van onze mvo inzet. Zo willen we bijvoorbeeld onze CO2-uitstoot met 50 % verminderen tegen 2020. Die ambitieuze doelstelling zullen we niet in één dag halen. Maar ze maakt het mogelijk onze inspanningen te structureren, zoals voor al onze andere doelstellingen die op de volgende bladzijden worden uitgelegd. Veel leesgenot!

We willen er al onze medewerkers zoveel mogelijk bij betrekken

De samenvattende tabel op de volgende pagina heeft u een overzicht van de mvo-structuur bij Mobistar. Daar we dit in het kort wensten weer te geven, hebben we bepaalde keuzes moeten maken. De markantste feiten vindt u terug onder "Resultaten voor 2011". Een volledig overzicht van de verwezenlijkingen vindt u in de volgende pagina's.

ENGAGEMENT

WERKNEMERS	De werknemers in staat stellen om in een stimulerende omgeving	WERKOMGEVING	Een werkomgeving tot stand brengen die de inspiratie stimuleert, een doelmatige samenwerking tussen de werknemers bevordert en een serene mentaliteit schept
	te werken, erkend te worden om hun bijdrage en hun potentieel ontwikkelen	OPLEIDING EN PERSOONLIJKE ONTWIKKELING	De werknemers in staat stellen hun potentieel te ontwikkelen
		GEZONDHEID EN WELZIJN OP HET WERK	Een goed evenwicht garanderen tussen privéleven en werk en strijden tegen stress
		THUISWERK	Flexibiliteit en mobiliteit mogelijk maken voor de werknemers (organisatie van de werktijd + verminde ring van de CO2-uitstoot)
		DIVERSITEIT	Diversiteit en billijkheid bevorderen bij de werknemers
KLANTEN	Een kwaliteitsservice, veiligheid en doorzichtigheid bieden	BESCHERMING VAN DE MINDERJARIGEN	De bescherming van kinderen en jongeren verzekeren betreffende hun toegang tot sommige ongeschikte inhouden
		BESCHERMING VAN DE GEGEVENS	Respect voor het wettelijke kader en voor het privéleven
		DIALOOG MET DE KLANTEN	Actief luisteren naar de klanten en gunstig gevolg kunnen geven aan hun verwachtingen
MAATSCHAPPIJ	Sociale en digitale integratie bevorderen	DE VERENIGING PARTICIPATE!	De levenskwaliteit van aan autisme lijdende personen en hun familie bevorderen dankzij het ontwikkelen en verspreiden van instrumenten voor een betere integratie en meer zelfstandigheid voor die personen
		VRIJWILLIGERSWERK	De werknemers de gelegenheid geven om zich sociaal in te zetten via vrijwilligerswerk
		SOLIDARITEITS ACTIES	Voor degenen die er nood aan hebben, infrastruc turen en materieel ter beschikking stellen, meer bepaald computermaterieel
		ETHIEK	Een ethische en verantwoordelijke werking garanderen van onze aankoopprocedures en onze betrekkingen met de leveranciers
MILIEU	Onze impact op het milieu verminderen	CO2-BALANS	Onze CO2-uitstoot verminderen
		ENERGIE	Het gas- en elektriciteitsverbruik beperken en gebruik maken van groene en hernieuwbare energie
		MOBILITEIT	De impact op het milieu verminderen van het woon-werkverkeer van de werknemers
		AFVAL	Onze impact op het milieu verminderen door aan te sporen tot hergebruik en vervolgens tot recyclage van het afval
		PAPIER	Het gebruik van papier verminderen, het recycleren ervan optimaliseren en gelabeld papier gebruiken
		GSM-RECYCLAGE	Afgedankte gsm's inzamelen, recycleren en weer geschikt maken voor gebruik
		MACHINE-TO MACHINE	De negatieve impact op het milieu verminderen door het telebeheer van machines te bevorderen (hierdoor kunnen verplaatsingen en vervoer worden bespaard)

DOELSTELLING	VERWEZENLIJKINGEN 2011
Tegen 2015 worden erkend als de beste ICT werkgever van België	Proeffase voor het optimaliseren van de "flex desk" met het oog op een veralgemening in 2012
Tegen 2015 volgt 100 % van de werknemers 2 dagen opleiding per jaar	75 % van de werknemers heeft 2 dagen opleiding gevolgd
Tegen 2015 worden erkend als de beste ICT werkgever van België	331 werknemers werden gevaccineerd tegen de griep, 283 geneeskundige onderzoeken, 832 deel nemers aan ontspanningsactiviteiten, 148 kinderen van personeelsleden bij Mobikids tijdens de vakantie
Tegen 2015: 100 % van de werknemers (die niet in contact komen met de klanten)	920 werknemers op 1100 komen in aanmerking voor thuiswerk
Tegen 2015: verhouding van 35 % vrouwen en 65 % mannen op alle hiërarchische echelons	Verkrijgen van het Label "Gender European Equality Standard
Elk jaar 3 concrete punten kiezen, waaraan wordt gewerkt	Ondertekening van het "E-safety"-handvest
De geheimhouding van de klanten, leveranciers en werknemersgegevens verzekeren	Uitvoeren van een audit van de "Gegevensbescherming"
De klanten de mogelijkheid bieden om contact op te nemen met Mobistar wanneer en hoe ze dat willen	Signature de la charte "Customer Friendliness"
100 % van de door autisme getroffen Belgische families bereiken	Organiseren van een congres "Autisme, praat erover!" op 1 oktober, met meer dan 600 deelnemers
Aan verenigingen 50 dagen vrijwilligerswerk schenken in 2012	Partnership met Human Business: computerplat form voor het centraliseren van vraag en aanbod inzake vrijwilligerswerk
100 % van het afgedankte computermaterieel bezorgen aan de vereniging "Close the Gap"	300 afgedankte werkstations bezorgd aan de vereniging Close the Gap
100 % van de werknemers bewustmaken en opleiden voor dat thema	Installeren van2opleidings en e learningmodules die in 2012 door alle werknemers dienen te worden gevolgd
Onze CO2-afdruk met 50 % verminderen tegen 2020	Uitvoeren van een koolstofaudit door CO2logic
Ons energieverbruik met 15 % verminderen tegen 2020	Dankzij de gevoerde acties werd er 587.000 euro bespaard in 2011
De in 2015 bestelde voertuigen stoten maximum 115g CO2/km uit 370 gebruikers van het openbaar vervoer tellen tegen eind 2012	De nieuwe voertuigen stoten maximum 121g CO2/km uit 344 werknemers gebruiken het openbaar vervoer
Verkrijgen van het label van "Ecodynamische Onderneming"	Invoeren van het selectief ophalen van PMD in alle kantoren
Een werkomgeving zonder papier organiseren	Het papierverbruik in de kantoren daalt met 4,5 % De elektronische facturering stijgt met 13 %
30 % van de in de Mobistar Centers verkochte mobiele telefoons recycleren tegen 2015	55.000 ingezameld; 97 % daarvan kregen een nieuw leven
1 miljoen kaarten geïnstalleerd in 2012	Meer dan 600.000 SIM-kaarten geïnstalleerd

MVO BIJ MOBISTAR: niet opgelegd, maar aangemoedigd

Sturing en indicatoren: een duidelijk kader voor mvo

De mvo-strategie van Mobistar wordt actief ondersteund door zijn CEO en zijn Executive Committee en heeft ook twee actieve 'sponsors': de Chief Strategy Officer en de Algemeen Secretaris. Een team van een twintigtal personen, dat onder verantwoordelijkheid van een Business Transformation Director en een CSR Senior Expert staat, zorgt voor het beheer van de maatschappelijke en milieuprojecten en vormt het mvo-comité. De verantwoordelijken en de sponsors komen elke maand bijeen. In 2011 heeft het mvo-comité drie keer vergaderd. De evolutie van het mvo-beleid wordt elk kwartaal aan het Executive Committee voorgelegd.

De mvo-strategie van Mobistar steunt op vier pijlers: de werknemers, de klanten, de maatschappij en het milieu. De acties die voor elk van die punten worden ontwikkeld, zijn multidisciplinair en worden aan de hand van prestatie indicatoren geëvalueerd. Die kernindicatoren voeden een door de France Télécom-groep ontworpen en gehoste databank. Deze computeroplossing maakt het inzamelen van gegevens, het rapporteren en het sturen van het mvo-beleid mogelijk.

De essentiële rol van de interne communicatie

Mvo is niet beperkt tot enkele verantwoordelijken. We willen er onze 1.790 personeelsleden zoveel mogelijk bij betrekken. Om hen daartoe aan te sporen en opdat mvo van binnenuit zou worden beleefd, werd in 2011 de nadruk gelegd op interne communicatie.

AN VAN RIE :

"Een speciaal woordje voor mijn 'ICE Challenger'-collega's: jullie waren daar samen met mij ... Ginder heb ik begrepen wat het betekent warm eten te hebben en te kunnen schuilen voor kou en wind. Toen ik de schoonheid en de kracht van onze planeet zag, was ik er meer dan ooit van overtuigd dat we ze moeten beschermen."

Hoe mvo bij Mobistar "leeft"

Het is het door An Van Rie verdedigde "Move Green"-project, dat als winnaar werd uitgeroepen door de jury van de ICE Challenge. An wilde de werknemers van Mobistar ertoe brengen meer met de fiets naar het werk te komen. Als laureate heeft An begin november Dixie Dansercoer en Sam Deltour mogen vergezellen naar de Russische basis op Antarctica, voor het vertrek van hun Antarctic ICE-expeditie, waarvan Mobistar de strategische partner is. Die volledig CO2 vrije expeditie vestigde een afstandswereldrecord, doordat er op 80 dagen meer dan 5.000 kilometer over de Zuidpool werd afgelegd met behulp van een vlieger en door uitsluitend gebruik te maken van windkracht.

De interne communicatieverrichtingen over mvo werden in 2011 versterkt :

• Verwezenlijking van een "mvo-muur" op een strategische plaats in het hoofdkantoor, om te herinneren aan de desbetreffende engagementen en doelstellingen van Mobistar.
• Geregelde publicatie van onlineartikelen op Insight, het intranet van Mobistar. In 2011, gingen 78 "news" over een mvo onderwerp, waarvan er 47 in verband stonden met de ICE Challenge.
• Communicatiecampagnes voor het ondersteunen van acties in verband met de Mobiliteitsweek, de Week van de Afvalvermindering en de Nationale Thuiswerkdag.
• Verwezenlijking van een permanente "mvo-minisite" op het intranet, om de ambitie van Mobistar op dat gebied uit te leggen aan de werknemers.
• Aanwezigheid in het elektronische magazine voor interne communicatie, e-together, dat in elk nummer verscheidene bijdragen wijdt aan mvo-onderwerpen. In 2011 verschenen er 3 nummers van e-together.
• mvo-presentatie bij de verwelkoming van nieuwe personeelsleden. In 2011 waren er 5 informatiesessies.
• Voorstellen van mvo-projecten tijdens 2 "Lunch & Learn" bijeenkomsten, waar collega's met collega's praten.
• Drie van de 4 gezellige "Happy to gather"-bijeenkomsten van 2011 waren gewijd aan de ICE Challenge.

Uitwisseling van goede praktijken

Mobistar is sedert 2007 lid van Business & Society, een netwerk dat ondernemingen verenigt rond maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Business & Society biedt zijn leden een platform voor het ontwikkelen van kennis en goede praktijken, waar ze van elkaar leren en ook uitleg vinden over hoe ze mvo meer en meer in hun activiteiten kunnen integreren.

Door sommige workshops te leiden en door in het directiecomité te zetelen, heeft Mobistar het netwerk in 2011 geholpen bij het ontwikkelen van zijn expertise.

Dit jaar werd meer bepaald gekenmerkt door een grote bewustmakingsactie omtrent de ICE challenge. Die interne challenge gaf de werknemers de gelegenheid projecten in verband met mvo te lanceren, zowel op het gebied van de mobiliteit als op dat van een gezondere levenswijze of van het milieu. Het was de bedoeling zoveel mogelijk collega's te mobiliseren voor elk van de projecten, wat de samenhang van de teams heeft versterkt, alsook van de afdelingen onder elkaar. Van de 35 ingediende projecten werden er 11 gekozen door de jury van de ICE challenge en werden er 9 tot een goed einde gebracht. Heel het jaar lang heeft die dynamiek veel aandacht gekregen in de communicatiemedia, zodat mvo echt is beginnen "leven".

Sommige projecten die in het kader van de Challenge werden ontwikkeld, meer bepaald Move Green (1), de Mobicents en de recyclage , zullen in 2012 worden voortgezet .

⁽¹⁾ Move Green wil de werknemers van Mobistar aanzetten om met de fiets naar het werk te komen. In Mobicents worden er muntstukjes ingezameld ter ondersteuning van operatie Thermos, die in de winter maaltijden verstrekt aan daklozen. Recyclage werd ingevoerd in heel het Sirius-gebouw en ondersteund door een grote sensibiliseringscampagne.

De WERKNEMERS

DE WERKOMGEVING

Geleidelijk hebben de Mobistar-teams zich gewend aan hun nieuwe werkomgeving in het Sirius-gebouw dat zij in 2010 hebben betrokken. Het "flex desk"-principe – gedeelde bureaus – geldt voor 85 % van de werknemers buiten de callcenters.

Verwezenlijkingen over 2011

Om het "flex desk"-model te optimaliseren, werden er in 2011 op een verdieping van het Sirius-gebouw proefinrichtingen uitgevoerd met de installatie van verscheidene testzones (vergadering, telefoongesprek, stille zone, bibliotheekhoek …). Bij die proeffase zijn ongeveer 300 medewerkers betrokken. Ze steunt op een raadplegingsproces waarbij twee groepen van 15 personen nauw betrokken zijn.

Plannen voor 2012

Afhankelijk van de ervaringen van de medewerkers zal de inrichting in 2012 ruim worden uitgebreid. De medewerkers zullen daarbij veel inspraak krijgen.

BEROEPSOPLEIDING EN ONTWIKKELING

Opleiding is een belangrijk instrument om medewerkers te motiveren en te betrekken. Ook de mogelijkheden inzake interne beroepsmobiliteit hebben een onontbeerlijke aantrekkingskracht, waaraan Mobistar de volgende jaren wil werken.

Verwezenlijkingen over 2011

• Het totaal aantal opleidingsuren nam met 40 % toe in vergelijking met 2010. De inhoud van de opleidingen is van technische (75 %) of generische (25 %) aard.
• Om als werkgever de sterke en de zwakke punten objectief te kunnen meten, heeft Mobistar in 2011 deelgenomen aan verscheidene initiatieven, zowel interne (de "stress"-enquête die in maart 2011 werd gehouden), als externe, zoals de Gender European Equality Award (audit in februari 2011, zie pagina 37), die werd behaald, en aan de enquête over de naambekendheid van de grootste

Belgische ondernemingen, die werd uitgevoerd door Randstad (in de zomer van 2011), waar Mobistar als 5e in het bekendheidsklassement eindigde.

Plannen voor 2012

Er wordt gestreefd naar twee opleidingsdagen per jaar en per persoon, wat in 2011 reeds door 75 % van de werknemers werd bereikt. De door Mobistar geleverde inspanningen op het vlak van opleiding, professionele ontwikkeling, mogelijkheid voor glijdende uurroosters, thuiswerk, evenwicht tussen werk en privéleven enz., passen over het algemeen bij zijn ambitie om zich tegen 2015 te profileren als de "Beste ICT-werkgever" (zie pagina 26).

GEZONDHEID EN WELZIJN OP HET WERK

Mobistar meent dat het tot zijn verantwoordelijkheid behoort verscheidene diensten en inlichtingen inzake gezondheid aan te bieden. Ervoor zorgen dat het evenwicht tussen werk en privéleven bewaard blijft, is ook een van de belangrijke engagementen van Mobistar.

Verwezenlijkingen over 2011

• Op het vlak van gezondheid worden er verscheidene diensten en inlichtingen aangeboden. Zo werden er in 2011, 331 medewerkers tegen de griep gevaccineerd, konden er 283 genieten van een medisch onderzoek en hebben er 34 deelgenomen aan een informatiebijeenkomst over de bestrijding van het tabaksgebruik.
• Het bedrijfsrestaurant van het Sirius-gebouw, dat wordt uitgebaat door Sodexo (1000 maaltijden per dag), ontving in mei 2011 het "Smiley"-label van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). Dat label wordt voor een periode van 3 jaar toegekend aan keukens die een geloofwaardig systeem hebben ingevoerd voor hygiëne, voedselveiligheid en traceerbaarheid. We wijzen er ook op dat Mobistar sedert de maand mei 2011 deelneemt aan "Donderdag Veggiedag", een initiatief van het EVA (Ethical Vegetarian Alternative).

• Mobistar stelt een aantal diensten ter beschikking van zijn medewerkers: droogkuis, strijken, bank-, verzekerings- en ziekenfondsdiensten, bloemen- en broodverkoop, meeneemmaaltijden...

• Tijdens de schoolvakanties worden er gedurende 6 weken activiteiten voor de kinderen van de personeelsleden georganiseerd. In 2011 hebben 148 kinderen uit 101 gezinnen gebruik gemaakt van deze dienst, die Mobikids werd gedoopt. Gemiddeld 65 kinderen hebben per dag deelgenomen aan ludieke en creatieve activiteiten die door professionele monitoren werden georganiseerd.

• Om stress beter te kunnen beheersen, worden er verscheidene ontspanningsactiviteiten aangeboden (tai chi chuan, pilates, sofrologie, zumba, ritmische dans); in 2011 hebben 832 personeelsleden daaraan deelgenomen.

Plannen voor 2012

Mobistar zal in 2012 verscheidene diensten en inlichtingen op het vlak van gezondheid blijven aanbieden, meer bepaald via het organiseren van behandelingen tegen het roken en van cardiovasculaire controles. Er blijft veel aandacht uitgaan naar het evenwicht tussen werk en privéleven.

THUISWERKEN

Het "flex desk"-beleid dat bij het betrekken van het Siriusgebouw werd veralgemeend, gaat gepaard met een proactief thuiswerkbeleid. Dankzij die dubbele dynamiek heeft Mobistar de voor zijn activiteiten benodigde ruimte kunnen beperken tot 10.000 m².

Mobistar wil zijn medewerkers ook een beter evenwicht

bieden tussen werk en privéleven, door hen zelf te laten kiezen waar en wanneer ze werken. Bovendien draagt thuiswerk bij tot een toename van de mobiliteit en dus tot een groener milieu: dankzij zijn thuiswerkers, verlaagt Mobistar zijn CO2-emissies met 3,3 % per dag.

Verwezenlijkingen over 2011

• Sinds 2008 voert Mobistar actief promotie voor thuiswerk bij zijn medewerkers. Eind 2011 maakten ongeveer 920 medewerkers (op 1.100 werknemers die hiervoor in aanmerking komen omdat ze niet direct met klanten in contact komen) op contractuele of occasionele wijze gebruik van thuiswerk.
• Op 8 december 2011 heeft Mobistar deelgenomen aan de Nationale Thuiswerkdag. Er werd een interne promotiecampagne gevoerd om de teamleden tot deelname aan te sporen

Plannen voor 2012

• Thuiswerk zal blijven worden aangemoedigd en wel op alle echelons van de bedrijfshiërarchie. Die nieuwe manier van werken maakt voortaan deel uit van de Mobistar-cultuur.
• Met het oog op een optimale organisatie zullen er in 2012 opnieuw opleidingssessie voor het gebruik van de nieuwe communicatietools (kennisdeling, instant messaging, videoconferentie enz.) worden aangeboden.
• Het is de bedoeling dat 100 % van de 1.100 werknemers die voor thuiswerk in aanmerking komen, daar ook geregeld gebruik van maken.

.DIVERSITEIT

Mobistar wil de leeftijds- en genderdiversiteit verbeteren. Tegen 2015 zou de verhouding tussen mannen en vrouwen op alle echelons van de onderneming 65 % - 35 % moeten bedragen en zouden we aantrekkelijk moeten blijven voor jong talent. Een "diversiteits"-werkgroep van een tiental personen komt om de 2 maanden bijeen om in die zin vaart te zetten achter de projecten.

Verwezenlijkingen over 2011

• De France Télécom-Orange-groep, waarvan Mobistar deel uitmaakt, heeft zich kandidaat gesteld voor het verkrijgen van het label "Gender European Equality Standard " (GEES). Mobistar onderging in februari een audit over 6 criteria:
• 1. maatregelen om werk en privéleven met elkaar te verzoenen.
• 1. 'employee practices'
• 1. sociale dialoog over de gelijkheid tussen mannen en vrouwen
• 1. specifieke initiatieven inzake gelijkheid tussen mannen en vrouwen
• 1. bewustmaking en/of opleiding van de HR-afdeling en de managers
• 1. initiatieven om de mix van profielen en/of functieniveaus te bevorderen

De eerste drie criteria kregen een uitstekende evaluatie, meer bepaald dankzij de initiatieven voor thuiswerk en voor glijdende werkuren, alsook wegens het organiseren van de Mobikids. Die eerste deelname leidde tot het verkrijgen van het label in juli.

Anciënniteit	Bedienden
+ 16	0,4 %
15-16	3,8 %
14-15	3,0 %
13-14	6,1 %
12-13	9,7 %
11-12	11,4 %
10-11	6,7 %
9-10	2,2 %
8-9	1,8 %
7-8	2,2 %
6-7	3,9 %
5-6	6,8 %
4-5	8,3 %
3-4	5,6 %
2-3	4,7 %
1-2	9,7 %
-1	13,6 %

• Mobistar heeft bovendien verscheidene evenementen gesteund, zoals het Jump Forum voor actieve vrouwen en de AXA prijs Wo_Men@Work, die de pioniers van de beroepsgelijkheid wil eren.
• Inzake leeftijdsdiversiteit werden er in 2011 inspanningen geleverd om zich beter aan te dienen op de arbeidsmarkt en dus meer jonge medewerkers aan te werven. Mobistar heeft zijn visie uiteengezet in een "Employer Value Proposition", namelijk een synthese van wat de onderneming te bieden heeft aan nieuwe werknemers en wat ze in ruil daarvoor van hen verwacht. De waarden van Mobistar worden daarin duidelijk, levendig en dynamisch meegedeeld.
• Sinds 1999 vertrouwt Mobistar de uitvoering van verscheidene "back office"-activiteiten toe aan Entra, een onderneming die kwaliteitsbetrekkingen creëert voor personen met een handicap. Die onderneming telt momenteel meer dan 700 werknemers, van wie er bijna 10 % direct betrokken is bij dat partnerschap met Mobistar.

Plannen voor 2012

• Voor Mobistar is het GEES-label een eerste erkenning van zijn ambities op het vlak van gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Eind 2012 zal er een nieuwe audit plaatsvinden. De scores zullen niet alleen moeten worden bevestigd, maar ook verbeterd.
• We staan aan het begin van een vier jaar durend partnerschap met de HEC Liège en met het onderzoekscentrum SEIN (Sociaal Economisch Instituut) van de Universiteit van Hasselt, waarbij een leerstoel diversiteitsbeheer wordt opgericht. Dat is de eerste leerstoel in België die diversiteit zal behandelen vanop het standpunt van het beheer

De GEES is een Europese norm voor beroepsgelijkheid tussen vrouwen en mannen. Het label werd gecreëerd door het Arborusfonds en dient om overal in Europa tot eenzelfde cultuur te komen voor het bevorderen van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen op het werk.

Gemiddelde 37,8

HET BESCHERMEN VAN MINDERJARIGEN

Volgens Child Focus is 93 % van de Belgen van 9 tot 16 jaar geregeld online en brengt veel tijd door op het internet: gemiddeld één uur per dag in de week en het dubbele tijdens het weekend en de vakantie. 83 % van de jongeren van 13-14 jaar heeft een profiel op een sociale netwerksite. Het toenemend aanbod van mobiele telecommunicatietoestellen versterkt die evolutie nog.

Hoewel het van belang is dat kinderen en jongeren kennismaken met mobiele telefonie en met het internet, alsook met de bijbehorende innoverende diensten, is die gebruikersgroep ook kwetsbaar en moet hij dus via een specifieke aanpak worden beschermd.

Verwezenlijkingen over 2011

• Op initiatief van Child Focus heeft Mobistar, samen met andere belangrijke spelers van de internetindustrie, het "E-safety"-handvest ondertekend, dat online bescherming biedt aan kinderen en jongeren.
• Op vraag van de ouders biedt Mobistar de mogelijkheid om de toegang tot de Premiumdiensten te blokkeren (wedstrijden via sms, 0900 nummers enz.).

Plannen voor 2012

Het "E-safety"-handvest is geen eindpunt, maar in tegendeel het begin van gemeenschappelijke acties. Onder de auspiciën van Child Focus zullen de ondertekenaars elk jaar verscheiden concrete actiepunten kiezen, waaraan ze zullen werken.

DATABESCHERMING

Databescherming heeft tot doel gevoelige of persoonsgebonden data van klanten, leveranciers en werknemers tebeschermen en om de integriteit en de geheimhouding ervan te vrijwaren, terwijl die data toch beschikbaar zijn wanneer dat nodig is. Dit gebeurt binnen het wettelijke kader en met respect voor de persoonlijke levenssfeer

Verwezenlijkingen over 2011

Onder leiding van de in 2010 opgerichte werkgroep "gegevensbescherming" werd er in de loop van 2011 een gedetailleerde audit uitgevoerd. Dankzij die audit kon er een nauwkeurig actieplan worden opgesteld, dat werd voorzien van processen, methodes en instrumenten.

Er werd een interne bewustmakingscampagne gevoerd.

Plannen voor 2012

De bewustmakingscampagne wordt in 2012 voortgezet en is gericht op de specifieke kenmerken van de verschillende afdelingen.

AANDACHT VOOR DE KLANTEN

Zorgen voor de doorzichtigheid, veiligheid en kwaliteit van de producten en diensten inzake telecommunicatie is een prioriteit voor Mobistar.

Verwezenlijkingen over 2011

In 2011 werden er veel inspanningen geleverd om op alle documenten, op de facturen en op het internet te komen tot een doorzichtige communicatie van de contractuele gegevens en van de manier waarop de klanten contact kunnen opnemen met Mobistar.

• Duidelijke vermelding van de begin- en einddatum van het contract.
• Gemakkelijk toegankelijke documenten: onze offertes en onze algemene voorwaarden moeten altijd online beschikbaar zijn.
• Vermelding, in alle communicatie met de klanten, van alle manieren waarop ze contact kunnen opnemen met onze klantendienst (telefoonnummers, webformulieren, openingsuren).
• Om onaangename verrassingen te besparen aan klanten die in het buitenland op hun mobiel toestel surfen, heeft Mobistar op 28 maart de 'Travel Data Daily'-dienst gecreeerd, een oplossing waarmee reizigers hun factuur kunnen beheersen.
• Samen met andere grote Belgische ondernemingen heeft Mobistar op 15 juni het 'Customer Friendliness'-handvest ondertekend. De ondertekenaars van dat handvest, dat in voege trad op 1 januari 2012, verbinden er zich onder meer toe 90 % van de oproepen te beantwoorden binnen 2 minuten, een bepaling die al wordt nagekomen door Mobistar, dat de ambitieuze doelstelling heeft 80 % van de oproepen te beantwoorden binnen 30 seconden.
• Op 21 december heeft Mobistar zijn "selfcare"-functionaliteit gelanceerd, waarmee de klant een volledig overzicht krijgt van zijn mobiel telefoongebruik en zijn budget beter in de hand kan houden.

Plannen voor 2012

Het 'Customer Friendliness'-handvest wordt van kracht op 1 januari 2012 en om eraan te voldoen, zal Mobistar verscheidene acties ondernemen. Heel de organisatie wordt gemobiliseerd om een doorzichtige, veilige en kwalitatieve dienst te bieden aan de klanten, of het nu is om hun problemen zo snel en zo doelmatig mogelijk op te lossen en daarbij rekening te houden met hun opmerkingen om de producten en diensten te verbeteren, dan wel om ervoor te zorgen dat ze contact kunnen opnemen met Mobistar, wanneer en hoe ze dat willen.

DeMAATSCHAPPIJ

DE VERENIGING PARTICIPATE!

In november 2006 heeft Mobistar de vzw Participate! opgericht, die, door het ontwerpen van informatie en bewustmakingstools, de levenskwaliteit van personen met autisme en hun omgeving tracht te verbeteren.

Dit project van nationale omvang is ontstaan uit de ontmoeting van Mobistar met de 8 referentiecentra voor autismespectrumstoornissen en met 2 grote verenigingen van ouders. Het past in het kader van de missie van Mobistar, namelijk de communicatie tussen personen bevorderen.

Verwezenlijkingen over 2011

• Naar aanleiding van de Werelddag Autisme, op 2 april, heeft Mobistar verscheidene mededelingen gedaan over dat onderwerp, zowel op de internetsite van Participate!, als op die van Mobistar zelf. Voor de werknemers werd er ook een interne mededeling verspreid op het intranet. Op initiatief van Mobistar werden er reportages aan het onderwerp gewijd in de geschreven pers en op de televisie.
• De internetsite werd aangevuld met een Praktische Handleiding om de ouders te helpen zoeken naar verenigingen, dienstverlening en financiële hulp voor hun kinderen.

In 2011 werd de site www.participate-autism.be gemiddeld 13.800 keer per maand bezocht. Personen met autisme en hun omgeving vinden er een massa informatie die nergens elders beschikbaar is.

• Na een eerste congres in 2008, werd er besloten dat initiatief te herhalen in 2011. Dat tweede congres was gewijd aan autisme en communicatie en vond op 1 oktober 2011 plaats op de Heizel onder het motto "Autisme, praat erover!". Er waren meer dan 600 deelnemers, zowel ouders en personen met autisme en hun omgeving, als mensen die zich beroepshalve met autisme bezighouden.
• Er werd een evaluatie van het congres uitgevoerd. De meeste personen die op de enquête hebben gereageerd, hebben dat congres positief beoordeeld en 90 % van de deelnemers vinden dat er een 3e congres moet worden georganiseerd.

Plannen voor 2012

• Met alle partners zal er worden nagedacht over de toekomst van de vereniging, meer bepaald om de derde fase van het project voor te bereiden.
• De Praktische Gids zal nog worden aangevuld met teksten en video's. In de loop van 2012 zal hij in brochurevorm verschijnen.
• De "Wegwijzer voor uw kind" zal worden geëvalueerd en aangepast naargelang de feedback. Het is een baanbrekend online-instrument dat de ouders in staat stelt het dagboek van hun kind bij te houden en op die manier beter te communiceren met de personen die met hun kind in aanraking komen (monitoren, professoren, babysitters enz.).

"De getuigenissen waren zeer ontroerend, zeer sprekend, zeer bemoedigend."

"Dank u, omdat u me mijn zoon beter hebt leren begrijpen."

"Dank u! Dank u! Dank u! Hopelijk komt er vlug een volgend congres!!!"

"Zowel de ouders als de beroepsmensen hebben veel belangstelling voor de brochures 'Autisme begrijpen' en 'Mijn kind helpen'. Het is een eenvoudige en aangename manier om informatie te krijgen over autisme."

"De Praktische Gids is een zeer gewaardeerd hulpmiddel. Men kan er op eenvoudige en gecentraliseerde wijze informatie in vinden."

VRIJWILLIGERSWERK

Via verscheidene initiatieven stimuleert Mobistar zijn medewerkers om vrijwilligerswerk te doen. Doel is het versterken van de bedrijfscultuur en van het gevoel van trots omdat men tot een onderneming behoort die zich voor de samenleving inzet.

Verwezenlijkingen over 2011

• In het kader van de intern georganiseerde wedstrijd 'ICE Challenge 2011' (zie pagina 27), kwam er bij twee projecten vrijwilligerswerk kijken.
• Een dertigtal medewerkers heeft voor de logistiek van het congres van de vereniging Participate! op 1 oktober gezorgd.
• Mobistar heeft zijn partnerschap met de vereniging Human Business afgerond. Eind 2011 heeft die partner het computerplatform opgestart, waarmee verenigingen die vrijwilligers zoeken en medewerkers van Mobistar met elkaar in contact kunnen komen. In totaal staan er ongeveer twintig verenigingen op dat platform; ze bieden initiatieven aan die verband hebben met de mvo-strategie van Mobistar, zoals sociale integratie en milieubescherming. Medewerkers kunnen in het systeem overigens verenigingen invoeren waarbij ze reeds actief zijn.
• Mobistar heeft deelgenomen aan verscheidene vergaderingen over vrijwilligerswerk onder de auspiciën van Business & Society. Die vergaderingen hebben in augustus 2011 geleid tot het organiseren van een bezinningsdag in aanwezigheid van veel verenigingen en tot het uitgeven van een handige en concrete Gids, "10 Tips voor vrijwilligerswerk in bedrijven"

Plannen voor 2012

Aan personeelsleden die dat wensen, wil Mobistar de gelegenheid geven om vrijwilligerswerk te doen tijdens hun werkuren. Die mogelijkheid zal via de interne communicatiemedia heel zichtbaar zijn in 2012. Men zal kunnen kiezen tussen een individuele en een collectieve formule (deze laatste geldt voor een team van collega's). De doelstelling is 50 gepresteerde dagen in 2012.

SOLIDARITEITSACTIES

Als sociaal geëngageerde onderneming, die opkomt voor sociale en digitale integratie, doet Mobistar al sedert vele jaren mee aan solidariteitsacties.

Verwezenlijkingen over 2011

• In het kader van sms-fondsenwerving, heeft Mobistar in 2011 bijgedragen tot verscheidene campagnes, bijvoorbeeld voor de Vredeseilanden, voor Dokters van de Wereld… De operatoren rekenen dat speciale sms verkeer niet aan. Opdat een project in dat kader zou passen, moet het betrekking hebben op een natuurramp of van nationale of regionale omvang zijn (maar niet van lokale) en moet het veel impact hebben. Alle Belgische operatoren hanteren dezelfde criteria.
• Sinds 2004 heeft Mobistar 2.400 werkstations (waarvan 390 in 2011) geschonken aan de vereniging Close The Gap. Die internationale organisatie knapt het computermaterieel volledig op en schenkt het aan opvoedingsen ontwikkelingsprojecten in opkomende landen.
• Bloed geven is een andere traditie bij Mobistar. Er wordt met het Rode Kruis samengewerkt om twee inzamelingen per jaar te organiseren. In 2011 hebben 156 personeelsleden aan die inzamelingen deelgenomen, en 1295 sedert 2002.
• Om uit de eerlijke handel voortkomende producten te promoten, werd er in de maand mei een "Fair Trade" markt georganiseerd in het Sirius-gebouw, en in oktober ook een ontbijt.
• Door het organiseren van een plastic dopjesactie, kon er steun worden verleend aan het Belgisch Centrum voor Geleidehonden. Op vier maanden tijd werden er 11 grote zakken met dopjes bijeengebracht en gerecycleerd, waardoor we de opleiding van een blindengeleidehond konden financieren.
• Mobistar heeft deelgenomen aan een inzamelactie van muntstukjes om hulp te verlenen aan de daklozen te Brussel en aan de vzw Operatie Thermos (het Mobicents-project). Het ingezamelde geld (80 kilogram koperen muntjes ofwel 1084 euro) heeft vier avonden met warme maaltijden helpen financieren in het centraal station. Het eten werd uitgedeeld door werknemers van Mobistar, een honderdtal in totaal. In 2012 willen we die inzameling en die maaltijden nog eens overdoen, maar dan op méér avonden.

Plannen voor 2012

In 2012 zullen er solidariteitsacties per thema worden gegroepeerd. De bedoeling is een relatief beperkt aantal acties te selecteren, om er meer zichtbaarheid aan te geven. Die grotere zichtbaarheid is nodig om meer impact te geven aan de acties.

ETHIEK

Mobistar heeft zijn ethische regels en zijn maatschappelijkeverantwoordelijkheid ook ingebed in zijn aankoopprocessen en zijn betrekkingen met de leveranciers. Sedert 2007 beschikt de onderneming over een "Handvest voor Bedrijfsethiek", waarvan verscheidene aspecten in het arbeidsreglement zijn opgenomen. Volgens dat handvest mogen werknemers bijvoorbeeld geen geschenken of voordelen met aanzienlijke economische waarde (meer dan 75 euro) aanvaarden van klanten of leveranciers. Sedert enkele jaren wordt er een voluntaristisch intern communicatiebeleid gevoerd, dat meer bepaald heeft geleid tot het maken van een speciaal aan ethiek gewijde site op het "Insight"-intranet.

Verwezenlijkingen over 2011

• In 2011 werden er twee opleidings- en e-learningmodules geïnstalleerd, waarvan de ene gewijd is aan de traditionele ethische krachtlijnen en de andere aan concrete gevallen. Die tweede module, ontwikkeld door de France Télécom-groep, dient zich aan in de vorm van een spel.

• Bedrijfsethiek is een van de onderwerpen die aan bod komen tijdens de onthaalsessies voor nieuwe medewerkers. In 2011, werden er 5 van die sessies georganiseerd.

• De ethische en sociale aspecten maken deel uit van het model voor prijsaanvragen bij leveranciers. Met die aspecten wordt ook rekening gehouden in de prestatieanalyses van de strategische leveranciers.

Plannen voor 2012

• Beide opleidings- en e-learningmodules worden verplicht gemaakt voor alle managers. In 2012 wordt er een cascadesysteem ingevoerd om die opleiding te veralgemenen tot alle werknemers.
• Naast de opleidingen van het e-learningtype wordt er een verplichte training ingevoerd voor alle managers van de banden 1, 2 en 3 (3). Die module gaat over risicobeheer, met inbegrip van een deel dat aan ethiek is gewijd.

⁽³⁾ Dat bandensysteem beantwoordt aan een classificatiesysteem per niveau. Mobistar gebruikt verscheidene criteria om het gewicht van een functie te bepalen. Elke functie kan dan worden geplaatst in een band van 1 tot 4. Band 1 komt overeen met de topmanager in rechtstreeks verband met een chief officer, terwijl band 3 overeenkomt met een teamleider.

HetMILIEU

DE CO2-BALANS

Mobistar wil zijn impact op het klimaat verkleinen, zijn energiekosten verlagen en de bewustwording van de werknemers, de leveranciers en de klanten verbeteren. Dit om de CO2-uitstoot tegen 2020 met 50 % te verlagen

Verwezenlijkingen over 2011

• Sinds 2010 past Mobistar de aanbevelingen toe die werden opgesteld op basis van de koolstofbalans van 2009.
• Mobistar heeft in 2011 opnieuw een update van zijn koolstofbalans gevraagd aan de firma CO2logic. Die berekening werd uitgevoerd op basis van het in 2010 vastgestelde verbruik.

Mobistar heeft de draagwijdte van zijn koolstofbalans uitgebreid om een completer overzicht en een diepgaandere kennis van de directe en indirecte impact ervan te verwerven.

• Het is de tweede keer dat Mobistar opdracht geeft voor die berekening, die onder andere een vergelijking mogelijk maakt door de verhuizing naar het Sirius-gebouw. Naast het hoofdkantoor, werd er ook rekening gehouden met de gebouwen te Charleroi, de eigen Mobistar Center-winkels, de technische centra en de antennesites.

• In de geauditeerde zone had Mobistar in 2010 een afdruk van 9.759 ton CO2, wat een toename van 9 % per FTE betekent voor de jaren 2009 en 2010. Deze verhoging is vooral het resultaat van de grotere mobiliteit. Dit kan onder andere verklaard worden de aangroeiende "netwerk" activiteit, die in 2010 meer stroom heeft verbruikt en door de overname van KPN Belgium Business waardoor het aantal firmawagens is gestegen.

• De CO2 uitstoot komt hoofdzakelijk van de mobiliteit van de medewerkers (73 %) en vervolgens van de infrastructuur (16 %) en de materialen (11 %).

Plannen voor 2012

Wanneer de koolstofbalans is opgesteld op basis van het verbruik over 2011, zullen we een vergelijking kunnen maken op basis van dezelfde zone als voor de koolstofbalans over 2010.

Met die gegevens zullen we het actieplan voor het verminderen van de koolstofafdruk kunnen uitdiepen.

ENERGIE

Mobistar wil het verbruik van elektriciteit, gas en diesel terugdringen. De firma streeft naar een rationeel gebruik van energie. In de mate van het mogelijke zal ze de voorkeur geven aan hernieuwbare energie.

Sinds 2008 komt al de door Mobistar gebruikte elektriciteit van groene energie die wordt geleverd door Nuon, waardoor de CO2 -uitstoot met 22.000 ton per jaar kan worden verminderd. De 200 m² thermische en fotovoltaïsche zonnepanelen op het Sirius-gebouw helpen dat soort emissies ook te verminderen.

Op alle grote verbruiksgebieden worden er systematisch technische, menselijke of contractuele onderzoeken uitgevoerd. Vervolgens worden er ambitieuze doelstellingen bepaald, die vergezeld gaan van nauwkeurige en in de tijd gespreide actieplannen.

De voornaamste 5 energieverbruikers, in dalende volgorde, zijn:

• Het gsm netwerk
• Het vaste netwerk en het Internet
• De technische centra en de antennesites
• De kantoorgebouwen
• De Mobistar Centers

Verwezenlijkingen over 2011

• Er werden meettoestellen geplaatst voor "smart metering", dit laat ons toe om in elk punt de werkelijke consumptie op afstand te volgen. Hiervoor gebruikt Mobistar de Machine-to-Machine-simkaarten.
• In de technische centra zijn er veel initiatieven genomen:
• Technische uitrustingen werden vervangen door efficientere (UPS, 48V) en door systemen zonder uitstoot van broeikasgas (vervanging van de airconditioning).
• Installatie en gebruik van "free-cooling", dit wil zeggen gebruik maken van de frisse buitenlucht om het gebouw te koelen.
• De bestaande functionaliteiten van het Sirius-gebouw werden geoptimaliseerd:
• Aanwezigheidsdetectoren die de verlichting aan en uitschakelen.
• Installatie van zonne-energie.
• Maximale isolatie van het gebouw.
• Geautomatiseerd temperatuurbeheer.
• Door de infrastructuur van onze computerservers sterk te rationaliseren, is ons verbruik sterk gedaald.
• In de winkels werden verscheidene ingrepen gedaan, zoals het systematisch plaatsen van een "timer" voor de airconditioning.
• Alle acties van 2011 stellen samen een besparing van 587.000 euro voor.

Plannen voor 2012

• Het algemeen plan voor het verminderen van het energieverbruik wordt verder geïmplementeerd. Een van de geheimen van het succes bestaat erin alle afdelingen en werknemers, verkopers, leveranciers en betrokken partijen erbij te betrekken.
• Voor elke nieuwe uitrusting zal er in het bestek aandacht worden besteed aan het energieaspect.
• Op alle gebieden is een project gepland voor het vervangen van de klassieke lampen door LED-lampen (Siriusgebouw, technische centra en winkels).
• Op alle gebieden is een project gepland voor het vervangen van de klassieke lampen door LED-lampen (Siriusgebouw, technische centra en winkels).
• Tot slot herziet Mobistar volledig de infrastructuure van zijn gsm-netwerk en zal de verouderde apparatuur vervangen door moderne apparatuur die veel minder energie verbruikt.
• Kortom, het energie-efficiëntieprogramma van Mobistar bewijst dat het mogelijk is om de operationele kosten aanzienlijk te verminderen en efficiënter te zijn, en terwijl de kwaliteit van de klantendienst te verbeteren.

MOBILITEIT

Door de overname van KPN Belgium, dat Mobistar Enterprise Services (MES) werd, nam het aantal bedrijfsvoertuigen in 2011 toe van 920 naar 998. Die overname heeft dus een tamelijk grote impact op de algemene koolstofafdruk van Mobistar. We mogen immers niet vergeten dat de verplaatsingen van de werknemers 73 % van de koolstofuitstoot veroorzaken. Daarom wordt alles in het werk gesteld om het autogebruik terug te dringen en andere manieren van vervoeren en thuiswerk aan te moedigen. Het mobiliteitsbeleid steunt op een grondige kennis van de diensten, de producten en de desbetreffende wetgeving.

Verwezenlijkingen over 2011

• Mobistar won in juni de Business Mobility Award 2011, een onderscheiding om privé- en overheidsbedrijven te belonen, die streven naar duurzame mobiliteit, hoofdzakelijk voor het woon-werkverkeer.
• Mobistar heeft met zijn personeelsleden actief deelgenomen aan de Europese Mobiliteitsweek, van 16 tot 22 september. Naar aanleiding daarvan heeft Mobistar ook 200 fietsen geschonken aan TempoPlay klanten.
• Vijf elektrische auto's werden aangekocht en ter beschikking van het personeel gesteld volgens een "carsharing"-concept van het Cambio-type.
• Het programma voor milieuvriendelijk rijden, dat door de firma DrivOlution wordt gegeven, is bij wijze van test gevolgd door 22 medewerkers. Er kon 3000 liter brandstof mee worden bespaard, wat overeenkomt met 8 % van de brandstof voor die testgroep.
• De Railease-formule, waardoor het gebruik van een bedrijfswagen kan worden gecombineerd met dat van het openbaar vervoer, werd in 2011 getest. In 2012 zal ze worden uitgebreid.

AANTAL GEBRUIKERS

	2009	2010	2011	Doelstelling 2012
Openbaar vervoer	150	200	344	370
Fietsen	20	80	36	45
Motorfietsen	45	50	42	50
Carpooling	2	2	8	16
Elektrische voertuigen	0	0	2	15
Plooifietsen	0	10	20	25

Tussen 2009 en 2011 steeg het aantal gebruikers van het openbaar vervoer bij Mobistar van 150 naar 344, terwijl het aantal werknemers dat met de fiets naar het werk komt, toegenomen is van 20 naar 36. Voor 2012 streven we ernaar dat 370 medewerkers van Mobistar het openbaar vervoer zouden gebruiken en 45 de fiets. Bovendien komen 40 werknemers met de motorfiets naar het kantoor, een gebruik dat wordt aangemoedigd door een compatibele tankkaart voor auto's en motorfietsen.

Plannen voor 2012

• Het plan voor de aankoop van elektrische voertuigen wordt verder doorgedreven. Die zullen systematisch worden opgenomen in de lijst van de in 2012 aangeboden wagens.
• Het programma voor milieuvriendelijk rijden, alsook de Railease-formule, zal worden veralgemeend tot alle werknemers.
• Mobistar zal als proefbedrijf deelnemen aan het Cocarproject van het VIM (Vlaams Instituut voor Mobiliteit).
• Mobistar wil in 2012 voertuigen bestellen met een gemiddelde CO2-uitstoot van 120 gram en het brandstofverbruik voor heel het wagenpark verminderen met 10 %. Het is de bedoeling om in 2015 uit te komen op een maximum van 115 gram.

CO2-uitstoot vloot

CO2-uitstoot van nieuwe wagens

Een honderdtal fietsers bij Mobistar

In het kader van de interne ICE Challengewedstrijd, hebben 145 werknemers van het bedrijf tussen 1 april en 31 augustus 2011 meer dan 9.000 kilometer gefietst tussen woonst en werk. Zo werd er bijna 5.000 ton CO2 uitgespaard! Het door An Van Rie gedragen "Move Green"-project heeft fietsen zodanig "in" gemaakt bij Mobistar, dat er binnen het bedrijf een groep van een honderdtal fietsers ontstond. Meer nog: An heeft zelfs drie van haar collega's zover gekregen, dat ze voor het eerst van hun leven gingen fietsen!

AFVAL

Het door Mobistar voortgebrachte afval vertegenwoordigt 1 % van zijn koolstofafdruk. Er wordt op verschillende vlakken actie ondernomen. Vooreerst willen we het in de kantoren geproduceerde afval terugdringen. Dat loopt via een zeer actieve communicatiecampagne waarbij alle personeelsleden worden betrokken. Ten tweede willen we zoveel mogelijk aanzetten tot hergebruik: drinkbekertjes, kladpapier enz. Wanneer, ten slotte, afval onvermijdelijk is, komt het eropaan zoveel mogelijk te recycleren.

Verwezenlijkingen over 2011

• In april 2011 werd er in het kader van de Ice Challenge een ambitieus project opgestart voor het selectief inzamelen van PMD. Om dat project goed zichtbaar te maken, werden er op alle verdiepingen van het Sirius-gebouw en in het bedrijfsrestaurant 22 PMD-bakken geplaatst. Met deze actie werd er 2011 3.125 kilogram PMD ingezameld. Vanaf april werd de actie uitgebreid tot de sites van Bordet en Charleroi.
• Naast de logistieke aspecten, loopt het PMD-sorteerproject bij Mobistar via een goede communicatie. Meer dan 1700 werknemers hun afval doen sorteren, gebeurt niet van de en dag op de andere. Heel het jaar lang werden er veel interne communicatieacties op poten gezet, en die werden nog opgedreven tijdens de Europese Week van de Afvalvermindering, eind november.
• Sedert 2011 kan Mobistar rekenen op een team van milieuambassadeurs, dat wil zeggen medewerkers die gemotiveerd zijn om een duurzame "groene reflex" aan te kweken en die voor die taak zijn opgeleid. De milieuambassadeurs moeten het sorteren en recycleren aanmoedigen en uitleggen waarom dat nodig is, hoe dat moet gebeuren enz. Daarvoor krijgt Mobistar de steun van Fost Plus.
• In 2011 heeft Mobistar de bestaande acties voortgezet, zoals het inzamelen van voedsel en koffieresten voor compostering. In 2011 werd er ook 996 kilogram koffiecapsules van aluminium ingezameld.
• Begin 2011 werd er bij Mobistar een eerste informatiesessie over "cradle-to-cradle" (4) georganiseerd met de voornaamste partners (maintenance, catering, printen, afvalverwerking enz.). Het reinigen van de tapijten volgens dat principe begon in april 2011. De sanitaire zones worden gereinigd met milieuvriendelijke producten.

Plannen voor 2012

• Mobistar zal in 2012 het aantal interne communicatieacties opdrijven om alle medewerkers een "groene reflex" bij te brengen. Om zoveel mogelijk resultaat te boeken, zal het optreden van de "milieuambassadeurs" verder worden ontwikkeld en bestendigd.
• Om het label van "Ecodynamische Onderneming" te verkrijgen, zullen er ook stappen worden gezet bij Leefmilieu Brussel.

(4) Van wieg tot wieg, in het Engels cradle-to-cradle (C2C), bestaat in het invoeren op alle niveaus - ontwerp, productie-recyclage van het product - van een milieueis die gebaseerd is op een totale afwezigheid van vervuiling en 100 % recyclage.

PAPIER

In zijn kantoren neemt Mobistar initiatieven ter bevordering van een werkomgeving zonder papier: een centraal print en fotokopieersysteem, het afschaffen van individuele brievenbussen, het beperken van het aantal kasten voor het opslaan van papier. De twee andere belangrijke "bronnen" van papierverbruik zijn de facturen en de promotiemagazines: op die gebieden worden ook initiatieven genomen om de milieu-impact te verminderen.

Verwezenlijkingen over 2011

• Mobistar spoort zijn personeelsleden zoveel mogelijk aan om papierverbruik te verminderen, meer bepaald door het aanleren van goede praktijken voor printwerk op kantoor. In 2011 werd er ook begonnen met het verminderen van de binnenkomende post zoals magazines en nieuwsbrieven. Sinds april 2011 wordt er gerecycleerd papier met FSC label gebruikt voor alle print en fotokopieerwerk op A4 en A3 formaat.

AANTAL VERBRUIKTE VELLEN

2008	2009	2010	2011
6.269.691	5.243.307	4.138.018	3.948.202

Jaar na jaar stelt men vast dat er minder papier wordt gebruikt in de kantoren. De initiatieven van Mobistar voor een werkomgeving zonder papier dragen dus vrucht.

• Dankzij de in 2009 opgestarte elektronische factureringsdienst wordt er minder papier verbruikt, terwijl het beheer door de klant gemakkelijker wordt (archivering). Eind 2011 waren er 423.424 residentiële klanten die geopteerd hadden voor elektronische facturering, wat een toename van 13 % was tegenover 2010. Die actie levert een jaarlijkse besparing op die wordt gebruikt voor het beschermingsproject van het Amazonewoud in Peru. Daartoe werkt Mobistar sinds 2008 samen met de vereniging Groenhart, waaraan ze elk jaar een vast bedrag van 30.000 euro toekent.

Plannen voor 2012

• In 2012 zullen de facturen, catalogen en promotiemagazines van Mobistar worden gedrukt op PEFC papier. PEFC is een label voor het promoten van duurzaam bosbeheer.
• De acties om medewerkers bewust te maken van de voordelen van een papierloze omgeving, zullen worden uitgebreid. Elektronische facturering zal verder worden gepromoot.
• Het contract met Groenhart is vernieuwd voor 2012, zodat er 20 miljoen bomen méér zullen kunnen worden beschermd.

HET RECYCLEREN VAN GSM'S

Om de impact van gsm's op het milieu te verminderen, is Mobistar in 2003 begonnen met het inzamelen van gebruikte toestellen.

Verwezenlijkingen over 2011

• In 2011 werden er meer dan 55.000 gebruikte gsm's ingezameld via de Mobistar Centers. voor het inzamelen en verwerken van de gsm's werkt Mobistar samen met een gespecialiseerde firma.
• Van die toestellen krijgt 97 % een "nieuwe leven", namelijk ingezamelde gsm's die nog steeds werken of enkel kleine herstellingen nodig hebben. Ze worden gesorteerd, opnieuw verpakt en verkocht op de opkomende markten.
• Slechts 3 % van de gsm's, waarvan de onderdelen te oud zijn of niet te herstellen zijn,, worden verwerkt om de grondstoffen ervan terug te winnen

Plannen voor 2012

Mobistar zet zijn promotieactie voor recyclage verder. Het is de bedoeling om tegen 2015 30 % van alle mobiele telefoons die in de Mobistar Centers worden verkocht, te recycleren.

MACHINE-TO-MACHINE-TOEPASSINGEN

Het Machine-to-Machine-segment (MaTMa) is een markt in volle ontwikkeling. Met een aandeel van 70 % is Mobistar marktleider in België. Met dat systeem kan men machines op afstand bedienen, waardoor industriële gebruikers bedrijven hun bevoorrading beter kunnen beheren en hun brandstofverbruik en dus hun CO2-uitstoot tot een minimum kunnen beperken.

De MaTMa-technologie biedt industriële klanten dus zeer doelmatige oplossingen inzake duurzame ontwikkeling.

Verwezenlijkingen over 2011

In 2011 heeft Mobistar het aantal geactiveerd simkaarten meer dan verdubbeld om te komen tot een geïnstalleerde basis van meer dan 600.000 kaarten (tegen 250.000 kaarten aan het begin van 2011) en het heeft het aantal verkochte kaarten vertienvoudigd tot meer dan 1,5 miljoen.

Plannen voor 2012

Als internationaal bekwaamheidscentrum van de France Télécom-groep voor MaTMa-oplossingen, wil Mobistar zijn deskundigheid op wereldvlak laten blijven erkennen en partnerovereenkomsten sluiten met verscheidene firma's.

MANAGEMENT en CONTROLE

Raad van bestuur

Jan Steyaert Voorzitter Benoit Scheen (1) Bestuurder Jean Marc Harion (1) (2) (8) Bestuurder Eric Dekeuleneer (3) Onafhankelijk bestuurder Conseils Gestion Organisation (3) (4) Onafhankelijk bestuurder Bertrand du Boucher (1) Bestuurder Brigitte Bourgoin (1) Bestuurder Gérard Ries (1) Bestuurder Wirefree Services Belgium (1) (5) Bestuurder Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise (3) (6) Bestuurder indépendant Geneviève André - Berliat (1) (7) Bestuurder Johan Deschuyffeleer (3) Onafhankelijk bestuurder

Het auditcomité

Eric Dekeuleneer Voorzitter Conseils Gestion Organisation Bertrand du Boucher Gérard Ries Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise

Het remuneratie- en benoemingscomité

Benoit Scheen Voorzitter Jan Steyaert Eric Dekeuleneer Conseils Gestion Organisation Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise

Het strategisch comité

Conseils Gestion Organisation Voorzitter Jan Steyaert Brigitte Bourgoin Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise Gérard Ries Bertrand de Boucher Johan Deschuyffeleer Geneviève André – Berliat Benoit Scheen

Het toezichtscomité voor corporate governance

Eric Dekeuleneer Voorzitter Conseils Gestion Organisation Wirefree Services Belgium Geneviève André – Berliat Jan Steyaert

Executive committee

• 1. Jean Marc Harion
• Chief Executive Officer
• 1. Paul Baeck
• Chief Commercial Officer 3. Stephane Beauduin
• Chief Marketing Officer
• 1. Anne Cambier
• Chief Procurement & Process Officer 5. Werner De Laet
• Chief Financial Officer
• 1. Paul-Marie Dessart General Secretary
• 1. Pascal Koster Chief Technology Officer/ Chief Business Transformation Officer (ad interim)
• 1. Olivier Ysewijn

• Chief Strategy Officer 9. Cristina Zanchi Chief Customer Loyalty Officer

• (1) Bestuurders die de meerderheidsaandeelhouder (Atlas Services Belgium) vertegenwoorden.

• (2) Bestuurder belast met het dagelijks bestuur.
• (3) De onafhankelijke bestuurders hebben een verklaring ondertekend die stelt dat ze de criteria voor onafhankelijkheid respecteren die vermeld worden in artikel 542 §4 van het Wetboek der Vennootschappen.
• (4) De firma Conseils Gestion Organisation wordt vertegenwoordigd door de heer Philippe Delaunois.
• (5) De firma Wirefree Services Belgium wordt vertegenwoordigd door de heer Aldo Cardoso.
• (6) De firma Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise wordt vertegenwoordigd door mevrouw Nadine Lemaître-Rozencweig. (7) Mevrouw Geneviève Berliat - André werd gecoöpteerd door de Raad van bestuur op 10 oktober 2011. Haar definitieve benoeming zal worden vastgelegd door de jaarlijkse algemene vergadering van 2012.
• (8) De heer Jean Marc Harion werd gecoöpteerd door de Raad van bestuur op 1 december 2011. Zijn definitieve benoeming zal worden vastgelegd door de jaarlijkse algemene vergadering van 2012.

INFORMATIE voor de AANDEELHOUDERS

Het bestuur van de onderneming

Sinds de oprichting van Mobistar heeft de Raad van Bestuur altijd veel belang gehecht aan goed bestuur. In 2009 nam hij als referentiecode de Belgische Corporategovernacecode aan (12 maart 2009).

De aanpak wordt onder meer geïllustreerd door de publicatie van gedetailleerde financiële kwartaalverslagen, die een volledig overzicht geven van de voornaamste prestatie-indicatoren (zoals het cliënteel per producttype, het verbruik, het maandelijks inkomen per klant, het marktaandeel enz.) en de financiële staten per bedrijfssector (vaste en mobiele verrichtingen in België en Luxemburg), samen met een spreiding van de directe en indirecte kosten.

Die resultaten worden vier keer per jaar meegedeeld aan de pers en tijdens kwartaalvergaderingen met de analisten. Ze kunnen altijd worden geraadpleegd op onze internetsite http://corporate.mobistar.be. Bovendien onderhoudt Mobistar geregeld contact met de bestaande en potentiële aandeelhouders, door elk jaar 25 roadshows te organiseren in de voornaamste Europese en Amerikaanse financiële centra. Het is deels te danken aan dat open beleid, dat Mobistar vandaag actief wordt gevolgd door 26 analisten aan de sell-side uit de Benelux (28 %), Frankrijk (12 %) en het Verenigd Koninkrijk (60 %). Mobistar is ervan overtuigd dat die openheid alleen maar kan bijdragen tot zijn wereldwijde faam als telecomoperator.

Toestand op de financiële markten

Zoals de andere Europese beurzen heeft de Bel-20-index in 2011 een slecht jaar gekend – het derde op rij – met een daling van 19,2 % op een jaar. Net zoals 2010, werd het vorige jaar gekenmerkt door een zware druk op de Lidstaten van de Europese Unie, wegens hun hoge schuldenlast.

In die context heeft de index Euro STOXX Telecom 600 (SXKP) 6,2 % verloren in 2011. Het jaar werd getekend door een slecht presterende sector tijdens het eerste semester, wat een terugkerend verschijnsel is voor de telecomaandelen. Vanaf september 2011 heeft de sector zich dan zeer

goed herpakt. De aantrekkelijkheid van de telecomaandelen werd vergroot door een daling van de opbrengst van de staatsobligaties en door de goede resultaten in het derde en het vierde kwartaal van 2011.

Evolutie van het Mobistar-aandeel

Ondanks het feit dat de (in februari 2011 aangekondigde) resultaten over 2010 beantwoordden aan de doelstellingen, lag de koers van het Mobistar-aandeel aan het begin van het jaar lager dan de Bel-20 en dan de Europese telecomindex. De reden van die ondermaatse prestatie moet hoofdzakelijk worden gezocht in een evolutie die zwakker was dan verwacht voor het jaar 2011, deels wegens de opstartkosten van de Starpack-aanbieding. Tijdens het tweede kwartaal begon de koers van het Mobistar-aandeel te stijgen. Die stijging is gedeeltelijk te verklaren doordat de groep France Télécom tijdens zijn Beleggersdag op 31 mei 2011 aankondigde dat hij zijn Europese portefeuille grondig zou herbekijken. Tijdens heel die periode veronderstelden de financiële markten dat het ging over de participatie in Mobistar. Op basis van de goede halfjaarresultaten heeft Mobistar zijn EBITDA-prognose over het jaar op 520-535 miljoen euro gebracht, tegen een oorspronkelijke prognose van 505-535 miljoen euro.

Bij de voorstelling van de halfjaarresultaten kondigde France Télécom aan dat het zijn participaties in Zwitserland, Oostenrijk en Portugal wilde verkopen. De groep bevestigde opnieuw zijn vertrouwen in zijn huidige participatie in Mobistar, wat een zekere speculatie tegen het Mobistar aandeel heeft afgezwakt.

Sinds die aankondiging heeft het Mobistar-aandeel de neergaande trend van de sector en van de BEL-20-index gevolgd. Na de uitbetaling van het buitengewoon dividend (19 augustus 2011) en de teleurstellende resultaten over het derde kwartaal wegens de aanhoudende activeringsproblemen in verband met de vaste telefoniediensten (20 oktober 2011), zakte de koers op 8 december 2001 tot op het laagste peil van het jaar, namelijk 38,13 euro.

Het Mobistar-aandeel heeft het jaar afgesloten met een koers van 40,49 euro, wat een daling van 16,5 % was. Met inbegrip van de uitbetaalde dividenden, daalde het totale brutorendement met 9,8 % (-7,7 % netto).

Structuur van het aandeelhouderschap

Per 31 december 2011 bedroeg het kapitaal van Mobistar 131,7 miljoen euro, een stijging wegens de transfer van de wettelijke reserve ten bedrage van 22,5 miljoen euro. Het kapitaal wordt vertegenwoordigd door 60.014.414 stemgerechtigde aandelen.

Momenteel is 52,91 % van de in omloop zijnde aandelen in handen van de referentieaandeelhouder, France Télécom S.A., via haar 100 %-dochter Atlas Services Belgium N.V.

In overeenstemming met de doorzichtigheidsregels (artikel 15 van de wet van 2 mei 2007) inzake de openbaarmaking van belangrijke deelnemingen in emittenten waarvan aandelen zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt, neemt Mobistar de bekendmakingsdrempels van 3 %, 5 % en van veelvouden van 5 % in acht. In de loop van het jaar 2011 hebben volgende aandeelhouders de bekendmakingsdrempel van 3 % overschreden:

• MFS Investment Management (Verenigde Staten): 5,54%(toestand per 28 januari 2011)
• BlackRock Inc (Verenigde Staten): van 3,12 % (per 15 maart 2011) naar 2,85%(per 20 oktober 2011)

Vergoeding van de aandeelhouders

Sedert verscheidene jaren is de strategie van Mobistar gericht op het creëren van waarde. Het financieel beheer legt dan ook de nadruk op een beleid dat moet zorgen voor voldoende middelen en soepelheid om onze positie als volledige telecomoperator te vrijwaren. Die constante strategie heeft Mobistar sinds 2006 in staat gesteld om aan de aandeelhouders grote vergoedingen uit te betalen in de vorm van dividenden, kapitaalsverlaging en aandeleninkoop.

In de lijn van zijn beslissing van 7 februari 2012 zal de Raad van Bestuur van Mobistar aan de Algemene Vergadering op 2 mei 2012 voorstellen een deel van de winst uit te keren aan de aandeelhouders, ten belope van 222,1 miljoen euro. Dat bedrag zal in twee keer worden betaald: een gewoon dividend van 2,90 euro per aandeel op 25 mei 2012 en een buitengewoon dividend van 0,80 euro per aandeel op 24 augustus 2012. Dat voorstel ligt in de lijn van het beleid dat de voorbije jaren werd gevoerd, namelijk een uitkering die equivalent is aan de nettowinst.

2G

Mobiele telefonie van de tweede generatie.

3g

Mobiele telefonie van de derde generatie, beter gekend als umts.

4g

Mobiele telefonie van de vierde generatie.

Actieve klanten

Som van postpaidklanten die een maandelijkse factuur ontvangen en van prepaidklanten die minstens een oproep gepleegd of een sms hebben verstuurd gedurende de afgelopen drie maanden.

Abonnement

Gefactureerd product of dienst beschikbaar voor de klanten.

Adsl (Asymmetric Digital Subscriber Line) Technologie die een digitale hogesnelheidsconnectie en datacommunicatie mogelijk maakt op een koperdraad.

Arpu (Average Revenue Per User)

Gemiddeld inkomen per gebruiker en per maand gegenereerd door telecomdiensten.

B2B

Bedrijven aan bedrijven; meestal betreft het bedrijven die specifiek zaken doen met andere bedrijven.

B2C

Bedrijven aan consumenten; meestal betreft het bedrijven die specifiek zaken doen met consumenten.

BEL20

De BEL 20 is de leidende index voor de beurs van Brussel in België.

BIPT (Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie)

Het BIPT is voornamelijk belast met de regelgeving en de controle op de telecommunicatie-operators en de postbedrijven.

BSC (Base Station Controller)

Netwerkeenheid die een bepaald aantal Base Transceiver Stations controleert.

BTS (Base Transceiver Station) Basiselement van het cellulaire mobiele netwerk.

CRM (Customer Relationship Management) Klantrelatiebeheer.

CSR (Corporate Social Responsibility) CSR, in het Nederlands mvo (maatschappelijk verantwoord ondernemen), is de bijdrage van ondernemingen aan duurzame ontwikkeling.

Edge (Enhanced Data Rates for GSM Evolution) Technologie voor datatransmissie, een uitbreiding van gprs.

Gprs (General Packet Radio Service) Mobiel telecommunicatiesysteem van de tweede generatie. Deze laat een dataoverdracht per pakketten toe die hoger ligt dan die van gsm.

Gps (Global Positioning System) Gps is de commerciële naam voor een wereldwijd satellietplaatsbepalingssysteem.

Gsm (Global System for Mobile Communications) Europese norm voor digitale cellulaire telefonie.

HLR (Home Location Register)

Database die alle nuttige informatie over de abonnees groepeert.

Hsdpa (High Speed Downlink Packet Access) Telecommunicatietechnologie van de derde generatie voor cellulaire telefoons, wordt soms ook 3G+ genoemd.

Hsupa (High Speed Uplink Packet Access)

Telecommunicatietechnologie van de derde generatie voor cellulaire telefoons, wordt soms ook 3.75G of 3¾G genoemd.

ICT (Information and Communication Technologies) ICT is een vakgebied dat zich met informatiesystemen, telecommunicatie en computers bezighoudt.

IMS (IP Multimedia Subsystem)

Het IP Multimedia Subsystem (IMS) is een gestandaardiseerde Next Generation Networking (NGN) infrastructuur voor telefonie aanbieders die multimedia diensten willen aanbieden voor mobiele en vaste toepassingen. Het maakt gebruik van de voip-technologie.

Interconnect

Link tussen minimaal twee telecommunicatienetwerken die apart beheerd worden. Deze link maakt de gegevensoverdracht mogelijk tussen een netwerksegment en het andere.

Ip (Internet Protocol)

Deel van de tcp-ip-protocols die gebruikt worden voor de gegevensoverdracht per pakketten. Dit protocol wordt voor het transport van berichten via het internet gebruikt.

IVR (Interactive Voice Response) Interactieve stemcomputer.

LTE (Long Term Evolution)

LTE is de vierde generatie mobiele telefonie, de opvolger van 3g, ook bekend als 4g.

MaTMa (Machine-To-Machine) Machine-to-machinecommunicatie.

Mms (Multimedia Messaging Service)

Evolutie van sms die het mogelijk maakt om bovenop de tekst en verschillende multimediacontent over te dragen, zoals afbeeldingen en audio- en videoclips.

MMSC

Center dat de mms-overdracht tussen de gebruikers van mobiele telefoons beheert.

Mobile Data

Draadloze communicatiediensten die de overdracht en/ of de ontvangst van gegevens toelaat, bijvoorbeeld sms, mms, gprs, edge en hsdpa.

Mobile Penetration Rate

Percentage van de totale bevolking die een mobiele telefoon bezit.

MSC (Mobile Switching Centre) Switchingcenter van een mobieletelefonienetwerk.

Mtr (Mobile Terminating Rates)

Mobiele termineringstarieven die de gsm-operator aanrekent voor gesprekken die afkomstig zijn van een netwerk van een ander bedrijf (vast of mobiel).

Mvno (Mobile Virtual Network Operator)

Mobiele dienstenleverancier die een overeenkomst heeft gesloten met Mobistar om tariefplannen door te verkopen.

NPS (Net Promoter Score)

Met de NPS meten we de klantbinding. Hij wordt verkregen door aan klanten een enkele vraag te stellen op een schaal van 0 tot 10, waarbij 10 'zeer waarschijnlijk' en 0 'helemaal niet waarschijnlijk' is.

Roaming

Dienst eigen aan gsm die het mogelijk maakt dat de gebruiker kan bellen of gebeld worden als hij zich buiten de regio bevindt die door zijn nationale operator wordt gedekt. Bijvoorbeeld tijdens zijn reizen naar het buitenland.

Simkaart (Subscriber Identity Module)

De simkaart is een smartcard waarop de gegevens staan van een aansluiting van een gsm- of umts-mobiele telefoon.

Smartphone

Een smartphone is een mobiele telefoon die uitgebreidere computermogelijkheden biedt (kalender, agenda, webbrowser, gps, e-mail …). Een smartphone kan ook beschouwd worden als een handcomputer of pda die tegelijk ook een telefoon is.

Sms (Short Messaging Service)

Draadloze dienst die de overdracht van korte tekstberichten mogelijk maakt van en naar een mobiele telefoon.

SMSC (Short Message Service Center)

Center dat de sms-overdracht tussen de gebruikers van mobiele telefoons beheert.

Soho (Small office/Home office)

Verscheidene activiteiten van kleine ondernemingen en kleine businessstructuren.

Umts (Universal Mobile Telecommunication System) Mobiel telecommunicatiesysteem van de derde generatie dat multimediadata-overdracht tegen hoge snelheid toelaat.

VDSL (Very High Bitrate Digital Subscriber Line) De VDSL-technologie is gebaseerd op dezelfde techniek als xDSL (VDSL-signalen worden getransporteerd over een koperpaar, gelijktijdig en zonder interferentie met spraako-

proepen). VDSL kan zeer hoge snelheden bereiken.

Voip (Voice over Internet Protocol)

Technologie die de overdracht van stemverkeer toelaat via het internet of andere netwerken die de tcp/ip protocolen aanvaarden.

ACTIVITEITENVERSLAG

ACTIVITEITENVERSLAG VAN HET BOEKJAAR 2011

(geconsolideerd en niet-geconsolideerd)

1. Verklaring inzake Deugdelijk Bestuur

1.1 Inleiding

Mobistar hecht veel belang aan een goed bestuur en bevestigt haar voornemen zich te richten naar de Belgische Corporate Governance Code van 12 maart 2009 die zij als referentiecode hanteert.

Deze code is online beschikbaar en kan geraadpleegd worden op het volgende internetadres: http://www.corporategovernancecommittee.be. Hij werd bovendien ook gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 28 juni 2010 als bijlage bij het Koninklijk Besluit van 6 juni 2010 houdende aanduiding van de na te leven Code inzake deugdelijk bestuur door genoteerde vennootschappen.

Gedurende het jaar 2011 heeft de Raad van Bestuur in samenwerking met het Toezichtcomité Corporate Governance gewerkt aan een nieuw Corporate Governance Charter dat werd goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 6 december 2011. Deze zevende versie van het Corporate Governance Charter is van kracht sedert 1 januari 2012 ( http://corporate.mobistar.be/ go/nl/financiele_informatie/corporate_governance.cfm).

De vennootschap is van oordeel dat haar Corporate Governance Charter evenals deze Verklaring inzake deugdelijk bestuur zowel de geest als de bepalingen van de Belgische Corporate Governance Code en de relevante bepalingen van het Wetboek van Vennootschappen weerspiegelen.

1.2 Relevante informatie beoogd door de wet van 20 mei 2007 en het Koninklijk Besluit van 14 november 2007

Op 31 december 2011, was de aandeelhoudersstructuur als volgt samengesteld:

Mobistar aandeelhouders	Aantal aandelen	Percentage van het kapitaal
Atlas Services Belgium nv	31 753 100	52,91%
Publiek	28 261 314	47,09%
Totaal aantal aandelen	60 014 414	100%

De meerderheidsaandeelhouder van de vennootschap is Atlas Services Belgium nv, die 52,91 % van de aandelen van de vennootschap in bezit heeft. Atlas Services Belgium nv is een onrechtstreekse volledige dochter van France Télécom S.A.

Voor meer gedetailleerde informatie omtrent de voornaamste aandeelhouders wordt verwezen naar Appendix VII, Titel I van het Corporate Governance Charter.

Alle uitstaande aandelen van de vennootschap zijn gewone aandelen. Er zijn geen bijzondere klassen van aandelen en alle aandelen verlenen dezelfde rechten. Er zijn geen uitzonderingen op deze regel.

De statuten voorzien dat de aandelen van de vennootschap op naam of gedematerialiseerd zijn. Een overgangsbepaling met betrekking tot de bestaande aandelen aan toonder is voorzien. Alle aandelen aan toonder zullen tegen uiterlijk 1 januari 2014 omgezet zijn in aandelen op naam of in gedematerialiseerde aandelen.

Er is geen enkele wettelijke of statutaire beperking van het stemrecht verbonden aan de aandelen van de vennootschap.

De bestuurders worden benoemd en ontslagen overeenkomstig de relevante artikelen van het Wetboek van Vennootschappen. Meer details hieromtrent bevinden zich eveneens in Appendix I, Titel II van het Corporate Governance Charter.

De statuten van de vennootschap kunnen gewijzigd worden overeenkomstig de relevante bepalingen van het Wetboek van Vennootschappen.

De Raad van Bestuur is niet gemachtigd om nieuwe aandelen uit te geven aangezien de vennootschap geen gebruik maakt van de procedure van het toegestane kapitaal.

Op de Algemene Vergadering van 6 mei 2009, hebben de aandeelhouders de Raad van Bestuur gemachtigd om aandelen van de vennootschap te verkrijgen (door aankoop of ruil) ten belope van een maximum van 20 % van de door de vennootschap uitgegeven aandelen. Deze machtiging is geldig voor een periode van vijf jaar vanaf de datum van genoemde Algemene Vergadering. De aankoopprijs van de aandelen mag niet hoger liggen dan 110 % en niet lager dan 90 % van de gemiddelde slotkoers van de aandelen gedurende de vijf werkdagen voorafgaand aan de verkrijging. Deze machtiging geldt tevens voor de aankoop van aandelen van de vennootschap door een rechtstreekse dochtervennootschap in de zin van artikel 627 van het Wetboek van Vennootschappen. De aandeelhouders hebben bovendien de Raad van Bestuur gemachtigd om de aldus door de vennootschap verkregen aandelen te vernietigen, om deze vernietiging bij notariële akte te laten vaststellen en om de statuten aan te passen en te coördineren om ze in overeenstemming te brengen met de aldus genomen beslissingen.

1.3 Samenstelling en werkingswijze van de Raad van Bestuur en de comités

De samenstelling van de Raad van Bestuur wordt bepaald op basis van algemene en complementaire deskundigheid, ervaring en kennis, alsook op basis van genderdiversiteit en diversiteit in het algemeen. De Raad van Bestuur moet bestaan uit een voldoende aantal bestuurders teneinde diens goede werking toe te laten, rekening houdend met de specificiteiten van de vennootschap.

Op 31 december 2011 bestond de Raad van Bestuur uit twaalf leden waaronder één uitvoerend bestuurder en elf niet-uitvoerende bestuurders (waaronder vier onafhankelijke bestuurders). Binnen de Raad van Bestuur werd geen leeftijdsgrens vastgelegd.

Naam	Functie	Hoofdfunctie	Leeftijd	Nationaliteit	Einde mandaat
Jan Steyaert	Voorzitter	Bestuurder van vennootschappen	66	Belg	2014
Jean Marc Harion (1) (2) (8)	Uitvoerend bestuurder	CEO Mobistar	50	Frans	2012
Conseils Gestion Organisation (3) (4)	Onafhankelijk bestuurder	Bestuurder van vennootschappen	NA	Belg	2014
Eric Dekeuleneer(3)	Onafhankelijk bestuurder	CEO Credibe CEO Universitaire Stichting	59	Belg	2014
Johan Deschuyffeleer (3)	Onafhankelijk bestuurder	Vice-president HP Technology Services	54	Belg	2014
Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise (3) (6)	Onafhankelijk bestuurder	Bestuurder van vennootschappen	NA	Belg	2014
Geneviève André-Berliat (1) (7)	Bestuurder	VP Governance & Performance (FT)	56	Frans	2012
Benoit Scheen (1)	Bestuurder	EVP Europe (FT)	45	Belg	2014
Brigitte Bourgoin (1)	Bestuurder	EVP Opérateurs France (FT)	58	Frans	2014
Bertrand du Boucher (1)	Bestuurder	VP Finance (FT)	58	Frans	2014
Gérard Ries (1)	Bestuurder	Directeur des Participations Internationales (FT)	57	Frans	2014
Wirefree Services Belgium (1) (5)	Bestuurder		NA	Belg	2014

Er is voorzien dat de Raad van Bestuur minstens viermaal per jaar vergadert. In 2011 heeft de Raad van Bestuur voornamelijk volgende onderwerpen besproken:

De directie van de vennootschap bezorgt de bestuurders voor de aanvang van elke vergadering een dossier met alle noodzakelijke informatie voor de beraadslaging over de op de agenda geplaatste onderwerpen (waarvan de belangrijkste hierboven werden vermeld).

De statuten bepalen dat de Raad van Bestuur zijn beslissingen neemt bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen.

Aanwezigheid van de bestuurders op vergaderingen van de Raad van Bestuur:

Bestuurders	08/02	25/03	27/04	25/07	18/10	25/11	06/12
Jan Steyaert	A	A	A	A	A	A	A
Olaf Swantee	A	A	A	R	V	NA	NA
Sparaxis	A	A	A	NA	N	NA	NA
Brigitte Bourgoin	A	A	V	A	V	V	A
Nathalie Clere	A	A	A	R	A	NA	NA
WSB	A	V	A	V	A	A	A
Eric Dekeuleneer	A	A	A	A	A	A	A
Philippe Delaunois	A	V	A	NA	NA	NA	NA
Conseils Gestion Organisation	NA	NA	NA	A	A	A	A
Bertrand du Boucher	A	R	A	A	A	A	A
Gérard Ries	A	V	A	A	A	A	A
Christina von Wackerbarth	A	A	A	NA	NA	NA	NA
Benoit Scheen	A	A	A	A	A	A	A
Johan Deschuyffeleer	NA	NA	NA	A	A	A	A
SOGESTRA	NA	NA	NA	A	R	A	A
Jean Marc Harion	NA	NA	NA	NA	NA	A	A
Geneviève André-Berliat	NA	NA	NA	NA	NA	A	A

A: aanwezig V: verontschuldigd R: vertegenwoordigd NA: niet van toepassing op de persoon in kwestie

(1) Bestuurders die de meerderheidsaandeelhouder (Atlas Services Belgium) vertegenwoordigen.

(2) Bestuurder belast met het dagelijks bestuur sinds 1 december 2011.

• (4) De vennootschap Conseils Gestion Organisation wordt vertegenwoordigd door de heer Philippe Delaunois.
• (5) De vennootschap Wirefree Services Belgium is een volledige dochtervennootschap van France Télécom en wordt vertegenwoordigd door de heer Aldo Cardoso.

(6) De vennootschap Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise (SOGESTRA) wordt vertegenwoordigd door mevrouw Nadine Lemaître-Rozencweig. (7) Mevrouw Geneviève André-Berliat werd gecoöpteerd door de Raad van Bestuur op 18 oktober 2011 ter vervanging van mevrouw Nathalie Clere. Haar definitieve benoeming zal worden voorgelegd aan de jaarlijkse Algemene Vergadering van 2012.

(8) De heer Jean Marc Harion werd gecoöpteerd door de Raad van Bestuur op 18 oktober 2011 ter vervanging van de heer Olaf Swantee. Zijn definitieve benoeming zal worden voorgelegd tijdens de jaarlijkse Algemene Vergadering van 2012.

⁽³⁾ De onafhankelijke bestuurders hebben een verklaring ondertekend die stelt dat ze de criteria voor onafhankelijkheid respecteren die vermeld worden in het Wetboek van Vennootschappen.

De Raad van Bestuur heeft drie statutaire comités opgericht (het Auditcomité, het Remuneratie- en Benoemingscomité en het Strategisch Comité) evenals een extrastatutair comité (het Toezichtcomité voor Corporate Governance).

> Het Auditcomité

Het Auditcomité bestond in 2011 uit vijf bestuurders: de heer Eric Dekeuleneer (Voorzitter), de vennootschap Sparaxis (vertegenwoordigd door de heer Eric Bauche), en de heren Philippe Delaunois, Gérard Ries en Bertrand du Boucher. Tengevolge van zijnontslag alsbestuurderop15december 2010, werddeheerGervaisPellissierinhetAuditcomitévervangendoor de heer Gérard Ries. Het mandaat van Mr. Philippe Delaunois kwam tot een eind op de Algemene Vergadering van mei 2011. In de plaats werd de vennootschap Conseils Gestion Organisation (vertegenwoordigd door de heer Philippe Delaunois) benoemd. Het mandaat van de vennootschap Sparaxis liep ook af tijdens de Algemene Vergadering van mei 2011 en werd vervangen door de vennootschap Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise (SOGESTRA vertegenwoordigd door mevrouw Nadine Lemaître-Rozencweig).

Het Auditcomité heeft als taak de Raad van Bestuur bij te staan, onder andere, in zijn verantwoordelijkheden inzake de monitoring van het verslaggevingsproces van de financiële informatie van de vennootschap, de monitoring van de doeltreffendheid van de systemen van interne controle en risicobeheer van de vennootschap, de monitoring van de interne audit en van zijn doelftreffendheid, de monitoring van de wettelijke controle van de financiële verslagen, de beoordeling en de monitoring van de onafhankelijkheid van de commissaris, het onderzoek van de budgetvoorstellen voorgesteld door het management en de opvolging van de financiële relaties tussen de vennootschap en haar aandeelhouders. In 2011 vergaderde het Auditcomité zesmaal.

Aanwezigheid van de leden op vergaderingen van het Auditcomité:

Bestuurders	07/02	26/04	19/07	17/10	25/11	05/12
Eric Dekeuleneer	A	A	A	A	A	A
SOGESTRA	NA	NA	NA	A	A	A
Sparaxis	A	A	NA	NA	NA	NA
Philippe Delaunois	A	A	NA	NA	NA	NA
Conseils Gestion Organisation	NA	NA	A	A	A	A
Bertrand du Boucher	A	A	A	A	A	A
Gérard Ries	A	A	A	A	A	A

A: aanwezig NA: niet van toepassing op de persoon in kwestie

De belangrijkste onderwerpen die in 2011 binnen het Auditcomité werden besproken zijn de volgende:

• geschillen.

> Het Remuneratie- en Benoemingscomité

In 2011 bestond het Remuneratie- en Benoemingscomité uit viif bestuurders: de heren Olaf Swantee (Voorzitter), Eric Dekeuleneer, Philippe Delaunois en Jan Steyaert, en de vennootschap Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise (SOGESTRA). De heer Swantee werd vervangen door de heer Benoit Scheen vanaf 18 oktober 2011. Het mandaat van de heer Delaunois kwam tot een eind op de Algemene Vergadering van mei 2011. In de plaats werd de vennootschap Conseils Gestion Organisation benoemd waarvan de heer Philippe Delaunois als vertegenwoordiger optreedt. De vennootschap Société en Gestion, Conseil et Stratégie d'Entreprise, vertegenwoordigd door mevrouw Nadine Lemaître-Rozencweig werd bijkomend benoemd.

Het Remuneratie- en Benoemingscomité heeft onder andere de opdracht de Raad van Bestuur bij te staan bij het vaststellen van de remuneratie van de directieleden van de vennootschap evenals bij het voordragen van leden van de Raad van Bestuur voor benoeming of herverkiezing.

In 2011 vergaderde het Remuneratie- en Benoemingscomité driemaal. De onafhankelijk bestuurders hebben in september 2011 ook drie extra 'informele' vergaderingen gehouden in het kader van de benoeming van de nieuwe CEO.

Aanwezigheid van de leden op vergaderingen van het Remuneratie- en Benoemingscomité:

Bestuurders	08/02	25/07	17/10
Olaf Swantee	A	V	A
Benoit Scheen	NA	NA	NA
Jan Steyaert	A	A	A
Eric Dekeuleneer	A	A	A
SOGESTRA	NA	A	A
Philippe Delaunois	A	NA	NA
Conseils Gestion Organisation	NA	A	A

A: aanwezig V: verontschuldigd NA: niet van toepassing op de persoon in kwestie

In 2011 bestudeerde het Remuneratie- en Benoemingscomité onder andere de remuneratie van de leden van het Uitvoerend Management en het remuneratiebeleid van de vennootschap. Het Remuneratie- en Benoemingscomité kwam eveneens tussen bij de selectie van nieuwe bestuurders en van de nieuwe CEO.

> Het Strategisch Comité

HetStrategischComitéheeft als taakdeRaadvanBestuurbijtestaan in het bepalen en evalueren van de strategie van de vennootschap.

In 2011 bestond het Strategisch Comité uit negen bestuurders: de heer Jan Steyaert (Voorzitter), mevrouw Brigitte Bourgoin, mevrouw Nathalie Clere, de heren Johan Deschuyffeleer, Olaf Swantee, Gérard Ries, Philippe Delaunois en Bertrand du Boucher, alsook de vennootschap Sparaxis (vertegenwoordigd door de heer Eric Bauche). De vennootschap Conseils Gestion Organisation heeft het mandaat van de heer Philippe Delaunois verdergezet na de Algemene Vergadering van 4 mei 2011 en het mandaat van de vennootschap Sparaxis werd niet vernieuwed. Op de Raad van Bestuur van 18 oktober 2011 werd de heer Olaf Swantee vervangen door de heer Benoit Scheen en mevrouw Nathalie Clere door mevrouw Geneviève André-Berliat.

In 2011 vergaderde het Strategisch Comité viermaal.

Aanwezigheid van de leden op vergaderingen van het Strategisch Comité:

Bestuurders	01/03	04/05	08/07	08/09
Jan Steyaert	A	A	A	A
Brigitte Bourgoin	A	A	V	A
Philippe Delaunois	A	NA	NA	NA
Conseils Gestion Organisation	NA	A	A	A
Bertrand du Boucher	A	A	A	R
Gérard Ries	NA	A	A	A
Olaf Swantee	V	V	V	R
Sparaxis	A	NA	NA	NA
Benoit Scheen	NA	NA	NA	NA
Nathalie Clere	A	A	A	A
Johan Deschuyffeleer	NA	A	A	A
Geneviève André-Berliat	NA	NA	NA	NA

A: aanwezig V: verontschuldigd R: vertegenwoordigd NA: niet van toepassing op de persoon in kwestie in question

In 2011 behandelde het Strategisch Comité voornamelijk volgende onderwerpen:

> Het Toezichtcomité voor Corporate Governance

Het Toezichtcomité voor Corporate Governance is een ad hoc comité dat werd opgericht op 14 december 2004, na de publicatie van de (eerste) Corporate Governance Code, met de bedoeling de evoluties te volgen inzake corporate governance en de toepassing ervan binnen de vennootschap te waarborgen.

In 2011 bestond het comité uit vijf bestuurders: de heren Eric Dekeuleneer (Voorzitter) en Jan Steyaert, mevrouw Geneviève André-Berliat en de vennootschappen Wirefree Services Belgium (vertegenwoordigd door de heer Aldo Cardoso) en Conseils Gestion Organistaion (vertegenwoordigd door de heer Philippe Delaunois). In juli 2011, werd mevrouw Brigitte Bourgoin vervangen door mevrouw Nathalie Clere die nadien werd vervangen op 18 oktober 2011 door mevrouw Geneviève André-Berliat.

In 2011 kwam het Toezichtcomité voor Corporate Governance eenmaal samen. Alle leden van het Toezichtcomité voor Corporate Governance waren aanwezig op de vergadering van 6 december 2011.

Aanwezigheid van de leden op vergaderingen van het Toezichtcomité voor Corporate Governance:

Bestuurders	06/12
Jan Steyaert	A
WSB	A
Eric Dekeuleneer	A
Conseils Gestion Organisation	A
Brigitte Bourgoin	NA
Nathalie Clere	NA
Geneviève André-Berliat	A

A: aanwezig NA: niet van toepassing op de persoon in kwestie

De in 2011 behandelde onderwerpen betroffen onder andere het updaten van het Corporate Governance Charter (ter goedkeuring van de Raad van Bestuur), de evaluatie van de comités, alsook de opvolging van de beslissingen van de Raad van Bestuur.

1.4 Inspanningen die werden geleverd zodanig dat minstens een derde van de leden van een ander geslacht is dan de overige

Bij het vervangen van bestuurders wordt zo veel mogelijk getracht om vrouwelijke kandidaten te benoemen. Mevrouw Nadine Lemaître-Rozencweig (vertegenwoordiger van de vennootschap SOGESTRA) is in de plaats getreden van mevrouw Christina von Wackerbarth tijdens de Algemene Vergadering van 4 mei 2011 en mevrouw Geneviève André-Berliat heeft mevrouw Nathalie Clere vervangen na haar ontslag op 18 oktober 2011.

De Raad van Bestuur telt op dit moment drie vrouwelijke bestuurders op een totaal van 12 bestuurders. Bij toekomstige benoemingen zal deze inspanning verder worden geleverd om zo snel mogelijk het gewenste quota (een derde vrouwelijke bestuurders) te bereiken. Mobistar streeft er naar om de doelstelling ruim voor de wettelijke opgelegde termijn (2019) te bereiken.

1.5 Samenstelling en werking van het Uitvoerend Management

De heer Benoit Scheen werd benoemd tot bestuurder met ingang op 1 januari 2008 en oefende de functie uit van CEO tot 31 augustus 2011. De heer Werner De Laet oefende de functie uit van interim-CEO tot en met de komst van de heer Jean Marc Harion die de functie waarneemt sinds 1 december 2011.

Tijdens de vergadering van 24 juli 2003 besliste de Raad van Bestuur geen gebruik te maken van de wettelijke en statutaire mogelijkheid om bepaalde bevoegdheden naar een directiecomité te delegeren.

Om de CEO bij te staan in zijn verantwoordelijkheden inzake dagelijks bestuur komt een comité (het 'Uitvoerend Management') in principe elke week bijeen. Elk lid van het Uitvoerend Management, behalve de CEO, staat aan het hoofd van een departement van de organisatie.

Het Uitvoerend Management is als volgt samengesteld:

• Benoit Scheen (Chief Executive Officer) tot 31 augustus 2011
• Jean Marc Harion (Chief Executive Officer) vanaf 1 december 2011
• Pascal Koster (Chief Technology Officer en Chief Business Transformation Officer ad interim)

Stephane Beauduin (Chief Marketing Officer)

• Paul-Marie Dessart (Secretary General)
• Werner De Laet (Chief Financial Officer en interim Chief Executive Officer
• vanaf 1 september 2011 tot 30 november 2011)
• Olivier Ysewijn (Chief Strategy Officer)
• Anne Cambier (Chief Procurement and Process Officer)
• Paul Baeck (Chief Commercial Officer)
• Hendrik Fostier (Chief Business Transformation Officer) tot 13 juli 2011 Cristina Zanchi (Chief Customer Loyalty Officer)

1.6 Contractuele relaties met bestuurders, managers en groepsvennootschappen

Elk contract en elke transactie tussen een bestuurder of een lid van het Uitvoerend Management en de vennootschap is onderworpen aan de voorafgaande goedkeuring van de Raad van Bestuur, na informatie en consultatie van het Auditcomité hieromtrent. Dergelijke contracten of transacties moeten worden afgesloten aan commerciële voorwaarden, conform de op de markt geldende omstandigheden. De voorafgaande goedkeuring van de Raad van Bestuur is vereist, en dit zelfs indien artikels 523 en 524 van het Wetboek van Vennootschappen niet van toepassing zijn op de betreffende transactie of het betreffende contract. Diensten die echter worden geleverd door de vennootschap in het algemene kader van haar activiteiten en aan normale marktvoorwaarden (d.w.z. een normale 'klantrelatie') zijn niet onderworpen aan dergelijke voorafgaande goedkeuring.

Tussen verschillende bedrijven van de France Télécom groep en de vennootschap bestaan overeenkomsten en/of aanrekeningen aangaande prestaties van personeelsleden en/ of levering van diensten of goederen. Deze overeenkomsten en aanrekeningen worden nagekeken door het Auditcomité van de vennootschap.

1.7 Evaluatieproces van de Raad van Bestuur, de comités en de individuele bestuurders

De Raad van Bestuur staat in voor een periodieke evaluatie van zijn eigen doeltreffendheid en voor de periodieke evaluatie van de verschillende comités.

Hiertoe voert de Raad van Bestuur, minstens om de twee of drie jaar, onder leiding van zijn voorzitter een evaluatie uit met betrekking tot de omvang, samenstelling en prestaties van de Raad van Bestuur en de verschillende comités. Deze evaluatie beoogt vier doelstellingen:

• werkzaamheden van de Raad van Bestuur en de comités, zijn of haar aanwezigheid bij de vergaderingen van de Raad van Bestuur en/of van de comités en zijn of haar constructieve betrokkenheid bij de besprekingen en de
• de comités te beoordelen in het licht van de gewenste samenstelling.

Teneinde een periodieke individuele evaluatie mogelijk te maken, zijn de bestuurders gehouden hun volledige medewerking te verlenen aan de voorzitter van de Raad van Bestuur, aan het Remuneratie- en Benoemingscomité en aan elke andere persoon, zowel intern als extern aan de vennootschap, belast met de evaluatie van de bestuurders. De voorzitter van de Raad van Bestuur en de uitoefening van zijn functies in de Raad van Bestuur dienen eveneens zorgvuldig geëvalueerd te worden.

De niet-uitvoerende bestuurders zijn gehouden hun interactie met het Uitvoerend Management jaarlijks te evalueren en, indien nodig, maken zij voorstellen over aan de voorzitter van de Raad van Bestuur met het oog op verbeteringen.

Voor meer informatie wordt verwezen naar Titel II, 1.3 en 2.1 van het Corporate Governance Charter.

1.8 Informatie met betrekking tot verloning gerelateerd aan aandelen

Er werd in 2011 geen verloning uitgekeerd in de vorm van aandelen, opties of andere rechten om aandelen van de vennootschap te verkrijgen. Er zal ook op de jaarlijkse Algemene Vergadering van 2012 geen voorstel daaromtrent worden neergelegd.

De vennootschap heeft verder geen enkele melding ontvangen van leden van de Raad van Bestuur en/of leden van het Uitvoerend Management met betrekking tot transacties in 2011.

1.9 Remuneratieverslag

> Remuneratiebeleid voor de leden van het Uitvoerend Management

Het remuneratiebeleid van de vennootschap is gebaseerd op de prestaties van de vennootschap en de individuele prestaties van de leden het Uitvoerend Management.

Het niveau van de door de vennootschap beoogde remuneratie dient te volstaan om de leden van het Uitvoerend Management aan te trekken, te behouden en te motiveren.

Een jaarlijkse benchmark dient als basis om het remuneratieniveau, de elementen waardoor deze worden gevormd, alsmede het niveau van deze elementen te bepalen.

De salarisenquêtes die gebruikt worden voor deze benchmark worden gekozen in functie van de vennootschappen (IT, telecom) die hieraan deelnemen en met dewelke de vennootschap zich het best denkt te kunnen vergelijken. De vennootschap werkt systematisch met twee salarisenquêtes. De analyse van de jaarverslagen van de BEL 20 vennootschappen wordt enkel ten indicatieve titel gebruikt.

De eventuele salarisaanpassingen ten gevolge van de jaarlijkse benchmark worden in het Remuneratie- en Benoemingscomité besproken die haar voorstellen ter goedkeuring voorlegt aan de Raad van Bestuur.

Het Remuneratie- en Benoemingscomité voorziet de twee komende jaren geen belangrijke wijzigingen in het remuneratiebeleid.

> Componenten van de remuneratie van de leden van het Uitvoerend Management

Alle leden van het Uitvoerend Management hebben het statuut afhankelijk van hun lokale activiteit, het statuut van deeltijds werknemer in Luxemburg. De gedetailleerde remuneratie, zoals uiteengezet in het huidige remuneratieverslag, omvat het geheel van deze elementen. Geen enkele bijzondere opzegvoorwaarde werd overeengekomen tussen de vennootschap en de leden van het Uitvoerend Management.

De remuneratie van de leden van het Uitvoerend Management is samengesteld uit de volgende elementen:

• 1. Jaarlijks basissalaris
• 1. Variabele remuneratie
• a. Variabele remuneratie op korte termijn, 'performance bonus' genaamd
• b. Strategic Letter
• c. LTR 2011-2013

De Algemene Vergadering van mei 2011 heeft beslist om de uitzondering voorzien in artikel 520ter van het Wetboek van Vennootschappen (in combinatie met artikel 525) toe te passen om rekening te houden met de concurrentiële en voortdurend evoluerende omgeving die eigen is aan de telecommunicatiesector. Hetzelfde remuneratiebeleid als dat van de vorige jaren werd behouden voor de leden van het Uitvoerend Management inzake het variabel deel op korte termijn ('performance bonus'), de Strategic Letter en de LTR.

• 1. Andere elementen van de remuneratie
• a. Groepsverzekering bestaande uit vier luiken: leven overlijden – invaliditeit en vrijstelling van premies
• b. Hospitalisatieverzekering
• c. Winstdeelnameplan
• d. Terbeschikkingstelling van een voertuig
• e. Maaltijdcheques

De elementen die het salaris vormen en die een bijkomende uitleg vereisen worden hieronder uiteengezet.

1. Jaarlijks basissalaris

Het jaarlijks basissalaris dient ertoe de aard en de omvang van de individuele verantwoordelijkheden te vergoeden.

Het is gebaseerd op de jaarlijkse benchmark rekening houdende met het respect van de interne billijkheid binnen de vennootschap.

2.a. Variabel deel op korte termijn – performance bonus

De variabele remuneratie op korte termijn is een sleutelelement van het remuneratiebeleid van de vennootschap.

Het beoogde contractuele variabele remuneratieniveau bevindt zich tussen 35 % en 50 % van het jaarlijks basissalaris afhankelijk van het type functie.

De berekeningsmethodologie, zowel voor het collectieve als voor het individuele deel, is beschreven in een intern reglement.

De variabele remuneratie is in twee delen gesplitst:

• en neutrale objectieven. Een aanzienlijk deel is gebaseerd op de managementkwaliteiten alsmede op de persoonlijke betrokkenheid bij de omvorming van de vennootschap.
• volgende financiële indicatoren:
• 1. Het geconsolideerde omzetcijfer
• 1. Het niveau van de EBITDA (Earnings before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization)
• 1. De churn (aantal klanten dat Mobistar in de loop van het jaar verlaat in vergelijking met het gemiddelde klantenbestand, zonder mvno's en mobiele breedband) voor S1/2011 en de Net Promoter Score (NPS = percentage van klanten die een gunstige score gevenpercentage van klanten die een negatieve score geven) voor S2/2011

Het resultaat van het collectieve deel wordt elk semester ter controle voorgelegd aan het Remuneratie- en Benoemingscomité alvorens te worden toegekend.

In het geval dat de financiële objectieven niet worden bereikt, kan het collectieve deel naar 0 % gebracht worden.

Ingeval van niet-voldoening van de persoonlijke prestaties, kan het financiële individuele deel verminderd en zelfs geannuleerd worden.

De individuele prestaties van de CEO worden bepaald door het van de andere leden van het Uitvoerend Management worden voorgesteld door de CEO aan het Remuneratieen Benoemingscomité. De Raad van Bestuur beslist deze voorstellen te aanvaarden of desgevallend te verwerpen.

Het variabele deel wordt elk semester geëvalueerd en vastgelegd.

De resultaten van het eerste semester worden vastgesteld in de tweede semester worden vastgesteld in de maand maart van het jaar volgend op het einde van het boekjaar.

De performance bonus wordt in geld of in opties op aandelen die niet verbonden zijn aan de vennootschap, toegekend.

2.b. De 'Strategic Letter'

De 'Strategic Letter' is een uitzonderlijke bonus waarvan de toepassing en de toekenning, op discretionaire wijze, worden voorgesteld en beoordeeld door het Remuneratie- en Benoemingscomité en goedgekeurd door de Raad van Bestuur.

De KPI's zijn voornamelijk financieel. Zo werden, in 2011, drie criteria in rekening gebracht om het niveau van de betaling te bepalen:

• 1. Verhoging van het geconsolideerde omzetcijfer
• 1. EBITDA marge
• 1. Churn postpaid, inclusief migration out (alleen Mobistar)

Ingeval van een maximale positieve evaluatie, kan het bedrag toegekend aan de leden van het Uitvoerend Management overeenstemmen met het brutosalaris van de maand december.

Voor wat de CEO betreft, is het maximale jaarlijkse toegekende bedrag vastgelegd op ongeveer 4 maanden salaris.

De 'Strategic Letter' wordt jaarlijks tijdens de maand maart in geld of in opties op aandelen die niet verbonden zijn aan de vennootschap, toegekend.

2.c. LTR 2011-2013

De 'LTR 2011-2013' is een bonus op lange termijn, toegekend in 2011 om het behoud van het management te bewerkstelligen, teneinde de stabiliteit onder de leden van de Uitvoerend Management gedurende een periode van drie jaar te waarborgen.

Het is verbonden aan een aanwezigheidsvoorwaarde in maart 2013 en wordt dan toegekend in de vorm van opties op aandelen die niet verbonden zijn aan de vennootschap.

Deze opties zullen gedurende een jaar geblokkeerd zijn.

Het is gebaseerd op een percentage dat van toepassing is op zowel vier performance bonus periodes als op dezelfde financiële KPI's en dit voor de twee semesters van 2011 en de twee semesters van 2012.

3.a. Groepsverzekering - aanvullend pensioenplan

Het aanvullend pensioenplan is een plan met vooraf bepaalde bijdragen.

De verworven reserve bestaat uit werkgevers- en persoonlijke bijdragen.

De werkgeversbijdragen bedragen gemiddeld 15 % van het jaarlijks basissalaris van de leden van het Uitvoerend Management (met uitzondering van de CEO).

3.c. Winstdeelnameplan

Overeenkomstig de wet van 22 mei 2001, werd een Collectieve Arbeids Overeenkomst gesloten teneinde 1 % van de nettowinst onder bepaalde voorwaarden te delen met de leden van het personeel met inbegrip van de leden van het Uitvoerend Management.

Ingeval niet voldaan is aan de voorwaarden, wordt geen winstdeelname toegekend.

Het bedrag dat wordt toegekend aan elke werknemer, hierin inbegrepen de leden van het Uitvoerend Management, is hetzelfde ongeacht het niveau van de functie die de werknemer uitoefent.

> De gedetailleerde remuneratie van de leden van het Uitvoerend Management

CEO	2010	2011
- bruto basissalaris:	340.000 €	289.413 €
- bruto variabele remuneratie in cash en/of opties die niet
verbonden zijn aan de vennootschap:	727.079 €	534.835 €
- andere componenten van de remuneratie:	19.731 €	12.782 €
(met uitzondering van de werkgeversbijdragen aan het pensioenplan)
- risicoverzekering:	12.252 €	7.622 €
- andere componenten:	7.479 €	5.160 €
- werkgeversbijdragen aan het pensioenplan:	64.575 €	54.367 €
Totaal	1.151.385 €	891.398 €
Uitvoerend Management (met uitzondering van de CEO)
- bruto basissalaris:	1.419.637 €	1.721.246 €
- bruto variabele remuneratie in cash en/of opties die
niet verbonden zijn aan de vennootschap:	1.892.278 €	1.107.543 €
- andere componenten van de remuneratie:	98.014 €	133.765 €
(met uitzondering van de werkgeversbijdragen aan het pensioenplan)
- risicoverzekering:	38.066 €	43.663 €
- andere componenten:	59.949 €	90.102 €
- werkgeversbijdragen aan het pensioenplan:	219.990 €	264.023 €
Totaal	3.629.920 €	3.226.577 €
Globaal totaal	4.781.305 €	4.117.975 €

Alle bedragen worden gerapporteerd op basis van een brutobedrag, met uitsluiting van de sociale zekerheid van de werkgever en elke belasting verschuldigd door de werkgever, onder andere op de verzekeringspremies.

De variabele remuneratie die in rekening wordt gebracht is de effectief uitbetaalde remuneratie over de betrokken periode, of in het geval van opties die niet verbonden zijn aan de vennootschap, de effectief toegekende opties tijdens de betrokken periode. De 'Black & Scholes' formule wordt gebruikt voor de waardering van de opties.

Het Uitvoerend Management (met uitzondering van de CEO) was samengesteld uit 8,5 voltijdse equivalenten: Mr. Hendrik Fostier wordt pro rata temporis in rekening gebracht.

De CEO wordt in aanmerking genomen voor een voltijds Scheen en 1 maand voor Jean Marc Harion.

Geen enkel aandeel, optie of enig ander recht om aandelen van de vennootschap te verwerven werd toegekend, uitgeoefend of verviel in 2011.

> Het remuneratiebeleid voor de bestuurders

De onafhankelijke bestuurders zullen, voor het jaar 2011, een jaarlijkse forfaitaire remuneratie ontvangen van 33.000 € evenals een bijkomende remuneratie van 2.200 € per vergadering van een statutair of ad hoc comité die zij hebben bijgewoond. Deze bedragen zijn vastgesteld op basis van een referentiemaatstaf voor bedrijven uit de BEL20. De betaling van deze remuneratie zal (desgevallend pro rata) gebeuren na afloop van de Algemene Vergadering die de jaarrekening van het betrokken boekjaar heeft goedgekeurd.

Het gaat om de volgende bestuurders:

De voorzitter van de Raad van Bestuur, de heer Jan Steyaert, zal voor het jaar 2011 een jaarlijkse forfaitaire remuneratie van 66.000 € ontvangen evenals een bijkomende remuneratie

> De gedetailleerde remuneratie van de bestuurders

van 2.200 € per vergadering van een comité van de Raad van Bestuur waarvan hij lid is. Zoals voor de onafhankelijke bestuurders, zijn deze bedragen vastgesteld op basis van een referentiemaatstaf voor bedrijven uit de BEL 20. De betaling van deze remuneratie zal (desgevallend pro rata) gebeuren na afloop van de Algemene Vergadering die de jaarrekening van het betrokken boekjaar heeft goedgekeurd.

De volgende bestuurders oefenen hun mandaat onbezoldigd uit:

• (1)

• Cardoso)

Bestuurders	Jaarlijks forfaitair salaris	Auditcomité	Remuneratie en Benoemings comité	Strategisch Comité	Toezicht comité voor Corporate Governance	Totaal
Jan Steyaert (voorzitter van de Raad van Bestuur)	66 000 €	0 €	6 600 € + 6 600 €	8 800 €	2 200 €	90 200 €
Sparaxis (vertegenwoordigd door de heer Eric Bauche) (onafhankelijk bestuurder)	11 000 €	4 400 €	0 €	2 200 €	0 €	17 600 €
Philippe Delaunois (onafhankelijk bestuurder)	11 000 €	4 400 €	2 200 €	0 €	0 €	17 600 €
Conseils Gestion Organisation (vertegenwoordigd door de heer Philippe Delaunois) (onafhankelijk bestuurder)	22 000 €	8 800 €	4 400 € + 6 600 €	8 800 €	2 200 €	52 800 €
Eric Dekeuleneer (onafhankelijk bestuurder)	33 000 €	13 200 €	6 600 € + 6 600 €	0 €	2 200 €	61 600 €
Christina von Wackerbarth (onafhankelijk bestuurder)	11 000 €	0 €	0 €	0 €	0 €	11 000 €
SOGESTRA (vertegenwoordigd door mevrouw Nadine Lemaître-Rozencweig) (onafhankelijk bestuurder)	22 000 €	6 600 €	4 400 € + 6 600 €	0 €	0 €	39 600 €
Johan Deschuyffeleer (onafhankelijk bestuurder)	22 000 €	0 €	0 €	6 600 €	0 €	28 600 €
Totaal	198 000 €	37 400 €	50 600 €	26 400 €	6 600 €	319 000 €

2. Beschrijving van de vijf onderdelen van de interne controleomgeving

2.1 Controleomgeving

Via zijn visie, zijn missie en zijn waarden definieert Mobistar zijn bedrijfscultuur en bevordert het ethische waarden die in al zijn activiteiten worden weerspiegeld. Er is een charter voor beroepsethiek beschikbaar op het niveau van de onderneming, dat verder wordt aangevuld door specifieke ethische charters, in het bijzonder voor purchasing en auditwerkzaamheden. Een deel van het intranet van de onderneming, dat toegankelijk is voor alle werknemers, is specifiek gewijd aan ethiek en de bedrijfscultuur in het algemeen. Er wordt een jaarverslag opgesteld dat gepresenteerd wordt aan het auditcomité.

Het personeelsbeleid en de maatschappelijke verantwoordelijk-

(1) De heer Jean Marc Harion (CEO) wordt bezoldigd onder zijn werknemersstatuut (zie hierboven).

heid van de onderneming worden beschreven in het eerste deel van het jaarverslag, evenals het bestuur en de controle van de onderneming. De werking van de bestuursorganen wordt gedetailleerd beschreven in de verklaring inzake deugdelijk bestuur die in het tweede deel van het jaarverslag is opgenomen, en in de statuten van de onderneming. Dit deugdelijk bestuur dekt in het bijzonder de verantwoordelijkheden van deze organen, hun interne reglementen en de belangrijkste regels die bij het bestuur van de onderneming moeten worden nageleefd.

Daarnaast is er enkele jaren geleden bij Mobistar een intern controlesysteem ingevoerd, dat geregeld wordt beoordeeld. Dat systeem behandelt aspecten zoals bestuur, de machtiging van bevoegdheden en handtekeningen, ethiek, fraude, controlemechanismen voor gegevens en werktuigen, controlemechanismen voor processen en financiële informatie, het personeelsbeleid, enz. Dit interne controlesysteem draagt bij tot de naleving van de Sarbanes-Oxley-vereisten die op het niveau van de groep France Télécom moeten worden nageleefd.

2.2 Risicobeheerproces

De onderneming heeft formeel een charter voor risicobeheer opgesteld. Het 'Mobistar Risk Management Charter' werd bekrachtigd door het voltallig Uitvoerend Comité en goedgekeurd door het Auditcomité. In wezen omschrijft dit document het kader en het proces voor risicobeheer, alsmede de organisatie en de verantwoordelijkheden die ermee verband houden. De 'Area Risk Managers', die in de verschillende afdelingen de belangrijkste spelers vormen, zijn verantwoordelijk voor de identificatie, de analyse, de evaluatie en de behandeling van de risico's per gebied. Op het niveau van de onderneming is er een bedrijfsteam verantwoordelijk voor het ontwerp van en het toezicht op het kader, de aanwending van gebruikelijke werktuigen en technieken en voor de communicatie. De informatieverschaffing over risicobeheer in de ganse onderneming wordt verzekerd via de 'Raad voor risicobeheer', die de leden van het Uitvoerend Comité omvat in overeenstemming met het bovenvermelde charter. Deze informatie wordt eveneens verstrekt aan het Auditcomité.

2.3 Controleactiviteiten

Mobistar heeft een ISO 9001-certificaat. Al zijn voornaamste processen en de daarmee gepaard gaande controlemechanismen worden formeel beschreven en gepubliceerd op het intranet van de onderneming. Omdat Mobistar deel uitmaakt van de groep France Télécom, zijn Mobistar Governance en Mobistar Financial Reporting onderworpen aan de Amerikaanse Sarbanes-Oxley-wetgeving. De controleactiviteiten worden in de eerste plaats uitgevoerd door de functionele of operationele managers, onder toezicht van hun oversten. Bovendien wordt het Sarbanes-Oxley-kader gebruikt om de financiële interne controle van de activiteiten die de grootste financiële impact hebben, te documenteren. De volledige documentatie, inclusief de matrices voor de scheiding van taken, wordt regelmatig opnieuw beoordeeld en naar behoren bijgewerkt. Ook zijn er specifieke functies voor controle (nl. 'Fraud & Revenue Assurance'), naleving en audit (nl. 'GRC-A – Governance, Risk, Compliance - Audit') ingevoerd en de budgetcontrole dekt niet alleen de budgettaire aspecten, maar ook belangrijke prestatie-indicatoren. Om een toereikende financiële planning en opvolging te garanderen, wordt nauw toegezien op een financiële-planningprocedure waarin de planning, de kwantificering, de implementering en de controle van het budget volgens de periodieke vooruitzichten wordt beschreven. Dit proces bestaat uit de volgende 6 fasen:

• 1. Budgetinstructies: de budgetinstructies vormen de operationele uitwerking van de strategische richtlijnen voor budgetten en doelstellingen voor het komende jaar.
• 1. Kwantificering van het operationele plan: omzetting van de

operationele plannen (budgetten, opbrengsten, doorlooptijd) naar één masterplanning.

• 1. Goedkeuring van het budget: goedkeuring van het masterbudget door het Uitvoerend Management en de aandeelhouders.
• 1. Implementering van het budget en communicatie: mededeling van het goedgekeurde budget aan de verschillende marktentiteiten en afdelingen.
• 1. Budgetcontrole: nazicht van de hypothesen en verwachtingen die zijn gebruikt bij de opstelling van het budget (vanuit een kosten- en opbrengstenstandpunt) en bepalen van doelstellingen om een beter resultaat te verwezenlijken dan vooropgesteld in het budget.
• 1. Vooruitzichten meedelen aan aandeelhouders: tweemaal per jaar worden de werkelijke opbrengsten en kosten en de vooruitzichten aan de aandeelhouders meegedeeld.

Het Auditcomité waakt over de monitoring en het toezicht op het verslaggevingsproces van de financiële informatie die door de vennootschap wordt aangeleverd en de rapporteringsprocedures.

Met het oog hierop bespreekt het Auditcomité alle financiële informatie met het Uitvoerend Management en met de commissaris en onderzoekt desgevallend specifieke kwesties met betrekking tot deze informatie.

Het Auditcomité evalueert minstens eenmaal per jaar samen met het Uitvoerend Management de doeltreffendheid van de systemen van interne controle en risicobeheer die door het Uitvoerend Management werden opgezet. Het dient zich ervan te verzekeren dat de voornaamste risico's behoorlijk geïdentificeerd, beheerd en ter kennis gebracht worden overeenkomstig het kader dat werd goedgekeurd door de Raad van Bestuur. Het Auditcomité en haar Voorzitter zien tevens met de Director van het Governance, Risk, Compliance – Audit departement toe op de werkzaamheden van dit departement, de risicodekking, het risicobeheer, de kwaliteit van de interne controle, het respect van de normen en audits en de opvolging van de bijsturende maatregelen.

Voor gedetailleerde informatie inzake deze procedures en controles wordt verwezen naar Appendix III, Titel III van het Corporate Governance Charter.

2.4 Informatie en communicatie

De onderneming heeft een transparante communicatie ten aanzien van haar werknemers, in overeenstemming met haar waarden en gebaseerd op meerdere systemen, dewelke in het bijzonder bestaan uit het intranet en de periodieke presentaties van het Uitvoerend Management op verschillende niveaus (nl. 'Leaders Day' en 'LearnTogether').

Dankzij vooruitstrevende processen voor elektronische gege-

vensverwerking en –controle (zoals beschreven in punt 2.3 hierboven) kan er te gepasten tijde betrouwbare informatie worden verspreid, in het bijzonder voor de opstelling van de financiële verslaggeving. Het geavanceerde rapporteringssysteem van Mobistar, het 'Mobistar Advanced Reporting System', verschaft via het intranet een persoonlijke toegang tot de relevante gegevens over de activiteiten en het beheer van de onderneming.

Het systeem voor informatie over risico's wordt beschreven in punt 2.2 hierboven.

Binnen het kader ter bevordering van ethische waarden kan er via een professioneel waarschuwingssysteem vertrouwelijke informatie worden gerapporteerd om de controleomgeving te versterken. Wat de communicatie en de informatie voor de groep betreft, wordt de naleving van de regels inzake deugdelijk bestuur bovendien gecontroleerd door een specifieke procedure, die geverifieerd wordt door het Auditcomité.

2.5 Toezicht

Zoals reeds aangegeven in punt 2.2 hierboven bestaan er naast de eerstelijns controleactiviteiten ook specifieke functies voor controle, naleving en audit (nl. 'GRC-A – Governance, Risk, Compliance - Audit') om een continue evaluatie van het interne controlesysteem te verzekeren. Er wordt specifieke aandacht besteed aan de scheiding van taken, in het bijzonder in het kader van de naleving van de bepalingen van de Sarbanes-Oxley-wetgeving.

Het Auditcomité ontvangt de besluiten van alle interne audits. Ook ontvangt het periodieke verslagen van de functies 'Fraud & Revenue Assurance', 'Risicobeheer' en 'Ethiek'.

3. Markante feiten 2011

3.1 Evolutie van de mobieletelefoniemarkt

De concurrentie op de markt is in 2011 nog intensiever geworden: door de verzadiging van de markt trachten alle operatoren klanten te werven en te behouden. Volgens schattingen van Mobistar bedroeg het aantal actieve SIMkaarten op de Belgische markt op het einde van 2011, 114 % van de actieve bevolking, in vergelijking met 111 % op het einde van 2010.

Mobistar heeft het jaar afgesloten met 4.105,4 duizend actieve mobiele klanten (inclusief 'mobile broadband' en mvno's, exclusief Luxemburg), wat een stijging op jaarbasis vertegenwoordigt van +3,9 %. Mobistar heeft zijn positie op de Belgische markt gehandhaafd, met een marktaandeel van 32,8 % en een omzet aandeel van 35 %. Deze cijfers omvatten niet de groei van 'Machine to Machine'-kaarten, die is gestegen van 193 duizend eind 2010 tot 417 duizend eind 2011.

Het 'churn'-percentage (het aantal klanten dat Mobistar in de loop van het jaar heeft verlaten ten opzichte van de gemiddelde klantenbasis, zonder mvno's en 'mobile broadband'), steeg van 22,1 % in 2010 tot 22,7% in 2011.

Het aantal postpaid-klanten bedroeg 66,3 % van de totale klantenbasis (zonder mvno's) aan het einde van 2011, in vergelijking met 63,6 % in 2010.

Het gemiddelde gebruik per klant is in 2011 blijven toenemen (totale gemiddelde gebruik per gebruiker op jaarbasis zonder voice mail en roaming bezoekers +6 %), voornamelijk aangestuurd door de verkoop van sms'jes. Tegelijkertijd is ook het mobiele-dataverkeer met 18% gestegen, wat voornamelijk kan worden toegeschreven aan het grotere aantal gebruikers van smartphones en toestellen met een mobiele breedbandverbinding.

Mvno's (mobile virtual network operators) hebben hun marktaandeel in nichesegmenten gehandhaafd (voornamelijk het etnische segment). In het noorden van het land zet Telenet zijn agressieve commerciële ontwikkeling op de markt van de mobiele telefonie voort.

3.2 Evolutie van producten en diensten

Mobistar heeft zijn convergentiestrategie voor vaste en mobiele telefonie voortgezet, die vooral gericht is op spraaken gegevensdiensten (mobiele en vaste telefonie) en HDsatelliettelevisie.

Op de residentiële markt kunnen postpaid klanten afhankelijk van hun behoeften kiezen tussen abonnementen van 5 € tot 99 € per maand. Deze aanbiedingen omvatten een standaard aantal minuten spraakverkeer, sms'jes en in bepaalde gevallen dataverkeer. Daarnaast kunnen ze kiezen voor een aantal extra voordelen (extra belminuten naar alle netwerken, sms'jes, extra dataverkeer, …).

Voor klanten die onbeperkt mobiel willen bellen naar vaste nummers in België en die goedkoper willen bellen naar vaste nummers in het buitenland, stelt Mobistar 'AtHome'-opties voor.

Mobistar biedt sinds 2010 ook de optie 'Circle' aan die zich voornamelijk richt op gezinnen en waarbij verschillende klanten die één factuur delen elkaar onbeperkt kunnen bellen en sms'en. Deze optie is voor alle klanten op verzoek beschikbaar en is gratis tijdens de 24 maanden van het contract.

In april 2011, heeft Mobistar met Red Bull een prepaiddienst 'Red Bull Mobile' geïntroduceerd, waarmee klanten voor elke herlaadbeurt van minimaal 10 € 5.000 sms'jes en 600 belminuten naar andere Red Bull Mobile-klanten ontvangen. Ook krijgen ze mobiele toegang tot de inhoud van de Red Bullportaalsite.

In juli 2011, heeft Mobistar samen met het Vlaamse tv-kanaal VT4 een ander commercieel partnerschap voor prepaiddiensten geïntroduceerd, 'VT4 Mobile'.

Mobiel internet heeft zijn snelle groei voortgezet. Met hun gsm of laptop kunnen klanten met hoge snelheid surfen op het internet (dekking buitenshuis van 99% van de bevolking). Mobistar was in juni 2011 de eerste operator die gedeelde bundels introduceerde voor de smartphone van een klant en zijn/haar laptop (vanaf 15 € per maand). Eind 2011 hebben 134 duizend klanten gekozen voor een mobiele-breedbandverbinding.

Vast-mobielconvergentie blijft de hoeksteen van Mobistar's waardestrategie. 3P-aanbiedingen omvatten digitale tv, onbeperkte internettoegang en vaste telefonie, evenals gratis oproepen naar de mobiele telefoonnummers van andere gezinsleden, 4P-klanten krijgen sinds mei 2011 ook een levenslange korting van 20% op hun mobiele abonnement. Bijna 35 duizend gezinnen waren eind 2011 aangesloten op de Mobistar-tv-diensten.

Op de professionele markt blijft Mobistar zijn commerciële strategie positioneren rondom convergente oplossingen op basis van mobiele technologie.

'One Office Voice Pack' combineert de vaste en mobiele telefonie voor de professionele markt. Dit aanbod, dat het eerste echte convergentievoorstel vormde voor de segmenten SoHo en KMO, combineert voordelige tarieven met een groter gebruiksgemak. Het aantal mobiele kaarten met 'One Office Voice Packs' bleef toenemen en bereikte 239 duizend kaarten eind 2011.

Voor de professionele segmenten SoHo's en KMO's, stelt Mobistar drie-in-één-aanbiedingen ter beschikking ('One Office Full Pack') inclusief mobiele telefonie, vaste telefonie en datatransmissie over een breedbandverbinding. Eind 2011 hadden meer dan 6 duizend klanten gekozen voor deze aanbiedingen (ten opzichte van 4,3 duizend eind 2010).

Op de markt van de kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) beantwoordt het convergent product 'Business Pack' aan vaste data- en telefoniebehoeften via directe toegangslijnen (bedrijven met verschillende vaste lijnen). Eind 2011 waren er 1,4 duizend actieve klanten.

Dankzij de twee-in-één- en de drie-in-één-aanbiedingen kon het aantal convergente kaarten in 2011 worden opgevoerd van 45 % tot 48 % in de marktsegmenten van de SoHo's en KMO's (als percentage van het aantal eindklanten voor mobiele telefonie), goed voor 256 duizend mobiele kaarten (ten opzichte van 233 duizend kaarten eind 2010).

In het bedrijfssegment heeft Mobistar contracten verlengd en ook belangrijke nieuwe contracten gesloten.

In het 'Machine-to-Machine'-segment (M2M), versterkte Mobistar zijn toppositie op de markt. Het aantal 'Machineto-Machine' kaarten steeg van 193 duizend eind 2010 tot 417 duizend eind 2011. Deze groei wordt versterkt door de internationale contracten die werden geregistreerd door het International M2M Center (IMC), het internationale competence center van France Télécom dat door Mobistar wordt gehost.

De mvno-partnerschappen met Telenet en Lycamobile, de Europese leider in internationaal prepaidverkeer dat gericht is op etnische gemeenschappen, werden in 2011 met succes voortgezet. In november 2011, werd in samenwerking met de nationale distributieketen 'Colruyt' een nieuw mvno commercieel prepaidaanbod geïntroduceerd . Dit alles droeg bij tot de groei van de mvno-klantenbasis, die per eind 2011 589,8 duizend klanten telt (groei op jaarbasis van +29,3 %).

3.3 Distributie

Mobistar blijft een distributiestrategie hanteren op basis van drie hoofdprincipes:

• Nadruk op exclusieve distributie (Mobistar Center, verkoop op afstand, onlineverkoop, …).
• Aanwezigheid via complementaire kanalen, partnerovereenkomsten en regionale vestigingen.
• Handhaving van ons marktaandeel in de open distributie.

In 2011 omvatte de keten Mobistar Center 165 winkels. Negenenveertig van deze verkooppunten zijn eigendom van Mobistar (in vergelijking met 47 eind 2010). De Mobistar-keten bleef zijn focus op klantenservice en klantenbinding uitbreiden, parallel aan de traditionele commerciële doelstellingen.

Daarnaast heeft Mobistar een 'traffic zone'-concept geïntroduceerd in de winkels Media Markt en Makro, waar Mobistar's eigen verkopers actief gebruikmaken van het winkelverkeer in deze winkels.

Mobistar blijft de exclusieve telecomleverancier van Euphony.

Op de residentiële markt steeg de online verkoop van 7%tot 8 % van de totale verkoop.

Op de professionele markt blijft de distributie gericht op onze directe verkopers, erkende commerciële partners en steeds meer op de Mobistar Center (ontwikkeling van business corners).

3.4 Ontwikkeling van het netwerk

Mobistar heeft in 2011 zijn ontplooiingsstrategie verdergezet die erop gericht is de 'deep indoor'-dekking uit te breiden, en, vooral, een snelle groei tegen een lagere kostprijs van het 3G-netwerk mogelijk te maken. Dit voornamelijk door de HSDPA technologie (High Speed Downlink Packet Access), een evolutie van de UMTS waardoor een drie keer groter debiet mogelijk wordt gemaakt. De HSDPA-technologie is beschikbaar op het volledige 3G-netwerk van Mobistar.

De UMTS-dekking bedraagt eind 2011 97 % van de bevolking, wat in overeenstemming is met de verplichtingen die werden opgelegd door de regelgever. Mobistar biedt zijn klanten een hoog mobiel debiet op zijn volledige netwerk dankzij de complementariteit tussen zijn EDGE-netwerk en 3G-netwerk, dat meer dan 99 % van de bevolking dekt.

Sinds mei 2007 staat Ericsson in voor het operationele beheer van het volledige Mobistar-netwerk. Het vijfjarige contract heeft betrekking op het dagelijkse beheer, de supervisie en de ontplooiing van de infrastructuur en van de uitrusting met betrekking tot de netwerktoegang. Het partnerschap is in 2011 voor vijf extra jaren verlengd.

Het Mobistar-netwerk telt eind 2011 5.483 sites, waarvan 730 worden gedeeld met andere operatoren. Dit vertegenwoordigt 16.449 cellen. Daarnaast heeft Mobistar zijn netwerk uitgebreid met 1.100 straalverbindingen.

De evolutie naar NGN (Next Generation Network) werd in 2011 voortgezet met de migratie van het core-netwerk naar een uiterst geavanceerd platform gedupliceerd als voorzorgsmaatregel bij storingen. De evolutie naar volledige IP-convergentie werd gestaag voortgezet met een reeks investeringen op het vlak van transmissienetwerken, het IN-platform (Intelligent Network) en het sms-platform om de groei van de vaste diensten en nieuwe diensten te ondersteunen (bijv. vier-in-één-aanbiedingen).

Mobistar is in de tweede helft van 2011 gestart met een ambitieus netwerkoverschakelingsprogramma dat meer dan twee jaar in beslag zal nemen. Zo wordt er voor de apparatuur van de basisstations overgeschakeld van Nortel naar Huawei. De doelstelling bestaat erin de roll-out van het 3g-netwerk te versnellen (de nieuwe apparatuur is ook 4g-compatibel), en tegelijkertijd de transmissiecapaciteit te verhogen (van ATMnaar IP-technologie) en de onderhoudskosten voor het netwerk te verlagen. Bijna 500 sites hebben in 2011 een operationele overschakeling gekend (meer dan 3,3 duizend sites zullen in de loop van het programma worden overgeschakeld).

Mobistar heeft sinds maart 2010 een ingrijpend project voor ITen serviceplatforms geïntroduceerd. De doelstelling bestaat erin de bestaande IT-systemen voor dienstverlening, facturatie en beheer van het klantenbestand te vervangen door een volledig geïntegreerd convergent systeem in reële tijd voor postpaid en prepaid. Hierdoor neemt de tijd om in te spelen op de markt af en kan er sneller gereageerd worden: zowel op nieuwe behoeften van klanten als om in te spelen op initiatieven van de concurrentie. Dit belangrijke project werd in 2011 voortgezet en zal ook in 2012 worden nagestreefd.

3.5 Voortgezette druk door de regelgever

Inzijnbesluit van29juni2010heefthetBIPT(hetBelgischInstituut voor postdiensten en telecommunicatie) nieuwe tarieven voor mobiel gespreksterminatie (mtr) opgelegd, gebruikmakend van een kostenmodel gebaseerd op de incrementele kosten op lange termijn (LRIC-kostenmodel). De tarieven zullen geleidelijk dalen (glidepath) tot een symmetrisch niveau van 1,08 c€/ minuut op 1 januari 2013. KPN Group Belgium en Mobistar hebben beroep aangetekend met een verzoek tot schorsing en annulering van dit besluit. Op 15 februari 2011 heeft het Hof van Beroep de schorsing verworpen wegens een gebrek aan dringende en onherstelbare schade. Het is onwaarschijnlijk dat er vóór de tweede helft van 2012 een beslissing zal worden bekendgemaakt over de annulatieprocedure. In afwachting van verdere besluiten blijft de mtr-beslissing van kracht. Op 1 minuut tot 2,46 c€/minuut voor Belgacom Mobile, van 4,17 c€/ minuut tot 2,62 c€/minuut voor Mobistar en van 4,76 c€/minuut to 2,92 c€/minuut voor KPN Group Belgium.

Wat de internationale roamingtarieven betreft, zijn er bijkomende tariefverlagingen voor retail- (spraak en sms) en wholesale-diensten (spraak, sms en data) geïntroduceerd in 2011, in overeenstemming met de EU-reglementering. Er werden verhoogde transparantiemechanismen ingevoerd om onaangename verrassingen op de factuur te voorkomen. Momenteel wordt er een nieuwe regelgeving besproken die op is erg waarschijnlijk dat er verdere dalingen van de bestaande maximumprijzen, een nieuwe maximumprijs voor retaildatadiensten en structurele maatregelen om de concurrentie op de internationale roamingmarkt te verhogen, zullen worden opgelegd.

Voor de verlenging van de 2g-licentie voor 5 jaar tot eind 2015 heeftdewetvan15maart2010eenlicentieverlengingsvergoeding voorzien. Deze vergoeding bedraagt circa 15 miljoen euro per jaar voor de periode van 5 jaar. Belgacom Mobile, KPN Group Belgium en Mobistar verzetten zich tegen deze wet voor het Grondwettelijk Hof omdat ze in strijd zou zijn met het niet-retroactiviteitsprincipe (deze wet verandert immers de aanvankelijk gedefinieerde voorwaarden voor de verlenging van 2g-licenties). Het Grondwettelijk Hof verwees de zaak medio 2011 voor een prejudiciële beslissing naar het Europees Hof van Justitie. Er wordt verwacht dat er begin 2013 een beslissing wordt bereikt, waarna het Grondwettelijk Hof haar definitieve beslissing kan meedelen.

In november 2011 heeft het BIPT 4g-licenties toegewezen in de frequentiebanden 2,5 en 2,6 GHz aan Belgacom Mobile, BUCD, KPN Group Belgium en Mobistar. De gebruiksrechten met betrekking tot dit spectrum zullen voor een periode van 15 jaar beschikbaar zijn vanaf 1 juli 2012. Mobistar heeft 2x20 MHz FDD verworven tegen de minimum prijs van 20 miljoen euro.

3.6 Mobistar Enterprise Services nv

Mobistar Enterprise Services nv (MES) maakt sinds 1 april 2010 deel uit van de Mobistar-groep. De synergieën tussen beide entiteiten zijn overduidelijk, voornamelijk op de professionele markten (consolidatie van de portefeuille als een convergente telecomspeler) en in het netwerkdomein (kasstromen binnen de groep houden en daling van betalingen aan andere marktspelers), en 2011 was het eerste jaar waarin deze synergieën volledig tot uiting kwamen.

Wat het professionele segment betreft zijn alle voormalige mobiele klanten van KPN eind 2011 overgeschakeld naar mobiele oplossingen van Mobistar, en vertegenwoordigen ze 3 duizend mobiele kaarten. Op de markt van de vaste telefonie is MES gestart met de migratie van klanten met hoge waarde naar de convergente oplossingen van Mobistar (mobiel, vast en internet). De migratie van alle vaste-telefonieklanten zal in 2012 worden afgerond. Wat de vaste-data-activiteit betreft vindt er voor de dataportefeuille van MES steeds vaker een kruisverkoop plaats aan bestaande Mobistar-klanten.

In het netwerksegment zijn er eind 2011 200 glasvezelkabels (1.258 km) geleverd, waardoor de uitbestede verbindingen van Mobistar werden vervangen door MES-verbindingen. De interconnectieverbinding tussen Mobistar en MES is medio 2011 volledig ingevoerd, wat betekent dat Mobistar nationaal verkeer via MES kan versturen, terwijl het internationale verkeer van MES via Mobistar plaatsvindt, in beide gevallen tegen lagere terminatietarieven dan voorheen.

MES blijft ook groothandelsdiensten verstrekken aan KPN Group Belgium voor de levering van producten en diensten voor vaste telefonie en internet aan hun residentiële klanten.

3.7 Orange Communications Luxembourg S.A.

De marktaandelen voor mobiele telefonie zijn in 2011 stabiel gebleven. De gevestigde operator (EPT-Luxgsm) vertegenwooren Orange Communications Luxembourg S.A. (14 %).

De klantenbasis van Orange Communications Luxembourg S.A. is blijven groeien en bereikte 99,2 duizend klanten (stijging op jaarbasis van 11,7 %). Deze groei wordt voornamelijk gedreven door zowel het professionele als het residentiële postpaidsegment dat eind december 2010 goed was voor 78,9 % van het totale klantenbestand en een jaar later 79,8 % vertegenwoordigde. Dit bevestigt de duurzame commerciële impact van de naamwijziging van VOXmobile S.A. naar Orange (in oktober 2009). Het weerspiegelt ook een stijging van de verkoop van iPhones, die het aantal abonnementen bleef opdrijven (37 % van de totale abonnementen). De gemiddelde opbrengst per gebruiker steeg met 4% in een jaar, van 47,7 € eind december 2010 tot 49,8 € een jaar later.

In 2011 heeft Orange Communications Luxembourg S.A. zijn commerciële positie op de markt verder uitgebreid met de opening van twee extra winkels (Mersch en Echternach) en een 'flagship store' in Luxemburg Stad . Eind 2011 telt het inmiddels een totaal van 21 winkels.

In 2011 heeft Orange Communications Luxembourg S.A. zijn investeringsniveau met 23 % verhoogd. Zo werd in juni 2011 het IT-vernieuwingsprogramma voor de facturatie en CRM-tools van Orange Communications Luxembourg S.A. volgens plan ingevoerd. Alle klanten werden met succes gemigreerd naar de nieuwe platforms, ook al hadden enkele problemen, die inherent zijn aan een dergelijk project, een negatieve invloed op de klantenfacturering (vertragingen in de facturen). Er wordt verwacht dat alle activiteiten begin 2012 weer normaal verlopen.

Wat de netwerken betreft zijn er 247 gsm-2g-sites (waarvan 6 nieuwe geïntegreerde sites in 2011) en 175 umts-3gsites operationeel. Alle Siemens 2g-apparatuur is in 2011 overgeschakeld naar Huawei. Wat straalverbindingen betreft zijn er nu 130 verbindingen operationeel en waarvan de meeste zijn opgewaardeerd naar IP.

De tarieven voor mobiele gespreksterminatie (mtr) zijn in 2011 ongewijzigd gebleven. De Luxemburgse Regelgevende Instantie (ILR) heeft de mtr-prijzen voor de periode van 2006 tot 2008 vastgesteld. Sindsdien zijn ze ongewijzigd gebleven.

3.8 Belangrijke gebeurtenissen na afsluiting van het boekjaar

Er hebben geen significatieve gebeurtenissen plaatsgevonden tussen de balansdatum en de datum waarop de publicatie van de jaarrekening is goedgekeurd door de Raad van Bestuur.

4. Toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening opgesteld overeenkomstig de internationale IFRSnormen

De consolidatiekring omvat de vennootschap Mobistar nv, Mobistar Enterprise Services nv (MES), de Luxemburgse vennootschap Orange Communications Luxembourg S.A. (OLU), en 50 % van de tijdelijke vereniging 'Irisnet'.

OLU, een vennootschap naar Luxemburgs recht, werd op 2 juli 2007 door Mobistar S.A. gekocht. De aankoop had betrekking op 90 % van de aandelen van OLU. De resterende 10 % van de aandelen zijn verworven op 12 november 2008. De vennootschap consolideert de resultaten van OLU voor 100 % sinds 2 juli 2007.

MES, een vennootschap naar Belgisch recht, werd op 31 maart 2010 overgenomen door Mobistar nv. De aankoop had betrekking op 100% van de aandelen van de gelieerde onderneming. De vennootschap consolideert de resultaten van MES voor 100 % sinds 1 april 2010.

De tijdelijke vereniging 'Irisnet' wordt uitgebaat door France Télécom S.A. en de vennootschap Belgacom nv (de initiële partner Telindus nv maakt sinds 1 januari 2010 integraal deel uit van Belgacom nv) op evenredige wijze. Mobistar nv bezit geen formeel stemrecht binnen de tijdelijke vereniging, maar, op basis van SIC 12, oordeelt dat ze er in werkelijkheid de controle over uitoefent, samen met haar partner Belgacom nv. Daarnaast werd besloten dat de risico's en de voordelen niet worden gedragen door France Télécom maar door Mobistar

4.1 Resultatenrekening

Voor het boekjaar 2011 noteerde de groep een geconsolideerde nettowinst van 221,0 miljoen euro, een daling van 16,2 % tegenover het bedrag van 263,6 miljoen euro dat in het vorige boekjaar werd gerealiseerd.

De geconsolideerde omzet daalt met 0,4 %, van 1.664,6 miljoen euro in 2010 naar 1.657,6 miljoen euro in 2011. De opbrengsten uit telefonie daalden van 1.515,6 miljoen euro in 2010 naar 1.505,8 miljoen euro in 2011. De opbrengsten afkomstig uit de verkoop van apparatuur, meer bepaald van mobiele telefoons, zijn gestegen met 26,8 %, van 141,1 miljoen euro in 2010 naar 151,8 miljoen euro in 2011.

In 2011 is het totale geconsolideerde klantenbestand van de Mobistar-groep met 4,1 % gestegen tot 4.204.656 klanten, voor een geconsolideerde omzet van 1.657,6 miljoen euro (-0,4 % in vergelijking met 2010).

Eind 2011 bereikte het aantal actieve klanten voor mobiele telefonie (exclusief mvno's en OLU) 3.515.593, wat overeenkomt met een stijging van 0,6%ten opzichte van 3.494.407 actieve klanten het jaar voordien. Voornamelijk postpaid-klanten opteerden voor Mobistar. Bijgevolg steeg het aantal abonnees in het klantenbestand eind 2011 tot 66,3 %, in vergelijking met 63,6 % eind 2010.

Het aantal mvno-klanten steeg met 29,3 %, van 456.114 actieve klanten eind december 2010 tot 589.830 actieve klanten eind december 2011, als gevolg van de verkoopsuccessen door de mvno-partners van Mobistar, ieder in zijn segment, en de start van een nieuw partnerschap met Colruyt.

Mobistar behaalde ook uitstekende resultaten in het mobielinternetsegment. Het aantal klanten voor mobiel internet op tablets en pc's (Internet Everywhere prepaid en postpaid en Business Everywhere, iPad 15 en 25) steeg met 25,5 %, van 111.793 eind december 2010 tot 140.296 aan het einde van het boekjaar 2011. Het toenemende aantal postpaidklanten met een mobiele-dataforfait en het stijgende gebruik van mobiel internet via tablets verhoogden het aandeel van mobiele data in de omzet uit telefonie. Bijgevolg bedroeg het aandeel van mobiele data in de omzet uit telefonie 37,1 % eind december 2011, tegenover 32,3 % een jaar eerder.

Nog in 2011 leidden de druk op de prijzen en de verlaging van de mobiele terminatietarieven (mtr) en roamingtarieven tot een daling in de gemiddelde opbrengst per klant van 5,5 % op jaarbasis, van 31,26 euro per maand per actieve klant in 2010 tot 29,54 euro in 2011.

De andere bedrijfsopbrengsten bedroegen in 2011 42,0 miljoen euro, tegenover 33,2 miljoen euro in 2010. Die opbrengsten bestaan vooral uit doorrekeningen van gepresteerde diensten aan de France Télécom-groep en inkomsten van de informatieverstrekking aan de gerechtelijke autoriteiten.

Een streng beleid inzake kostenbeheersing bleef in 2011 een belangrijk aandachtspunt voor de groep. Hierdoor kon de groep een beheerst niveau van de stijging in de totale bedrijfskosten handhaven. Die werden voornamelijk beïnvloed door de kosten voor verkochte apparatuur en goederen (naar aanleiding van de aanhoudende stijging van de verkoop van mobiele telefoons), de loonkosten (in verband met de investeringen in de verkoopafdeling en de klantenservice om de relaties met de klanten te verbeteren) en de afschrijvingen (toegenomen omdat het IT-vernieuwingsprogramma en de netwerkoverschakeling geleid hebben tot hogere afschrijvingen van vaste activa wegens veranderingen in de gebruiksduur). Tot slot moesten er in vergelijking met vorig jaar in 2011 enkele belangrijke vorderingen in aanmerking worden genomen. Deze elementen hebben geleid tot een stijging van de groep bedrijfskosten, van 1.319,8 miljoen euro eind 2010 tot 1.359,9 miljoen euro eind 2011.

De interconnectiekosten zijn licht gedaald, met 4,8%. Gezien de wijzigingen in de gesegmenteerde informatie (zie toelichting 20), heeft er in de cijfers per 31 december 2010 een herindeling plaatsgevonden van de kosten voor verkochte apparatuur en goederen van 34,6 miljoen euro.

De andere kosten voor verkochte goederen en diensten vertonen een stijging als gevolg van de toename van de inkomsten uit verkoop van apparatuur, vooral op het vlak van smartphones (9,2 miljoen euro), kosten in verband met tv-activiteiten (aangezien in 2010 slechts 2 maanden van activiteiten zijn opgenomen in vergelijking met een volledig jaar in 2011) en de bijdrage van MES voor kosten van sites (28,7 miljoen euro in 2011 in vergelijking met 25,8 miljoen euro in 2010).

De kosten voor 'diensten en diverse goederen' daalden met 9,4 miljoen euro tot 297,5 miljoen euro. Een belangrijke positieve impact houdt verband met de herziening van de voorziening voor de vergoeding voor de universele dienst met 12,5 miljoen, gezien de beslissing die de rechtbank in de loop van het jaar heeft genomen. Professionele vergoedingen omvatten IT-consultants en uitbestede activiteiten, die in de loop van het jaar zijn gestegen. De kosten voor IT-onderhoud zijn gedaald. Deze daling omvat de impact van 3,4 miljoen euro, een bedrag dat werd ontvangen in het kader van specifieke onderhandelde kortingen.

De onderneming heeft geen activiteiten voor 'Onderzoek en ontwikkeling' en bijgevolg zijn er geen kosten geboekt.

De personeelsbeloningen zijn gestegen wat overeenstemt met de wijziging in het aantal teamleden. Het gemiddelde aantal voltijds equivalente medewerkers is gestegen van 1.677,1 in 2010 tot 1.859,3 in 2011. De stijging vond vooral plaats bij de verkopers en de klantendienst, om de ervaring van de klant aanzienlijk te verbeteren.

De afschrijvingen en waardeverminderingen op immateriële en materiële vaste activa stegen met 11,5 % tot 190,3 miljoen euro eind 2011 tegenover 170,7 miljoen euro in 2010. Als gevolg van belangrijke projecten in verband met het ITvernieuwingsprogramma en de technische overschakeling van technologie, is de gebruiksduur van de gerelateerde activa herzien en ingekort om rekening te houden met de verwachte ontmantelingsdatums. Deze wijziging heeft geleid tot een hogere afschrijving voor een totaalbedrag van 12,4 miljoen euro in 2011.

De andere bedrijfskosten stegen met 1,9 miljoen euro.

In 2011 bedroegen de financiële opbrengsten 0,9 miljoen euro, een kleine stijging van 0,3 miljoen euro ten opzichte van 0,6 miljoen euro in 2010. De financiële kosten bedroegen 11,8 miljoen euro in 2011, een stijging in vergelijking met 2010 (5,1 miljoen euro) als gevolg van het negatieve effect van de interestkosten op de financieringen. Deze kosten zijn grotendeels beïnvloed door de structuur van de financiering die eind 2010 is ingevoerd (overschakeling van kortlopende financiering naar langlopende financiering voor het grootste deel van de schuld van Mobistar) en de algemene stijging van het renteniveau.

Voor het jaar 2011 presenteert Mobistar een nettowinst van 221,0 miljoen euro, een daling van 16,2 % na aftrek van de belastingen op het resultaat van 107,9 miljoen euro. Zowel de gewone netto winst per aandeel als de verwaterde nettowinst per aandeel daalden met 16,2 % naar 3,68 euro.

De Algemene Vergadering van aandeelhouders van 4 mei 2011 heeft het voorstel van de Raad van Bestuur voor de uitkering van een gewoon brutodividend van 2,90 euro per gewoon aandeel en een buitengewoon brutodividend van 1,40 euro per gewoon aandeel over de resultaten van het jaar 2010, goedgekeurd.

Voor het boekjaar 2011 zal de Raad van Bestuur op de volgende Algemene Vergadering van aandeelhouders die zal worden gehouden op 2 mei 2012 voorstellen om een gewoon brutodividend uit te keren van 2,90 euro per gewoon aandeel, en een buitengewoon brutodividend van 0,80 euro per gewoon aandeel.

4.2 Balans

Het geconsolideerde balanstotaal bedraagt 1.381,5 miljoen euro op het einde van 2011, een stijging van 78,3 miljoen euro ten opzichte van 1.303,2 miljoen euro geboekt in het vorige boekjaar.

De niet-courante activa bedragen 1.070,3 miljoen euro eind 2011 tegenover 1,020,0 miljoen euro eind 2010 en bestaan uit volgende elementen:

• o de overname van Mobistar Affiliate nv (10,6 miljoen euro) in 2001;
• o de overname van OLU (70,9 miljoen euro) in 2007, aangepast met 2,2 miljoen euro (daling) na de verwerving van de resterende aandelen van OLU in 2008;

o de overname van MES in 2010 (0,8 miljoen euro). De goodwill is tijdens het jaar gecontroleerd op bijzondere waardeverminderingen. Gezien de realisatiewaarde aan het einde van het boekjaar de boekwaarde overschrijdt, werd er geen bijzonder waardeverminderingsverlies opgenomen.

• waarde van 312,0 miljoen euro eind 2011 tegenover 294,8 miljoen euro eind 2010. De aanzienlijke stijging (17,2 miljoen euro) kan worden toegeschreven aan de acquisitie van de 4g-licentie voor een bedrag van 20,0 miljoen euro. De gebruiksduur van de immateriële vaste activa werd tijdens het boekjaar herzien en blijft onveranderd in vergelijking met 2010. De kosten in verband met de 4g-licentie zullen worden afgeschreven vanaf het eerste gebruik en, gezien de voorwaarden van de verwerving, niet voor 1 juli 2012. De waarden in verband met de licenties zijn als volgt (respectievelijk aanschaffingswaarde, nettoboekwaarde aan het einde van de periode en resterende afschrijvingsduur): o 2G (verlenging): 74,4 miljoen euro, 58,3 miljoen euro, 47
• maanden; o 3G: 149,0 miljoen euro, 86.6 miljoen euro, 111 maanden;
• o 4G: 20,0 miljoen euro, 20,0 miljoen euro, 5 jaren vanaf het eerste gebruik.
• het einde van het boekjaar 2011 tegenover 635,9 miljoen euro op het einde van 2010. In 2011 zijn er als gevolg van een wijziging in de gebruiksduur van materiële en immateriële activa versnelde afschrijvingen opgenomen voor een bedrag van 12.437 duizend euro (9.662 duizend euro in 2010), die in de winst-en-verliesrekening zijn opgenomen als kosten in de post 'Afschrijvingen en waardeverminderingen'. De wijzigingen die in de loop van het jaar zijn opgenomen, zijn bepaald voor de afzonderlijke activa om rekening te

houden met technologische ontwikkelingen en het ITvernieuwingsproject voor software. Ook wordt er rekening gehouden met veroudering, ontmanteling en verliezen, ofschoon deze tijdens het jaar niet materieel waren.

• euro aan het einde van 2010 naar 5,8 miljoen euro aan het einde van 2011. Ze houden voornamelijk verband met langlopende vooruitbetalingen aan specifieke partners. De daling stemt overeen met de overdracht van het deel dat in 2012 de vervaldatum nadert naar de kortlopende vorderingen. De groep heeft geen investeringen in verbonden ondernemingen.
• op het belastingkrediet voor investeringen, op de tijdelijke verschillen als gevolg van de tenlasteneming van de kosten voor ontleningen, de kosten voor de ontwikkeling van websites, op de inkomsten ingerekend voor de gratis belminuten toegekend aan de klanten in het kader van hun abonnement en op de afschrijving van ontmantelingsactiva, alsook aan de integratie van de overgedragen verliezen van OLU en MES. Ze bedragen 6,4 miljoen euro op het einde van 2011 tegenover 1,7 miljoen euro op het einde van het vorige boekjaar, een stijging die hoofdzakelijk kan worden toegeschreven aan het in aanmerking genomen overgedragen verlies van MES (3,9 miljoen euro) dat werd opgenomen bij de voltooiing van de overnameprijs.

De courante activa stegen ten opzichte van vorig boekjaar, van 283,2 miljoen euro eind 2010 naar 311,2 miljoen euro eind 2011. Ze bestaan uit volgende elementen:

• euro, een stijging met 6,2 miljoen euro tegenover eind 2010.
• euro eind 2011 tegenover 205,9 miljoen euro eind 2010. Twee belangrijke factoren hadden een invloed op deze evolutie:
• o De slechtere betalingskwaliteit van de eindklant voor de 'Omzet uit telefonie'. Er worden vandaag meer laattijdige betalingen geregistreerd, waardoor er meer inspanningen vereist zijn om de betalingen te innen, wat een invloed heeft op de voorziening voor dubieuze debiteuren, zoals hierna beschreven. Deze vertraging in de geïnde betalingen heeft geleid tot een stijging van de te ontvangen bedragen van 11,0 miljoen euro. Dit negatieve effect werd gedeeltelijk gecompenseerd door de betere inning van betalingen voor de andere inkomstenstromen (partners, binnen de groep, interconnectie en roaming), voor een bedrag van 7,2 miljoen euro.
• o Technische problemen bij de implementatie van de factureringssoftware van OLU, waardoor de uitgifte van facturen vertraging opliep, met als gevolg ook vertraging in de inning van facturen, hadden een geschatte impact van circa 9,5 miljoen euro.

De rest van de stijging kan worden toegeschreven aan

periodeverschuivingen rond de afsluitingsdatum voor de herfacturering van activiteiten, de ontvangst van kredietnota's en de afwikkeling van oude uitstaande bedragen. De onderneming is niet afhankelijk van de toestand van belangrijke klanten, aangezien geen enkele klant meer dan 10% van de omzet van de onderneming vertegenwoordigt. Het klantenrisico is gespreid over meer dan 4 miljoen klanten.

• stegen van 54,0 miljoen euro eind 2010 tot 62,3 miljoen euro eind 2011.
• eind 2011, ofwel een daling van 5,9 miljoen euro sinds de afsluiting van het boekjaar 2010. De tabel van de kasstromen detailleert de bewegingen die aanleiding gaven tot deze evolutie.

Het eigen vermogen daalde in de loop van het boekjaar 2011 met 37,2 miljoen euro, van 431,2 miljoen euro naar 394,0 miljoen euro:

• stabiel gebleven aan 131,7 miljoen euro.
• maatschappelijk kapitaal.
• miljoen euro naar 249,1 miljoen euro, is het resultaat van de nettowinst van de periode (221,0 miljoen euro), de betaling van het dividend voor 2010 (258,1 miljoen euro) en de kosten van transacties met het eigen vermogen en andere eigenvermogenstransacties (0,1 miljoen euro).

De niet-courante schulden zijn samengesteld uit:

• tegenover 267,9 in 2010), deze bedragen stemmen overeen met het gebruik van de kredietfaciliteit die is toegekend door de France Télécom-groep. De onderneming heeft in 2010 een nieuwe langlopende kredietfaciliteit afgesloten voor een bedrag van 450 miljoen euro voor een periode van 5 jaar tegen de Euribor + 65 basispunten.
• van geschillen (14,2 miljoen euro in 2011 tegenover 5,1 miljoen euro in 2010) voornamelijk beïnvloed door de opbouw van een voorziening voor verlieslatende contracten.
• en het herstel in oorspronkelijke staat van de gehuurde gebouwen (47,4 miljoen euro in 2011 tegenover 13,5 miljoen euro in 2010). Tot 2010 werd de voorziening bepaald op basis van de gekende duur van de bestaande huurcontracten waarvan het echter erg waarschijnlijk was dat ze op elke vervaldag zouden worden verlengd. In 2011 is de looptijd van de huurcontracten gemaximeerd op 15 jaar, wat als gelijkwaardig wordt beschouwd aan een ontmantelingsplan dat gespreid wordt over een periode van bijna 30 jaar. Deze wijziging heeft, in combinatie met

de herziene disconteringsvoet om rekening te houden met dezelfde periode (15 jaar), een impact op de voorziening en het ontmantelingsactief gehad van 32,0 miljoen euro.

• worden betaald in verband met de verlenging van de 2g-licentie, aangezien de onderneming geopteerd heeft voor uitgestelde betaling (43,2 miljoen eind 2010, 28,3 miljoen euro eind 2011).
• (2011).

De courante schulden stegen met 62,6 miljoen euro, van 540,6 miljoen euro eind 2010 naar 603,2 miljoen euro eind 2011:

• miljoen euro tot 18,4 miljoen euro eind 2011.
• miljoen euro aan het einde van het jaar. Deze stijging kan worden verklaard door de opname van de schuld in verband met de 4g-licentie (19.020 duizend euro), belastingen op masten (7.804 duizend euro) en andere tijdgerelateerde gevolgen op uit te geven kredietnota's, voornamelijk voor roaming, en te ontvangen facturen.
• miljoen euro, van 31,4 miljoen euro eind 2010 naar 33,9 miljoen euro eind 2011.
• kan worden verklaard omdat de belastingen van 2010 voor het resterende gedeelte niet tijdens 2011 zijn betaald. Het niveau van de vooruitbetaalde belastingen voor 2011 blijft vergelijkbaar met dat van 2010.
• van de vooruitbetalingen die zijn verricht in het kader van een aantal tariefplannen en dat op de afsluitingsdatum niet is gebruikt, en op het aantal uitgegeven maar niet gebruikte prepaidkaarten. De stijging is in wezen het gevolg van de wijziging in de structuur van de tariefplannen in de portefeuille. Het aandeel van de tariefplannen met hogere vooruitbetalingen is in de loop van het jaar 2011 gestegen, wat een hoger niveau van niet-gebruikte bedragen genereert. De impact van deze wijzigingen kan worden geschat op circa 5.0 miljoen euro.

4.3 Financiële instrumenten, doelstellingen en beleid met betrekking tot het beheer van financiële risico's

De voornaamste financiële instrumenten van Mobistar zijn bank- en intergroepsleningen, bankkredieten, banksaldo's en kortlopende bank- en intergroepsdeposito's. De belangrijkste doelstelling van deze financiële instrumenten is het verschaffen van financiering van de activiteiten van Mobistar. Mobistar heeft eveneens verschillende andere financiële activa en passiva zoals vorderingen en schulden, die rechtstreeks afkomstig zijn uit haar activiteiten.

Er dient te worden opgemerkt dat het beleid van Mobistar niet toestaat dat financiële instrumenten met speculatieve doeleinden worden verhandeld.

• Renterisico: Als gevolg van de uitzonderlijk hoge uitkering aan haar aandeelhouders die in 2008 is betaald (bijna 600 miljoen euro), vertoonde de Onderneming op 31 december 2011 een schuld van 311,2 miljoen euro. De Onderneming heeft het renterisico op de schuld die rente draagt op basis van de Euribor + 65 Bps niet afgedekt.
• Wisselkoersrisico: De Vennootschap is niet blootgesteld aan significante wisselkoersrisico's.
• Kredietrisico: Mobistar doet alleen zaken met verantwoorde, kredietwaardige derde partijen. Het beleid van Mobistar vereist dat alle klanten die krediet wensen, onderworpen worden aan kredietcontrole. Bovendien worden de handelsvorderingen voortdurend gecontroleerd. De voorziening voor dubieuze debiteuren wordt berekend op basis van verschillende criteria, afhankelijk van het type klanten. De voorziening voor hardwareklanten is gebaseerd op een individuele beoordeling van de financiële betrouwbaarheid van de klant, die geval per geval wordt uitgevoerd. In bepaalde omstandigheden worden de betalingsvoorwaarden gedefinieerd als contant bij levering. Voor Airtime-klanten wordt de voorziening gebaseerd op een percentage van de verwezenlijkte omzet, in combinatie met de betalingsevolutie van de openstaande klantenrekeningen. Er worden percentages gedefinieerd op basis van klantensegmentatie en de betalingservaringen van de vorige jaren. Alle indicatoren worden jaarlijks herzien.
• Liquiditeitsrisico: De doelstelling van Mobistar bestaat erin een evenwicht te bewaren tussen duurzame financiering en flexibiliteit via het aanwenden van bankkredieten, bankleningen en intergroepsleningen. Wij verwijzen naar de overzichtstabel met de looptijd van de financiële activa en passiva.

5. Toelichting bij de jaarrekening van het boekjaar 2011 van Mobistar nv, opgesteld overeenkomstig de Belgische boekhoudnormen

5.1 Resultatenrekening

De omzet van het boekjaar 2011 bedraagt 1.524,5 miljoen euro, een daling van 2,4 % tegenover een omzet van 1.562,3 miljoen euro die werd gerealiseerd tijdens het vorige boekjaar.

De geproduceerde vaste activa, waaronder de ontwikkelingskosten voor informatica en de onderzoeks- en ontwikkelingskosten voor nieuwe sites die nodig zijn voor de verdere ontwikkeling van het netwerk zijn stabiel gebleven op 3,7 miljoen euro.

De andere bedrijfsopbrengsten bedragen 54,4 miljoen euro, te vergelijken met 38,5 miljoen euro in 2010. Die opbrengsten bestaan voornamelijk uit inkomsten uit de doorrekening van gepresteerde diensten binnen de France Télécom-groep, inkomsten uit de herfacturering van sites gedeeld met de andere operatoren, en uit de facturering van informatie, geleverd aan de gerechtelijke autoriteiten. Dit jaar werd een aanzienlijk aantal geïnde oude vorderingen afgeboekt voor 6,5 miljoen euro, en er werden specifieke vorderingen ten aanzien van partners opgenomen voor 3,0 miljoen euro.

De bedrijfskosten blijven goed onder controle. Ze bedragen 1.238,0 miljoen euro, een stijging met 1,3 % tegenover de 1.222,0 miljoen euro in 2010, en zijn als volgt te verdelen:

• van 626,6 miljoen euro, hoofdzakelijk bestaande uit interconnectiekosten (52,6 % van het totaal tegenover 56,5 % in 2010). Het saldo omvat vooral kosten die te maken hebben met de exploitatie van het technische netwerk, de huurlijnen en de aankoopkosten van gsm's en sim-kaarten. Deze laatste zijn aanzienlijk gestegen, doch in hetzelfde tempo als de omzet van gsm's.
• gedaald met 10,0 miljoen euro tot 283,7 miljoen euro. Een belangrijke positieve impact houdt verband met de herziening van de voorziening voor de vergoeding voor de universele dienst voor 12,5 miljoen euro in gezien de beslissing die de rechtbank in de loop van het jaar heeft genomen. Professionele vergoedingen omvatten ITconsultants en uitbestede activiteiten, die in de loop van het jaar zijn gestegen. De commerciële uitgaven daalden evenwel met 4,6 miljoen euro, en de betaalde provisies daalden met 2,9 miljoen euro.
• woordigen een bedrag van 142,7 miljoen euro, tegenover 132,9 miljoen euro het vorige boekjaar. Deze stijging werd beïnvloed door de toename van het personeelsbestand in dienst tijdens het jaar 2011, en vond vooral plaats bij de verkopers en de klantendienst, om de ervaring van de klant aanzienlijk te verbeteren.
• tingskosten en op immateriële en materiële vaste activa vertegenwoordigen 161,4 miljoen euro voor het boekjaar 2011 tegenover 150,7 miljoen euro in 2010. De gebruiksduur van immateriële en materiële activa is in 2010 ongewijzigd gebleven. In 2011 is, als gevolg van belangrijke projecten in verband met het IT-vernieuwingsprogramma en de technische overschakeling van technologie, de gebruiksduur van de gerelateerde activa herzien en ingekort om rekening te houden met de verwachte ontmantelingsdatums. Deze wijziging heeft geleid tot een hogere afschrijving voor een totaalbedrag van 12,4 miljoen euro.
• ringen bereikten 6,8 miljoen euro in 2011, hoofdzakelijk als

gevolg van de netto daling van de voorziening voor dubieuze debiteuren in verband met handelsvorderingen.

• diverse geschillen komen op 1,8 miljoen euro, in vergelijking met -2,8 miljoen euro in 2010, dankzij nieuwe vorderingen die in aanmerking moeten worden genomen.
• bedrag van 15,1 miljoen euro tegenover 13,6 miljoen euro in 2010, als gevolg van de definitief als verlies geboekte handelsvorderingen die tijdens vorige boekjaren als waardevermindering werden opgenomen.

De bedrijfswinst bedraagt 344,6 miljoen euro, een daling met 9,9 % tegenover de 382,2 miljoen euro gerealiseerd in 2010.

De financiële opbrengsten die tijdens het boekjaar werden verwezelijkt bedragen 1,6 miljoen euro, stabiel in vergelijking met 2010. Er zijn geen inkomsten uit financiële investeringen meer, omdat de lening op OLU eind 2010 is afgeschreven.

De financiële kosten van het boekjaar bedragen 12,7 miljoen euro, een stijging in vergelijking met de 6,1 miljoen euro van voorgaand boekjaar. Deze stijging is in grote mate beïnvloed door de financieringsstructuur die eind 2010 is ingevoerd (overschakeling van kortlopende financiering naar een langlopende kredietfaciliteit), en door de algemene stijging van het renteniveau.

In 2010 is een voorwaardelijke schuldkwijtschelding die is toegekend aan OLU geboekt onder 'uitzonderlijke kosten' voor 30,0 miljoen euro. In 2011 is de vordering opnieuw gewaardeerd op 12,0 miljoen euro. Deze vordering werd ingebracht in het kapitaal van MES als inbreng in natura.

Op het einde van het boekjaar realiseerde Mobistar nv een winst vóór belastingen van 345,5 miljoen euro, een daling met 0,6 % tegenover de 347,7 miljoen euro in 2010. De geschatte belastinglasten op het resultaat voor het boekjaar 2011 en de aanpassingen van de belastingen van vorige jaren bedragen in totaal 109,2 miljoen euro, waarvan 58,0 miljoen euro betaald is via vooruitbetalingen voor het jaar 2011.

Mobistar nv presenteert een winst na belastingen van 236,3 miljoen euro voor het boekjaar 2011, tegenover 244,3 miljoen euro voor het jaar voordien.

De Raad van Bestuur zal aan de Algemene Vergadering van aandeelhouders volgende bestemming van het resultaat voorstellen:

	Miljoen euro

5.2 Balans

Het balanstotaal van de vennootschap bedraagt 1.290,5 miljoen euro, tegenover 1.233,7 miljoen euro in 2010.

De investeringen in immateriële en materiële vaste activa uitgevoerd tijdens het boekjaar bedragen 189,9 miljoen euro, te vergelijken met de investeringen met een waarde van 227,1 miljoen euro gedaan in 2010. Het aanzienlijke geïnvesteerde bedrag in 2010 werd beïnvloed door de verlenging van de 2g-licentie voor 74,4 miljoen euro. De verwerving van de 4g-licentie werd in 2011 opgenomen voor 20,0 miljoen euro. Het resterende geïnvesteerde bedrag stemt overeen met de voortgezette actualisering en ingebruikstelling van radiouitrustingen en andere netwerktechnologieën.

De immateriële en materiële vaste activa worden als volgt verdeeld:

• bedrag van 305,1 miljoen euro. Ze omvatten voornamelijk de gsm-, umts- en 4g-licenties, waarvan 20,0 miljoen euro verband hield met de verwerving van de 4g-licentie die eind 2011 werd geboekt, en de desbetreffende informatica ontwikkelingen, alsook de nettowaarde van de per eind 2011 volledig afgeschreven goodwill, uitgesplitst als volgt:
• o Goodwill voor een bedrag van 60,1 miljoen euro als gevolg van de verwerving in 2003 van alle activa van Mobistar Corporate Solutions nv, afgeschreven over 5 jaar. Deze goodwill is per einde 2008 volledig afgeschreven.
• o Fusiegoodwill van 1,4 miljoen euro geboekt krachtens de bepalingen in artikel 78, § 7 a van het Koninklijk Besluit van 30 januari 2001 als gevolg van de fusie door opslorping in Mobistar nv van haar dochteronderneming Mobistar Affiliate nv, op 4 mei 2005, met terugwerkende kracht op 1 januari 2005. Deze goodwill is per einde 2009 volledig afgeschreven.
• van 546,2 miljoen euro. Ze bevatten voornamelijk de infrastructuur van het netwerk, het materiaal van de telefonie en de diensten met toegevoegde waarde.

De financiële activa voor een bedrag van 164,1 miljoen euro bestaan uit investeringen in verbonden ondernemingen. De financiële activa zijn in de loop van 2011 geëvolueerd door de bijdrage in natura van de vordering van OLU in het kapitaal van MES voor een bedrag van 12,0 miljoen euro. Eind 2011 was het openstaande bedrag samengesteld uit:

- OLU:	87,0 miljoen euro
- MES	77,0 miljoen euro

De vlottende activa stegen met 16,8 miljoen euro naar 273,3 miljoen euro op het einde van 2011. Dit resultaat is voornamelijk toe te schrijven aan een stijging van de handelsvorderingen (10, miljoen euro) die te wijten is aan een vertraging in de geïnde bedragen, in het niveau van de goederenvoorraden (6,8 miljoen euro), en in de overige vorderingen (11,7 miljoen euro) door de intragroepsleningen die zijn toegekend aan OLU en MES. De geldmiddelen en kasequivalenten daalden met 8,1 miljoen euro en de overgedragen kosten en verkregen inkomsten zijn stabiele gebleven.

Wat het eigen vermogen betreft, is het geplaatst kapitaal stabiel gebleven op 131,7 miljoen euro en de wettelijke reserve op 13,2 miljoen euro.

Op het einde van het boekjaar 2011 is het eigen vermogen van 178,4 miljoen euro als volgt samengesteld:

De voorzieningen en schulden op het einde van het boekjaar 2011 bedragen 1,112,1 miljoen euro en zijn als volgt te verdelen:

• 6,1 miljoen euro, tegenover 4,3 miljoen euro op het einde van het vorige boekjaar, een stijging die het resultaat is van de opname van nieuwe belangrijke claims.
• miljoen euro gesplitst tussen 295,0 miljoen euro financiële schuld en een langlopende handelsschuld van 28,3 miljoen euro. Eind 2011 heeft Mobistar een nieuwe langlopende kredietfaciliteit afgesloten met een gelieerde onderneming van de groep France Télécom. De nieuwe kredietfaciliteit loopt tot 31 december 2015. Het bedrag van 28,3 miljoen euro aan andere langlopende schulden stemt overeen met het bedrag dat over een jaar moet worden betaald voor de verlenging van de 2g-licentie.
• 711,3 miljoen euro, tegenover 684,7 miljoen euro in 2010, met volgende uitsplitsing:
• o het aflopende gedeelte in 2012 van de lening op lange termijn ter waarde van 14,9 miljoen euro, in verband met de verlenging van de 2g-licentie,
• o kortlopende rentedragende lening voor 26,1 miljoen euro,
• o handelsschulden: 302,9 miljoen euro tegenover 262,2 miljoen euro in 2010, beïnvloed door een schuld van

19,0 miljoen euro in verband met de verwerving van de 4g-licentie,

• o schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten: 140,5 miljoen euro tegenover 109,7 miljoen euro in 2010, in grote mate beïnvloed door het feit dat er in 2011 minder betalingen voor de inkomsten belastingen zijn gedaan dan in 2010 aangezien de resterende verschuldigde belasting van 2010 in het begin van 2012 is betaald,
• o overige schulden: 227,0 miljoen euro (waarvan 222,1 miljoen euro aan dividenden over 2011), in vergelijking met 265,1 miljoen euro in 2010 (waarvan 258,1 miljoen euro aan dividenden over 2010),
• euro.

5.3 Geschillen

Antennes: Sinds 1997 voerden een aantal Belgische gemeenten en drie provincies lokale belastingen in, waardoor ze jaarlijks heffingen kunnen opleggen voor hoogspanningsmasten, gsmmasten en antennes op hun grondgebied. Deze belastingen worden momenteel betwist voor de Raad van State en de burgerlijke rechtbanken (rechtbank van eerste aanleg (fiscale kamer) en hoven van beroep).

Als antwoord op een prejudiciële vraag die werd gesteld door de Raad van State aan het Europese Hof van Justitie, oordeelde dat laatste in zijn vonnis van 8 september 2005 dat zulke heffingen niet in strijd zijn met het Europese recht, voor zover ze geen invloed hebben op de mededingingsvoorwaarden tussen de historische operator en de nieuwe operatoren op de markt.

De Raad van State heeft sinds 20 november 2007 in verschillende arresten beslist dat een belastingreglement het gelijkheidsbeginsel schendt wanneer de motivatie in de preambule van het belastingreglement verwijst naar de financiële situatie van de gemeente. Dergelijke motivatie verduidelijkt immers geenszins het onderscheid dat wordt gemaakt tussen operatoren van mobiele telecommunicatie (die belast worden op grond van dat reglement) en uitbaters van andere vergelijkbare netwerken (die niet worden belast). Het staat in dat geval niet vast dat het verschil in behandeling berust op een objectief criterium en redelijk verantwoord is.

Het Grondwettelijk Hof heeft in zijn arrest van 15 december 2011 beslist dat artikel 98 §2 van dewet van 21 maart 1991 betreffende de hervorming van sommige economische overheidsbedrijven de gemeenten niet verbiedt de economische activiteit van de telecomoperatoren die op het grondgebied van de gemeente verwezenlijkt wordt door de aanwezigheid op publiek of privaat domein van gsm-masten, -pylonen of -antennae die voor die activiteit worden aangewend, te belasten om budgettaire of andere redenen. In die interpretatie is de in het geding zijnde bepaling, volgens het Grondwettelijk Hof, niet onbestaanbaar met artikel 170, § 4, van de Grondwet.

In de komende maanden verwachten we een arrest betreffende hetzelfde onderwerp van het Hof van Cassatie waar ook een zaak aanhangig is betreffende de interpretatie van artikel 98 van de wet van 21 maart 1991.

De vordering van de op de rol geplaatste heffingen, verhoogd met de wettelijke moratoire interesten, bedraagt 41,9 miljoen euro en maakt het voorwerp uit van een waardevermindering voor het totale bedrag, waarvan 6,9 miljoen euro ten laste valt van het boekjaar.

MTR-tarieven: In zijn besluit van 29 juni 2010 legde het BIPT nieuwe mtr-tarieven op, berekend op basis van een puur marginaal langetermijn kostenmodel (Long-Run Incremental Cost model, LRIC). De tarieven zullen geleidelijk verlaagd worden om een symmetrisch niveau van 1,08 eurocent per minuut (voor indexering) te bereiken vanaf 1 januari 2013. KPN Group Belgium en Mobistar hebben beroep ingediend teneinde dit besluit te schorsen en te annuleren. Op 15 februari 2011 heeft het Hof van Beroep de schorsing verworpen wegens een gebrek aan dringende en onherstelbare schade. Een besluit over de procedure tot nietigverklaring is niet te verwachten voor de tweede helft van 2012.

Misbruik van dominante positie door Belgacom groep: In mei 2007 vaardigde de Rechtbank van Koophandel van Brussel een vonnis uit dat de dominante positie van Belgacom Mobile tussen 1999 en 2004 bevestigde. Er werden experts aangesteld om de misbruiken vast te stellen en om het door Mobistar en KPN Group Belgium geleden verlies te berekenen. Een tweede tussentijds rapport dat werd uitgegeven in december 2010 bevestigde de misbruiken en verhoogde het bedrag van de geschatte schade tot 1,84 miljard euro voor Mobistar en KPN Group Belgium samen. Alhoewel de vraag van Belgacom om de experts te wraken aanvankelijk niet werd weerhouden bekwam het daarna een opschorting van het werk van de experts in afwachting van de afhandeling van haar vraag tot wraking in beroep. In januari 2012 tekende Belgacom beroep aan tegen de initiële uitspraak van de Rechtbank van Koophandel van Brussel. In het begin van maart 2012 besliste het Hof van Beroep dat de vraag van Belgacom om de experten te vervangen terecht was. Als een gevolg hiervan dienen de partijen (en het Hof als er geen overeenkomst hierover is tussen de partijen) te beslissen over de aanstelling van nieuwe experten.

In een ander geval van misbruik van een dominante positie tijdens de jaren 2004 en 2005 heeft de Raad voor de Mededinging Belgacom Mobile in mei 2009 een boete opgelegd van 66 miljoen euro. Mobistar is tegen dat vonnis in beroep gegaan en heeft het hof verzocht om bijkomende vormen van misbruik (getrouwheidskortingen en discriminatie tussen onnet- en off-nettarieven) toe te voegen aan de bestaande klacht. Ook maakte Mobistar de zaak aanhangig bij de Rechtbank van Koophandel, en eiste de onderneming schadevergoeding voor het geleden nadeel. De procedure voor schadevergoeding voor de Rechtbank van Koophandel ligt momenteel stil tot er een definitieve beslissing wordt genomen over het misbruik in beroep.

Tot slot heeft Mobistar, samen met KPN Group Belgium, in april 2009 bij de Europese Commissie een klacht ingediend tegen Belgacom wegens misbruik van een dominante positie op de breedbandmarkt. In de loop van 2010 werd deze klacht ingetrokken en in plaats daarvan ingediend bij de Belgische Raad voor de Mededinging. Het onderzoek loopt nog steeds.

Porteringskosten: De drie actieve operatoren in België hebben het besluit van het BIPT van 2003 betreffende de porteringskosten bij overdraagbaarheid van een mobiel nummer, betwist. Mobistar is van oordeel dat de geëiste prijs voor het gelijktijdig overdragen van meerdere nummers te hoog is. Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg, dat betrokken is via een prejudiciële vraag, oordeelde in juli 2006 dat de regelgever maximumprijzen kan vastleggen op basis van een theoretisch kostenmodel, op voorwaarde dat deze prijzen worden vastgelegd volgens de reële kosten en dat de verbruikers niet worden ontmoedigd om gebruik te maken van de mogelijkheid tot nummeroverdraagbaarheid. Het geschil is nog altijd hangend voor het Hof van Beroep.

Sociaal tarief: Mobistaris, samen met enkele andere alternatieve operatoren, verwikkeld in meerdere juridische geschillen betreffende het financiële vergoedingssysteem voorzien in het kader van het sociale tarief. Deze zaken kunnen als afgesloten beschouwd worden, maar er blijft nog onzekerheid omtrent de eventuele retroactieve toepassing en interpretatie van het aangepaste compensatiemechanisme dat deel uitmaakt van de wetsontwerpen van de omzetting van de Europese Richtlijnen.

Verlenging van de 2G-licentie en de verlengingsvergoeding: De 2g-licentie van Mobistar werd voor 5 jaar verlengd, waardoor de licentie nu loopt tot eind 2015.

Door een nieuwe wet (de Wet van 15 maart 2010) is het nu mogelijk om een vergoeding voor de verlenging van de 2G-licentie te vragen. De vergoeding zou tot ongeveer 15 miljoen euro per jaar kosten voor een periode van 5 jaar. Belgacom Mobile, KPN Group Belgium en Mobistar tekenden voor het Grondwettelijk Hof beroep aan tegen deze wet. Het Hof besliste in juni 2011 om een aantal vragen omtrent deze materie voor te leggen aan het Europees Hof van Justitie. Deze procedure is momenteel aan de gang.

Regulering van breedband en kabel: Midden 2011 besloten de 4 mediaregulatoren (BIPT, CSA, Medienrat and VRM) om de kabeloperatoren toegangs- en wederverkoop verplichtingen op te leggen. (in het bijzonder de doorverkoop van analoge tv en de toegang tot het digitale tv-platform). Bovendien moeten ze een wederverkoop-breedband dienst aanbieden maar enkel in combinatie met een TV-dienst. De kabeloperatoren vragen de schorsing en annulering van de beslissingen die op hen betrekking hebben. Mobistar komt, als geïnteresseerde partij, tussen in de procedure. Een uitspraak in verband met de schorsing kan verwacht worden rond midden 2012.

Spectrum van radio-elektrische frequenties: Een procedure geïntroduceerd door Base bij de Raad van State, die tot doel had het Koninklijk Besluit van maart 2007 dat toelaat de 900 frequenties te gebruiken voor het 3G-netwerk, nietig te verklaren, is door de Raad van State verworpen in zijn beslissing van 26 oktober 2007. De zaak te gronde is nog steeds hangend.

Stralingsnormen en gezondheid: In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft de Brusselse regering eind 2009 twee orders uitgevaardigd die de verordening van maart 2007 uitvoeren. Deze stelt namelijk een maximum cumulatieve norm vast van 3 volt/meter voor alle emissiebronnen, behalve voor radio- en televisiesignalen. In 2011 heeft Mobistar zijn eerste verplichting vervuld door bij de administratie de milieuvergunningsdocumenten in te dienen voor de sites met het hoogste vermogen.

Overeenkomst tot overdracht van aandelen KPN Belgium Business nv aan Mobistar nv: Op 10 november 2010 diende KPN Mobile International bv bij Cepani een verzoek tot arbitrage in tegen Mobistar voor een geschil over hun overeenkomst tot overdracht van aandelen (Share Purchase Agreement - SPA) de dato 24 november 2009.

In zijn verzoek aan het arbitragehof vraagt KPN dat er geen aanpassingen aan de jaarrekening mogen aangebracht worden. Met andere woorden, KPN wil dat de onafhankelijke accountant geen beslissing mag nemen over de items die ter discussie staan en voordien bij hem werden ingediend door de partijen zoals bepaald in de SPA. KPN wil dat Mobistar veroordeeld wordt tot betaling van 6,3 miljoen euro aan hen in plaats van een terugbetaling aan Mobistar van een bedrag gaande van 0,3 miljoen euro tot 2,2 miljoen euro zoals beslist door de onafhankelijke accountant. Mobistar vraagt de rechtbank de vordering van KPN te verwerpen en de beslissing van de onafhankelijke accountant te bevestigen. De arbitrageprocedure is nog steeds hangend.

Agentuurovereenkomst: Een voormalige handelsagent is voor de Brusselse Rechtbank van Koophandel een procedure gestart om een schadevergoeding te verkrijgen voor de beëindiging van zijn agentuurovereenkomst. De agent eist een schadevergoeding voor een bedrag van circa 15 miljoen euro. Mobistar is ervan overtuigd dat de claim althans voor het grootste deel ongegrond is. Mobistar heeft een tegenclaim ingediend voor een waarde van ongeveer 14 miljoen euro. De procedure is gestart in juli 2011. De hoorzitting is gepland in het begin van 2013.

6. Tendensen

Mobistar bevestigt zijn prioriteiten binnen zijn investeringsstrategie voor 2012: (1) verbeteren van zijn mobiele netwerken teneinde het debiet en de kwaliteit voor voice- en datadiensten te verhogen, (2) convergentie van diensten ontwikkelen waardoor de klant er op elke plaats en op elk moment toegang tot heeft en (3) de klantentevredenheid blijven verbeteren om een referentie te worden in dit domein in België. Niettegenstaande de zeer ongunstige vooruitzichten op economisch en regelgevend vlak voor 2012, bevestigt Mobistar zijn intentie om verder te blijven investeren teneinde zijn positie in de Belgische telecommarkt te versterken.

De maatregelen van de regulator met betrekking tot het verlagen van de mtr- en roamingtarieven hebben een negatieve impact gehad op de rentabiliteit van de mobiele activiteiten van Mobistar in 2011. Mobistar neemt hiervan acte en hoopt dat de beslissingen van het BIPT met betrekking tot het openstellen van de kabel en het vdsl-netwerk, zoals aangekondigd in 2011, onverminderd worden uitgevoerd volgens plan. Deze beslissingen zullen toelaten om voor de markt van de vaste telefonie en digitale televisie dezelfde concurrentievoorwaarden te reproduceren als voor de markt voor de mobiele activiteiten. In dit perspectief is Mobistar ervan overtuigd dat de regulerende evoluties een positieve invloed zullen hebben op de verdere ontwikkeling van zijn tv- en breedbandinternet aanbod.

De Mobistar-groep voorziet voor het volledige boekjaar 2012:

• − een investeringsniveau van ongeveer 12 % van de omzet uit
• − een organische kasstroom tussen 170 en 195 miljoen euro.

De perspectieven voor de Mobistar-groep voor 2012 houden opnieuw rekening met de negatieve invloed van de regelgevende maatregelen voor een bedrag van 51 miljoen euro op de omzet en van 22 miljoen euro op de EBITDA voor het volledige boekjaar 2012. De hypotheses zijn evenwel gebaseerd op de actuele cijfers van de evolutie van de Belgische economische situatie. Deze zouden kunnen gewijzigd worden in functie van de wijziging in de subsidiëring van mobiele telefoons en de economische conjunctuur in België.

7. Verantwoording van de toepassing van de boekhoudkundige continuïteitsregels

Gezien de financiële resultaten van Mobistar in de loop van het boekjaar dat werd afgesloten op 31 december 2011, valt de vennootschap niet onder de toepassing van artikel 96 (6°) van het Wetboek van Vennootschappen betreffende de verantwoording van de boekhoudkundige continuïteitsregels.

8. Toepassing van artikel 524 van het Wetboek van Vennootschappen tijdens het boekjaar 2011

De procedure voorgeschreven in artikel 524 van het Wetboek van Vennootschappen werd niet toegepast tijdens het boekjaar 2010.

Nochtans heeft de Raad van Bestuur de onafhankelijke bestuurders belast met het opvolgen van de intra-groepbetrekkingen met aan Mobistar verbonden ondernemingen.

9. Toepassing van artikel 96, 9° van het Wetboek van Vennootschappen

Zoals voorzien door artikel 96, 9° van het Wetboek van Vennootschappen voldoet de Vennootschap aan de eis dat minstens één lid van het Auditcomité onafhankelijk en expert is inzake boekhouding en audit door de aanwezigheid van dhr. Eric Dekeuleneer, Voorzitter van het Auditcomité, sinds 18 november 2004 en tevens onafhankelijke bestuurder.

Hij is benoemd door de Algemene Vergadering en voldoet aan de onafhankelijkheidscriteria zoals beschreven in artikel 524 van het Wetboek van Vennootschappen.

Zijn expertise op het vlak van boekhouding en auditing wordt eveneens bevestigd door zijn opleiding, door zijn positie als lid of voorzitter van verschillende auditcomités, en als docent Finance and Regulation aan de ULB (Solvay Brussels School). In de loop van zijn carrière heeft hij met verschillende private en openbare banken samengewerkt en was tevens verantwoordelijk van het beheer van deze banken.

10. Wet op de openbare overnamebiedingen

Op 24 augustus 2009 heeft Mobistar een kennisgeving ontvangen van zijn uiteindelijke aandeelhouder France Télécom S.A. op grond van artikel 74 § 8 van de wet van 1 april 2007 op de openbare overnamebiedingen.

Deze kennisgeving omvatte de details van de participatie van France Télécom S.A. in Mobistar nv. Per 24 augustus 2009 hield France Télécom S.A. indirect 31.753.000 aandelen van Mobistar nv volgens de onderstaande eigendomspercentages:

Er hebben in 2011 geen wijzigingen plaatsgevonden.

11. Informatie over de opdrachten die werden toevertrouwd aan de commissarissen

In de loop van het boekjaar 2011 hebben de commissaris en de verbonden ondernemingen opdrachten uitgevoerd voor een totaalbedrag van 361.818 euro als volgt samengesteld:

Jaarrekening Mobistar nv 2011

Jaarrekening	P. 86
Waarderingsregels	P. 99
Verslag van de commissaris	P. 101

BALANS NA WINSTVERDELING

ACTIVA

	2011	2010
	in duizenden €	in duizenden €
VASTE ACTIVA	1 017 279	977 213
Oprichtingskosten (Toel. 5.1)	1 800	2 250
Immateriële vaste activa (Toel. 5.2)	305 088	285 498
Materiële vaste activa (Toel. 5.3)	546 242	537 378
Terreinen en gebouwen	294 895	282 781
Installaties, machines en uitrusting	219 607	220 740
Meubilair en rollend materieel	21 488	24 141
Overige materiële vaste activa	10 252	9 716
Financiële vaste activa (Toel. 5.4/5.5.1)	164 149	152 087
Verbonden ondernemingen (Toel. 5.14)	164 077	152 017
Deelnemingen	164 077	152 017
Andere financiële vaste activa	72	70
Vorderingen en borgtochten in contanten	72	70

VLOTTENDE ACTIVA	273 253	256 514
Vorderingen op meer dan één jaar	5 556	7 339
Overige vorderingen	5 556	7 339
Voorraden en bestellingen in uitvoering	14 622	7 808
Voorraden	14 622	7 808
Handelsgoederen	14 622	7 808
Vorderingen op ten hoogste één jaar	215 693	193 462
Handelsvorderingen	196 329	185 896
Overige vorderingen	19 364	7 566
Geldbeleggingen (Toel. 5.5.1/5.6)	1 518	3 147
Overige beleggingen	1 518	3 147
Liquide middelen	1 416	7 851
Overlopende rekeningen (Toel. 5.6)	34 448	36 907

TOTAAL DER ACTIVA 1 290 532 1 233 727

PASSIVA

	2011	2010
	in duizenden €	in duizenden €
EIGEN VERMOGEN	178 343	166 327
Kapitaal (Toel. 5.7)	131 721	131 721
Geplaatst kapitaal	131 721	131 721
Reserves	13 172	13 172
Wettelijke reserve	13 172	13 172
Overgedragen winst (verlies) (+) (-)	33 327	21 284
Kapitaalsubsidies	123	150

VOORZIENINGEN EN UITGESTELDE BELASTINGEN	6 075	4 291
Voorzieningen voor risico's en kosten	6 075	4 291
Overige risico's en kosten (Toel. 5.8)	6 075	4 291

SCHULDEN	1 106 114	1 063 109
Schulden op meer dan één jaar (Toel. 5.9)	323 321	313 194
Financiële schulden	295 000	270 000
Overige leningen	295 000	270 000
Handelsschulden	28 321	43 194
Leveranciers	28 321	43 194
Schulden op ten hoogste één jaar	711 342	684 744
Schulden op meer dan één jaar die binnen het jaar vervallen (Toel. 5.9)	14 873	14 874
Financiële schulden	26 069	32 909
Overige leningen	26 069	32 909
Handelsschulden	302 915	262 155
Leveranciers	302 915	262 155
Schulden met betrekking tot belastingen,
bezoldigingen en sociale lasten (Toel. 5.9)	140 486	109 707
Belastingen	111 999	82 197
Bezoldigingen en sociale lasten	28 487	27 510
Overige schulden	226 999	265 099
Overlopende rekeningen (Toel. 5.9)	71 451	65 171

TOTAAL DER PASSIVA 1 290 532 1 233 727

RESULTATENREKENING

	2011	2010
	in duizenden €	in duizenden €
Bedrijfsopbrengsten	1 582 664	1 604 139
Omzet (Toel. 5.10)	1 524 493	1 562 282
Geproduceerde vaste activa	3 757	3 392
Andere bedrijfsopbrengsten (Toel. 5.10)	54 414	38 465
Bedrijfskosten	1 238 091	1 221 974
Handelsgoederen, grond- en hulpstoffen	626 594	625 527
Aankopen	633 948	624 153
Voorraad: afname (toename) (+) (-)	-7 354	1 374
Diensten en diverse goederen	283 731	293 889
Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen (+) (-) (Toel. 5.10)	142 743	132 898
Afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten,
op immateriële en materiële vaste activa	161 354	150 674
Waardeverminderingen op voorraden, bestellingen in uitvoering
en handelsvorderingen: toevoegingen (terugnemingen)
(+) (-) (Toel. 5.10)	6 760	8 235
Voorzieningen voor risico's en kosten: toevoegingen (bestedingen
en terugnemingen) (+) (-) (Toel. 5.10)	1 784	-2 809
Andere bedrijfskosten (Toel. 5.10)	15 125	13 560
Bedrijfswinst (bedrijfsverlies) (+) (-)	344 573	382 165
Financiële opbrengsten	1 583	1 699
Opbrengsten uit financiële vaste activa		457
Opbrengsten uit vlottende activa	842	588
Andere financiële opbrengsten (Toel. 5.11)	741	654
Financiële kosten (Toel. 5.11)	12 711	6 144
Kosten van schulden	9 634	2 841
Andere financiële kosten	3 077	3 303
Winst (verlies) uit de gewone bedrijfsuitoefening vóór belasting (+) (-)	333 445	377 720
Uitzonderlijke opbrengsten	12 060
Terugneming van waardeverminderingen op financiële vaste activa	12 060
Uitzonderlijke kosten		30 000
Waardeverminderingen op financiële vaste activa		30 000
Winst (verlies) van het boekjaar vóór belasting (+) (-)	345 505	347 720
Belastingen op het resultaat (+) (-) (Toel. 5.12)	109 199	103 472
Belastingen	119 017	118 432
Regularisering van belastingen en terugneming van voorzieningen
vóór belastingen	9 818	14 960
Winst (verlies) van het boekjaar (+) (-)	236 306	244 248
Te bestemmen winst (verlies) van het boekjaar (+) (-)	236 306	244 248

RESULTAATVERWERKING

Te bestemmen winst (verlies) (+) (-)	257 590	281 982
Te bestemmen winst (verlies) van het boekjaar (+) (-)	236 306	244 248
Overgedragen winst (verlies) van het vorige boekjaar (+) (-)	21 284	37 734
Over te dragen winst (verlies) (+) (-)	33 327	21 284
Uit te keren winst	224 263	260 698
Vergoeding van het kapitaal	222 053	258 062
Andere rechthebbenden	2 210	2 636

TOELICHTING

2011	2010
in duizenden €	in duizenden €

STAAT VAN DE OPRICHTINGSKOSTEN

5.1	Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar		2 250
	Mutaties tijdens het boekjaar
	Andere (+) (-)	-450
	Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	1 800
	Waarvan: kosten van oprichting en kapitaalverhoging, kosten bij uitgifte van
	leningen en andere oprichtingskosten	1 800

STAAT VAN DE IMMATERIELE VASTE ACTIVA

5.2.2 Concessies, octrooien, licenties, knowhow, merken en soortgelijke rechten
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
Mutaties tijdens het boekjaar
Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa	86 551
Overdrachten en buitengebruikstellingen	38 150
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar	1 045 178
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar		711 279
Mutaties tijdens het boekjaar
Geboekt	66 961
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen	38 150
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar	740 090
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	305 088
5.2.3 Goodwill
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar		61 519
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar	61 519
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar		61 519
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar	61 519
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	0

STAAT VAN DE MATERIELE VASTE ACTIVA

5.3.1 Terreinen en gebouwen
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
Mutaties tijdens het boekjaar
31 840 Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa
Overdrachten en buitengebruikstellingen	6 446
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar 554 752
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
Mutaties tijdens het boekjaar
Geboekt	19 726
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen	6 446
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar	259 857

2011	2010
in duizenden €	in duizenden €

5.3.2 Installaties, machines en uitrusting
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar		633 458
Mutaties tijdens het boekjaar
Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa	63 265
Overdrachten en buitengebruikstellingen	73 643
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar	623 080
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar		412 718
Mutaties tijdens het boekjaar
Geboekt	64 398
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen	73 643
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar	403 473
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	219 607
5.3.3 Meubilair en rollend materieel
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar		125 385
Mutaties tijdens het boekjaar
Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa	7 134
Overdrachten en buitengebruikstellingen	5 894
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar	126 625
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar		101 244
Mutaties tijdens het boekjaar
Geboekt	9 787
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen	5 894
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar	105 137
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	21 488
5.3.5 Overige materiële vaste activa
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar		13 429
Mutaties tijdens het boekjaar
Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa	1 018
Overdrachten en buitengebruikstellingen	3
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar	14 444
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar		3 713
Mutaties tijdens het boekjaar
Geboekt	482
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen	3
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar	4 192
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	10 252

STAAT VAN DE FINANCIELE VASTE ACTIVA

5.4.1 Verbonden ondernemingen - deelnemingen en aandelen
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
Mutaties tijdens het boekjaar
Aanschaffingen	12 060
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar	164 077
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	164 077
Verbonden ondernemingen - vorderingen
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar		0
Mutaties tijdens het boekjaar
Teruggenomen waardeverminderingen	12 060
Overige mutaties (+) (-)	-12 060
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar 0

5.4.3 Andere ondernemingen - vorderingen
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar		70
Mutaties tijdens het boekjaar
Toevoegingen	2
Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar	72

INLICHTINGEN OMTRENT DE DEELNEMINGEN

5.5.1 Deelnemingen en maatschappelijke rechten in andere ondernemingen
	Aangehouden maatschappelijke Gegevens geput uit de laatst beschikbare jaarrekening rechten
Naam, volledig adres van de zetel en zo het een onderneming naar Belgisch recht betreft, het ondernemingsnummer	Aantal	%	Jaarrekening per	Muntcode	Eigen vermogen in duizenden €	Netto resultaat in duizenden €
Orange Communications Luxembourg sa
Rue des Mérovingiens 8
8070 Bertrange
Luxemburg
19749504
Aandelen op naam	1 506 350	100,00	31/12/10	EUR	17 814	29 400
Mobistar Enterprise Services nv
Bourgetlaan 3
1140 Evere
België
0459 623 216
Aandelen op naam	2 950	100,00	31/12/10	EUR	62 423	-1 547

GELDBELEGGINGEN EN OVERLOPENDE REKENINGEN (ACTIVA)

5.6	Overige geldbeleggingen
	Hierboven niet-opgenomen overige geldbeleggingen	1 518	3 147
	Overlopende rekeningen
	Uitsplitsing van de post 490/1 van de activa indien daaronder een
	belangrijk bedrag voorkomt
	Verkregen opbrengsten	20 208
	Over te dragen kosten	14 026
	Financiële opbrengsten	214

STAAT VAN HET KAPITAAL EN DE AANDEELHOUDERSSTRUCTUUR

5.7	Staat van het kapitaal
	Maatschappelijk kapitaal
	Geplaatst kapitaal per einde van het boekjaar		131 721
	Geplaatst kapitaal per einde van het boekjaar	131 721

2011

in duizenden € Aantal aandelen

Samenstelling van het kapitaal
Soorten aandelen
Aandelen zonder nominale waarde	131 721	60 014 414
Aandelen op naam		31 753 214
Aandelen aan toonder en/of gedematerialiseerde aandelen		28 261 200
Aandeelhoudersstructuur van de onderneming op 31/12/2011
Atlas Services Belgium		31 753 100
Overige (free float)		28 261 314
Totaal aantal aandelen		60 014 414

VOORZIENINGEN VOOR OVERIGE RISICO'S EN KOSTEN

5.8	Uitsplitsing van de post 163/5 van de passiva indien daaronder een
	belangrijk bedrag voorkomt
	Terugbetalingswaarborg ten bedrage van 50 % van een bankkredietlijn
	toegestaan aan de tijdelijke vereniging IRISNET	2 475
	Provisies voor hangende geschillen	3 600

STAAT VAN DE SCHULDEN EN OVERLOPENDE REKENINGEN (PASSIVA)

5.9	Uitsplitsing van de schulden met een oorspronkelijke looptijd van meer
	dan één jaar, naargelang hun resterende looptijd
	Schulden op meer dan één jaar die binnen het jaar vervallen
	Handelsschulden	14 873
	Leveranciers	14 873
	Totaal der schulden op meer dan één jaar die binnen het jaar vervallen	14 873
	Schulden met een resterende looptijd van meer dan één jaar doch
	hoogstens 5 jaar
	Financiële schulden	295 000
	Overige leningen	295 000
	Handelsschulden	28 321
	Leveranciers	28 321
	Totaal der schulden met een resterende looptijd van meer dan één jaar
	doch hoogstens 5 jaar	323 321
	Schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten
	Belastingen (post 450/3 van de passiva)
	Niet-vervallen belastingschulden	51 011
	Geraamde belastingschulden	60 988
	Bezoldigingen en sociale lasten (post 454/9 van de passiva)
	Andere schulden met betrekking tot bezoldigingen en sociale lasten	28 487
	Overlopende rekeningen
	Uitsplitsing van de post 492/3 van de passiva indien daaronder een
	belangrijk bedrag voorkomt
	Over te dragen opbrengsten	70 713
	Te betalen lasten	738

2011			2010

in duizenden € in duizenden €

BEDRIJFSRESULTATEN

1 466 702	1 480 674
57 791	81 608
1 724	1 583
1 645,5	1 475,1
2 802 659	2 529 011
101 484	94 267
29 489	28 071
4 565	4 045
7 205	6 515
540	150
6 220	8 085
2 432	210
648	3 019
715	2 347
14 410	11 213
100	79
89,3	70,4
179 495	139 739
7 320	6 426

FINANCIELE EN UITZONDERLIJKE RESULTATEN

5.11	Financiële resultaten
	Andere financiële opbrengsten
	Door de overheid toegekende subsidies, aangerekend op
	de resultatenrekening
	Kapitaalsubsidies	26	26
	Uitsplitsing van de overige financiële opbrengsten
	Diverse financiële opbrengsten	562	545
	Wisselkoersopbrengsten	152	83
	Andere financiële kosten
	Bedrag van het disconto ten laste van de onderneming bij de verhandeling
	van vorderingen	1 331	1 277
	Uitsplitsing van de overige financiële kosten
	Bankkosten	1 348	1 377
	Wisselkoersverliezen	318	597
	Diverse financiële lasten	79	52

2011	2010
in duizenden €	in duizenden €

BELASTINGEN EN TAKSEN

5.12 Belastingen op het resultaat
Belastingen op het resultaat van het boekjaar	119 017
Verschuldigde of betaalde belastingen en voorheffingen	58 029
Geraamde belastingsupplementen	60 988
Belangrijkste oorzaken van de verschillen tussen de winst vóór
belastingen, zoals die blijkt uit de jaarrekening, en de geraamde
belastbare winst
Verworpen uitgaven	6 488
Investeringsaftrek	-943
Notionele interesten	-451
Niet-belastbare vergoedingen	-300
Bronnen van belastinglatenties
Actieve latenties
Andere actieve latenties
Investeringsaftrek	2 829
Belastingen op de toegevoegde waarde en belastingen ten laste van derden
In rekening gebrachte belasting op de toegevoegde waarde
Aan de onderneming (aftrekbaar)	261 423	255 380
Door de onderneming	426 049	425 660
Ingehouden bedragen ten laste van derden als
Bedrijfsvoorheffing	29 402	28 255
Roerende voorheffing	14 193	20 616

NIET IN DE BALANS OPGENOMEN RECHTEN EN VERPLICHTINGEN

5.13	Belangrijke verplichtingen tot aankoop van vaste activa
	Verplichtingen tot aankoop van vaste activa	212 013
	Belangrijke hangende geschillen en andere belangrijke verplichtingen
	Verplichtingen
	1. Bankgaranties gegeven voor rekening van de vennootschap: 7,4 miljoen euro.

• 1. Verplichtingen aangegaan voor de huur van gebouwen en de leasing van het autopark: 425,7 miljoen euro.
• 1. Verplichtingen aangegaan voor de aankoop van materiaal en diensten: 143,7 miljoen euro.

• Sinds 1997 voerden een aantal Belgische gemeenten en drie provincies lokale belastingen in, waardoor ze jaarlijks heffingen kunnen opleggen voor hoogspanningsmasten, gsm-masten en antennes op hun grondgebied. Deze belastingen worden momenteel betwist voor de Raad van State en de burgerlijke rechtbanken (rechtbank van eerste aanleg - fiscale kamer en hoven van beroep).

Als antwoord op een prejudiciële vraag die werd gesteld door de Raad van State aan het Europese Hof van Justitie, oordeelde dat laatste in zijn vonnis van 8 september 2005 dat zulke heffingen niet in strijd zijn met het Europese recht, voor zover ze geen invloed hebben op de mededingingsvoorwaarden tussen de historische operator en de nieuwe operatoren op de markt.

De Raad van State heeft sinds 20 november 2007, in verscheidene arresten, beslist dat een belastingreglement het gelijkheidsbeginsel schendt wanneer de motivatie in de preambule van het belastingreglement verwijst naar de financiële situatie van de gemeente. Dergelijke motivatie verduidelijkt immers geenszins het onderscheid dat wordt gemaakt tussen operatoren van mobiele telecommunicatie (die belast worden op grond van dat reglement) en uitbaters van andere vergelijkbare netwerken (die niet worden belast). Het staat in dat geval niet vast dat het verschil in behandeling berust op een objectief criterium en redelijk verantwoord is.

Het Grondwettelijk Hof heeft in zijn arrest van 15 december 2011 beslist dat artikel 98 §2 van de wet van 21 maart

2011	2010
in duizenden €	in duizenden €

1991 betreffende de hervorming van sommige economische overheidsbedrijven de gemeenten niet verbiedt de economische activiteit van de telecomoperatoren die op het grondgebied van de gemeente verwezenlijkt wordt door de aanwezigheid op publiek of privaat domein van gsm-masten, -pylonen of -antennes die voor die activiteit worden aangewend, te belasten om budgettaire of andere redenen. In die interpretatie is de in het geding zijnde bepaling, volgens het Grondwettelijk Hof, niet onbestaanbaar met artikel 170, § 4, van de Grondwet.

In de komende maanden verwachten we een arrest betreffende hetzelfde onderwerp van het Hof van Cassatie waar ook een zaak aanhangig is betreffende de interpretatie van artikel 98 van de wet van 21 maart 1991.

De vordering van de op de rol geplaatste heffingen, verhoogd met de wettelijke moratoire interesten, bedraagt 49,7 miljoen euro en maakt het voorwerp uit van een waardevermindering voor het totale bedrag, waarvan 7,8 miljoen euro ten laste valt van het boekjaar.

Beknopte beschrijving van de regeling inzake het aanvullend rust- of overlevingspensioen ten behoeve van de personeelsof directieleden, met opgave van de genomen maatregelen om de daaruit voortvloeiende kosten te dekken

De vennootschap heeft een pensioenplan met vaste bijdrage dat in een aanvullend pensioen voorziet voor de werknemers bovenop het wettelijke pensioenstelsel. Dit pensioenplan wordt door een verzekeringsmaatschappij gedekt en gefinancierd, zoals vereist door de Belgische wetgeving.

BETREKKINGEN MET VERBONDEN ONDERNEMINGEN EN MET ONDERNEMINGEN WAARMEE EEN DEELNEMINGSVERHOUDING BESTAAT

5.14 Verbonden ondernemingen Financiële vaste activa 164 077 152 017 Deelnemingen 164 077 152 017 Vorderingen op verbonden ondernemingen 28 191 30 377 Op hoogstens één jaar 28 191 30 377 Schulden 333 768 316 105 Op meer dan één jaar 295 000 270 000 Op hoogstens één jaar 38 768 46 105 Financiële resultaten Opbrengsten uit financiële vaste activa 457 Opbrengsten uit vlottende activa 350 170 Kosten van schulden 7 407 2 739

Transacties met verbonden partijen buiten normale marktvoorwaarden Vermelding van dergelijke transacties indien zij van enige betekenis zijn, met opgave van het bedrag van deze transacties, de aard van de betrekking met de verbonden partij, alsmede andere informatie over de transacties die nodig is voor het verkrijgen van inzicht in de financiële positie van de vennootschap

Nihil

Bijkomende informatie

De vennootschap heeft vanuit de aard van haar activiteiten een aantal transacties met de filialen van de groep in domeinen zoals roaming, interconnectie en de levering van goederen en diensten. Bij gebrek aan wettelijke criteria die toelaten om de transacties met verbonden partijen buiten normale marktvoorwaarden te inventariseren, werd geen enkele transactie opgenomen in de staat XVIIIbis.

2011

in duizenden €

FINANCIELE BETREKKINGEN MET

5.15 Bestuurders en zaakvoerders
Rechtstreekse en onrechtstreekse bezoldigingen en ten laste van de resultatenrekening toegekende pensioenen, voor zover deze vermelding niet uitsluitend of hoofdzakelijk betrekking heeft op de toestand van een enkel identificieerbaar persoon
Aan bestuurders en zaakvoerders	942
De commissaris(sen) en de personen met wie hij (zij) verbonden is (zijn)
Bezoldiging van de commissaris(sen)	276
Bezoldiging voor uitzonderlijke werkzaamheden of bijzondere opdrachten uitge voerd binnen de vennootschap door de commissaris(sen)
Andere controleopdrachten	15
Andere opdrachten buiten de revisorale opdrachten	70

VERKLARING BETREFFENDE DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

5.17	Inlichtingen te verstrekken door elke onderneming die onderworpen is aan de bepalingen van het wetboek van vennootschappen inzake de geconsolideerde jaarrekening
	De onderneming heeft een geconsolideerde jaarrekening en een geconsolideerd jaarverslag opgesteld en openbaar gemaakt.
	Inlichtingen die moeten worden verstrekt door de onderneming indien zij dochteronderneming of gemeenschappelijke dochteronderneming is
	Moederonderneming
	France Télécom
	6, place d'Alleray
	75505 Paris Cedex 15
	Frankrijk
	stelt een geconsolideerde jaarrekening op en maakt deze openbaar en dit voor het grootste geheel.
	De plaats waar de hiervoor bedoelde geconsolideerde jaarrekening verkrijgbaar is:
	France Télécom
	6, place d'Alleray
	75505 Paris Cedex 15
	Frankrijk

SOCIALE BALANS

2011 2010

STAAT VAN DE TEWERKGESTELDE PERSONEN

Werknemers ingeschreven in het personeelsregister

	Voltijds	Deeltijds	Totaal (T) of totaal in voltijdse equivalenten (VTE)	Totaal (T) of totaal in voltijdse equivalenten (VTE)
Tijdens het boekjaar en het vorige boekjaar
Gemiddeld aantal werknemers	1 519,3	163,0	1 645,5 (VTE)	1 475,1 (VTE)
Aantal daadwerkelijk gepresteerde uren	2 590 398	212 261	2 802 659 (T)	2 529 011 (T)
Personeelskosten (in duizenden €)	131 932	10 811	142 743 (T)	132 898 (T)
Bedrag van de voordelen bovenop het loon (in duizenden €)			2 029 (T)	1 841 (T)
Op de afsluitingsdatum van het boekjaar
Aantal werknemers ingeschreven in het personeelsregister	1 555	169	1 686,7
Volgens de aard van de arbeidsovereenkomst
Overeenkomst voor een onbepaalde tijd	1 543	169	1 674,7
Overeenkomst voor een bepaalde tijd	12		12,0
Volgens het geslacht en het studieniveau
Mannen	1 074	38	1 103,2
lager onderwijs	2		2,0
secundair onderwijs	288	19	302,4
hoger niet-universitair onderwijs	446	10	453,3
universitair onderwijs	338	9	345,5
Vrouwen	481	131	583,5
secundair onderwijs	149	38	177,3
hoger niet-universitair onderwijs	186	59	233,4
universitair onderwijs	146	34	172,8
Volgens de beroepscategorie
Bedienden	1 555	169	1 686,7

Uitzendkrachten en ter beschikking van de onderneming gestelde personen

	Uitzend krachten	Ter beschikking van de onderneming gestelde personen
Tijdens het boekjaar
Gemiddeld aantal tewerkgestelde personen	75,2	14,1
Aantal daadwerkelijk gepresteerde uren	151 633	27 862
Kosten voor de onderneming (in duizenden €)	4 880	2 440

2011

TABEL VAN HET PERSONEELSVERLOOP TIJDENS HET BOEKJAAR

	Voltijds	Deeltijds	Totaal in voltijdse equivalenten
Ingetreden
Aantal werknemers die tijdens het boekjaar in het personeelsregister werden ingeschreven	349	2	350,6
Volgens de aard van de arbeidsovereenkomst
Overeenkomst voor een onbepaalde tijd	340	2	341,6
Overeenkomst voor een bepaalde tijd	9		9,0
Uitgetreden
Aantal werknemers met een in het personeelsregister opgetekende datum waarop hun overeenkomst tijdens het boekjaar een einde nam	193	17	206,1
Volgens de aard van de arbeidsovereeenkomst
Overeenkomst voor een onbepaalde tijd	189	17	202,1
Overeenkomst voor een bepaalde tijd	4		4,0
Volgens de reden van beëindiging van de overeenkomst
Brugpensioen	1	1	1,8
Afdanking	97	4	100,2
Andere reden	95	12	104,1

INLICHTINGEN OVER DE OPLEIDING VOOR DE WERKNEMERS TIJDENS HET BOEKJAAR

	Mannen	Vrouwen
Totaal van de formele voortgezette beroepsopleidingsinitiatieven ten laste van de werkgever
Aantal betrokken werknemers	1 019	564
Aantal gevolgde opleidingsuren	37 197	19 434
Nettokosten voor de onderneming (in duizenden €)	3 837	2 134
waarvan brutokosten rechtstreeks verbonden met de opleiding	3 811	2 083
waarvan betaalde bijdragen en stortingen aan collectieve fondsen	184	93
waarvan ontvangen tegemoetkomingen (in mindering)	158	42
Totaal van de minder formele en informele voortgezette beroepsopleidingsinitiatieven ten laste van de werkgever
Aantal betrokken werknemers	78	27
Aantal gevolgde opleidingsuren	913	222
Nettokosten voor de onderneming (in duizenden €)	95	18
Totaal van de initiële beroepsopleidingsinitiatieven ten laste van de werkgever
Aantal betrokken werknemers	2	2
Aantal gevolgde opleidingsuren	1 376	592
Nettokosten voor de onderneming (in duizenden €)	7	3

WAARDERINGSREGELS

Oprichtingskosten

De kosten voor de eerste installatie worden in de balans gekapitaliseerd tegen kostprijs. Ze worden lineair afgeschreven over vijf jaar vanaf de datum van uitgifte. De kosten die verbonden zijn met de kapitaalverhogingen vanaf de beursgang van 1998 werden onmiddellijk ten laste genomen. De oprichtingskosten bevatten sinds 2010 de kosten opgelopen voor het onderhandelen van een langetermijn kredietfaciliteit. Deze kosten worden afgeschreven over de duurtijd van de kredietfaciliteit, d.w.z. vijf jaar vanaf 31 december 2010.

Immateriële vaste activa

De immateriële vaste activa worden geboekt tegen kostprijs. Ze bestaan vooral uit de volgende gekapitaliseerde kosten en uitgaven, met inbegrip, in voorkomend geval, van de interne geproduceerde vaste activa: verwerving van de licentie voor het gsmnetwerk, verwerving van de umts-licentie, kosten voor ontwerp en ontwikkeling van het netwerk in uitvoering van de telefonielicenties, vergunningen, kosten voor softwarelicenties en de hieraan verbonden ontwikkelingskosten, en goodwill. De verwervingskost voor de 4g-licentie werd opgenomen in deze rubriek in het jaar 2011.

De licentie voor het gsm-netwerk is toegekend voor een duur van 15 jaar en werd lineair afgeschreven. De verlenging van deze licentie werd in 2010 toegekend voor een periode van 5 jaar en wordt lineair afgeschreven over deze periode.

De umts-licentie heeft een duur van 20 jaar en wordt lineair afgeschreven over 16 jaar vanaf april 2005, het ogenblik waarop de eerste geografische zone technisch in gebruik genomen werd.

De 4g-licentie verworven in 2011 zal worden afgeschreven vanaf de effectieve in gebruikname tot het einde van de gewaarborgde licentieperiode, waardoor de afschrijvingsperiode minder dan 15 jaar bedraagt. Op dit ogenblik is de aanvangsdatum van de afschrijvingen nog niet gekend maar de afschrijving zal niet starten voor 1 juli 2012 omwille van de voorwaarden voor de verwerving van de licentie.

De goodwill die werd gegenereerd met de verkoop van de universaliteit van de nv Mobistar Corporate Solutions wordt afgeschreven over 5 jaar.

De andere immateriële activa worden lineair afgeschreven over een periode van 4 tot 5 jaar.

Materiële vaste activa

De materiële vaste activa worden tegen aanschafwaarde geboekt en lineair pro rata temporis afgeschreven, conform de termijnen die gedefinieerd zijn in de huidige Belgische fiscale wetgeving en die de levensduur van de betrokken activa als volgt bepalen:

Gebouwen en constructies op sites 20 jaar

Optische glasvezel	15 jaar
Uitrusting voor mobiele telefonie	7-8 jaar
Uitrusting voor gegevensoverdracht	5 jaar
Computerhardware	4 en 5 jaar
Andere vaste uitrustingen	5 tot 10 jaar

De afschrijvingsmethode en -periode voor activa met een beperkte gebruiksduur wordt minstens op het einde van elk boekjaar herbekeken. Elke wijziging in de gebruiksduur of het verwachte consumptiepatroon van de toekomstige economische voordelen die vervat zijn in de activa, wordt prospectief geboekt als een wijziging in de boekhoudkundige schatting.

De kosten voor geregeld onderhoud en de kosten voor herstellingen worden in de uitgaven geboekt tijdens de betrokken periode. De verbeteringen aan de vaste uitrustingen worden gekapitaliseerd. De leningskosten met betrekking tot de aankoop van materiële vaste activa worden, indien van toepassing, geactiveerd en afgeschreven volgens hetzelfde schema als de betrokken vaste activa.

Financiële vaste activa

Participaties, aandelen en deelbewijzen worden gewaardeerd op hun aanschaffingswaarde. Vorderingen worden tegen nominale waarde gewaardeerd. Op participaties, aandelen en deelbewijzen worden waardeverminderingen genoteerd in geval van waardeverlies of blijvende afschrijving. De vorderingen worden in waarde verminderd indien hun terugbetaling op vervaldag volledig of gedeeltelijk onzeker of in gevaar is.

Vorderingen

Vorderingen worden op hun nominale waarde gewaardeerd. Waardeverminderingen voor dubieuze debiteuren worden gewaardeerd, rekening houdend met het mogelijke risico van niet-dekking.

Voorraden

De voorraden bestaan uit de aangekochte goederen die bestemd zijn voor de verkoop. De voorraadbewegingen worden bepaald volgens de FIFO-methode (first in, first out). De inventarissen worden gewaardeerd volgens de "lower of cost or market"-methode.

Bijzondere waardeverminderingen

De vennootschap beoordeelt per balansdatum of er aanwijzingen zijn dat een actief een waardevermindering heeft ondergaan. Indien een dergelijke aanwijzing bestaat, of indien voor bepaalde activa een jaarlijkse waardeverminderingstest is vereist, maakt Mobistar een schatting van de realiseerbare waarde voor deze activa. De realiseerbare waarde van een actief is de hoogste van: of de reële waarde van een actief of de gebruikswaarde van de kasstroomgenererende eenheid, na aftrek van de verkoopskosten. Ze wordt voor elk actief afzonderlijk bepaald, tenzij het actief geen inkomende kasstromen genereert die grotendeels onafhankelijk zijn van de kasstromen van andere activa of groepen van activa. Indien de boekwaarde van een actief de realiseerbare waarde overschrijdt, wordt het actief geacht een waardevermindering te hebben ondergaan en wordt deze afgewaardeerd tot de realiseerbare waarde. Bij de bepaling van de gebruikswaarde worden de geschatte toekomstige kasstromen geactualiseerd door toepassing van een discontovoet na belastingen die rekening houdt met de huidige marktinzichten van de tijdwaarde van geld, en de specifieke risico's van het actief. Waardeverminderingen worden opgenomen in de rubriek 'Afschrijvingen en waardeverminderingen' in de winst- en verliesrekening.

Voor activa waarop bijzondere waardeverminderingen werden geboekt, wordt een beoordeling gemaakt op iedere rapporteringsdatum of er een aanwijzing is dat de voorheen erkende waarderingsverliezen nog bestaan of verminderd zijn. Indien zulke aanwijzing bestaat, schat de vennootschap de recupeerbare waarde van het activa of van de kasstroomgenererende eenheid. Een voorheen erkend waarderingsverlies wordt enkel omgekeerd indien er een verandering is opgetreden in de veronderstellingen gebruikt bij het bepalen van het recupereerbare bedrag van het aktief sinds de erkenning van het laatste waarderingsverlies. De omkering is beperkt zodat het geboekte bedrag van het aktief niet hoger is dan de recupereerbare waarde, noch hoger is dan de geboekte waarde die werd bepaald, netto na afschrijving, indien geen waarderingsverlies was erkend voor het aktief in voorgaande jaren. Zulke omkering is erkend in de verlies- en winstrekening.

Liquide middelen

De geldelijke middelen en hun equivalenten omvatten de termijndeposito's in contanten met een looptijd van minder dan drie maand. Zij worden genoteerd tegen de nominale waarde. Vreemde valuta worden geconverteerd volgens de koers op het einde van het boekjaar. Wisselkoerswinsten en -verliezen worden in de opbrengsten en de kosten geboekt.

Overlopende rekeningen

De overlopende rekeningen van het actief omvatten de over te dragen kosten en de verworven opbrengsten. De overlopende rekeningen van het passief omvatten de in te brengen kosten en de over te dragen opbrengsten.

Pensioenen

De vennootschap heeft een pensioenplan met vaste bijdrage dat een aanvullend pensioen voorziet voor de werknemers, bovenop het wettelijke pensioenstelsel. Dit pensioenplan wordt door een verzekeringsmaatschappij gedekt en gefinancierd, zoals vereist door de Belgische wetgeving.

Voorzieningen

Voorzieningen worden aangelegd indien de vennootschap een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting heeft als gevolg van een gebeurtenis in het verleden, waarvoor het waarschijnlijk is dat er een uitstroom nodig zal zijn van middelen die economische voordelen in zich bergen om de verplichting af te wikkelen, en indien deze uitstroom op een betrouwbare wijze kan worden geschat.

Indien de vennootschap verwacht dat een aantal of alle voorzieningen zullen worden uitgekeerd, wordt de vergoeding opgenomen als afzonderlijk actief, maar enkel wanneer de vergoeding vrijwel zeker is. De kost die met een voorziening samenhangt, wordt opgenomen in de winst- en verliesrekening na aftrek van een eventuele vergoeding.

Erkenning van de opbrengsten en de kosten

De opbrengsten en kosten worden geboekt op het moment dat ze optreden, en onafhankelijk van hun inning of betaling.

De opbrengsten uit diensten worden erkend wanneer ze verworven worden. De aanrekeningen voor die diensten gebeuren maandelijks en gedurende de hele maand. De op het einde van de maand niet-gefactureerde diensten worden geschat op basis van het verkeer en vervolgens aan het einde van de maand geboekt. De vooraf ontvangen betalingen worden overgedragen en in de balans opgenomen onder de overgedragen ontvangsten.

Belastingen op inkomsten

De vennootschap is onderworpen aan de vennootschapsbelasting conform de Belgische wetgeving op inkomstenbelasting. Uitgestelde belastingen voor tijdelijke verschillen in de erkenning van de opbrengsten en kosten worden niet erkend.

Transacties in vreemde valuta

De transacties in vreemde valuta worden in euro geconverteerd volgens de wisselkoers die geldt op de transactiedatum. De vorderingen en schulden die op balansdatum in vreemde valuta worden uitgedrukt, worden aangepast om de wisselkoersen te weerspiegelen die gelden op de balansdatum. Deze aanpassingen worden in de resultatenrekening erkend voor zover de Belgische boekhoudprincipes dat toestaan.

Oordelen, schattingen en veronderstellingen

Bij de toepassing van de grondslagen voor financiële verslaggeving heeft het management geen belangrijke oordelen, schattingen en veronderstellingen gevormd omtrent de toekomst en andere belangrijke bronnen van onzekerheid die met schattingen per balansdatum samenhangen en die een groot risico met zich meebrengen op een belangrijke aanpassing van de boekwaarde van activa en verplichtingen in het komende boekjaar, behalve voor: 'Operationele-leaseverplichting – als leasingnemer'. De vennootschap heeft leaseovereenkomsten gesloten voor vastgoed, netwerken en auto's. Op basis van een beoordeling van de algemene voorwaarden van de overeenkomsten, heeft de vennootschap vastgesteld dat de leasinggever alle significante risico's en voordelen van eigendom van deze eigendommen behoudt, en verantwoordt de contracten als operationele leases.

VERSLAG VAN DE COMMISSARIS

over het boekjaar afgesloten op 31 december 2011 gericht tot de Algemene Vergadering van aandeelhouders

Aan de aandeelhouders

Overeenkomstig de wettelijke en statutaire bepalingen brengen wij u verslag uit in het kader van het mandaat van commissaris dat ons werd toevertrouwd. Dit verslag omvat ons oordeel over de jaarrekening evenals de vereiste bijkomende vermeldingen.

Verklaring over de jaarrekening zonder voorbehoud

Wij hebben de controle uitgevoerd van de jaarrekening van Mobistar nv over het boekjaar afgesloten op 31 december 2011, opgesteld op basis van het in België van toepassing zijnde boekhoudkundig referentiestelsel, met een balanstotaal van 1.290.532 (000) EUR en waarvan de resultatenrekening afsluit met een winst van het boekjaar van 236.306 (000) EUR.

Hetopstellenvandejaarrekeningvaltonderdeverantwoordelijkheid van de raad van bestuur. Deze verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ontwerpen, implementeren en in stand houden van een interne controle met betrekking tot het opstellen en de getrouwe weergave van de jaarrekening zodat deze geen afwijkingen van materieel belang, als gevolg van fraude of van fouten, bevat, het kiezen en toepassen van geschikte waarderingsregels, en het maken van boekhoudkundige ramingen die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.

Het is onze verantwoordelijkheid een oordeel over deze jaarrekening tot uitdrukking te brengen op basis van onze controle. Wij hebben onze controle uitgevoerd overeenkomstig de wettelijke bepalingen en volgens de in België geldende controlenormen, zoals uitgevaardigd door het Instituut van de Bedrijfsrevisoren. Deze controlenormen vereisen dat onze controle zo wordt georganiseerd en uitgevoerd dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat.

Overeenkomstig deze controlenormen, hebben wij controlewerkzaamheden uitgevoerd ter verkrijging van controleinformatie over de in de jaarrekening opgenomen bedragen en toelichtingen. De selectie van deze controlewerkzaamheden is afhankelijk van onze beoordeling welke een inschatting omvat van het risico dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of van fouten. Bij het maken van onze risico-inschatting houden wij rekening met de bestaande interne controle van de vennootschap met betrekking tot het opstellen en de getrouwe weergave van de jaarrekening ten einde in de gegeven omstandigheden de gepaste werkzaamheden te bepalen maar niet om een oordeel over de effectiviteit van de interne controle van de vennootschap te geven. Wij hebben tevens de gegrondheid van de waarderingsregels, de redelijkheid van de boekhoudkundige ramingen gemaakt door de vennootschap, alsook de voorstelling van de jaarrekening als geheel beoordeeld. Ten slotte, hebben wij van de raad van bestuur en van de verantwoordelijken van de vennootschap de voor onze controlewerkzaamheden vereiste ophelderingen en inlichtingen verkregen. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie een redelijke basis vormt voor het uitbrengen van ons oordeel.

Naar ons oordeel geeft de jaarrekening afgesloten op 31 december 2011 een getrouw beeld van het vermogen, de financiële toestand en de resultaten van de vennootschap, in overeenstemming met het in België van toepassing zijnde boekhoudkundig referentiestelsel.

Bijkomende vermeldingen

Hetopstellen ende inhoudvan hetjaarverslag, alsook het naleven door de vennootschap van het Wetboek van Vennootschappen en van de statuten, vallen onder de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur.

Het is onze verantwoordelijkheid om in ons verslag de volgende bijkomende vermeldingen op te nemen die niet van aard zijn om de draagwijdte van onze verklaring over de jaarrekening te wijzigen:

• tingen en stemt overeen met de jaarrekening. Wij kunnen ons echter niet uitspreken over de beschrijving van de voornaamste risico's en onzekerheden waarmee de vennootschap wordt geconfronteerd, alsook van haar positie, haar voorzienbare evolutie of de aanmerkelijke invloed van bepaalde feiten op haar toekomstige ontwikkeling. Wij kunnen evenwel bevestigen dat de verstrekte gegevens geen onmiskenbare inconsistenties vertonen met de informatie waarover wij beschikken in het kader van ons mandaat.
• werd de boekhouding gevoerd overeenkomstig de in België van toepassing zijnde wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften.
• delen die in overtreding met de statuten of het Wetboek van Vennootschappen zijn gedaan of genomen. De verwerking van het resultaat die aan de Algemene Vergadering wordt voorgesteld, stemt overeen met de wettelijke en statutaire bepalingen.

Diegem, 26 maart 2012

De commissaris DELOITTE Bedrijfsrevisoren BV o.v.v.e. CVBA Vertegenwoordigd door Rik Neckebroeck

IFRS geconsolideerde jaarrekening 2011

Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat	P. 104
Geconsolideerde balans	P. 105
Geconsolideerd kasstroomoverzicht	P. 106
Geconsolideerd overzicht van vermogenmutaties	P. 107
Bedrijfsinformatie	P. 108
Grondslagen voor financiële verslaggeving	P. 109
Toelichtingen bij de geconsolideerde jaarrekening	P. 120
Verslag van de commissaris	P. 148

GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN HET TOTAALRESULTAAT

		2011	2010
		in duizenden €	in duizenden €
Ref.
	Bedrijfsopbrengsten
	Omzet uit telefonie	1 505 846	1 523 528
	Verkoop van apparatuur en overige	151 734	141 092
17	Totale omzet	1 657 580	1 664 620
17	Andere bedrijfsopbrengsten	42 027	33 192
	Totale bedrijfsopbrengsten	1 699 607	1 697 812
	Bedrijfskosten
	Interconnectiekosten	-396 351	-416 528
17	Kosten voor verkochte goederen en diensten	-297 081	-265 294
17	Diensten en diverse goederen	-297 498	-306 934
17	Personeelsbeloningen	-150 027	-140 803
2,3	Afschrijvingen en waardeverminderingen	-190 339	-170 652
	Waardeverminderingen op voorraden, bestellingen in
	uitvoering en handelsvorderingen	-7 680	-8 483
	Voorzieningen voor risico's en kosten	-4 931	2 967
17	Andere bedrijfskosten	-15 955	-14 047
	Totale bedrijfskosten	-1 359 862	-1 319 774
	Resultaat van bedrijfsactiviteiten	339 745	378 038
17	Financiële opbrengsten	914	619
17	Financiële kosten	-11 786	-5 131
	Resultaat van bedrijfsactiviteiten na netto financieringskosten	328 873	373 526
5	Belastingen	-107 852	-109 975
	Netto winst van de periode (*)	221 021	263 551
	Aandeel van de groep in de winst van de periode	221 021	263 551
	Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat
	Netto winst van de periode	221 021	263 551
	Overige baten en lasten	0	0
	Totaalresultaat	221 021	263 551
	Aandeel van de groep in het totaalresultaat	221 021	263 551
10	Gewone winst of gewoon verlies per aandeel (in €)	3,68	4,39
	Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen	60 014 414	60 014 414
10	Verwaterde nettowinst per aandeel (in €)	3,68	4,39
	Verwaterd gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen	60 014 414	60 014 414

(*) Netto winst van de periode stemt overeen met netto winst uit voortgezette activiteiten.

GECONSOLIDEERDE BALANS

31.12.2011 31.12.2010

in duizenden € in duizenden €

Ref.
	ACTIVA
	Niet-courante activa
1, 2	Goodwill	80 080	80 131
2	Immateriële vaste activa	312 026	294 779
3	Materiële vaste activa	666 000	635 927
4	Andere niet-courante activa	5 818	7 501
5	Uitgestelde belastingen	6 401	1 650
	Totaal niet-courante activa	1 070 325	1 019 988
	Courante activa
6	Voorraden	16 501	10 299
7	Handelsvorderingen	225 250	205 967
8	Verkregen opbrengsten	31 812	30 181
8	Overige courante activa	30 496	23 790
9	Kas en kasequivalenten	7 119	12 959
	Totaal courante activa	311 178	283 196
	Totaal activa	1 381 503	1 303 184
	EIGEN VERMOGEN EN SCHULDEN
	Eigen vermogen
11	Kapitaal	131 721	131 721
11	Wettelijke reserve	13 173	13 173
11	Overgedragen winst	249 078	286 276
	Totaal eigen vermogen	393 972	431 170
	Niet-courante schulden
14	Interestdragende financiële schulden op lange termijn	293 200	267 911
15	Handelsschulden op lange termijn	28 321	43 194
13	Langetermijnvoorzieningen	61 595	18 573
5	Uitgestelde belastingen	1 176	1 690
	Totaal niet-courante schulden	384 292	331 368
	Courante schulden
14	Interestdragende financiële schulden op korte termijn	18 444	32 893
16	Handelsschulden	347 635	310 943
16	Personeelsbeloningen schulden	32 855	31 411
16	Belastingen	113 737	83 242
16	Uitgestelde opbrengsten	87 833	77 684
16	Overige schulden	2 736	4 473
	Totaal courante schulden	603 240	540 646
	Totaal schulden	987 532	872 014
	Totaal eigen vermogen en schulden	1 381 503	1 303 184

GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT

2011	2010
in duizenden €	in duizenden €

Ref.
	Kasstromen uit bedrijfsactiviteiten
	Netto winst vóór belastingen	328 873	373 526
	Niet-kasstroom gebonden aanpassingen voor:
2,3	Afschrijvingen en waardeverminderingen	190 339	170 652
	Wijzigingen in de langetermijnvoorzieningen	5 287	-2 449
	Wijzigingen in de voorziening voor dubieuze debiteuren	-1 311	452
	Interest inkomsten	-871	-588
	Interest uitgaven	9 902	5 131
	Aangepast resultaat van bedrijfsactiviteiten vóór netto financieringskosten	532 219	546 724
6	Voorraden	-6 202	1 141
15	Handelsvorderingen en overige vorderingen	-25 736	10 880
	Handelsschulden en overige schulden	23 928	11 111
	Netto wijzigingen in het werkkapitaal	-8 010	23 132
5	Betaalde belastingen	-79 397	-58 465
	Betaalde interesten	-9 793	-5 131
	Ontvangen interesten	980	588
	Netto kasstromen uit operationele activiteiten	435 998	506 848
	Kasstromen uit investeringsactiviteiten
3	Aankoop van materiële en immateriële vaste activa	-203 739	-239 811
	Schulden verbonden aan de aankoop van activa (toename +, afname -)	9 970	60 824
1	Verwerving van dochteronderneming na aftrek van de aanwezige cash(1)	0	-63 078
2,3	Opname van verkoop van apparatuur	0	984
4	Terugstorting gewaarborgde leningen op lange termijn	1 008	4 201
	Netto kasstromen uit investeringsactiviteiten	-192 761	-236 880
	Organische kasstroom(2)	242 260	329 346
	Kasstromen uit financieringsactiviteiten
14	Kortetermijnleningen - netto beweging	-14 519	-215 042
14	Langetermijnleningen - opnames	180 000	430 000
14	Langetermijnleningen - terugbetalingen	-155 161	-210 000
11	Transactiekosten voor langetermijn kredietfaciliteit	450	-2 250
11	Overige	-1 629	3 481
	Transactiekosten van eigen vermogen transacties	-157	-142
11	Uitgekeerde dividenden	-258 062	-273 066
	Netto kasstromen uit financieringsactiviteiten	-249 078	-267 019
	Netto toename (+), afname (-) in kas en kasequivalenten	-5 841	2 950
	Kas en kasequivalenten bij het begin van het boekjaar	12 959	10 009
	Kas en kasequivalenten per einde boekjaar	7 118	12 959

(1) Prijs betaald voor de verwerving van MES (65 MEUR) verminderd met het aanwezige kasgeld in MES op verwervingsdatum (1,8 MEUR).

(2) Netto kasstroom gegenereerd door operationele activiteiten verminderd met de aankoop van materiële en immateriële vaste activa en verhoogd met de verkoop van materiële en immateriële activa. De organische kasstroom houdt geen rekening met de betalingen voor de 2g-licentie van 16,8 miljoen euro in 2011 en van 18,2 miljoen euro in 2010.

GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN VERMOGENMUTATIES

in duizenden €

	Kapitaal	Wettelijke reserve	Overgedragen winst	Totaal eigen vermogen
Balans per 1 januari 2011	131 721	13 173	286 276	431 170
Netto winst van de periode			221 021	221 021
Totaalresultaat			221 021	221 021
Dividenden			-258 062	-258 062
Transactiekosten van eigen vermogen transacties			-157	-157
Balans per 31 december 2011	131 721	13 173	249 078	393 972

	Kapitaal	Wettelijke reserve	Overgedragen winst	Totaal eigen vermogen
Balans per 1 januari 2010	109 180	35 714	295 933	440 827
Netto winst van de periode			263 551	263 551
Totaalresultaat			263 551	263 551
Dividenden			-273 066	-273 066
Transactiekosten van eigen vermogen transacties			-142	-142
Overdracht van wettelijke reserve naar kapitaal	22 541	-22 541		0
Balans per 31 december 2010	131 721	13 173	286 276	431 170

BEDRIJFSINFORMATIE

Bedrijven in de consolidatiekring

De consolidatiekring omvat de hieronder vermelde moedervennootschap, dochterondernemingen en tijdelijke vereniging:

Mobistar nv Moedervennootschap, opgericht naar Belgisch recht Naamloze vennootschap met publiek verhandelde aandelen Bourgetlaan 3 B - 1140 Brussel België Ondernemingsnummer: BE 0456 810 810

Tijdelijke vereniging France Télécom - Belgacom, genoemd 'Irisnet' Geconsolideerd aan 50 %, opgericht naar Belgisch recht Bourgetlaan 3 B - 1140 Brussel België Ondernemingsnummer: BE 0545 698 541

Mobistar Enterprise Services nv (hierna MES) 100 % van de aandelen is in handen van Mobistar nv Bourgetlaan 3 B – 1140 Brussel België Ondernemingsnummer: BE 0459 623 216

Orange Communications Luxembourg sa (vroeger Orange sa) 100 % van de aandelen is in handen van Mobistar nv 8, rue des Mérovingiens L – 8070 Bertrange Luxemburg Ondernemingsnummer: LU 19749504

De voornaamste activiteiten van de Groep worden in toelichting 20 beschreven (gesegmenteerde informatie).

Toestemming voor publicatie van de jaarrekening

Op 23 maart 2012 heeft de Raad van Bestuur van Mobistar nv de geconsolideerde jaarrekening van 2011 nagezien en ze vrijgegeven voor publicatie.

De geconsolideerde jaarrekening van 2011 zal op 2 mei 2012 worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van aandeelhouders, die de jaarrekening na publicatie nog kan wijzigen.

GRONDSLAGEN VOOR DE FINANCIËLE VERSLAGGEVING

1. Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening

De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld op basis van de historische kostprijs, met uitzondering van de derivaten die zijn gewaardeerd tegen reële waarde. De geconsolideerde jaarrekening is opgemaakt in 000 euro tenzij anders vermeld. De functionele en rapporteringsvaluta van de Groep is Euro. Iedere entiteit binnen de Groep stelt haar jaarrekening in deze functionele valuta op.

Overeenstemmingsverklaring

De geconsolideerde jaarrekening van Mobistar nv en al haar dochterondernemingen is opgesteld in overeenstemming met de International Financial Reporting Standards (IFRS), zoals aangenomen door de Europese Unie.

Grondslagen voor consolidatie

De geconsolideerde jaarrekening bevat de jaarrekening van Mobistar nv en haar dochterondernemingen per 31 december van elk jaar. De jaarrekeningen van de dochterondernemingen zijn opgesteld voor dezelfde rapporteringsperiode als die van de moedermaatschappij, waarbij consistente waarderingsgrondslagen zijn toegepast.

Dochterondernemingen worden vanaf de overnamedatum volledig geconsolideerd, dus vanaf de datum waarop de Groep de controle erover verwerft. De consolidering loopt zolang de Groep deze controle ook behoudt.

Volgende entiteiten werden geconsolideerd per 31 december 2011 door middel van bijvermelde consolidatiemethode:

Mobistar nv:	100 % volledige consolidatie
Orange Communications
Luxembourg sa:	100 % volledige consolidatie
Mobistar Enterprise Services nv:	100 % volledige consolidatie
Tijdelijke vereniging 'Irisnet':	50 % evenredige consolidatie

Orange Communications Luxembourg sa is een onderneming opgericht en actief onder Luxemburgs recht die per 2 juli 2007 door Mobistar nv werd overgenomen. Daarbij kocht het 90 % van de aandelen van Orange Communications Luxembourg sa aan. De resterende 10 % werd op 12 november 2008 overgenomen. De onderneming heeft de resultaten van Orange Communications Luxembourg sa per 2 juli 2007 100 % geconsolideerd.

Mobistar Enterprise Services nv is een onderneming opgericht en actief onder Belgisch recht die per 31 maart 2010 door Mobistar nv werd overgenomen. Daarbij kocht het 100 % van de aandelen van de dochteronderneming aan. De onderneming heeft de resultaten van Mobistar Enterprise Services nv per 1 april 2010 100 % geconsolideerd.

De tijdelijke vereniging 'Irisnet' is een joint venture tussen France Télécom sa en Belgacom nv (Telindus nv, de oorspronkelijke partner, is sinds 1 januari 2010 onderdeel van Belgacom nv geworden). Als zodanig bezit Mobistar geen direct of indirect stemrecht in Irisnet. Nochtans besloot Mobistar dat, door toepassing van SIC 12, Irisnet in wezen wordt gecontroleerd door Mobistar en haar partner Belgacom. Bovendien stelt men vast dat de risico's en beloningen niet worden gedragen door France Télécom maar door Mobistar.

Alle intergroep-balansen, transacties, inkomsten en uitgaven, winsten en verliezen die het resultaat zijn van intergroeptransacties werden volledig geëlimineerd.

2. Wijzigingen in regels voor verslaggeving en in informatie

De grondslagen voor financiële verslaggeving en de berekeningsmethoden die zijn gehanteerd voor de opstelling van de geconsolideerde jaarrekening stemmen overeen met degene die gehanteerd zijn voor de opstelling van de geconsolideerde jaarrekening voor het jaar afgesloten op 31 december 2010, behalve voor volgende berekeningsmethodes:

• ontmanteling van de antennes werd herzien. De aanpak voor het bepalen van de kalender van de toekomstige ontmantelingen is gewijzigd tijdens het jaar. Dit heeft een impact gehad op de vaste activa en op de voorziening ter waarde van 31,9 miljoen euro. De wijziging heeft een impact van 3,1 miljoen euro gehad op de resultaten van het jaar.
• herzien om rekening te houden met de veranderingen in technologie en investeringsstrategie. De duur van de afschrijvingstermijn is verlaagd van 8 naar 7 jaar. Deze wijziging heeft voor de resultaten van het jaar een impact op de afschrijvingskosten gehad van 4,1 miljoen euro.

De volgende nieuwe wijzigingen in IFRS zijn in aanmerking genomen bij de opstelling van de geconsolideerde jaarrekening:

• Financial Reporting Standards IFRS 7 Vrijstellingen (van kracht voor jaarlijkse perioden die beginnen op of na 1 juli 2010): deze wijziging heeft geen impact gehad op de rekeningen van de Groep.
• partijen (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2011). Deze standaard vervangt IAS 24 Informatieverschaffing over verbonden partijen die is uitgegeven in 2003. De wijziging verduidelijkt de definitie van een verbonden partij om de identificatie van dergelijke verhoudingen te vereenvoudigen en om inconsequente

toepassingen van het begrip te elimineren. De herziene norm introduceert een gedeeltelijke vrijstelling van de informatievereisten voor overheidsgerelateerde entiteiten. Deze wijziging heeft geen impact gehad op zijn financiële positie of resultaten.

– Classificatie van inschrijvingsrechten (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 februari 2010). Dit wijzigt de definitie van een financiële verplichting om inschrijvingsrechten (en bepaalde opties of warrants) in te delen als eigen-vermogensinstrumenten in gevallen waar dergelijke rechten in een evenredige verhouding worden gegeven aan alle bestaande eigenaren van dezelfde klasse van de eigen-vermogensinstrumenten van een entiteit die geen derivaten zijn, of om een vast aantal eigen eigenvermogensinstrumenten van de entiteit te verwerven voor een vast bedrag in om het even welke valuta. Deze wijziging heeft geen impact gehad op de Groep.

• met eigen-vermogensinstrumenten (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 juli 2010. De interpretatie verduidelijkt dat eigen-vermogensinstrumenten die zijn uitgegeven aan een crediteur voor de afwikkeling van een financiëleverplichting, inaanmerkingkomenals eenbetaalde vergoeding. De uitgegeven eigen-vermogensinstrumenten worden gewaardeerd tegen hun reële waarde. Indien hun reële waarde niet op betrouwbare wijze kan worden gemeten, worden de instrumenten gewaardeerd tegen de reële waarde van de afgewikkelde verplichting. Enige winsten of verliezen op deze afwikkelingen worden onmiddellijk opgenomen in de winst-en-verliesrekening. De invoering van deze interpretatie heeft geen effect gehad op de jaarrekening van de Groep.
• hoofde van toegezegde pensioenregelingen, minimale financieringsverplichtingen en hun interactie - Vooruitbetalingen van een minimum financieringseis (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2011). De wijziging verschaft richtlijnen voor de beoordeling van de realiseerbare waarde van een nettopensioenvordering. De wijziging maakt het een entiteit mogelijk om de vooruitbetaling van een minimum financieringseis te behandelen als een actief. De wijziging heeft geen impact gehad op de jaarrekening van de Groep.

3. Belangrijke, bij de verantwoording gemaakte oordelen, schattingen en veronderstellingen

Het opstellen van de jaarrekening van de Groep in overeenstemming met de IFRS normen vereist dat het management bepaalde oordelen, schattingen en veronderstellingen maakt die een invloed hebben op de in de jaarrekening opgenomen bedragen en toelichtingen.

De schattingen die werden gemaakt op de verschillende rapporteringsdata geven een beeld van de situatie op dat moment (bv. marktprijzen, rentevoeten en wisselkoersen). Hoewel het management deze schattingen uitvoert met de best mogelijke kennis van de actuele gebeurtenissen en de acties die Mobistar kan ondernemen, kunnen de werkelijke resultaten afwijken van die schattingen.

Oordelen, schattingen en veronderstellingen

Bij de toepassing van de grondslagen voor financiële verslaggeving van de Groep heeft het management geen belangrijke oordelen, schattingen en veronderstellingen gevormd omtrent de toekomst en andere belangrijke bronnen van onzekerheid die met schattingen per balansdatum samenhangen en die een groot risico met zich meebrengen op een belangrijke aanpassing van de boekwaarde van activa en verplichtingen in het komende boekjaar, behalve voor:

Operationele-leaseverplichting – Groep als leasingnemer

De Groep heeft leaseovereenkomsten gesloten voor vastgoed, netwerken en auto's. Op basis van een beoordeling van de algemene voorwaarden van de overeenkomsten, heeft de Groep vastgesteld dat de leasinggever alle significante risico's en voordelen van eigendom van deze eigendommen behoudt, en verantwoordt de contracten als operationele leases. Gedetailleerde informatie wordt verstrekt in toelichting 19.

Bijzondere waardevermindering van niet-financiële activa

De waarderingstest voor goodwill toegepast door de Groep is gebaseerd op berekeningen die een continuïteit van de business inhouden en het gebruik maken van een verdisconteerd kasstroommodel. De kasstromen werden afgeleid van de budgetten voor de volgende vijf jaar. Hierin werden geen herstructureringskosten opgenomen waartoe de Groep zich nog niet heeft geëngageerd, noch belangrijke toekomstige investeringen dewelke het aktief aanzienlijk zou doen toenemen van de geteste kasstroomgenererende eenheid. Het recupereerbare bedrag is zeer gevoelig voor de discontovoet gebruikt bij het verdisconteerbare kasstroommodel alsook voor de verwachte toekomstige kasinstromen en de groeivoet gebruikt voor extrapolatie doeleinden. De voornaamste veronderstellingen gebruikt om het recupereerbare bedrag te bepalen van de verschillende kasstroomgenererende eenheden worden verder uitgelegd in toelichting 2.

Uitgestelde belastingvorderingen

Voor zover het waarschijnlijk is dat er sprake zal zijn van belastbare winst waartegen de verliezen kunnen worden afgezet, worden voor alle niet-verrekende fiscale verliezen uitgestelde belastingvorderingen verantwoord. Om het bedrag aan uitgestelde belastingvorderingen te bepalen dat kan worden verantwoord, is een aanzienlijke mate van beoordeling door het management nodig op basis van het waarschijnlijke tijdstip en niveau van toekomstige belastbare winsten, in combinatie met toekomstige fiscale planningsstrategieën. Bijzonderheden betreffende uitgestelde belastingvorderingen zijn opgenomen onder toelichting 5.

Afschrijving voor ontmanteling van netwerksites

De Groep heeft een afschrijving geboekt in het kader van de verplichte ontmanteling van netwerksites in het huurgebouw aan de Bourgetlaan, en de ontmanteling van de antennesites. Om de juiste afschrijving te kunnen berekenen moeten veronderstellingen en schattingen worden gemaakt voor wat betreft de afschrijvingspercentages en de kosten die aan de ontmanteling en de verwijdering van alle installaties zullen verbonden zijn. Zie toelichting 13.

Universele telecommunicatiedienst

Mobistaris samen met andereoperatorenbetrokkenbij een aantal gerechtelijke procedures aangaande het voorgestelde financiële compensatiesysteem voor de aanbieding van sociale tarieven. Om de potentiële impact van de evolutie van de regelgeving in deze kwestie te evalueren waren belangrijke beoordelingen en veronderstellingen van het management vereist.

4. Samenvatting van de belangrijkste grondslagen voor financiële verslaggeving

4.1. Transacties in vreemde valuta

Transacties in vreemde valuta worden bij de eerste opname geboekt tegen de koers van de functionele valuta per datum van de transactie. Monetaire activa en verplichtingen uitgedrukt in vreemde valuta's worden omgerekend tegen de koers van de functionele valuta per balansdatum.

Koerswinsten en -verliezen worden opgenomen als bedrijfsinkomsten en -uitgaven, indien ze verband houden met bedrijfsactiviteiten. Koerswinsten en -verliezen worden opgenomen als financiële inkomsten en uitgaven, indien ze verband houden met financiële activiteiten.

4.2. Bedrijfscombinaties en goodwill

Goodwill die is ontstaan bij een bedrijfscombinatie wordt bij de eerste opname gewaardeerd tegen kostprijs, d.w.z. het verschil tussen de kostprijs van de bedrijfscombinatie en de netto reële waarde van de identificeerbare activa, verplichtingen en voorwaardelijke verplichtingen voor de Groep.

Nadien wordt de goodwill gewaardeerd tegen kostprijs, na aftrek van eventuele cumulatieve waardeverminderingen.

Een waardevermindering wordt vastgesteld door middel van een beoordeling van de realiseerbare waarde van de kasstroomgenererende eenheid waarop de goodwill betrekking heeft. Deze goodwill ondergaat op het einde van elk boekjaar (31 december) een waardeverminderingstest. Indien gebeurtenissen of gewijzigde omstandigheden aantonen dat de boekwaarde is afgenomen kan deze berekening frequenter gebeuren. Deze waardevermindering wordt bepaald door het vergelijken van de boekwaarde van de kasstroomgenererende eenhedenmethunreëlewaarde,naaftrekvandeverkoopskosten, of met hun bedrijfswaarde. Wanneer het recupereerbare bedrag van de kasstroomgenererende eenheden minder is dan de geboekte waarde, wordt een waarderingsverlies erkend dat niet meer kan worden omgekeerd in de toekomst.

Het schatten van de reële waarde minus de verkoopskosten vereist dat rekening wordt gehouden met de prijs van het aandeel Mobistar zoals genoteerd op de beurs. Een alternatieve methode zou er in bestaan een schatting te maken van de bedrijfswaarde van de kasstroomgenererende eenheid van het mobiele segment. Deze methode vereist het maken van een schatting van de toekomstige kasstroom van de kasstroomgenererende eenheid van het mobiele segment en het bepalen van een geschikte discontovoet voor het bepalen van de huidige waarde van die kasstromen.

4.3. Immateriële vaste activa

Deze activa bevatten de immateriële vaste activa met een beperkte gebruiksduur zoals kosten voor GSM-, UMTS- en 4g-licenties, kosten voor netwerkdesign en -ontwikkeling, kosten voor aangekochte en intern gegenereerde software.

Immateriële vaste activa worden bij de initiële opname gewaardeerd tegen kostprijs. De kostprijs omvat aankoopprijs, invoerrechten, niet-terugbetaalbare aankoopbelastingen, na aftrek van handelskortingen en rabatten, en alle direct toe te rekenen kosten voor het voorbereiden van de activa op hun beoogde ingebruikstelling, met name kosten van personeelsbeloningen, honoraria en kosten voor het testen.

Na de waardering bij de eerste opname worden immateriële vaste activa gewaardeerd tegen kostprijs, verminderd met geaccumuleerde afschrijvingen en eventuele geaccumuleerde waardeverminderingen.

De restwaarde van immateriële vaste activa wordt beschouwd als nul, tenzij werd voldaan aan de voorwaarden van IAS 38.

Immateriële vaste activa worden over de gebruiksduur afgeschreven en op waardevermindering getest van zodra daarvoor een indicatie bestaat.

Het afschrijfbare bedrag van immateriële vaste activa met een beperkte gebruiksduur wordt toegerekend op lineaire basis gedurende de volledige gebruiksduur.

De afschrijving van de mobiele licenties vangt aan wanneer deze gereed zijn voor gebruik.

De gsm- en umts-licenties zijn toegekend voor een periode van respectievelijk 15 (oorspronkelijk) en 20 jaar. De afschrijvingsperiode is echter beperkt tot 14 en 16 jaar, zijnde de overblijvende licentietermijn vanaf de datum waarop de mobiele licenties effectief konden gebruikt worden. De verlenging van de gsm-licentie, verkregen in 2010, wordt afgeschreven over een periode van 5 jaar, wat overeenstemt met de levensduur van de licentie.

De 4g-licentie die in 2011 is verworven, zal worden afgeschreven vanaf het eerste gebruik ervan tot het einde van het toegekende recht, dus over een periode van maximaal 15 jaar. Momenteel is de begindatum van de afschrijving niet bekend, maar gezien de voorwaarden van de verwerving zal de afschrijving niet vóór 1 juli 2012 van start gaan.

De gebruiksduur van verworven en interne gegenereerde software is 5 jaar (software voor het netwerk) of 4 jaar (andere software) en hun afschrijving start wanneer de software klaar is voor gebruik.

De afschrijvingsmethode en -periode voor immateriële vaste activa met een beperkte gebruiksduur wordt minstens op het einde van elk boekjaar herbekeken. Elke wijziging in de gebruiksduur of het verwachte consumptiepatroon van de toekomstige economische voordelen die vervat zijn in de activa, wordt prospectief geboekt als een wijziging in de boekhoudkundige schatting.

Afschrijvingen en waardeverminderingen worden in de resultatenrekening opgenomen onder de rubriek 'Afschrijvingen en waardeverminderingen'.

Onderzoekskosten worden in kosten opgenomen zodra zij zich voordoen. Een immaterieel vast actief dat voorkomt uit ontwikkelingskosten gemaakt op een individueel project wordt slechts opgenomen indien de Groep kan aantonen dat oplevering van dit immaterieel vast actief technisch haalbaar is, zodat dit actief voor gebruik of verkoop beschikbaar zal zijn, dat zij van plan is dit actief op te leveren en in staat is om het te gebruiken of verkopen, dat zij kan aangeven hoe dit actief toekomstige economische voordelen zal genereren, dat dit actief met de ter beschikking staande middelen kan worden opgeleverd en dat het mogelijk is om op betrouwbare wijze de gedurende de ontwikkeling te maken kosten te bepalen.

Na de eerste opname van de ontwikkelingskosten, wordt het actief opgenomen tegen kostprijs na aftrek van eventuele cumulatieve afschrijving en cumulatieve bijzondere waardeverminderingen. De afschrijving van het actief vangt aan zodra de ontwikkelingsfase wordt afgerond en het actief klaar is voor gebruik. De geactiveerde kosten worden afgeschreven over de periode waarin verwachte toekomstige verkopen worden gerealiseerd vanuit het betreffende project. Zolang het actief niet in gebruik is, wordt deze jaarlijks getoetst op bijzondere waardeverminderingen.

4.4. Materiële vaste activa

De volgende investeringsgoederen worden opgenomen onder materiële vaste activa: gebouwen, netwerkinfrastructuur en uitrustingen, IT-servers en pc's, kantoormeubelen, verbeteringen aan gebouwen, uitrustingen verhuurd aan klanten.

Bij initiële opname in de balans worden materiële vaste activa gewaardeerd tegen kostprijs. De kostprijs omvat aankoopprijs, invoerrechten en niet-terugbetaalbare aankoopbelastingen, na aftrek van handelskortingen en rabatten, en alle kosten die rechtstreeks te maken hebben met het opstellen van de activa op de daartoe bestemde locatie en het gebruiksklaar maken ervan. Kosten voor het vervangen van een onderdeel van een artikel uit de rubriek 'Materiële vaste activa' worden beschouwd als activa op het moment dat ze worden opgelopen en indien werd voldaan aan de waarderingscriteria. Alle andere reparatieen onderhoudskosten worden ten laste genomen van de winsten verliesrekening zodra zij zich voordoen. De kosten omvatten eveneens de geschatte uitgaven voor het ontmantelen van de sites van het netwerk, en het opknappen van gehuurde locaties, waar deze verplichtingen bestaan.

Na de eerste opname worden materiële vaste activa gewaardeerd tegen kostprijs, verminderd met de geaccumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingen.

Het afschrijfbare bedrag van materiële vaste activa wordt toegerekend op systematische en lineaire wijze gedurende de gebruiksduur. De afschrijving van materiële vaste activa start wanneer ze klaar zijn voor gebruik.

De gebruiksduur van de verschillende categorieën materiële vaste activa werd als volgt vastgelegd:

Gebouwen	20 jaar
Pylonen en netwerkconstructies	20 jaar
Glasvezel	15 jaar
Netwerkuitrustingen	7-8 jaar
Data transmissie-uitrustingen	5 jaar
IT-servers	5 jaar
Pc's	4 jaar
Kantoormeubelen	5-10 jaar
Verbeteringen aan gebouwen	9 jaar of korter naargelang
	de huurperiode

De restwaarde en de gebruiksduur van materiële vaste activa worden minstens op het einde van elk boekjaar herbekeken. Indien de verwachtingen afwijken van vroegere schattingen, worden wijzigingen prospectief geboekt als wijzigingen in de boekhoudkundige schatting.

Afschrijvingen en waardeverminderingen worden in de winsten verliesrekening opgenomen onder de titel 'Afschrijvingen en waardeverminderingen'.

Een investeringsgoed van 'Materiële vaste activa' wordt niet meer op de balans opgenomen in geval van vervreemding of indien er geen toekomstige economische voordelen worden verwacht van zijn vervreemding. Eventuele opbrengsten of verliezen voortvloeiend uit de verwijdering van het actief op de balans worden opgenomen in de winst- en verliesrekening gedurende het jaar waarin het actief wordt verwijderd van de balans.

De verplichting uit hoofde van een buitengebruikstelling van sites van het netwerk wordt gewaardeerd op basis van de gekende looptijd van de huurcontracten voor de locatie, daarbij rekening houdend met een grote waarschijnlijkheid op verlenging van de bestaande verbintenissen, en met het feit dat alle vestigingen in de toekomst zullen worden ontmanteld. 'Ontmantelde activa' worden gewaardeerd rekening houdend met de verwachte inflatie en disconteringsrente.

4.5. Bijzondere waardeverminderingen van niet-financiële activa

De Groep beoordeelt per balansdatum of er aanwijzingen zijn dat een actief een waardevermindering heeft ondergaan. Indien een dergelijke aanwijzing bestaat, of indien voor bepaalde activa een jaarlijkse waardeverminderingstest is vereist, maakt Mobistar een schatting van de realiseerbare waarde voor deze activa. De realiseerbare waarde van een actief is de hoogste van: of de reële waarde van een actief of de gebruikswaarde van de kasstroomgenererende eenheid, na aftrek van de verkoopskosten. Ze wordt voor elk actief afzonderlijk bepaald, tenzij het actief geen inkomende kasstromen genereert die grotendeels onafhankelijk zijn van de kasstromen van andere activa of groepen van activa. Indien de boekwaarde van een actief de realiseerbare waarde overschrijdt, wordt het actief geacht een waardevermindering te hebben ondergaan en wordt deze afgewaardeerd tot de realiseerbare waarde. Bij de bepaling van de gebruikswaarde worden de geschatte toekomstige kasstromen geactualiseerd door toepassing van een discontovoet na belastingen die rekening houdt met de huidige marktinzichten van de tijdwaarde van geld, en de specifieke risico's van het actief. Waardeverminderingen worden opgenomen in de rubriek 'Afschrijvingen en waardeverminderingen' in de winst- en verliesrekening.

Voor activa met uitsluiting van goodwill wordt een beoordeling gemaakt op iedere rapporteringsdatum of er een aanwijzing is dat de voorheen erkende waarderingsverliezen nog bestaan of verminderd zijn. Indien zulke aanwijzing bestaat, schat de Groep de recupeerbare waarde van het activa of van de kasstroomgenererende eenheid. Een voorheen erkend waarderingsverlies wordt enkel omgekeerd indien er een verandering is opgetreden in de veronderstellingen gebruikt bij het bepalen van het recupereerbare bedrag van het aktief sinds de erkenning van het laatste waarderingsverlies. De omkering is beperkt zodat het geboekte bedrag van het aktief niet hoger is dan de recupereerbare waarde, noch hoger is dan de geboekte waarde die werd bepaald, netto na afschrijving, indien geen waarderingsverlies was erkend voor het aktief in voorgaande jaren. Zulke omkering is erkend in de verlies- en winstrekening tenzij het aktief is geboekt als op de geherwaardeerde waarde, in welk geval de omkering is behandeld als een herwaarderingsmeerwaarde.

4.6. Financieringskosten

Financieringskosten worden geactiveerd vanaf 1 januari 2009. De beslissing om financieringskosten al dan niet te activeren gebeurt op projectniveau. Tot het einde van 2008 werden financieringskosten opgenomen als uitgaven in de periode waarin ze werden opgelopen.

4.7. Overheidssubsidies

Overheidssubsidies worden opgenomen indien er een redelijke mate van zekerheid is dat de subsidie zal worden ontvangen en dat aan alle voorwaarden zal worden voldaan.

Indien de subsidie betrekking heeft op een kostenpost wordt de subsidie als inkomsten toegerekend gedurende de periode die op systematische wijze overeenstemt met de kosten die geacht worden te worden gecompenseerd.

Indien de subsidie betrekking heeft op een actief, wordt de reële waarde gecrediteerd aan de geboekte waarde van het actief, die in gelijke jaarlijkse termen vrijvalt ten gunste van de winst- en verliesrekening over de verwachte gebruiksduur van het betreffende actief.

4.8. Belastingen

Belastingen op inkomsten

Verschuldigde en verrekenbare belastingvorderingen en -verplichtingen voor lopende en voorgaande jaren worden gewaardeerd op het bedrag dat naar verwachting zal worden teruggevorderd van of betaald aan de belastingdienst. Het belastingbedrag wordt berekend op basis van de bij wet vastgestelde belastingtarieven en geldende belastingwetgeving op balansdatum dan wel waartoe materieel op balansdatum is besloten.

Uitgestelde belasting op inkomen

Voor uitgestelde belastingverplichtingen wordt een voorziening gevormd op basis van activa en passiva en hun in deze jaarrekening opgenomen boekwaarde.

Uitgestelde belastingverplichtingen worden verantwoord voor alle belastbare tijdelijke verschillen, behalve:

• indien de uitgestelde belastingverplichting voorkomt uit de eerste opname van goodwill of de eerste opname van een actief of verplichting in een transactie die geen bedrijfscombinatie is en, op het moment van de transactie, geen invloed heeft op de winst voor belasting of het fiscale resultaat, en
• voor wat betreft belastbare tijdelijke verschillen die verband houden met investeringen in dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en belangen in joint venture, indien het tijdstip van afwikkeling geheel zelfstandig kan worden bepaald, en het waarschijnlijk is dat het tijdelijke verschil niet in de nabije toekomst zal worden afgewikkeld.

Uitgestelde belastingvorderingen worden opgenomen voor alle verrekenbare tijdelijke verschillen, onbenutte fiscale faciliteiten en niet verrekende fiscale verliezen, voorzover het waarschijnlijk is dat er fiscale winst beschikbaar zal zijn waarmee het verrekenbare tijdelijke verschil kan worden verrekend, en de verrekenbare tijdelijke verschillen, onbenutte fiscale faciliteiten en onbenutte fiscale verliezen kunnen worden aangewend, behalve:

• indien de uitgestelde belastingvordering voortkomt uit de eerste opname van een vordering of verplichting in een transactie die geen bedrijfscombinatie is en, op het moment van de transactie, geen invloed heeft op de winst voor belasting of het fiscale resultaat, en
• voor verrekenbare verschillen die verband houden met investeringen in dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en belangen in joint ventures, voorzover waarschijnlijk is dat het tijdelijke verschil in de nabije toekomst zal worden afgewikkeld en fiscale winst beschikbaar zal zijn waarmee het tijdelijke verschil kan worden verrekend.

De boekwaarde van de uitgestelde belastingvorderingen wordt per balansdatum beoordeeld en verlaagd voorzover het niet waarschijnlijk is dat voldoende fiscale winst beschikbaar zal zijn waarmee het tijdelijke verschil geheel of gedeeltelijk kan worden verrekend. Niet-opgenomen uitgestelde belastingvorderingen worden per balansdatum herbeoordeeld en opgenomen voorzover het waarschijnlijk is dat in de toekomst fiscale winst aanwezig zal zijn waarmee deze uitgestelde vordering kan worden verrekend.

Uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen worden gewaardeerd tegen de belastingtarieven die naar verwachting van toepassing zullen zijn op de periode waarin de vordering wordt gerealiseerd of de verplichting wordt afgewikkeld, op basis van de bij wet vastgestelde belastingtarieven en geldende belastingwetgeving.

Uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen worden gesaldeerd indien er een in rechte afdwingbaar recht bestaat om belastingvorderingen te salderen met belastingverplichtingen en de uitgestelde belastingen verband houden met dezelfde belastbare entiteit en dezelfde belastingautoriteit.

Omzetbelasting

Opbrengsten, kosten en activa worden opgenomen na aftrek van de omzetbelasting, behalve:

• indien de op de aankoop van activa of diensten betreffende omzetbelasting niet teruggevorderd kan worden van de belastingdienst, in welk geval de omzetbelasting wordt opgenomen als onderdeel van de kosten van de verwerving van het actief
• vorderingen en verplichtingen die worden verantwoord inclusief de omzetbelasting.

Het netto bedrag van de omzetbelasting die kan worden teruggevorderd van of betaalbaar is aan de belastingdienst wordt opgenomen als een onderdeel van de baten en lasten in de balans.

4.9. Voorraden

Voorraden zijn activa die bestemd zijn voor de verkoop in de normale bedrijvigheid, namelijk mobiele telefoontoestellen en simkaarten.

Voorraden worden gewaardeerd tegen de laagste prijs, de kostprijs of de realiseerbare waarde. De kosten van voorraden omvatten alle kosten voor aankoop, inpakkosten en andere kosten die nodig zijn om de voorraden in hun beoogde toestand en op hun beoogde locatie te brengen. Kosten voor voorraden worden gewaardeerd volgens het FIFO-principe (first-in, firstout). De netto opbrengstwaarde wordt gevormd door de geschatte verkoopprijs in de normale bedrijfsvoering, minus de geschatte kosten van voltooiing en de geschatte kosten ten behoeve van de afwikkeling van de verkoop.

4.10. Inkoop eigen aandelen

Ingekochte eigen aandelen worden in mindering gebracht van het eigen vermogen.

Bij de aankoop, verkoop, uitgifte of intrekking van eigen aandelen wordt geen winst of verlies ten gunste of ten laste van de winsten verliesrekening gebracht.

4.11. Kas en kasequivalenten

Kas en kasequivalenten omvatten kasgeld, banktegoeden en kortetermijndeposito's met een maximale looptijd van drie maanden. Kas en kasequivalenten bij financiële instellingen worden gewaardeerd tegen hun nominale waarde. Bankkredieten en intergroeps-kredieten worden geboekt als kortlopende financiële schulden.

4.12. Financiële instrumenten

Opname en verwijdering in balans

Financiële activa of passiva worden geboekt op de balans op de afwikkelingsdatum wanneer de Groep partij is in de overeenkomst betreffende het financiële instrument.

Financiële activa worden niet langer opgenomen in de balans wanneer de contractuele rechten op kasstroom uit de financiële activa aflopen.

Financiële passiva worden verwijderd wanneer aan de contractuele verplichting voldaan is, of wanneer ze geannuleerd of afgelopen is.

Financiële activa

Financiële activa worden ofwel gewaardeerd als financiële activa tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening, of als leningen en vorderingen.

De Onderneming heeft geen tot einde looptijd aangehouden investeringen of voor verkoop geschikte, financiële activa in haar bezit.

Bij een eerste opname worden financiële activa gewaardeerd tegen reële waarde vermeerderd met de rechtstreeks toe te rekenen transactiekosten in het geval de investeringen niet aan reële waarde via winst of verlies worden geboekt. De Groep waardeert haar financiële activa op basis van een eerste opname. Indien nodig en toegestaan bekijkt ze deze waardering bij de afsluiting van elk boekjaar opnieuw.

Financiële activa tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening

Financiële activa tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening omvatten onder meer voor handelsdoeleinden aangehouden financiële activa en financiële activa die bij eerste opname worden aangemerkt als verantwoord tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening.

Leningen en vorderingen

Leningen en vorderingen zijn niet-afgeleide financiële activa met vaste of vooraf bepaalde betalingen die niet op een actieve markt zijn genoteerd. Dergelijke activa worden opgenomen tegen de afgeschreven kostprijs op basis van de effectieverentemethode. Winsten en verliezen worden opgenomen in de resultatenrekening zodra de leningen en vorderingen niet langer op de balans worden opgenomen of een waardevermindering ondergaan, alsmede via het afschrijvingsproces.

Handelsvorderingen en andere kortlopende vorderingen zonder vaste rentevoet worden opgenomen tegen het oorspronkelijke factuurbedrag of het nominale bedrag wanneer het verdisconteringseffect immaterieel is. Een verlies door waardevermindering op handelsvorderingen en andere kortlopende vorderingen wordt opgenomen in de winst- en verliesrekening indien de boekwaarde lager is dan de contante waarde van de verwachte toekomstige kasstromen. Waardevermindering wordt gewaardeerd op individuele basis, of op basis van een segment indien individuele waardering niet mogelijk is. Handelsvorderingen en andere kortlopende vorderingen worden opgenomen op de balansrekening na aftrek van alle cumulatieve verliezen door waardevermindering.

Waardevermindering van financiële activa

De Groep bekijkt elke balansdatum opnieuw of financiële activa afzonderlijk of in groep aan waarde ingeboet hebben.

Tegen afgeschreven kostprijs gewaardeerde activa

Indien er objectief bewijs bestaat dat er een bijzonder waardeverminderingsverlies is opgetreden op tegen afgeschreven kostprijs gewaardeerde leningen en vorderingen, wordt het bedrag bepaald als het verschil tussen de boekwaarde van het actief en de contante waarde van verwachte toekomstige kasstromen (exclusief verwachte toekomstige kredietverliezen die zich niet hebben voorgedaan), verdisconteerd tegen het oorspronkelijke effectieve rentetarief van het financiële actief (dus als bij eerste opname berekende effectieve rentetarief). De boekwaarde van het actief wordt verlaagd met gebruikmaking van een voorzieningsrekening. Het bedrag van het verlies wordt verantwoord in de winst- en verliesrekening.

Indien het bedrag van het verlies wegens bijzondere waardevermindering in een navolgende periode daalt en de daling objectief in verband kan worden gebracht met een gebeurtenis die na opname van de bijzondere waardevermindering heeft plaatsgevonden, wordt het eerder verantwoorde verlies wegens bijzondere waardevermindering teruggenomen. Een eventuele daaraan volgende terugneming van een verlies wegens bijzondere waardevermindering wordt in de winst of het verlies verantwoord, voor zover de boekwaarde van het actief niet hoger is dan de afgeschreven kostprijs ervan per de datum van terugneming.

Met betrekking tot handelsvorderingen wordt een voorziening voor bijzondere waardevermindering getroffen indien er objectief bewijs is (zoals de waarschijnlijkheid van faillissement of aanmerkelijke financiële moeilijkheden van de debiteur) dat de Groep niet in staat zal zijn alle volgens de oorspronkelijke factuur openstaande bedragen te innen. De boekwaarde van de vordering wordt verlaagd met gebruikmaking van een voorziening voor dubieuze debiteuren. Vorderingen die een bijzondere waardevermindering hebben ondergaan, worden niet langer opgenomen zodra de oninbaarheid daarvan is vastgesteld.

Financiële verplichtingen

Interestdragende leningen

Leningen worden bij de eerste opname opgenomen tegen de reële waarde van de ontvangen tegenprestatie, minus de direct toerekenbare transactiekosten.

Na deze eerste opname worden de rentedragende leningen vervolgens gewaardeerd tegen de afgeschreven kostprijs op basis van de effectieve-rentemethode.

Winsten en verliezen worden opgenomen in de winst- en verliesrekening zodra de schulden niet langer op de balans worden opgenomen, alsmede via het afschrijvingsproces.

Handelsschulden en andere kortlopende schulden

Handelsschulden en andere kortlopende schulden zonder vaste rentevoet worden gewaardeerd tegen het oorspronkelijke factuurbedrag of het nominale bedrag indien het verdisconteringseffect onbetekenend is.

Compenseren van financiële activa en passiva

Handelsvorderingen en -schulden worden gecompenseerd en het nettobedrag wordt weergegeven op de balans indien deze bedragen wettelijk mogen worden gecompenseerd en er een duidelijke intentie bestaat om ze op nettobasis af te handelen.

4.13. Op aandelen gebaseerde betalingen

Werknemers van Mobistar kunnen beloningen ontvangen in de vorm van op aandelen gebaseerde vergoedingen.

De kosten van alle in eigen-vermogensinstrumenten afgewikkelde transacties met werknemers worden gewaardeerd tegen de reële waarde op de toekenningsdatum. De reële waarde van dergelijke eigen-vermogenstransacties wordt bepaald op basis van de marktprijzen indien beschikbaar, waarbij rekening wordt gehouden met de voorwaarden waaraan deze eigen-vermogensinstrumenten werden verleend. Indien marktprijzen niet beschikbaar zijn, wordt een ander gepast waarderingsmodel gebruikt, waarvan bijzonderheden onder toelichting 12 opgenomen zijn. Bij de waardering van in eigen-vermogensinstrumenten afgewikkelde transacties wordt geen rekening gehouden met prestatievoorwaarden, tenzij voorwaarden met betrekking tot de aandelenprijs, indien van toepassing.

De kosten van in eigen-vermogensinstrumenten afgewikkelde transacties worden, samen met eenzelfde verhoging van het eigen vermogen, opgenomen in de periode waarin aan de voorwaarden met betrekking tot prestaties en/of dienstverlening is voldaan, eindigend op de datum waarop de werknemers volledig recht krijgen op de toezegging (toekenningsdatum).

Geen kosten worden erkend voor beloningen die niet definitief zijn toegezegd, behalve voor vergoedingen die conditioneel werden toegezegd gebaseerd op een marktvoorwaarde. Deze worden behandeld als zijnde toegekend onafhankelijk van het feit dat aan de marktvoorwaarde is voldaan of niet, gegeven dat alle andere verwezenlijkingen en/of diensten voorwaarden zijn voldaan.

De cumulatieve kosten opgenomen voor in eigen-vermogensinstrumenten afgewikkelde transacties op verslagdatum tot de uitoefeningsdatum, weerspiegelen de mate waarin de wachtperiode is verstreken, en de beste schatting van het aantal eigenvermogensinstrumenten dat uiteindelijk zal worden toegekend.

4.14. Voorzieningen op lange termijn

Voorzieningen worden aangelegd indien Mobistar een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting heeft als gevolg van een gebeurtenis in het verleden, waarvoor het waarschijnlijk is dat er een uitstroom nodig zal zijn van middelen die economische voordelen in zich bergen om de verplichting af te wikkelen, en indien deze uitstroom op een betrouwbare wijze kan worden geschat.

Indien Mobistar verwacht dat een aantal of alle voorzieningen zullen worden uitgekeerd, wordt de vergoeding opgenomen als afzonderlijk actief, maar enkel wanneer de vergoeding vrijwel zeker is. De kost die met een voorziening samenhangt, wordt opgenomen in de winst- en verliesrekening na aftrek van een eventuele vergoeding.

Indien het effect van de tijdwaarde van geld materieel is, worden de voorzieningen contant gemaakt tegen een discontovoet (vóór belastingen) die, indien noodzakelijk, met de specifieke risico's van de verplichting rekening houdt. Indien verdisconteerd wordt, wordt de toename in de voorziening wegens het verstrijken van de tijd geboekt als financieringskosten.

De schatting van de kosten voor het ontmantelen van de sites van het netwerk en voor de renovatie van gehuurde locaties wordt geboekt als onderdeel van materiële vaste activa. Deze schatting wordt eveneens geboekt als een voorziening, gewaardeerd tegen een gepaste inflatie- en discontovoet.

4.15. Personeelsbeloningen

Kortlopende personeelsbeloningen zoals lonen, socialezekerheidsbijdragen, betaalde jaarlijkse vakantie, winstdeling en bonussen, hospitalisatieverzekering, bedrijfswagens e.d. worden geboekt tijdens de periode waarin de werknemer werkzaam is in de onderneming.

Kortlopende personeelsbeloningen worden gewaardeerd als passiva als gevolg van een contractuele of feitelijk bestaande verplichting en indien een betrouwbare schatting van dergelijke passiva mogelijk is.

Het pensioenplan wordt gekwalificeerd als een plan van het type toegezegde bijdragen, aangezien het wettelijk opgelegde minimale rendement gegarandeerd is door de huidige voorwaarden van het verzekeringscontract van de groep zonder bijkomende kosten voor Mobistar.

4.16. Opbrengsten

Opbrengsten worden verantwoord voor zover het waarschijnlijk is dat de economische voordelen ten goede zullen komen van Mobistar en de opbrengsten betrouwbaar kunnen worden bepaald. Opbrengsten worden aan de reële waarde van de ontvangen vergoeding gemeten, geen rekening houdend met kortingen, restituties of omzetbelastingen of rechten.

Verkoop van goederen wordt opgenomen als opbrengst indien de wezenlijke risico's en voordelen van eigendom van de goederen en de controle erover zijn overgedragen aan de koper.

Opbrengsten die voortkomen uit dienstverlening worden verantwoord naar rato van vergoeding die is ontvangen of waarop recht is verkregen. Opbrengsten worden gewaardeerd tegen de reële waarde van de vergoeding die is ontvangen of waarop recht is verkregen. Verschillende indicatoren worden gebruikt om de afhandeling van de dienstverrichting te bepalen, afhankelijk van de geleverde dienst. Voor voorafbetaalde diensten worden de inkomsten geboekt gebaseerd op gebruiksinformatie (gebruikte minuten, sms verzonden). Voor gefactureerde diensten worden de inkomsten geboekt ofwel bij gebruik (gefactureerd of erkend) of als een percentage van het geschatte gebruik (voor voorafbetaalde diensten).

Specifieke inkomenstromen en gerelateerdewaarderingscriteria zijn de volgende:

Verkoop van apparatuur

Verkoop van apparatuur aan distributiekanalen en eindklanten wordt gewaardeerd bij levering. Verkoop in consignatie wordt opgenomen onder opbrengsten bij verkoop aan eindklanten.

Opbrengsten uit abonnementen

Opbrengsten uit verkeer worden opgenomen bij verbruik. Nietverbruikte communicatierechten worden overgedragen indien dat recht bestaat. Voorafbetaalde bedragen voor abonnementen worden opgenomen tijdens de abonnementsperiode op lineaire wijze.

Opbrengsten uit de verkoop van voorafbetaalde kaarten

De verkoop van voorafbetaalde kaarten wordt gewaardeerd tegen nominale waarde als uitgestelde opbrengsten op het moment van de verkoop en vrijgegeven in de winst- en verliesrekening als opbrengsten op het moment van gebruik.

Opbrengsten uit interconnectie

Opbrengsten uit verkeer van andere telecomoperatoren die ons netwerk gebruiken, worden geboekt op het ogenblik van het gebruik zelf.

Gedeelde opbrengsten

Opbrengsten die voortkomen uit contracten met derde 'content providers' worden verantwoord na aftrek van de bedragen die aan hen werden betaald als bezoldiging voor het geleverde product of de geleverde service.

Opbrengsten uitgesteld tot de betaling

Opbrengsten waarvan de invorderbaarheid op het verkooppunt niet redelijkerwijze is gewaarborgd, worden uitgesteld tot de betaling is ontvangen.

Huuropbrengsten uit gedeelde locaties

Betreffende de overeenkomsten waar Mobistar de volledige verantwoordelijkheid heeft voor het naleven van de voorwaarden voor het huurcontract van de sites worden de huurkosten opgenomen onder uitgaven. Opbrengsten uit het onderverhuren van sites aan andere operatoren worden opgenomen onder opbrengsten.

4.17. Leasingovereenkomsten

Leasingovereenkomsten waarbij alle wezenlijke risico's en voordelen in verband met de eigendom niet hoofdzakelijk worden overgedragen aan de huurder zijn operationele leasingovereenkomsten. De betalingen worden opgenomen als uitgaven op lineaire basis gedurende de looptijd van het contract.

Het bepalen of een overeenkomst een leasingovereenkomst is of bevat, vereist een beoordeling van het feit of de overeenkomst afhankelijk is van het gebruik van het specifieke activa en de overeenkomst een recht bevat op het gebruik van het activa.

4.18. Loyauteitsvergoedingen

Loyauteitsvergoedingen die door de distributiekanalen worden verdiend op postpaid-contracten worden vooraf opgenomen bij de ondertekening van het contract.

4.19. Financiële kortingen

Financiële kortingen die worden toegekend aan klanten of ontvangen van leveranciers voor vroegtijdige betalingen worden afgetrokken van opbrengsten en kosten van verkoop wanneer ze zich voordoen.

4.20. Dividenden

Een dividend dat door de Algemene Vergadering van aandeelhouders wordt aangekondigd na balansdatum wordt niet verantwoord als een passief op die datum.

4.21. Getrouwheidsprogramma's

De getrouwheidsprogramma's zijn gebaseerd op punten toegekend aan de klanten in functie van hun aankoopgedrag. Deze punten worden beschouwd als een afzonderlijk gedeelte van de gefactureerde, maar nog te leveren diensten. Een gedeelte van de gefactureerde inkomsten wordt alzo toegewezen aan deze punten en uitgesteld opgenomen in opbrengsten op het ogenblik dat de punten worden omgezet in een voordeel door de klanten. Het bedrag toegewezen aan deze punten is gebaseerd op de reële waarde van het voorgestelde equivalente voordeel (verkoopswaarde) in samenhang met een geschatte inruilratio van deze punten.

5. Toekomstige grondslagwijzigingen voor de verslaggeving

Nieuwe of gewijzigde standaarden en interpretaties die zijn uitgegeven tot de publicatiedatum van de jaarrekening van de Groep, maar die nog niet van kracht zijn voor jaarrekeningen van 2011, worden hierna vermeld. De Groep heeft verkozen geen standaarden of interpretaties toe te passen voor de effectieve invoeringsdatum.

• 1. De standaard is de eerste fase van een driedelig project ter vervanging van IAS 39 Financiële instrumenten: opname en waardering. Dit eerste deel behandelt de indeling en de waardering van financiële instrumenten. De impact van de toepassing van het huidige deel kan niet los worden gezien van de twee andere, nog niet gepubliceerde delen. Deze voorzien met terugwerkende kracht de behandeling van de bijzondere waardeverminderingsmethoden van toepassing op de financiële activa en de op de administratieve verwerking van afdekkingstransacties (hedge accounting).

• jaarlijkse perioden die beginnen op of na 1 januari 2013). IFRS 10 vervangt de consolidatiebepalingen van de huidige SIC-12 en IAS 27. Deze standaard behandelt de consolidatie van dochterondernemingen en gestructureerde entiteiten en verschaft een nieuwe definitie voor zeggenschap, waarop de toekomstige consolidatie zal berusten. De gevolgen van de retroactieve toepassing van deze standaard op de consolidatiekring van de Groep zullen in de volgende financiële verslaggevingsperioden definitief worden vastgesteld. Er wordt niet verwacht dat ze een materiële invloed zullen hebben op de jaarrekening van de Groep.

• schap (van kracht voor jaarlijkse perioden die beginnen op of na 1 januari 2013). IFRS 11 vervangt IAS 31 en SIC-13. Deze standaard behandelt de administratieve verwerking van overeenkomsten met gemeenschappelijk zeggenschap. De definitie van gemeenschappelijk zeggenschap is gebaseerd op het bestaan van een overeenkomst en de unanieme instemming van de partijen die de zeggenschap delen. Er zijn twee soorten overeenkomsten met gemeenschappelijke zeggenschap:

• rechten op de nettoactiva van de entiteit die administratief wordt verwerkt op basis van de equitymethode, de methode die reeds door de Groep wordt toegepast, en
• aan gezamenlijke activiteiten hebben directe rechten op de activa en directe verplichtingen ten aanzien van de verplichtingen van de entiteiten die administratief moeten worden verwerkt alsof ze ontstaan door de overeenkomst.

De gevolgen van de retroactieve toepassing van deze standaard worden momenteel geanalyseerd, voornamelijk in de context van gedeelde netwerkinfrastructuur.

• entiteiten (van kracht voor jaarlijkse perioden die beginnen op of na 1 januari 2013). IFRS 12 vervangt de vereiste informatieverschaffing die voorheen was opgenomen in IAS 27,IAS28enIAS31.Doordezestandaardwordtalleinformatie die moet worden verschaft over dochterondernemingen, overeenkomsten met gemeenschappelijke zeggenschap, geassocieerde deelnemingen en geconsolideerde en nietgeconsolideerde gestructureerde entiteiten, gegroepeerd en verklaard.

• jaarlijkse perioden die beginnen op of na 1 januari 2013). IFRS 13 is een unieke bron inzake de waardering tegen reële waarde en informatieverschaffing die in alle IFRS's moet worden gebruikt. De standaard:

• reële waarde, inclusief de reële-waardehiërarchie die reeds is beschreven in IFRS 7.

Deze standaard moet prospectief worden toegepast en heeft geen gevolgen voor het toepassingsgebied van 'reële waarde'. De mogelijke gevolgen van de verduidelijkingen die worden verschaft in verband met de waardering tegen reële waarde, zullen in 2012 worden geanalyseerd.

deelnemingen en joint ventures (van kracht voor jaarlijkse perioden die beginnen op of vanaf 1 januari 2013). Deze standaard heeft betrekking op de administratieve verwerking van joint ventures en geassocieerde deelnemingen op basis van de equitymethode. Er zijn enkele verduidelijkingen opgenomen over de administratieve verwerking van wijzigingen in eigendomsbelangen (met of zonder verlies van zeggenschap), terwijl de vereiste informatieverschaffing nu wordt behandeld door IFRS 12. Deze herziening heeft geen gevolgen voor de jaarrekening van de Groep.

De volgende nieuwe wijzigingen en standaarden zijn gezien de huidige activiteiten van de Groep niet van toepassing:

• Financial Reporting Standards Ernstige hyperinflatie en verwijdering van de vaste overgangsdata voor eerste toepassers (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 juli 2011)
• schaffing – Niet langer opnemen in de balans (van kracht voor boekjaren die beginnen op of vanaf 1 juli 2011)
• Presentatie van posten van niet-gerealiseerde resultaten (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 juli 2012)
• ting: inbaarheid van onderliggende activa (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2012)
• voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2013)
• kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2013)
• bovengrondse mijn (van kracht voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2013)

1. Bedrijfscombinaties (in 000 euro)

Wijzigingen in 2011

In de loop van 2011 werden geen overnames gedaan. Wel zijn er bepaalde aanpassingen opgenomen als gevolg van ontwikkelingen in het kader van de overname die in 2010 werd voltooid.

In november 2009 heeft Mobistar een aandelenaankoopovereenkomst ondertekend om van KPN Belgium alle aandelen te kopen van de onderneming KPN Belgium Business ('overgenomen partij'), die de b2b- en carrieractiviteiten beheert en beschikt over een glasvezelnetwerk van 1800 km.

De overname werd op 31 maart 2010 voltooid. Sinds die datum bezit Mobistar 100% van de aandelen in de overgenomen partij. De overgenomen partij wordt sinds 1 april 2010 geconsolideerd. Op die datum is de naam van de onderneming gewijzigd in Mobistar Enterprise Services sa/nv (hierna 'MES').

Mobistar heeft op de overnamedatum een contante vergoeding betaald van 65 miljoen euro. De aandelenaankoopovereenkomst voorziet in een prijsaanpassing die gekoppeld is aan de werkelijke netto schuld en het werkelijk werkkapitaal op het ogenblik van de overnamedatum. Deze prijsaanpassing werd nog niet definitief vastgelegd en kan in de toekomst een invloed hebben op de uiteindelijk betaalde vergoeding.

Volgens de analyse van de transactie op basis van de herziene norm IFRS 3 is de transactie een bedrijfscombinatie en is de transactie ook als dusdanig verwerkt. Op basis van de aandelenaankoopovereenkomst is Mobistar duidelijk de 'overnemende partij' en is de overnamedatum vastgesteld op 31 maart 2010.

Een onafhankelijke expert heeft een waardering van de overgenomen activa uitgevoerd. De reële waarde van de identificeerbare activa en verplichtingen van de overgenomen partij op de overnamedatum wordt weergegeven in de onderstaande tabel.

Eind december 2010 was de reële waarde van de geïdentificeerde activa en verplichtingen voor de volgende activa en verplichtingen een voorlopige waarde, aangezien er onvoldoende informatie beschikbaar was voor de definitieve bepaling van:

• 1) Uitgestelde belastingvorderingen op overgedragen verliezen
• 2) Reële waarde van verlieslatende contracten
• 3) Definitieve aanpassing van de overnameprijs

Analyses uitgevoerd in het eerste kwartaal van 2011 hebben reeds geleid tot twee aanpassingen op de betaalde vergoeding, namelijk een aanpassing van de uitgestelde belastingvordering op overgedragen verliezen voor een bedrag van 3,9 miljoen euro en een aanpassing voor de verlieslatende contracten tevens voor een bedrag van 3,9 miljoen euro. Deze aanpassingen hebben de goodwill ontstaan uit de transactie lichtjes gewijzigd. De afgeronde waarde van de goodwill bedraagt echter nog steeds 0,8 miljoen euro.

Onderstaande tabel geeft de administratieve verwerking weer van de huidig geboekte waarde:

	Finale reële waarde bij acquisitie op 31.03.2011	Voorlopige reële waarde bij acquisitie op 31.12.2010	MES bijdrage op 31.12.2010 (vóór intercompany eliminatie)
ACTIVA
Niet-courante activa
Goodwill	0	0	843
Immateriële vaste activa	2 257	2 257	2 072
Materiële vaste activa	75 544	75 544	68 695
Financiële activa	4	4	4
Andere niet-courante activa	202	202	0
Uitgestelde belastingen	3 916	0	0
Totaal niet-courante activa	81 923	78 007	71 614
Courante activa
Voorraden	1 340	1 340	1 095
Handelsvorderingen	17 046	17 046	22 058
Overige courante activa en uitgestelde uitgaven	3 734	3 734	2 450
Intercompany leningen op korte termijn	0	0	2 300
Kas en kasequivalenten	1 922	1 922	732
Totaal courante activa	24 042	24 042	28 635
Totaal activa	105 965	102 049	100 249
EIGEN VERMOGEN EN SCHULDEN
Eigen vermogen
Overgedragen winst	0	0	-1 638
Totaal eigen vermogen	0	0	-1 638
Niet-courante schulden
Langetermijnvoorzieningen	9 033	5 168	5 228
Uitgestelde belastingen	1 090	1 090	984
Totaal niet-courante schulden	10 123	6 258	6 212
Courante schulden
Financiële lease	262	262	161
Handelsschulden	23 484	23 484	23 841
Personeelsbeloningen schulden	2 127	2 127	735
Belastingen	0	0	362
Uitgestelde opbrengsten	5 762	5 762	5 505
Overige schulden	0	0	71
Totaal courante schulden	31 635	31 635	30 675
Totaal schulden	41 758	37 893	36 887
Totaal eigen vermogen en schulden	41 758	37 893	35 249
Totale geïdentificeerde netto activa aan reële waarde	64 207	64 156	65 000
Goodwill ontstaan uit overname	793	844
Getransfereerde aankoopverplichtingen	65 000	65 000
Netto kasstroom (Getransfereerde aankoopverplich
tingen verminderd met verworven kasdeposito's)	63 078	63 078

Zoals hierboven vermeld, voorziet de aandelenaankoopovereenkomst in een aanpassing van de aankoopwaarde op basis van de nettoschuld en het werkkapitaal per 28 februari 2010. De definitieve aankoopprijs wordt nog steeds door Mobistar en de verkoper onderzocht, en de discussiepunten werden ter beoordeling voorgelegd aan een expert. Het resultaat van het verslag van de expert, namelijk dat KPN Mobistar een bedrag zou moeten betalen tussen 0,3 en 2,2 miljoen euro, wordt door KPN betwist. De verkoper stelt dat de voorgestelde wijzigingen door de expert niet in het opdrachtgebied vallen. KPN is bijgevolg een arbitrageprocedure gestart over de opdracht van de expert. De vordering is eind 2011 nog steeds in behandeling. Er zijn hoorzittingen gepland in het eerste kwartaal van 2012.

2. Immateriële vaste activa en goodwill (in 000 euro)

			2011
	Goodwill	Gsm en umts licenties	Kosten voor intern gegenereerde software	Overige immateriële vaste activa	Totaal immateriële vaste activa
Aanschaffingswaarde
Op 1 januari 2011	80 131	447 208	41 559	526 412	1 015 179
Mutaties tijdens het boekjaar:
Acquisitie en consolidatieverschillen	-51	20 020	2 812	65 087	87 919
Verkopen en buitengebruikstellingen				-39 096	-39 096
Op 31 december 2011	80 080	467 228	44 371	552 403	1 064 002
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Op 1 januari 2011	0	277 860	36 136	406 404	720 400
Mutaties tijdens het boekjaar:
Toevoegingen		24 283	3 241	43 141	70 665
Terugboeking - verkopen en buitengebruikstellingen				-39 089	-39 089
Op 31 december 2011	0	302 143	39 377	410 456	751 976
Nettoboekwaarde op 31 december 2011	80 080	165 085	4 994	141 947	312 026

			2010
	Goodwill	Gsm en umts licenties	Kosten voor intern gegenereerde software	Overige immateriële vaste activa	Totaal immateriële vaste activa
Aanschaffingswaarde
Op 1 januari 2010	79 287	372 841	39 144	476 008	887 993
Mutaties tijdens het boekjaar:
Acquisitie van dochterondernemingen - 1 april				2 257	2 257
Acquisitie en consolidatieverschillen	844	74 367	2 415	60 545	137 327
Verkopen en buitengebruikstellingen				-12 398	-12 398
Op 31 december 2010	80 131	447 208	41 559	526 412	1 015 179
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Op 1 januari 2010	0	253 061	31 828	367 616	652 505
Mutaties tijdens het boekjaar:
Toevoegingen		24 799	4 308	47 431	76 538
Waardeverminderingen				3 743	3 743
Terugboeking - verkopen en buitengebruikstellingen				-12 386	-12 386
Op 31 december 2010	0	277 860	36 136	406 404	720 400
Nettoboekwaarde op 31 december 2010	80 131	169 348	5 423	120 008	294 779

Goodwill

De goodwill per eind 2011 omvat:

Goodwill Mobistar Affiliate nv	10 558
Goodwill Mobistar Enterprise Services nv	793
Goodwill Orange Communications Luxembourg sa	68 729
Totaal	80 080
De goodwill per eind 2010 omvat:
Goodwill Mobistar Affiliate nv	10 558
Goodwill Mobistar Enterprise Services nv	844
Goodwill Orange Communications Luxembourg sa	68 729
Totaal	80 131

Mobistar Affiliate nv

De verwerving van Mobistar Affiliate nv verliep in twee fasen: een eerste aankoop van 20 % van de aandelen in april 1999 en een aankoop van de resterende 80 % van de aandelen in mei 2001.

De opgenomen goodwill wordt volledig toegerekend aan het segment "België" (zie toelichting 20).

Mobistar Enterprise Services nv

De initiële boeking van de overname van Mobistar Enterprise Services nv (MES) zijn geacteerd op 1 april 2010. Deze boekingen hebben geleid tot een stijging van de goodwill met 844 duizend euro. De aanpassingen als gevolg van de uitgevoerde analyses in het eerste kwartaal van 2011 hebben geleid tot een definitieve boeking van de goodwill op 31 maart 2011 ter waarde van 793 duizend euro.

De gerapporteerde goodwill wordt volledig toegerekend aan het segment 'België' (zie toelichting 20).

Minstens aan het einde van elk boekjaar wordt een bijzondere-waardeverminderingstest uitgevoerd op de goodwill toegerekend aan het segment 'België', om te bepalen of de boekwaarde ervan niet hoger ligt dan zijn realiseerbare waarde. Bij de schatting van de reële waarde min de kosten voor verkoop wordt rekening gehouden met de aandelenkoers van Mobistar zoals genoteerd op de effectenbeurs.

De toepassing van de waardeverminderingstest op de goodwill van het segment 'België', gebaseerd op de verhouding tussen de marktkapitalisatie en de netto activa van de Groep per 31 december 2011, toonde aan dat de marktkapitalisatie aanzienlijk hoger lag dan de nettoboekwaarde.

Orange Communications Luxembourg sa

De overname van Orange Communications Luxembourg sa verliep in twee fasen: 90 % van de aandelen werd overgenomen op 2 juli 2007. De resterende 10 % is verworven op 12 november 2008.

De gerapporteerde goodwill is volledig toegerekend aan het segment "Luxemburg". Een waardeverminderingstest op deze goodwill wordt minstens op het einde van elk boekjaar uitgevoerd om te beoordelen of de boekwaarde de realiseerbare waarde niet overschrijdt.

De realiseerbare waarde van deze kasstroomgenererende eenheid is geraamd door middel van de gedisconteerde kasstroommethode. Voor 2011 zijn de kasstromen geschat in het kader van een ondernemingsplan van vijf jaar (2012 tot 2016) dat is goedgekeurd door het lokale management. Voor de volgende jaren zijn de cijfers geëxtrapoleerd op basis van een geraamd groeiritme van 2%(geschat groeiritme op de Luxemburgse markt aangepast met de impact van de uitvoering van de vooropgestelde strategie voor Orange Communications Luxembourg sa). De kasstromen zijn geactualiseerd. De disconteringsvoet die is toegepast op de kasstroomvooruitzichten is geraamd op 8,5 % (na belastingen). Er is een gevoeligheidsanalyse van deze parameters uitgevoerd. In een minder gunstig scenario, op basis van een groeiritme van 1% en een gewogen gemiddelde kostprijs van het kapitaal van 9,5%, zou er nog steeds een bedrag van 9,9 miljoen euro beschikbaar zijn.

Voor 2010 zijn de kasstromen geschat in het kader van een ondernemingsplan van vier jaar (2011 tot 2014) dat is goedgekeurd door het lokale management. Voor de volgende jaren zijn de cijfers geëxtrapoleerd op basis van een groeiritme dat geraamd is op 2 % (geraamde groeiritme op de Luxemburgse markt). De kasstromen zijn geactualiseerd. De disconteringsvoet die is toegepast op de kasstroomvooruitzichten is geraamd op 8,5 %. Er is een gevoeligheidsanalyse van deze parameters uitgevoerd. In een minder gunstig scenario, op basis van een groeiritme van 1% en een gewogen gemiddelde kostprijs van het kapitaal van 9,5%, zou er nog steeds een bedrag van 5,0 miljoen euro beschikbaar zijn.

Als de realiseerbare waarde van het segment "Luxemburg", inclusief goodwill, hoger ligt dan de boekwaarde ervan, dan hoeft er geen bijzonder waardeverminderingsverlies te worden opgenomen.

Immateriële vaste activa

De umts-licentie wordt afgeschreven sinds april 2005, het ogenblik dat het 3g-netwerk technisch operationeel werd verklaard in de regio Antwerpen. De umts-licentie wordt afgeschreven over 16 jaar op lineaire basis en de afschrijvingskosten bedragen 9.364 duizend euro op jaarbasis. De 2g-licentie is per eind 2010 verlengd. De kosten van deze verlengde licentie (74.367 duizend euro) worden afgeschreven over een periode van vijf jaar dewelke overeenstemt met de duur van de licentie. De afschrijvingskosten van de verlengde licentie voor het jaar 2010 bedragen 1.222 duizend euro en voor het jaar 2011, 14.920 duizend euro. De verwerving van de 4g-licentie is in december 2011 opgenomen voor een bedrag van 20.020 duizend euro. De 4g-licentie zal worden afgeschreven vanaf het eerste gebruik tot het einde van het toegekende recht, dus over een periode van maximaal 15 jaar. Momenteel is de begindatum van de afschrijving niet bekend, maar gezien de voorwaarden van de verwerving zal de afschrijving niet vóór 1 juli 2012 van start gaan.

Intern gegenereerde immateriële vaste activa en andere immateriële vaste activa omvatten de ontwikkeling van software en de licentiekosten voor software. De gebruiksduur van de immateriële vaste activa toegepast in 2011 is vergelijkbaar met die van 2010.

Overige immateriële activa houden voornamelijk verband met software die werd verworven van of ontwikkeld door externe leveranciers. Ze worden gebruikt voor administratieve doeleinden of grotendeels voor de netwerktoepassingen. Er is in 2010 een belangrijk vernieuwingsprogramma gestart dat als doel heeft de voorzieningen voor toepassingsbeheer, bemiddeling, facturering en CRM te evalueren. Dit vernieuwingsprogramma is gespreid over een periode van een aantal jaren met belangrijke uitvoeringsmijlpalen in 2012 en 2013.

Bepaalde immateriële activa zijn volledig afgeschreven, maar nog steeds in gebruik. De belangrijkste is de originele gsm-licentie die eind 2011 volledig was afgeschreven. Investeringen in verband met de originele softwareaankoop zijn mogelijk ook volledig afgeschreven. Upgrades van deze software, die nog steeds in gebruik zijn, zijn echter nog niet volledig afgeschreven. Hetzelfde geldt voor de opzoekkosten van de oorspronkelijke antennevestigingen.

3. Materiële vaste activa (in 000 euro)

			2011
	Terreinen, gebouwen en netwerk infrastructuur	Installaties, machines, uitrusting	Meubilair en rollend materieel	Overige materiële vaste activa	Totaal materiële vaste activa
Aanschaffingswaarde
Op 1 januari 2011	555 591	723 803	125 715	17 231	1 422 340
Mutaties tijdens het boekjaar:
Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde
vaste activa	31 888	75 734	7 327	1 980	116 929
Ontmanteling activa	32 562				32 562
Overdrachten en buitengebruikstellingen	-6 446	-79 816	-5 894	-21	-92 177
Op 31 december 2011	613 595	719 720	127 148	19 191	1 479 654
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Op 1 januari 2011	248 334	432 211	101 452	4 416	786 413
Mutaties tijdens het boekjaar:
Toevoegingen	22 946	81 837	9 841	872	115 496
Ontmanteling activa	4 178				4 178
Terugboeking - overdrachten en buitengebruikstellingen	-7 031	-79 487	-5 894	-21	-92 433
Op 31 december 2011	268 428	434 560	105 399	5 267	813 654
Nettoboekwaarde op 31 december 2011	345 167	285 160	21 749	13 924	666 000

			2010
	Terreinen, gebouwen en netwerk infrastructuur	Installaties, machines, uitrusting	Meubilair en rollend materieel	Overige materiële vaste activa	Totaal materiële vaste activa
Aanschaffingswaarde
Op 1 januari 2010	512 057	613 369	124 691	23 157	1 273 274
Mutaties tijdens het boekjaar:
Acquisitie van dochterondernemingen - 1 april	19 120	55 694	25	705	75 544
Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde
vaste activa	28 320	61 957	9 876	2 780	102 933
Ontmanteling activa	-327				-327
Overdrachten en buitengebruikstellingen	-3 579	-7 217	-8 877	-9 411	-29 084
Op 31 december 2010	555 591	723 803	125 715	17 231	1 422 340
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Op 1 januari 2010	231 469	381 730	100 289	10 872	724 360
Mutaties tijdens het boekjaar:
Toevoegingen	20 031	54 358	7 435	2 781	84 605
Waardeverminderingen	753	2 363	2 629	174	5 919
Ontmanteling activa	-153				-153
Terugboeking - overdrachten en buitengebruikstellingen	-3 766	-6 240	-8 901	-9 411	-28 318
Op 31 december 2010	248 334	432 211	101 452	4 416	786 413
Nettoboekwaarde op 31 december 2010	307 257	291 592	24 263	12 815	635 927

De balansrekening 'Terreinen, gebouwen en netwerkinfrastructuur' omvat voornamelijk de netwerkapparatuur en de installatiekosten voor de sites. De bedragen voor eigen terreinen en gebouwen zijn van geringe omvang.

Investeringen

Tijdens het boekjaar 2011 investeerde Mobistar 204,8 miljoen euro (20,0 miljoen euro in de verwerving van de 4g-licentie, 67,8 miljoen euro in immateriële vaste activa (exclusief goodwill) en 116,9 miljoen euro in materiële vaste activa), of 13,5 % van de omzet uit telefonie.

Mobistar blijft investeren in zijn IT-vernieuwingsprogramma en in de ontwikkeling van zijn 3g/hsdpa-netwerk. Om een leiderspositie te verwerven in snelle mobiele-datadiensten, heeft Mobistar in Luxemburg zijn bestaand netwerk ingeruild voor een volledig hybride netwerk (2g/3g/4g) en is het bedrijf in de tweede helft van 2011 in België gestart met een soortgelijk programma. Eind 2011 telde het Mobistar-netwerk 5.483 antennes waardoor 97% van de Belgische bevolking de beschikking had over een totale 3g/hsdpanetwerkdekking.

De activa in verband met ontmantelingskosten zijn in 2011 beïnvloed door de wijziging in de waarderingsmethode, zoals beschreven in toelichting 13.

Wijziging in de gebruiksduur van immateriële en materiële vaste activa

In de loop van 2011 werden als gevolg van wijzigingen in de geschatte gebruiksduur van zowel immateriële als materiële vaste activa bijkomende afschrijvingen geboekt voor een bedrag van 12.437 duizend euro (2010: 9.662 duizend euro) en geboekt als kost in de rubriek 'Afschrijvingen en waardeverminderingen' in de resultatenrekening.

De wijzigingen die in de loop van het jaar zijn geboekt, zijn berekend per specifiek activa, rekening houdend met de technologische ontwikkelingen en het IT-vernieuwingsproject voor software. Ook wordt er rekening gehouden met veroudering, ontmanteling en verliezen van activa, ofschoon deze tijdens het boekjaar niet materieel waren.

De reële waarde, na aftrek van de verkoopkosten, van softwaretoepassingen en de verouderde uitrustingen van het netwerk is nihil.

Overheidssubsidies

Een kapitaalsubsidie van 3.148 duizend euro werd in 1997 ontvangen van het Waalse Gewest teneinde bij te dragen tot de investering in een kantoorgebouw en de uitrusting ervan.

De kapitaalsubsidies worden afgetrokken van de aankoopwaarde van de gerelateerde activa.

Er werd voldaan aan alle voorwaarden en voorwaardelijke voorwaarden in verband met de ontvangen kapitaalsubsidie.

	2011	2010
Nettoboekwaarde op 1 januari	149	175
Opgenomen in de winst- en verliesrekening	-26	-26
Nettoboekwaarde op 31 december	123	149

4. Andere niet-courante activa (in 000 euro)

	2011
	Borgtochten in contanten	Vorderingen op meer dan één jaar	Totaal
Nettoboekwaarde op 1 januari 2011	162	7 339	7 501
Toevoegingen	100		100
Terugbetalingen		-1 783	-1 783
Nettoboekwaarde op 31 december 2011	262	5 556	5 818

	2010
	Borgtochten in contanten	Vorderingen op meer dan één jaar	Totaal
Nettoboekwaarde op 1 januari 2010	162	11 289	11 451
Toevoegingen	4	624	628
Terugbetalingen	-4	-4 573	-4 577
Nettoboekwaarde op 31 december 2010	162	7 339	7 501

De daling in 2011 van andere niet-courante activa is vooral het gevolg van de overdracht naar 'overige vlottende activa' van het aflopende (op minder dan één jaar) gedeelte van de langlopende leningen aan bepaalde partners (1.783 duizend euro).

Sinds eind 2009 is er een zakelijke waarborg uitgegeven ten gunste van Mobistar op de activa van een van de partners om de leenvordering af te dekken (kortlopende en langlopende gedeelten).

5. Courante belastingen en belastinglatenties (in 000 euro)

Uitgestelde belastingen en schulden

	Balans		Resultatenrekening
	31.12.2011 31.12.2010		31.12.2011	31.12.2010
Uitgestelde belastingen
Met betrekking tot Orange Communications Luxembourg sa operaties
Overgedragen gecumuleerde fiscale verliezen bij begin van het boekjaar	3 265	3 265		-5 451
Overgedragen gecumuleerde fiscale verliezen van het boekjaar	1 133		1 133
Actieve belastingslatenties (DTA) op de aankoopprijstoewijzing Orange
Communications Luxembourg sa	-1 035	-1 615	580	565
Met betrekking tot MES nv
Actieve belastingslatenties (DTA) op de groothandelsovereenkomst
betreffende de aankoopprijstoewijzing MES nv	3 918
Overdracht van uitgestelde schulden	-984
Uitgestelde belastingslatentie op de aankoopprijstoewijzing MES nv	-217		-217
Uitgestelde schulden MES nv van het boekjaar	321		321
Totaal uitgestelde belastingen afkomstig van de operaties	6 401	1 650	1 817	-4 886
Uitgestelde schulden
Met betrekking tot Mobistar nv operaties
Investeringsaftrek	961	1 282	-321	-427
Omzet erkend op kosteloze beltijd toegekend aan klanten	-3 944	-2 415	-1 529	-731
Tenlasteneming van de intercalaire interesten	24	153	-129	-93
Tenlasteneming van de kosten voor de ontwikkeling van websites	277	277		-222
Voorzieningen voor het ontmantelen van sites van het netwerk en POP's	1 506		1 506
Overige elementen		-3	3
Met betrekking tot MES nv operaties
Uitgestelde belastingslatentie op de aankoopprijstoewijzing MES nv	-963	-963		-123
Uitgestelde schulden MES nv van het boekjaar	-21	-21		-21
Overdracht naar uitgestelde belastingen	984
Totaal uitgestelde schulden afkomstig van de operaties	-1 176	-1 690	-470	-1 617
Totaal netto actieve belastingslatenties	5 225	-40	1 347	-6 503

Belangrijkste componenten van belastinglasten

	31 12 2011	31 12 2010
Actuele belastinglasten	119 017	118 432
Belastingen van vorige boekjaren	-9 818	-14 960
Uitgestelde belastinglasten met betrekking tot herkomst en
terugboeking van tijdelijke verschillen (wijziging in uitgestelde
belastingsvorderingen afkomstig van de operaties)	-1 347	6 503
Belastingen	107 852	109 975

Orange Communications Luxembourg sa

Eind 2009 beschikte de Groep via Orange Communications Luxembourg sa over niet gerecupereerde fiscale verliezen ter waarde van 39.924 duizend euro dat onbeperkt kan worden gecompenseerd tegen toekomstige, belastbare winsten van de onderneming in de welke deze verliezen plaatsvonden. Door de schatting van de toekomstige belastbare winsten en de planning van de fiscale winst die eind 2008 werd verwacht, waren de uitgestelde belastingbedragen beperkt tot een fiscaal verlies van 28.261 duizend euro.

Door het positieve resultaat van Orange Communications Luxembourg sa als gevolg van een voorwaardelijke schuldkwijtschelding, is de capaciteit om de vorige belastbare verliezen uit het verleden te innen in 2010 opnieuw beoordeeld en aangepast aan het resterende volledige bedrag van fiscale verliezen van de onderneming. In 2011 zijn de uitgestelde belastingvorderingen in verband met Orange Communications Luxembourg sa gedeeltelijk aangewend als gevolg van de verwezenlijking van belastbare winst door de onderneming.

Mobistar Enterprise Services nv

In 2011 is er na de voltooiing van de administratieve verwerking van de aankoopprijs in verband met de overname van MES een uitgestelde belastingvordering op fiscale verliezen van MES erkend . Eind maart 2011 bedroegen de overgedragen verliezen van MES 29.978 duizend euro. Op basis van een schatting van de toekomstige belastbare winsten en de verwachte fiscale planning, werden de overgedragen verliezen in ogenschouw genomen in deze oefening afgetopt op 11.510 duizend euro resulterend in een uitgestelde belastingvordering ter waarde van 3.918 duizend euro.

Mobistar nv

De uitgestelde belastingen die werden geboekt in de resultaten van Mobistar houden voornamelijk verband met investeringsaftrekken en de tijdelijke verschillen die voortvloeien uit de boeking van financieringskosten, de ontwikkelingskosten voor intranetsites, de uitgestelde inkomsten als gevolg van het toekennen van gratis trafiek aan abonnees en de afschrijvingen voor de ontmanteling van activa.

Orange Communications Luxembourg sa en Mobistar Enterprise Services nv hebben over de verslagperiode geen verschuldigde en verrekenbare belastingen opgenomen geboekt omwille van de ter beschikking zijnde overgedragen verliezen.

Verband tussen de belastinglasten en winst vóór belasting

	31.12.2011	31.12.2010
Geconsolideerde boekhoudwinst vóór belastingen	328 873	373 526
Theoretische belastingsvoet van 33,99%	111 784	126 961
Belastingsimpact van permanente verschillen:
* Fiscaal niet-aftrekbare uitgaven	3 096	2 914
* Belasting op de herwaardering van de voorwaardelijke schuldkwijtschelding	4 099
* Niet-aftrekbare verliezen Tijdelijke Vereniging 'Irisnet'	81	85
Belastingskrediet op investeringen	-321	-557
Aftrek voor notionele interesten	-153	-675
Belastingskrediet op bedrijfscombinatie	-916	-3 793
Aanpassing inkomstenbelasting vorige jaren	-9 818	-14 960
Belastingen	107 852	109 975
Werkelijke belastingsvoet van het boekjaar	32,79%	29,44%

6. Voorraden (in 000 euro)

	31.12.2011	31.12.2010
Handelsgoederen (o.a. mobiele telefoontoestellen en simkaarten)
Voorraden - Bruto bedrag	18 820	12 062
Reserve voor verouderde en weinig verkochte artikelen	-2 319	-1 763
Voorraden - Nettoboekwaarde	16 501	10 299
Voorraden - Tenlasteneming van de kosten tijdens
het boekjaar	179 327	158 782

Het niveau van de voorraden dat eind 2010 is opgenomen, was bijzonder laag in vergelijking met 2011 en met voorgaande jaren. Dit is toe te schrijven aan leveringsproblemen (gedurende verscheidene weken) van belangrijke leveranciers van mobiele telefoons.

Het bedrag van de voorziening voor verouderde en weinig verkochte artikelen in verband met voorraden heeft geleid tot een stijging van de kosten van 556 duizend euro, opgenomen in de kosten van de omzet.

7. Handelsvorderingen (in 000 euro)

Handelsvorderingen - Nettoboekwaarde	225 251	205 967
Waardevermindering voor dubieuze debiteuren	-50 109	-51 450
Handelsvorderingen - Brutowaarde	275 359	257 417
	31.12.2011	31.12.2010

Informatie over de voorwaarden omtrent vorderingen op verbonden ondernemingen zijn opgenomen in de toelichting 18.

Handelsvorderingen zijn renteloos en worden meestal via domiciliëring ontvangen (62 procent van de omzet uit telefonie wordt geïnd via domiciliëring). Handelsvorderingen die niet via domiciliëring betaald worden, hebben meestal een termijn van 30 dagen einde maand.

De handelsvorderingen zijn in 2011 aanzienlijk toegenomen. Twee belangrijke factoren hebben deze evolutie beïnvloed:

• Verslechtering van het betaalgedrag van de eindklant voor de omzet uit telefonie. Er worden meer laattijdige betalingen genoteerd, waardoor meer inspanningen dienen te worden gedaan om deze te innen en resulterend in een toename van de voorziening voor dubieuze debiteuren zoals hierna beschreven. De vertraging in de geïnde betalingen heeft geleid tot een stijging van de te ontvangen vorderingen ten bedrage van 11,0 miljoen euro. Dit negatieve effect werd gedeeltelijk gecompenseerd door de betere inning van betalingen voor de andere inkomstenstromen (partners, verbonden ondernemingen, interconnectie en roaming), voor een bedrag van 7,2 miljoen euro.
• Technische problemen bij de implementatie van de factureringssoftware van Orange Communications Luxembourg sa. Door de vertraging in de uitgifte van de facturen en daaruit volgend een latere inning van deze facturen werd een achterstand opgelopen die wordt geschat op 9,5 miljoen euro.

De overige stijgingen kunnen worden toegeschreven aan tijdsverschillen betreffende de doorrekening van activiteiten, de ontvangst van kredietnota's en de afwikkeling van oude uitstaande bedragen.

Handelsvorderingen: reconciliatie van de waardevermindering voor dubieuze debiteuren

	Balans				Resultatenrekening
	31.12.2011	Voorziening	Terugname	31.12.2010	31.12.2011	31.12.2010
'Hardware' klanten	-3 494			-5 875	-2 381	-1 027
'Airtime' klanten	-46 615			-45 575	1 040	1 768
Totaal waardevermindering voor dubieuze debiteuren	-50 109	-14 382	15 724	-51 450	-1 342	741

Handelsvorderingen: vervaldagenbalans

	Handels vorderingen - netto boekwaarde	Nog niet vervallen	Minder dan 180 dagen	Tussen 180 en 360 dagen	Meer dan 360 dagen
2011	225 251	171 947	30 192	13 982	9 130
2010	205 967	133 802	48 171	14 935	9 059

Door de verslechterde economische situatie en de daardoor ontstane toegenomen inspanningen nodig om vorderingen te innen is het percentage van de voorzieningen voor dubieuze debiteuren van de gemiddelde factuur voor de residentiële markt verhoogd van 1,8%tot 2 %. Deze herziening heeft een negatieve impact op het resultaat van 2011, voor een bedrag van 1.384 duizend euro.

De daling van de voorziening voor dubieuze debiteuren is het gevolg van het afschrijven in 2011 van oude vorderingen. Deze afschrijvingen houden verband met oninbare bedragen waarvoor er fiscale attesten zijn ontvangen. De impact op de niet overgedragen verliezen is niet significant.

8. Overige courante activa en verworven opbrengsten (in 000 euro)

	31.12.2011	31.12.2010
Gemeentelijke en regionale belastingen op pylonen	49 741	41 937
Waardevermindering op belastingen op pylonen	-49 741	-41 937
Voorafbetalingen	14 026	13 818
Te recupereren btw	5 453	86
Andere courante activa	11 017	9 886
Totaal andere courante activa	30 496	23 790
Verworven opbrengsten	31 812	30 181
Totaal	62 308	53 971

Lokale en regionale belastingen op pylonen, gsm-masten en antennes

Sinds 1997 voerden een aantal Belgische gemeenten en drie provincies lokale belastingen in, waardoor ze jaarlijks heffingen kunnen opleggen voor hoogspanningsmasten, gsm-masten en antennes op hun grondgebied. Deze belastingen worden momenteel betwist voor de Raad van State en de burgerlijke rechtbanken (rechtbank van eerste aanleg - fiscale kamer en hoven van beroep).

Als antwoord op een prejudiciële vraag die werd gesteld door de Raad van State aan het Europese Hof van Justitie, oordeelde deze laatste in zijn vonnis van 8 september 2005 dat zulke heffingen niet in strijd zijn met het Europese recht, voor zover ze geen invloed hebben op de mededingingsvoorwaarden tussen de historische operator en de nieuwe operatoren op de markt.

De Raad van State heeft sinds 20 november 2007, in verscheidene arresten, beslist dat een belastingreglement het gelijkheidsbeginsel schendt wanneer de motivatie in de preambule van het belastingreglement verwijst naar de financiële situatie van de gemeente. Dergelijke motivatie verduidelijkt immers geenszins het onderscheid dat wordt gemaakt tussen operatoren van mobiele telecommunicatie (die belast worden op grond van dat reglement) en uitbaters van andere vergelijkbare netwerken (die niet worden belast). Het staat in dat geval niet vast dat het verschil in behandeling berust op een objectief criterium en redelijk verantwoord is.

Het Grondwettelijk Hof heeft in zijn arrest van 15 december 2011 beslist dat artikel 98 §2 van de wet van 21 maart 1991 betreffende de hervorming van sommige economische overheidsbedrijven de gemeenten niet verbiedt de economische activiteit van de telecomoperatoren die op het grondgebied van de gemeente verwezenlijkt wordt door de aanwezigheid op publiek of privaat domein van gsm-masten, -pylonen of -antennes die voor die activiteit worden aangewend, te belasten om budgettaire of andere redenen. In die interpretatie is de in het geding zijnde bepaling, volgens het Grondwettelijk Hof, niet onbestaanbaar met artikel 170, § 4, van de Grondwet.

In de komende maanden verwachten we een arrest betreffende hetzelfde onderwerp van het Hof van Cassatie waar ook een zaak aanhangig is betreffende de interpretatie van artikel 98 van de wet van 21 maart 1991.

De vordering van de op de rol geplaatste heffingen, verhoogd met de wettelijke moratoire interesten, bedraagt 49,7 miljoen euro en maakt het voorwerp uit van een waardevermindering voor het totale bedrag, waarvan 7,8 miljoen euro ten laste valt van het boekjaar. De voorziening is opgenomen onder 'Overige bedrijfskosten' in de winst-en-verliesrekening.

Vooruitbetalingen

De vooruitbetalingen zijn gestegen door de herclassificatie van de gedeelten van de langlopende vorderingen aan partners waarvan de vervaldatum binnen het jaar vervalt en door andere vooruitbetalingen.

Terug te vorderen btw

De overige vlottende activa zijn gestegen als gevolg van een toename van de terug te vorderen btw ter waarde van 5.453 duizend euro per einde 2011, te vergelijken met een terug te vorderen saldo van 86 duizend euro per eind 2010.

Overige vlottende activa

De belangrijkste component van de overige vlottende activa betreft de opbouw van projectkosten voor Irisnet dewelke worden afgerekend bij het beëindigen van het contract (waarde per einde 2011: 5.264 duizend euro). Een ander belangrijk bedrag betreft het kortlopende gedeelte van vooruitbetalingen aan specifieke partners (2.582 duizend euro per einde 2011). Beide componenten zijn toegenomen in de loop van het jaar in verhouding met de bedrijfsactiviteiten.

Verkregen opbrengsten

Verkregen opbrengsten bestaan uit twee typen opbrengsten: geschatte bedragen van opbrengsten die niet zijn gefactureerd en aanpassingen aan opbrengsten in de context van bepaalde tariefplannen, inclusief gratis voordelen waarvoor de toekenningsperiode verschilt van de getrouwheidsperiode (bijvoorbeeld). De stijging in 2011 is voornamelijk te wijten aan de tweede soort van opbrengsten.

9. Kas en kasequivalenten (in 000 euro)

31.12.2011	31.12.2010
Totaal kas en kasequivalenten 7 119	12 959

Kortlopende deposito's met France Télécom hebben een looptijd van 1 maand en brengen interesten op overeenkomstig de marktvoorwaarden.

Kasmiddelen krijgen een variabele interest op basis van de dagelijkse kredietrente. De reële waarde van kas, korte-termijndeposito's en kasequivalenten bedraagt 7.119 duizend euro.

10. Winst per aandeel (in 000 euro)

De gewone winst per aandeel is berekend door de nettowinst over de periode, toe te rekenen aan de houders van gewone aandelen, te delen door het gewogen gemiddelde aantal gewone uitstaande aandelen gedurende de periode.

De verwaterde winst per aandeel is berekend door de nettowinst over de periode, toe te rekenen aan de houders van gewone aandelen, te delen door de som van het gewogen gemiddelde aantal gewone uitstaande aandelen gedurende de periode en het gewogen gemiddelde aantal gewone aandelen dat zou zijn uitgegeven bij de omzetting in gewone aandelen van alle potentiële gewone aandelen die tot verwatering kunnen leiden.

	31.12.2011	31.12.2010
Aandeel van de groep in nettoresultaat	221 021	263 551
Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen	60 014 414	60 014 414
Verwateringseffect	NA	NA
Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen na verwateringseffect	60 014 414	60 014 414

Er hebben zich na de balansdatum geen transacties voorgedaan met betrekking tot gewone aandelen of potentiële gewone aandelen, die het aantal gewone of potentiële gewone uitstaande aandelen aanmerkelijk zouden hebben gewijzigd op het einde van het boekjaar, indien deze transacties zich hadden voorgedaan voor het einde van het boekjaar.

11. Eigen vermogen (in 000 euro)

Kapitaal en uitgiftepremies

Wijzigingen in 2011

Er hebben in 2011 geen wijzigingen plaatsgevonden.

	Kapitaal	Aantal gewone aandelen
Op 31 december 2010	131 721	60 014 414
Op 1 januari 2011	131 721	60 014 414
Op 31 december 2011	131 721	60 014 414

Alle gewone aandelen werden volledig volgestort en hebben een boekwaarde van 2,195 euro. Aangezien er in 2011 geen wijzigingen hebben plaatsgevonden, is de nominale waarde voor beide jaren dezelfde.

Wettelijke reserve

Overeenkomstig de Belgische accountingwet moet 5 % van de jaarlijkse nettowinst na belastingen van Mobistar nv worden toegewezen aan de wettelijke reserve tot deze 10 % van het kapitaal vertegenwoordigt. Het huidige niveau van de wettelijke reserve bedraagt de vereiste 10%.

Er hebben in 2011 geen wijzigingen plaatsgevonden.

	2011	2010
Op 1 januari	13 173	35 714
Overboeking naar kapitaal		-22 541
Op 31 december	13 173	13 173

Overgedragen winst

	2011	2010
Op 1 januari	286 276	295 933
Winst van het boekjaar na belasting	221 021	263 551
Uitgekeerd dividend	-258 062	-273 066
Transactiekosten van eigen vermogen transacties	-157	-142
Op 31 december	249 078	286 276

Uitkeringen aan aandeelhouders

Op de jaarlijkse Algemene Vergadering van aandeelhouders die plaatsvindt op 2 mei 2012 zal de Raad van Bestuur volgende uitkeringen aan aandeelhouders voorstellen:

Dividend 2011

Het aantal aandelen waarvoor een dividend wordt uitgekeerd voor de resultaten van 2011 bedraagt 60.014.414.

Aantal gewone aandelen op dividenduitbetalingsdatum	60 014 414
Bruto gewoon dividend per gewoon aandeel in euro	2,90
Totaal gewoon dividend 2011 (in 000 euro)	174 042
Bruto buitengewoon dividend per gewoon aandeel in euro	0,80
Totaal buitengewoon dividend 2011 (in 000 euro)	48 012

Het dividend van het boekjaar 2011 werd niet erkend als passief op de balansdatum omdat de goedkeuring door de jaarlijkse Algemene Vergadering van aandeelhouders zal plaatsvinden na de balansdatum.

Kapitaalbeheer

Het primaire doel van het kapitaalbeheer van de Groep is de instandhouding van een goede kredietwaardigheid en een gezonde solvabiliteit als ondersteuning van de activiteiten van de Groep en om de aandeelhouderswaarde te maximaliseren.

De Groep beheert haar kapitaalstructuur en past die eventueel aan bij wijzigingen in de economische omstandigheden. De doelstelling van de onderneming inzake de vergoeding aan de aandeelhouders is om nagenoeg 100 % van haar nettoresultaat uit te keren. Om de kapitaalstructuur te handhaven of aan te passen, kan de Groep de dividendbetaling aan aandeelhouders aanpassen, kapitaal aan aandeelhouders terugbetalen of nieuwe aandelen uitgeven. Tussen 31 december 2010 en 31 december 2011 zijn in de doelstellingen, het beleid en de processen geen wijzigingen aangebracht. Het kapitaalbeheer is gebaseerd op het eigen vermogen.

In lijn met de bovenvermelde doelstelling heeft Mobistar tijdens het boekjaar 2011 258,1 miljoen euro uitgekeerd aan haar aandeelhouders. Deze uitkering heeft plaatsgevonden in de vorm van een gewoon dividend van 2,90 euro per gewoon aandeel en een buitengewoon dividend van 1,40 euro per gewoon aandeel.

Voor de externe financiering wordt op de markt onderhandeld op de vervaldatum van de kredietlijnen. De voorwaarden van deze externe financiering worden beschreven in toelichting 14.

12. Op aandelen gebaseerde betalingen

Er zijn door het management geen op aandelen gebaseerde betalingen goedgekeurd in 2010 en 2011.

13. Langetermijnvoorzieningen (in 000 euro)

2011		01.01.2011 Toevoegingen	Gebruik	Annulering	Discontering effect	31.12.2011
Hangende geschillen	5 054	9 809	-198	-459		14 206
Kosten voor ontmanteling van netwerksites	11 327	34 617	-175	-1 206	244	44 807
Kosten voor herstel van gebouwen	2 192	411	-90		69	2 582
Totaal	18 573	44 837	-463	-1 665	313	61 595

2010	01.01.2010	MES opname in consolidatie	Toevoegingen	Gebruik	Annulering	Discontering effect	31.12.2010
Hangende geschillen	4 655	3 238	210		-3 049		5 054
Kosten voor ontmanteling van netwerksites	7 538	1 840	2 164	-187	-308	280	11 327
Kosten voor herstel van gebouwen	2 448	90	1 964	-2 257	-53		2 192
Totaal	14 641	5 168	4 338	-2 444	-3 410	280	18 573

Lopende rechtszaken

Mobistar is verwikkeld in verschillende gerechtelijke procedures met derden (particulieren of instanties) die een vergoeding eisen voor schade die ze zouden hebben opgelopen. Elk geschil wordt beoordeeld op individuele basis teneinde te bekijken of het al dan niet waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen nodig zal zijn om deze geschillen te beslechten en teneinde te garanderen dat de veronderstellingen voor het bepalen van de voorzieningen gegrond zijn.

De afgelopen jaren werd zo een aantal eisen geformuleerd. Redelijkerwijs zal hierover voor een rechtbank of in onderlinge overeenstemming de komende jaren een beslissing vallen.

Sinds 2010 omvatten de hangende geschillen een voorwaardelijke verplichting in verband met btw-vorderingen op Mobistar Enterprise Services nv. Omdat MES is opgenomen in de consolidatieperimeter, werd een voorziening voor verlieslatende contracten geboekt.

De wijziging in de voorziening op lange termijn kan voornamelijk worden toegeschreven aan nieuwe voorzieningen voor specifieke risico's bij Mobistar ter waarde van 1.784 duizend euro en voor verlieslatende contracten van MES ter waarde van 7.122 duizend euro. Ter verduidelijking dient gesteld dat de provisie aangaande de verlieslatende contracten van MES gedeeltelijk is geboekt in de administratieve verwerking van de aankoopprijs, voor een bedrag van 3.875 duizend euro, en in de winst-en-verliesrekening van het boekjaar 2011 voor het verschil.

Voorziening voor het ontmantelen van de sites van het netwerk

De belangrijkste veronderstellingen voor het waarderen van voorzieningen voor het ontmantelen van de sites van het netwerk zijn de volgende:

	31.12.2011	31.12.2010
Aantal sites van het telefonienetwerk Orange Communications Luxembourg sa incl.
(in eenheden)	4 373	4 311
Gemiddelde ontmantelingskosten per site	11	11
Inflatiecijfer	2,0%	2,0%
Discontovoet	2,98%	4,0%

Hoewel de omvang en de installatie op maat enigszins kan verschillen van site tot site, wordt de voorziening berekend op basis van gemiddelde ontmantelingskosten, die gebaseerd zijn op de werkelijke kosten die in het verleden zijn gemaakt voor vergelijkbare activiteiten. Voor sites van grotere omvang, zoals MSC's, wordt de voorziening berekend rekening houdende met de oppervlakte van de gehuurde sites en de gemiddelde ontmantelingskosten per m² op basis van vergelijkbare ervaringen uit het verleden.

Hoewel het bijna niet haalbaar is een schatting te maken van de timing van de kasuitstroom, wordt aangenomen dat alle vestigingen van het netwerk in de toekomst worden ontmanteld. Tot en met boekjaar 2010 werd de voorziening bepaald op basis van de gekende looptijd van de bestaande huurcontracten maar met een grote waarschijnlijkheid van verlenging op elke verlengingsdatum. Vanaf boekjaar 2011 wordt voor de voorziening uitgegaan van een beperking van de looptijd van de huurcontracten tot 15 jaar, wat als gelijkwaardig kan worden beschouwd aan een ontmantelingsplan verspreid over een periode van bijna 30 jaar. Voor deze aanpassing was de langste periode die werd overwogen 99 jaar. Deze wijziging heeft, in combinatie met een herziene disconteringsvoet als gevolg van de toepassing van een gelijkaardige periode (15 jaar), een impact gehad op de voorziening en het actief voor ontmantelingskosten van 32,0 miljoen euro.

Voorzieningen voor de ontmanteling van de sites van het netwerk worden eveneens aangepast indien er voldoende objectieve bewijzen zijn dat toekomstige wijzigingen in technologie of wetgeving een impact zullen hebben op het bedrag van de voorziening.

Kosten voor het renoveren van kantoren

Voorzieningen voor het renoveren van kantoorgebouwen komen voort uit huurcontracten van gebouwen en worden gewaardeerd aan het kostenniveau dat in het verleden werd geleden bij gelijksoortige transacties.

De stijging van de voorziening in 2011 bedroeg 43.022 euro. Dit bedrag kan als volgt worden opgesplitst:

-	wijzigingen met een impact op de vaste activa	33 557
-	wijzigingen die zijn ontstaan door de administratieve verwerking van de aankoopprijs van MES	3 865
-	wijzigingen met een impact in de winst-en-verliesrekening (voorzieningen)	5 287
-	wijzigingen met een impact in de winst-en-verliesrekening (financiële kosten)	313

Afval Elektrisch en Elektronisch Materiaal

Volgens de Europese richtlijn gepubliceerd over voornoemd onderwerp en de IFRIC 6-interpretatie is Mobistar verantwoordelijk voor de behandeling en overdracht voor het afval van alle elektrisch en elektronisch materiaal (o.a. netwerkinfrastructuur, IT-hardware, …) verworven op of vóór 13 augustus 2005.

Mobistar verkoopt heden ten dage zijn afval van elektrisch en elektronisch materiaal aan één WEEE-gecertificeerde derde partij aan een netto prijs die in overeenstemming is met de verplichtingen van de Europese richtlijn. Het contract met deze leverancier legt ook de verplichtingen van Mobistar voor de periode vóór 13 augustus 2005 vast. Daarom wordt geen voorziening opgenomen in de financiële verslaggeving van Mobistar.

14. Financiële instrumenten (in 000 euro)

Doelstellingen en beleid met betrekking tot het beheer van financiële risico's

De voornaamste financiële instrumenten van Mobistar omvatten bank- en intergroeps-leningen, bankkredieten, banksaldo's en kortlopende bank- en intergroeps-deposito's. De belangrijkste doelstelling van deze financiële instrumenten is het verschaffen van financiering van de activiteiten van Mobistar. Mobistar heeft eveneens verschillende andere financiële activa en passiva zoals vorderingen en schulden, die rechtstreeks afkomstig zijn uit haar activiteiten.

Er dient te worden opgemerkt dat het beleid van Mobistar niet toestaat dat financiële instrumenten met speculatieve doeleinde worden verhandeld.

Renterisico

Als gevolg van de uitzonderlijk hoge uitkering aan haar aandeelhouders die in 2008 is betaald (bijna 600 miljoen euro), vertoonde de Onderneming op 31 december 2011 een schuld van 311,2 miljoen euro. De Onderneming heeft het renterisico op de schuld die rente draagt op basis van de Euribor + 65 Bps niet afgedekt.

Valutarisico

De Onderneming loopt geen belangrijk valutarisico.

Kredietrisico

Mobistar doet alleen zaken met verantwoorde, kredietwaardige derde partijen. Het beleid van Mobistar vereist dat alle klanten die krediet vragen onderworpen worden aan kredietcontrole. Bovendien worden de handelsvorderingen voortdurend gecontroleerd. Zie toelichtingen 7 & 8.

De voorziening voor dubieuze debiteuren wordt berekend op basis van verschillende criteria, afhankelijk van het type klanten. De voorziening voor hardwareklanten is gebaseerd op een individuele beoordeling van de financiële betrouwbaarheid van de klant, die geval per geval wordt geanalyseerd. In bepaalde gevallen wordt een contante betaling bij levering opgelegd. Voor Airtime-klanten wordt de voorziening gebaseerd op een percentage van de verwezenlijkte omzet, in combinatie met de betalingsevolutie van de openstaande vorderingen. Er worden percentages gedefinieerd op basis van klantensegmentatie en de betalingservaringen van vorige jaren. Alle indicatoren worden jaarlijks herzien.

Liquiditeitsrisico

De doelstelling van Mobistar is een evenwicht te bewaren tussen duurzame financiering en flexibiliteit via het aanwenden van bank-

kredieten, bankleningen en intergroeps-leningen. Wij verwijzen naar de overzichtstabel met de looptijd van de financiële activa en passiva.

Rentedragende leningen

	Nominale waarde eind 2011	Rentevoet	Einddatum	31.12.2011	31.12.2010
Ongedekte kredietfaciliteitovereenkomst
met Atlas Services Belgium	450 000	Euribor + 0,65	31.12.2015	295 000	270 000
Transactiekosten op langetermijnlening				-1 800	-2 250
Overige financiële schulden					161
Totaal leningen en schulden op lange termijn				293 200	267 911
Vlottende kredietfaciliteitovereenkomst met France Télécom	50 000	EONIA + 0,65	op aanvraag	16 234	30 658
Ongedekte kredietlijnen bij diverse banken	43 500	bepaald bij	op aanvraag
		trekking
Aandeel in de lening toegekend aan de tijdelijke	2 727	bepaald bij	op aanvraag	2 210	2 235
vereniging 'Irisnet'	maximum	trekking
Totaal leningen en schulden op korte termijn				18 444	32 893

Reële waarde

	Boekwaarde			Reële waarde
	31.12.2011	31.12.2010	31.12.2011	31.12.2010
Financiële activa
Banksaldo's en kasequivalenten	7 119	12 959	7 119	12 959
Overige financiële activa (niet-courante)		162		162
Kortetermijnvorderingen (1)	2 583	1 808	2 265 **	1 782 *
Vorderingen op meer dan één jaar (niet-courante) (1)	5 556	7 338	5 461 **	7 121 *
Handelsvorderingen (1)	225 251	205 967	225 251	205 967
Overige courante activa (1)	27 913	21 982	27 913	21 982
Financiële verplichtingen
Langetermijnlening	295 000	270 000	289 943**	263 390 *
Handelsschulden op lange termijn	28 321	43 195	28 092 **	42 491 *
Kortetermijnlening	16 234	30 658	16 234	30 658
Aandeel in lening toegekend aan 'Irisnet'	2 210	2 235	2 210	2 235
Totaal kortetermijnleningen	18 444	32 893	18 444	32 893
Handelsschulden	347 635	310 943	347 635	310 943
Overige courante schulden	2 736	4 473	2 736	4 473

* Verdisconteringsvoeten (assumptie) werden beschouwd op de geschatte terugbetalingsperiode (1 jaar: 1,48%, 2 jaar: 1,5615%, 3 jaar: 1,9529%, 4 jaar: 2,2217%, 5 jaar: 2,5094%).

** Verdisconteringsvoeten (assumptie) werden beschouwd op de geschatte terugbetalingsperiode (1 jaar: 0,367%, 2 jaar: 1,3111%, 3 jaar: 1,3803%, 4 jaar: 1,5483%, 5 jaar: 1,7443%).

(1) Zie toelichting 4.12 in de grondslagen voor de financiële verslaggeving (leningen en vorderingen).

Per 31 december 2011 hield de Groep geen significante financiële instrumenten gewaardeerd tegen reële waarde.

De boekwaarde van geldmiddelen en kasequivalenten, handelsvorderingen en andere activa, handelsschulden en overige te betalen vorderingen wordt geacht hun reële waarde te vertegenwoordigen, rekening houdend met de eraan verbonden korte looptijd. Andere niet-recurrente financiële activa worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, die wordt geacht hun reële waarde te vertegenwoordigen.

De boekwaarde van de joint-venture-lening wordt geacht de reële waarde te vertegenwoordigen, rekening houdend met de eraan verbonden korte looptijd.

Einddatum

Eind december 2011	Bedrag	Op hoogstens 1 jaar	Op hoogstens 2-5 jaar	Op meer dan 5 jaar
Financiële activa
Banksaldo's en kasequivalenten	7 119	7 119
Vorderingen op meer dan één jaar (niet-courante)	8 139	2 583	5 556
Financiële verplichtingen
Langetermijnlening	295 000		295 000
Kortetermijnlening	18 444	18 444
Aandeel in lening toegekend aan 'Irisnet'	2 210	2 210

Eind december 2010	Bedrag	Op hoogstens 1 jaar	Op hoogstens 2-5 jaar	Op meer dan 5 jaar
Financiële activa
Banksaldo's en kasequivalenten	12 959	12 959
Overige financiële activa (niet-courante)	162			162
Vorderingen op meer dan één jaar (niet-courante)	9 146	1 808	7 338
Financiële verplichtingen
Langetermijnlening	270 161		270 161
Kortetermijnlening	32 893	32 893
Aandeel in lening toegekend aan 'Irisnet'	2 235	2 235

Stresstest

Zoals voorafgaand aangegeven, wordt het voornaamste risico door externe variabele elementen gevormd door de leenkosten. Uitgaande van een gemiddelde schuldenlast van 304 miljoen euro voor 2011, zou een schommeling in de variabele rente van 0,5% een impact op de financieringskosten hebben betekend van 1,52 miljoen euro.

15. Langlopende handelsschuld (in 000 euro)

	31.12.2011	31.12.2010
Schuld op verwerving licentie op meer dan 1 jaar	28 321	43 194
Totaal handelsschulden op lange termijn	28 321	43 194

Dit bedrag vertegenwoordigt het gedeelte dat op meer dan één jaar moet worden betaald in verband met de verlenging van de 2g-licentie. De onderneming heeft gekozen voor een uitgestelde betaling gespreid over 5 jaar. Per eind 2011 dienen er nog 3 afbetalingen te worden gedaan, waarvan 2 na afloop van het nieuwe boekjaar. De rente op deze schuld is voor het jaar 2012 vooruitbetaald in december 2011. Deze rente is berekend op basis van een voorlopig tarief van 3,75 %.

16. Handelsschulden en andere courante schulden (in 000 euro)

	31.12.2011	31.12.2010
Handelsschulden	347 635	310 943
Personeelsbeloningen schulden
Bezoldigingen en opzegvergoedingen	3 848	3 274
Bijdragen voor de sociale verzekering	1 087	934
Enkel en dubbel vakantiegeld	18 335	18 036
Performance and Profit Sharing bonus	7 884	7 121
Overige	1 701	2 046
Totaal	32 855	31 411

Belastingen
Vennootschapsbelastingen - 2007		288
Vennootschapsbelastingen - 2009		21 149
Vennootschapsbelastingen - 2010	51 009	60 733
Vennootschapsbelastingen - 2011	61 001
Belasting op de toegevoegde waarde en overige belastingen	1 727	1 072
Totaal	113 737	83 242
Uitgestelde opbrengsten	87 833	77 684
Overige schulden
Dividend 2004	36	41
Dividend 2005	67	84
Dividend 2006	66	79
Dividend 2007	45	55
Terugstorting kapitaal 2008	93	119
Dividend 2008	132	177
Dividend 2009	146	300
Dividend 2010	224
Overige schulden	1 927	3 618
Totaal	2 736	4 473

Behalve de kortlopende schuld in verband met de verlenging van de 2g-licentie, zijn handelsschulden niet-rentedragend en worden ze normaliter afgewikkeld binnen een termijn van 30 tot 60 dagen.

Het verschil in de handelsschulden van 36.692 duizend euro is toe te schrijven aan de boeking van de kortetermijnschuld in verband met de verwerving van de 4g-licentie (19.020 duizend euro), lokale en regionale belastingen op masten (7.804 duizend euro) en andere tijdsgebonden verschillen als gevolg van het tijdstip van opstelling van kredietnota's, voornamelijk voor roaming, en te ontvangen facturen.

Het verschil in de verplichtingen uit hoofde van personeelsbeloningen kan voornamelijk worden toegeschreven aan het hogere aantal werknemers.

Het verschil in de verschuldigde vennootschapsbelasting is te verklaren doordat het resterende gedeelte van de inkomstenbelasting niet in 2011 werd betaald. De voorafbetalingen voor de inkomstenbelastingen voor boekjaar 2011 zijn vergelijkbaar met deze van boekjaar 2010.

De uitgestelde inkomsten houden verband met het deel van de vooruitbetalingen die in het kader van bepaalde tariefplannen zijn gedaan en die op de sluitingsdatum niet zijn gebruikt, en met het bedrag van de uitgegeven maar nog niet gebruikte prepaid-kaarten. De stijging is voornamelijk het gevolg van de wijziging in de structuur van de tariefplannen in de portefeuille. Het aandeel van de tariefplannen met hogere vooruitbetalingen is in de loop van het jaar 2011 gestegen, wat een hoger niveau van niet-gebruikte bedragen genereert. De impact van deze wijzigingen kan worden geschat op circa 5,0 miljoen euro.

17. Winst- en verliesrekening (in 000 euro)

Omzet

	2011	2010
Opbrengsten uit abonnementen	963 185	936 044
Opbrengsten uit gebruik voorafbetaalde telefoonkaarten	159 418	179 216
Interconnectieopbrengsten	311 451	342 314
Huuropbrengsten uit gedeelde locaties	2 807	2 516
Andere diensten	68 985	55 553
Totale omzet uit telefonie	1 505 846	1 515 643
Verkoop van apparatuur	151 734	148 977
Totaal	1 657 580	1 664 620

Het verschil in de omzet is een direct gevolg van de evolutie van het verbruikspatroon van de klanten. De tendens van afnemend spraakverkeer wordt bevestigd, de sms-dienst blijft populair en neemt toe, en het gebruik van mobiele data stijgt. Niettemin zou de gemiddelde maandelijkse opbrengst per klant (ARPU) zonder de reglementaire impact stabiel zijn gebleven. De daling in de roaming- en MTR-tarieven heeft echter opnieuw een negatieve impact gehad op de gemiddelde maandelijkse opbrengst per klant, die daalde met 5,5 %, van 31,26 euro eind 2010 tot 29,54 euro eind 2011. Het succes van de verkoop van smartphones, vooral in het vierde kwartaal, had een gedeeltelijk compenserend positief effect op de totale omzet van de Mobistar-groep.

Andere bedrijfsopbrengsten

	2011	2010
Doorrekening onkosten aan de entiteiten van de France Télécom Groep	8 378	9 923
Administratieve kosten doorgerekend aan klanten en derden	23 351	15 498
Diensten verleend aan de gerechtelijke autoriteiten	4 659	4 740
Overige bedrijfsopbrengsten	5 639	3 032
Totaal	42 027	33 192

De belangrijke stijging in de andere bedrijfsopbrengsten houdt verband met het bedrag dat van klanten kon worden geïnd voor het in rekening brengen van advocatenkosten en rente, dat in 2011 met 7.853 duizend euro steeg.

Interconnectiekosten

De interconnectiekosten zijn lichtjes gedaald, met 4,8 %. Gelieve te noteren dat gezien de wijzigingen in de gesegmenteerde informatie (zie toelichting 20), een herindeling heeft plaatsgevonden in de cijfers per 31 december 2010 betreffende de kosten voor verkochte goederen en de kosten voor verkochte diensten ter waarde van 34,6 miljoen euro.

Kosten voor verkochte goederen en diensten

	2011	2010
Inkoop van goederen	185 000	160 381
Inkoop van diensten	112 081	104 913
Totaal	297 081	265 294

De kosten voor verkochte goederen en diensten stegen als gevolg van de groei van inkomsten uit de verkoop van apparatuur, in het bijzonder smartphones (9,2 miljoen euro), kosten in verband met tv-activiteiten (aangezien in 2010 slechts gedurende 2 maanden deze activiteit werd opgenomen, in vergelijking met een volledig jaar in 2011) en de kosten van sites van MES (28,7 miljoen euro in 2011 in vergelijking met 25,8 miljoen euro in 2010).

Diensten en andere goederen

	2011	2010
Huurkosten	27 375	25 522
Onderhoud	19 347	20 683
Ereloon	69 413	61 736
Administratieve kosten	20 475	18 410
Commissies	109 950	112 900
Universele dienstverlening	-7 519	5 074
Publiciteit en promotie	45 539	49 698
Overige	12 918	12 911
Totaal	297 498	306 934

De kosten van diensten en andere goederen zijn licht gedaald met 9,4 miljoen euro, tot 297,5 miljoen euro. Een belangrijke positieve impact is het gevolg van de herberekening van de voorziening voor de vergoeding voor de universele dienst met 12,5 miljoen, gebaseerd op de beslissing door de rechtbank genomen in de loop van 2011 ter zake. De professionele vergoedingen, dewelke toenamen in de loop van het boekjaar, omvatten IT-consultants en uitbestede activiteiten. De kosten voor IT-onderhoud zijn gedaald. Deze daling omvat een bedrag van 3,4 miljoen euro dat werd ontvangen in het kader van specifieke onderhandelde kortingen.

Personeelsbeloningen

	2011	2010
Bezoldigingen	112 424	104 442
Sociale zekerheidsbijdragen	31 553	29 627
Groepsverzekering en hospitaalverzekering	4 426	5 471
Overige personeelskosten	1 624	1 263
Totaal	150 027	140 803

Kortlopende personeelsbeloningen zijn opgenomen na aftrek van de uitgaven voor personeelsbeloningen die intern gekapitaliseerd werden als immateriële en materiële vaste activa voor een bedrag van 5.877 duizend euro in 2011 en 3.722 duizend euro in 2010.

Het gemiddelde aantal medewerkers in voltijdse equivalenten steeg van 1.677,1 in 2010 tot 1.859,3 in 2011. Deze stijging is voornamelijk toegespitst op het aantal verkopers en medewerkers in de klantendienst, met het doel de klanten beter te bedienen.

Het bedrag betaald als kosten in verband met de toegezegde-bijdragenregeling en opgenomen onder 'Groepsverzekering', bedroeg 4.769 duizend euro voor 2011 en 4.254 duizend euro voor 2010.

Afschrijvingen

De stijging in de afschrijvingen kan worden toegeschreven aan:

• aanhoudende investeringsinspanningen, inclusief het opstarten van het nieuwe IT-systeem dat werd ontwikkeld voor Orange Communications Luxembourg sa,
• de aanpassing van de waarde van de activa onderhevig aan ontmanteling en het aftoppen tot maximum van 15 jaar voor de berekening van afschrijvingen,
• de boeking van de operationele activiteiten van MES voor een volledig jaar in vergelijking met 9 maanden in 2010,
• herziening van de gebruiksduur van de activa als gevolg van de uitvoering van belangrijke projecten zijnde de vernieuwing van het IT-systeem en het moderniseren van de technologie. De gebruiksduur is ingekort om rekening te houden met het verwachte tijdsstip van buiten gebruik stelling van deze activa.

Andere bedrijfskosten

	2011	2010
Waardevermindering op voorraden	571	340
Handelsvorderingen - opgelopen verliezen	15 724	11 748
Handelsvorderingen - wijziging in de provisies	-1 342	768
Waardering van gemeentelijke belastingen op GSM antennes en pylonen	8 451	6 946
Onroerende voorheffing	860	3 210
Langetermijnvoorzieningen	4 931	-2 966
Overige bedrijfskosten	-629	-483
Totaal	28 566	19 563

Zoals beschreven in de toelichting over de handelsvordering, is het bedrag van de afschrijvingen voor openstaande schulden in 2011 toegenomen ten opzichte van 2010.

De lokale belastingen op gsm-masten en antennes worden geprovisioneerd op hun reële waarde zoals beschreven in toelichting 8 'Overige courante activa'.

De langlopende voorzieningen waren in 2010 positief, voornamelijk door de terugboeking van een voorziening voor een specifieke vordering voor 2,0 miljoen euro. In 2011 heeft de Groep nieuwe vorderingen geboekt voor een bedrag van 4,8 miljoen euro, inclusief een risico voor verlieslatende contracten van 3,2 miljoen euro bij MES.

Financieel resultaat

	2011	2010
Financiële opbrengsten
Interesten op beleggingen en bankrekeningen	708	514
Overige financiële opbrengsten	206	105
Totaal	914	619
Financiële kosten
Interesten op schulden	9 902	2 853
Overige financiële kosten	1 884	2 278
Totaal	11 786	5 131
Totaal netto financieringskosten	-10 872	-4 512

De netto financiële inkomsten zijn in grote mate beïnvloed door de financieringsstructuur die eind 2010 is ingevoerd (overschakeling van kortlopende financiering naar langlopende financiering voor het grootste deel van de schuld van Mobistar) en door de algemene stijging van het renteniveau.

18. Relaties met verbonden ondernemingen (in 000 euro)

Relaties met verbonden ondernemingen

Balans en winst- en verliesrekening

	31.12.2011	31.12.2010
Activa en passiva
Handelsvorderingen op korte termijn	15 005	22 568
Passiva
Kortetermijn interestdragende lening	16 234	30 810
Langetermijn interestdragende lening	293 200	267 750
Handelsschulden op korte termijn	9 670	12 769
Opbrengsten en kosten
Verkopen	42 542	53 113
Inkopen	43 516	38 791

Het geconsolideerd financieel verslag bevat de financiële verslagen van Mobistar nv, 100 % van Orange Communications Luxembourg sa, 100 % van Mobistar Enterprise Services nv en 50 % van de belangen gehouden door France Télécom in de tijdelijke vereniging 'Irisnet' omdat Mobistar op heden samen met zijn partner Belgacom (oorspronkelijk Telindus) de controle uitoefent in de tijdelijke vereniging. Mobistar draagt de risico's en opbrengsten van deze activiteit in plaats van France Télécom.

De moedermaatschappij van Mobistar nv is France Télécom sa, place d'Alleray 6, 75505 Paris Cedex 15, Frankrijk.

Verbonden ondernemingen – transacties in 2011

	Verkopen aan verbonden ondernemingen	Aankopen bij verbonden ondernemingen	Openstaande vorderingen bij verbonden ondernemingen	Openstaande schulden bij verbonden ondernemingen
Moederonderneming
France Télécom - Telecommunicatieverkeer en diensten	31 452	30 664	8 289	7 605
France Télécom - Cash pooling	176	14		16 234
Dochtermaatschappijen France Télécom
Telecommunicatieverkeer en diensten	10 914	12 838	6 716	2 064
Atlas Services Belgium - Lening				293 200
Totaal	42 542	43 516	15 005	319 103

Verbonden ondernemingen - transacties in 2010

	Verkopen aan verbonden ondernemingen	Aankopen bij verbonden ondernemingen	Openstaande vorderingen bij verbonden ondernemingen	Openstaande schulden bij verbonden ondernemingen
Moederonderneming
France Télécom - Telecommunicatieverkeer en diensten	42 407	29 427	16 371	10 121
France Télécom - Cash pooling		2 699		30 810
Dochtermaatschappijen France Télécom
Telecommunicatieverkeer en diensten	10 706	6 665	6 197	2 648
Atlas Services Belgium - Lening				267 750
Totaal	53 113	38 791	22 568	311 329

Voorwaarden voor transacties met verbonden ondernemingen

De voorwaarden betreffende de aan- en verkoop van verkeer en diensten, de overeenkomst betreffende het gecentraliseerde financieel beheer en de overeenkomst betreffende de doorlopende kredietfaciliteit worden op zakelijke basis bepaald overeenkomstig de normale marktprijzen en voorwaarden.

Er is geen uitstaande garantie voor of van een verbonden partij op de balansdatum. Er is geen uitstaande waardevermindering op dubieuze debiteuren op bedragen van verbonden partijen op de balansdatum.

Relaties met leden van de Raad van Bestuur en het senior management

Het totaalbedrag aan personeelsbeloningen en vergoedingen, met inbegrip van sociale zekerheidsbijdragen, toegekend aan leden van het senior management van Mobistar en als kosten opgenomen tijdens de periode, is als volgt:

	2011	2010
Basissalaris (brutojaarwedde)	2 011	1 760
Variabele remuneratie	1 642	2 619
Overige componenten van de remuneratie	147	118
Pensioenvoorzieningen (pensioenplan met vaste bijdrage)	318	285
Totaal werknemers' voordelen	4 118	4 781

Het totaalbedrag aan bezoldigingen toegekend aan de Raad van Bestuur (exclusief de normale vergoeding van de CEO, hierboven vermeld) is als volgt:

	2011	2010
Totaalbedrag	242	362

19. Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen (in 000 euro)

Investeringen en goederen aankopen

		Verplichtingen per eind		1-3 jaar	3-5 jaar	> 5 jaar
	2010	2011
Immateriële activa	21 566	5 249	5 249	0	0	0
Materiële activa	104 528	208 662	116 687	61 857	30 118	0
Goederen	45 754	81 740	81 580	160	0	0
Overige diensten	6 500	62 791	28 636	28 582	5 573	0

Operationele leasingkosten

	Verplichtingen per eind		< 1 jaar	1-3 jaar	3-5 jaar	> 5 jaar
	2010	2011
Kantoren	76 156	70 117	5 018	10 202	10 418	44 478
Netwerksites	385 628	362 609	27 780	52 058	36 617	246 155
Wagens	12 248	13 930	1 224	7 104	5 602	0
Totaal	474 032	446 656	34 022	69 364	52 637	290 633

De operationele leases voor kantoren hebben een duur tot 15 jaar met optie tot verlenging. Operationele leases voor netwerksites hebben een duur van 1 tot 99 jaar. De in de tabel opgegeven bedragen vertegenwoordigen de minimale huurbetalingen.

Ontvangen waarborgen

		Verplichtingen per eind	< 1 jaar	1-3 jaar	3-5 jaar	> 5 jaar
	2010	2011
Totaal	180 000	155 000	0	0	0	155 000

Toegekende waarborgen

		Verplichtingen per eind	< 1 jaar	1-3 jaar	3-5 jaar	> 5 jaar
	2010	2011
Totaal	8 744	8 275	859	1 209	537	5 670

Toegekende waarborgen houden verband met verschillende leasingovereenkomsten (1.783 duizend euro in 2011) en met netwerkprestatiegaranties die werden toegekend aan een aantal zakelijke klanten (5.569,1 duizend euro in 2011). Geen andere dekking (hypotheek, pandgeving of andere) werd toegekend aan de activa van Mobistar per 31 december 2011.

Aankoopovereenkomst

Er is in 2011 geen aankoopovereenkomst ondertekend.

Gebeurtenissen na balansdatum

Er deden zich tussen de balansdatum en de datum waarop de jaarrekening voor publicatie werd vrijgegeven geen gebeurtenissen voor die aanpassing noodzakelijk maken.

20. Gesegmenteerde informatie (in 000 euro)

Gesegmenteerde informatie wordt gestructureerd volgens land. Voor de belangrijkste landen, zal de segmentatie per bedrijfssegment worden gehandhaafd. De betrokken landen zijn België, dat beheert Mobistar nv, Irisnet en sinds april 2010 Mobistar Enterprise Services nv, en Luxemburg voor de activiteiten van Orange Communications Luxembourg sa.

Het segment België blijft opgesplitst in twee bedrijfseenheden:

• Het mobiele segment: levert apparatuur en diensten voor mobiele telefonie aan residentiële klanten en aan bedrijven.
• Het segment 'fix' en data: levert diensten voor vaste telefonie, gegevensoverdracht en internetdiensten aan residentiële klanten en aan bedrijven.

Het management houdt afzonderlijk toezicht op de bedrijfsresultaten van zijn bedrijfseenheden om beslissingen te kunnen nemen over de toewijzing van personeel en middelen en de beoordeling van de prestaties. De prestaties van segmenten worden beoordeeld op basis van de operationele winst en verlies in de geconsolideerde jaarrekening. Er zijn geen operationele segmenten samengevoegd om de bovenvermelde te rapporteren segmenten te vormen.

Voor wat de toewijzing aan de balans betreft, stemmen niet-toegewezen bedragen in het Belgische segment voornamelijk overeen met de investeringen in verbonden ondernemingen, uitgestelde belastingen en lening aan Orange Communications Luxembourg sa voor de activa, en met financiële leningen, belastinglatenties en courante belastingen en te betalen bedragen voor dividend- en aandelentransacties voor de verplichtingen. Deze verschillende onderdelen worden beheerd op het niveau van de Groep.

De presentatie van de gesegmenteerde informatie is in 2011 gewijzigd, om deze informatie in overeenstemming te brengen met de informatie die door het management wordt gebruikt. De wijziging heeft op zich geen impact op de segmentering, maar wel op de onderverdeling van de verschillende kostenonderdelen in elk segment. De toerekening aan de segmenten van kosten en andere opbrengsten is eveneens aangepast om ze in overeenstemming te brengen met de verslaggeving door het management. De toerekening van de opbrengsten en kosten werd opnieuw gedefinieerd teneinde een meer directe toerekening van deze opbrengsten en kosten aan de segmenten te bewerkstelligen.

2011		31.12.2011 België		31.12.2011 Luxemburg	Interco eliminatie	Mobistar Groep
	Mobiel	Niet-mobiel	Totaal	Totaal	Totaal	Totaal
Bedrijfsopbrengsten
Netwerk & andere bedrijfsopbrengsten (omzet uit telefonie)	1 288 096	168 319	1 456 416	60 660	-11 229	1 505 846
Verkoop van apparatuur	154 626	0	154 626	5 064	-7 956	151 734
Totale omzet	1 442 722	168 319	1 611 042	65 724	-19 186	1 657 580
Overige	0	0	0	0	0	0
Totale bedrijfsopbrengsten	1 442 722	168 319	1 611 042	65 724	-19 186	1 657 580
Bedrijfskosten
Directe bedrijfskosten uitgezonderd de directe commerciële kosten	-480 623	-90 070	-570 693	-39 306	19 186	-590 813
Directe commerciële kosten	-115 300	-10 000	-125 300	0	0	-125 300
Directe bedrijfskosten	-595 923	-100 070	-695 993	-39 306	19 186	-716 113
Bruto winstmarge	846 799	68 249	915 048	26 419	0	941 467
Directe marge als % van omzet	65,7%	40,5%	62,8%	43,6%	0,0%	62,5%
Indirecte bedrijfskosten	-106 299	-41 900	-148 199	-6 573	0	-154 772
Informatie-technologie	-35 400	-3 800	-39 200	-2 177	0	-41 377
Communicatie, Marketing & Productontwikkeling	-28 400	-13 200	-41 600	-1 747	0	-43 347
Indirecte klantgerichte kosten	-88 300	-27 300	-115 600	-5 431	0	-121 031
Algemene en administratieve kosten	-42 400	-6 399	-48 799	-2 058	0	-50 857
Indirecte bedrijfskosten	-300 799	-92 599	-393 398	-17 985	0	-411 383
EBITDA	546 000	-24 350	521 650	8 434	0	530 084
% EBITDA t.o.v. totale omzet			35,8%	14,0%	-0,4%	35,2%
Afschrijvingen	-157 657	-22 300	-179 957	-10 382		-190 339
EBIT	388 343	-46 650	341 693	-1 948	0	339 745
Financiële opbrengsten			1 077	8	-172	914
Financiële kosten			-11 553	-405	172	-11 786
Winst vóór belastingen			331 217	-2 345	0	328 873
Belastingen			-109 565	1 713	0	-107 852
Netto winst van de periode (*)			221 652	-631	0	221 021
Aandeel van de groep in de winst van de periode			221 652	-631	0	221 021

(*) Netto winst van de periode stemt overeen met netto winst uit voortgezette activiteiten.

2010		31.12.2010 België		31.12.2010 Luxemburg	Interco eliminatie	Mobistar Groep
	Mobiel	Niet-mobiel	Totaal	Totaal	Totaal	Totaal
Bedrijfsopbrengsten
Netwerk & andere bedrijfsopbrengsten (omzet uit telefonie)	1 332 244	144 570	1 476 814	50 579	-3 865	1 523 528
Verkoop van apparatuur	144 198	8	144 207	4 807	-7 922	141 092
Totale omzet	1 476 443	144 578	1 621 021	55 386	-11 787	1 664 620
Overige	0	0	0	0	0	0
Totale bedrijfsopbrengsten	1 476 443	144 578	1 621 021	55 386	-11 787	1 664 620
Bedrijfskosten
Directe bedrijfskosten uitgezonderd de directe commerciële kosten	-484 800	-84 000	-568 800	-34 964	11 786	-591 978
Directe commerciële kosten	-115 800	-6 200	-122 000	0	0	-122 000
Directe bedrijfskosten	-600 600	-90 200	-690 800	-34 964	11 786	-713 978
Bruto winstmarge	875 843	54 378	930 221	20 422	0	950 642
Directe marge als % van omzet	65,7%	37,6%	63,0%	40,4%	3,0%	62,4%
Indirecte bedrijfskosten	-122 966	-28 886	-151 852	-5 798	0	-157 650
Informatie-technologie	-34 600	-4 000	-38 600	-1 634	0	-40 234
Communicatie, Marketing & Productontwikkeling	-29 200	-13 000	-42 200	-1 379	0	-43 579
Indirecte klantgerichte kosten	-88 700	-18 400	-107 100	-4 188	0	-111 288
Algemene en administratieve kosten	-42 400	-5 300	-47 700	-1 502	0	-49 202
Indirecte bedrijfskosten	-317 866	-69 586	-387 452	-14 500	0	-401 952
EBITDA	557 977	-15 209	542 768	5 922	0	548 690
% EBITDA t.o.v. totale omzet			36,8%	11,7%	-0,3%	36,0%
Afschrijvingen	-145 260	-17 479	-162 739	-7 913	0	-170 652
EBIT	412 717	-32 688	380 029	-1 991	0	378 038
Financiële opbrengsten			553	30 066	-30 000	619
Financiële kosten			-34 507	-624	30 000	-5 131
Winst vóór belastingen			346 075	27 451	0	373 526
Belastingen			-105 089	-4 886	0	-109 975
Netto winst van de periode (*)			240 986	22 565	0	263 551
Aandeel van de groep in de winst van de periode			240 986	22 565	0	263 551

(*) Netto winst van de periode stemt overeen met netto winst uit voortgezette activiteiten.

2011	31.12.2011 België			31.12.2011 Luxemburg	Interco eliminatie	Mobistar Groep
	Mobiel	Vast	Niet toegewezen	Totaal			Totaal
Goodwill	11 351			11 351	68 574	155	80 080
Immateriële en materiële vaste activa	785 012	165 568		950 580	27 445		978 026
Financiële activa			87 017	87 017		-87 017	0
Uitgestelde belastingen activa			3 038	3 038	3 363		6 401
Andere niet-courante activa	5 556		83	5 640	178		5 818
Voorraden	12 595	2 243		14 838	1 663		16 501
Handelsvorderingen	155 073	55 687		210 760	16 967	-2 477	225 251
Overige courante activa	46 789	13 350	12 999	73 138	433	-11 263	62 308
Kas en kasequivalenten	3 825			3 825	3 294		7 119
Segment activa	1 020 202	236 847	103 137	1 360 186	121 918	-100 602	1 381 503
Interestdragende financiële schulden op lange termijn			293 200	293 200			293 200
Langetermijnvoorzieningen	46 343	12 668		59 011	2 584		61 595
Langetermijnschulden	28 321			28 321			28 321
Uitgestelde belastingen			1 176	1 176			1 176
Financiële schulden			18 444	18 444	11 233	-11 233	18 444
Handelsschulden	260 618	74 645	0	335 263	14 848	-2 477	347 635
Belastingen	7	807	111 999	112 813	924		113 737
Bezoldigingen en sociale zekerheid	25 301	6 576		31 877	978		32 855
Uitgestelde opbrengsten	76 228	10 164	352	86 744	1 120	-30	87 833
Overige courante schulden	253		2 482	2 736			2 736
Segment passiva	437 070	104 861	427 653	969 584	31 687	-13 740	987 532
Investeringen in materiële en immateriële vaste activa	151 637	45 710		197 347	6 392		203 739
Afschrijvingen	145 220	22 300		167 520	10 382		177 902
Waardeverminderingen geboekt in het resultaat	12 437			12 437			12 437

2010	31.12.2010 België				31.12.2010 Luxemburg	Interco eliminatie	Mobistar Groep
	Mobiel	Vast	Niet toegewezen	Totaal			Totaal
Goodwill	11 402			11 402	68 574	155	80 131
Immateriële en materiële vaste activa	755 684	144 943		900 627	30 079		930 706
Financiële activa			87 017	87 017		-87 017	0
Uitgestelde belastingen activa					1 650		1 650
Andere niet-courante activa	7 339		82	7 421	80		7 501
Voorraden	7 808	1 095		8 903	1 396		10 299
Handelsvorderingen	147 668	53 009		200 677	7 489	-2 198	205 968
Overige courante activa	35 647	15 925	7 043	58 615	492	-5 136	53 971
Kas en kasequivalenten	11 772			11 772	1 186		12 958
Segment activa	977 320	214 972	94 142	1 286 434	110 946	-94 196	1 303 184
Interestdragende financiële schulden op lange termijn			267 911	267 911			267 911
Langetermijnvoorzieningen	12 642	5 228		17 870	703		18 573
Langetermijnschulden	43 194			43 194			43 194
Uitgestelde belastingen			1 690	1 690			1 690
Financiële schulden			32 893	32 893	5 125	-5 125	32 893
Handelsschulden	250 687	50 200		300 887	12 254	-2 198	310 943
Belastingen			82 560	82 560	682		83 242
Bezoldigingen en sociale zekerheid	26 083	4 762		30 845	566		31 411
Uitgestelde opbrengsten	68 318	8 419	205	76 942	753	-11	77 684
Overige courante schulden	250	71	4 152	4 473			4 473
Segment passiva	401 174	68 680	389 411	859 265	20 083	-7 334	872 014
Investeringen in materiële en immateriële vaste activa	143 278	33 284		176 562	5 182		181 744
Acquisitie van dochterondernemingen - 1 april			63 078	63 078			63 078
Afschrijvingen	135 550	17 527		153 077	7 913		160 990
Waardeverminderingen geboekt in het resultaat	9 662			9 662			9 662

21. Belang in de tijdelijke vereniging 'Irisnet' (in 000 euro)

Het belang in de tijdelijke vereniging 'Irisnet' wordt erkend door toepassing van de post per post proportionele consolidatiemethode.

Samengevoegde totalen met intra-groep transacties, verbonden met het belang gehouden in de tijdelijke vereniging, zijn als volgt opgenomen:

	31.12.2011	31.12.2010
Niet-courante activa	8	8
Courante activa	7 371	6 185
Totaal activa	7 379	6 193
Eigen vermogen	-11 941	-11 704
Courante schulden	19 320	17 897
Totaal eigen vermogen en schulden	7 379	6 193
Opbrengsten	5 018	4 828
Kosten	5 214	5 159

De transacties tussen Mobistar en de tijdelijke vereniging te beschouwen als transacties tussen verbonden ondernemingen werden in de financiële verslaggeving als volgt geboekt

	31.12.2011	31.12.2010
Activa en schulden
Courante activa - handelsvorderingen	20 280	20 062
Courante schulden - handelsschulden	7 719	7 448
Courante schulden - uitgestelde opbrengsten	12 561	12 614
Resultatenrekening
Verkopen	5 123	4 945
Aankopen	5 123	4 945

Mobistar heeft geen voorwaardelijke verplichtingen opgelopen, noch in eigen naam, noch gezamenlijk met haar partner in de tijdelijke vereniging en ook niet in de tijdelijke vereniging zelf.

Mobistar en de tijdelijke vereniging zijn in het kader van de activiteiten in de tijdelijke vereniging per balansdatum geen kapitaalsverplichtingen aangegaan.

VERSLAG VAN DE COMMISSARIS

overdegeconsolideerdejaarrekeningafgeslotenop31december2011gerichttotdeAlgemeneVergaderingvanaandeelhouders

Aan de aandeelhouders

Overeenkomstig de wettelijke en statutaire bepalingen, brengen wij u verslag uit in het kader van het mandaat van commissaris dat ons werd toevertrouwd. Dit verslag omvat ons oordeel over de geconsolideerde jaarrekening evenals de vereiste bijkomende vermelding.

Verklaring over de geconsolideerde jaarrekening zonder voorbehoud

Wij hebben de controle uitgevoerd van de geconsolideerde jaarrekening van Mobistar nv ("de vennootschap") en haar dochterondernemingen (samen "de groep"), opgesteld in overeenstemming met de International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met de in België van toepassing zijnde wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften. Deze geconsolideerde jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde balans op 31 december 2011, het geconsolideerde overzicht van het totaalresultaat, het geconsolideerde overzicht van vermogensmutaties en het geconsolideerde kasstroomoverzicht voor het boekjaar eindigend op die datum, alsmede een overzicht van de belangrijkste gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en toelichtingen. Het geconsolideerde balanstotaal bedraagt 1.381.503 (000) EUR en de geconsolideerde winst van het boekjaar bedraagt 221.021 (000) EUR.

Het opstellen van de geconsolideerde jaarrekening valt onder de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur. Deze verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ontwerpen, implementeren en in stand houden van een interne controle met betrekking tot het opstellen en de getrouwe weergave van de geconsolideerde jaarrekening zodat deze geen afwijkingen van materieel belang, als gevolg van fraude of van fouten, bevat, het kiezen en toepassen van geschikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het maken van boekhoudkundige ramingen die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.

Het is onze verantwoordelijkheid een oordeel over deze geconsolideerde jaarrekening tot uitdrukking te brengen op basis van onze controle. Wij hebben onze controle uitgevoerd overeenkomstig de wettelijke bepalingen en de in België geldende controlenormen, zoals uitgevaardigd door het Instituut van de Bedrijfsrevisoren. Deze controlenormen vereisen dat onze controle zo wordt georganiseerd en uitgevoerd dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de geconsolideerde jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat.

Overeenkomstig deze controlenormen, hebben wij controlewerkzaamheden uitgevoerd ter verkrijging van controle-informatie over de in de geconsolideerde jaarrekening opgenomen bedragen en toelichtingen. De selectie van deze controlewerkzaamheden is afhankelijk van onze beoordeling welke een inschatting omvat van het risico dat de geconsolideerde jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of van fouten. Bij het maken van onze risico-inschatting houden wij rekening met de bestaande interne controle van de groep met betrekking tot het opstellen en de getrouwe weergave van de geconsolideerde jaarrekening ten einde in de gegeven omstandigheden de gepaste werkzaamheden te bepalen maar niet om een oordeel over de effectiviteit van de interne controle van de groep te geven. Wij hebben tevens de gegrondheid van de grondslagen voor financiële verslaggeving, de redelijkheid van de boekhoudkundige ramingen gemaakt door de vennootschap, alsook de voorstelling van de geconsolideerde jaarrekening als geheel beoordeeld. Ten slotte, hebben wij van de raad van bestuur en van de verantwoordelijken van de vennootschap de voor onze controlewerkzaamheden vereiste ophelderingen en inlichtingen verkregen. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie een redelijke basis vormt voor het uitbrengen van ons oordeel.

Naar ons oordeel, geeft de geconsolideerde jaarrekening een getrouw beeld van de financiële toestand van de groep per 31 december 2011, en van haar resultaat en kasstromen voor het boekjaar eindigend op die datum, in overeenstemming met de International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met de in België van toepassing zijnde wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften.

Bijkomende vermelding

Het opstellen en de inhoud van het geconsolideerde jaarverslag vallen onder de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur.

Het is onze verantwoordelijkheid om in ons verslag de volgende bijkomende vermelding op te nemen die niet van aard is om de draagwijdte van onze verklaring over de geconsolideerde jaarrekening te wijzigen:

vereiste inlichtingen en stemt overeen met de geconsolideerde jaarrekening. Wij kunnen ons echter niet uitspreken over de beschrijving van de voornaamste risico's en onzekerheden waarmee de groep wordt geconfronteerd, alsook van haar positie, haar voorzienbare evolutie of de aanmerkelijke invloed van bepaalde feiten op haar toekomstige ontwikkeling. Wij kunnen evenwel bevestigen dat de verstrekte gegevens geen onmiskenbare inconsistenties vertonen met de informatie waarover wij beschikken in het kader van ons mandaat.

Diegem, 26 maart 2012

De commissaris DELOITTE Bedrijfsrevisoren BV o.v.v.e. CVBA Vertegenwoordigd door Rik Neckebroeck

Verklaring van verantwoordelijke personen

Verklaring van verantwoordelijke personen P. 150

VERKLARING VAN VERANTWOORDELIJKE PERSONEN

Wij, ondergetekenden, Jean Marc Harion, CEO, en Werner De Laet, CFO, verklaren dat, voor zover ons bekend:

• a) de jaarrekeningen, die zijn opgesteld overeenkomstig de toepasselijke standaarden voor jaarrekeningen, een getrouw beeld geven van het vermogen, de financiële toestand en van de resultaten van de emittent en de in de consolidatie
• b) het jaarverslag een getrouw beeld geeft van de ontwikkeling en de resultaten van het bedrijf en van de positie van de emittent en de in de consolidatie opgenomen ondernemingen, alsmede een beschrijving van de voornaamste risico's en onzekerheden waarmee zij geconfronteerd worden.

Jean Marc Harion Werner De Laet CEO CFO