AI assistant
Cofinimmo — Annual Report 2016
Apr 7, 2017
3933_10-k_2017-04-07_a85cf938-187c-47d4-8e7d-d94143398de3.pdf
Annual Report
Open in viewerOpens in your device viewer
JAARLIJKS FINANCIEEL VERSLAG
INHOUDS TAFEL
| Risicofactoren | 2 | |
|---|---|---|
| Voorafgaande opmerkingen | 10 | |
| Historisch overzicht | 12 | |
| Brief aan de aandeelhouders | 14 | |
| Beheersverslag | 16 | |
| Kerncijfers | 16 | |
| Strategie | 18 | |
| Geconsolideerde resultatenrekeningen | 26 | |
| Statutaire resultaatsbestemming | 34 | |
| Transacties en verwezenlijkingen in 2016 | 36 | |
| Gebeurtenissen na 31.12.2016 | 51 | |
| Vooruitzichten 2017 | 52 | |
| Vastgoedportefeuille | 60 | |
| Zorgvastgoed | 60 | |
| Kantoren | 76 | |
| Vastgoed van distributienetten | 88 | |
| Publiek-Private Samenwerkingen | 92 | |
| Beheer van de financiële middelen | 94 | |
| Duurzame vastgoedstrategie | 102 | |
| Corporate governanceverklaring | 110 | |
| Vastgoedverslag | 152 | |
| Geconsolideerde vastgoedportefeuille | 152 | |
| Verslag van de vastgoeddeskundigen | 160 | |
| Cofinimmo op de beurs | 164 | |
| Gegevens overeenkomstig | ||
| het EPRA-referentiesysteem | 172 | |
| Jaarrekeningen | 180 | |
| Geconsolideerde jaarrekeningen | 181 | |
| Bijlagen bij de geconsolideerde jaarrekeningen | 188 | |
| Verslag van de Commissaris inzake de geconsolideerde jaarrekeningen250 | ||
| Statutaire jaarrekeningen | 252 | |
| Permanent document | 260 | |
| Lexicon | 276 |
Onderstaande iconen worden in dit Verslag gebruikt:
ALTERNATIEVE PRESTATIE-INDICATOR (API) TERM UITGELEGD IN HET LEXICON GRAFIEK VERWIJZING NAAR VOETNOOT
VERWIJZING NAAR BLADZIJDE/HOOFDSTUK
De definitie en het detail van de berekening van de API's zijn beschikbaar op onze website www.cofinimmo.com.
RISICOFACTOREN
In dit hoofdstuk worden de belangrijkste risico's beschreven waarmee de vennootschap wordt geconfronteerd. Het vermeldt eveneens de mogelijke invloed van deze risico's op haar activiteit en de verschillende elementen en acties om de eventuele negatieve impact ervan te beperken. De temperende factoren en maatregelen worden verder in dit verslag gedetailleerd beschreven in de betreffende hoofdstukken.
MARKT
De Cofinimmo Groep is actief op markten die deels worden beïnvloed door de evolutie van de algemene economische conjunctuur. Zo wordt de kantorenmarkt beïnvloed door de economische trends, terwijl de huuromgeving in de sectoren van het zorgvastgoed, de vastgoedportefeuille van distributienetten en de Publiek-Private Samenwerkingen (PPS ) stabiel is.
| Beschrijving van het risico | Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen1 |
|---|---|---|
| Verslechtering van de economische conjunctuur in vergelijking met de bestaande toestand |
1. Negatieve invloed op de vraag en de bezettingsgraad van de gebouwen, alsook op de huurprijzen waartegen de gebouwen herverhuurd kunnen worden. 2. Negatieve herziening van de waarde van het vastgoedpatrimonium. |
Het zorgvastgoed en de Publiek-Private Samenwerkingen (samen 50,8 % van de portefeuille in beheer op 31.12.2016) zijn niet of weinig gevoelig voor de schommelingen van de algemene economische conjunctuur. (1,2) Lange gemiddelde gewogen looptijd van de huurovereenkomsten (10,2 jaar op 31.12.2016). (1,2) Op 31.12.2016 behoorde 23 % van de huurders in de kantorenportefeuille tot de overheidssector. |
| Verslechtering van de economische conjunctuur in vergelijking met de vastgoedportefeuille van distributienetten |
Het vastgoed van distributienetten verhuurd aan industriële of dienstverlenende ondernemingen is onderhevig aan de invloed die de algemene economische conjunctuur op die ondernemingen-huurders kan hebben. |
De invloed is voelbaar op het einde van de huurovereenkomsten, die langlopend zijn. De distributienetten fungeren als contactpunten voor de klanten van de huurder en zijn dus noodzakelijk voor zijn commerciële activiteit. |
| Conversies van kantoorgebouwen in residentiële gebouwen |
Onzekerheid over de prijs en de timing van de verkoop. |
Gedeeltelijke voorverkoop vóór start van de herbestemmingswerf. |
1 De genummerde verwijzing die vermeld staat in de temperende factoren en maatregelen legt het verband met de mogelijke invloed van elk risico.
VASTGOEDPORTEFEUILLE
Het investeringsbeleid van de Groep komt tot uiting in een gediversifieerd vastgoedpatrimonium en een beperkte ontwikkelingsactiviteit voor eigen rekening (i.e. de bouw van nieuwe gebouwen of de volledige renovatie van bestaande gebouwen). Af en toe verbouwt de vennootschap kantoorgebouwen waarvan de bezetting afloopt tot appartementen (die ze dan verkoopt) of tot woonzorgcentra. Het beheer van de gebouwen in uitbating wordt door een intern en proactief team verzorgd. De activadiversificatie beoogt een spreiding van de marktrisico's.
| Beschrijving van het risico |
Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen |
|---|---|---|
| Ongeschikte keuze van investeringen of |
1. Wijziging van het inkomstenpotentieel van de Groep. |
Strategische en risicoanalyses, alsook technische, administratieve, juridische, boekhoudkundige en fiscale due diligence vóór elke verwerving. (1,2,3) |
| ontwikkelingen | 2. Gebrekkige aanpassing aan de marktvraag en dus |
Interne en externe waardebepaling (onafhankelijke expertise) voor elk te verwerven of te verkopen vastgoed. (1,2,3) |
| huurleegstand. 3. Vooropgestelde rendementen niet |
Commercialisering van de ontwikkelingsprojecten vóór verwerving. (1,2,3) |
|
| bereikt. | ||
| Te uitgebreid ontwikkelings programma voor eigen rekening |
Onzekerheid over de toekomstige inkomsten. |
Activiteit beperkt tot maximaal 10 % van de reële waarde van de portefeuille. |
| Falend beheer van de grote |
1. Niet-naleving van het budget en de timing. |
Gespecialiseerd intern Project Managementteam. (1,2) Gespecialiseerde externe Project Managers geselecteerd voor de |
| werken | 2. Stijging van de kosten en/of daling van de inkomsten; negatieve invloed op de rentabiliteit van de projecten. |
grotere projecten. (1,2) |
| Negatieve variatie in de reële waarde van |
Negatieve invloed op het netto resultaat , op de netto-aciefwaarde en op de |
Vastgoedpatrimonium elk kwartaal gewaardeerd door onafhankelijke deskundigen, wat toelaat corrigerende maatregelen door te voeren. |
| het vastgoed | schuldratio | Duidelijk omschreven en omzichtig schuldbeleid. |
| Op 31.12.2016 zou een waardevariatie van 1 % een invloed |
Investeringsstrategie die gericht is op kwaliteitsvolle activa die stabiele inkomsten bieden. |
|
| hebben gehad van 33,7 miljoen EUR op het netto resultaat en van om |
Portefeuille met meerdere soorten activa die onderhevig zijn aan verschillende waarderingstrens die elkaar kunnen compenseren. |
|
| en bij de 1,60 EUR op de intrinsieke waarde per aandeel (vergeleken met respectievelijk 31,34 miljoen EUR en 1,57 EUR op 31.12.2015). Ze zou eveneens een invloed hebben gehad op de schuldratio van om en bij de 0,40 % (vergeleken met 0,35 % op 31.12.2015). |
Belangrijkste actief vertegenwoordigt slechts 2,1 % van de portefeuille ( zie bladzijde 152). |
|
| Impact van de negatieve |
Gedeeltelijk of totaal onvermogen om een dividend uit te keren indien |
De vennootschap beschikt over aanzienlijke uitkeerbare reserves voor een bedrag van 92,0 miljoen EUR. |
| variatie van de reële waarde van het vastgoed op de capaciteit van de vennootschap om een dividend uit te keren |
de gecumuleerde variaties van de reële waarde de uitkeerbare reserves overschrijden. |
In het verleden heeft de Groep bepaalde operaties verricht waardoor ze de dividenduitkering kan verzekeren: uitkering van dividenden door de dochtervennootschappen aan de moedervennootschap en herkwalificatie van onbeschikbare reserves in beschikbare reserves in lijn met de meerwaarden die werden gerealiseerd bij fusies met de moedervennootschap. |
| Beschrijving van het risico |
Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen |
|---|---|---|
| Huurleegstand (niet-bezetting) |
1. Verlies aan huurinkomsten. 2. Neerwaarts herziene huurprijzen |
(Pro)actief commercieel en vastgoedbeheer door interne teams die instaan voor verhuur en Property Management. (1,3) |
| van de gebouwen | en/of toekenning van huurkortingen/incentives. |
Lange gemiddelde looptijd van de huurovereenkomsten (10,2 jaar op 31.12.2016) met maximaal 14 % dat vervalt in eenzelfde jaar. (1,2,4) |
| 3. Hogere commerciële kosten om nieuwe huurders aan te trekken, die wegen op de resultaten. |
Voorkeur voor langlopende huurovereenkomsten: de kantoorgebouwen worden verhuurd op middellange of, |
|
| 4. Waardevermindering van de gebouwen. |
indien mogelijk, lange termijn, het zorgvastgoed op zeer lange termijn (initiële looptijd van 27 jaar in België, 12 jaar in Frankrijk, 15 jaar in Nederland en 25 jaar in Duitsland), de cafés/ restaurants voor een initiële looptijd van minimaal 23 jaar en de verzekeringsagentschappen voor een initiële looptijd van tien jaar. |
|
| De bezettingsgraad van de kantoren bedraagt 89 %, die van het zorgvastgoed en van vastgoed van de distributienetten respectievelijk 99 % en 98 %. (1,2,4) |
||
| Op 31.12.2016 bedroeg de globale bezettingsgraad 94,5 %, vergeleken met 94,9 % op 31.12.2015. |
||
| In 2016 bedroeg de kostprijs voor gebouwen die onbezet zijn 4,47 miljoen EUR. |
||
| Onderhouds kosten |
Daling van de resultaten. | De meeste huurovereenkomsten in het zorgvastgoed zijn 'triple netto '. Voor de cafés/restaurants en agentschappen zijn de onderhoudsverplichtingen beperkt. Voor de kantoren wordt een beleid van periodiek onderhoud toegepast. |
| Slijtage en verslechtering |
Bouwkundige, technische of ecologische veroudering, waardoor |
Beleid van systematische vervanging van de uitrusting op lange termijn. |
| van de gebouwen | de gebouwen commercieel minder aantrekkelijk worden. |
Regelmatige renovatie van de gebouwen zodat ze blijven overeenstemmen met de vraag van de gebruikers. |
| Verkoop van gebouwen als de geboden prijs hoger is dan de geschatte waarde na aftrek van de verwachte renovatiekosten. |
||
| Vernieling van de gebouwen |
Onderbroken activiteit en bijgevolg verlies van de huurder en minder huurinkomsten. |
Portefeuille verzekerd voor een totale heropbouwwaarde van 1,80 miljard EUR1 (tegen reële waarde, grond inbegrepen, van 1,54 miljard EUR voor dezelfde activa). |
| Dekking tegen huurleegstand als gevolg van rampen. | ||
| Verzekering burgerlijke aansprakelijkheid van de eigenaar of de bouwheer. |
1 Deze verzekeringen dekken 45,9 % van de portefeuille (100 % indien rekening wordt gehouden met de verzekeringen afgesloten door de gebruikers). De verzekeringen die tijdens de werven worden afgesloten en die welke contractueel ten laste zijn van de huurders (voor het zorgvastgoed in België, Frankrijk en Nederland, voor het vastgoed van distributienetten en bepaalde kantoorgebouwen) zijn bij dit bedrag niet inbegrepen. De overeenstemmende verzekeringspremie bedraagt 771991 EUR.
KLANTEN
De Groep beheert haar klantenbasis actief om huurleegstand en het huurdersverloop in de kantoorgebouwen tot een minimum te beperken. Ze is niet betrokken bij het operationele beheer van het zorgvastgoed, de portefeuille van de cafés/restaurants en die van de verzekeringsagentschappen.
| Beschrijving van het risico | Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen |
|---|---|---|
| Verminderde solvabiliteit/ | 1. Verlies aan huurinkomsten. | Belangrijkste huurders: Korian 15,3 %, AB InBev 13,1 %, |
| faillissement van de klanten |
2. Onverwachte huurleegstand. | Armonea 10,6 %, Regie der Gebouwen 6,2 %. De twee grootste klanten in kantoorgebouwen behoren tot de |
| 3. Commerciële kosten voor | overheidssector. (2) | |
| herverhuring (kantoren). 4. Herverhuring tegen lagere prijs en/of toekenning van incentives |
Alvorens een nieuwe klant te aanvaarden, wordt eerst een kredietanalyse aan een extern ratingbureau gevraagd of intern uitgevoerd. (2) |
|
| en huurkortingen. | Aan huurders die niet tot de overheidssector behoren, wordt meestal een voorschot/bankwaarborg gevraagd ten belope van zes maanden huur. (1) |
|
| De huur is vooraf betaalbaar (per maand/per kwartaal/ per jaar). Voor huurlasten en taksen die de Groep betaalt maar die contractueel doorrekenbaar zijn aan de huurders, wordt een driemaandelijkse provisie gevraagd. (1) |
||
| De solvabiliteitsrisico's van een individueel woonzorgcentrum worden verdeeld binnen de uitbatende Groep. (2,3) |
||
| De uitbaters van zorgvastgoed krijgen op grond van hun uitbatingsvergunning een groot deel van hun inkomsten rechtstreeks of onrechtstreeks van sociale zekerheidsinstellingen. (1,2,3) |
||
| Overwicht van de belangrijkste huurders |
Aanzienlijke negatieve invloed op de huurinkomsten bij vertrek. |
Gediversifieerd klantenbestand. Cofinimmo telt in totaal 487 klanten, van wie de grootste klant 15,3 % vertegenwoordigt. |
| De overheidssector vertegenwoordigt 10,0 %. | ||
| Om en bij de 30 huurders-uitbaters in zorgvastgoed. | ||
| Niet-hernieuwing of | 1. Huurleegstand. | (Pro)actief commercieel en vastgoedbeheer. (1,2,3) |
| vroegtijdige verbreking van de huurovereenkomsten |
2. Hogere commerciële kosten als gevolg van de huurleegstand. |
Permanente contacten van het interne commerciële team met de vastgoedmakelaars. (1) |
| 3. Negatieve herziening van de huurprijzen. |
In alle huurovereenkomsten is een vergoeding voorzien in geval van vroegtijdig vertrek. (2) |
|
| 4. Toekenning van huurkortingen/ incentives. |
Er kunnen in het kantoorsegment in bepaalde gevallen marktconforme huurkortingen/incentives worden toegekend, die de solvabiliteit van de Groep niet in gevaar brengen. Ze worden berekend volgens de duur van de huurovereenkomst, de staat van het gebouw en de ligging ervan. |
REGELGEVING
Cofinimmo heeft een gunstig fiscaal stelsel (GVV in België, SIIC in Frankrijk, FBI in Nederland), waardoor ze vrijgesteld is van vennootschapsbelasting mits uitkering van minimaal 80 % (België)1 , 95 % (Frankrijk) of 100 % (Nederland) van haar winsten aan haar aandeelhouders ( zie bladzijden 263 en 264). Naast de verplichtingen gelinkt aan het vennootschapsrecht dient de vennootschap eveneens de wetgeving voor beursgenoteerde vennootschappen na te leven. Ze is overigens onderworpen aan de lokale specifieke stedenbouwkundige en milieuwetgeving.
| Beschrijving van het risico |
Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen |
|---|---|---|
| Niet-naleving van het GVV-stelsel |
1. Verlies van de erkenning als GVV en van het eraan gekoppelde transparante fiscale stelsel. |
Professionaliteit van de teams die over de strikte naleving van de verplichtingen waken. |
| 2. Verplichte vervroegde terugbetaling van bepaalde kredieten. |
||
| Niet-naleving van het SIIC- of FBI-stelsel |
Verlies van het stelsel van fiscale transparantie. |
Professionaliteit van de teams die over de strikte naleving van de verplichtingen waken. |
| Ongunstige wijziging | Daling van de resultaten of van de | Regelmatig contact met de overheidsinstanties. |
| van het GVV-, SIIC- of FBI-stelsel of van de toepassing ervan door de |
netto-actiefwaarde. | Deelname aan verenigingen en federaties die de sector vertegenwoordigen. |
| overheden | Aanpassing van de juridische structuren en/of werkwijzen van de Groep. |
|
| Wijziging van de regelgeving inzake |
1. Daling van de reële waarde van het gebouw. |
Actief beleid inzake ecologische en energieprestaties van de kantoren, die in de mate van het mogelijke hoger liggen |
| stedenbouwkunde en leefmilieu |
2. Stijging van de kosten om het actief in een goede staat van uitbating te houden. |
dan wat wettelijk is vereist. |
| 3. Ongunstig effect op het vermogen van de Groep om een gebouw uit te baten. |
| 1 De GVV's communiceren een dividendbeleid dat overeenkomt met een bedrag per aandeel. Dit bedrag per aandeel |
|---|
| kan meer zijn dan of minstens gelijk zijn aan 80 % van de netto opbrengst, zoals vereist door het Koninklijk Besluit |
| van 13.07.2014. |
| Beschrijving van het risico |
Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen |
|---|---|---|
| Wijziging van het sociale zekerheidsstelsel: vermindering van de subsidies aan de uitbaters van zorgvastgoed die niet wordt gecompenseerd door een verhoging van de prijs die de bewoner/ patiënt betaalt of door de tussenkomst van private verzekeringen |
Invloed op de solvabiliteit van de uitbaters van zorgvastgoed. |
Jaarlijkse solvabiliteitsanalyse van de uitbaters op basis van een regelmatige financiële rapportering. Opvolging van de evolutie van de regelgeving. |
| Gerechtelijke procedures en scheidsrechterlijke uitspraken tegen de vennootschap |
Negatieve invloed op het resultaat van de periode en eventueel op het imago van de vennootschap en op haar beursnotering. |
Beheersing van elk intern element van de vennootschap dat de slechte uitvoering van een contractuele verplichting negatief kan beïnvloeden. Professionaliteit van de teams die over de strikte naleving van de verplichtingen waken. |
| Verborgen verplichtingen die het gevolg zijn van fusies, splitsingen en inbrengen |
Daling van de resultaten of van de netto-actiefwaarde. |
Due diligence: gepaste technische, administratieve, juridische, boekhoudkundige en fiscale audits bij de verwervingen van vastgoedvennootschappen en activa. Verkrijging van verklaringen en waarborgen van de verkopers. |
| De reële waarde van het vastgoed in de berekening van de exit taks verschilt van de reële waarde van het vastgoed zoals opgenomen in de IFRS-balans van de institutionele GVV |
Verhoging van de basis waarop de exit taks wordt berekend. |
De Groep is van oordeel dat ze zich in alle punten heeft geschikt naar de bepalingen van de circulaire voor de berekening van de exit taksen die ze verschuldigd was. |
| Ratio intresten op leningen/ontvangen huurinkomsten of schuldratio die hoger liggen dan het plafond bepaald door de GVV-regelgeving |
Niet-naleving van de regelgeving. | Update van een financieel plan op vijf jaar waarin de opvolging van deze verplichtingen wordt onderstreept. |
FINANCIEEL BEHEER1
Het financieringsbeleid van Cofinimmo is gericht op de optimalisatie van de financieringskosten en de beperking van het liquiditeits- en tegenpartijenrisico van de Groep.
| Beschrijving van het risico |
Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen |
|---|---|---|
| Financiële en bankmarkten die ongunstig zijn voor vastgoed en/of Cofinimmo |
1. Moeilijker toegankelijke en duurdere kredieten. 2. Beperkte liquiditeit. |
Strikt financieringsbeleid (1,2): diversificatie van de financieringsbronnen tussen de bankmarkt (24 %) en verschillende compartimenten van de kapitaalmarkt (76 %); uitgebreide en stabiele bankenpool; evenwichtige spreiding van de vervaltermijnen in de tijd; volledige afdekking van het handelspapierprogramma. (1) Behoud van een toereikende beschikbaarheidsmarge op geconfirmeerde kredietlijnen om operationele/verwervings-/bouwkosten op middellange termijn en herfinanciering op korte termijn te dekken. (1,2) |
| Financiële of bancaire insolvabiliteit van de tegenpartijen |
Daling van de resultaten. | Verscheidene gerenommeerde nationale en internationale bancaire tegenpartijen, allemaal met goede financiële ratings. |
| (Toekomstige) renteschommelingen van de markt |
1. Herwaardering van de financiële instrumenten. 2. Ongunstige invloed op de financiële lasten. 3. Negatief effect op de netto-actiefwaarde en op het resultaat van de periode. 4. (Neerwaartse) aanpassing van de rating van de Groep en ongunstige invloed op de financierings- en liquiditeitskosten ( zie punt 'Wijziging van de publieke rating van de Groep'). 5. Negatieve invloed op het resultaat van de periode. |
Een deel van de schuld werd aangegaan tegen vlottende rente. Op 31.12.2016 bedraagt de afgedekte schuld tegen vaste rente en vlottende rente 84 %, en de niet afgedekte schuld tegen vlottende rente 16 %. Bij afwezigheid van elke indekking zou een stijging van tien basispunten van de rentevoeten de kosten met 0,78 miljoen EUR verhogen. De schuld tegen vlottende rente is voor meer dan 75 % afgedekt door afgeleide instrumenten (IRS) tot 2021. (1,2,3) In de veronderstelling dat de structuur en het niveau van de schuld in 2017 dezelfde blijven als op 31.12.2016 en rekening houdend met de voorziene afdekkingsinstrumenten, zou een rentestijging of rentedaling van 50 basispunten geen aanzienlijke wijziging van de financieringskosten met zich meebrengen. |
| Verhoging van de kredietmarges |
Verhoging van de financiële kosten. |
Diversificatie van de bronnen van het geleende kapitaal met het oog op de optimalisatie van de gemiddelde kredietmarges en kapitaalopneming op middellange en lange periodes met vaste marges. |
| Niet-hernieuwing of opzegging van financiële contracten |
Negatieve invloed op de liquiditeit. |
Tien toonaangevende en gerenommeerde banken. Verschillende vormen van financiering: bankschulden, uitgifte van converteerbare en niet-converteerbare obligaties, van 'Green and Social Bonds' , handelspapierprogramma. Herfinanciering ten minste 12 maanden op voorhand om de voorwaarden en de liquiditeit te optimaliseren. |
| 1 | Zie ook het hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen' van dit Jaarlijks Financieel Verslag. |
| Beschrijving van het risico |
Mogelijke invloed | Temperende factoren en maatregelen |
|---|---|---|
| Variatie in de reële waarde van de afdekkings instrumenten |
Positieve of negatieve invloed op het eigen vermogen en op de intrinsieke waarde per aandeel. |
Cofinimmo maakt gebruik van afdekkingsinstrumenten voor haar volledige portefeuille en niet voor specifieke kredietlijnen. |
| Deflatierisico | Negatieve invloed op de huurinkomsten. |
De huurovereenkomsten bepalen meestal dat de nieuwe huurprijs niet lager mag zijn dan de vorige huurprijs of deze van het eerste jaar van de overeenkomst. De indexering van bepaalde minder gewichtige technische lasten kan hoger liggen dan die van de huurprijzen. |
| Schuldrisico 1 | 1. Annulering/opzegging van de kredietovereenkomsten of voortijdige terugbetaling. 2. Niet-naleving van de wetgeving inzake GVV's en bijbehorende sancties. |
Voorzichtig financieel en schuldbeleid en continue bewaking. (1,2) Op 31.12.2016 bedroeg de gereglementeerde schuldratio van Cofinimmo 43,7 %, waarbij de maximumratio van 65 % volgens de regelgeving inzake GVV's en de maximumratio van 60 % in de leningsovereenkomsten en kredietfaciliteiten gerespecteerd werden. (1,2) De netto interestkosten bedroegen -32,31 miljoen EUR op 31.12.2016 (tegenover -42,31 miljoen EUR op 31.12.2015). |
| Wisselkoersrisico | Waardeverlies van de investeringen en cashflows. |
Cofinimmo is niet blootgesteld aan wisselrisico's, behalve indien de eurozone uiteen zou vallen. Cofinimmo sloot wel een transactie voor de verkoop van een gebouw in een buitenlandse munt. Deze verkoop is onderworpen aan opschortende voorwaarden. Om het potentiële wisselrisico te dekken in geval van ontvangsten in valuta, sloot Cofinimmo twee valuta-opties waarmee zij de valuta kan verkopen tegen een vastgelegde prijs. Het risico op verlies is zodoende beperkt en Cofinimmo kan nog gedeeltelijk voordeel halen uit een eventuele gunstige wisselkoersevolutie. De gevoeligheid van de intrinsieke waarde van beide opties aan variaties in de wisselkoers is niet materieel. |
| Volatiliteit van de aandelenkoers |
Moeilijkere toegang tot nieuw eigen vermogen. |
Beheersing van alle bedrijfsinterne elementen die een negatieve invloed op de beurskoers kunnen hebben. Regelmatige communicatie met de aandeelhouders en verspreiding van financiële vooruitzichten. |
| Wijziging van de financiële rating van de Groep |
Financierings- en liquiditeitskosten. |
Nauwe relatie met het ratingagentschap en inachtneming van de aanbevelingen ervan inzake de te bereiken financiële ratio's voor verschillende ratingniveaus en inzake de financieringsbronnen, de liquiditeit en de renteafdekkingen. De vennootschap onderhoudt eveneens een dialoog met een ander ratingagentschap waarvan de rating privé is. |
De hiervoor vermelde temperende factoren en maatregelen kunnen de mogelijke impact van het geïdentificeerde risico niet noodzakelijk volledig uitschakelen. De impact blijft deels of volledig ten laste van de vennootschap of, onrechtstreeks, van haar aandeelhouders.
1 In overeenstemming met Artikel 13 van het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 zal Cofinimmo, indien de schuldratio 50 % zou overschrijden, een financieel plan met uitvoeringskalender uitwerken waarin de maatregelen ter voorkoming van een overschrijding van 65 % van de geconsolideerde activa worden toegelicht. ( Zie Bijlage 24)
VOORAFGAANDE OPMERKINGEN
Dit Jaarlijks Financieel Verslag bevat gereglementeerde informatie overeenkomstig het Koninklijk Besluit van 14.11.2007 betreffende de verplichtingen van emittenten van financiële instrumenten die zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt.
Dit Verslag is een registratiedocument in de zin van Artikel 28 van de Wet van 16.06.2006 inzake de openbare aanbieding van beleggingsinstrumenten en de toelating van beleggingsinstrumenten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt. De Franse versie werd op 29.03.2017 goedgekeurd door de FSMA overeenkomstig Artikel 23 van de voormelde Wet. Deze goedkeuring omvat geen enkele uitspraak m.b.t. de situatie van de Groep.
Dit registratiedocument werd niet ter goedkeuring voorgelegd aan buitenlandse organismen of controle-autoriteiten.
TALEN
Dit Jaarlijks Financieel Verslag werd oorspronkelijk opgesteld in het Frans. Het is ook beschikbaar in het Nederlands en het Engels. De Nederlandse en Engelse vertalingen zijn opgesteld onder de verantwoordelijkheid van Cofinimmo. Enkel de Franse versie heeft bewijskracht.
TERBESCHIKKINGSTELLING VAN HET JAARLIJKS FINANCIEEL VERSLAG
Een kopie van dit Jaarlijks Financieel Verslag kan gratis worden verkregen bij:
Cofinimmo NV Woluwedal 58 1200 Brussel België
Tel.: 02 373 00 00 Fax: 02 373 00 10 Email: [email protected] Dit Verslag is tevens beschikbaar op de website van Cofinimmo (www.cofinimmo.com).
VERKLARINGEN
VERANTWOORDELIJKE PERSONEN
De Raad van Bestuur van Cofinimmo NV, waarvan de samenstelling beschreven wordt op bladzijden 116 tot 120, neemt de verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit Jaarlijks Financieel Verslag, onder voorbehoud van de informatie die door derden werd verstrekt, met inbegrip van de Verslagen van de Commissaris en de vastgoeddeskundigen. De heren André Bergen, Voorzitter van de Raad van Bestuur, en Jean-Edouard Carbonnelle, CEO, verklaren in naam van de Raad van Bestuur van Cofinimmo NV dat naar hun beste weten:
- dit Jaarlijks Financieel Verslag waarheidsgetrouwe informatie bevat en een getrouw overzicht geeft van de belangrijke gebeurtenissen en, desgevallend, de belangrijkste transacties met verbonden partijen die zich in de loop van het boekjaar hebben voorgedaan en hun impact op de verkorte financiële overzichten;
- dit Jaarlijks Financieel Verslag geen weglatingen bevat die de draagwijdte van enige verklaring erin op significante wijze zouden wijzigen;
- de verkorte financiële overzichten, die zijn opgesteld overeenkomstig de toepasselijke boekhoudkundige normen, een getrouw beeld geven van het patrimonium, de financiële toestand en de resultaten van Cofinimmo en van de in de consolidatie opgenomen dochtervennootschappen;
- het Beheersverslag een waarheidsgetrouwe weergave bevat van de evolutie van de cijfers, de resultaten en de situatie van de emittent en de venootschappen die in de consolidatie zijn inbegrepen, evenals een toelichting van de risico's en onzekerheden waarmee de zij worden geconfronteerd ( zie bladzijden 2 tot 9) .
PROGNOSTISCHE INFORMATIE
Dit Jaarlijks Financieel Verslag bevat prognostische informatie gebaseerd op plannen, ramingen en extrapolaties van de Vennootschap en op haar redelijke verwachtingen omtrent gebeurtenissen en externe factoren. Prognostische informatie houdt, gezien haar aard, risico's en onzekerheden in die tot gevolg kunnen hebben dat de resultaten, de financiële situatie, de prestaties en de huidige verwezenlijkingen ervan afwijken. Rekening houdend met deze factoren van onzekerheid, kunnen de verklaringen met betrekking tot de toekomst niet gegarandeerd worden.
BESTUURDERS
De Raad van Bestuur van Cofinimmo NV verklaart dat, voor zover geweten:
geen enkele Bestuurder ooit veroordeeld werd voor een fraudemisdrijf, dat geen enkele officiële en/of publieke beschuldiging werd uitgesproken, dat geen enkele sanctie ooit werd opgelegd door een wettelijk of toezichthoudend gezag, dat geen enkele Bestuurder door een rechtbank het verbod werd opgelegd als lid van het Bestuursorgaan te handelen en dat zij in deze hoedanigheid nog nooit betrokken waren in een faling;
geen enkele arbeidsovereenkomst afgesloten werd met de Bestuurders, noch met zijn Directiecomité, noch met de GVV, die de uitbetaling van vergoedingen voorziet in geval van beëindiging van de arbeidsovereenkomst, onder voorbehoud van de vermelding in het hoofdstuk 'Corporate governanceverklaring', onder de rubriek 'Contractuele bepalingen van de leden van het Directiecomité'.
INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DERDEN
De informatie afkomstig van derden die in dit Verslag gepubliceerd is, zoals de Verslagen van de vastgoeddeskundigen en van de Commissaris, werd geïntegreerd met de toestemming van de persoon die de inhoud, vorm en context van dit deel van het registratiedocument heeft goedgekeurd. Ze werden getrouw weergegeven en voor zover de Raad van Bestuur weet en in staat is om in het licht van de door deze derde partij gepubliceerde gegevens te waarborgen, werd geen enkel feit weggelaten waardoor de weergegeven informatie onjuist of misleidend zou zijn.
HISTORISCHE FINANCIËLE INFORMATIE DOOR VERWIJZING OPGENOMEN
De Jaarlijkse Financiële Verslagen van de voorbije vijf jaar, en in het bijzonder de Verslagen m.b.t. de boekjaren 2014 en 2015 waarnaar wordt verwezen in dit Jaarlijks Financieel Verslag, kunnen worden geraadpleegd op de website www.cofinimmo.com. Zij bevatten de statutaire en geconsolideerde jaarrekeningen, de Verslagen van de Commissaris, alsook de Halfjaarlijkse Financiële Verslagen.
HISTORISCH OVERZICHT
1983
Oprichting (kapitaal: 6 miljoen EUR).
1994
Notering op de beurs van Brussel.
1996
Verkrijging van het BEVAK-statuut.
1999
Internalisering van het vastgoedbeheer.
2005
Eerste investering in zorgvastgoed in België.
Toekenning van de eerste Publiek-Private Samenwerking (Gerechtsgebouw Antwerpen).
2007
Partnerschap met de Groep AB InBev betreffende een portefeuille van 1068 cafés/ restaurants in België en Nederland (Pubstone).
2008
Vestiging in Frankrijk in de vastgoedsector. Verkrijging van het SIIC-statuut.
2011
Partnerschap met de Groep MAAF betreffende een portefeuille van 283 verzekeringsagentschappen in Frankrijk (Cofinimur I).
2012
Vestiging in de zorgvastgoedsector in Nederland.
Verkrijging van het FBI-statuut.
2013
Aanvang van de herbestemmingswerken van kantoren naar wooneenheden (Woluwe 34 en Livingstone I).
2014
Vestiging in de zorgvastgoedsector in Duitsland. Verwerving van 13 zorgactiva in
Nederland. Verkrijging van het GVV-statuut.
2015
Kapitaalverhoging met voorkeurrecht voor 285 miljoen EUR. Voortzetting van de investeringen in zorgvastgoed in Nederland en Duitsland.
Arbitrage van kantoren en zorgvastgoed (Livingstone II en Silverstone portefeuille).
2016
Voortzetting van de investeringen in zorgvastgoed in Nederland en Duitsland.
Verwerving van vijf kantoorgebouwen in Brussel. Aanvang van de herbestemmingswerken van een kantoorgebouw naar woonzorgcentrum (Woluwe 106-108). Uitgifte van 'Green and Social Bonds'.
14
BRIEF
VAN DE CHIEF EXECUTIVE OFFICER EN DE VOORZITTER VAN DE RAAD VAN BESTUUR
JEAN-EDOUARD CARBONNELLE
CHIEF EXECUTIVE OFFICER
ANDRÉ BERGEN
VOORZITTER VAN DE RAAD VAN BESTUUR
Het jaar 2016 stond in het teken van een uitzonderlijke geestdrift voor vastgoedbeleggingen die werd ingegeven door de lage lange termijnrente en de geringe inflatie in de eurozone. De huurrendementen bleken een van de schaarse stabiele inkomensbronnen te zijn voor veel institutionele en particuliere beleggers.
In deze context behield Cofinimmo een voorzichtige benadering. Cofinimmo vermeed aankopen tegen ondoordachte prijzen, maar ontplooide toch gaandeweg het bijkomende kapitaal dat haar aandeelhouders inbrachten bij de kapitaalverhoging in mei 2015. Deze kapitaalverhoging ten belope van 285 miljoen EUR was bedoeld om een investeringsplan over drie jaar te dekken en bijkomende verwervingen te realiseren om het aandeel van het zorgvastgoed in de portefeuille te verhogen. Sindsdien werd 301 miljoen EUR geïnvesteerd. Bij de afsluiting van de jaarrekening 2016 omvat het investeringsplan voor de jaren 2017 tot 2019 een totaal van 254,7 miljoen EUR, waarvan 112,0 miljoen EUR bestemd voor zorgvastgoed en 131,0 miljoen EUR voor de kantorensector. Aanvullend zal de Raad van Bestuur verwervingsdossiers bestuderen
in de zorgvastgoedsector met de ambitie om het aandeel van deze sector in het totale patrimonium van 45 % naar 50 % op te trekken tegen eind 2019.
Het voorbije boekjaar versterkte Cofinimmo haar organisatie voor de buitenlandse markten door een kantoor te openen in Parijs, dat eind 2016 het beheer overnam van de portefeuille van verzekeringsagentschappen die verhuurd is aan een Franse verzekeraar. Voordien was dit beheer uitbesteed. De aanwezigheid op het terrein in Nederland werd versterkt en in Brussel werd een team samengesteld voor prospectie en investering in Duitsland. In totaal vertegenwoordigt de portefeuille van zorgvastgoed, dat in deze twee landen werd verworven sinds respectievelijk 2012 en 2014, 273 miljoen EUR en 28 gebouwen.
In 2016 verwierf Cofinimmo voor het eerst in zeven jaar vier kantoorgebouwen in Brussel, gelegen in de Leopoldwijk, waar haar portefeuille volledig is verhuurd. Deze gebouwen werden aangekocht met huurrendementen in de buurt van 6,5 % en houden een meerwaardepotentieel in door het feit dat ze gedeeltelijk leegstaan. De interne teams van de onderneming hebben als opdracht het saldo van de ruimten te verhuren en er het comfort van te verbeteren door gepaste ingrepen. Voorts zal Cofinimmo in 2016, 2017 en 2018 de volledige verbouwing uitvoeren van twee andere gebouwen in dezelfde wijk waar de politieke instellingen van de Europese Unie zich bevinden.
De uitzonderlijk lage renteniveaus waren een gelegenheid om de looptijd van de financieringen en de renteafdekkingen te verlengen. Er werden converteerbare obligaties met vervaldag in 2021 uitgegeven ter vervanging van obligaties met vervaldag in 2018. Daarnaast werden twee niet converteerbare obligaties met vervaldag in 2026 en 2024 geplaatst. De tweede uitgifte richt zich tot beleggers die onrechtstreeks specifieke projecten wensen te financieren die zich situeren in de duurzame economie. Aldus heeft Cofinimmo haar financieringsbronnen voort gediversifieerd in 2016.
Voor het boekjaar 2016 stellen wij aan onze aandeelhouders een dividend van 5,50 EUR bruto per gewoon aandeel voor, wat overeenstemt met een 'payout ratio' van 85,9 %. Voor het boekjaar 2017 (dividend betaalbaar in 2018) streven we naar een netto resultaat van de kernactiviteiten per aandeel van 6,49 EUR en een brutodividend per gewoon aandeel van 5,50 EUR, hetzij een 'pay-out ratio' van 84,7 %.
OPSPLITSING VAN DE PORTEFEUILLE 1
211
MILJOEN EUR VASTGOEDRESULTAAT in 2016: + 1,5 % IN 2016
105,8 EUR GEMIDDELDE KOERS van het gewone aandeel in 2016
10 JAAR GEWOGEN GEMIDDELDE RESTERENDE LOOPTIJD VAN DE HUUROVEREENKOMSTEN (tot de
eerste opzeggingsmogelijkheid door de huurder) 1
94,5 %
BEZETTINGSGRAAD 1
6,9 %
BRUTO HUURRENDEMENT indien portefeuille verhuurd voor 100 % 1
2,4 % GEMIDDELDE KOST van de schuld in 2016
1 op 31.12.2016
17
MISSIE
- Terbeschikkingstelling van gebouwen die tegemoetkomen aan de behoeftes van de gebruikers
- De uitkering van een aantrekkelijk en duurzaam dividend
- Kapitaalbescherming op lange termijn
VASTGOEDSTRATEGIE
- Diversificatie
- Differentiatie
- Kwaliteit van de gebouwen
- Dicht bij de klant
FINANCIËLE STRATEGIE
- Diversificatie van de financieringsbronnen
- Regelmatige toegang tot de kapitaalmarkten
- Schuldenlast in de buurt van 45 %
-
Optimalisatie van de duur en de kostprijs van financiering
-
Verbetering van de ecologische voetafdruk van de portefeuille en de onderneming
- De veiligheid en het welzijn van de gebruikers verzekeren
- Selectie van maatschappelijk verantwoorde projecten
MISSIE
De missie van Cofinimmo als genoteerde vastgoedvennootschap berust op drie pijlers:
1. de terbeschikkingstelling van gebouwen die tegemoet komen aan de behoeftes van de
gebruikers: innovatief en comfortabel zorgvastgoed voor de uitbaters en hun klanten/patiënten, moderne en moduleerbare kantoren voor de werknemers van private of openbare instellingen, efficiënte distributienetten voor de verkoop van specifieke producten en openbare nutsgebouwen die op maat worden gebouwd.
2. de uitkering van een aantrekkelijk en duurzaam dividend aan de aandeelhouders: in overeenstemming met het principe van internationaal statuut REIT en meer specifiek het Belgische wettelijke GVV-stelsel,
keert Cofinimmo het merendeel van zijn courante resultaten aan haar aandeelhouders uit in de vorm van dividenden.
3. kapitaalbescherming op lange
termijn: de duurzame benadering van Cofinimmo in het beheer van haar vastgoedpatrimonium en van de relaties met de verschillende stakeholders is gericht op waardecreatie voor haar aandeelhouders.
Deze drieledige missie van de Groep wordt vertaald in haar vastgoedstrategie, financiële strategie en duurzame ontwikkelingsstrategie, die samen een coherent en ambitieus geheel vormen.
GEOGRAFISCHE SPREIDING VAN DE PORTEFEUILLE op 31.12.2016 - in reële waarde
Eerste lijnszorgcentrum Strijp-Z – Eindhoven (NL)
DIVERSIFICATIE
De vastgoedportefeuille van Cofinimmo wordt gekenmerkt door een diversificatie op het vlak van soorten activa en op het vlak van landen waarin de Groep actief is.
Cofinimmo is eigenaar van zowel zorgvastgoed, kantoorvastgoed, een netwerk van cafés/restaurants en een netwerk van verzekeringsagentschappen, als van openbare nutsgebouwen zoals politiecommissariaten, een gerechtsgebouw en een gevangenis. Binnen het zorgsegment bezit de Groep zeer diverse activa zoals woonzorgcentra, psychiatrische klinieken, centra voor revalidatie of acute zorg, zorgcentra voor oudere of gehandicapte personen, sport- en welnesscentra en eerste lijnszorgcentra.
In geografisch opzicht is de vastgoedportefeuille van Cofinimmo verdeeld over vier landen: België (72 % van de portefeuille op 31.12.2016), Frankrijk (16 %), en recenter Nederland (9 %) en Duitsland (3 %). Meer in het algemeen geeft de Groep er vanuit haar strategie de voorkeur aan zich te vestigen in buurlanden van België met een vestigingstempo dat toelaat een gedegen kennis op te doen van de gekozen buitenlandse vastgoedmarkten.
Deze diversificatie per vastgoedsegment en per land draagt bij tot het
gematigde risicoprofiel van Cofinimmo. Aangezien elk segment en elk land zijn eigen reglementaire kader, financieringssysteem, concurrentiesituatie en consumptiegewoonten vertoont, is de Groep minder kwetsbaar voor veranderingen die zich voordoen in een van deze aspecten van een van deze segmenten.
DIFFERENTIATIE
De differentiatiestrategie van de Groep biedt de beleggers toegang tot een portefeuille van specifieke en niettraditionele activa die niet individueel kan worden samengesteld.
Bij wijze van voorbeeld, de 'sale & leaseback'-operaties met AB InBev (portefeuille van cafés/restaurants in België en Nederland) enerzijds, en met de Groep MAAF (portefeuille van verzekeringsagentschappen in Frankrijk) anderzijds, zijn weinig gebruikelijke transacties waarmee portefeuilles die bestaan uit een groot aantal kleinere activa op lange termijn zijn verhuurd aan een enkele huurder. Op dezelfde manier hebben de Publiek-Private Samenwerkingen betrekking op zeer specifiek vastgoed dat op maat wordt gebouwd in opdracht van de overheid: gerechtsgebouw, brandweerkazerne, gevangenis enz.
KWALITEIT VAN DE GEBOUWEN
Naast de gebruikelijke 'due diligence' analyses wordt voor elk bestudeerd gebouw ook een rating gemaakt op basis van verschillende factoren:
- intrinsieke kwaliteiten: omvang, parkingratio, vrije hoogte van de plafonds, daglicht, enz.;
- energieprestaties: technische installaties, isolatie enz.;
- ligging: toegankelijkheid met privé- en openbaar vervoer, lokale belastingdruk enz.;
- omgeving: aanwezigheid van handelszaken, aangenaam uitzicht enz.
DICHT BIJ DE KLANT
Met het oog op de tevredenheid en de trouw van haar klanten, stelt Cofinimmo alles in het werk om hechte en duurzame relaties uit te bouwen. Het beheer van de gebouwen gebeurt dan ook volledig intern, m.a.w. door de medewerkers van Cofinimmo.
De technische teams, bestaande uit industrieel en burgerlijk ingenieurs, architecten en interieurarchitecten overzien alle werkzaamheden voor onderhoud, herstelling, herinrichting en renovatie. De commerciële teams onderhouden geregeld contact met de klanten om optimaal en zo flexibel mogelijk te beantwoorden aan hun behoeften. De administratieve en boekhoudteams staan in voor de facturatie van de huurprijzen en de verrekening van kosten en taksen. Het juridisch departement stelt de huurovereenkomsten op en volgt de eventuele geschillen op.
In het buitenland zijn het lokale kantoren die instaan voor de directe relaties met de klanten: in Breda, voor de zorgvastgoedportefeuille en het netwerk van cafés/restaurants in Nederland, en recenter in Parijs voor de portefeuille van verzekeringsagentschappen in Frankrijk. Enkel het Property Management van de zorgvastgoedportefeuille in Duitsland wordt uitbesteed aan een lokale derde partij, Treureal, aangezien de portefeuille van de Groep in dit land nog niet de omvang heeft bereikt die de inplanting van een lokaal team zou rechtvaardigen.
PROSPECTIE EN INVESTERING
De organisatie van Cofinimmo is gericht op een efficiënte prospectie van de vastgoedmarkten die kaderen in haar strategie, met de bedoeling er de beste investeringsmogelijkheden op te sporen. Via deze prospectie komt de Groep in contact met bemiddelaars aan de aankoopzijde, maar legt ze ook contacten met potentiële huurders en haar klanten, in het bijzonder uitbaters in de zorgsector, dit om voeling te houden met hun behoeftes op het vlak van nieuwe vestigingen.
De investeringsbeslissingen steunen op strenge evaluatiemodellen, die opgebouwd zijn rond welbepaalde financiële criteria.
Voor verwervingen van gebouwen waarvan de investeringswaarde binnen het portefeuillegemiddelde ligt en waaraan geen specifieke financiering gekoppeld is, is het beslissingscriterium als volgt:
[CASHFLOW OP LANGE TERMIJN + RESTWAARDE]
GEACTUALISEERD TEGEN DE GEWOGEN GEMIDDELDE KOST VAN [EIGEN VERMOGEN + SCHULDEN]
VERWERVINGSPRIJS, INCLUSIEF KOSTEN
Voor grootschalige operaties (voor bedragen die meer dan 7 % van de waarde van het patrimonium uitmaken) of operaties waaraan een specifieke financieringsstructuur is gekoppeld, bestudeert de vennootschap bovendien de combinatie van de gemiddelde waardecreatie op vijf jaar van het netto resultaat van de kernactiviteiten en van het geherwaardeerd netto-actief per aandeel.
Flex Corner® by Cofinimmo - Kantoorgebouw The Gradient - Brussel (BE)
DIVERSIFICATIE VAN DE FINANCIERINGSBRONNEN
Om een concentratie van de risico's te vermijden, diversifieert Cofinimmo niet alleen het type vastgoed en de landen waarin het investeert, maar ook de financieringsbronnen. Om zich te financieren maakt de Groep gebruik van bankkredieten, 'klassieke' nietconverteerbare obligaties, converteerbare obligaties, 'Green and Social Bonds' en handelspapier op lange en korte termijn. Overigens werkt de Groep nauw samen met een tiental hoogwaardige bankpartners.
REGELMATIGE TOEGANG TOT DE KAPITAALMARKTEN
Kapitaalverhogingen, keuzedividenden in aandelen, verkoop van eigen aandelen, inbrengen in natura, uitgiftes van bevoorrechte aandelen, maar ook uitgiftes van 'klassieke' nietconverteerbare aandelen, converteerbare obligaties en 'Green and Social Bonds' zijn methodes waarvan Cofinimmo in het verleden gebruik maakte om fondsen op te halen. De twee ovolgende grafieken geven weer hoe de Groep de voorbije tien jaar een beroep deed op de kapitaalmarkten.
KAPITAALMARKT: SCHULDEN (x 1000000 EUR)
SCHULDGRAAD IN DE BUURT VAN 45 %
Hoewel het wettelijke statuut van GVV een schuldratio (gedefinieerd als financiële en overige schulden, gedeeld door het totaal der activa van de geconsolideerde balans) van maximum 65 % toestaat en de bankconventies een percentage van 60 % toestaan, voert Cofinimmo een beleid dat erop gericht is een schuldgraad in de buurt van 45 % aan te houden.
Dit is geen toevallige keuze: er wordt namelijk rekening gehouden met de lange gewogen gemiddelde resterende looptijd van de huurovereenkomsten (10,2 jaar op 31.12.2016) en de hoge vastgoedrendementen van haar gebouwen (6,9 % op 31.12.2016 bij volledig verhuurde portefeuille), en gaat gepaard met voorzichtige afdekkingsmaatregelen van de rentevoeten.
Bovendien wordt bijzondere aandacht besteed aan het behoud van de financiële rating (momenteel BBB voor de lange termijn) van Standard & Poor's.
OPTIMALISATIE VAN DE LOOPTIJD EN DE FINANCIERINGSKOST
Cofinimmo voert een actief beheer van haar verplichtingen door minimum een jaar vooraf de schulden die hun vervaldag bereiken, te herfinancieren. In deze context streeft de Groep ernaar om de kost van haar schulden te optimaliseren en om tegelijk aandacht te hebben voor de diversificatie van de financieringsbronnen en de gemiddelde looptijd van haar schuld.
Aangezien een deel van de schuld is aangegaan tegen een vlottende rente, stelt Cofinimmo zich bloot aan het risico van een rentestijging, wat een verslechtering van haar financieel resultaat met zich mee zou brengen. Daarom heeft de Groep haar schuld met vlottende rente gedeeltelijk afgedekt door middel van IRS . Het is de bedoeling om bijna 80 % van de totale schuld (vaste en vlottende rente) af te dekken voor de volgende vijf jaar en daarna 50 %.
The Lounge® by Cofinimmo – Park Lane business park – Diegem (BE)
VERBETERING VAN DE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK VAN DE PORTEFEUILLE EN DE ONDERNEMING
Cofinimmo beoogt gebouwen met een optimale energieprestatie om de CO2 uitstoot als gevolg van hun uitbating te beperken. Zij levert inspanningen om binnen de grenzen van de nagestreefde economische rendabiliteit zo ver mogelijk te gaan inzake energie-efficiëntie en vaak zelfs strengere normen te hanteren dan de wettelijke verplichtingen.
De Groep registreert en analyseert het energieverbruik van haar gebouwen. Om dit verbruik te meten, worden in een steeds groter deel van het patrimonium meters geplaatst die op afstand kunnen worden gelezen. Zo kunnen energieverslindende voorzieningen opgespoord worden en kunnen de energiekosten onder controle gehouden worden.
Daarnaast startte Cofinimmo een programma op voor het behalen van een BREEAM -certificatie voor renovaties en een 'BREEAM In-Use'-certificatie voor de uitbating van bestaande gebouwen. Met dit certificatiesysteem streeft de onderneming twee doelstellingen na: enerzijds de ecologische prestaties van haar gebouwen voortdurend verbeteren en anderzijds de commerciële competitiviteit van de gebouwen verbeteren.
Cofinimmo verkleint haar ecologische voetafdruk via zeer diverse initiatieven zoals de recyclage van werfafval, de uitbreiding van het aantal met het grote publiek gedeelde parkeerplaatsen, de installatie van laadpalen voor elektrische voertuigen, de beperking van het aantal kopieertoestellen in de hoofdzetel, de organisatie van een autodeelplatform voor het personeel, enz. Deze initiatieven
kaderen in een streven naar permanente verbetering.
DE VEILIGHEID EN HET WELZIJN VAN DE GEBRUIKERS VERZEKEREN
Cofinimmo analyseert het geheel van de elementen die een invloed kunnen hebben op de openbare gezondheid. De keuze van bouwmaterialen, maar ook de kwaliteit van het onderhoud beïnvloeden de veiligheid en het welzijn van de gebruikers van haar gebouwen.
Bij renovaties viseert ze omstandigheden die samenwerking bevorderen. De werkplaats wordt een leefplek waar uitwisseling en gebruikersvriendelijkheid voorrang krijgen. Maximale benutting van daglicht en groene ruimten, luchtkwaliteit en keuze van materialen staan centraal.
In het 'due diligence'-proces worden bodemverontreiniging, brandwering en -veiligheid, enz. systematisch geanalyseerd, net als de energieprestatie.
In functie van de geldende regelgeving voeren de vastgoedteams van Cofinimmo of de gebruikers van de gebouwen regelmatig controles uit van asbest, brandveiligheid en toegangscontrolesystemen.
Brussel (BE) SELECTIE VAN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORDE PROJECTEN
Als belangrijke speler in de Belgische vastgoedsector draagt Cofinimmo een bijzondere verantwoordelijkheid tegenover de gemeenschap waarin ze actief is.
De Groep moet op een verantwoordelijke en duurzame manier bijdragen tot de ontwikkeling en transformatie van het stedelijke landschap. Ze doet dat door gebouwen, waaronder ook historische gebouwen, te renoveren, maar ook door kantoorgebouwen te herbestemmen naar residentieel of zorgvastgoed om zo een antwoord te bieden op de vraag naar wooneenheden in de Belgische hoofdstad. Cofinimmo promoot ook de architecturale kwaliteit via haar lidmaatschap van verenigingen die actief zijn in dit domein en door samenwerking met gerenommeerde architectenbureaus.
Cofinimmo verbindt zich er ook toe om lokale overheden of verenigingen te ondersteunen met concrete acties, waarbij ook de eigen medewerkers worden betrokken. Cofinimmo steunt het medische onderzoek, in het bijzonder in de geriatrie, alsook sociale projecten die verband houden met haar eigen activiteit.
Kantoorgebouw Kunst 46 -
SAMENVATTING VAN DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENINGEN
GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENINGEN – Analytisch schema
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
|---|---|---|
| A. NETTO RESULTAAT VAN DE KERNACTIVITEITEN | ||
| Huurinkomsten, min de met verhuur verbonden kosten | 202930 | 201903 |
| Terugnemingen van overgedragen en verdisconteerde huren (non cash) | 11265 | 10214 |
| Niet-gerecupereerde huurlasten en belastingen op verhuurde gebouwen |
-1984 | -3478 |
| Kosten voor wederinstaatstelling, min de vergoeding voor huurschade | -1552 | -1105 |
| Vastgoedresultaat | 210659 | 207534 |
| Technische kosten | -5901 | -5643 |
| Commerciële kosten | -1508 | -950 |
| Kosten en belastingen van niet-verhuurde goederen | -4469 | -3451 |
| Vastgoedresultaat na rechtstreekse vastgoedkosten | 198781 | 197490 |
| Beheerkosten vastgoed | -18659 | -15343 |
| Operationeel vastgoedresultaat | 180122 | 182147 |
| Algemene kosten van de vennootschap | -8043 | -7806 |
| Operationeel resultaat (vóór resultaat op de portefeuille) | 172079 | 174341 |
| Financiële inkomsten | 5207 | 5735 |
| Netto interestkosten | -32309 | -42310 |
| Andere financiële kosten | -848 | -660 |
| Aandeel in het netto resultaat van de kernactiviteiten van aanverwante vennootschappen en joint ventures |
466 | 460 |
| Belastingen | -5906 | -4209 |
| Netto resultaat van de kernactiviteiten | 138689 | 133357 |
| Minderheidsbelangen m.b.t. het netto resultaat van de kernactiviteiten | -4429 | -4840 |
| Netto resultaat van de kernactiviteiten - aandeel Groep | 134260 | 128517 |
| B. RESULTAAT OP FINANCIËLE INSTRUMENTEN | ||
| Variaties in de reële waarde van de financiële instrumenten | 12126 | -2091 |
| Herstructureringskosten van de financiële instrumenten | -50412 | -28312 |
| Aandeel in het resultaat op financiële instrumenten van aanverwante vennootschappen en joint ventures |
0 | 0 |
| Resultaat op financiële instrumenten | -38286 | -30403 |
| Minderheidsbelangen m.b.t. het resultaat op financiële instrumenten | -564 | -408 |
| Resultaat op financiële instrumenten - aandeel Groep | -38850 | -30811 |
| C. RESULTAAT OP DE PORTEFEUILLE | ||
| Resultaat op de verkoop van vastgoedbeleggingen en andere niet financiële activa |
2691 | 22425 |
| Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen | 11626 | -8620 |
| Aandeel in het resultaat op de portefeuille van aanverwante vennootschappen en joint ventures |
235 | 0 |
| Ander resultaat op de portefeuille | -12720 | -8310 |
| Resultaat op de portefeuille | 1832 | 5495 |
| Minderheidsbelangen m.b.t. het resultaat op de portefeuille | 151 | 766 |
| Resultaat op de portefeuille – aandeel Groep | 1983 | 6261 |
| D. NETTO RESULTAAT | ||
| Netto resultaat | 102235 | 108449 |
| Minderheidsbelangen | -4842 | -4482 |
| Netto resultaat - aandeel Groep | 97393 | 103967 |
AANTAL AANDELEN
| 31.12.2016 | 31.12.2015 | |
|---|---|---|
| Aantal uitgegeven gewone aandelen (eigen aandelen inbegrepen) |
20345637 | 20344378 |
| Aantal gewone aandelen in omloop | 20300773 | 20294264 |
| Aantal gewone aandelen in rekening gebracht bij de berekening het resultaat per aandeel |
20300773 | 19202531 |
| Aantal uitgegeven bevoorrechte aandelen | 685553 | 685848 |
| Aantal bevoorrechte aandelen in omloop | 685553 | 685848 |
| Aantal bevoorrechte aandelen in rekening gebracht bij de berekening van het resultaat per aandeel |
685553 | 685848 |
| Totaal aantal uitgegeven aandelen (eigen aandelen inbegrepen) |
21031190 | 21030226 |
| Totaal aantal aandelen in omloop | 20986326 | 20980112 |
| Totaal aantal aandelen in rekening gebracht bij de berekening van het resultaat per aandeel |
20986326 | 19888379 1 |
RESULTAAT PER AANDEEL 2 – aandeel Groep
| (in EUR) | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
|---|---|---|
| Netto resultaat van de kernactiviteiten | 6,40 | 6,46 |
| Resultaat op financiële instrumenten | -1,85 | -1,55 |
| Resultaat op de portefeuille | 0,09 | 0,32 |
| Netto resultaat | 4,64 | 5,23 |
TOELICHTING BIJ DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING
Analytisch schema
De netto huurinkomsten bedragen 202,9 miljoen EUR op 31.12.2016, tegenover 201,9 miljoen EUR op 31.12.2015. Dankzij de investeringen in zorgvastgoed in Duitsland en Nederland en de verhuur van het kantoorgebouw Guimard 10-12 kon het inkomstenverlies als gevolg van de verkoop van activa in 2015 (kantoorgebouw Livingstone II en Silverstone portefeuille van 20 woonzorgcentra) volledig gecompenseerd worden. Bij ongewijzigde samenstelling stegen de bruto huurinkomsten met 0,9 % tussen 31.12.2015 en 31.12.2016 dankzij de indexering van de huurprijzen.
De directe operationele kosten (niet
gerecupereerde huurlasten en belastingen op verhuurde gebouwen, netto kosten voor wederinstaatstelling, technische kosten, commerciële kosten, huurlasten en belastingen op niet verhuurde gebouwen) en indirecte operationele kosten (vastgoedbeheerkosten) stegen met 4,1 miljoen EUR tussen 31.12.2015 en 31.12.2016.
De niet gerecupereerde huurlasten en belastingen op verhuurde gebouwen daalden met 1,5 miljoen EUR tussen deze twee data ingevolge de verhuur van recent gerenoveerde ruimten (Guimard 10-12, The Gradient) en de verkoop van herontwikkelde activa (Woluwe 34) of verhuurd aan
1 Aantal aandelen berekend pro rata temporis om rekening te houden met het feit dat de 3004318 nieuwe gewone aandelen die in mei 2015 werden uitgegeven pas vanaf 12.05.2015 deelnamen aan het resultaat van het boekjaar 2015.
2 Gewone en bevoorrechte aandelen.
27
van belasting vrijgestelde huurders (Livingstone II);
- De stijging van de commerciële kosten (0,6 miljoen euro) is voornamelijk het gevolg van een technische audit om de impact van de Wet Pinel 1 op de zorgactiva in Frankrijk en de kosten betaald aan een derde partij voor het beheer van de activa in Duitsland, in te schatten;
- De verwerving in 2016 van vijf kantoorgebouwen waarin bepaalde ruimten leegstaan, evenals het vertrek van een belangrijke huurder in het gebouw Omega Court leidden tot een stijging met 1,0 miljoen EUR van de huurlasten en belastingen op niet verhuurde gebouwen tussen 31.12.2015 en 31.12.2016.
- De stijging van de vastgoedbeheer kosten tussen 31.12.2015 en 31.12.2016 (3,3 miljoen EUR) is onder meer het gevolg van een stijging van het aantal medewerkers in voltijdse equivalenten en aan uitgaven en voorzieningen bij de studie van diverse investeringsdossiers (2,2 miljoen EUR).
De ratio van operationele kosten voor de portefeuille in beheer bedraagt 1,08 % op 31.12.2016, in vergelijking met 0,93 % op 31.12.2015. De operationele marge , daalt van 84,0 % eind 2015 naar 81,7 % eind 2016.
De netto interestkosten bedragen -32,3 miljoen EUR op 31.12.2016, in vergelijking met -42,3 miljoen EUR op 31.12.2015. De gemiddelde schuldgraad is immers van 1459 miljoen EUR in 2015 gedaald tot 1341 miljoen EUR in 2016. Bovendien is de gemiddelde schuldenlast van 2,9 % naar 2,4 % gedaald tussen beide data.
De belastingen stegen met 1,7 miljoen EUR tussen 31.12.2015 en 31.12.2016, ingevolge de boeking in 2016 van voorzieningen voor diverse fiscale risico's.
Het netto resultaat van de kernactiviteiten – aandeel Groep
huurder.
bedraagt 134,3 miljoen EUR op 31.12.2016, in vergelijking met 128,5 miljoen EUR op 31.12.2015. Per aandeel komt dit overeen
1 Deze Wet voorzien dat sommige belastingen en lasten, gezien hun aard, niet mogen worden doorgerekend aan de
met 6,40 EUR op 31.12.2016 en 6,46 EUR op 31.12.2015. Het aantal aandelen dat deelneemt in de resultaten van de periode steeg van 19888379 tot 20986326 (+5,5 %) tussen beide data doordat de in het kader van de kapitaalverhoging in 2015 uitgegeven aandelen deelnamen in het resultaat van het volledige boekjaar 2016, wat niet het geval was in 2015.
Wat het resultaat op financiële instrumenten betreft, komt de rubriek 'Herstructureringskosten van de financiële instrumenten' uit op -50,4 miljoen EUR op 31.12.2016, wat voor
-44,5 miljoen EUR overeenstemt met het resultaat van de terugkoop van de converteerbare obligatie in september 2016 en de herstructureringskosten van de Interest Rate Swaps in november 2016, alsook voor -5,9 miljoen EUR voor de in het resultaat opgenomen renteafdekkingsinstrumenten waarvoor de risicoafdekking eindigde.
In het resultaat op de portefeuille bedragen de variaties in reële waarde van de vastgoedbeleggingen
11,6 miljoen EUR op 31.12.2016, in vergelijking met -8,6 miljoen EUR op 31.12.2015. De waardestijging van de zorgactiva en de positieve herwaardering van het gerenoveerde kantoorgebouw Guimard 10-12 compenseerden ruimschoots de waardevermindering van enkele andere kantoorgebouwen. Bij een ongewijzigde samenstelling is de reële waarde van de vastgoedbeleggingen licht gestegen ten opzichte van 31.12.2015 (+0,4 %). De rubriek 'Ander resultaat op de portefeuille' evolueerde van -8,3 miljoen EUR naar -12,7 miljoen EUR tussen 31.12.2015 en 31.12.2016. Dit is het gevolg van de boeking van een hoger 'impairment' op de goodwill van de Belgische dochtervennootschap Pubstone NV, een mechanisch effect van de hogere herwaardering van de portefeuille van cafés/restaurants (+3,5 %).
Het netto resultaat – aandeel Groep
bedraagt 97,4 miljoen EUR op 31.12.2016, tegenover 104,0 miljoen EUR op 31.12.2015. Per aandeel komt dit overeen met 4,64 EUR op 31.12.2016 en 5,23 EUR op 31.12.2015.
GECONSOLIDEERDE BALANS
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
|---|---|---|
| Vaste activa | 3547181 | 3325414 |
| Goodwill | 99256 | 111256 |
| Immateriële vaste activa | 751 | 565 |
| Vastgoedbeleggingen | 3363636 | 3131483 |
| Andere materiële vaste activa | 635 | 364 |
| Financiële vaste activa | 758 | 20 |
| Vorderingen van financiële leasing | 75718 | 75652 |
| Handelsvorderingen en andere vaste activa | 29 | 41 |
| Deelnemingen in aanverwante vennootschappen en joint ventures |
6398 | 6033 |
| Vlottende activa | 114101 | 87066 |
| Activa bestemd voor verkoop | 2695 | 2870 |
| Financiële vlottende activa | 0 | 14 |
| Vorderingen van financiële leasing | 1795 | 1656 |
| Handelsvorderingen | 25642 | 19801 |
| Belastingvorderingen en andere vlottende activa | 20446 | 17363 |
| Kas en kasequivalenten | 41271 | 22040 |
| Overlopende rekeningen | 22252 | 23322 |
| TOTAAL ACTIVA | 3661282 | 3412480 |
| Eigen vermogen | 1919459 | 1924615 |
| Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders van de moedervennootschap |
1852923 | 1860099 |
| Kapitaal | 1124628 | 1124295 |
| Uitgiftepremies | 504544 | 504240 |
| Reserves | 126358 | 127597 |
| Netto resultaat van het boekjaar | 97393 | 103967 |
| Minderheidsbelangen | 66536 | 64516 |
| Verplichtingen | 1741823 | 1487865 |
| Langlopende verplichtingen | 1074668 | 926891 |
| Voorzieningen | 16890 | 17636 |
| Langlopende financiële schulden | 970604 | 809313 |
| Andere langlopende financiële verplichtingen | 49971 | 64656 |
| Uitgestelde belastingen | 37203 | 35286 |
| Kortlopende verplichtingen | 667155 | 560974 |
| Kortlopende financiële schulden | 558167 | 445676 |
| Andere kortlopende financiële verplichtingen | 12949 | 20572 |
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden | 72280 | 62865 |
| Overlopende rekeningen | 23759 | 31861 |
| TOTAAL EIGEN VERMOGEN EN VERPLICHTINGEN | 3661282 | 3412480 |
TOELICHTING BIJ DE GECONSOLIDEERDE BALANS
De investeringswaarde van de vastgoedportefeuille 1, zoals bepaald door de onafhankelijke vastgoeddeskundigen, bedraagt 3505,0 miljoen EUR op 31.12.2016, in vergelijking met 3262,3 miljoen EUR op 31.12.2015. De reële waarde, opgenomen in de geconsolideerde balans bij toepassing van de IAS 40-norm, wordt verkregen door de transactiekosten van de investeringswaarde af te trekken. Op 31.12.2016 bedroeg de reële waarde 3366,3 miljoen EUR, in vergelijking met 3134,4 miljoen EUR op 31.12.2015.
De rubriek 'Deelnemingen in aanverwante vennootschappen en joint ventures' heeft betrekking op de belangen van 51 % van Cofinimmo in Cofinea I SAS (zorginstellingen in Frankrijk). De rubriek 'Minderheidsbelangen' omvat de obligaties terugbetaalbaar in aandelen uitgegeven door de dochtervennootschap Cofinimur I SA (distributienet MAAF/GMF in Frankrijk) en de minderheidsbelangen van de dochtervennootschappen Aspria Maschsee, Aspria Uhlenhorst, Pubstone, Pubstone Group, Pubstone Properties en Rheastone.
INTRINSIEKE WAARDE VAN HET AANDEEL 2
| (in EUR) | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
|---|---|---|
| Intrinsieke waarde van het aandeel | ||
| Geherwaardeerd netto-actief per aandeel in reële waarde na verdeling van het dividend van het boekjaar 2015 |
88,29 | 83,39 |
| Geherwaardeerd netto-actief per aandeel in investeringswaarde na verdeling van het dividend van het boekjaar 2015 |
92,38 | 86,97 |
| Verwaterde intrinsieke waarde van het aandeel | ||
| Geherwaardeerd verwaterd netto-actief per aandeel in reële waarde na verdeling van het dividend van het boekjaar 2015 |
88,12 | 83,23 |
| Geherwaardeerd verwaterd netto-actief per aandeel in investeringswaarde na verdeling van het dividend van het boekjaar 2015 |
92,19 | 86,80 |
TOELICHTING BIJ DE INTRINSIEKE WAARDE VAN HET AANDEEL
In overeenstemming met de toepasbare IAS/IFRS -normen, werden de in 2011 uitgegeven obligaties terugbetaalbaar in aandelen (OTA ), en de in 2016 uitgegeven converteerbare obligaties niet in rekening gebracht van het geherwaardeerd verwaterd nettoactief per aandeel op 31.12.2016 aangezien ze een winstbevorderende impact zouden hebben gehad.
Volgens dezelfde redenering, worden de in 2011 uitgegeven OTA en de converteerbare obligaties, uitgegeven in 2011 (terugbetaald in 2016) en 2013 (teruggekocht of terugbetaald in 2016), niet in rekening gebracht van het geherwaardeerd verwaterd netto-actief per aandeel op 31.12.2015 aangezien ze een winstbevorderende impact zouden hebben gehad.
2 Gewone en bevoorrechte aandelen.
SAMENVATTING VAN DE GECONSOLIDEERDE KWARTAALREKENINGEN
De Groep heeft geen kwartaalinformatie gepubliceerd tussen 31.12.2016 en de afsluitingsdatum van dit Verslag. De halfjaarlijkse en jaarlijkse gegevens zijn onderworpen aan een controle door de Commissaris Deloitte, Bedrijfsrevisoren.
GLOBAAL GECONSOLIDEERD RESULTAAT PER KWARTAAL
(resultatenrekeningen)
| (x 1000 EUR) | T1 2016 | T2 2016 | T3 2016 | T4 2016 | 2016 |
|---|---|---|---|---|---|
| A. NETTO RESULTAAT | |||||
| Huurprijzen | 50394 | 51277 | 52849 | 52679 | 207199 |
| Huurkortingen | -1103 | -919 | -951 | -1314 | -4287 |
| Huurvoordelen toegekend aan huurders (incentives) | -124 | -113 | -112 | -35 | -383 |
| Vergoedingen voor vroegtijdig verbroken huurcontracten | 95 | 258 | 121 | 49 | 522 |
| Terugnemingen overgedragen en verdisconteerde huren | 2816 | 2816 | 2816 | 2816 | 11265 |
| Met verhuur verbonden kosten | -7 | 5 | -265 | 146 | -121 |
| Netto huurresultaat | 52072 | 53324 | 54458 | 54341 | 214195 |
| Recuperatie van vastgoedkosten | 13 | 31 | -5 | 11 | 50 |
| Recuperatie van huurlasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
14477 | 16016 | 3816 | 8059 | 42368 |
| Kosten van de huurders en gedragen door de eigenaar op huurschade en wederinstaatstelling op het einde van de huurovereenkomst |
-251 | -633 | -552 | -167 | -1602 |
| Huurlasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
-16992 | -16096 | -3676 | -7587 | -44352 |
| Vastgoedresultaat | 49319 | 52642 | 54041 | 54657 | 210659 |
| Technische kosten | -1182 | -2313 | -1227 | -1180 | -5901 |
| Commerciële kosten | -252 | -212 | -399 | -645 | -1508 |
| Kosten en belastingen op niet-verhuurde gebouwen | -2245 | -647 | -648 | -929 | -4469 |
| Beheerkosten vastgoed | -5228 | -5181 | -3784 | -4466 | -18659 |
| Vastgoedkosten | -8907 | -8353 | -6057 | -7220 | -30537 |
| Operationeel vastgoedresultaat | 40413 | 44289 | 47984 | 47437 | 180122 |
| Algemene kosten van de vennootschap | -3185 | -1683 | -1538 | -1637 | -8043 |
| Operationeel resultaat vóór het resultaat op de portefeuille | 37228 | 42606 | 46446 | 45800 | 172079 |
| Resultaat verkoop vastgoedbeleggingen en andere niet-financiële activa |
194 | 1219 | 605 | 673 | 2691 |
| Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen | 7581 | 4136 | 18069 | -18160 | 11626 |
| Ander resultaat op de portefeuille | -466 | -298 | -683 | -12455 | -13902 |
| Operationeel resultaat | 44536 | 47663 | 64437 | 15857 | 172494 |
| Financiële inkomsten | 1286 | 1267 | 1340 | 1314 | 5207 |
| Netto interestkosten | -8851 | -8010 | -7875 | -7573 | -32309 |
| Andere financiële kosten | -233 | -399 | 154 | -370 | -848 |
| Variaties in de reële waarde van financiële activa en verplichtingen | -33532 | -3950 | -17729 | 16925 | -38286 |
| Financieel resultaat | -41330 | -11092 | -24110 | 10296 | -66236 |
| Aandeel in het resultaat van aanverwante vennootschappen en joint ventures |
429 | 119 | 36 | 116 | 701 |
| (x 1000 EUR) | T1 2016 | T2 2016 | T3 2016 | T4 2016 | 2016 |
|---|---|---|---|---|---|
| Resultaat vóór belastingen | 3636 | 36690 | 40363 | 26269 | 106959 |
| Vennootschapsbelasting | -1746 | -1096 | -693 | -2370 | -5906 |
| Exit taks | -86 | -5 | -26 | 1300 | 1182 |
| Belastingen | -1832 | -1 101 | -719 | -1071 | -4724 |
| Netto resultaat | 1804 | 35589 | 39644 | 25199 | 102235 |
| Minderheidsbelangen | -1386 | -1402 | -1515 | -540 | -4842 |
| NETTO RESULTAAT – AANDEEL GROEP | 418 | 34187 | 38129 | 24659 | 97393 |
| NETTO RESULTAAT VAN DE KERNACTIVITEITEN - AANDEEL GROEP | 26719 | 33256 | 38524 | 35762 | 134260 |
| RESULTAAT OP FINANCIËLE INSTRUMENTEN - AANDEEL GROEP | -33631 | -3850 | -18124 | 16755 | -38850 |
| RESULTAAT OP DE PORTEFEUILLE – AANDEEL GROEP | 7331 | 4782 | 17729 | -27859 | 1983 |
| B. ANDERE ELEMENTEN VAN HET GLOBAAL RESULTAAT RECYCLEERBAAR IN RESULTATENREKENINGEN |
|||||
| Variaties in het effectieve deel van de reële waarde van toegelaten afdekkingsinstrumenten van de kasstromen |
-8 | 9 | 23 | 27 | 51 |
| Impact van de in het resultaat opgenomen afdekkingsinstrumenten wier relatie met het afgedekte risico is geëindigd |
1726 | 1396 | 1396 | 1396 | 5914 |
| Andere elementen van het globaal resultaat | 1718 | 1405 | 1419 | 1423 | 5965 |
| Minderheidsbelangen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| ANDERE ELEMENTEN VAN HET GLOBAAL RESULTAAT - AANDEEL GROEP |
1718 | 1405 | 1419 | 1423 | 5965 |
| C. GLOBAAL RESULTAAT | |||||
| Globaal resultaat | 3522 | 36994 | 41062 | 26622 | 108200 |
| Minderheidsbelangen | -1385 | -1401 | -1515 | -541 | -4842 |
| GLOBAAL RESULTAAT - AANDEEL GROEP | 2137 | 35593 | 39547 | 26081 | 103358 |
GECONSOLIDEERD RESULTAAT PER KWARTAAL (balans)
| (x 1000 EUR) | T1 2016 | T2 2016 | T3 2016 | T4 2016 |
|---|---|---|---|---|
| Vaste activa | 3375795 | 3425887 | 3525554 | 3547181 |
| Goodwill | 111256 | 111256 | 111256 | 99256 |
| Immateriële vaste activa | 705 | 804 | 813 | 751 |
| Vastgoedbeleggingen | 3181315 | 3231737 | 3331266 | 3363636 |
| Andere materiële vaste activa | 341 | 543 | 555 | 635 |
| Financiële vaste activa | 0 | 0 | 0 | 758 |
| Vorderingen financiële leasing | 75682 | 75308 | 75368 | 75718 |
| Handelsvorderingen en andere vaste activa | 41 | 41 | 41 | 29 |
| Deelnemingen in aanverwante vennootschappen en joint ventures | 6454 | 6197 | 6255 | 6398 |
| Vlottende activa | 92104 | 99180 | 129311 | 114101 |
| Activa bestemd voor verkoop | 2865 | 2710 | 2670 | 2695 |
| Financiële vlottende activa | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Vorderingen financiële leasing | 1644 | 1767 | 1769 | 1795 |
| Handelsvorderingen | 20076 | 20433 | 17802 | 25642 |
| Belastingvorderingen en andere vlottende activa | 7697 | 11327 | 11382 | 20446 |
| Kas en kasequivalenten | 25863 | 29616 | 62404 | 41271 |
| Overlopende rekeningen | 33959 | 33327 | 33285 | 22252 |
| TOTAAL ACTIVA | 3467899 | 3525066 | 3654865 | 3661282 |
| Eigen vermogen | 1928046 | 1852144 | 1892370 | 1919459 |
| Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders van de | ||||
| moedervennootschap | 1862187 | 1787535 | 1826326 | 1852923 |
| Kapitaal | 1124306 | 1124517 | 1124530 | 1124628 |
| Uitgiftepremies | 504250 | 504469 | 504495 | 504544 |
| Reserves | 233213 | 123943 | 124567 | 126358 |
| Netto resultaat van het boekjaar | 418 | 34605 | 72734 | 97393 |
| Minderheidsbelangen | 65859 | 64609 | 66044 | 66536 |
| Verplichtingen | 1539853 | 1672923 | 1762495 | 1741823 |
| Langlopende verplichtingen | 1028083 | 1246491 | 1285051 | 1074668 |
| Voorzieningen | 17447 | 17183 | 17305 | 16890 |
| Langlopende financiële schulden | 882431 | 1094126 | 1123894 | 970604 |
| Andere langlopende financiële verplichtingen | 92676 | 99578 | 105440 | 49971 |
| Uitgestelde belastingen | 35529 | 35604 | 38412 | 37203 |
| Kortlopende verplichtingen | 511770 | 426431 | 477444 | 667155 |
| Kortlopende financiële schulden | 388388 | 312037 | 340045 | 558167 |
| Andere kortlopende financiële verplichtingen | 20030 | 18227 | 15589 | 12949 |
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden | 73035 | 77272 | 98432 | 72280 |
| Overlopende rekeningen | 30316 | 18896 | 23378 | 23759 |
| TOTAAL EIGEN VERMOGEN EN VERPLICHTINGEN | 3467899 | 3525066 | 3654865 | 3661282 |
STATUTAIRE RESULTAATSBESTEMMING
De Raad van Bestuur stelt aan de Gewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders van 10.05.2017 voor de jaarrekeningen per 31.12.2016 goed te keuren, het resultaat te bestemmen zoals vermeld in de tabel hierna en de volgende dividenden uit te keren:
- 5,50 EUR bruto, i.e. 3,85 EUR netto per gewoon aandeel;
- 6,37 EUR bruto, i.e. 4,459 EUR netto per bevoorrecht aandeel.
De data en de modaliteiten van de dividendbetaling staan vermeld in de agenda van de aandeelhouder op ( zie bladzijde 171). De hierop ingehouden roerende voorheffing bedraagt 30 %.
Op 31.12.2016 bezat de Cofinimmo Groep 44864 gewone aandelen in eigen beheer.
De Raad van Bestuur stelt voor het recht op dividend voor het boekjaar 2016 van 41965 eigen gewone aandelen op te schorten in het kader van het aandelenoptieplan en het recht op dividend van de 2899 resterende eigen aandelen te annuleren.
De vergoeding van het kapitaal is gebaseerd op het aantal gewone en bevoorrechte aandelen in omloop op 31.12.2016. De eventuele conversies van bevoorrechte aandelen in gewone aandelen tijdens de conversieperiode gaande van 22.03.2017 tot 31.03.2017, de conversie van converteerbare obligaties in gewone aandelen, evenals de verkoop van gewone aandelen in het bezit van de Groep, kunnen de vergoeding van het kapitaal nog wijzigen.
Na de voorgestelde kapitaalvergoeding voor het boekjaar 2016 ten bedrage van 116 miljoen EUR wordt het totale bedrag van de reserves en van het statutair resultaat van Cofinimmo NV positief ten belope van 26 miljoen EUR, terwijl het nog beschikbare bedrag zoals bepaald door Artikel 617 van het Wetboek van Vennootschappen 92 miljoen EUR bedraagt ( zie ook het hoofdstuk 'Statutaire jaarrekeningen' van dit Verslag).
In 2016 bedraagt het geconsolideerde netto resultaat van de kernactiviteiten aandeel Groep 134,3 miljoen EUR en het geconsolideerde netto resultaat - aandeel Groep 97,4 miljoen EUR. De 'pay-out ratio' op het geconsolideerde netto resultaat van de kernactiviteiten bedraagt 85,9 %, tegenover 85,1 % voor 2015.
VERWERKINGEN EN AFHOUDINGEN
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
|---|---|---|
| A. Netto resultaat | 96627 | 103601 |
| B. Overdracht van/naar de reserves | 19814 | 6895 |
| Overdracht naar de reserve van het positieve saldo van de variaties in reële waarde van de vastgoedbeleggingen |
-61527 | -9364 |
| Boekjaar | -61527 | -27367 |
| Vorige boekjaren | 0 | 18003 |
| Overdracht naar de reserve van het negatief saldo van de variaties in reële waarde van de vastgoedbeleggingen |
25064 | 18219 |
| Boekjaar | 25061 | 18129 |
| Vorige boekjaren | 3 | 90 |
| Overdracht naar de reserve van de geschatte overgangsrechten en -kosten bij de hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
1507 | 861 |
| Boekjaar | 1507 | 861 |
| Overdracht naar de reserve van het saldo van de variaties in reële waarde van de toegestane dekkingsinstrumenten waarop de afdekkingsboekhouding wordt toegepast |
2414 | 846 |
| Boekjaar | 1478 | 0 |
| Vorige boekjaren | 936 | 846 |
| Overdracht naar de reserve van het saldo van de variaties in reële waarde van de toegestane dekkingsinstrumenten waarop de afdekkingsboekhouding niet wordt toegepast |
-61 196 | -713 |
| Boekjaar | -139 | -565 |
| Vorige boekjaren | -61057 | -148 |
| Overdracht naar de andere reserves | -231 | -221 |
| Overdracht van het overgedragen resultaat van de vorige boekjaren |
113783 | -2732 |
| C. Vergoeding van het kapitaal | -36320 | 0 |
| Vergoeding van het kapitaal voorzien in Artikel 13, § 1, par. 1 van het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 |
-36320 | 0 |
| D. Andere verdeling voor het boekjaar dan de vergoeding van het kapitaal |
-80121 | -110498 |
| Dividenden | -79701 | -110100 |
| Winstdeelnameplan | -420 | -398 |
| E. Over te dragen resultaat | 183406 | 296685 |
VERWEZENLIJKINGEN TRANSACTIES EN
I n 2016 zette Cofinimmo haar groeistrategie in zorgvastgoed onverminderd door. De Groep realiseerde meerdere renovaties en uitbreidingen van activa in België en Frankrijk met de bedoeling ze beter te laten beantwoorden aan de behoeften inzake huisvesting en zorg van senioren en zieken. Ze verwierf ook verscheidene moderne en bijzonder functionele zorginstellingen in Nederland en Duitsland, met huurrendementen tussen 5,9 % en 7,5 %.
Cofinimmo voerde tevens een actief beleid van haar kantorenportefeuille. De teams werkten aan renovaties (Belliard 40, Vorst 24, The Gradient), een herbestemming naar woonzorgcentrum (Woluwe 106-108), de voorwaardelijke
verkoop van een groot gebouw in de gecentraliseerde zone (Vorst 25), verschillende verwervingen met een hoog meerwaardepotentieel in de centrale zakenwijk (Kunst 46, Wet 34, Montoyer 10, Wetenschap 41) en de realisatie van innovatieve herinrichtingen om te anticiperen op de toekomstige noden van de huurders (Flex Corner®, The Lounge® by Cofinimmo).
Voor haar financiering haalde de Groep voordeel uit gunstige marktvoorwaarden om converteerbare en niet-converteerbare obligaties, evenals 'Green and Social Bonds' uit te geven. Ze herstructureerde ook haar renteafdekkingsinstrumenten om zo de toekomstige schuldenlast te verminderen. Januari
VERWEZENLIJKINGEN
TRANSACTIES EN
Brussel, Leopoldwijk
Voltooiing van de commercialisering van het gerenoveerde kantoorgebouw Guimard 10-12.
Maart
Bonn, Duitsland
Verwerving van een revalidatiekliniek voor 30 miljoen EUR.
April
Brussel, Gedecentraliseerde Wijk
Verkoopovereenkomst met betrekking tot het kantoorgebouw Vorst 25, onder voorwaarde van de verkrijging van de vereiste vergunningen voor de herontwikkeling van de site.
Mei
Brussel, Leopoldwijk
Verwerving van het kantoorgebouw Kunst 46 voor 31 miljoen EUR.
Augustus
Brussel, Leopoldwijk en Gedecentraliseerde Wijk
Verwerving van een portefeuille van vier kantoorgebouwen voor 58 miljoen EUR.
September
Brussel, Gedecentraliseerde Wijk
Start van de herbestemmingswerken van het kantoorgebouw Woluwe 106- 108 naar woonzorgcentrum.
Terugkoop van converteerbare obligaties met eindvervaldag 2018 en uitgifte van nieuwe converteerbare obligaties met eindvervaldag 2021 voor 219 miljoen EUR.
Oktober
Private plaatsing van obligaties voor 70 miljoen EUR.
December
Uitgifte van 'Green and Social Bonds' voor 55 miljoen EUR
Calau en Chemnitz, Duitsland
Verwerving van twee woonzorgcentra voor 18 miljoen EUR.
Uithoorn, Nederland
Verwerving van een derde eerste lijnszorgcentrum voor 9 miljoen EUR.
SAMENSTELLING VAN DE GECONSOLIDEERDE PORTEFEUILLE
Op 31.12.2016 telt de geconsolideerde vastgoedportefeuille van Cofinimmo 1508 activa, goed voor een totale bovengrondse oppervlakte van 1801612 m². De reële waarde bedraagt 3366,3 miljoen EUR, i.e. een investeringswaarde van 3505,0 miljoen EUR.
De portefeuille van de Groep is uniek qua diversificatie en complementariteit van de activa, zowel wat de vastgoedsegmenten
als wat de geografische spreiding betreft. Hij bestaat uit:
- in België: zorgvastgoed, kantoren, een netwerk van cafés/restaurants en Publiek-Private Samenwerkingen;
- in Frankrijk: zorgvastgoed en een netwerk van verzekeringskantoren;
- in Nederland: zorgvastgoed en een netwerk van cafés/restaurants;
- in Duitsland: zorgvastgoed.
EVOLUTIE VAN DE GECONSOLIDEERDE PORTEFEUILLE
EVOLUTIE VAN 1996 TOT 2016
In 1996 verkreeg Cofinimmo haar erkenning als vastgoedbevak (vandaag GVV). De investeringswaarde van de geconsolideerde portefeuille bedroeg 608,6 miljoen EUR op 31.12.1995. Op 31.12.2016 bedraagt deze 3505,0 miljoen EUR.
Tussen 31.12.1995 en 31.12.2016 realiseerde de Groep:
- investeringen (verwervingen, nieuwbouw en renovaties) voor een totaal bedrag van 4633,6 miljoen EUR;
- verkopen voor een totaal bedrag van 2022,0 miljoen EUR.
Gemiddeld realiseerde Cofinimmo bij deze
verkopen, vóór aftrek van de vergoeding van de bemiddelaars en andere diverse kosten, een netto meerwaarde van 9,35 % in vergelijking met de laatste jaarlijkse expertises, in investeringswaarde, die aan deze verkopen voorafgingen. Dit bedrag houdt geen rekening met de gerealiseerde meer- en minwaarden op de verkoop van aandelen van vennootschappen met een gebouwenportefeuille. Die bedragen worden geboekt als meer- en minwaarden op de verkoop van effecten.
De investeringen van 4633,6 miljoen EUR tussen 1996 en 2016 waren als volgt verdeeld over de verschillende vastgoedsegmenten:
EVOLUTIE VAN DE INVESTERINGSWAARDE VAN DE GECONSOLIDEERDE PORTEFEUILLE tussen 1996 en 2016 (x 1000000 EUR)
| Investeringswaarde van de portefeuille op 31.12.1995 | 609 |
|---|---|
| Verwervingen | 3868 |
| Nieuwbouw en renovaties | 766 |
| Netto realisatiewaarde | -2172 |
| Gerealiseerde meer- en minwaarde t.o.v. de laatste jaarwaardering |
150 |
| Terugnemingen van overgedragen huren | 178 |
| Variaties in de investeringswaarde | 106 |
| Investeringswaarde van de portefeuille op 31.12.2016 | 3505 |
OPDELING VAN DE INVESTERINGEN PER VASTGOEDSEGMENT tussen 1996 en 2016 – in investeringswaarde (x 1000000 EUR)
EVOLUTIE IN 2016
De investeringswaarde van de geconsolideerde portefeuille evolueerde van 3262,3 miljoen EUR op 31.12.2015 naar 3505,0 miljoen EUR op 31.12.2016. In reële waarde stemmen deze cijfers overeen met 3134,4 miljoen EUR op 31.12.2015 en 3366,3 miljoen EUR op 31.12.2016. Dit bedrag houdt geen rekening met de gerealiseerde meer- en minwaarden op de verkoop van aandelen van vennootschappen met een gebouwenportefeuille. Die bedragen worden geboekt als meer- en minwaarden op de verkoop van effecten.
In 2016 realiseerde de Groep:
- investeringen (verwervingen, nieuwbouw en renovaties) voor een totaal bedrag van 214,2 miljoen EUR;
- verkopen voor een totaal bedrag van 5,6 miljoen EUR.
De verkopen in 2016 betreffen voornamelijk cafés/restaurants van het Pubstone distributienet. Bij deze verkopen realiseerde Cofinimmo, vóór aftrek van de vergoeding van de bemiddelaars en andere diverse kosten, gemiddeld een netto meerwaarde van 29,0 % in vergelijking met de laatste jaarlijkse expertises, in investeringswaarde, die aan deze verkopen voorafgingen.
De investeringen ten belope van 214,2 miljoen EUR in 2016 waren als volgt verdeeld over de verschillende vastgoedsegmenten:
EVOLUTIE VAN DE INVESTERINGSWAARDE VAN DE GECONSOLIDEERDE PORTEFEUILLE in 2016 (X 1000000 EUR)
| Investeringswaarde van de portefeuille op 31.12.2015 | 3262 |
|---|---|
| Verwervingen | 171 |
| Nieuwbouw en renovaties | 43 |
| Netto realisatiewaarde | -8 |
| Gerealiseerde meer- en minwaaarde t.o.v. de laatste jaarwaardering |
2 |
| Terugnemingen van overgedragen huren | 12 |
| Variaties in de investeringswaarde | 23 |
| Investeringswaarde van de portefeuille op 31.12.2016 | 3505 |
De variatie van de reële waarde van de portefeuille bedroeg +0,35 % in 2016
De variatie van de reële waarde van de geconsolideerde portefeuille bedroeg 11,6 miljoen EUR in 2016 (22,8 miljoen EUR in investeringswaarde), wat overeenstemt met een stijging van 0,35 %. De variatie in de verschillende vastgoedsegmenten en geografische zones in 2016 wordt in onderstaande tabel weergegeven.
De waardevermeerdering van de zorgactiva en de positieve herwaardering van het gerenoveerde en volledig verhuurde kantoorgebouw Guimard 10-12 compenseerde ruimschoots de waardevermindering van enkele andere kantoorgebouwen, wat de voordelen van een diversificatiebeleid van de activa aantoont.
VARIATIE VAN DE REËLE WAARDE VAN DE PORTEFEUILLE PER VASTGOEDSEGMENT EN PER GEOGRAFISCHE ZONE in 2016
| Vastgoedsegment en geografische zone |
Variatie van de reële waarde |
Aandeel in de geconsolideerde portefeuille |
|---|---|---|
| Zorgvastgoed | 4,0 % | 44,6 % |
| België | 3,4 % | 24,2 % |
| Frankrijk | 5,5 % | 12,2 % |
| Nederland | 4,0 % | 4,7 % |
| Duitsland | 2,4 % | 3,5 % |
| Kantoren | -4,5 % | 38,2 % |
| Antwerpen | 1,7 % | 2,0 % |
| Brussel Centrum/Noord | -16,5 % | 3,0 % |
| Brussel Gedecentraliseerd | -9,0 % | 14,6 % |
| Brussel Leopold/Louiza | 3,6 % | 11,2 % |
| Brussel Periferie & Satellieten | -4,2 % | 4,0 % |
| Overige | -0,7 % | 3,4 % |
| Vastgoed van distributienetten | 2,9 % | 16,4 % |
| Pubstone België | 3,5 % | 8,4 % |
| Pubstone Nederland | -2,8 % | 4,2 % |
| Cofinimur I Frankrijk | 8,6 % | 3,8 % |
| Overige | 0,4 % | 0,8 % |
| Totaal | 0,3 % | 100 % |
HUURSITUATIE VAN DE GECONSOLIDEERDE PORTEFEUILLE
Het commerciële beheer van de portefeuille van Cofinimmo is volledig geïnternaliseerd: door dicht bij de klant te staan kan een duurzame vertrouwensrelatie worden opgebouwd, wat essentieel is om een hoge bezettingsgraad, een lange looptijd van de huurovereenkomsten en huurders van hoge kwaliteit te garanderen.
BEZETTINGSGRAAD
De bezettingsgraad van de geconsolideerde portefeuille, berekend op basis van de contractuele huurprijzen voor de verhuurde oppervlakken en de geschatte huurwaarden die door onafhankelijke vastgoedexperts worden geraamd voor de leegstand, bedraagt 94,5 % op 31.12.2016. Per vastgoedsegment bedraagt deze bezettingsgraad:
| Vastgoedsegment en land |
Bezettingsgraad | Commentaar |
|---|---|---|
| Zorgvastgoed | 99,2 % | |
| België | 100 % | De activa in bezit worden volledig verhuurd aan zorguitbaters, met wie Cofinimmo huurovereenkomsten met een initiële looptijd van 27 jaar sluit. |
| De ontwikkelde activa zijn allemaal voorverhuurd. | ||
| Frankrijk | 97,3 % | De activa in bezit worden volledig verhuurd aan zorguitbaters, doorgaans onder huurovereenkomsten met een initiële looptijd van 12 jaar. |
| Cofinimmo nam de bestaande huurovereenkomsten van bepaalde activa over op het moment van hun verwerving, waardoor de resterende gemiddelde looptijd van de huurovereenkomsten 4,7 jaar bedraagt eind 2016. De huurovereenkomsten van drie activa bereikten reeds hun vervaldatum sinds Cofinimmo haar intrede maakte op de Franse zorgvastgoedmarkt (2008): op 31.12.2016 werden twee ervan verkocht en één staat leeg. Op de verkopen werd een gemiddelde meerwaarde van 6,6 % gerealiseerd. |
||
| De ontwikkelde activa zijn allemaal voorverhuurd. | ||
| Nederland | 99,7 % | De meerderheid van de activa in bezit wordt volledig verhuurd aan zorguitbaters, met wie Cofinimmo doorgaans huurovereenkomsten met een initiële looptijd van 15 jaar sluit. |
| Cofinimmo bezit vier eerste lijnszorgcentra, die rechtstreeks worden verhuurd aan professionele zorgverstrekkers, die er hun patiënten ontvangen. Op 31.12.2016 bedroeg de bezettingsgraad van deze vier instellingen 99,3 %. |
||
| De ontwikkelde activa zijn allemaal voorverhuurd. | ||
| Duitsland | 100 % | De verworven activa worden volledig verhuurd aan zorguitbaters, met wie Cofinimmo doorgaans huurovereenkomsten met een initiële looptijd van 25 tot 30 jaar sluit. |
| Vastgoedsegment en land |
Bezettingsgraad | Commentaar |
|---|---|---|
| Kantoren | 88,8 % | De huurovereenkomsten die Cofinimmo in dit segment sluit, zijn voor het merendeel van het type 3/6/9. |
| Het huurleegstandrisico waarmee de Groep elk jaar wordt geconfronteerd, bedraagt gemiddeld 10 % tot 15 % van de kantorenportefeuille. In 2016 werd 57 % van dit risico afgedekt door niet uitgeoefende opzeggingen, heronderhandelingen en hernieuwingen van huurovereenkomsten. Dit percentage bedraagt 61 % indien de nieuwe verhuringen die tijdens het jaar afgesloten werden en in voege traden eveneens in beschouwing worden genomen. |
||
| Ter vergelijking, de gemiddelde bezettingsgraad op de Brusselse kantorenmarkt bedroeg 90,8 % op 31.12.20161. |
||
| Vastgoed van | 98,3 % | |
| distributienetten | ||
| Pubstone België (766 activa op |
98,6 % | Sinds het zevende jaar van de huurovereenkomst (2014) heeft AB InBev de mogelijkheid om elk jaar de overeenkomst op te zeggen voor cafés/ |
| 31.12.2016) | restaurants die tot 1,75 % vertegenwoordigen van de jaarlijkse huurinkomsten van de totale Pubstone portefeuille. Sinds 2014 beëindigde de brouwerijgroep de overeenkomst voor 62 activa: op 31.12.2016 waren twee ervan herverhuurd, 43 werden verkocht en 17 staan leeg. |
|
| Pubstone Nederland (240 activa op 31.12.2016) |
98,2 % | Sinds het zevende jaar van de huurovereenkomst en bij elke vijfde verjaardag van de onderverhuurovereenkomst tussen AB InBev en de uitbater van een café/restaurant, heeft AB InBev de |
| mogelijkheid om de overeenkomst voor die instelling op te zeggen, met dien verstande dat de opgezegde overeenkomsten in de loop van eenzelfde jaar niet meer mogen vertegenwoordigen dan 1,75 % van de jaarlijkse huurinkomsten van de totale Pubstone portefeuille. Sinds 2014 beëindigde de brouwerijgroep de overeenkomst voor 13 activa: op 31.12.2016 waren vijf ervan verkocht en acht staan leeg. |
||
| Cofinimur I Frankrijk |
97,6 % | Op het moment van de verwerving van de portefeuille van verzekeringskantoren die verhuurd |
| (279 activa op 31.12.2016) |
zijn aan MAAF (2011), waren tien kantoren leegstaand of verhuurd onder een overeenkomst met een resterende looptijd van minder dan een jaar. Op 31.12.2016 waren van deze tien activa negen verkocht en één staat gedeeltelijk leeg. |
|
| De andere activa zijn verhuurd onder overeenkomsten met een initiële looptijd van 3, 6, 9 of 12 jaar. Sinds de verwerving van de portefeuille bereikten de huurovereenkomsten van 16 kantoren hun eindvervaldatum: op 31.12.2016 waren vier ervan herverhuurd en 12 staan leeg. |
||
| Overige | 100 % | Dit segment omvat voornamelijk een politiecommissariaat dat volledig is verhuurd aan een overheid met een initiële looptijd van 18 jaar. |
| Totaal | 94,5 % | |
1 Bron: Cushman & Wakefield.
LOOPTIJD VAN DE HUUROVEREENKOMSTEN
De gemiddelde gewogen resterende looptijd van de huurovereenkomsten bedraagt 10,2 jaar op 31.12.2016 indien elke huurder zijn overeenkomst zou beëindigen bij de eerste opzeggingsmogelijkheid. De grafiek hiernaast toont de looptijd van de huurovereenkomsten per vastgoedsegment op 31.12.2016.
De gemiddelde looptijd van de huurovereenkomsten zou stijgen tot 11,1 jaar indien geen enkele opzeggingsmogelijkheid zou worden uitgeoefend, dit wil zeggen indien alle huurders tot aan het contractuele einde van de huurovereenkomsten hun ruimten zouden blijven benutten.
Op 31.12.2016 heeft bijna 50 % van de huurovereenkomsten van de Groep een looptijd van meer dan negen jaar (zie onderstaande tabel).
OPDELING VAN DE PORTEFEUILLE VOLGENS LOOPTIJD VAN DE HUUROVEREENKOMSTEN op 31.12.2016 - in contractuele huren
| Looptijd van de huurovereenkomsten | Aandeel in de geconsolideerde portefeuille |
|---|---|
| Huurovereenkomsten > 9 jaar | 47,6 % |
| Zorgvastgoed | 29,6 % |
| Vastgoed van distributienetten - Pubstone | 13,2 % |
| Kantoren - overheidssector | 3,8 % |
| Overige | 0,6 % |
| Kantoren - privésector | 0,4 % |
| Huurovereenkomsten 6-9 jaar | 6,7 % |
| Zorgvastgoed | 2,4 % |
| Kantoren | 2,1 % |
| Vastgoed van distributienetten - Cofinimur I | 2,0 % |
| Overige | 0,2 % |
| Huurovereenkomsten < 6 jaar | 45,7 % |
| Kantoren | 34,8 % |
| Zorgvastgoed | 9,3 % |
| Vastgoed van distributienetten - Cofinimur I | 1,6 % |
| Totaal | 100 % |
HUURDERS
De geconsolideerde portefeuille van Cofinimmo telt 487 huurders uit gevarieerde activiteitensectoren. Deze diversificatie draagt bij tot het gematigde risicoprofiel.
De Franse beursgenoteerde groep Korian, gespecialiseerd in gezondheidszorg, is de voornaamste huurder van de Cofinimmo Groep. Op de tweede plaats volgt AB InBev, die de Pubstone portefeuille van cafés/restaurants huurt.
EVOLUTIE VAN DE HUURINKOMSTEN
De bruto huurinkomsten stegen van 205,2 miljoen EUR in 2015 tot 207,1 miljoen EUR in 2016, wat overeenstemt met een stijging van 0,9 %. Bij een ongewijzigde samenstelling ('like-for-like') bedraagt de stijging van de brutohuurinkomsten ook 0,9 %. De tabel op deze bladzijde geeft de variatie van de bruto huurinkomsten weer bij een ongewijzigde samenstelling per vastgoedsegment en per land in 2016.
Bij een ongewijzigde samenstelling droegen de indexeringen en de nieuwe huurovereenkomsten bij tot een stijging van de bruto huurinkomsten van respectievelijk 1,2 % en 1,7 % in 2016, terwijl de vertrekken en de heronderhandelingen van huurovereenkomsten de bruto huurinkomsten deden dalen met respectievelijk 1,7 % en 0,3 %.
VARIATIE VAN DE BRUTO HUURINKOMSTEN BIJ EEN ONGEWIJZIGDE SAMENSTELLING PER VASTGOEDSEGMENT EN PER LAND in 2016
| Vastgoedsegment en land |
Variatie in bruto huurinkomsten bij ongewijzigde portefeuille |
Aandeel in de geconsolideerde portefeuille |
|---|---|---|
| Zorgvastgoed | + 1,0 % | 44,6 % |
| België | + 1,5 % | 24,2 % |
| Frankrijk | - 0,1 % | 12,2 % |
| Nederland | + 0,6 % | 4,7 % |
| Duitsland | + 1,5 % | 3,5 % |
| Kantoren | + 1,2 % | 38,2 % |
| Vastgoed van distributienetten | + 0,3 % | 16,4 % |
| Pubstone België | + 1,0 % | 8,4 % |
| Pubstone Nederland | - 1,3 % | 4,2 % |
| Cofinimur I Frankrijk | + 0,8 % | 3,8 % |
| Overige | + 0,4 % | 0,8 % |
| Totaal | + 0,9 % | 100 % |
GEWAARBORGDE HUURINKOMSTEN
Dankzij de diversificatiestrategie van de portefeuille en het actieve commerciële beheer is Cofinimmo in staat om haar huurinkomsten op lange termijn veilig te stellen. Zo is 72 % van de huurinkomsten contractueel verzekerd tot in 2020. Dit percentage stijgt tot 79 % indien geen enkele opzeggingsmogelijkheid zou worden uitgeoefend en indien alle huurders tot aan het contractuele einde van de huurovereenkomsten hun ruimten zouden blijven benutten.
Kantoorgebouw Woluwe 58 (maatschappelijke zetel van Cofinimmo) – Brussel (BE)
47
KANTOREN VASTGOED VAN DISTRIBUTIENETTEN
ZORGVASTGOED
HUURRENDEMENT
Het huurrendement wordt gedefinieerd als de kapitalisatiegraad van de huurinkomsten toegepast op het vastgoedpatrimonium. Dankzij de diversificatie van de Cofinimmo portfeuille wat vastgoedsegmenten en geografische zones betreft, kon de stabiliteit van de huurrendementen in de tijd worden gewaarborgd.
Het verschil tussen de netto en bruto huurrendementen ligt bij de directe kosten: technische kosten (onderhoud, herstellingen enz.), commerciële kosten (commissies van makelaars, marketingkosten enz.) en huurlasten en belastingen op niet-verhuurde gebouwen. In het zorgvastgoedsegment zijn de
huurovereenkomsten grotendeels van het type 'triple netto'. Dat betekent dat de onderhoudskosten, de verzekeringskosten en de taksen ten laste van de huurder zijn. Bijgevolg zijn de bruto en netto huurrendementen nagenoeg identiek in dit segment.
Kantoorgebouw Vorst 280 - Brussel (BE) 49
SECTORINFORMATIE
| Vastgoedsegment en land |
Aantal gebouwen |
Oppervlakte (in m²) |
Gemiddelde leeftijd (in jaren) |
Reële waarde (x 1000000 EUR) |
Aandeel in de geconsolideerde portefeuille in reële waarde (in %) |
Contractuele huren (x 1000000 EUR) |
Aandeel in de gecon solideerde portefeuille in contractuele huren (in %) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Zorgvastgoed | 135 | 713811 | 11 | 1499,9 | 44,6 % | 93 | 41,3 % |
| België | 57 | 385243 | 9 | 815,6 | 24,2 % | 49 | 22,0 % |
| Frankrijk | 50 | 216622 | > 15 | 411,1 | 12,2 % | 26 | 11,4 % |
| Nederland | 22 | 62318 | 5 | 156,1 | 4,7 % | 10 | 4,3 % |
| Duitsland | 6 | 49628 | 5 | 117,1 | 3,5 % | 8 | 3,6 % |
| Kantoren | 85 | 663336 | 14 | 1286,7 | 38,2 % | 93 | 41,3 % |
| Vastgoed van distributienetten |
1285 | 408635 | > 15 | 552,8 | 16,4 % | 37 | 16,6 % |
| Pubstone België | 766 | 302113 | > 15 | 283,6 | 8,4 % | 19 | 8,7 % |
| Pubstone Nederland | 240 | 47035 | > 15 | 142,3 | 4,2 % | 10 | 4,4 % |
| Cofinimur I Frankrijk | 279 | 59487 | > 15 | 126,9 | 3,8 % | 8 | 3,5 % |
| Overige | 3 | 15830 | 6 | 26,9 | 0,8 % | 2 | 0,8 % |
| Totaal | 1508 | 1801612 | 13 | 3366,3 | 100 % | 225 | 100 % |
50
GEBEURTENISSEN NA 31.12.2016
In de loop van februari 2017 heeft Cofinimmo een nieuwe Interest Rate Swap (IRS) afgesloten, voor een nominaal bedrag van 25 miljoen EUR, voor de periode 2023 tot 2025. Het 'strike'-percentage bedraagt 1,1825 %.
In dezelfde maand annuleerde de Cofinimmo Groep een kredietlijn van 50 miljoen EUR, met vervaldag op 15.01.2019.
In maart 2017 heeft de Groep een nieuwe kredietlijn van 50 miljoen EUR met een looptijd van acht jaar hernieuwd.
Er deed zich geen enkele andere belangrijke gebeurtenis voor tussen 31.12.2016 en de afsluitingsdatum van dit Verslag.
VOORUITZICHTEN 2017
HYPOTHESES
WAARDERING VAN HET PATRIMONIUM
De reële waarde van de vastgoedportefeuille die opgenomen is in de prognose m.b.t. de geconsolideerde balans van 31.12.2017 stemt overeen met de reële waarde van de totale portefeuille op 31.12.2016, vermeerderd met de in 2017 geplande uitgaven voor zware renovatie.
ONDERHOUD, HERSTELLINGEN EN ZWARE RENOVATIES
De vooruitzichten per gebouw omvatten de uitgaven voor onderhoud en
herstellingen die onder de operationele kosten worden geboekt. De uitgaven voor zware renovaties die onder de vaste activa worden geboekt en door zelffinanciering of door leningen worden gedekt, zijn eveneens inbegrepen.
De uitgaven voor zware renovatie waarmee rekening wordt gehouden in de vooruitzichten voor 2017 bedragen 47,0 miljoen EUR voor kantoorgebouwen en 5,8 miljoen EUR voor de cafés/ restaurants van de Pubstone portefeuille.
ZORGVASTGOED - BELANGRIJKSTE WERVEN IN 2017-2019
| Gebouw | Uitbater | Type werken | Aantal (bijkomende) bedden |
(Bijko mende) opper vlakte |
(Verwacht) einde van de werken |
|---|---|---|---|---|---|
| België | |||||
| De Nootelaer Keerbergen |
Senior Living Group (Groep Korian) |
Renovatie en uitbreiding | + 2 | + 500 m² | T4 2018 |
| Woluwe 106-108 Brussel |
Vivalto | Herbestemming van een kantoorgebouw naar woonzorgcentrum |
151 | 8422 m² | T4 2017 |
| Zonnewende Aartselaar |
Senior Living Group (Groep Korian) |
Renovatie en uitbreiding | + 13 assistentie woningen |
+ 3500 m² | T4 2018 |
| Frankrijk | |||||
| Domaine de Vontes Esvres-sur-Indre |
Inicéa | Renovatie en uitbreiding | + 60 | + 2214 m² | T2 2019 |
| Nederland | |||||
| Bavel | Martha Flora | Nieuwbouw | 22 | 2198 m² | T1 2017 |
| Plataan Heerlen |
Sevagram | Renovatie | 133 | 14700 m² | T4 2017 |
| Duitsland | |||||
| Brühl Chemnitz |
Azurit | Renovatie en uitbreiding | + 14 | + 222 m² | T2 2018 |
INVESTERINGEN EN DESINVESTERINGEN
De volgende investerings- en desinvesteringsprojecten zijn opgenomen in de vooruitzichten 2017:
- investeringen in zorgvastgoed in België, Frankrijk, Nederland en Duitsland voor een bedrag van 60,9 miljoen EUR als resultaat van de oplevering van nieuwe eenheden of de uitbreiding van bestaande eenheden waartoe Cofinimmo zich juridisch heeft verbonden;
- de verkoop van cafés/restaurants van de Pubstone portefeuille voor een bedrag van 4,7 miljoen EUR.
KANTOREN - BELANGRIJKSTE WERVEN IN 2017-2019
| Gebouw | Type werken | Oppervlakte | (Verwacht) einde van de werken |
|---|---|---|---|
| Kunst 19H | Afbraak en heropbouw van kantoren | 8600 m² | T2 2019 |
| Belliard 40 | Afbraak en heropbouw van kantoren | 20000 m² | T1 2018 |
| Bourget 40 | Renovatie | 14250 m² | T2 2019 |
| Serenitas | Volledige renovatie gebouw B en gedeeltelijke renovatie gebouw C | 10274 m² | T2 2020 |
| Vorst 23 | Herbestemming naar wooneenheden | 23000 m² | T4 2021 |
| Tenreuken | Bouw van appartementen | 11800 m² | T3 2019 |
| The Gradient | Renovatie verdieping +4 | 2900 m² | T2 2017 |
| The Gradient | Inrichting van een Lounge® by Cofinimmo | 1050 m² | T2 2017 |
| The Gradient | Renovatie verdieping +6 | 1455 m² | T4 2017 |
HUURPRIJZEN
Bij de vooruitzichten van de huurprijzen wordt voor elke huurovereenkomst rekening gehouden met het hypothetische vertrek van huurders, dat geval per geval wordt geanalyseerd. De lopende contracten zijn geïndexeerd.
De vooruitzichten houden ook rekening met kosten voor wederinstaatstelling, een periode van huurleegstand, huurlasten en taksen op leegstaande ruimten die van toepassing zijn bij een vertrek van de huurder, evenals makelaarscommissies op het moment van de herverhuur. De vooruitzichten m.b.t. de verhuur zijn gebaseerd op de huidige marktsituatie en houden geen rekening met een eventuele verbetering of verslechtering ervan.
Het vastgoedresultaat omvat eveneens de terugnemingen van overgedragen en verdisconteerde huren voor de progressieve wederopbouw van de volle waarde van de gebouwen waarvan de huurinkomsten aan een derde werden overgedragen.
Een op- of neerwaartse schommeling van de bezettingsgraad met 1 % in de kantorenportefeuille zou leiden tot een cumulatieve stijging of daling van het netto resultaat van de kernactiviteiten per aandeel met 0,04 EUR per jaar.
INFLATIE
De lopende contracten worden geïndexeerd. Bij de evolutie van de huurprijzen wordt een inflatieniveau gehanteerd tussen 1,0 % en 1,6 % naargelang het land voor de huurovereenkomsten die geïndexeerd worden in 2017.
De vooruitzichten voor de beschouwde periode zijn slechts in geringe mate onderhevig aan schommelingen in het inflatieniveau. Een op- of neerwaartse
schommeling van de voorziene inflatie met 50 basispunten zou leiden tot een cumulatieve stijging of daling van het netto resultaat van de kernactiviteiten per aandeel met 0,02 EUR per jaar.
FINANCIËLE KOSTEN
Bij de berekening van de financiële kosten wordt uitgegaan van een hypothetische rente-evolutie zoals geanticipeerd in de curve van toekomstige rentevoeten en lopende bancaire en obligatieleningen. Rekening houdend met de bestaande afdekkingsinstrumenten zou de totale schuldenlast voor 2017 lager moeten liggen dan 2,0 % (marges inbegrepen).
Er wordt in de vooruitzichten 2017 met geen enkele hypothese van waardeschommeling van de financiële instrumenten als gevolg van de renteevolutie rekening gehouden, zowel in de balans als in de resultatenrekeningen.
GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENINGEN
De toekomstige marktwaarde van de gebouwen kan niet worden voorspeld. Aldus zou een becijferde voorspelling van het niet-gerealiseerde resultaat op de portefeuille weinig betrouwbaar zijn. Dit resultaat is afhankelijk van de heersende markttrends op het vlak van huurprijzen, de evolutie van de kapitalisatierentevoeten evenals de verwachte renovatiekosten van de gebouwen.
De evolutie van het eigen vermogen zal afhangen van het netto resultaat van de kernactiviteiten, het resultaat op de financiële instrumenten en op de portefeuille, alsook van de dividenduitkering. Het eigen vermogen wordt voorgesteld vóór dividenduitkering van het boekjaar.
NETTO RESULTAAT VAN DE KERNACTIVITEITEN PER AANDEEL
Op basis van de huidige vooruitzichten en als er zich geen belangrijke onvoorziene gebeurtenissen voordoen, voorziet de Groep een netto resultaat van de kernactiviteiten – aandeel Groep van 6,49 EUR per aandeel voor het boekjaar 2017, wat een stijging is met 1,4 % in vergelijking met het boekjaar 2016 (6,40 EUR).
Dankzij deze hypotheses blijft de schuldratio van de vennootschap op 31.12.2017 veel lager dan 50 %.
DIVIDEND
Voor het boekjaar 2017 voorziet de Raad van Bestuur aan haar aandeelhouders een bruto dividend per gewoon aandeel van 5,50 EUR voor te stellen. Dat stemt overeen met een geconsolideerde 'pay-out ratio' van 84,7 %.
Het voorgestelde dividendniveau van 5,50 EUR voor het boekjaar 2017 komt overeen met een bruto rendement van 5,20 % t.o.v. de gemiddelde beurskoers van het gewone aandeel voor het boekjaar 2016, en met een bruto rendement van 5,95 % t.o.v. de netto-actiefwaarde van het aandeel op 31.12.2016 (in reële waarde). Deze rendementen blijven aanzienlijk hoger dan het gemiddelde rendement van de Europese vastgoedvennootschappen.
Dit voorstel zal het voorschrift van Artikel 13 van het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 naleven, in die zin dat het uitgekeerde bedrag hoger zal zijn dan het vereiste minimum van 80 % van de netto opbrengst van Cofinimmo NV (niet-geconsolideerd) voorzien voor 2017. Overeenkomstig dit Artikel is er in bepaalde gevallen geen verplichting om uit te keren. Cofinimmo zal in deze omstandigheden toch van de mogelijkheid gebruik maken om het te doen als het netto resultaat en de bepalingen van Artikel 617 van het Wetboek van Vennootschappen dit toelaten.
CAVEAT
De prognoses met betrekking tot de geconsolideerde balans en resultatenrekeningen zijn voorspellingen waarvan de effectieve verwezenlijking onder meer afhangt van de evolutie van de financiële en vastgoedmarkten. Zij vormen geen verbintenis voor de vennootschap en worden niet door de revisor gecertificeerd.
De Commissaris Deloitte, Bedrijfsrevisoren BV o.v.v.e. CVBA, vertegenwoordigd door de heer Bernard De Meulemeester, heeft bevestigd dat de vooruitzichten adequaat werden opgesteld op de aangegeven basis en dat de gebruikte boekhoudkundige basis voor deze vooruitzichten conform is met de door Cofinimmo gehanteerde boekhoudkundige methodes in het kader van de voorbereiding van haar geconsolideerde rekeningen volgens IFRS boekhoudnormen zoals geïmplementeerd door het Belgisch Koninklijk Besluit van 13.07.2014.
PROGNOSE M.B.T. DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENINGEN 2017
Analytisch schema
| (x 1000 EUR) | 31.12.2017 | 31.12.2016 |
|---|---|---|
| NETTO RESULTAAT VAN DE KERNACTIVITEITEN | ||
| Huurinkomsten, min de met verhuur verbonden kosten | 205539 | 202930 |
| Terugnemingen van overgedragen en verdisconteerde huren (non-cash) |
12473 | 11265 |
| Niet-gerecupereerde huurlasten en belastingen op verhuurde gebouwen |
-4683 | -1984 |
| Kosten voor wederinstaatstelling, min de vergoedingen voor huurschade |
-1950 | -1552 |
| Vastgoedresultaat | 211379 | 210659 |
| Technische kosten | -7289 | -5901 |
| Commerciële kosten | -2252 | -1508 |
| Kosten en belastingen van niet-verhuurde goederen | -4750 | -4496 |
| Vastgoedresultaat na rechtstreekse vastgoedkosten | 197088 | 198781 |
| Algemene kosten van de vennootschap | -26143 | -26702 |
| Operationeel resultaat (vóór het resultaat op de portefeuille) |
170945 | 172079 |
| Financiële inkomsten | 5532 | 5207 |
| Netto financiële kosten | -30147 | -32309 |
| Andere financiële kosten | -400 | -848 |
| Aandeel in het netto resultaat van de kernactiviteiten van aanverwante vennootschappen en joint ventures |
471 | 466 |
| Belastingen | -3443 | -5906 |
| Netto resultaat van de kernactiviteiten | 142958 | 138689 |
| Minderheidsbelangen m.b.t. het netto resultaat van de kernactiviteiten |
-4422 | -4429 |
| Netto resultaat van de kernactiviteiten - aandeel Groep | 138536 | 134260 |
| Aantal aandelen deelgerechtigd in het resultaat van het boekjaar |
21352708 | 20986326 |
| Netto resultaat van de kernactiviteiten per aandeel – aandeel Groep |
6,49 | 6,40 |
PROGNOSE M.B.T. DE GECONSOLIDEERDE BALANS 2017
| (x 1000 EUR) | 31.12.2017 | 31.12.2016 |
|---|---|---|
| Vaste activa | 3613705 | 3547181 |
| Goodwill | 99256 | 99256 |
| Vastgoedbeleggingen | 3430081 | 3363636 |
| Vorderingen financiële leasing | 75326 | 75718 |
| Handelsvorderingen en andere vaste activa | 2172 | 2172 |
| Deelnemingen in aanverwante vennootschappen en joint ventures |
6870 | 6398 |
| Vlottende activa | 113373 | 114101 |
| Activa bestemd voor verkoop | 2695 | 2695 |
| Vorderingen financiële leasing | 1830 | 1795 |
| Kas en kasequivalenten | 41271 | 41271 |
| Andere vlottende activa | 67577 | 68340 |
| TOTAAL ACTIVA | 3727078 | 3661282 |
| Eigen vermogen | 1955651 | 1919459 |
| Eigen vermogen toe te kennen aan de aandeelhouders van de moedervennootschap |
1889320 | 1852922 |
| Minderheidsbelangen | 66331 | 66536 |
| Verplichtingen | 1771427 | 1741823 |
| Langlopende verplichtingen | 1 157010 | 1074668 |
| Langlopende financiële schulden | 1052947 | 970604 |
| Andere langlopende financiële verplichtingen | 104063 | 104063 |
| Kortlopende verplichtingen | 614417 | 667156 |
| Kortlopende financiële schulden | 506500 | 558167 |
| Andere kortlopende financiële verplichtingen | 107917 | 108989 |
| TOTAAL EIGEN VERMOGEN EN VERPLICHTINGEN | 3727078 | 3661282 |
| Schuldratio | 43,77 % | 43,74 % |
De vennootschap zal zich desgevallend schikken naar de bepaling van Artikel 24 van het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 dat de verplichting vastlegt om een financieel plan met een uitvoeringskalender uit te werken met daarin de te nemen maatregelen die moeten vermijden dat de geconsolideerde schuldratio 65 % van de geconsolideerde activa overschrijdt. Dit plan moet aan de FSMA worden gericht ( zie ook bladzijde 229).
VERSLAG VAN DE COMMISSARIS INZAKE DE VOORUITZICHTEN
60
ZORG VASTGOED
ZORG Met een portefeuille die gespreid is over vier landen en 135 gebouwen die variëren van woonzorgcentra, eerste lijnszorgcentra en acute zorg- of revalidatiecentra tot sport- en wellnesscentra, is Cofinimmo vandaag een van de belangrijkste investeerders in zorgvastgoed op het Europese vasteland. De Groep heeft de ambitie om deze positie de komende jaren verder te versterken.
ZORGVASTGOED: GROEIPOOL VAN DE GROEP
45% VAN DE GLOBALE PORTEFEUILLE
op 31.12.2016
1500 MILJOEN EUR REËLE WAARDE VAN DE PORTEFEUILLE op 31.12.2016
99% BEZETTINGS- GRAAD op 31.12.2016
135 ACTIVA op 31.12.2016
62
KENMERKEN VAN DE MARKT 1
De zorgvastgoedmarkt wordt gekenmerkt door een sterk groeipotentieel, een gunstige wetgevende context en langlopende huurovereenkomsten met de uitbaters.
STERK GROEIPOTENTIEEL
Demografische tendensen en evolutie van de levenswijzen: vergrijzing van de bevolking, toenemende behoefte aan gespecialiseerde zorginstellingen.
De vergrijzing van de bevolking is een trend die zich in de meeste Europese landen steeds sterker aftekent. In 2050 zouden personen ouder dan 80 jaar ongeveer 10 % van de totale bevolking in Europa vertegenwoordigen. Hoewel het aantal autonome senioren binnen
deze categorie in stijgende lijn gaat, gaat de vergrijzing van de bevolking niettemin gepaard met een aanzienlijke toename van het aantal zorgbehoevende senioren. Deze situatie zal gelijktijdig de nood aan gespecialiseerde zorginstellingen en bijgevolg bedden doen groeien. De groei wordt in België op 45000 bijkomende bedden geraamd tegen 2025-2030. Frankrijk kent dezelfde trend met een geraamde groei van 36000 bijkomende bedden. Daarbij komen de herop te bouwen verouderde gebouwen
die meer dan 110000 bedden tellen.
Budgettaire beperkingen: streven naar oplossingen met een lagere maatschappelijke kostprijs
Parallel hiermee vertegenwoordigen de uitgaven in de gezondheidszorg een groeiend aandeel van het bbp: dit aandeel bedraagt tussen 10 % en 12 % in België, in Frankrijk, in Nederland en in Duitsland, afhankelijk van het land. In een context van budgettaire besparingen moeten
57 België 50 Frankrijk 22 Nederland 6 Duitsland AANTAL ACTIVA PER LAND op 31.12.2016
Eerste lijnszorgcentrum
De Waterlinie - Uithoorn (NL)
private instellingen het in dit segment steeds vaker overnemen van de overheidssector. Er is bovendien een tendens om langdurig zorgbehoevenden en patiënten met minder complexe aandoeningen door te verwijzen naar minder technische en goedkopere instellingen. Zo zit het segment van de ZBC of middelgrote private ziekenhuizen die gespecialiseerd zijn in weinig complexe medische disciplines
(dermatologie, oogheelkunde, orthopedie …) in de lift in Nederland.
Professionalisering van de uitbaters
Er zijn drie types uitbaters in de zorgsector: de publieke uitbaters, de uitbaters van de niet-commerciële sector en de private uitbaters. De spreiding van de marktaandelen tussen deze verschillende types
marktspelers verschilt van land tot land. In het segment van de woonzorgcentra biedt België de meest evenwichtige situatie: elk type uitbater neemt er een derde van de markt voor zijn rekening. In Nederland heeft de nietcommerciële sector daarentegen een quasimonopolie. In Duitsland en Frankrijk ligt de situatie hier ergens tussenin.
In de private sector merken we een belangrijke versnippering: heel wat marktspelers baten slechts één enkele instelling uit. In België en Frankrijk, en recenter ook in Duitsland, merken we evenwel een consolidatietrend. Het schoolvoorbeeld hiervan is de fusie in 2014 van Korian en Medica, twee Franse marktspelers, gevolgd door verwervingen in het buitenland, wat resulteerde in een groep die meer dan 71500 bedden uitbaat, gespreid over 710 sites in vier landen. De consolidatie verzekert de uitbaters met name een betere risicospreiding, een gemakkelijkere toegang tot financieringsmiddelen, een regelmatigere relatie met de overheid en bepaalde schaalvoordelen.
64
Revalidatiekliniek Kaiser Karl - Bonn (DE)
GUNSTIGE WETGEVENDE CONTEXT
Aangezien de overheid tussenkomt in de financiering van de gezondheidszorg, is deze markt sterk gereglementeerd. Dat is met name het geval voor de markt van de woonzorgcentra. In België en Frankrijk bijvoorbeeld is voor de opening of uitbreiding van een woonzorgcentrum een voorafgaande vergunning vereist om een bepaald aantal bedden te kunnen beheren. Die vergunning wordt afgeleverd door de overheid. Aangezien de overheid tot 50 % van de kosten voor huisvesting en zorg financiert, is het aantal per geografische zone afgeleverde vergunningen beperkt, rekening houdend met de behoeften in elke zone en met het beschikbare budget. Hoewel in een context van budgettaire besparingen dit het groeipotentieel van bepaalde marktactoren beperkt, vormt deze beperking ook een instapdrempel en dus een bescherming voor de uitbaters die reeds actief zijn op de markt.
LANGE TERMIJNHUUR-OVEREENKOMSTEN MET DE UITBATERS
Een van de belangrijkste en voor investeerders meest aantrekkelijke kenmerken van de zorgvastgoedmarkt is de lange looptijd van de met de uitbaters afgesloten huurovereenkomsten. In Frankrijk bedraagt de initiële looptijd van huurovereenkomsten doorgaans 12 jaar, in Nederland 15 of 20 jaar, in Duitsland 25 jaar en in België 27 jaar. De huurprijzen zijn vast (d.w.z. dat ze niet afhankelijk zijn van de bezettingsgraad van de instelling) en worden geïndexeerd. De indexering gebeurt meestal jaarlijks en is gebaseerd op de index van de consumptieprijzen. In Duitsland gebeurt de indexering soms echter pas vanaf een zekere evolutie van de index en/of volgens een percentage ervan.
Rekening houdend met de hierboven toegelichte elementen trekt zorgvastgoed een toenemend aantal investeerders aan. Tussen 2007 en 2014 werd meer dan 13 miljard EUR geïnvesteerd in zorgvastgoed in Europa (nieuwbouw of verwerving). Het gaat om een stijgende trend, met evenwel grote verschillen in prijs en rendement in functie van de bestudeerde landen.
In de Benelux heeft de grote meerderheid van de investeringen in zorgvastgoed betrekking op woonzorgcentra. In Duitsland en Frankrijk vertegenwoordigen de andere zorgactiva (revalidatiecentra, psychiatrische ziekenhuizen, ziekenhuizen …) het gros van de investeringen.
De verdeling tussen 'sale and leaseback' operaties en klassieke investeringen is de voorbije zeven jaar geëvolueerd: in 2007 hadden de twee transactietypes een gelijk marktaandeel van de investeringen, terwijl overgrote meerderheid van de transacties in 2016 'klassieke investeringen' waren.
STRATEGIE
De prioritaire strategische doelstelling van Cofinimmo bestaat erin de zorgvastgoedportefeuille uit te breiden aan een tempo dat verenigbaar is met de mogelijkheid om voldoende hoog rendement te behalen en om functionele gebouwen van uitstekende technische kwaliteit te verwerven of te laten bouwen. Concreet en rekening houdend met de opportuniteiten die zich op de markt aandienen, voorziet de Groep dat dit vastgoedsegment 50 % van haar portefeuille zal vertegenwoordigen tegen eind 2019.
66
NIEUWE MARKTEN
(DUITSLAND EN NEDERLAND):
- Verwervingen van activa
- Ontwikkelingsprojecten
GEVESTIGDE MARKTEN (BELGIË EN FRANKRIJK):
- (Her) ontwikkelingsprojecten
- Arbitrage van activa
DIVERSIFICATIE:
- Per land
- Per zorgspecialiteit
- Per uitbater
DUURZAME EN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORDE ONTWIKKELING
De vier landen waar Cofinimmo investeert in zorgvastgoed bevinden zich in verschillende ontwikkelingsstadia. Wat de uitbaters betreft, zagen we bijvoorbeeld op de Belgische en Franse markten de laatste jaren het ontstaan van grote uitbatersgroepen met een internationale aanwezigheid. In Nederland en Duitsland zijn de uitbaters doorgaans bescheidener in omvang en beheren zij een of enkele instellingen. Toch voltrekt er zich sinds vier jaar ook in Duitsland een zekere concentratie. Wat de investeringen betreft,
is zorgvastgoed erg in trek in België, Frankrijk en recenter ook in Duitsland, waardoor er druk ontstaat op de initiële vastgoedrendementen. In Nederland is de concurrentie minder uitgesproken, vooral voor activa van kleine omvang, en veel uitbaters zijn stichtingen zonder winstoogmerk.
In de 'nieuwe' markten die Cofinimmo heeft betreden, zoals Duitsland en Nederland, is de strategie van de Groep gericht op de verwerving van activa en op de ontwikkeling ervan voor rekening van uitbaters. In rijpere markten zoals België en Frankrijk bestaat de strategie erin om enerzijds activa te ontwikkelen of te herontwikkelen en anderzijds om voordeel te halen uit de honger van investeerders naar dit type activa om arbitrages uit te voeren. Parallel streeft Cofinimmo er actief naar om de portefeuille te diversifiëren en zo het risicoprofiel ervan te verbeteren. Alle investeringen in zorgvastgoed worden gedaan in het kader van een duurzame en maatschappelijk verantwoorde benadering.
Eerste lijnszorgcentrum Oranjeplein - Goirle (NL)
VERWERVINGEN VAN ACTIVA
Naast de gebruikelijke 'due diligence'-analyses wordt voor elk door de Groep bestudeerd zorgvastgoed ook een rating gemaakt op basis van verschillende factoren:
- intrinsieke kwaliteiten: grootte van de kamers en andere ruimtes, terras of tuin, lichtinval, functionaliteit voor de bewoners/ patiënten en het zorgpersoneel enz.;
-
energieprestatie: technische installaties, isolatie enz.;
-
uitbater-huurder: ervaring, kwaliteitsreputatie in de zorgsector, financiële soliditeit, groeiambities enz.
- ligging: toegankelijkheid met privé- en openbaar vervoer, lokale belastingdruk enz.;
- omgeving: aanwezigheid van handelszaken, aangenaam uitzicht, levensstandaard van de bewoners in de regio, vergelijkbaar zorgaanbod in de omgeving, evolutie van de demografie, enz.;
De verwachte initiële huurrendementen bedragen minimaal 5,5 %.
De verwachte initiële rendementen bij verwervingen bedragen minimaal 5,5 %.
GEËNGAGEERDE INVESTERINGSPIJPLIJN IN ZORGVASTGOED 1 op 31.12.2016
| Gebouw | Uitbater | Type werken | Aantal (bijkomende) bedden |
(Bijko mende) oppervlakte |
(Verwacht) einde van de werken |
|---|---|---|---|---|---|
| België | |||||
| De Nootelaer Keerbergen |
Senior Living Group (Groep Korian) |
Renovatie en uitbreiding | + 2 | + 500 m² | T1 2018 |
| Woluwe 106-108 Brussel |
Vivalto | Herbestemming van een kantoorgebouw naar een woonzorgcentrum |
151 | 8422 m² | T4 2017 |
| Zonnewende Aartselaar |
Senior Living Group (Groep Korian) |
Renovatie en uitbreiding | + 13 assistentie woningen |
+ 3500 m² | T4 2018 |
| Frankrijk | |||||
| Domaine de Vontes Esvres-sur-Indre |
Inicéa | Renovatie en uitbreiding | + 60 | + 2214 m² | T2 2019 |
| Nederland | |||||
| Bavel | Martha Flora | Nieuwbouw | 22 | 2198 m² | T1 2017 |
| Plataan Heerlen |
Sevagram | Renovatie | 133 | 14700 m² | T4 2017 |
| Duitsland | |||||
| Brühl Chemnitz |
Azurit | Uitbreiding en renovatie | + 14 | + 222 m² | T2 2018 |
68
VERDELING VAN DE GECONSOLIDEERDE PORTEFEUILLE PER LEEFTIJD VAN DE ACTIVA op 31.12.2016 – in reële waarde
(HER) ONTWIKKELINGSPROJECTEN
Dankzij haar vastgoedervaring en een geïntegreerde benadering ('one-stop shopping') is Cofinimmo in staat de zorguitbaters te begeleiden in hun groei. Het hen aangeboden dienstenaanbod gaat van eenvoudige financiering tot grootschalige projecten, inclusief conceptontwikkeling, bouw en levering van nieuwe projecten. Cofinimmo beschikt dan ook over een ervaren team met daarin financiële, technische en juridische profielen die allemaal vertrouwd zijn met de laatste ontwikkelingen op het vlak van zorgvastgoed.
In tien jaar tijd begeleidde de Groep zo zorguitbaters bij meer dan 50 renovatie-, bouw- of uitbreidingsprojecten. Naast het feit dat er hechte banden worden gesmeed met de uitbatershuurders, staat deze (her) ontwikkelingsactiviteit ook borg voor een zeker kwaliteitsniveau van de activa en voor bijkomende waardecreatie.
1 Al deze projecten zijn voorverhuurd en werden in aanmerking genomen voor het opstellen van de vooruitzichten voor het boekjaar 2017 ( zie hoofdstuk 'Vooruitzichten 2017' van dit Verslag).
SSR kliniek Caux du Littoral - Néville (FR)
De Groep begeleidde zorguitbaters in tien jaar tijd bij meer dan 50 renovatie- bouw- of uitbreidingsprojecten.
ARBITRAGE VAN ACTIVA
Sinds drie jaar voert Cofinimmo een selectief arbitragebeleid voor activa in meer mature markten, zoals België en Frankrijk. Dit bestaat uit de verkoop van niet-strategische activa en de herinvestering van de geïnde fondsen in andere activa die beter aansluiten bij de visie van de Groep. Op die manier kan voordeel gehaald worden uit de toenemende
interesse van bepaalde investeerders voor dit type activa, terwijl tegelijk de samenstelling van de portefeuille wordt geoptimaliseerd. De criteria waarmee rekening wordt gehouden bij de beslissing om te verkopen, zijn de omvang, de leeftijd, de ligging en de operationele uitbating van het actief en de resterende looptijd van de huurovereenkomst.
GEWOGEN GEMIDDELDE RESTERENDE LOOPTIJD VAN DE HUUROVEREENKOMSTEN PER LAND TOT DE EERSTE OPZEGGINGSMOGELIJKHEID op 31.12.2016 - in jaren
DIVERSIFICATIE
Om de risico's verbonden met haar investeringen in zorgvastgoed af te vlakken, streeft Cofinimmo actief naar een diversificatie van de portefeuille. Die diversificatie gebeurt op drie niveaus:
- per land: de Groep bezit momenteel zorgvastgoed in België, Frankrijk, Nederland en Duitsland;
- per uitbater-huurder: Cofinimmo telt bijna 30 zorguitbaters in haar klanten-huurdersbestand;
- per type zorgvastgoed: de zorgvastgoedportefeuille van de Groep bestaat uit woonzorgcentra, assistentiewoningen ,
revalidatieklinieken, psychiatrische klinieken, eerste lijnszorgcentra, zorgcentra voor senioren en personen met een handicap, acute zorgcentra en sport- en wellnesscentra.
De Groep vermijdt zo een te grote afhankelijkheid van een bepaald financierings- of sociale
Cofinimmo ontvangt van haar uitbaters periodieke rapporten over de financiële uitbatingsgegevens van elke site in bezit. Op basis daarvan kan het financieel houdbare karakter van de uitbating worden geëvalueerd en meer in het bijzonder
zekerheidssysteem.
van de dekking van de huur door de bedrijfscashflow en/of de vrije cashflow van de site. Aan de hand van een vergelijking van de door de bewoners/patiënten betaalde prijzen voor de huisvesting en de zorg kan de uitbating gesitueerd worden tegenover instellingen in de omgeving en kan het risico van de verwerving van nieuwe eenheden ingeschat worden.
Woonzorgcentrum Residentie Tillens - Brussel (BE)
DUURZAME ONTWIKKELING
De rol die Cofinimmo kan spelen op het vlak van duurzame ontwikkeling in het dagelijkse beheer van haar zorgvastgoed is relatief beperkt. De meeste van deze activa worden nagenoeg autonoom beheerd door de uitbaters-huurders, die zelf beslissen welke instandhoudings- en onderhoudswerken moeten worden uitgevoerd. Toch tracht Cofinimmo de gegevens met betrekking tot het energieverbruik van haar gebouwen te integreren in haar analytische boekhoudsysteem om zo ook de uitbaters hiervoor te sensibiliseren.
Omgekeerd kunnen in het beheer van (her)ontwikkelingsprojecten in zorgvastgoed de beslissingen en initiatieven van Cofinimmo een belangrijke impact hebben op het vlak van duurzame ontwikkeling. In de eerste plaats omdat de Groep
zich inspant om zo goed mogelijk in te spelen op de veranderende noden op het vlak van huisvesting en zorg van kwetsbare of zorgbehoevende personen door innovatieve en comfortabele gebouwen op maat te ontwikkelen. Verder omdat Cofinimmo let op de toevoeging in het stedelijke landschap en daarbij bijzonder aandacht besteedt aan de esthetiek en de functionele diversiteit van de wijken. Tot slot omdat Cofinimmo het gebruik van moderne technieken en duurzame materialen aanmoedigt om de ecologische voetafdruk van de gebouwen die zij ontwikkelt te beperken. Op die manier wil Cofinimmo ten volle haar maatschappelijke en ecologische verantwoordelijkheid opnemen.
ZORGVASTGOED
3 5,9% 47,4 MILJOEN EUR GEREALISEERDE VERWEZENLIJKINGEN IN 2016 IN DUITSLAND
INITIËLE BRUTO HUURRENDEMENTEN TUSSEN
7,3% EN
KAISER KARL KLINIK BONN
Verwerving van een revalidatiekliniek in uitbating
| 1996 (2013) |
|---|
| 15600 m² |
| 150 |
| 30,0 miljoen EUR |
| Eifelhöhen-Klinik AG |
| 25 jaar – 'Dach und fach' |
INVESTERINGEN IN 2016
SENIOREN- RESIDENZ CALAU CALAU
Verwerving van een nieuw gebouwd woonzorgcentrum
| Bovengrondse oppervlakte: |
4600 m² |
|---|---|
| Aantal bedden: | 81 (+ 20 plaatsen in dagcentrum) |
| Bedrag van de investering: |
9,1 miljoen EUR |
| Uitbater: | MED Gesellschaft für Altenpflege mbH |
| Huurovereenkomst: | 25 jaar – 'Dach und Fach' |
SENIOREN- ZENTRUM BRÜHL CHEMNITZ
Verwerving van een woonzorgcentrum in uitbating
| Bouwjaar/ renovatiejaar (uitbreiding): |
2007 |
|---|---|
| Bovengrondse oppervlakte: |
6700 m² |
| Aantal bedden: | 94 (+ 17 plaatsen als assistentiewoning) |
| Bedrag van de investering: |
8,8 miljoen EUR |
| Uitbater: | Azurit Rohr GmbH – Natürlich Leben im Alter |
| Huurovereenkomst: 25 jaar – 'Dach und Fach' |
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016 IN NEDERLAND 45,2 MILJOEN EUR GEREALISEERDE
INITIËLE BRUTO HUURRENDEMENTEN TUSSEN
6,5%
7,5% EN
INVESTERINGEN IN 2016
1 ORANJE- PLEIN GOIRLE
Verwerving van een volledig gerenoveerd eerste lijnszorgcentrum
3 ALPHEN AAN DEN RIJN
Oplevering van de bouwwerken van een zorgcentrum voor personen met een handicap
| Bovengrondse oppervlakte: |
1850 m² |
|---|---|
| Bedrag van de investering: |
4,5 miljoen EUR |
| Huurders: | beoefenaars van diverse medische en paramedische beroepen |
| Gewogen gemiddelde resterende looptijd van de huurovereenkomsten: |
7 jaar |
| Type huurovereenkomst: |
Dubbel netto |
Bovengrondse
Bedrag van de
Timing
oppervlakte: 2000 m²
investering: 2,5 miljoen EUR
van de werken: T2 2015 - T3 2016 Uitbater: Philadelphia
Zorg Huurovereenkomst: 15 jaar – Dubbel netto
Aantal bedden: 24
2 PARKING AMPHIA BREDA
Oplevering van de bouwwerken van een parking op de site van een ziekenhuis, volledig verhuurd aan deze laatste
| Aantal parkeerplaatsen: |
900 |
|---|---|
| Bedrag van de investering: |
9,7 miljoen EUR |
| Timing van de werken: |
T1 2016 – T3 2016 |
| Uitbater: | Stichting Amphia |
| Huurovereenkomst: | 30 jaar – Dubbel netto |
4 PIUSHAVEN TILBURG
Verwerving van een eerste lijnszorgcentrum in uitbating
| Bouwjaar/ renovatiejaar: |
2011 |
|---|---|
| Bovengrondse oppervlakte: |
2250 m² |
| Bedrag van de investering: |
6,0 miljoen EUR |
| Huurders: | beoefenaars van diverse medische en paramedische beroepen |
| Gewogen gemiddelde resterende looptijd van de huurovereenkomsten: |
7,5 jaar |
| Type huurovereenkomst: |
Dubbel netto |
5 WATERLINIE UITHOORN
Verwerving van een eerste lijnszorgcentrum in uitbating
Bouwjaar/ renovatiejaar: 2013 Bovengrondse oppervlakte: 3900 m² Bedrag van de investering: 9,4 miljoen EUR Huurders: beoefenaars van diverse medische en paramedische beroepen Gewogen gemiddelde
resterende looptijd van de huurovereenkomsten: 9 jaar Type huurovereenkomst: Dubbel netto
6 LEIDEN
LEIDEN
Verwerving van een eerste lijnszorgcentrum in uitbating
| Bouwjaar/ renovatiejaar: |
2012 |
|---|---|
| Bovengrondse oppervlakte: |
2000 m² |
| Bedrag van de investering: |
3,3 miljoen EUR |
| Huurders: | diverse medische en paramedische beroepen |
| Gewogen gemiddelde resterende looptijd van de huurovereenkomsten: |
5,5 jaar |
| Type huurovereenkomst: |
Dubbel netto |
5,9% EN TUSSEN
INITIËLE BRUTO HUURRENDEMENTEN
6,5%
MILLEGEM RANST
Oplevering van de uitbreidingswerken van een woonzorgcentrum
Bijkomende bovengrondse oppervlakte: + 1440 m² Aantal bijkomende bedden: + 29 Bedrag van de investering: 2,7 miljoen EUR Timing van de werken: T2 2015 – T2 2016 Uitbater: Armonéa Huurovereenkomst: 27 jaar – Triple netto
- 500 m²
Bijkomende bovengrondse oppervlakte:
Aantal bijkomende
| 2 | |
|---|---|
NOOTELAER KEERBERGEN
Ondertekening van een overeenkomst voor de renovatie en uitbreiding van een woonzorgcentrum
| bedden | + 2 |
|---|---|
| Bedrag van de investering: |
2,7 miljoen EUR |
| Timing van de werken: |
T1 2017 – T4 2018 |
| Uitbater: | Senior Living Group (Groep Korian) |
| Huurovereenkomst: 27 jaar – Triple netto | |
| Bijkomende |
| bovengrondse oppervlakte: |
+ 3500 m² |
|---|---|
| Aantal bijkomende bedden: |
+ 13 assistentiewoningen |
| Bedrag van de investering: |
6,6 miljoen EUR |
| Timing van de werken: |
T4 2016 – T4 2018 |
| Uitbater: | Senior Living Group (Groep Korian) |
| Huurovereenkomst: 20 jaar – Triple netto | |
ZONNEWENDE AARTSELAAR
Ondertekening van een overeenkomst voor de renovatie en uitbreiding van een woonzorgcentrum
WOLUWE 106-108 SINT-LAMBRECHTS-WOLUWE (BRUSSEL)
Aanvang van de herbestemmingswerkzaamheden van een kantoorgebouw naar een woonzorgcentrum
| Bovengrondse oppervlakte: |
8422 m² |
|---|---|
| Aantal bedden: | 151 |
| Bedrag van de investering: |
13 miljoen EUR |
| Timing van de werken: |
T3 2016 – T4 2017 |
| Uitbater: | Vivalto |
| Huurovereenkomst: 27 jaar – Triple netto |
3
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016 IN FRANKRIJK 6,2 MILJOEN EUR
INITIËLE BRUTO HUURRENDEMENTEN TUSSEN
DOMAINE DE VONTES ESVRES-SUR-INDRE
Ondertekening van een overeenkomst voor de renovatie en uitbreiding van een SSR kliniek
| Bijkomende bovengrondse oppervlakte: |
+ 2214 m² |
|---|---|
| Aantal bijkomende bedden |
+ 60 |
| Bedrag van de investering: |
6,8 miljoen EUR |
| Timing van de werken: |
T3 2016 – T2 2019 |
| Uitbater: | Inicéa |
| Huurovereenkomst: | 12 jaar – Dubbel netto |
GEREALISEERDE INVESTERINGEN IN 2016
LES LUBÉRONS LE PUY SAINTE RÉPARADE
Verwerving van de renovatieen uitbreidingswerken van een EHPAD
| Bovengrondse oppervlakte: |
6400 m² |
|---|---|
| Aantal bedden: | 108 |
| Bedrag van de investering: |
3,9 miljoen EUR |
| Uitbater: | Korian |
| Huurovereenkomst: 12 jaar – Dubbel netto |
WILLIAM HARVEY SAINT MARTIN D'AUBIGNY
Verwerving van de renovatie- en uitbreidingswerken van een SSR kliniek
| Bovengrondse oppervlakte: |
5100 m² |
|---|---|
| Aantal bedden: | 70 |
| Bedrag van de investering: |
2,1 miljoen EUR |
| Uitbater: | Korian |
| Huurovereenkomst: 12 jaar – Dubbel netto |
CAUX DU LITTORAL NÉVILLE
Oplevering van de renovatie- en uitbreidingswerken van een SSR kliniek
| Bovengrondse oppervlakte: |
3230 m² |
|---|---|
| Aantal bedden: | 60 |
| Bedrag van de investering: |
5,2 miljoen EUR |
| Timing van de werken: |
T3 2014 – T1 2016 |
| Uitbater: | Handra |
| Huurovereenkomst: | 12 jaar – Triple netto |
76
KANTOREN
Cofinimmo is reeds meer dan 30 jaar een vooraanstaande speler op de Brusselse kantorenmarkt. Die jarenlange ervaring wordt ten volle aangewend in het proactieve en dynamische beheer van haar portefeuille van 85 kantoorgebouwen: verhuurmanagement, aanpassingen die aansluiten bij de 'nieuwe werkmethoden', renovatie- en herbestemmingsprogramma en arbitrages van activa. Daarbij tracht zij steeds te anticiperen met het oog op de lange termijn.
77
KANTOREN
KANTOREN: DYNAMISCH BEHEER VAN DE WERKRUIMTEN
op 31.12.2016
BEZETTINGSGRAAD
78
KENMERKEN VAN DE MARKT 1
SUBSEGMENTEN VAN DE BRUSSELSE KANTORENMARKT
De Brusselse kantorenmarkt bestaat uit diverse subsegmenten. De eerste vier worden vaak gegroepeerd onder de noemer 'Central Business District' ('CBD').
- Brussel Centrum: historisch hart van de stad Gebruikers: Belgische overheidsdiensten en grote of middelgrote Belgische ondernemingen.
- Leopoldwijk: Europese wijk van de stad Gebruikers: Europese instellingen en delegaties of verenigingen
- Brussel Noord: zakenwijk Gebruikers: Belgische en gewestelijke overheidsdiensten, semi-overheidsondernemingen en grote ondernemingen.
- Louizawijk: prestigewijk, gemengde zone (residentieel en kantoren) Gebruikers: advocatenkantoren, ambassades en middelgrote ondernemingen.
Kantoorgebouw West End - Groot-Bijgaarden (BE)
Brussel Gedecentraliseerd: rest van het grondgebied van de 19 gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, voornamelijk residentieel Gebruikers: grote of middelgrote ondernemingen.
79
Brussel Periferie & Satellieten: gebied in de onmiddellijke omgeving van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de Ring en de nationale luchthaven Gebruikers: ondernemingen van verschillende omvang.
Kantoorgebouw Wet 34 - Brussel (BE)
DE KANTOORHUUR-MARKT IN BRUSSEL
VRAAG
De huurvraag op de Brusselse kantorenmarkt bereikte 454000 m² in 2016, i.e. het hoogste niveau sinds 2010 en een verhoging met 50 % in vergelijking met 2015. Deze uitzonderlijke prestatie is hoofdzakelijk het resultaat van transacties met de (Belgische en Europese) overheden, die op zich al 40 % van de 'take-up' vertegenwoordigden. De gebouwen van het type A 1 waren overigens het meest gegeerd: 185000 m² werd verhuurd in nieuwe of gerenoveerde gebouwen.
AANBOD
In 2016 werden 240000 m² nieuwe kantoren opgeleverd op de Brusselse markt. Hiervan maakt 86000 m² onderwerp uit van speculatieve
beleggingen, en 15000 m² staat leeg eind 2016. In 2017 wordt 250000 m² verwacht op de markt, waarvan 218000 m² voorverhuurd is.
LEEGSTAND
Eind 2016 bedroeg de leegstand op de Brusselse kantorenmarkt 9,2 %, in vergelijking met 9,9 % op 31.12.2015. Deze daling sinds 2010 is enerzijds te wijten aan de kleine hoeveelheid nieuwe speculatieve gebouwen die op de markt worden gebracht. Anderzijds worden kantoorgebouwen herbestemd voor andere gebruiksdoeleinden (wooneenheden, hotels, woonzorgcentra, enz.).
Er zijn grote verschillen tussen de wijken. Zo hebben de Leopoldwijk en Centrum een leegstand van om en bij de 5,3 %, terwijl dit hoger ligt dan 18,5 % in de zone van de luchthaven en de westelijke periferie van Brussel. Er worden tevens verschillen tussen de types gebouwen vastgesteld. De vraag naar gebouwen van het type A is het grootst.
DE BRUSSELSE KANTORENMARKT EN DE INVESTERINGEN
In 2016 werd 1,5 miljard EUR geïnvesteerd in de Brusselse kantorenmarkt.
De 'prime'-rendementen voor Brusselse kantoren zijn gedaald: eind 2016 bedroegen ze 4,75 % voor activa die in het kader van een 3/6/9 overeenkomst zijn verhuurd en nauwelijks 4 % voor activa die deel uitmaken van een lange termijnhuurovereenkomst.
1 Type A: nieuwe ontwikkeling of renovatie volgens de recentste standaarden, met inbegrip van onderverhuurde ruimten in nieuwe/gerenoveerde gebouwen die voorheen nog niet bezet waren.
80
STRATEGIE
De strategische doelstelling van Cofinimmo in het kantorensegment beoogt de tegemoetkoming aan de noden van de gebruikers via een proactief verhuurmanagement dat rekening houdt met 'nieuwe werkmethoden', een anticiperend renovatieen herbestemmingsprogramma en een doordacht arbitragebeleid. Concreet wenst de Groep de samenstelling van haar portefeuille te optimaliseren qua leeftijd, omvang en ligging van de activa.
LOKAAL EN PROACTIEF OPERATIONEEL EN COMMERCIEEL BEHEER
CENTRALE LOCATIES:
renovaties of wederopbouw om een portefeuille van hoge kwaliteit te behouden
GEDECEN-TRALISEERDE LOCATIES:
herbestemmingen voor alternatieve toepassingen
SELECTIEVE ARBITRAGES VAN ACTIVA
DUURZAME EN MAATSCHAP-PELIJK VER-ANTWOORDE ONTWIKKELING
Cofinimmo streeft naar duurzame relaties met haar huurders. Het beheer van de kantoorgebouwen verloopt dan ook volledig intern. Het is in de eerste plaats het commerciële team dat instaat voor het verhuurmanagement van de portefeuille. Dat beheer staat in het teken van innovatieve oplossingen die optimaal aansluiten bij de hedendaagse noden van de huurders, waaronder Flex Corners® en Lounges®.
De Brusselse kantorenmarkt evolueert met twee snelheden. De centrale locaties zijn erg gegeerd, zowel bij huurders als bij investeerders. Op 31.12.2016 bedraagt de huurleegstand 6 % in het CBD en de rendementen bedragen 4,75 % voor gebouwen die verhuurd worden in het kader van 3/6/9-overeenkomsten. In de gedecentraliseerde wijken daarentegen schommelt de huurleegstand tussen 11 % en 19 % naargelang de zones en is de vraag van investeerders beperkter. In deze context past de Groep haar strategie aan naargelang de wijken.
Bij de centrale locaties
zijn renovaties en wederopbouwprojecten erop gericht de samenstelling van de portefeuille te optimaliseren en om te beantwoorden aan de grote huurvraag. In de gedecentraliseerde zones opteert Cofinimmo voor innovatieve oplossingen om huurders aan te trekken en wanneer een kantoorgebouw vrijkomt aan het einde van de technische levensduur, overweegt de groep een herbestemming naar een alternatieve benutting.
De Groep voert tevens een selectief arbitragebeleid van activa om in te spelen op de vraag van investeerders naar bepaalde types van activa en/of om de samenstelling van de portefeuille te optimaliseren.
Als vooraanstaande speler op de Brusselse kantorenmarkt wil Cofinimmo tot slot een voorbeeldfunctie vervullen door haar kantorenportefeuille op een duurzame en maatschappelijk verantwoorde manier te beheren. OPDELING VAN DE GECONSOLIDEERDE PORTEFEUILLE PER GEOGRAFISCHE ZONE op 31.12.2016 – in reële waarde
DICHT BIJ DE KLANT
Met het oog op de tevredenheid en de trouw van haar huurders, stelt Cofinimmo alles in het werk om hechte en duurzame relaties uit te bouwen. Het beheer van de gebouwen gebeurt dan ook volledig intern, m.a.w. door de medewerkers van Cofinimmo. Dankzij de omvang van de kantorenportefeuille van meer dan een miljard EUR kan de Groep over een volledig beheerplatform beschikken, zowel wat menselijke als technische middelen betreft, en kan zij er de kostprijs van dragen.
De technische teams, bestaande uit industrieel en burgerlijk ingenieurs, architecten en binnenhuisarchitecten superviseren alle werkzaamheden voor inrichting, onderhoud en renovatie. De Service Desk, die 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar is, staat in voor de afhandeling van aanvragen voor depannages en herstellingen. De commerciële teams onderhouden geregeld contact met de klanten om optimaal en zo flexibel mogelijk te beantwoorden aan hun behoeften. De administratieve en boekhoudteams staan in voor de facturatie van de huurprijzen en de verrekening van kosten en taksen. Het juridisch departement stelt de huurovereenkomsten op en volgt de eventuele geschillen op.
Kantoorgebouw Park Lane C - Diegem (BE)
PROACTIEF VERHUUR-MANAGEMENT
Het huurleegstandrisico waarmee Cofinimmo elk jaar wordt geconfronteerd, bedraagt gemiddeld 10 % tot 15 % van de kantorenportefeuille. De commerciële strategie is gericht op nabijheid ten behoeve van de klant en draagt bij tot een hoge bezettingsgraad en een gunstige evolutie van de operationele marge. Deze commerciële strategie wordt aangevuld door innovatieve oplossingen waarmee optimaal ingespeeld wordt op de noden van huurders op het vlak van flexibiliteit, mobiliteit en diversiteit van de leefruimten op het werk. Voorbeelden daarvan zijn de inrichting van de dakruimte en van de omgeving van de gebouwen, alsook de ontwikkeling van de concepten Flex Corners® en Lounges®.
INRICHTING VAN DE DAKRUIMTE EN DE OMGEVING VAN DE GEBOUWEN
Door terrassen aan te leggen op de dakruimte kan Cofinimmo haar huurders een buitenruimte bieden, die gebruikt kan worden als ontspannings- of vergaderruimte of voor de organisatie van evenementen. Een pilootproject werd gerealiseerd naar aanleiding van de renovatie van het gebouw Guimard 10-12 (Brussel CBD). Vanuit dezelfde filosofie tracht Cofinimmo het gebruik van tuinen en van de omgeving van haar kantoorgebouwen te optimaliseren door de aanleg van verruimde parkeerzones, 'food truck'-zones, petanquebanen of voetpaden. Er werden twee verfraaiingsprojecten gerealiseerd op de sites Park Hill (Diegem) en Paepsem Business Park (Anderlecht).
FLEX CORNER® BY COFINIMMO
Dit is een innovatief concept waarbij klanten die op zoek zijn naar kleine kantoorruimtes een private ruimte kunnen huren in een kantorencomplex uitgerust met gemeenschappelijke infrastructuren (kitchenette, lounge en vergaderzalen). De ruimte wordt aangeboden voor een maandelijks bedrag waarbij de huur, taksen en kosten inbegrepen zijn, zowel voor de private ruimte als voor de gedeelde ruimten. De overeenkomsten worden gesloten voor een duur die overeenstemt met de noden van de klant. Daarnaast wordt ook een 'Custom your lease' formule aangeboden, waarbij de huurder de mogelijkheid heeft zelf de duur van zijn huurovereenkomst te bepalen volgens aangepaste contractuele voorwaarden. In 2016 werden drie pilootprojecten ingehuldigd: Paepsem Business Park (Anderlecht), Park Lane (Diegem) en in het gebouw The Gradient (Sint-Pieters-Woluwe).
THE LOUNGE® BY COFINIMMO
In 2016 voltooide Cofinimmo ook de eerste 'Lounge® by Cofinimmo' in Park Lane in Diegem. De Groep stelt er huurders en hun bezoekers moderne, inspirerende en comfortabele gedeelde ruimten ter beschikking, voorzien van eetruimten, vergaderruimten, networking- en ontspanningshoeken. Alle ruimten worden ter plaatse beheerd door de 'Community Manager' van Cofinimmo. Dit concept biedt een antwoord op de toenemende vraag naar diversiteit van de leefruimten op het werk.
82
De bezettingsgraad van de kantorenportefeuille van Cofinimmo bedraagt 88,8 % op 31.12.2016, in vergelijking met 90,8 % op de Brusselse kantorenmarkt1.
- 1 Bron: Cushman & Wakefield.
- 2 Tot aan de eerst mogelijke opzegoptie.
BEZETTINGSGRAAD PER GEOGRAFISCHE ZONE op 31.12.2016
Brussel CBD
Kantoorgebouw Montoyer 10 – Brussel (BE)
In de loop van 2016 werden heronderhandelingen en nieuwe huurovereenkomsten ondertekend voor in totaal meer dan 63250 m² kantoorruimte. De belangrijkste transacties betreffen de gebouwen Wet 57, Omega Court, Mechelen Station en The Gradient. De gewogen gemiddelde resterende huurlooptijd2 van de kantorenportefeuille van Cofinimmo bedraagt 3,9 jaar op 31.12.2016.
61 % van het leegstandrisico werd gevrijwaard. Meer bepaald op de 77100 m² die mogelijk kon leegstaan in 2016:
- 42 % werd niet opgezegd en er werd niet opnieuw over onderhandeld;
- 15 % werd niet opgezegd, maar er werd opnieuw over onderhandeld;
- 4 % werd opgezegd en opnieuw verhuurd.
De gemiddelde herziening van de huurinkomsten in 2016 in het kader van heronderhandelingen en nieuwe huurovereenkomsten bedraagt -7 %.
HERONTWIKKELINGS-PROJECTEN
De interne technische teams van Cofinimmo, bestaande uit industrieel en burgerlijk ingenieurs, architecten en binnenhuisarchitecten superviseren alle herontwikkelingsprojecten: renovaties, wederopbouw en herbestemmingen. Deze projecten kaderen in een programma op lange termijn, gericht op de optimalisering van de samenstelling van de portefeuille, meerwaardecreatie en in een bredere optiek, de verantwoordelijke transformatie van het stedelijk landschap.
INVESTERINGSPIJPLIJN VOOR KANTOREN1
op 31.12.2016
| Gebouw | Type werken | Oppervlakte | (Verwacht) einde van de werken |
|---|---|---|---|
| Belliard 40 | Afbraak en heropbouw van kantoren |
20000 m² | T1 2018 |
| Bourget 40 | Renovatie | 14250 m² | T2 2019 |
| Kunst 19H | Afbraak en heropbouw van kantoren |
8600 m² | T2 2019 |
| Serenitas | Volledige renovatie gebouw B en gedeeltelijke renovatie gebouw C |
10274 m² | T2 2020 |
| Tenreuken | Bouw appartementen | 11800 m² | T3 2019 |
| The Gradient | Renovatie verdieping +4 | 2900 m² | T2 2017 |
| The Gradient | Inrichting van een Lounge® by Cofinimmo |
1050 m² | T2 2017 |
| The Gradient | Renovatie verdieping +6 | 1455 m² | T4 2017 |
| Vorst 23 | Herbestemming naar wooneenheden |
23000 m² | T4 2021 |
Kantoorgebouw Belliard 40 (model van het atrium) - Brussel (BE)
SELECTIEVE ARBITRAGES VAN ACTIVA
Cofinimmo voert een selectief arbitragebeleid van kantoorgebouwen, terwijl ze daarbij de omvang van haar portefeuille boven een miljard EUR behoudt, een niveau dat vereist is voor een volledig beheerplatform. De bedoeling daarbij is hetzij voordeel halen uit de vraag van investeerders naar bepaalde types activa (momenteel voornamelijk activa in de centrale zones en verhuurd op lange termijn), hetzij de samenstelling van de portefeuille optimaliseren qua leeftijd, omvang, ligging en huursituatie van de gebouwen. De opgehaalde fondsen worden geherinvesteerd in activa waarmee Cofinimmo meerwaarde denkt te creëren via een betere bezettingsgraad, doordachte aanpassingen en na een bepaalde termijn zware renovaties waarna ze opnieuw te huur worden aangeboden.
1 Al deze projecten werden in aanmerking genomen voor het opstellen van de vooruitzichten voor het boekjaar 2017 ( zie hoofdstuk 'Vooruitzichten 2017' van dit Verslag).
Het verkrijgen van een milieucertificaat streeft een dubbel doel na: enerzijds de commerciële concurrentiekracht van de gebouwen verhogen en anderzijds de milieuprestaties van het patrimonium continu verbeteren.
DUURZAME ONTWIKKELING
Een van de prioritaire doelstellingen van Cofinimmo in het dagelijks beheer van haar kantorenportefeuille is duurzaamheid vanuit ecologisch oogpunt.
Door de huurders te sensibiliseren omtrent hun energieverbruik en akkoorden te ondertekenen met leveranciers van groene energie, wil Cofinimmo de ecologische voetafdruk van de gebouwen verkleinen. Cofinimmo gebruikt sinds enkele jaren een beheersoftware van de energiegegevens, waarin de verbruiksgegevens van alle door Cofinimmo beheerde gemeenschappelijke ruimten van kantoorgebouwen worden verwerkt, samen met de private verbruiksgegevens die op vrijwillige basis door de verschillende huurders worden aangeleverd. Door het gebruik van deze tool kunnen mogelijke besparingen worden geïdentificeerd en kan de impact van de gedane investeringen worden gemeten. In 2016 ging Cofinimmo door met de installatie van telemeters, wat het totale aantal gebouwen die in real time verbonden zijn met de energiebeheersoftware op 46 brengt.
Cofinimmo heeft voor 47 van haar bestaande kantoorgebouwen, i.e. 48 % van haar kantorenportefeuille in termen van oppervlakte, een EPB -certificaat 1 (Energieprestatie Gebouw) laten
opstellen. Dat certificaat vermeldt de energieprestatie- en CO2 uitstootcoëfficiënten van een gebouw. De certificaten worden opgesteld door erkende firma's telkens wanneer een gebouw wordt verkocht of verhuurd. De energieprestatie van 91 % van deze gecertificeerde gebouwen ligt boven het huidige gemiddelde van de gebouwen in Brussel, dat tussen D en E ligt2.
Cofinimmo gaat overigens onverminderd voort met haar 'BREEAM'-certificatiebeleid. Daarbij geeft ze voorrang aan gebouwen in
een commercialiseringsfase. BREEAM certificeert de duurzaamheid van nieuwe en bestaande gebouwen. De geanalyseerde technische kenmerken zijn niet enkel beperkt tot de energieprestatie, maar houden ook rekening met aspecten als gezondheid en welzijn. Op 31.12.2016 werd voor 49906 m² kantoorruimte van Cofinimmo een BREEAM-certificatie verkregen, wat overeenstemt met 6 % van haar portefeuille van kantoren en PPS ( zie bladzijde 29 van het Duurzaamheidsverslag 2016 ).
De beslissingen en initiatieven van Cofinimmo in het beheer van (her)ontwikkelingsprojecten kunnen ook een aanzienlijke impact hebben op het vlak van duurzame ontwikkeling. De Groep tracht maximaal te voldoen aan de evoluerende noden van gebruikers van kantoorgebouwen qua flexibiliteit, mobiliteit en diversiteit van de leefruimten op het werk. Cofinimmo wil het stedelijke landschap overigens op een verantwoordelijke manier transformeren en daarbij bijzondere aandacht besteden aan de esthetiek en de functionele diversiteit van de wijken. Tot slot bevordert de vennootschap niet alleen het gebruik van moderne technieken en duurzame materialen om de koolstofvoetafdruk van de gebouwen die ze ontwikkelt, te verkleinen, ze levert ook inspanningen om het door haar werven geproduceerde afval te recycleren.
1 Dit certificaat is momenteel verplicht in Brussel, en wordt dit ook in Vlaanderen en Wallonië vanaf 2019. 2 Bron: Leefmilieu Brussel .
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016
105,5 MILJOEN EUR GEREALISEERDE INVESTERINGEN IN 2016
1 3 5 6
GUIMARD 10-12
Voltooiing van de commercialisering van het volledig gerenoveerde gebouw
42
| Bovengrondse oppervlakte: |
10400 m² |
|---|---|
| Timing van de werken: |
T4 2014 – T3 2015 |
| Bedrag van de investering: |
14,8 miljoen EUR |
VORST 25
Ondertekening van een voorwaardelijke verkoopovereenkomst voor het gebouw
oppervlakte: 38500 m²
| Verkoopdatum: | Na het verkrijgen van de nodige vergunningen door de koper voor de herontwikkeling van het gebouw en ten vroegste op 02.08.2017 (einddatum van de overeenkomst met de huidige huurder AXA) |
|---|---|
| Bouwjaar/ renovatiejaar: |
1970 |
| Bovengrondse |
KUNST 46
Verwerving van een gebouw in uitbating
| Verwervingsdatum: | 26.05.2016 |
|---|---|
| Bouwjaar/renovatiejaar: 2009 | |
| Bovengrondse oppervlakte: |
11500 m² |
| Bedrag van de investering: |
31 miljoen EUR |
| Huurrendement bij de verwerving: |
6,2 % |
| Huurrendement indien 100 % bezet: |
7,5 % |
VORST 24
Voltooiing van de renovatiewerken aan het gebouw
| Bovengrondse oppervlakte: |
3900 m² |
|---|---|
| Timing van de werken |
T2 2015 - T1 2016 |
| Bedrag van de investering: |
1,9 miljoen EUR |
WET 34, MONTOYER 10, WETENSCHAP 41 EN VORST 280
Verwerving van een portefeuille van vier gebouwen in uitbating
| Verwervingsdatum: | 05.08.2016 |
|---|---|
| Bouwjaar/renovatiejaar:tussen 1976 en 2005 | |
| Bovengrondse oppervlakte: |
23000 m² |
| Bedrag van de investering: |
57,9 miljoen EUR |
| Huurrendement bij de verwerving: |
6,4 % |
| Huurrendement indien 100 % bezet: |
7,4 % |
KUNST 19H
Verkrijging van de vergunningen voor de herontwikkeling van het gebouw: afbraak van het bestaande gebouw en vervanging door een volledig transparant gebouw van acht verdiepingen, zicht op de binnentuin vanaf de Jozef II-straat en dakterras
| Bovengrondse oppervlakte: |
8500 m² |
|---|---|
| Timing van de werken: |
T2 2017- T2 2019 |
| Bedrag van de investering: |
tussen 22 en 25 miljoen EUR inclusief btw |
VASTGOED VAN DISTRIBUTIENETTEN
88
DISTRIBUTIENETTEN VASTGOED VAN
De vastgoedportefeuille van distributienetten van Cofinimmo bestaat enerzijds uit een portefeuille van cafés/ restaurants die verhuurd zijn aan de brouwerijgroep AB InBev (Pubstone) en anderzijds uit een portefeuille van kantoren voor het verlenen van financiële diensten, die verhuurd zijn aan de verzekeringsmaatschappij MAAF (Cofinimur I). Deze portefeuilles werden verworven in het kader van 'sale and leaseback'-transacties en genereren stabiele inkomsten op lange termijn.
Café/restaurant Korenmarkt – Mechelen (BE) 89
KENMERKEN VAN DE MARKT
Aangezien ze in hun totaliteit verhuurd zijn aan één enkele huurder kunnen de activa in de vastgoedportefeuille van distributienetten van Cofinimmo niet gelijkgesteld worden met klassieke commerciële activa. Er bestaat als dusdanig geen 'markt' voor dit type portefeuilles die werden verworven in het kader van 'sale and leaseback'-transacties.
STRATEGIE
De belangrijkste kenmerken die gezocht worden in de portefeuilles van distributienetwerken zijn hun verwerving tegen een voordelige prijs in het kader van 'sale & leaseback'-transacties, hun nut als verkoopnetwerk voor de huurder, hun risicospreiding en de mogelijkheid om hun samenstelling in de loop der tijd te optimaliseren.
'SALE & LEASEBACK'-TRANSACTIES
De door de verkoper gevraagde verkoopprijs per vierkante meter is over het algemeen redelijk, aangezien het gaat om gebouwen die worden verhuurd aan de verkoper ervan. Hij moet dus instaan voor de huur na de verkoop.
OPTIMALISERING VAN HET NETWERK VAN VERKOOPPUNTEN VOOR DE ACTIVITEIT VAN DE HUURDER
De gebouwen zijn nodig voor de activiteit van de huurder wegens hun ligging en worden gehuurd voor een lange termijn. Voor de meeste van die gebouwen is de kans op herverhuur na afloop van de huuroverkomst dus groot.
SPREIDING VAN HET KAPITAALRISICO
Bij het vertrek van de huurder kan een aanzienlijk deel van die activa worden verkocht als winkels of woongelegenheden bij al dan niet professionele lokale investeerders,
aangezien de te investeren bedragen vaak binnen het bereik van dergelijke investeerders liggen.
BEGELEIDING VAN DE HUURDER IN HET BEHEER, DE ONTWIKKELING EN DE RENOVATIE VAN DE ACTIVA
De vennootschap-huurder en Cofinimmo onderhouden een permanente dialoog om de geografie van haar verkoopnetwerk te doen evolueren. De gebouwen waarvan de huur niet zal worden vernieuwd op de vervaldatum of die op middellange termijn een renovatie vergen, kunnen op die manier vooraf worden geïdentificeerd. Zo ook kan Cofinimmo als koper optreden voor nieuwe gebouwen die de huurder in zijn netwerk wenst op te nemen.
VASTGOED VAN DISTRIBUTIENETTEN
766 België 240 Nederland
AANTAL ACTIVA PER LAND1
PUBSTONE: CAFÉS EN RESTAURANTS
In het kader van een vastgoedsamenwerking verwierf Cofinimmo eind 2007 de volledige portefeuille van cafés/restaurants die tot dan eigendom was van Immobrew NV, dochtervennootschap van AB InBev en die de nieuwe naam Pubstone NV kreeg. Ze werden vervolgens opnieuw verhuurd aan AB InBev met een handelshuurovereenkomst voor een gemiddelde initiële looptijd van 23 jaar. AB InBev behoudt een onrechtstreeks belang van 10 % in de structuur van Pubstone ( zie organigram op bladzijden 244 en 245). Cofinimmo draagt geen enkel risico in verband met de commerciële uitbating van de cafés
en restaurants, maar staat in voor het structureel onderhoud van de daken, de muren, de gevels en het buitenschrijnwerk. Na afloop van de huurovereenkomst heeft AB InBev de keuze tussen het vernieuwen van de huur aan dezelfde voorwaarden of de restitutie van de vrijgemaakte ruimten.
In België bestaat het interne Pubstone-team, buiten de ondersteunende diensten, uit acht personen die betrokken zijn bij het beheer van de portefeuille (Property en Project Management). In Nederland bestaat het team uit drie personen.
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016
VERKOOP VAN 30 CAFÉS/ RESTAURANTS
In 2016 verkocht de Cofinimmo Groep 30 cafés/restaurants (26 in België en vier in Nederland) die waren vrijgegeven door AB InBev, voor een totaal bruto bedrag van 7,3 miljoen EUR. Dit bedrag ligt boven de investeringswaarde van de goederen die de onafhankelijke vastgoeddeskundige op 31.12.2015 bepaalde.
TECHNISCHE INTERVENTIES EN RENOVATIEPROJECTEN
In 2016 realiseerden de operationele teams van Property en Project Management 340 technische interventies op de portefeuille van cafés en restaurants (278 in België en 62 in Nederland). Ze beheerden daarnaast 275 renovatieprojecten (169 in België en 106 in Nederland), voor een totaalbedrag van 4,2 miljoen EUR (3,5 miljoen EUR in België en 0,7 miljoen EUR in Nederland). Het gaat voornamelijk om buitenschilderwerk, buitenschrijnwerk en dakwerken.
BELANGRIJKSTE RENOVATIEPROJECTEN IN 2016
| Locatie | Type werken |
|---|---|
| België | |
| Sint-Michielsstraat 16 - 1000 Brussel | Dak, gevel en buitenschrijnwerk |
| Nederland | |
| Karrenstraat 22 - Den Bosch | Dak en buitenschilderwerken |
| Stratumseind 47 - Eindhoven | Dak en buitenschilderwerken |
| Markt 16 - Valkenswaard | Dak en buitenschilderwerken |
COFINIMUR I: VERZEKERINGSKANTOREN
In december 2011 hebben Cofinimmo NV en Foncière ATLAND in partnerschap en voor dochter Cofinimur I NV een portefeuille van kantoren van de verzekeringsgroep MAAF verworven. Om een deel van de verwerving van deze kantoren te financieren, heeft Cofinimur I obligaties terugbetaalbaar in aandelen (OTA) uitgegeven ( zie bladzijde 48 van het Jaarlijks Financieel Verslag 2011). De kantoren, die bemand worden door het personeel van MAAF, zijn verhuurd aan de
verzekeraar met een gemiddelde initiële looptijd van 9,7 jaar. Cofinimmo is sinds 01.01.2017 verantwoordelijk voor het Asset en Property Management voor de volledige portefeuille. Voordien stond Foncière ATLAND in voor deze opdracht.
In Frankrijk telt het interne team van Cofinimur I vier personen die instaan voor het beheer van de portefeuille.
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016
VERKOOP VAN EEN VERZEKERINGSKANTOOR
In de loop van 2016 verkocht de Cofinimmo Groep een verzekeringskantoor uit de portefeuille Cofinimur I voor een bruto bedrag van 0,1 miljoen EUR. Dit bedrag ligt boven de investeringswaarde van het goed die de onafhankelijke vastgoeddeskundige op 31.12.2015 bepaalde.
RENOVATIE- EN BOUWPROJECTEN
In 2016 heeft de Groep MAAF een vijftiental verzekeringsagentschappen gerenoveerd ingevolge haar contractuele verplichtingen. Cofinimur I heeft overigens twee nieuwe agentschappen gebouwd die verhuurd zijn aan MAAF/GMF voor een vaste looptijd van ten minste negen jaar. Het totale bedrag van de investeringen bedroeg 0,2 miljoen EUR in 2016.
BELANGRIJKSTE RENOVATIEPROJECTEN IN 2016
| Locatie | Type werken |
|---|---|
| Redon | Afbraak van een bestaand agentschap en bouw van een nieuw agentschap |
| Meyzieu | Bouw van een nieuw agentschap |
127 MILJOEN EUR REËLE WAARDE VAN DE PORTEFEUILLE1
59500m2 BOVENGRONDSE OPPERVLAKTE1
PUBLIEK-PRIVATE SAMENWERKINGEN
Cofinimmo investeert via Publiek-Private Samenwerkingen (PPS) in gebouwen voor zeer specifieke gebruiksdoeleinden in België. Zodoende draagt zij bij tot de vernieuwing en verbetering van het openbare en semi-openbare vastgoedpatrimonium. Momenteel omvat de PPS-portefeuille zes activa in uitbating.
Cofinimmo streeft ernaar in te spelen op de specifieke behoeften van de overheden. In het kader van lange termijnsamenwerkingen brengt ze haar financiële en vastgoedexpertise in. Deze samenwerkingen zijn onderworpen aan openbare aanbestedingen.
Cofinimmo staat in voor de analyse van de economische en technische levenscyclus van het project. Aan de hand van die analyse kan een optimale tussenweg worden gevonden tussen de begininvesteringen en de toekomstige uitgaven, of het nu om onderhouds- of om vervangings- en herstelkosten gaat.
Cofinimmo draagt echter geen bouwrisico in dit type vastgoedinvestering. Dat blijft ten laste van een aangestelde
algemene aannemer, met wie de vennootschap een forfaitair bedrag overeenkomt dat betaalbaar is bij de oplevering van het gebouw.
Cofinimmo waakt over de kwaliteit en de uitvoering van de bouwwerken en staat tijdens de volledige duur van de verhuur in voor het onderhoud en het bedrijfsklaar houden. Deze huur kadert meestal in huurcontracten met een zeer lange looptijd of erfpachten. Na afloop ervan geniet de overheidsinstantie een koopoptie of een kostenloze eigendomsoverdracht. Cofinimmo geniet dus niet de altijddurende eigendom van die activa. Bijgevolg zijn ze opgenomen onder de rubriek 'vorderingen van financiële leasing' op de balans (78 miljoen EUR op 31.12.2016).
ACTIVA IN UITBATING IN DE PPS-
PORTEFEUILLE VAN COFINIMMO
| op 31.12.2016 | |
|---|---|
| Gebouw | Oppervlakte (in m²) |
| Gerechtsgebouw | 72131 |
| Antwerpen | |
| Gevangenis | 28316 |
| Leuze-en-Hainaut | |
| Brandweerkazerne | 23585 |
| Antwerpen | |
| Politiecommissariaat | 4805 |
| Zone HEKLA | |
| Studentenhuisvesting | 8088 |
| Nelson Mandela | |
| Brussel | |
| Politiecommissariaat | 9645 |
| Dendermonde | |
| Studentenhuisvesting | 3196 |
| Depage | |
| Brussel |
Studentenhuisvesting Nelson Mandela - Brussel (BE)
FINANCIËLE MIDDELEN
FINANCIËLE STRATEGIE REGELMATIGE TOEGANG TOT
De marktrisico's die aanleiding kunnen geven tot schommelingen in het financiële resultaat blijven in het specifieke geval van Cofinimmo beperkt tot de liquiditeits-, tegenpartij- en renteschommelingsrisico's, evenals in specifieke en erg beperkte omstandigheden het wisselkoersrisico.
De financiële strategie van Cofinimmo beoogt een optimalisatie van de financieringsvoorwaarden en de beperking van de risico's.
Deze strategie wordt met name gekenmerkt door ( zie ook het hoofdstuk 'Strategie' van dit Verslag):
een diversificatie van de financieringsbronnen;
BEHEER VAN DE
- een regelmatige toegang tot de kapitaalmarkten;
- een schuldgraad in de buurt van 45 %;
- de optimalisatie van de looptijd en de financieringskosten.
DIVERSIFICATIE VAN DE FINANCIERINGSBRONNEN
Om zich te financieren maakt de Groep gebruik van bankkredieten, converteerbare en nietconverteerbare obligaties, 'Green and Social Bonds' en handelspapier op lange en korte termijn. Bovendien werkt de Groep nauw samen met een tiental bankpartners die over een goede financiële rating beschikken.
DE KAPITAALMARKTEN
Kapitaalverhogingen, keuzedividenden in aandelen, verkoop van eigen aandelen, inbrengen in natura, uitgiftes van bevoorrechte aandelen, maar ook uitgiftes van 'klassieke' niet-converteerbare obligaties, converteerbare obligaties en 'Green and Social Bonds' zijn methodes waarvan Cofinimmo in het verleden gebruikmaakte om fondsen op te halen.
SCHULDGRAAD IN DE BUURT VAN 45 %
De schuldgraad wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de financiële en andere schulden en het totaal van de activa. De wettelijk toegelaten schuldgraad voor GVV's bedraagt 65 %. De voorwaarden en bepalingen van haar kredietlijnen laten de Groep toe haar schuldratio
op te trekken tot maximaal 60 %. Het financiële beleid van Cofinimmo bestaat er evenwel in om de financiële schuldgraad af te stemmen op de kwaliteit en de diversificatie van de activa in haar portefeuille en de looptijd van de huurovereenkomsten waarvan ze het voorwerp uitmaken. De schuldgraad die als geschikt wordt beoordeeld voor de huidige portefeuille is 45 %. Op 31.12.2016 bedraagt dit 43,7 %.
Deze keuze gaat gepaard met voorzichtige renteafdekkingsmaatregelen: de Groep dekt haar schuld met vlottende rente gedeeltelijk af door middel van Interest Rate Swaps (IRS). Het is de bedoeling om bijna 80 % van de totale schuld af te dekken over de volgende vijf jaar en daarna 50 %.
Cofinimmo gebruikt een globale benadering (macroafdekking) om de schuld met vlottende rente te beschermen tegen een rentestijging. Bijgevolg dekt ze de kredietlijnen met vlottende rente niet individueel af.
OPTIMALISATIE VAN DE LOOPTIJD EN DE FINANCIERINGSKOSTEN
Cofinimmo voert een actief beheer van haar passiva door de vervaldagen van haar leningen gelijkmatig te spreiden en door de schulden die hun vervaldag bereiken ten minste een jaar vooraf te herfinancieren. In deze context streeft de Groep ernaar om de kosten van haar schulden te optimaliseren en om tegelijk aandacht te hebben voor de diversificatie van de financieringsbronnen en de gemiddelde looptijd van haar schuld.
Het algemene beleid van Cofinimmo bestaat er overigens in geen hypotheken noch andere waarborgen aan haar schuldeisers te verlenen, met uitzondering van die
welke zijn vermeld op bladzijden 238 en 239.
De schuld van de Groep en de geconfirmeerde kredietlijnen zijn niet onderworpen aan vervroegde terugbetalings- noch margevariatiebedingen die gekoppeld zijn aan het financiële ratingniveau van de vennootschap. Ze zijn in het algemeen onderworpen aan voorwaarden betreffende:
- de naleving van de GVV-regelgeving;
- de naleving van de niveaus voor schuldratio's en afdekking van financiële kosten door de cashflow;
- de reële waarde van de vastgoedportefeuille.
Op 31.12.2016 en gedurende het volledige boekjaar 2016 werden deze ratio's nageleefd.
Er worden geen wanbetalingen, noch schendingen van de termijnen van de leningovereenkomsten verwacht in de komende 12 maanden.
STRUCTUUR VAN DE SCHULD
GECONSOLIDEERDE FINANCIËLE SCHULDEN
Op 31.12.2016 bedroegen de langlopende en kortlopende geconsolideerde financiële schulden van de Cofinimmo Groep 1528,8 miljoen EUR. Ze waren als volgt samengesteld:
OBLIGATIEMARKT:
448,8 miljoen EUR aan niet-converteerbare obligatieleningen:
| Uitgevende vennootschap |
Nominaal bedrag (x 1000000 EUR) |
Uitgifteprijs | Coupon | Uitgifte datum |
Verval datum |
|---|---|---|---|---|---|
| Cofinimmo NV | 140,0 | 100 % | 3,598 % | 26.07.2012 | 07.02.2020 |
| Cofinimmo NV | 50,0 | 100 % | 2,78 % | 23.10.2013 | 23.10.2017 |
| Cofinimmo NV | 190,0 | 100 % | 1,929 % | 25.03.2015 | 25.03.2022 |
| Cofinimmo NV | 70,0 | 99,609 % | 1,70 % | 26.10.2016 | 26.10.2026 |
54,9 miljoen EUR aan niet-converteerbare 'Green and Social Bonds':
| Uitgevende vennootschap |
Nominaal bedrag (x 1000000 EUR) |
Uitgifteprijs | Coupon | Uitgifte datum |
Verval datum |
|---|---|---|---|---|---|
| Cofinimmo NV | 55,0 | 99,941 % | 2,00 % | 09.12.2016 | 09.12.2024 |
213,0 miljoen EUR aan obligatieleningen converteerbaar in Cofinimmo aandelen:
| Uitgevende | Nominaal bedrag | Uitgifte | Conversie | Coupon | Uitgifte | Verval |
|---|---|---|---|---|---|---|
| vennootschap | (x 1000000 EUR) | prijs | prijs | datum | datum | |
| Cofinimmo NV | 219,3 | 100 % 146,00 EUR | 0,1875 % 15.09.2016 15.09.2021 |
Deze obligaties worden in de balans gewaardeerd tegen hun marktwaarde.
- 432,5 miljoen EUR handelspapier, waarvan 386,5 miljoen EUR met een beginlooptijd van minder dan één jaar en 46,0 miljoen EUR met een beginlooptijd van meer dan drie jaar;
- 3,5 miljoen EUR, een bedrag dat overeenstemt met de geactualiseerde waarde van de minimumcoupon van de Obligaties Terugbetaalbaar in Aandelen (OTA) die in december 2011 werden uitgegeven door Cofinimur I.
BANKFACILITEITEN:
Cofinimmo geniet geconfirmeerde langlopende kredietlijnen voor een totaalbedrag van 1269,0 miljoen EUR. Na aftrek van de schulden en het handelspapier met een looptijd van minder dan één jaar, blijft er een saldo over van 673,5 miljoen EUR voor de herfinanciering van de kredieten die vervallen of voor nieuwe investeringen.
Op 31.12.2016 bestonden de schulden getrokken op de banklijnen uit:
- 368,7 miljoen EUR bilaterale en gesyndiceerde bankkredieten op middellange en lange termijn, met een beginlooptijd van vijf tot tien jaar, aangegaan bij een tiental banken;
- 7,4 miljoen EUR andere leningen en voorschotten (voornamelijk debetsaldi en ontvangen huurwaarborgen).
SAMENSTELLING VAN DE SCHULD op 31.12.2016 36,0%
Niet-converteerbare obligaties en langlopend handelspapier
26,0% Kortlopend handelspapier en overige
13,9% Converteerbare obligaties
LOOPTIJD VAN DE SCHULD
KORTLOPENDE FINANCIËLE SCHULDEN
Op 31.12.2016 bedroegen de kortlopende financiële schulden van Cofinimmo 558,2 miljoen EUR, waarvan:
- 386,5 miljoen EUR handelspapier met een looptijd van minder dan één jaar, waarvan 297 miljoen EUR met een looptijd van meer dan 95 dagen. De uitgiften van korte termijnhandelspapier zijn volledig gedekt door de beschikbare middelen op de geconfirmeerde langlopende kredietlijnen. Cofinimmo geniet aldus de aantrekkelijke kostprijs van een dergelijk kortlopend financieringsprogramma terwijl de herfinanciering ervan verzekerd is indien de plaatsing van nieuw handelspapier duurder zou uitvallen of onmogelijk zou worden.
- 50,0 miljoen EUR obligaties uitgegeven in 2013;
- 121,0 miljoen EUR voor trekkingen op kredietlijnen die in de loop van 2017 vervallen;
- 0,7 miljoen EUR aan andere leningen (hoofdzakelijk debetsaldi).
De beschikbare middelen op de geconfirmeerde kredietlijnen van Cofinimmo bedroegen 1060,0 miljoen EUR op 31.12.2016. Na aftrek van de integrale dekking van kortlopend handelspapier in omloop (386,5 miljoen EUR) is de herfinanciering van de kredietlijnen die hun eindvervaldag bereiken in de loop van 2017 (171,0 miljoen EUR), 2018 (100,0 miljoen EUR) en 2019 (350,0 miljoen EUR) reeds volledig afgedekt.
De gewogen gemiddelde looptijd van de financiële verbintenissen van Cofinimmo evolueerde van 5,3 jaar op 31.12.2015 tot 4,8 jaar op 31.12.2016. Deze berekening houdt geen rekening met de vervaldagen op korte termijn van het handelspapier, die volledig afgedekt zijn door de beschikbare schijven op de langlopende kredietlijnen. De vervaldagen waarvoor een herfinanciering reeds is geregeld, worden eveneens buiten beschouwing gelaten.
De geconfirmeerde langlopende kredieten (kredietlijnen, obligaties, handelspapier op meer dan één jaar en termijnkredieten), waarvan het totale bedrag in omloop 2198,9 miljoen EUR is op 31.12.2016, vervallen op homogene wijze en zijn gespreid tot in 2026. Maximaal 27 % van dit bedrag in omloop vervalt binnen één en hetzelfde jaar, in casu 2020.
GEMIDDELDE SCHULDENLAST EN RENTEAFDEKKING
De gemiddelde schuldenlast van Cofinimmo, bankmarges inbegrepen, bedraagt 2,4 % voor het boekjaar 2016, vergeleken met 2,9 % voor het boekjaar 2015 ( zie ook Bijlage 16).
Rekening houdend met de aanhoudend lage rente in 2016 heeft Cofinimmo begin november 2016 haar 'Interest Rate Swaps' (IRS) geherstructureerd. Die herstructurering bracht 44 miljoen EUR kosten met zich mee, maar zal leiden tot een daling van de intrestlasten in de komende jaren.
Concreet houdt de in 2016 uitgevoerde herstructurering van de IRS het volgende in:
- voor het jaar 2017: de afdekkingen blijven onveranderd;
- voor de jaren 2018 tot 2020: de afgedekte notionele bedragen en de 'strike'-rente werden neerwaarts herzien;
- voor de jaren 2021 en 2022: de afgedekte notionele bedragen blijven ongewijzigd, maar de 'strike'-rente werd neerwaarts herzien;
- voor de jaren 2023 tot 2025: er werden nieuwe IRS-afdekkingen vastgelegd.
Op 31.12.2016 ziet de verdeling van de schuld met vaste rente, de afgedekte schuld met vlottende rente en de niet-afgedekte schuld met vlottende rente er als volgt uit ( zie ook Bijlage 24):
Op 31.12.2016 is het geanticipeerde renterisico voor meer dan 75 % afgedekt tot in 2021. Het resultaat van Cofinimmo blijft niettemin gevoelig voor renteschommelingen ( zie hoofdstuk 'Risicofactoren' van dit Verslag).
SCHULD MET VASTE RENTE AFGEDEKTE SCHULD MET VLOTTENDE RENTE NIET-GEDEKTE SCHULD MET VLOTTENDE RENTE
Woonzorgcentrum Residentie Tillens – Brussel (BE)
Sinds 2001 heeft Cofinimmo een financiële rating op lange en korte termijn door het financiële ratingagentschap Standard & Poor's. In 2016 bevestigde Standard & Poor's de rating BBB/stabiel perspectief voor de lange termijn en A-2 voor de korte termijn. Bovendien verbeterde de liquiditeit van Cofinimmo tot het niveau 'sterk'.
FINANCIËLE RATING AFDEKKING VAN HET WISSELKOERSRISICO
Cofinimmo sloot in 2016 een overeenkomst voor de verkoop van een gebouw tegen betaling in buitenlandse valuta. Deze verkoop is echter onderworpen aan het verkrijgen door de koper van vergunningen van administratieve aard. Om zich in te dekken tegen koersschommelingen van deze buitenlandse valuta tegenover de euro verwierf Cofinimmo twee verkoopopties van deze valuta tegenover euro, wat een minimumprijs in euro garandeert voor het goed, zonder dat het bedrag in euro een zeker plafond kan overschrijden.
FINANCIERINGS-OPERATIES IN 2016
In 2016 is Cofinimmo haar financiële middelen en haar balansstructuur blijven versterken om haar investeringsengagementen na te komen. De financieringsoperaties in de loop van het boekjaar stelden de Groep in staat om haar financieringsbronnen verder te diversifiëren, om haar schuldenlast te verminderen en om de looptijd ervan te verlengen.
UITGIFTE VAN HANDELSPAPIER VOOR 20 MILJOEN EUR
In de loop van het eerste kwartaal van 2016 deed Cofinimmo twee plaatsingen van langlopend handelspapier:
- een eerste plaatsing van 10 miljoen EUR op 10,5 jaar tegen een vaste rente van 2,15 %;
- een tweede plaatsing van 10 miljoen EUR op 10 jaar tegen een vlottende rentevoet van Euribor 3M +148 bps.
VERNIEUWING VAN EEN KREDIETLIJNEN VAN 100 MILJOEN EUR
In de loop van het eerste kwartaal van 2016 werd een kredietlijn van 100 miljoen EUR vernieuwd voor een duur van zeven jaar.
UITGIFTE VAN NIEUWE CONVERTEERBARE OBLIGATIES EN TERUGKOOP VAN BESTAANDE CONVERTEERBARE OBLIGATIES
In september 2016 heeft Cofinimmo converteerbare obligaties die in 2013 werden uitgegeven, teruggekocht en gaf het tegelijk nieuwe converteerbare obligaties uit.
Terugkoop van converteerbare obligaties die in 2013 werden uitgegeven
Cofinimmo ging over tot de terugkoop van 173,8 miljoen EUR, wat ongeveer 91,08 % vertegenwoordigt van het nominale bedrag van de converteerbare obligaties uitgegeven in 2013 (vervaldatum 2018, coupon 2,0 %). Cofinimmo kocht voordien al 8,65 % van dezelfde uitgifte terug. De terugkoopprijs in specie werd vastgesteld op 131,43 EUR, hetzij de slotkoers van de bestaande
obligaties op de dag vóór de aanvang van de operatie, gecorrigeerd voor bepaalde technische elementen en verhoogd met een inbrengpremie van 1,50 %. De converteerbare obligaties met vervaldag in 2018 die werden teruggekocht of die al in het bezit waren van Cofinimmo werden geannuleerd na de afwikkeling van de operatie.
Uitgifte van nieuwe converteerbare obligaties voor 219,3 miljoen EUR
De niet-gewaarborgde en nietondergeschikte converteerbare obligaties uitgegeven door Cofinimmo hebben een looptijd van vijf jaar en een jaarlijks op de vervaldag te betalen coupon van 0,1875 %. De initiële conversieprijs werd vastgelegd op 146,00 EUR, wat een premie impliceert van 27,41 % in verhouding tot een referentieprijs die gelijk is aan de volumegewogen gemiddelde koers van de gewone aandelen van de vennootschap op Euronext Brussel op de dag van de aanvang van deze operatie. De nominale waarde van elke obligatie is gelijk aan de initiële conversieprijs. De conversieprijs zal worden aangepast volgens de bepalingen in de uitgifteprospectus1. Het
1 Deze prospectus is beschikbaar op de website www.cofinimmo.com.
Cofinimmo is de eerste Europese vastgoedvennootschap die 'Green and Social Bonds' uitgeeft
totale bedrag van het aanbod bedroeg 219,3 miljoen EUR.
PRIVATE PLAATSING VAN NIET-CONVERTEERBARE OBLIGATIES VOOR 70 MILJOEN EUR
Eind oktober 2016 heeft Cofinimmo met succes de private plaatsing van obligaties voor een looptijd van tien jaar afgesloten voor een nominaal bedrag van 70 miljoen EUR, met een vaste coupon van 1,70 %. De plaatsing gebeurde bij een enkele Europese institutionele belegger.
PRIVATE PLAATSING VAN 'GREEN AND SOCIAL BONDS' VOOR 55 MILJOEN EUR
Begin december 2016 beëindigde Cofinimmo met succes de private plaatsing van haar eerste uitgifte van 'Green and Social Bonds' voor een bedrag van 55 miljoen EUR, met een looptijd van acht jaar en een vaste coupon van 2,00 %. De obligaties werden geplaatst bij institutionele beleggers. Cofinimmo wordt zo de eerste Europese vastgoedmaatschappij die 'Green and Social Bonds' uitgeeft.
De opgehaalde fondsen zijn bestemd voor de (her)financiering van recent opgeleverde, gerenoveerde
of in ontwikkeling zijnde gebouwen: enerzijds projecten met milieudoelstellingen met betrekking tot kantoren met een duurzame en milieucertificering BREEAM of 'BREEAM In-Use' (ten minste 'Very Good') en anderzijds projecten met sociale doelstellingen met betrekking tot zorgvastgoed bestemd voor de opvang van kwetsbare of specifiek zorgbehoevende personen.
Deze operatie kreeg een externe opinie van het onderzoeks- en servicebureau in ESG (Ecologisch, Sociaal en 'Governance') Vigeo Eiris, i.e. het referentiebureau voor de rating, evaluatie en begeleiding van organisaties inzake maatschappelijke verantwoordelijkheid en duurzame ontwikkeling. In haar 'secondparty opinion' heeft Vigeo Eiris de conformiteit van de operatie met de 'Green Bond Principles 2016' en de 'Guidance for Issuers of Social Bonds' van de 'International Capital Market Association' (ICMA) geverifieerd. Zij gaf een advies over de milieu- en sociale doeleiden en het verantwoorde karakter van de verschillende onderdelen van de uitgite, met name de uitgever, de betrokken projecten en de reporting.
DUURZAME VASTGOEDSTRATEGIE 102DUURZAME VASTGOEDSTRATEGIE
Cofinimmo streeft naar de integratie van de maatschappelijke en ecologische aspecten in haar algemene strategie. De missie van Cofinimmo als vastgoedvennootschap bestaat erin haar klanten-huurders gebouwen ter beschikking te stellen die niet alleen uiterst functioneel zijn voor hun activiteiten en hun welzijn, maar ook ecologisch duurzaam zijn. Met deze aanpak kan een kwaliteitsinvestering en een aantrekkelijk en duurzaam financieel rendement worden gewaarborgd voor de aandeelhouders.
SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS
DE DUURZAME ONTWIKKELINGSSTRATEGIE …
- De ecologische voetafdruk van de portefeuille en van de onderneming verkleinen;
- De veiligheid en het welzijn van de gebruikers waarborgen;
- Opteren voor maatschappelijk verantwoorde projecten.
… IN LIJN MET DE DUURZAME AMBITIES VAN DE VERENIGDE NATIES
Cofinimmo stemt haar beleid inzake duurzame ontwikkeling af op de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals – SDG) van de Verenigde Naties in het vooruitzicht van 2030. Cofinimmo wenst haar activiteiten in een ruimer kader te plaatsen en bij te dragen tot het universele streven van de Verenigde Naties naar een betere wereld.
Cofinimmo beschikt sinds 2014 over een apart duurzaamheidsverslag dat de details van haar strategie en de verwezenlijkingen inzake duurzame ontwikkeling weergeeft.
De details van de key performance indicatoren, de milieudoelstellingen en het verslag van de Commissaris inzake de milieu-indicatoren kunnen worden geraadpleegd op de website van de vennootschap (www.cofinimmo.com/ duurzaam-ondernemen/).
Onder de 17 doelstellingen van de Verenigde Naties zijn een aantal relevant voor een vastgoedeigenaar.
INDUSTRIE, INNOVATIE & INFRASTRUCTUUR
VERMINDEREN
DUURZAME STEDEN & GEMEEN-SCHAPPEN
ONGELIJKHEID KLIMAATACTIE VERANTWOORDE CONSUMPTIE & PRODUCTIE
LEVEN IN
LEVEN OP HET LAND
VREDE, VEILIGHEID & STERKE PUBLIEKE DIENSTEN PARTNERSCHAP OM DE DOELSTELLINGEN TE BEREIKEN
HET WATER
Kantoorgebouw Guimard 10-12 - Brussel (BE) - Inrichting dakterras
INDUSTRIE, INNOVATIE & INFRASTRUCTUUR
Cofinimmo moet de economische duurzaamheid van haar patrimonium verzekeren, rekening houdend met de evolutie van de samenleving: de toepassing van de principes van de deeleconomie, de technologische evolutie, de toename van de verstedelijking, enz.
Zij biedt haar klanten-huurders innovatieve oplossingen voor het gebruik van de ruimten en gebruikt nieuwe, duurzamere materialen en nieuwe bouwen renovatiemethoden om groeimogelijkheden te creëren en het bestaande patrimonium te bestendigen. Door adequater te beantwoorden aan de huidige en toekomstige behoeften van klantenhuurders, streeft zij naar een zo laag mogelijke huurleegstand van het patrimonium. Tegelijk heeft zij de ambitie om de levenscyclus van de gebouwen te verlengen.
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016
Maart: opening van de eerste Flex Corner® in het gebouw The Gradient
Building Information Modelling
Augustus: opening van de tweede Flex Corner® in het Paepsem Business Park
November: opening van de eerste Lounge® by Cofinimmo in het Park Lane Business Park
DUURZAME STEDEN & GEMEENSCHAPPEN
Cofinimmo gelooft in de duurzame ontwikkeling van steden vanuit een streven naar stedenbouwkundig evenwicht. Monofunctionele wijken moeten geleidelijk verdwijnen en plaats maken voor wijken met gemengde functies, waar kantoren, woningen, handelszaken en groene ruimten naast elkaar bestaan. Door de herbestemming van bepaalde leegstaande kantoorgebouwen tot woningen of woonzorgcentra draagt zij bij tot de totstandkoming van deze wijken met gemengde functies. Dankzij deze gemengde functies krijgt een wijk een nieuwe dynamiek, met een interactie tussen de verschillende functies. Andere positieve effecten zijn een vermindering van het onveiligheidsgevoel, een verbeterde mobiliteit dankzij een lager aantal verplaatsingen en het welzijn van de bewoners.
Cofinimmo besteedt overigens bijzondere aandacht aan het thema mobiliteit, dat een directe impact heeft op de bereikbaarheid en dus de aantrekkelijkheid van de
gebouwen. Door het toenemende autoverkeer is het moeilijker om zich in de stad te verplaatsen en de hogere luchtvervuiling en geluidsoverlast die hiervan het gevolg zijn, zorgen voor ongemak bij de omwonenden. Cofinimmo draagt bij tot mobiliteit in de stad door de keuze van de ligging van haar gebouwen, het aantal beschikbare parkeerplaatsen, de onthaalinfrastructuur voor fietsers en de nabijheid van het openbaar vervoer. In dit kader evalueert Cofinimmo de bereikbaarheid van haar kantoorgebouwen met het openbaar vervoer, test zij de mogelijkheden voor autodelen bij haar huurders en voorziet zij gedeeld gebruik van bepaalde parkeerplaatsen.
Cofinimmo besteedt ook bijzondere zorg aan de esthetiek van de gebouwen die zij (her) ontwikkelt. Cofinimmo streeft naar een harmonieuze stad door voorrang te geven aan de bouw van emblematische gebouwen die echte referenties zijn, en die bijdragen tot de uitstraling van de stad.
BEREIKBAARHEID VAN DE KANTOORGEBOUWEN MET HET OPENBAAR VERVOER op 31.12.2016
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016
September: Start van de herbestemmingswerken van het kantoorgebouw Woluwe 106-108 naar woonzorgcentrum
Mei: Heraanleg van de tuin van de site Park Hill
Augustus: Heraanleg van de tuin van de site Paepsem Business Park
KLIMAATACTIE
De door Cofinimmo ondernomen acties om de impact van haar activiteiten op het klimaat te beperken, zijn voornamelijk gericht op de verbetering van de milieuprestaties van de gebouwen en de daling van de consumptie als gevolg van hun uitbating. Dit resulteert in een daling van de CO2-uitstoot.
Cofinimmo transformeert haar gebouwen gaandeweg tot 'nearly zero energy' of zelfs passieve gebouwen en anticipeert daarbij zo veel mogelijk op de evolutie van de reglementering. Overeenkomstig de Europese Richtlijn moeten alle nieuw gebouwde of zwaar gerenoveerde gebouwen in Europa vanaf 2020 voldoen aan de passiefnormen, een regelgeving waar Cofinimmo vandaag al op anticipeert. Niet alleen worden zo de doelstellingen van lager verbruik behaald, dit levert ook een commercieel voordeel op. Deze gebouwen bieden meer
comfort voor de gebruikers tegen lagere kosten.
Bij een belangrijke herontwikkeling van kantoorgebouwen ambieert Cofinimmo een BREEAM-certificatie van ten minste het niveau 'Very Good'. Hiermee beoogt zij een tweeledig doel dat erin bestaat enerzijds de ecologische prestaties van haar gebouwen permanent te verbeteren en anderzijds hun commerciële competitiviteit te verhogen.
Vanaf het begin van de uitbatingsfase legt Cofinimmo de nadruk op de monitoring van de verbruiksniveaus.
Sinds 2014 rust zij haar gebouwen geleidelijk uit met telemeters. De registratie en de analyse in real time van de verbruikswaarden laat toe om energieverslindende uitrustingen op te sporen en om de energiekosten beter onder controle houden.
VERWEZENLIJKINGEN IN 2016
Woonzorgcentrum Residentie Tillens - Brussel (BE) - therapeutische tuin
Via een dialoog met de huurders vult Cofinimmo de informatie over het energieverbruik van de gebouwen waarvoor zij het operationeel beheer niet op zich neemt verder aan met het privéverbruik in alle activiteitensegmenten. Met bepaalde huurders gaat Cofinimmo verder in de dialoog door de ondertekening van een 'Green Charter', bedoeld om gemeenschappelijke acties op te zetten voor een verlaging van het energieverbruik van de gebouwen.
Sinds 2008 is Cofinimmo ISO 14001:2004 gecertificeerd voor het Property Management van haar kantoorgebouwen en haar Project Managementactiviteiten. Hierdoor kan zij een continuïteit garanderen in de ondernomen acties om de energieconsumptie te verlagen, van de bouw tot het dagelijks beheer van haar gebouwen.
Opvolging van 64 % van de verbruiksgegevens van zorgvastgoed
Opvolging van 2 % van de verbruiksgegevens van vastgoed van distributienetten
Twee BREEAM-certificaties en een BREEAM In-Use-certificatie behaald
Renovatie van 0,4 % van de totale portefeuille (uitgezonderd nieuwbouw en verwervingen)
DIALOOG MET DE ZORGSECTOR
In het kader van een permanente dialoog met de stakeholders besliste Cofinimmo in 2016 om de duurzame ontwikkelingsstrategie van instellingen in de zorgsector van naderbij te bestuderen. Aan de hand van verkennende gesprekken met de beheerders van instellingen in België, Frankrijk, Nederland en Duitsland konden engagementen en praktijken inzake maatschappelijk verantwoord ondernemen van deze sector in kaart worden gebracht.
Uit de gesprekken, die gebaseerd zijn op drie assen ('People, Planet, Profit'), bleek unanimiteit over de chronologie van de benadering.
1. PEOPLE
Zorgondernemingen plaatsen het menselijke aspect centraal in hun vakgebied. Het gaat niet louter om een intentieverklaring, maar wel degelijk om het eerste actieterrein in de duurzame ontwikkelingsstrategie van de zorgsector. De strategie inzake MVO omvat in de eerste plaats verantwoordelijke acties tegenover de bewoners en het personeel.
Alle instellingen engageerden zich voor de invoering van een actief wekzijnsbeleid ter voorkoming van mishandeling, de begeleiding van personen met de ziekte van Alzheimer en aanverwante aandoeningen, de levenskwaliteit in woonzorgcentra, voorrang voor nietmedicamenteuze behandelingen enz. Cruciaal is dat de aangeboden diensten aangepast zijn aan het individu.
Het succes van deze welzijnsmissie berust in de eerste plaats op de kwaliteit, de deskundigheid en de betrokkenheid van de medewerkers bij de patiënt. Hun welzijn wordt eveneens benadrukt en gaat gepaard met initiatieven zoals beroepsontwikkeling, het ter beschikking stellen van materieel dat inspanningen en veiligheid vergemakkelijkt enz.
De leefomgeving, het comfort van de verschillende zones (gemeenschappelijke ruimten, restaurant, groene ruimte), maar ook de toegankelijkheid van het gebouw zijn belangrijke elementen waaraan bijzondere aandacht wordt besteed.
2. PROFIT
De beheerders zijn ook begaan met hun economische verantwoordelijkheid. Ook kostencontrole is een belangrijk element gezien de budgettaire rationalisering waarmee ze sinds jaren worden geconfronteerd. Toch is het hen veeleer om 'goed beheer' te doen alvorens over een
MVO-strategie te praten.
De besparingsinspanningen zijn steeds gericht op snelle resultaten (vermindering van het energie- en waterverbruik, minder afvalproductie), waarvoor eenvoudige tools voor opvolging en analyse van de verbruikswaarden worden aangewend.
Verbruikswaarden opvolgen en analyseren volstaat echter niet om ze beduidend te verlagen. Om de prestatie van gebouwen te verbeteren, moeten de uitbaters kunnen rekenen op technische en vastgoedexpertise.
3. PLANET
Het milieuluik mag dan wel het meest emblematisch zijn onder de actieterreinen van MVO-strategieën, het is niet het belangrijkste aandachtspunt van beheerders van gezondheidsinstellingen. De ecologische voetafdruk is niet de belangrijkste uitdaging voor deze instellingen.
BESLUIT
Deze studie bevestigde de moeilijkheid voor zorguitbaters om een kwaliteitsvol onthaalbeleid voor mensen te verzoenen met een project ter verbetering van de ecologische en energieprestaties van gebouwen, wetende dat de financiële middelen die hieraan kunnen worden besteed beperkt zijn.
Cofinimmo positioneert zich bijgevolg als raadgever op het vlak van duurzaam bouwen in een streven naar innovatieve oplossingen die leiden tot een geleidelijke verbetering van het patrimonium met een tempo en binnen budgetten die aanvaardbaar zijn voor de uitbaters.
Parking van het ziekenhuis Amphia - Breda (NL)
| Score 2013 |
Score 2014 |
Score 2015 |
Score 2016 |
|
|---|---|---|---|---|
| Silver | Gold | Gold | Gold | www.epra.com |
| 38 | 45 | 57 | 53 | www.gresb.com |
| 81C | 89C | 96C | B 2 |
www.cdp.net |
| EE+ | EE+ | www.standardethics.eu |
1 Reportingrichtlijnen inzake duurzaamheid volgens het Global Reporting Initiative (www.globalreporting.org).
2 Nieuw CDP-ratingsysteem (van A tot D-) sinds 2016.
TRANSPARANTE COMMUNICATIE
Cofinimmo publiceert alle acties en initiatieven inzake duurzame ontwikkeling via verscheidene complementaire kanalen.
Sinds 2015 publiceert zij een afzonderlijk duurzaamheidsverslag overeenkomstig de richtlijnen van het GRI 1. Het Instituut voor Bedrijfsrevisoren kende in 2016 de prijs voor het beste Belgische duurzaamheidsverslag 2015 in de categorie 'grote ondernemingen' toe aan Cofinimmo.
Op de website worden de KPI's gepubliceerd volgens de aanbevelingen van de EPRA (EPRA sBPR), alsook een situatieoverzicht met de realisaties en doelstellingen van het jaar, evenals die van de vorige en daaropvolgende jaren.
Cofinimmo neemt ook deel aan onafhankelijke ratingenquêtes inzake duurzame ontwikkeling. De scores worden ook gepubliceerd op de website van de onderneming.
EEN VOORBEELD INZAKE DIVERSITEIT
Diversiteit (cultureel, tussen generaties, taalkundig, tussen mannen en vrouwen enz.) en gelijkheid van kansen zijn verankerd in de bedrijfscultuur van Cofinimmo. In 2010 ontving Cofinimmo als een van de eerste bedrijven in Brussel het 'Diversiteitslabel'. Om dit label te verkrijgen, moet de onderneming een diversiteitsplan opstellen en uitvoeren. Het plan moet twee delen omvatten: een stand van zaken van de diversiteit in de onderneming en de definitie van voorstellen van maatregelen en acties ter verbetering ervan. Het label is twee jaar geldig en werd vernieuwd in 2014 en in december 2016.
BEZOLDIGING
De bezoldigingen die Cofinimmo aanbiedt aan haar medewerkers, komen overeen met die van gelijkaardige functies in de markt. Het loonpakket wordt voor elke medewerker bepaald op basis van identieke criteria, rekening houdend met een objectieve functie-indeling. Het bestaat onder andere uit een voorzorgsplan, een winstdeelnameplan en sinds 2009 een niet-recurrente bonus die aan het resultaat van de vennootschap gekoppeld is. In 2016 bedroeg het winstdeelnameplan 397590 EUR. De leden van het Directiecomité en het Management van de Groep genieten eveneens een aandelenoptieplan. In 2016 werden aandelenopties toegekend voor een reële waarde van 200860 EUR ( zie Bijlage 44).
Diversiteit maakt het mogelijk om visies te verruimen, de rijkdom van de gedachtewisseling tussen mensen te verbeteren en zo innovatieve oplossingen in de diverse activiteiten te vinden.
DE DIVERSITEIT BINNEN COFINIMMO op 31.12.2016
ANCIENNITEIT
CORPORATE GOVERNANCE
Cofinimmo waakt erover de hoogste normen inzake deugdelijk bestuur na te leven en blijft haar methodes continu evalueren ten opzichte van de principes, praktijken en geldende eisen op dit vlak.
REFERENTIECODE
Deze corporate governanceverklaring kadert in de bepalingen van de Belgische Corporate Governance Code
2009 ('Code 2009') en van de Wet van 06.04.2010 die het Wetboek van Vennootschappen wijzigt. Het Koninklijk Besluit van 06.06.2010 bepaalt dat de Code 2009 als enige van toepassing is. Deze code is beschikbaar op de website van het Belgisch Staatsblad en op de site www.corporategovernancecommittee.be. De Raad van Bestuur verklaart dat de corporate governancehandelswijze naar zijn weten perfect in overeenstemming is met de Code 2009.
Het Corporate Governance Charter van de vennootschap kan worden geraadpleegd op haar website www.cofinimmo.com. Het werd voor het laatst aangepast op 10.11.2016.
INTERNE AUDIT EN RISICOBEHEER
Overeenkomstig de corporate governanceregels en de verschillende wetten van toepassing op Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen heeft Cofinimmo een proces voor risicobeheer en interne audit ingevoerd.
Hiervoor koos de vennootschap als referentiekader het Enterprise Risk Management-model (ERM) dat ontwikkeld werd door COSO (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission). COSO (www.coso.org) is een organisatie die ontstaan is uit de private sector en wil de verbetering van de kwaliteit van de financiële rapportering bevorderen door de toepassing van ethische zakelijke regels, een efficiënt intern auditsysteem en corporate governanceregels.
Het ERM-model is georganiseerd rond zes componenten:
- interne omgeving;
- bepaling van de doelstellingen en risicoacceptatiegraad;
- identificatie, analyse en beheersing van de risico's;
- controleactiviteiten;
- informatie en interne communicatie;
- toezicht en monitoring.
INTERNE OMGEVING
De interne omgeving omvat de visie, de integriteit, de ethische waarden en de bekwaamheid van de mensen, evenals de manier waarop het Directiecomité autoriteit en verantwoordelijkheden toekent en het personeel organiseert en opleidt; dit alles onder toezicht van de Raad van Bestuur.
Bij Cofinimmo maakt risicobeheer deel uit van de ondernemingscultuur op verschillende niveaus via:
- corporate-governanceregels en het bestaan van een Auditcomité en een Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance, dat volledig bestaat uit onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen, de functies van Interne Auditeur, Risk Manager, Beheercontroleur en Compliance Officer;
- de integratie van het begrip risico's binnen het Directiecomité voor elke investering, transactie of verbintenis die een aanzienlijke impact kan hebben op de doelstellingen van de vennootschap;
- het bestaan van een Gedragscode die meer bepaald onderwerpen behandelt als belangenconflicten, beroepsgeheim, regels voor de aan- en verkoop van aandelen, preventie van misbruik van sociale goederen, aanvaarden van zakelijke geschenken, communicatie en respect voor personen;
- de naleving van de principes van scheiding van functies en de toepassing van regels voor de bevoegdheidsdelegatie die duidelijk zijn opgesteld op alle niveaus van de vennootschap;
- de toepassing op het vlak van human resources van strikte criteria, meer bepaald voor de selectie, de regels voor de aanwerving van personeel, het opleidingsbeleid, het systeem voor de periodieke evaluatie van de prestaties en de bepaling van de jaarlijkse doelstellingen;
de opvolging van procedures en de formalisering van de processen.
Externe actoren nemen eveneens deel aan deze risicocontroleomgeving. Het gaat meer bepaald om de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA), bedrijfsrevisoren, juridische raadgevers, onafhankelijke vastgoeddeskundigen, banken, ratingagentschap Standard & Poor's, financiële analisten en aandeelhouders.
BEPALING VAN DE DOELSTELLINGEN EN DE RISICOACCEPTATIEGRAAD
De Raad van Bestuur bepaalt jaarlijks het beleid op basis van een voorstel van het Directiecomité. Vervolgens wordt het vertaald in operationele, conformiteitsen rapporteringsdoelstellingen binnen de verschillende werkingsniveaus van de vennootschap, gaande van het meest globale niveau tot de toepassing ervan in functionele entiteiten.
Een budget, dat de becijferde toepassing is van de doelstellingen van de vennootschap, wordt jaarlijks opgesteld en elk kwartaal nagetrokken. Het bevat tegelijk de verwachte inkomsten, zoals de huurgelden voor het jaar, maar ook de vastgoedkosten gelinkt aan het beheer en de ontwikkeling van het vastgoedpatrimonium en de financiële kosten in verband met de financieringsstructuur van de activiteiten. Het budget wordt gevalideerd door het Directiecomité en daarna voorgesteld aan de Raad van Bestuur, die het op zijn beurt goedkeurt.
IDENTIFICATIE, ANALYSE EN BEHEERSING VAN DE RISICO'S
Dit punt bevat de identificatie van risicogebeurtenissen, de analyse ervan en de gekozen maatregelen om er efficiënt op te reageren.
Er wordt regelmatig een globale en grondige analyse van de bedrijfsrisico's gemaakt in samenwerking met alle hiërarchische niveaus, elk voor zijn bevoegdheidsgebieden. Die analyse wordt gemaakt op basis van de strategische keuzes, wettelijke vereisten en het milieu waarin de vennootschap evolueert. Ze omvat een identificatie van de mogelijke risicogebeurtenissen, hun waarschijnlijkheid en hun impact op de doelstellingen vanuit verschillende hoeken: financieel, juridisch, operationeel, tegenpartij, patrimoniaal en reputatie. De analyse wordt vervolgens geformaliseerd in een document dat in het Directiecomité wordt voorgesteld en besproken. Dit document wordt het hele jaar bijgewerkt in functie van de evolutie van de activiteiten en de nieuwe verbintenissen, rekening houdend met de lessen die getrokken worden uit het verleden. Dit document wordt overigens eenmaal per jaar voorgesteld aan het Auditcomité, dat het onder andere zal gebruiken om de opdrachten van de Interne Auditeur te bepalen.
Daarenboven worden de risico's van elk belangrijk project volgens een georganiseerd schema geanalyseerd. Dit verbetert de kwaliteit van de informatie in het beslissingsproces.
CONTROLEACTIVITEITEN
Er worden controles uitgevoerd in de verschillende afdelingen van Cofinimmo als antwoord op de geïdentificeerde risico's:
- op financieel vlak: de verschillen tussen het geraamde budget en het behaalde resultaat worden elk kwartaal herzien door het Directiecomité, het Auditcomité en de Raad van Bestuur;
- op het vlak van het kredietrisico: de financiële afdeling analyseert jaarlijks de solvabiliteit van de grootste klanten die geen financiële rating genieten. Ook de bedragen en de geldigheid van de huurwaarborgen van alle huurders samen worden elk kwartaal gecontroleerd door de operationele teams;
- op het vlak van de huur: halfjaarlijkse analyse van de huurleegstand, de vervaldagen van de huurovereenkomsten en de risico's en opportuniteiten inzake huurinkomsten;
- op boekhoudkundig vlak: het gebruik van een ERP ('Enterprise Resource Planning', d.w.z. een geïntegreerd beheersoftwarepakket), met name SAP, bevat een bepaald aantal automatische controles. SAP omvat tegelijk alle boekhoudkundige en financiële aspecten en alle aspecten in verband met de vastgoedactiviteiten (bijvoorbeeld opvolging van de huurovereenkomsten, huuroproepen, lastenafrekeningen, bestellingen, aankopen, budgettaire opvolging van de werven enz.);
- op het vlak van de thesaurie: door een beroep te doen op verschillende financieringsbronnen en banken en de spreiding van de vervaldagen kan het samenvallen van herfinancieringen beperkt worden;
-
het risico verbonden met de rentevoeten wordt beperkt door de toepassing van een afdekkingsbeleid dat gebruikmaakt van Interest Rate Swaps (IRS);
-
het gebruik van een thesauriesoftware vergemakkelijkt de dagelijkse opvolging van de thesaurieposities en de cashpooling ;
- de toepassing van het principe van de dubbele handtekening binnen de grenzen van de bevoegdheidsdelegaties voor elke verbintenis tegenover derden, of het nu gaat om de aankoop van vastgoed, verhuur van oppervlakten, bestellingen van allerlei aard of goedkeuringen van facturen en betalingen;
- het gebruik van workflowsoftware bij de verschillende stappen van de handelsactiviteit (verhuur van oppervlakten) versterkt de controles tijdens de belangrijkste stappen van het proces;
- het register en de bewegingen van de aandelen op naam COFB, COFP1 en COFP2 worden geregistreerd in een beveiligde computerapplicatie (programma Capitrack), ontwikkeld en ter beschikking gesteld door de centrale depositaris van België, Euroclear.
INFORMATIE EN INTERNE COMMUNICATIE
Informatie en communicatie van en naar de verschillende niveaus van de vennootschap steunen op werkvergaderingen en op rapportering:
het Management Report, dat elk kwartaal wordt opgesteld door de entiteit Consolidation & Reporting, weerspiegelt de situatie van de resultatenrekeningen en de balans, de belangrijkste prestatie-indicatoren, de situatie van de aan-/verkopen en hun impact op de resultaten. Het omvat ook de inventaris van het patrimonium, de situatie van de werven en de thesaurieposities. Het wordt verspreid onder het management, de afdelingsverantwoordelijken en de sleutelfiguren. Het wordt gedetailleerd besproken in het Directiecomité, het Auditcomité en de Raad van Bestuur;
- daarnaast stelt elke afdeling regelmatig specifieke rapporten op over haar eigen activiteiten;
- het Directiecomité komt wekelijks samen. Het overloopt systematisch de belangrijke punten van de werking en de activiteit van de vennootschap (investeringen/desinvesteringen, thesaurie, personeel enz.);
- het Uitvoerend Comité, dat samengesteld is uit de vier leden van het Directiecomité en de verantwoordelijken van de operationele entiteiten, komt ook wekelijks samen om de vastgoedinvesteringsen desinvesterings-, bouw- en verhuringsdossiers in detail te bespreken.
Van al deze vergaderingen worden notulen opgesteld met, indien nodig, een actieplan voor de uitvoering van de beslissingen die tijdens de vergaderingen genomen werden.
TOEZICHT EN MONITORING
Elk kwartaal wordt er een volledige afsluiting van de boeken gedaan, volgens dezelfde procedures als op het einde van het boekjaar, en worden er geconsolideerde rekeningen opgemaakt. Belangrijke indicatoren worden berekend en geanalyseerd. Deze gegevens worden verzameld in het Management Report, waarvan sprake in het vorige punt. Al deze gegevens worden tijdens het Directiecomité en in de Raad van Bestuur besproken en geanalyseerd. Op dezelfde manier verzamelt elke afdeling op haar niveau relevante informatie die op kwartaalbasis wordt geanalyseerd en vergeleken met de vastgelegde jaardoelstellingen.
Het Directiecomité nodigt in de loop van het jaar elk afdelingshoofd uit om de balans op te maken van de evolutie van de activiteiten die tot zijn bevoegdheidsgebied behoren.
Bovendien beschikt de vennootschap over een Interne Auditeur van wie de opdrachten de verschillende processen dekken. De resultaten van de audits worden voorgelegd aan het Auditcomité, dat toekijkt op de uitvoering van de aanbevelingen, en aan de Raad van Bestuur.
AANDEELHOUDERSSTRUCTUUR op 31.12.2016 1
De Raad van Bestuur verklaart dat de ondervermelde aandeelhouders geen verschillend stemrecht genieten.
| Aantal gewone aandelen |
% | Aantal bevoorrechte aandelen |
% | Totaal aantal aandelen (stemrechten) |
% | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Groep Crédit Agricole | 1068286 | 5,25 | 0 | 0,00 | 1068286 | 5,08 |
| Cofinimmo Groep (eigen aandelen)2 | 44864 | 0,22 | 0 | 0,00 | 44864 | 0,22 |
| 3 Free float |
19232487 | 94,53 | 685553 | 100,00 | 19918040 | 94,70 |
| Aantal uitgegeven aandelen | 20345637 | 100,00 | 685553 | 100,00 | 21031 190 | 100,00 |
1 Situatie op basis van de transparantieverklaringen ontvangen krachtens de Wet van 02.05.2007. De eventuele wijzigingen die werden meegedeeld sinds 31.12.2016 werden gepubliceerd in overeenstemming met de bepalingen van deze Wet en zijn terug te vinden op de website van de onderneming www.cofinimmo.com.
2 De stemrechten die gehecht zijn aan de eigen aandelen in bezit van de Cofinimmo Groep zijn opgeschort.
3 Deze berekening van de free float, die over het algemeen wordt gebruikt door Euronext, omvat alle aandeelhouders die individueel minder dan 5 % van het kapitaal bezitten.
BESLISSINGSORGANEN
RAAD VAN BESTUUR
HUIDIGE SAMENSTELLING
Krachtens de algemene principes betreffende de samenstelling van de Raad, zoals die werden aangenomen op voorstel van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance, is de Raad samengesteld uit 13 Bestuurders, onder wie (i) negen niet-uitvoerende Bestuurders, onder wie acht onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen en één vertegenwoordiger van een aandeelhouder, en (ii) vier uitvoerende Bestuurders (leden van het Directiecomité).
DE HEER ANDRÉ BERGEN
Voorzitter van de Raad van Bestuur, onafhankelijk Bestuurder, Voorzitter van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1950
- Begin mandaat: 30.04.2010
- Laatste hernieuwing: 08.05.2013
- Einde mandaat: 10.05.2017
- Huidige functie: Bestuurder van vennootschappen (Coupure R 164 Q, 9000 Gent)
- Huidige mandaten: Delta Lloyd (Amsterdam), Sapient Investment Managers (Cyprus), Aspria Holding (Londen), evenals diverse mandaten binnen de dochtervennootschappen van de Cofinimmo Groep
- Eerdere mandaten: Zuhair Fayez Partners (Saoedi-Arabië), Euronext NV (Nederland), Recticel NV, Vlaams Netwerk van Ondernemingen (VOKA), Groep KBC, NYSE Euronext (VS), Ahlers NV, NIBC Bank (Nederland), Festival van Vlaanderen (Gent)
DE HEER JEAN-EDOUARD CARBONNELLE
Afgevaardigd Bestuurder
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1953
- Begin mandaat: 30.04.1999
- Laatste hernieuwing: 11.05.2016
- Einde mandaat: 09.05.2018
- Huidige functie: Chief Executive Officer (CEO) van Cofinimmo NV (Woluwedal 58, 1200 Brussel)
- Huidige mandaten: diverse mandaten binnen de dochtervennootschappen van de Cofinimmo Groep, Société d'Habitions de Tournai NV, European Public Real Estate Association (EPRA), Beroepsvereniging van de Vastgoedsector (BVS), Société Royale d'Économie Politique de Belgique vzw
- Eerdere mandaten: -/-
DE HEER OLIVIER CHAPELLE
Onafhankelijk Bestuurder, lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1964
- Begin mandaat: 11.05.2016
- Laatste hernieuwing: -/-
- Einde mandaat: 13.05.2020
- Huidige functie: Chief Executive Officer (CEO) van Recticel NV (Olympiadenlaan 2, 1040 Brussel)
- Huidige mandaten: Guberna, Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO)
- Eerdere mandaten: Amcham, essenscia
DE HEER XAVIER DE WALQUE
Onafhankelijk Bestuurder, Voorzitter van het Auditcomité
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1965
- Begin mandaat: 24.04.2009
- Laatste hernieuwing: 11.05.2016
- Einde mandaat: 13.05.2020
- Huidige functie: lid van het Uitvoerend Comité en Chief Financial Officer van Cobepa NV (Kanselarijstraat 2/1, 1000 Brussel)
- Huidige mandaten: diverse mandaten binnen de dochtervennootschappen van de Groep Cobepa (Cobepa Nederland, Cobepa North America, Cosylva, Financière Cronos, Puccini Partners, Ibel, Mascagna, Mosane, Sofiréal, Sophielux 1, Sophielux 2, Sophinvest, Ulran), JF Hillebrand AG, AG Insurance, Sapec, Degroof Equity, Guimard Finance
- Eerdere mandaten: Cobib, Cobic, Cobsos, Groupement Financier Liégeois, Kanelium Invest, SGG Holdings
DE HEER CHRISTOPHE DEMAIN
Onafhankelijk Bestuurder
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1966
- Begin mandaat: 14.05.2014
- Laatste hernieuwing: 11.05.2016
- Einde mandaat: 10.05.2017
- Huidige functie: Chief Investment Officer van Belfius Insurance NV (Galileelaan 5, 1210 Brussel)
- Huidige mandaten: Retail Estates NV, LFB, Legros-Renier - Les Amarantes Seigneurie de Loverval NV, Coquelets SA, Auxipar NV, Elantis NV, Immo Malvoz BVBA, Immo Zeedrift NV, First Retail International NV 1 & 2, ReKode NV
- Eerdere mandaten: Banque Transatlantique Belgium, AXA Private Management (dochtervennootschap van Private Banking AXA in België)
DE HEER XAVIER DENIS
Bestuurder-directeur
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1972
- Begin mandaat: 29.04.2011
- Laatste hernieuwing: 13.05.2015
- Einde mandaat: 08.05.2019
- Huidige functie: Chief Operating Officer (COO) van Cofinimmo NV (Woluwedal 58, 1200 Brussel)
- Huidige mandaten: diverse mandaten binnen de dochtervennootschappen van de Cofinimmo Groep, Denis Intérieur SA, European Quarter Area Management Association (EQuAMA)
- Eerdere mandaten: -/-
DE HEER JÉRÔME DESCAMPS
Bestuurder-directeur
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Frans
- Geboortejaar: 1967
- Begin mandaat: 13.05.2015
- Laatste hernieuwing: -/-
- Einde mandaat: 08.05.2019
- Huidige functie: Chief Financial Officer (CFO) van Cofinimmo NV (Woluwedal 58, 1200 Brussel)
- Huidige mandaten: diverse mandaten binnen de dochtervennootschappen van de Cofinimmo Groep
- Eerdere mandaten: Altraplan Luxembourg, Private Estate Life, Saphir II, Société de la Tour Eiffel
DE HEER MAURICE GAUCHOT
Onafhankelijk Bestuurder, lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Frans
- Geboortejaar: 1952
- Begin mandaat: 11.05.2016
- Laatste hernieuwing: -/-
- Einde mandaat: 13.05.2020
- Huidige functie: Bestuurder van vennootschappen (Avenue Pierre Ier de Serbie 16, 75116 Parijs, Frankrijk)
- Huidige mandaten: Codic NV
- Eerdere mandaten: CBRE Holding Frankrijk
MEVROUW DIANA MONISSEN
Onafhankelijk Bestuurder
- Geslacht: V
- Nationaliteit: Nederlands
- Geboortejaar: 1955
- Begin mandaat: 11.05.2016
- Laatste hernieuwing: -/-
- Einde mandaat: 13.05.2020
- Huidige functie: Chief Executive Officer (CEO) van Prinses Maxima Centrum voor Kinderoncologie (Lundlaan 6, 3584 EA Utrecht, Nederland)
- Huidige mandaten: Culturele Hoofdstad, MC Slotervaat
- Eerdere mandaten: -/-
MEVROUW INÈS ARCHER-TOPER
Onafhankelijk Bestuurder, lid van het Auditcomité
- Geslacht: V
- Nationaliteit: Frans
- Geboortejaar: 1957
- Begin mandaat: 08.05.2013
- Laatste hernieuwing: -/-
- Einde mandaat: 10.05.2017
- Huidige functie: vennoot van Edmond de Rothschild Corporate Finance SA (rue du Faubourg Saint Honoré 47, 75401 Parijs, cedex 08, Frankrijk)
- Huidige mandaten: Aina Investment Fund (Luxemburg) en Orox Asset Management SA (Zwitserland), twee entiteiten van de groep Edmond de Rothschild, Gecina SA (Frankrijk), Lapillus OPCI
- Eerdere mandaten: Segro PLC SA (Verenigd Koninkrijk), Axcior Immo en Axcior Corporate Finance SA (Frankrijk)
MEVROUW FRANÇOISE ROELS
Bestuurder-directeur
- Geslacht: V
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1961
- Begin mandaat: 27.04.2007
- Laatste hernieuwing: 08.05.2013
- Einde mandaat: 10.05.2017
- Huidige functie: Secretary General & Group Counsel van Cofinimmo NV (Woluwedal 58, 1200 Brussel)
- Huidige mandaten: diverse mandaten binnen de dochtervennootschappen van de Cofinimmo Groep, EPRA Regulatory Committee, Women on Board vzw
- Eerdere mandaten: Euroclear Pension Fund
DE HEER ALAIN SCHOCKERT
Bestuurder die aandeelhouder Bank Degroof Petercam vertegenwoordigt, lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1950
- Begin mandaat: 27.04.2007
- Laatste hernieuwing: 08.05.2013
- Einde mandaat: 10.05.2017
- Huidige functie: Bestuurder van Bank Degroof Petercam NV (Nijverheidsstraat 44, 1040 Brussel)
- Huidige mandaten: diverse dochtervennootschappen van Degroof Petercam (Bank Degroof Petercam NV, Banque Degroof Petercam Luxembourg SA, Degroof Petercam Corporate Finance NV, Degroof Equity NV)
- Eerdere mandaten: -/-
MEVROUW KATHLEEN VAN DEN EYNDE
Onafhankelijk Bestuurder, lid van het Auditcomité
- Geslacht: V
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1962
- Begin mandaat: 13.05.2015
- Laatste hernieuwing: -/-
- Einde mandaat: 08.05.2019
- Huidige functie: Bestuurder, lid van het Directiecomité van Allianz Benelux NV en CIO van Technical Life & Healthcare (Lakenstraat 35, 1000 Brussel)
- Huidige mandaten: diverse dochtervennootschappen van de groep Allianz in Nederland (Allianz Nederland Groep NV, Allianz Nederland Levensverzekering NV, Allianz Nederland Asset Management BV)
- Eerdere mandaten: AZ Benelux NV, Assurcard, Allianz Benelux NV
Cofinimmo is een rechtstreekse en onrechtstreekse sponsor van de activiteit van de vzw Women on Board, die als maatschappelijk doel heeft de aanwezigheid van vrouwen in de Raden van Bestuur te promoten.
De Bestuurders worden door de Algemene Vergadering benoemd voor een maximale duur van vier jaar en kunnen op elk ogenblik door haar uit hun ambt ontzet worden. Ze zijn herkiesbaar.
De onafhankelijke Bestuurders beantwoorden strikt aan de volgende onafhankelijkheidscriteria, zoals bepaald in Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen en in Bijlage A van de Corporate Governance Code 2009.
De Raad van Bestuur heeft de toekomstige evolutie van haar samenstelling bestudeerd in het kader van de Wet van 28.07.2011, die gendergelijkheid in de raad van bestuur van beursgenoteerde vennootschappen moet garanderen. Het is de bedoeling om het aantal bestuursleden van het andere geslacht dan de overige leden uit te breiden tot minstens een derde, volgens de bepalingen van deze Wet.
De Raad van Bestuur stelde een zeer concreet actieplan op voor de hernieuwing van de mandaten zodat vóór eind 2017 extra vrouwen in de Raad worden aangesteld. De Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016 heeft de benoeming goedgekeurd van mevrouw Diana Monissen als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen, waardoor het aantal vrouwen in de Raad van drie naar vier werd gebracht en overeenkomstig
Artikel 518bis § 1 van het Wetboek van Vennootschappen, dat bepaalt dat ten minste een derde van de leden van de Raad van Bestuur van het andere geslacht moet zijn dan de overige leden en dat voor de toepassing van deze bepaling het vereiste minimumaantal wordt afgerond tot de dichtstbijzijnde eenheid, is de vennootschap reeds in overeenstemming met het Wetboek van Vennootschappen waarvan de bedoelde bepaling van kracht wordt op 01.01.2018.
Onder voorbehoud van goedkeuring door de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017 en de FSMA van de benoeming van mevrouw Cécile Scalais ter vervanging van de heer Christophe Demain, zal het aantal vrouwen in de Raad bovendien van vier naar vijf worden gebracht, waardoor het quotum van een derde van de leden is overschreden. De Raad van Bestuur besliste in 2016 overigens dat op termijn de Raad van Bestuur een pariteit tussen mannen en vrouwen moet weerspiegelen.
Cofinimmo is een rechtstreekse en onrechtstreekse sponsor van de activiteit van de vzw Women on Board, die als maatschappelijk doel heeft de aanwezigheid van vrouwen in de Raden van Bestuur te promoten. Mevrouw Françoise Roels, lid van het Directiecomité van Cofinimmo, is bovendien een van de stichtende leden van deze vzw en is Voorzitster sinds mei 2016.
MANDATEN DIE EINDIGDEN TIJDENS HET BOEKJAAR 2016
RIDDER VINCENT DOUMIER
(einde mandaat op 11.05.2016)
Onafhankelijk Bestuurder, lid van het Auditcomité
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1955
- Begin mandaat: 28.04.2006
- Laatste hernieuwing: 27.04.2012
- Einde mandaat: 11.05.2016
- Huidige functie: Bestuurder van vennootschappen
- Huidige mandaten: BDG & Associés Inc. Montréal (Canada), Codic International NV, Cofir NV, Comensia CVBA, Food Impact NV, Sopartec NV, CIT Blaton NV, Seneq NV, Belgian Land NV, Spullenhulp vzw, Ceran NV
- Eerdere mandaten: Compagnie du Bois Sauvage NV, Neuhaus Holding, Ceran ILC, Ter Beke NV, Bank Degroof NV, Recticel NV, Compagnie Financière du Château SA, Fauchon Group, Trade Credit Re Insurance Company (TCRé) NV, Nanocyl NV, Interdiocesaan Centrum vzw, John Berenberg Gossler & Co KG (Duitsland)
DE HEER BAUDOUIN VELGE
(einde mandaat op 11.05.2016)
Onafhankelijk Bestuurder, lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1955
- Begin mandaat: 28.04.2006
- Laatste hernieuwing: 27.04.2012
- Einde mandaat: 11.05.2016
- Huidige functie: Managing Partner van Interel NV (Luxemburgstraat 22-24, 1000 Brussel)
- Huidige mandaten: Bekaert NV, BECI, Medirect Bank, Fondation Bernheim, École pour le Management (EPM) NV, Brussels Metropolitan Region
- Eerdere mandaten: BT Belux NV, EuroCommerce AISBL, FEDIS VZW, Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) VZW
DE HEER GAËTAN HANNECART
(einde mandaat op 11.05.2016)
Onafhankelijk Bestuurder, Voorzitter van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance
- Geslacht: M
- Nationaliteit: Belgisch
- Geboortejaar: 1964
- Begin mandaat: 28.04.2006
- Laatste hernieuwing: 27.04.2012
- Einde mandaat: 11.05.2016
- Huidige functie: Afgevaardigd Bestuurder en Voorzitter van het Directiecomité van Matexi NV (Franklin Rooseveltlaan 180, 8790 Waregem)
- Huidige mandaten: diverse mandaten binnen de dochtervennootschappen van de Groep Matexi (Ankor Invest NV, Matexi Real Estate Finance NV, De Burkel NV, Duro Home Holding NV, Entro NV, Familo NV, Hooglatem NV, Immo Vilvo NV, Matexi NV, Matexi Brabant Wallon SA, Matexi Brussels NV, Matexi Group NV, Matexi Luxembourg SA, Matexi Projects NV, Matexi Vlaams-Brabant NV, Matexi Antwerpen NV, Matexi Hainaut SA, Matexi Liège SA, Matexi Limburg NV, Matexi Namur SA, Matexi Oost-Vlaanderen NV, Matexi West-Vlaanderen NV, Renoplan NV, Quaerocq CVBA, SDM NV, Sibomat NV, Tradiplan NV, Matexi City Development NV, Wilma Project Development Holding NV, Zennebroeck NV, Zenneveen NV, Nimmobo NV, Vauban NV, Campagne du Petit Baulers NV, Coogee NV, Galerie des Carmes NV, Vilvoorde Development NV, I-Dyle NV, I-Dyle Construct NV), Real Dolmen NV, Groep Louis Delhaize, N-Side, Beroepsvereniging van de Vastgoedsector (BVS), YouthStart, Itinera Institute vzw, Vicinia vzw, Senaat KUL, Harvard Business School Alumni Board, Guberna
- Eerdere mandaten: Kempense Bouwwerken NV, Home Invest Belgium NV, Adviesraad Ruimtelijke Ordening van de Vlaamse Regering
HERNIEUWING EN BENOEMING VAN BESTUURDERS
De Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016 heeft de benoemingen goedgekeurd van de heren Olivier Chapelle en Maurice Gauchot en van mevrouw Diana Monissen als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen. Hun mandaat loopt tot 13.05.2020.
De Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016 heeft eveneens de hernieuwing goedgekeurd van het mandaat van de heer Jean-Edouard Carbonnelle als uitvoerend Bestuurder, van wie het mandaat loopt tot 09.05.2018, en van de heer Christophe Demain als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen, van wie het mandaat loopt tot 10.05.2017.
De heer André Bergen wenst wegens persoonlijke redenen dat zijn mandaat als Bestuurder niet wordt vernieuwd tijdens de volgende Algemene Vergadering. Als gevolg, en onder voorbehoud van goedkeuring door de FSMA, stelt de Raad van Bestuur het volgende voor aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017:
- de hernieuwing van het mandaat van mevrouw Françoise Roels als uitvoerend Bestuurder en lid van het Directiecomité. In geval van goedkeuring loopt haar mandaat tot 12.05.2021;
- de hernieuwing van het mandaat van mevrouw Ines Archer-Toper als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen. In geval van goedkeuring loopt haar mandaat tot 12.05.2021;
- de benoeming van mevrouw Cécile Scalais als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen. In geval van goedkeuring door de Vergadering en de FSMA loopt haar mandaat tot 12.05.2021;
- de benoeming van de heer Jacques Van Rijckevorsel als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen. In geval van goedkeuring door de Vergadering en de FSMA loopt zijn mandaat tot 12.05.2021.
De heer Alain Schockert, die de aandeelhouder Bank Degroof Petercam vertegenwoordigt, volbracht drie opeenvolgende mandaten. In toepassing van Artikel 526ter, 2° van het Wetboek van Vennootschappen kan zijn mandaat niet meer worden hernieuwd.
De Raad van Bestuur dankt de heren Bergen en Schockert van harte voor hun bijdrage tot het bestuur en de ontwikkeling van de vennootschap.
Om in overeenstemming te zijn met het Charter van de Raad van Bestuur, dat bepaalt dat het orgaan in principe bestaat uit 12 leden, en rekening houdend met de benoemingen en hernieuwingen die worden voorgesteld aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017, zal de benoeming van een 13de bestuurder niet worden voorgesteld.
TAAK VAN DE RAAD VAN BESTUUR
De taak van de Raad van Bestuur bestaat erin:
- op eigen initiatief of op voorstel van het Directiecomité de strategische richtlijnen van de vennootschap vast te leggen;
- toezicht te houden op de kwaliteit van het beheer en erover te waken dat dit bij het gekozen beleid aansluit;
- de kwaliteit van de informatie die aan de beleggers en aan het publiek wordt verschaft te controleren;
- erop toe te zien dat alle Bestuurders, die individueel en hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het maatschappelijke doel en de uitbouw van Cofinimmo, zich op een onafhankelijke manier opstellen;
- alle onderwerpen te behandelen die onder zijn wettelijke bevoegdheid vallen (goedkeuring van het beleid en van het budget, afsluiting van de jaar-, halfjaar- en kwartaalrekeningen, aanwending van het toegestane kapitaal, goedkeuring van de splitsingsen fusieverslagen, oproeping van de Gewone en Buitengewone Algemene Vergaderingen, organisatie van de beslissingsinstanties en benoemingen van hun leden).
De werkingsregels van de Raad van Bestuur zijn opgenomen in zijn charter dat kan worden geraadpleegd op de website van de vennootschap www.cofinimmo.com.
ACTIVITEITENVERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR
De Raad van Bestuur komt ten minste acht keer per jaar samen. Uitzonderlijke omstandigheden kunnen een of meerdere bijkomende bijeenroepingen van de Raad vereisen. In 2016 heeft de Raad tienmaal vergaderd.
Vóór de vergadering ontvangt elk lid van de Raad de documenten met de voorstellen van het Directiecomité waarover hij of zij zich zal moeten uitspreken. Bij een stemming worden de beslissingen genomen met eenvoudige meerderheid van stemmen. Bij staking van stemmen is de stem van de Voorzitter beslissend.
De Raad van Bestuur heeft zich naast de weerkerende onderwerpen in 2016 ook uitgesproken over verschillende dossiers, waaronder:
- de herziening van het financieringsplan;
- de herziening, de studie en de keuze van richtlijnen voor de strategie en ontwikkeling van Cofinimmo;
- de herziening van het referentiekader van het Risk Management, het Risk Assessment van de Cofinimmo Groep, en de diverse taken van de Interne Auditeur;
- de analyse en goedkeuring van investerings-, desinvesterings- en (her) ontwikkelingsdossiers;
- de terugkoop van converteerbare obligaties die in 2013 werden uitgegeven (vervaldag in 2018);
- de uitgifte van converteerbare obligaties (vervaldag in 2021);
- de uitgifte van obligaties voor ecologische projecten;
- de herstructurering van de rente-afdekkingen;
- het budget 2017;
- de opslorping van de BVBA Trias Bel Leopold I – T onder het stelsel van de Artikelen 676, 719 en volgende van het Wetboek van Vennootschappen;
- de herziening van het Corporate Governance Charter;
- de evaluatie van het Directiecomité, de bepaling van de doelstellingen ervan,
de vaste en variabele vergoeding van de leden van het Directiecomité;
- de toekenning aan de niet-uitvoerende Bestuurders uit het buitenland van een bijkomende vergoeding van 1000 EUR per fysieke aanwezigheid op een vergadering van de Raad of van zijn Comités;
- het voorstel van benoeming van de heren Olivier Chapelle en Maurice Gauchot en van mevrouw Diana Monissen als onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappenaan de Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016;
- het voorstel van hernieuwing van de mandaten van de heren Christophe Demain en Xavier de Walque als onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen en van de heer Jean-Edouard Carbonnelle als uitvoerend Bestuurder en lid van het Directiecomité aan de Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016;
- het voorstel van benoeming van mevrouw Cécile Scalais en de heer Jacques Van Rijckevorsel als onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappenaan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017,onder voorbehoud van goedkeuring door de FSMA;
- het voorstel van hernieuwing van de mandaten van mevrouw Inès Archer-Toper als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen en van mevrouw Françoise Roels als uitvoerend Bestuurder en lid van het Directiecomité aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017;
- de opvolging van de vooropgestelde handelingen in het kader van de evaluatie van zijn eigen werking die werd uitgevoerd in 2015.
AUDITCOMITÉ
HUIDIGE SAMENSTELLING
Het Auditcomité is samengesteld uit drie onafhankelijke Bestuurders, in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen. Het betreft de heer Xavier de Walque (Voorzitter), mevrouw Inès Archer-Toper en mevrouw Kathleen Van den Eynde. De Voorzitter van de Raad van Bestuur en de leden van het Directiecomité maken geen deel uit van het Auditcomité maar wonen de vergaderingen bij zonder deel te nemen aan de stemming.
Dankzij hun beroepservaring beschikken de leden van het Auditcomité over de nodige competenties op het vlak van boekhouding en audit, zowel individueel als collectief, om een efficiënte werking van het Comité te waarborgen.
ROL VAN HET AUDITCOMITÉ
De rol van het Auditcomité bestaat hoofdzakelijk uit de opvolging van:
- de procedure voor het opstellen van de financiële informatie;
- de doeltreffendheid van de interne controle- en risicobeheerssystemen van de vennootschap;
- de interne audit en zijn doeltreffendheid;
- de wettelijke controle van de jaarrekeningen en de geconsolideerde rekeningen, waaronder de vragen en aanbevelingen die worden geformuleerd door de commissaris die instaat voor de controle van de geconsolideerde rekeningen;
- de onafhankelijkheid van de commissaris die instaat voor de controle van de geconsolideerde rekeningen, meer in het bijzonder wat de bijkomende dienstverlening aan de vennootschap betreft.
De huidige samenstelling van het Auditcomité en de taken die eraan zijn toegekend, vervullen de voorwaarden opgelegd door de Wet van 17.12.2008 betreffende de oprichting van een Auditcomité binnen beursgenoteerde en financiële vennootschappen. De werkingsregels van het Auditcomité zijn opgenomen in het charter van het Auditcomité, dat kan worden geraadpleegd op de website www.cofinimmo.com.
ACTIVITEITENVERSLAG VAN HET AUDITCOMITÉ
In de loop van 2016 vergaderde het Auditcomité viermaal.
Het behandelde enerzijds onderwerpen die kaderen in zijn taak zoals bepaald door het charter van het Auditcomité en de Wet van 17.12.2008, namelijk waken over de juistheid en de oprechtheid van de reporting van de jaar- en halfjaarrekeningen van Cofinimmo, over de kwaliteit van de interne en externe controle en de informatie die aan de aandeelhouders wordt meegedeeld.
Anderzijds boog het Auditcomité zich ook over de volgende punten:
- de controle van de aanbevelingen die de commissaris formuleerde over de interne controleprocedures;
- de evaluatie van een Risk Managementreferentiekader van de Cofinimmo Groep;
- de controle van de interne evaluatie van het patrimonium;
- de controle van de belangrijke risico's;
- de herstructurering van de financiële instrumenten;
- de verslagen van de opdracht van de Interne Auditeur betreffende de human resources en het beheer van de vastgoedrisico's in het verwervingsproces;
- de evaluatie van zijn eigen werking.
COMITÉ VOOR BENOEMINGEN, BEZOLDIGINGEN EN CORPORATE GOVERNANCE
HUIDIGE SAMENSTELLING
Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance bestaat uit vier Bestuurders, van wie drie onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen en een vertegenwoordiger van een aandeelhouder. Het betreft de heren André Bergen (Voorzitter), Olivier Chapelle, Maurice Gauchot en Alain Schockert. De leden van het Directiecomité zijn geen lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance.
ROL VAN HET COMITÉ VOOR BENOEMINGEN, BEZOLDIGINGEN EN CORPORATE GOVERNANCE
De rol van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance bestaat erin de Raad bij te staan door:
- aanbevelingen te formuleren inzake de samenstelling van de Raad van Bestuur en zijn Comités en betreffende de bekrachtiging van de onafhankelijkheid van zijn leden;
- ondersteuning te verlenen bij de selectie, de beoordeling en de benoeming van de leden van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité;
- ondersteuning te verlenen bij de vastlegging en de toepassing van het bezoldigingsbeleid van de leden van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité;
- het bezoldigingsverslag op te stellen;
- aanbevelingen te analyseren en voor te bereiden aangaande alle onderwerpen die verband houden met deugdelijk bestuur.
De huidige samenstelling van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance en de taken die
eraan zijn toegekend, beantwoorden aan de voorwaarden opgelegd door de Wet van 06.04.2010, die een Artikel 526quater in het Wetboek van Vennootschappen invoegt. De werkingsregels van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance zijn opgenomen in zijn charter. Dat kan worden geraadpleegd op de website van de vennootschap www.cofinimmo.com.
ACTIVITEITENVERSLAG VAN HET COMITÉ VOOR BENOEMINGEN, BEZOLDIGINGEN EN CORPORATE GOVERNANCE
Dit Comité vergaderde driemaal in 2016.
De belangrijkste behandelde onderwerpen waren:
Inzake bezoldigingen:
- de herziening van het bezoldigingsbeleid voor de leden van het Directiecomité;
- de bepaling van de emolumenten van de uitvoerende Bestuurders in overeenstemming met de markt en hun verantwoordelijkheden;
- het bezoldigingsbeleid van de vennootschap;
- de opstelling van een bezoldigingsverslag.
Inzake de samenstelling van de Raad van Bestuur:
- het actieplan voor de aanwezigheid van minstens een derde vrouwen in de Raad van Bestuur;
- het zoekproces naar drie nieuwe niet-uitvoerende Bestuurders met analyse van de in de Raad aanwezige competenties en de in te vullen competenties voor de mandaten van niet-uitvoerende Bestuurders die aflopen na de Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016. Die analyse leidde tot het voorstel van benoeming van de heren Olivier Chapelle en Maurice Gauchot en mevrouw Diana Monissenals onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen;
-
het voorstel van hernieuwing van de mandaten van de heren Christophe Demain en Xavier de Walque als onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen en van de heer Jean-Edouard Carbonnelle als uitvoerend Bestuurder en lid van het Directiecomité aan de Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016;
-
het voorstel van benoeming van mevrouw Cécile Scalais en de heer Jacques Van Rijckevorsel als onafhankelijke Bestuurders in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappenaan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017, onder voorbehoud van de goedkeuring door de FSMA;
- het voorstel van hernieuwing van de mandaten van mevrouw Inès Archer-Toper als onafhankelijk Bestuurder in de zin van Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen en van mevrouw Françoise Roels als uitvoerend Bestuurder en lid van het Directiecomité aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017.
Inzake corporate governance:
de herziening van het Corporate Governance Charter.
Inzake eigen werking:
de evaluatie van zijn eigen werking.
DIRECTIECOMITÉ
HUIDIGE SAMENSTELLING
Het Directiecomité bestaat, in de zin van Artikel 524bis van het Wetboek van Vennootschappen, naast zijn Voorzitter, de heer Jean-Edouard Carbonnelle (CEO), uit drie Bestuurders-directeurs, de heren Xavier Denis (COO) en Jérôme Descamps (CFO) en mevrouw Françoise Roels (Secretary General & Group Counsel).
Elk lid van het Directiecomité is bevoegd voor een specifiek domein. Het Comité komt wekelijks samen. Het is verantwoordelijk voor het operationele beheer van de vennootschap.
Conform Artikel 14 van de Wet van 12.05.2014
betreffende Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen, zijn alle leden van het Directiecomité effectieve leiders zoals bedoeld in dit Artikel en zijn ze tevens belast met het dagelijkse beheer van de vennootschap.
De werkingsregels van het Directiecomité zijn opgenomen in zijn charter. Dat kan worden geraadpleegd op de website van de vennootschap www.cofinimmo.com.
ROL VAN HET DIRECTIECOMITÉ
Zijn rol bestaat erin:
- de strategie van de vennootschap aan de Raad van Bestuur voor te stellen;
- de door de Raad van Bestuur vastgelegde strategie uit te voeren, inclusief de beslissingen om gebouwen of aandelen van vastgoedvennootschappen te verwerven of te verkopen;
- in te staan voor het dagelijkse bestuur van de vennootschap en er verslag over uit te brengen aan de Raad van Bestuur.
JEAN-EDOUARD CARBONNELLE
Chief Executive Officer
Jean-Edouard Carbonnelle trad in november 1998 in dienst bij Cofinimmo als Chief Financial Officer en werd in 2012 benoemd tot Chief Executive Officer. Daarvoor werkte hij in de Groep van de Generale Maatschappij van België, eerst binnen de holding zelf en vervolgens als Bestuurder en Financieel Directeur van de Groep Diamant Boart (slijpgereedschappen) en tot slot voor korte tijd als Investor Relations Manager van Union Minière (non-ferrometalen). Hij begon zijn loopbaan bij de Wereldbank, waar hij in het departement van de industriële en mijnprojecten werkte. Hij is handelsingenieur (Solvay Business School – ULB 1976) en behaalde een Master of Business Administration (Wharton School – University of Pennsylvania 1977).
XAVIER DENIS
Chief Operating Officer
Xavier Denis trad in 2002 in dienst bij Cofinimmo als Head of Project Development en Area Manager. Daarvoor werkte hij tussen 1996 en 2001 als architect in Londen bij Chapman Taylor en HOK Sport, het huidige Populous. Hij heeft 15 jaar ervaring in het technische, financiële en commerciële beheer van projecten en vastgoedportefeuilles. Hij is burgerlijk ingenieur-architect (Université Catholique de Louvain 1996) en behaalde een Master of Business Administration (INSEAD 2002).
JÉRÔME DESCAMPS
Chief Financial Officer
Jérôme Descamps trad in oktober 2014 in dienst bij Cofinimmo. Voordien werkte hij als Chief Financial Officer voor Société de la Tour Eiffel, een beursgenoteerde vastgoedvennootschap (SIIC) die genoteerd is op Euronext Parijs. Hij werkte eerder als Chief Financial Officer voor de Groep Awon (Soros Real Estate) en als Beheercontroller bij ISM (een vastgoedvennootschap die eerst eigendom was van GDF Suez en daarna van General Electric Capital). Hij is MRICS (Member of the Royal Institute of Chartered Surveyors) en behaalde zijn diploma aan de Ecole Supérieure de Gestion de Paris (Financiën).
FRANÇOISE ROELS
Secretary General & Group Counsel
Françoise Roels trad in augustus 2004 in dienst bij Cofinimmo. Zij leidt het juridische departement en is verantwoordelijk voor het Algemene Secretariaat van de vennootschap. Zij is verantwoordelijk voor de taken inzake compliance en risicobeheer van Cofinimmo. Ze staat tevens in voor de verschillende aspecten die verband houden met de aandeelhoudersstructuur en de contacten met de Belgische financiële controleautoriteiten. De departementen Human Resources en Tax vallen eveneens onder haar supervisie. Alvorens Cofinimmo te vervoegen, werkte Françoise Roels bij het advocatenkantoor Loyens, bij Euroclear/ JP Morgan en bij de Belgacom Groep. Ze was er verantwoordelijk voor de fiscale aangelegenheden en Corporate Governance. Zij is licentiate in de rechten (RUG 1984), kandidate in de filosofie (RUG 1984) en verwierf een fiscaliteitsdiploma (École Supérieure des Sciences Fiscales 1986).
EVALUATIE VAN DE PRESTATIES VAN DE RAAD VAN BESTUUR EN ZIJN COMITÉS
Onder leiding van zijn Voorzitter evalueert de Raad van Bestuur regelmatig, en minstens om de twee of drie jaar, zijn omvang, zijn samenstelling, zijn prestaties en die van zijn Comités, evenals de interactie met het Directiecomité. Deze evaluatie beoogt vier doelstellingen:
- de werking van de Raad van Bestuur of het betreffende comité beoordelen;
- controleren of belangrijke kwesties adequaat worden voorbereid en besproken;
- de effectieve bijdrage van elke Bestuurder beoordelen aan de hand van zijn aanwezigheid op de vergaderingen van de Raad van Bestuur en de comités, en zijn constructieve engagement bij de besprekingen en het nemen van beslissingen;
- de huidige samenstelling van de Raad van Bestuur of de comités bekrachtigen.
De evaluatie van de Raad en zijn comités gebeurde in 2015 in het kader van een procedure die de Voorzitter van de Raad van Bestuur, de Secretary General en het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance hebben ingevoerd. De evaluatie van de Raad gebeurde met de hulp van de firma ACCORD. Het was de bedoeling om de volgende thema's grondig te bestuderen: het besluitvormingsproces, het risicobeheer, de prestaties, de samenstelling, de werking, de competenties en vaardigheden van de Raad en zijn relaties met de comités. Een gedetailleerd rapport heeft de goede punten blootgelegd, alsook de
punten die moeten worden verbeterd. Er werd een actieplan opgesteld, dat wordt opgevolgd door het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance. De procedure bood de Bestuurders ook de mogelijkheid aandachtspunten aan te kaarten die niet in de vragenlijst staan. De antwoorden en opmerkingen van de Bestuurders worden vervolgens bestudeerd door het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance, dat ze onderzoekt en alle nuttige aanbevelingen formuleert aan de Raad van Bestuur.
Bij elke mandaatvernieuwing beoordeelt de Raad de betrokken Bestuurder, onder leiding en met de bijdrage van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance. Hierbij overloopt het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance de competenties/ervaring van de leden van de Raad van Bestuur en gaat het na of de samenstelling van de Raad nog steeds gepast is. Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance formuleert vervolgens aanbevelingen over de hernieuwing van de mandaten die ten einde lopen en legt ze voor aan de Raad van Bestuur, die dan beslist om ze al dan niet voor te leggen aan de Algemene Vergadering.
De niet-uitvoerende Bestuurders evalueren hun interactie met het Directiecomité eenmaal per jaar. Deze evaluatie wordt op de agenda van een vergadering van de beperkte Raad van Bestuur gezet, i.e. in afwezigheid van de leden van het Directiecomité.
MANAGEMENT
Het Directiecomité wordt bijgestaan door een team van managers. Elke manager rapporteert rechtstreeks aan een lid van het Directiecomité en heeft een specifieke beheersverantwoordelijkheid.
| Naam | Functie |
|---|---|
| Sébastien Berden | Head of Healthcare |
| Yeliz Bicici | Head of Development |
| Chantal Cabuy | Chief Human Resources Officer |
| Hanna De Groote | Environmental Manager |
| Valérie De Vos | Head of Document Lifecycle Organisation |
| Ingrid Daerden | Head of Treasury & Project Financing (tot 16.09.2016) |
| Steve Deraedt | Head of Information Technology |
| Andrée Doucet | Senior Corporate Legal Officer |
| Ellen Grauls | Investor Relations Manager (tot 31.12.2016) |
| Head of External Communication & Investor Relations (vanaf 01.01.2017) |
|
| Jimmy Gysels | Head of Business Unit Pubstone |
| Dirk Huysmans | Head of Offices Belgium |
| Valérie Kibieta | Head of External Communication & Investor Relations (tot 31.12.2016) |
| Head of Treasury & Project Financing (vanaf 01.01.2017) | |
| Stéphanie Lempereur | Head of Corporate Finance & Control |
| Pascale Minet | Head of Accounting |
| Valéry Smeers | Head of Tax |
| Domien Szekér | Head of Project Management |
| Jean Van Buggenhout | Head of Property Services & Corporate Social Responsibility |
| Caroline Vanstraelen | Corporate Legal Officer |
| Sophie Wattiaux | Corporate Legal Officer en Interne Auditeur |
REGELGEVING EN PROCEDURES
REGELING VAN BELANGENCONFLICTEN
Overeenkomstig Artikel 523 van het Wetboek van Vennootschappen mag een lid van de Raad van Bestuur dat rechtstreeks of onrechtstreeks een belang van vermogensrechtelijke aard heeft dat strijdig is met een beslissing of een verrichting die tot de bevoegdheid van de Raad van Bestuur behoort, niet aan de beraadslagingen van deze Raad deelnemen.
Afhankelijk van concrete omstandigheden en indien transacties met tegenstrijdige belangen zouden plaatsvinden tussen Bank Degroof Petercam en Cofinimmo, zou deze situatie aanleiding kunnen geven tot de toepassing van Artikel 523 van het Wetboek van Vennootschappen en beschouwd kunnen worden als mogelijk belangenconflict in hoofde van de heer Alain Schockert, Bestuurder benoemd op voorstel van Bank Degroof Petercam.
In de loop van 2016 heeft een beslissing geleid tot de toepassing van Artikel 523 van het Wetboek van Vennootschappen.
Tijdens de vergadering van 04.02.2016 heeft de Raad van Bestuur beraadslaagd over (i) de evaluatie van het Directiecomité inzake de objectieven 2015, (ii) de vaste vergoeding 2016 en de variabele vergoeding 2015 van de leden van het Directiecomité, alsook (iii) de objectieven van het Directiecomité voor het boekjaar 2016.
Overeenkomstig Artikel 523 van het Wetboek van Vennootschappen, hebben de heren Jean-Edouard Carbonnelle, Xavier Denis, Jérôme Descamps en mevrouw Françoise Roels niet deelgenomen aan de deliberaties en beslissingen met betrekking tot bovenstaande agendapunten.
Uittreksel van het proces-verbaal van de Raad van Bestuur van 04.02.2016.
"6. Verslag van het CBB e.a. (beslissing) 6.1. De leden van het Directiecomité verlaten de vergadering.
6.2. In toepassing van Artikel 523 van het Wetboek van Vennootschappen, verklaren de leden van het Directiecomité, met name de heren Carbonnelle, Denis, Descamps en mevrouw Roels dat zij een belang van patrimoniale aard hebben dat strijdig is met dat van de vennootschap. De Commissaris werd hierover ingelicht.
6.3. De heer Hannecart brengt verslag uit van de activiteiten van het CBB van 28 januari.
6.4. Na uitgebreide discussie over de prestaties en verwezenlijkingen van het Directiecomité in 2015, bespreekt de Raad de bezoldiging van de leden van het Directiecomité.
6.5. Vaste bezoldiging 2016
6.5.1. Op voorstel van het CBB, beslist de Raad de bezoldigingen als volgt te herzien vanaf 01.01.2016:
De heer X. Denis: 280000 EUR/jaar versus 265000 EUR/jaar;
Mevrouw F. Roels: 280000 EUR/jaar versus 275000 EUR/jaar;
De heer J. Descamps: 280000 EUR/jaar versus 240000 EUR/jaar;
[…]
6.6. Variabele bezoldiging 2015
6.6.1. Na uitgebreide discussie, en op aanbeveling van het CBB, evalueert de Raad de prestaties van het Directiecomité als volgt:
- netto courant resultaat per aandeel (25 %) ;
- beheer van de grote projecten (25 %) ;
- bezettingsgraad van de kantoren (15 %) ;
- ratio kosten/inkomsten (10 %) ;
overige (25 %).
6.6.2. Hieruit volgt een variabele bezoldiging van 60 % (80 % van 75 %) van de jaarlijkse vaste bezoldiging 2015. […]
6.6.3. De helft van deze variabele bezoldiging is onderworpen aan de regels van het 'phantom stock plan' met een betaling die gespreid is in de tijd ingevolge dit plan.
6.6.4. Een deel van de andere helft zal als volgt worden toegekend onder de vorm van pensioenbelofte:
De heer J. Carbonnelle: 104790 EUR ;
Mevrouw F. Roels: 40000 EUR.
6.6.5. Het saldo zal in cash worden uitgekeerdin de loop van het 1ste kwartaal 2016.
6.7. Doelstellingen DC 2016
6.7.1. Op voorstel van het CBB bepaalt de Raad de doelstellingen 2016 van het DIrectiecomité als volgt:
- netto courant resultaat per aandeel (25 %) ;
- ratio kosten/inkomsten (10 %) ;
- bezettingsgraad van de kantoren (15 %) ;
- beheer van de grote projecten (25 %) ;
- overige (25 %).
- […]"
In de loop van 2016 heeft geen enkele beslissing of operatie geleid tot de toepassing van Artikel 524 van het Wetboek van Vennootschappen.
Artikel 37 van de Wet van 14.05.2014 inzake Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen bevat bijzondere bepalingen indien een van de in dit Artikel bedoelde personen (Bestuurder of aandeelhouder van een dochtervennootschap van de openbare of institutionele GVV) optreedt als tegenpartij in een operatie met de GVV of een vennootschap waarover ze de controle uitoefent. In de loop van 2016 vonden geen transacties van dit type plaats.
GEDRAGSCODE
De Gedragscode van Cofinimmo bepaalt uitdrukkelijk dat de leden van de bedrijfsorganen en het personeel afzien van het vragen aan derden naar enige vorm van vergoeding, in cash of in natura, of enig ander persoonlijk voordeel, hen voorgesteld in het kader van hun professionele banden met de vennootschap en dat ze zich ertoe verbinden deze voordelen te weigeren.
MELDINGSBELEID VAN ONREGELMATIGHEDEN
Cofinimmo heeft een meldingsprocedure van onregelmatigheden of 'whistleblowing' voor situaties waarin een persoon van de onderneming of, algemeen, alle personen die voor rekening van de onderneming werken, een vastgestelde onregelmatigheid meldt, die derden, zoals klanten, leveranciers, andere leden van de onderneming, de onderneming zelf (haar vermogen en haar resultaten, alsook haar reputatie), haar dochtervennootschappen of het algemeen belang treft of kan treffen.
AAN- EN VERKOOP VAN COFINIMMO AANDELEN ('INSIDER TRADING' )
Overeenkomstig de bedrijfsprincipes en -waarden heeft Cofinimmo in haar Corporate Governance Charter een 'Dealing Code ' opgenomen met de regels die moeten worden nageleefd door de Bestuurders en de Aangeduide Personen die de financiële instrumenten die door Cofinimmo of haar dochtervennootschappen uitgegeven zijn, willen verhandelen. Deze 'Dealing Code' verbiedt hen meer bepaald Cofinimmo aandelen te kopen of te verkopen tijdens een periode die elk kwartaal loopt vanaf de dag volgend op de balansdatum tot en met de dag van publicatie van de jaar-, halfjaar- of kwartaalresultaten. In het kader van de toepassing van de Belgische Corporate Governance Code binnen Cofinimmo werden de regels van de Dealing Code afgestemd op de Verordening (EU) nr. 596/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16.04.2014 betreffende marktmisbruik, de juiste voorstelling van beleggingsaanbevelingen en de bekendmaking van belangenconflicten.
GERECHTELIJKE EN ARBITRAGEPROCEDURES
Het Directiecomité van Cofinimmo verklaart dat er noch een regeringstussenkomst, noch enig proces of enige arbitrageprocedure tegen Cofinimmo bestaat die een belangrijke invloed op de financiële positie of rendabiliteit van de GVV zou kunnen hebben of in een recent verleden zou hebben gehad. Evenals dat er, voor zover het Directiecomité weet, geen situaties of feiten zijn die deze regeringstussenkomsten, processen of arbitrageprocedures zouden kunnen veroorzaken.
'COMPLIANCE OFFICER' EN RISICOBEHEER
Mevrouw Françoise Roels, Secretary General & Group Counsel, is de Compliance Officer van Cofinimmo. Haar taak bestaat erin toe te zien dat de Gedragscode en in het algemeen alle van toepassing zijnde wettelijke en reglementaire bepalingen worden nageleefd. Zij is tevens de Risk Manager binnen het Directiecomité, waarbij ze instaat voor het identificeren en beheren van de gebeurtenissen die de organisatie zouden kunnen beïnvloeden.
INTERNE AUDIT
Mevrouw Sophie Wattiaux is verantwoordelijk voor de Interne Audit. Haar taak bestaat uit de opvolging en beoordeling van de goede werking, de doeltreffendheid en de pertinentie van het interne controlesysteem.
ONDERZOEK EN ONTWIKKELING
De Cofinimmo Groep heeft geen enkele onderzoeks- of ontwikkelingsactiviteit ondernomen tijdens het boekjaar 2016, met uitzondering van de zware bouwen renovatieprojecten die vermeld staan in het hoofdstuk 'Transacties en verwezenlijkingen in 2016'.
VERTEGENWOORDIGINGS - BEVOEGDHEID
Artikel 17 van de Statuten bepaalt dat de vennootschap in al haar handelingen geldig vertegenwoordigd is door twee Bestuurders, ofwel binnen de grenzen van de bevoegdheden van het Directiecomité, door twee leden van dit comité die gezamenlijk optreden. Bijgevolg vertegenwoordigen en verbinden de volgende personen (overigens allen Bestuurders) de vennootschap op
geldige wijze voor al haar handelingen en verplichtingen tegenover derden of publieke of private diensten, met ondertekening door twee van hen samen:
- De heer Jean-Edouard Carbonnelle, Afgevaardigd Bestuurder, voorzitter van het Directiecomité;
- De heer Xavier Denis, Bestuurderdirecteur, lid van het Directiecomité;
- De heer Jérôme Descamps, Bestuurderdirecteur, lid van het Directiecomité;
- Mevrouw Françoise Roels, Bestuurderdirecteur, lid van het Directiecomité.
Krachtens een notariële akte van 01.02.2017, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 17.02.2017 onder de nummers 17026096 en 17026097 organiseert het Directiecomité eveneens een bijzondere bevoegdheidsdelegatie voor huurovereenkomsten, werken, leningen, kredieten en zekerheden, informatieen communicatietechnologieën, human resources, fiscaal beheer, afdekkingsverrichtingen, fondsenoverdracht- en verzekeringsverrichtingen.
STATUTEN VAN COFINIMMO
Uittreksels uit de Statuten van Cofinimmo worden gepubliceerd op bladzijden 268 tot 275 van dit Jaarlijks Financieel Verslag. De meest recente herzieningen dateren van de Buitengewone Algemene Vergaderingen van 06.01.2016 en 01.02.2017 en van de Raden van Bestuur van 12.01.2016, 07.04.2016, 02.05.2016, 05.10.2016, 25.11.2016 en 11.01.2017.
INFORMATIE KRACHTENS ARTIKEL 34 VAN HET KONINKLIJK BESLUIT VAN 14.11.2007 1
KAPITAALSTRUCTUUR 2
| Aandelen | Aantal | Kapitaal (in EUR) | % |
|---|---|---|---|
| Gewone (COFB) | 20345637 | 1090294297,12 | 96,74 |
| Bevoorrechte (COFP1) | 395048 | 21170071,08 | 1,88 |
| Bevoorrechte (COFP2) | 290505 | 15567757,59 | 1,38 |
| TOTAAL | 21031 190 | 1 127032125,79 | 100,00 |
Het maatschappelijk kapitaal bedraagt 1127032125,79 EUR en is verdeeld over 21031190 volledig volgestorte aandelen die elk een gelijk deel ervan vertegenwoordigen, waaronder 20345637 gewone aandelen zonder vermelding van nominale waarde en 685553 bevoorrechte aandelen zonder vermelding van nominale waarde, hetzij een reeks van 395048 bevoorrechte aandelen P1 en een reeks van 290505 bevoorrechte aandelen P2. Elk bevoorrecht aandeel geniet een dividend dat dient te worden uitbetaald vóór de uitkering van het dividend voor de gewone aandelen. Het jaarlijkse bruto bedrag van het preferente dividend bedraagt 6,37 EUR per bevoorrecht aandeel.
De bevoorrechte aandelen zijn
converteerbaar in gewone aandelen naargelang van de keuze van hun houder, uitgeoefend in de gevallen bedoeld in Artikel 8.2 van de Statuten. Ze zijn meer bepaald in een of meerdere malen converteerbaar in gewone aandelen, naar keuze van hun houder in de volgende gevallen:
tijdens de tien laatste kalenderdagen van elk kalenderkwartaal;
- op elk moment tijdens een periode van één maand volgend op de bekendmaking van de uitvoering van de verkoopbelofte waarvan sprake hierna;
- in geval van vereffening van de vennootschap, tijdens een periode die 15 dagen na de publicatie van de vereffeningsbeslissing aanvangt en die de dag vóór de Algemene Vergadering ter afsluiting van de vereffening afloopt.
De conversieverhouding is één gewoon aandeel voor één bevoorrecht aandeel. De conversie wordt verondersteld in te gaan op de verzenddatum van de conversieaanvraag. De houder van de bevoorrechte aandelen moet de conversieaanvraag per aangetekend schrijven aan de vennootschap richten. Dit schrijven moet vermelden voor hoeveel bevoorrechte aandelen de conversie wordt aangevraagd. Elke bevoorrechte aandeelhouder heeft vóór 01.05.2009, startdatum van het eerste conversieframe, een brief met informatie over de te volgen procedure ontvangen.
De inschrijving op of de verwerving van bevoorrechte aandelen houdt de verbintenis in ze te verkopen aan een
- 1 Betreffende de verplichtingen van emittenten van financiële instrumenten die zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt. Zie ook de Wet van 01.04.2007 op de openbare overnamebiedingen.
- 2 Op de afsluitingsdatum van dit Verslag.
door de vennootschap aangestelde derde ('call option' ) vanaf het vijftiende jaar (2019) volgend op hun uitgifte onder de voorwaarden en volgens de modaliteiten bepaald in Artikel 8 van de Statuten. Tot slot heeft het bevoorrechte aandeel voorrang in geval van vereffening.
Op 28.04.2011 gaf de vennootschap een lening converteerbaar in gewone aandelen van de vennootschap uit met als vervaldatum 28.04.2016. De uitgifte had betrekking op 1486379 converteerbare obligaties met een nominale waarde van 116,60 EUR, hetzij voor een totaal bedrag van 173311791,40 EUR. Deze converteerbare obligaties maakten het voorwerp uit van conversieaanvragen en het saldo werd tegen de nominale waarde terugbetaald op hun eindvervaldag.
Op 20.06.2013 gaf de vennootschap een lening converteerbaar in gewone aandelen van de vennootschap uit met als vervaldatum 20.06.2018. De uitgifte had betrekking op 1764268 converteerbare obligaties met een nominale waarde van 108,17 EUR, hetzij voor een totaal bedrag van 190840869,56 EUR. Cofinimmo kocht de converteerbare obligaties 2013 terug in de loop van september 2016. De vennootschap kocht voor een bedrag van 173,8 miljoen EUR terug, wat ongeveer 91,08 % vertegenwoordigde van het nominale bedrag van de in 2013 uitgegeven converteerbare obligaties. Hierin waren de converteerbare obligaties die reeds in het bezit waren van Cofinimmo, namelijk 8,65 % van het totaal, niet inbegrepen. De terugkoopprijs in specie was vastgesteld op 131,43 EUR, hetzij de slotkoers van de bestaande obligaties op de dag vóór de aanvang van de operatie, gecorrigeerd voor bepaalde technische elementen en verhoogd met een premie van 1,50 %. De converteerbare obligaties die werden teruggekocht of
die al in het bezit waren van Cofinimmo werden geannuleerd na de afwikkeling van de operatie.
Op 15.09.2016 en gelijktijdig met de terugkoop van de op 20.06.2013 uitgegeven converteerbare obligaties, gaf de vennootschap een lening converteerbaar in gewone aandelen uit met als vervaldatum 15.06.2021. De uitgifte heeft betrekking op 1502196 converteerbare obligaties met een nominale waarde van 146,00 EUR of een totaalbedrag van 219320616,00 EUR. De converteerbare obligaties verlenen hun houder de mogelijkheid om gewone Cofinimmo aandelen te ontvangen in de verhouding van één aandeel per obligatie. Op het moment van de conversie heeft de vennootschap evenwel de keuze tussen het afleveren van nieuwe en/of bestaande aandelen, het betalen van een contant bedrag of een combinatie van beide. De ruilverhouding zal gedeeltelijk worden aangepast in functie van het dividendniveau vanaf een bepaalde drempel en volgens de gebruikelijke antiverwateringsbepalingen voor dit type uitgifte. De conversieperiode is geopend op elk moment vanaf 26.10.2016 tot 06.09.2021.
Een obligatiehouder kan zijn conversierecht voor een converteerbare obligatie uitoefenen door een conversiekennisgeving in te dienen volgens de procedure in de hiervoor uitgegeven verrichtingsnota. Deze kan worden geraadpleegd op de website van de vennootschap www.cofinimmo.com.
Van de uitgifte van 15.09.2016 zijn momenteel 1502196 in gewone aandelen converteerbare obligaties in omloop. Indien alle obligaties in omloop zouden worden geconverteerd, zou dat aanleiding geven tot de creatie van maximaal 1502196 gewone aandelen die eenzelfde aantal stemrechten verlenen.
AANDELENOPTIEPLAN
De leden van het Directiecomité en het Management genieten een aandelenoptieplan, waarvan de kenmerken uiteengezet zijn op bladzijde 145 van dit Jaarlijks Financieel Verslag. In geval van fusie, (gedeeltelijke) splitsing of aandelensplitsing van de vennootschap of andere gelijkaardige transacties, kan het aantal nog uitstaande opties op de datum van deze transactie alsook hun respectieve uitoefeningsprijs worden aangepast, overeenkomstig de ruilverhouding die van toepassing is op de bestaande aandelen van de vennootschap. In dat geval zal de Raad van Bestuur van Cofinimmo de precieze voorwaarden van deze aanpassing bepalen. In geval van wijziging in de controle zullen de aanvaarde opties onmiddellijk en volledig worden verworven en onmiddellijk uitoefenbaar worden.
TOEGESTAAN KAPITAAL
Op 31.12.2016 was de Raad van Bestuur gemachtigd om het maatschappelijk kapitaal in een of meerdere keren te verhogen ten belope van een maximumbedrag van:
-
- 1100000000,00 EUR, indien de kapitaalverhoging een kapitaalverhoging door inbreng in geld is, met mogelijkheid voor de aandeelhouders van de vennootschap om hun voorkeurrecht uit te oefenen; en van
-
- 220000000,00 EUR voor alle andere vormen van kapitaalverhoging die niet bedoeld zijn in punt 1°) hierboven;
met dien verstande dat het maatschappelijk kapitaal in het kader van het toegestane kapitaal in geen geval kan worden verhoogd boven 1100000000,00 EUR in totaal, op de data en volgens de door de Raad van Bestuur vast te leggen modaliteiten, overeenkomstig Artikel 603 van het Wetboek van Vennootschappen.
Deze machtiging werd verleend voor een periode van vijf jaar vanaf de bekendmaking van 03.02.2016 in de
bijlagen bij het Belgisch Staatsblad van de notulen van de Buitengewone Algemene Vergadering van 06.01.2016. Deze vergadering heeft de Raad van Bestuur uitdrukkelijk gemachtigd om een of meerdere kapitaalverhogingen door te voeren in geval van een openbaar overnamebod, na ontvangst door de vennootschap van de mededeling in de zin van Artikel 607 van het Wetboek van Vennootschappen. Deze machtiging betekent geen beperking van de bevoegdheden van de Raad van Bestuur om over te gaan tot andere verrichtingen met gebruik van het toegestane kapitaal dan die waarin Artikel 607 van het Wetboek van Vennootschappen voorziet.
Op 31.12.2016 heeft de Raad van Bestuur deze mogelijkheid gebruikt in het kader van:
- de kapitaalverhoging in het kader van de conversie van 514 obligaties die werden uitgegeven in 2011 en die converteerbaar zijn in gewone aandelen, op 02.05.2016, ten belope van 27973,25 EUR; de definitieve realisatie van de uitgifte van een converteerbare obligatielening op 15.09.2016 voor een kapitaalverhoging van maximaal 80500588,08 EUR;
- de kapitaalverhoging in het kader van de conversie van 402 obligaties die werden uitgegeven in 2013 en die converteerbaar zijn in gewone aandelen, op 25.11.2016, ten belope van 23686,16 EUR.
Op die manier kon de Raad van Bestuur het geplaatste kapitaal in het kader van het toegestane kapitaal nog verhogen met 1019499411,92 EUR.
De Buitengewone Algemene Vergadering van 01.02.2017 heeft de Raad van Bestuur een nieuwe machtiging verleend voor een periode van vijf jaar vanaf de bekendmaking van 17.02.2017 van de notulen van deze Buitengewone Algemene Vergadering in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad.
De Raad van Bestuur is dus uitdrukkelijk
gemachtigd het maatschappelijk kapitaal in een of meerdere keren te verhogen ten belope van een maximumbedrag van:
-
- 1127000000,00 EUR, indien de te realiseren kapitaalverhoging een kapitaalverhoging door inbreng in geld is:
- hetzij met mogelijkheid voor de aandeelhouders van de vennootschap om hun voorkeurrecht uit te oefenen zoals bepaald in Artikelen 592 en volgende van het Wetboek van Vennootschappen;
- hetzij met een onherleidbaar toewijzingsrecht voor de aandeelhouders van de vennootschap, zoals bepaald in Artikel 26, § 1 van de Wet van 12.05.2014 betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen, en van;
-
- 225000000,00 EUR voor alle andere vormen van kapitaalverhoging die niet bedoeld zijn in punt 1°) hierboven; met dien verstande dat het maatschappelijk kapitaal in het kader van het toegestane kapitaal in geen geval kan worden verhoogd boven 1127000000,00 EUR in totaal.
BESLISSINGSORGANEN
De mandaten van de bestuurders zijn ad nutum herroepbaar. Indien een of meerdere mandaten vacant worden verklaard, kunnen de overblijvende bestuurders, bijeengekomen in Raad, voorlopig in de vervanging voorzien tot de eerstvolgende bijeenkomst van de Algemene Vergadering, die dan tot de definitieve verkiezing overgaat. Voor de wijziging van de Statuten is er geen andere reglementering dan deze bepaald door het Wetboek van Vennootschappen.
INKOOP VAN AANDELEN
Het is de Raad van Bestuur in het bijzonder toegestaan om, voor een duur van vijf jaar vanaf de publicatie op 10.01.2014 van de notulen van de Buitengewone Algemene Vergadering van 05.12.2013, voor rekening van Cofinimmo
eigen aandelen van de vennootschap te verwerven, in onderpand te nemen en te verkopen (zelfs buiten beurs) tegen een eenheidsprijs die niet lager mag zijn dan 85 % van de slotkoers van de dag die aan de datum van de transactie (verwerving, verkoop en inpandneming) voorafgaat en niet hoger mag zijn dan 115 % van de slotkoers van de dag die voorafgaat aan de datum van de transactie (verwerving, inpandneming). Cofinimmo mag op geen enkel moment meer dan 10 % van de in totaal uitgegeven aandelen in bezit hebben. Op 31.12.2016 had Cofinimmo NV 44864 eigen aandelen in bezit.
CONTRACTUELE BEPALINGEN VAN DE LEDEN VAN HET DIRECTIECOMITÉ
De contractuele bepalingen van de Bestuurders die lid zijn van het Directiecomité worden beschreven op bladzijde 148 van dit verslag.
CONTROLEWIJZIGING
De Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016 heeft de clausule voor controlewijziging goedgekeurd tot regeling van de gesyndiceerde lening die op 05.11.2015 werd hernieuwd. De Buitengewone Algemene Vergadering van 01.02.2017 heeft de clausule voor controlewijziging goedgekeurd tot regeling van (i) de private plaatsing van obligaties op 26.10.2016 en (ii) de uitgifte van converteerbare obligaties op 15.09.2016.
BEZOLDIGINGSVERSLAG OPGESTELD DOOR HET COMITÉ VOOR BENOEMINGEN, BEZOLDIGINGEN EN CORPORATE GOVERNANCE
Onderhavig Bezoldigingsverslag kadert binnen de bepalingen van de Corporate Governance Code 2009 en Artikel 96, § 3, lid 2 van het Wetboek van Vennootschappen, zoals het werd ingevoerd door de Wet van 06.04.2010.
INTERNE PROCEDURES
NIET-UITVOERENDE BESTUURDERS
Het principe van continuïteit met het verleden wordt gehandhaafd. Het beleid dat de Gewone Algemene Vergadering van 28.04.2006 goedkeurde op voorstel van de Raad van Bestuur en het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance, blijft van toepassing.
In 2015 heeft het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance een vergelijking gemaakt met de bezoldiging van de niet-uitvoerende Bestuurders van andere beursgenoteerde Belgische vennootschappen met een gelijkaardige omvang. Die oefening werd gemaakt om te controleren of de bezoldiging nog steeds gepast is en voldoet aan de marktpraktijken, gelet op de omvang van de onderneming, haar financiële situatie, haar positie in het Belgische economische landschap en de verantwoordelijkheden van de Bestuurders. Op basis van de aanbevelingen van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance is de Raad van Bestuur van oordeel dat het bezoldigingsbeleid dat werd goedgekeurd door de Gewone Algemene Vergadering van 28.04.2006 kan worden aangehouden.
De Gewone Algemene Vergadering van 11.05.2016 besliste om aan de niet-uitvoerende Bestuurders met verblijfplaats in het buitenland een forfaitair bedrag van 1000 EUR toe te kennen per verplaatsing om deel te nemen aan een Raad en/of comité als tegemoetkoming voor de bijkomende tijd die zij besteden aan hun mandaat in vergelijking met een Bestuurder met verblijfplaats in België. Voor alle duidelijkheid wordt daaraan toegevoegd dat de reiskosten nog steeds terugbetaald worden op basis van bewijsstukken.
LEDEN VAN HET DIRECTIECOMITÉ
De bedrijfscontracten die werden afgesloten met (i) de Secretary General en de huidige Chief Executive Officer in 2007, (ii) de Chief Operating Officer in 2011 en (iii) de Chief Financial Officer in 2014 werden toegepast.
De bezoldiging van de leden van het Directiecomité wordt bepaald door de Raad van Bestuur op basis van de aanbevelingen van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance. Dat comité analyseert jaarlijks het bezoldigingsbeleid dat geldt voor de leden van het Directiecomité en gaat na of er een aanpassing nodig is om ze op redelijke wijze aan te trekken, te behouden en te motiveren, rekening houdend met de omvang van de vennootschap. Zowel het
globale niveau van de bezoldiging als de spreiding van de verschillende onderdelen ervan en de verwervingsvoorwaarden worden geanalyseerd. Die analyse gaat gepaard met een vergelijking met het bezoldigingsbeleid voor de leden van het Directiecomité van andere beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde vastgoedvennootschappen en van andere niet-vastgoedvennootschappen met gelijke omvang en gelijk belang.
Er werd eveneens rekening gehouden met de ervaring ter zake van de overige leden van de Raad van Bestuur. Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance maakt jaarlijks een bondige vergelijkende studie van het globale bezoldigingsniveau opdat de bezoldiging van de leden van het Directiecomité overeenstemt met de marktpraktijken.
Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance gaat ook na of de procedure voor het vastleggen van de doelstellingen, die het niveau van de variabele vergoeding bepalen, overeenstemt met de risicoacceptatiegraad van de vennootschap. Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance legt het resultaat van zijn analyse en zijn eventuele gestaafde aanbevelingen ter beslissing voor aan de Raad van Bestuur.
BEZOLDIGING VAN DE NIET-UITVOERENDE BESTUURDERS
De bezoldiging van de niet-uitvoerende Bestuurders wordt bepaald door de Algemene Vergadering, op voorstel van de Raad van Bestuur en volgens de aanbeveling van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance.
Overeenkomstig de beslissing van de Algemene Vergadering van 28.04.2006 bestaat de bezoldiging uit:
enerzijds een basisbezoldiging van 20000 EUR voor elk lid van de Raad van Bestuur, 6250 EUR voor elk lid van een comité en 12500 EUR voor het voorzitterschap van een comité;
en anderzijds zitpenningen van 2500 EUR per zitting voor de deelname aan de vergaderingen van de Raad van Bestuur en 700 EUR per zitting voor de deelname aan de vergaderingen van de comités van de Raad.
De bezoldiging van de Voorzitter van de Raad is vastgelegd op 100000 EUR per jaar voor al zijn verantwoordelijkheden, zowel in de Raad van Bestuur als in de comités van de Raad.
De niet-uitvoerende Bestuurders ontvangen geen bezoldigingen verbonden aan de prestaties.
Om de belangen van de niet-uitvoerende Bestuurders in lijn te brengen met die van de aandeelhouders werd tijdens de Raad van Bestuur van 24.03.2016 overeengekomen om voor de Bestuurders die geen Cofinimmo aandelen bezitten een detentiemechanisme in te voeren voor een bepaald aantal aandelen tijdens de volledige duur van hun mandaat. Dat mechanisme voorziet in de uitkering van een deel van de netto bezoldiging in aandelen van de vennootschap. Die bezoldiging in aandelen betreft de eerste 20000 EUR netto die verschuldigd is, hetzij aan de nieuwe niet-uitvoerende Bestuurder voor het eerste jaar van zijn mandaat, hetzij aan de reeds in functie zijnde niet-uitvoerende Bestuurders en in dit geval voor het boekjaar 2016. De aandelen zullen worden ingeschreven in het nominatieve aandeelhoudersregister op naam voor elk van de niet-uitvoerende Bestuurders en zullen het voorwerp uitmaken van een onbeschikbaarheidsverbintenis tot de einddatum van het laatste mandaat, om welke reden ook. De tijdens de onbeschikbaarheidsperiode toegekende dividenden (voor het boekjaar beginnend op 1 januari van het jaar van de Algemene Vergadering volgend op de inschrijving in het register) zullen op hetzelfde moment als voor de andere aandeelhouders worden uitbetaald.
AANWEZIGHEDEN EN BEZOLDIGINGEN VAN DE NIET-UITVOERENDE BESTUURDERS
| Aanwezigheden in de Raad van Bestuur |
Aanwezigheden in het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance |
Aanwezigheden in het Auditcomité |
Totale bezoldiging (in EUR) |
Aantal aandelen in bezit op 31.12.2016 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| André Bergen | 9/10 | 3/3 | 2/4 | 100000 | 0 |
| (forfaitaire bezoldiging) |
|||||
| Christophe Demain | 9/10 | -/- | -/- | 42500 | 0 |
| Xavier de Walque | 10/10 | -/- | 4/4 | 60300 | 500 |
| Olivier Chapelle | 2/5 | 1/1 | -/- | 20492 | 300 |
| (begin mandaat op 11.05.2016 en lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance sinds juni 2016) |
|||||
| Ridder Vincent Doumier | 5/5 | -/- | 2/2 | 24838 | 257 |
| (einde mandaat op 11.05.2016) | |||||
| Maurice Gauchot | 5/5 | 1/1 | -/- | 31992 | 192 |
| (begin mandaat op 11.05.2016 en lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance sinds juni 2016) |
|||||
| Gaëtan Hannecart | 3/5 | 2/2 | -/- | 22442 | 0 |
| (einde mandaat op 11.05.2016) | |||||
| Diana Monissen | 5/5 | -/- | -/- | 29167 | 124 |
| (begin mandaat op 11.05.2016) | |||||
| Inès Archer-Toper | 9/10 | -/- | 4/4 | 55550 | 141 |
| Alain Schockert | 9/10 | 1/1 | -/- | 46325 | 0 |
| (lid van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance sinds juni 2016) |
|||||
| Kathleen Van den Eynde | 8/10 | -/- | 1/2 | 43825 | 0 |
| (lid van het Auditcomité sinds juni 2016) |
|||||
| Baudouin Velge | 5/5 | 2/2 | -/- | 24838 | 0 |
| (einde mandaat op 11.05.2016) |
BEZOLDIGING VAN DE UITVOERENDE BESTUURDERS
Het totale bedrag van de bezoldiging van de leden van het Directiecomité bestaat uit de volgende elementen:
- de vaste bezoldiging;
- de variabele bezoldiging, die bestaat uit de variabele bezoldiging in contanten en het 'phantom stock unit plan';
- het aandelenoptieplan;
- het spaar- en voorzorgplan, de pensioenbeloftes en andere voordelen.
VASTE BEZOLDIGING
De vaste bezoldiging van de leden van het Directiecomité wordt bepaald in functie van hun individuele verantwoordelijkheden en vaardigheden. Ze wordt los van elk resultaat toegekend. Ze wordt niet geïndexeerd. Ze omvat hun prestaties als lid van de Raad van Bestuur en hun deelname aan de vergaderingen van de verschillende comités. De heren Jean-Edouard Carbonnelle, Xavier Denis en Jérôme Descamps en mevrouw Françoise Roels nemen deel aan de vergaderingen van het Auditcomité en mevrouw Françoise Roels neemt deel aan de vergaderingen van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance. Zij zijn echter geen lid van deze comités.
VARIABELE BEZOLDIGING
De variabele bezoldiging is bedoeld om de collectieve en individuele bijdrage van de leden van het Directiecomité te vergoeden. Het bedrag van deze bezoldiging wordt bepaald op basis van de effectieve verwezenlijking van financiële en kwalitatieve doelstellingen die jaarlijks worden vastgelegd en beoordeeld door de Raad van Bestuur op voorstel van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance. Deze doelstellingen worden bepaald volgens criteria, gewogen in functie van hun belang en goedgekeurd door de Raad van Bestuur op voorstel van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en
Corporate Governance. De variabele bezoldiging bedraagt in principe ('target') 50 % van de jaarlijkse vaste bezoldiging. Dat percentage kan overschreden worden, maar mag nooit meer dan 75 % zijn. De variabele bezoldiging wordt enkel toegekend indien minstens 80 % van het budget werd gerealiseerd.
In hoeverre de financiële criteria werden gerealiseerd, wordt gecontroleerd aan de hand van de boekhoudkundige en financiële gegevens die worden geanalyseerd binnen het Auditcomité. Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance maakt een cijferberekening van wat de variabele bezoldiging kan zijn, op basis van de mate waarin de doelstellingen werden gerealiseerd. Deze cijferberekening dient enkel als richtsnoer om de variabele bezoldiging definitief vast te leggen. Die houdt eveneens rekening met de specifieke situatie van de vennootschap en van de markt in het algemeen. Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance maakt vervolgens een voorstel voor de variabele bezoldiging over aan de Raad van Bestuur, die de prestaties van het Directiecomité op zijn beurt evalueert en het bedrag van de toe te kennen variabele bezoldiging definitief bepaalt.
Er bestaan geen andere bepalingen inzake de invordering van variabele bezoldigingen betaald op basis van inexacte financiële gegevens dan de bepalingen van het Burgerlijk Wetboek, dit wil zeggen de toepassing van het principe van de onverschuldigde betaling.
Voor het boekjaar 2016 waren de evaluatiecriteria voor de prestaties:
- netto resultaat van de kernactiviteiten per aandeel (25 %);
- beheer van de grote projecten (25 %);
- bezettingsgraad van kantoren (15 %);
- verhouding kosten/inkomsten (10 %);
- overige (25 %).
Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance evalueerde de realisatie van de doelstellingen voor 2016 van de leden van het Directiecomité en stelde aan de Raad van Bestuur een variabele vergoeding van 62,25 % van de jaarlijkse vaste vergoeding voor. De Raad van Bestuur aanvaardde dit voorstel.
Vanaf het boekjaar 2013 en bij strikte toepassing van de Wet van 06.04.2010 heeft de Raad van Bestuur beslist de helft van de variabele bezoldiging toe te kennen in de vorm van contanten en de andere helft in de vorm van een gratis aandelenplan ('phantom stock unit plan') gespreid in de tijd. Dit plan bestaat erin de tegenwaarde van gewone Cofinimmo aandelen die op fictieve wijze gratis werden toegekend, te liquideren in cash, gespreid over drie jaar.
De Raad van Bestuur heeft tijdens zijn zitting van 09.02.2017 beslist om (i) de toekenning van de variabele bezoldiging voor het boekjaar 2016 te spreiden over drie jaar en (ii) de helft van de variabele bezoldiging die definitief in 2018 en 2019 zal worden toegekend, te laten afhangen van de evolutie van de beurskoers van
het gewone Cofinimmo aandeel vanaf 09.02.2017 (voorlopige toekenning). De variabele bezoldiging zal gespreid worden over drie jaar. 50 % van de variabele bezoldiging zal betaald worden in 2017, 25 % zal definitief worden toegekend in februari 2018 en de overige 25 % zal in februari 2019 definitief worden toegekend.
Om het in 2018 en 2019 definitief toe te kennen bedrag van de variabele bezoldiging te bepalen, wordt de helft van de variabele bezoldiging die op 09.02.2017 werd bepaald fictief omgezet in een aantal gewone aandelen ('stock units') door ze te delen door de reële marktwaarde van het aandeel op die datum. Op het moment van de definitieve toekenning zullen deze eenheden omgezet worden in een bedrag in cash. Dat bedrag wordt bepaald door de reële marktwaarde van een gewoon aandeel van de vennootschap op de datum van de definitieve toekenning te vermenigvuldigen met het aantal aandelen, vermeerderd met het bruto dividend vanaf de datum van de voorlopige toekenning.
De Raad van Bestuur mag naar eigen goeddunken beslissen om het geheel of
| Phantom stock unit plan | Plan 2016 1 Plan 2015 2 |
Plan 2014 3 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aantal stock units |
Aantal stock units |
Bedrag betaalbaar in 2017 |
Aantal stock units |
Bedrag betaalbaar in 2016 |
Bedrag betaalbaar in 2017 |
||
| Jean-Edouard Carbonnelle | 1034 | 1086 | 60023 | 917 | 47323 | 53231 | |
| Xavier Denis | 829 | 824 | 45537 | 643 | 33192 | 37336 | |
| Jérôme Descamps | 829 | 746 | 41241 | 158 4 | 8129 | 9144 | |
| Françoise Roels | 829 | 855 | 47256 | 709 | 36579 | 41146 | |
PHANTOM STOCK UNIT PLAN
1 De reële waarde van het gewone aandeel op de voorlopige toekenningsdatum van 09.02.2017 bedraagt 105,13 EUR.
- 2 De reële waarde van het gewone aandeel op de voorlopige toekenningsdatum van 04.02.2016 bedraagt 96,53 EUR en de reële waarde van het gewone aandeel op de definitieve toekenningsdatum van 01.03.2017 bedraagt 105,084 EUR; het bedrag betaalbaar in 2017 is verhoogd met het bruto dividend dat is toegekend sinds de voorlopige toekenningsdatum.
- 3 De reële waarde van het gewone aandeel op de voorlopige toekenningsdatum van 05.02.2015 bedraagt 104,74 EUR en de reële waarde van het gewone aandeel op de definitieve toekenningsdata van 01.03.2016 en 01.03.2017 bedraagt respectievelijk 97,70 EUR en 105,084 EUR; de bedragen betaalbaar in 2016 en 2017 zijn verhoogd met het bruto dividend dat is toegekend sinds de voorlopige toekenningsdatum.
- 4 Begin van de functie: 01.10.2014.
een gedeelte van de variabele bezoldiging die al dan niet deel uitmaakt van een spreidingsplan, toe te kennen onder de vorm van unilaterale pensioenbelofte.
Een gedetailleerde beschrijving van het gratis aandelenplan kan worden nagekeken in Bijlage I van het Corporate Governance Charter op de website van de vennootschap www.cofinimmo.com.
Voor het boekjaar 2017 zal de toekenning van de variabele bezoldiging bepaald worden door de realisatie van de volgende doelstellingen:
- netto resultaat van de kernactiviteiten per aandeel (15 %);
- beheer van de grote projecten (25 %);
- bezettingsgraad van kantoren (20 %);
- ratio kosten/inkomsten (15 %);
- overige (25 %).
AANTAL AANDELEN IN BEZIT op 31.12.2016
| Jean-Edouard Carbonnelle | 679 |
|---|---|
| Xavier Denis | 800 |
| Jérôme Descamps | 0 |
| Françoise Roels | 0 |
AANDELENOPTIEPLAN
Het aandelenoptieplan ('stock option plan') werd in 2006 voor het eerst geïmplementeerd. Het is bedoeld als stimulans om de lange termijnwaarde van Cofinimmo te maximaliseren, door de voordelen voor het Management te koppelen aan deze van de aandeelhouders en de lange termijnvisie te versterken.
De aandelenopties worden discretionair toegekend aan de leden van het Directiecomité. In dit opzicht werd geen enkele doelstelling bepaald. De Raad van Bestuur beschouwt deze bezoldiging niet als een variabele bezoldiging zoals bedoeld in de Wet van 06.04.2010. De uitoefenperiode van een optie bedraagt tien jaar vanaf de datum van het aanbod.
Op aanbeveling van het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance besloot de Raad van Bestuur tijdens de zitting van 11.06.2009 de uitoefenperiode van de opties die werden toegekend in 2006, 2007 en 2008 met vijf jaar te verlengen in toepassing van de Economische Herstelwet van 27.03.2009.
De aandelenopties worden 'gevest' op het einde van het derde kalenderjaar dat volgt op het jaar van de toekenning, en kunnen daardoor pas worden
AANTAL TOEGEKENDE EN AANVAARDE AANDELENOPTIES 1
| Plan 2016 |
Plan 2015 |
Plan 2014 |
Plan 2013 |
Plan 2012 |
Plan 2011 |
Plan 2010 |
Plan 2009 |
Plan 2008 |
Plan 2007 |
Plan 2006 |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jean-Edouard Carbonnelle |
2050 | 2050 | 2050 | 1600 | 1600 | 1350 | 1350 | 1350 | 1350 | 1350 | 1350 |
| Xavier Denis | 0 | 0 | 0 | 0 | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- |
| Jérôme Descamps | 1600 | 1600 | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- | -/- |
| Françoise Roels | 1600 | 1600 | 0 | 0 | 1600 | 1350 | 1000 | 1000 2 | 1000 | 1000 | 1000 |
1 -/- betekent dat de betrokken persoon nog geen lid was van het Directiecomité op de datum van toekenning van de aandelenopties.
2 Mevrouw Françoise Roels heeft in 2016 de 1000 aandelen die in 2009 werden toegekend en aanvaard, uitgeoefend.
uitgeoefend na de vervaldag van het toekenningsjaar. Indien de opties op het eind van de uitoefenperiode niet werden uitgeoefend, worden ze ipso facto van nul en gener waarde. In geval van vrijwillig of onvrijwillig vertrek (met uitzondering van een contractbreuk om dringende reden) van een begunstigde, kunnen de aanvaarde en verworven aandelenopties worden uitgeoefend tot de oorspronkelijke einddatum van het plan. In geval van onvrijwillig vertrek van een begunstigde om dringende reden, worden de aanvaarde maar nog niet uitgeoefende aandelenopties, verworven of niet, geannuleerd.
Deze voorwaarden omtrent de verwerving en de uitoefening van de opties in geval van al dan niet vrijwillig vertrek zijn toepasbaar zonder afbreuk te doen aan de bevoegdheid van de Raad van Bestuur om deze bepalingen op basis van objectieve en pertinente criteria te wijzigen ten voordele van de begunstigde. De aandelen die kunnen worden verworven in het kader van de uitoefening van de opties zijn genoteerd op Euronext Brussels. Ze zijn bovendien van dezelfde aard en genieten dezelfde rechten als de bestaande gewone Cofinimmo-aandelen
op de datum van het aanbod. De aandelen zijn op naam.
Een gedetailleerde beschrijving van het aandelenoptieplan kan worden geraadpleegd in Bijlage I van het Corporate Governance-charter op de website van de vennootschap www.cofinimmo.com.
Cofinimmo past de IFRS 2-norm toe door de reële waarde van de aandelenopties te erkennen op de datum van hun toekenning (d.w.z. drie jaar) volgens de methode van de progressieve verwerving op het ritme van de vesting.
SPAAR- EN VOORZORGPLAN
Het spaar- en voorzorgplan moet het verschil tussen de middelen van de begunstigden vóór hun pensionering en de middelen waarover ze daarna zullen beschikken, zo veel mogelijk verkleinen. De aanvullende pensioenen worden uitsluitend gefinancierd door bijdragen van Cofinimmo. De leden van het Directiecomité hebben een groepsverzekering van het type 'defined contribution' bij een verzekeringsmaatschappij.
EIGENSCHAPPEN VAN DE AANDELENOPTIES DIE WERDEN VOORGESTELD AAN DE LEDEN VAN HET DIRECTIECOMITÉ
| Aandelenopties | Uitoefenbaar tot uiterlijk |
Uitoefenprijs | Reële waarde op de toekenningsdatum |
|---|---|---|---|
| Plan 2006 | 13.06.2021 | 129,27 EUR | 26,92 EUR |
| Plan 2007 | 12.06.2022 | 143,66 EUR | 35,79 EUR |
| Plan 2008 | 12.06.2023 | 122,92 EUR | 52,47 EUR |
| Plan 2009 | 11.06.2019 | 86,06 EUR | 51,62 EUR |
| Plan 2010 | 13.06.2020 | 93,45 EUR | 44,50 EUR |
| Plan 2011 | 13.06.2021 | 97,45 EUR | 45,29 EUR |
| Plan 2012 | 13.06.2022 | 84,85 EUR | 41,07 EUR |
| Plan 2013 | 16.06.2023 | 88,12 EUR | 49,59 EUR |
| Plan 2014 | 16.06.2024 | 88,75 EUR | 34,33 EUR |
| Plan 2015 | 30.06.2025 | 95,03 EUR | 30,68 EUR |
| Plan 2016 | 30.06.2026 | 108,44 EUR | 29,43 EUR |
De groepsverzekering heeft tot doel (i) de betaling van een kapitaal bij leven ten gunste van de aangeslotene op de datum van zijn pensionering, (ii) de betaling van een kapitaal bij overlijden in geval van overlijden van de aangeslotene vóór de pensioenleeftijd, ten gunste van zijn begunstigden (plus een bijkomend kapitaal in geval van overlijden door ongeval), (iii) de betaling van een invaliditeitsrente in geval van ongeval of ziekte (andere dan beroepsziekte), en (iv) de vrijstelling van verzekeringspremies bij ziekte of ongeval.
De groepsverzekering wordt gerealiseerd via een contract 'leven' en een tijdelijk contract 'overlijden één jaar'. Dat laatste wordt jaarlijks herberekend en waarborgt een overlijdenskapitaal dat naargelang de keuze van de aangeslotene gelijk is aan 0; 0,5; 1; 1,8; 2,7; 3,6 of 4,5 maal de referentiebezoldiging (hetzij de som van de regelmatig toegekende vaste bezoldigingen verhoogd met een eindejaarspremie). Het globale jaarlijkse budget wordt in de eerste plaats bestemd voor het luik 'Overlijden' en het saldo voor het luik 'Pensioen'. De vereffening aan het einde kan naargelang de keuze van de
begunstigde gebeuren onder de vorm van kapitaal of rente.
De leden van het Directiecomité hebben overigens toegang tot een verzekering 'Individuele pensioentoezeggingen' met als enige doel de betaling van een kapitaal leven of een kapitaal overlijden.
ANDERE VOORDELEN
De jaarlijkse kosten voor de medische dekking bedragen 3652 EUR voor de CEO en 6424 EUR voor de overige leden van het Directiecomité. Cofinimmo stelt een bedrijfswagen tot hun beschikking waarvan de jaarlijkse kostprijs voor de vennootschap niet hoger is dan 15000 EUR (exclusief brandstof). Cofinimmo betaalt de beroepskosten terug die ze maken in het kader van hun functie. De leden van het Directiecomité beschikken ook over een gsm. De bezoldigingen die aldus worden toegekend aan de leden van het Directiecomité omvatten al hun prestaties binnen de Cofinimmo Groep.
BEZOLDIGING VAN DE UITVOERENDE BESTUURDERS VOOR HET BOEKJAAR 2016
| (in EUR) | CEO 1 | Andere leden van het Directiecomité2 |
|---|---|---|
| Vaste bezoldiging | 349300 | 840000 |
| Variabele bezoldiging voor het boekjaar | ||
| Totaal budget | 209580 | 495000 |
| in cash/in pensioenbeloftes | 104790 | 247500 |
| in stock units | 104790 | 247500 |
| Spaar- en voorzorgplan | 62000 | 186000 |
| Andere voordelen 3 | 23977 | 65386 |
| Totale bezoldiging | 644857 | 1586386 |
1 Onder statuut van zelfstandige, totale kostprijs voor de vennootschap.
2 Onder statuut van zelfstandige, totale kostprijs voor de vennootschap.
3 Medische dekking, bedrijfswagen, gsm, andere verzekeringen, eigen kosten.
CONTRACTUELE BEPALINGEN VAN DE LEDEN VAN HET DIRECTIECOMITÉ
De vennootschap heeft een bedrijfscontract voor onbepaalde duur afgesloten met de Bestuurders die lid zijn van het Directiecomité om hen het dagelijkse bestuur toe te vertrouwen. Zij hebben het statuut van zelfstandige en vervullen hun taak zonder enige ondergeschiktheid en in volle autonomie en onafhankelijkheid. Zij laten zich bij de uitvoering van hun taken echter wel leiden door de richtlijnen en strategische beslissingen die de Raad van Bestuur heeft opgesteld en leven de competentieen werkingsregels van het Directiecomité na.
Het contract dat werd gesloten met respectievelijk de heer Jean-Edouard Carbonnelle en mevrouw Françoise Roels kan worden opgezegd mits een opzegtermijn van 24 maanden in geval van verbreking door de vennootschap en van drie maanden in geval van verbreking door een Bestuurder die lid is van het Directiecomité, of mits de uitbetaling van een gelijkwaardige vergoeding die wordt berekend op basis van de emolumenten op het ogenblik van de verbreking. Indien de controle van de vennootschap in andere handen zou komen of indien hun contract binnen een termijn van vijf jaar vanaf die controlewijziging zou worden beëindigd of de omvang van hun functie beperkt zou worden, zal Cofinimmo hen een vergoeding van 36 maanden van hun bezoldiging uitbetalen. Artikel 9 van de Wet van 06.04.2010 bepaalt dat die vergoeding beperkt is tot 12 of,
in bepaalde gevallen, 18 maanden. Het Comité voor Benoemingen, Bezoldigingen en Corporate Governance wijst er echter op dat deze voorwaarden vastliggen in de managementovereenkomsten die in 2007 afgesloten werden met de Bestuurders die lid zijn van het Directiecomité. De goedkeuring van de Algemene Vergadering is voor dit punt dus niet vereist, conform datzelfde Artikel.
De bedrijfscontracten die in juni 2011 werden afgesloten met de heer Xavier Denis en in augustus 2014 met de heer Jérôme Descamps stemmen overeen met de voorschriften van de Wet van 06.04.2010. Die bepalen dat deze contracten door de vennootschap kunnen worden beëindigd met een opzegtermijn van 12 maanden en van drie maanden indien de heer Xavier Denis of de heer Jérôme Descamps ze verbreekt of mits betaling van een gelijkwaardige vergoeding die wordt berekend op basis van de emolumenten op het moment van de verbreking.
Indien de Bestuurders die lid zijn van het Directiecomité hun functie wegens arbeidsongeschiktheid (ziekte of ongeval) niet kunnen uitoefenen, blijft Cofinimmo het vaste gedeelte van hun emolumenten verder betalen gedurende een periode van twee maanden vanaf de eerste dag van de arbeidsongeschiktheid. Vervolgens ontvangen zij een invaliditeitsrente (uitgekeerd door een verzekeringsmaatschappij) die gelijk is aan 70 % van hun totale bezoldiging.
ANDERE TUSSENKOMENDE PARTIJEN
CERTIFICERING VAN DE REKENINGEN
Een door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders aangestelde commissaris moet:
- de jaarrekeningen certificeren en de halfjaarrekeningen herzien, zoals voor iedere naamloze vennootschap;
- bijzondere verslagen opstellen op verzoek van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA), omdat Cofinimmo een GVV is.
De commissaris is de BV o.v.v.e. CVBA Deloitte, Bedrijfsrevisoren, vertegenwoordigd door de heer Frank Verhaegen, door de FSMA erkende Revisor, met maatschappelijke zetel te Gateway building, Luchthaven Nationaal 1 J, 1930 Zaventem. De heer Frank Verhaegen werd met ingang van 01.01.2017 opgevolgd door de heer Bernard De Meulemeester.
De vaste honoraria van de commissaris Deloitte, Bedrijfsrevisoren voor het onderzoek en de revisie van de statutaire en geconsolideerde rekeningen van Cofinimmo bedroegen 124935 EUR (exclusief btw). Zijn honoraria voor de revisie van de statutaire rekeningen
van de dochtervennootschappen van Cofinimmo bedroegen 113395 EUR (exclusief btw). Dat bedrag omvat eveneens zijn honoraria als commissaris voor de revisie van de rekeningen van de Franse dochtervennootschappen van de Groep. De honoraria van de Groep Deloitte voor studie- en fiscalebijstandsopdrachten bedroegen 149000 EUR (exclusief btw) voor het boekjaar. Ze betreffen hoofdzakelijk de controle van de economische en financiële gegevens met betrekking tot de verwervingsdossiers in de zin van Artikel 133, § 7 van het Wetboek van Vennootschappen. De commissaris bevestigt dat voor het jaar 2016 de 'oneto-one'-regel werd nageleefd.
VASTGOEDEXPERTISE
De vastgoeddeskundigen die de Groep heeft aangesteld voor de globale waardebepaling van haar vastgoedpatrimonium zijn de volgende vennootschappen:
- Cushman & Wakefield;
- PricewaterhouseCoopers;
- Jones Lang LaSalle.
MANDATEN VAN DE VASTGOEDDESKUNDIGEN
op 01.01.2017
| Segment | Aantal activa onder mandaat |
Ligging Natuurlijke personen |
Begin mandaat |
Einde mandaat |
|
|---|---|---|---|---|---|
| Cushman & Wakefield | |||||
| Kantoren | 43 | België | Emeric Inghels | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| Zorgvastgoed | 30 | België | Emeric Inghels | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| Zorgvastgoed | 44 | Frankrijk | Jérôme Salomon | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| Vastgoed van distributienetten - Cofinimur I |
279 | Frankrijk | Jean-Philippe Carmarans | 01.01.2015 | 31.12.2017 |
| Vastgoed van distributienetten - Pubstone |
240 | Nederland | Leopold Willems | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| Vastgoed van distributienetten - Pubstone |
766 | België | Emeric Inghels | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| PricewaterhouseCoopers | |||||
| Kantoren | 17 | België | Ann Smolders en Jean-Paul Ducarme | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| Zorgvastgoed | 27 | België | Ann Smolders en Jean-Paul Ducarme | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| Zorgvastgoed | 22 | Nederland | J. H. Elink Schuurman | 01.01.2015 | 31.12.2017 |
| Zorgvastgoed | 6 | Duitsland | Dirk Hennig | 01.01.2015 | 31.12.2017 |
| Jones Lang LaSalle | |||||
| Kantoren | 28 | België | Rod Scrivener | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
| Zorgvastgoed | 6 | Frankrijk | Aurélie Valencia | 01.01.2017 | 31.12.2019 |
De Groep Cushman & Wakefield voert
via haar dochtervennootschappen in België, Frankrijk en Nederland vastgoedexpertises uit van het grootste deel van de portefeuille.
- In België wordt de expertise toevertrouwd aan de vennootschap Winssinger & Vennoten NV (met maatschappelijke zetel te Terhulpsesteenweg 166, 1170 Brussel). Ze is ingeschreven in het Rechtspersonenregister te Brussel onder het nummer 0422118165 en wordt vertegenwoordigd door de heer Emeric Inghels.
- In Frankrijk wordt de expertise toevertrouwd aan Cushman & Wakefield DTZ Valuation France SA (met maatschappelijke zetel te Esplanade Général de Gaulle 77, 92081 Paris La Défense cedex, Frankrijk). Ze is ingeschreven in het handels- en vennootschapsregister (Registre du Commerce et des Sociétés) van Nanterre onder het nummer 332 11 574 en wordt vertegenwoordigd door de heren Jean-Philippe Carmarans en Jérôme Salomon, afhankelijk van de portefeuille die aan een expertise wordt onderworpen.
In Nederland wordt de expertise toevertrouwd aan DTZ Zadelhoff BV (met maatschappelijke zetel te Parnassusweg 803, 1082 LZ Amsterdam, Nederland). Ze is ingeschreven onder het KvK-nummer 33174864 en wordt vertegenwoordigd door de heer Leopold Willems.
PricewaterhouseCoopers voert de expertise van kantoren- en zorgvastgoed uit.
- In België wordt de expertise toevertrouwd aan de vennootschap PricewaterhouseCoopers Enterprise Advisory CVBA (met maatschappelijke zetel te Woluwedal 18, 1932 Sint-Stevens-Woluwe). Ze is ingeschreven in het rechtspersonenregister te Brussel onder het nummer 0415622333 en wordt vertegenwoordigd door mevrouw Ann Smolders en de heer Jean-Paul Ducarme.
- In Nederland wordt de expertise toevertrouwd aan de vennootschap PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs NV (met maatschappelijke zetel te Thomas R. Malthussstraat 5, 1066 JR Amsterdam, Nederland). Ze is ingeschreven onder
het nummer NL 34180284 en wordt ver tegenwoordigd door de heer J.H. Elink Schuurman.
In Duitsland wordt de expertise toevertrouwd aan de vennoot schap PricewaterhouseCoopers Aktiengesellschaft Wirtschaftsprüfungsgesellschaft (met maatschappelijke zetel te Lise-Meitner-Straße 1, 10589 Berlijn, Duitsland). Ze is ingeschreven onder het nummer HRB 44845 en wordt vertegenwoordigd door de heer Dirk Hennig.
Jones Lang LaSalle voert
vastgoedexpertises uit van kantoren in België en zorgvastgoed in Frankrijk.
- In België wordt de expertise toevertrouwd aan Jones Lang LaSalle BVBA (met maatschappelijke zetel te Marnixlaan 23, 1000 Brussel). Ze is ingeschreven in het rechtspersonen register te Brussel onder het nummer 0403376874 en wordt vertegenwoor digd door de heer Rod Scrivener.
- In Frankrijk wordt de expertise toe vertrouwd aan Jones Lang LaSalle Expertises SAS (met maatschappelijke zetel te 40-42 rue la Boétie, 75008 Parijs, Frankrijk). Ze is ingeschreven in het handels- en vennootschapsre gister (Registre du Commerce et des Sociétés) van Parijs onder het nummer 444 628 150 en wordt vertegenwoordigd door mevrouw Aurélie Valencia.
Overeenkomstig Artikel 47 van de Wet van 12.05.2014 betreffende de GVV's waarderen de deskundigen op het eind van elk boekjaar alle gebouwen van de openbare GVV en haar dochtervennootschappen. De waardering vormt de basis van de in de balans opgenomen boekwaarde van de gebouwen. Bovendien actualiseert de deskundige op het eind van elk van de eerste drie kwartalen de totale waardering die op het eind van het voorgaande jaar werd opgesteld, in functie van de marktevolutie en de kenmerken van het betrokken vastgoed. Ten slotte wordt elk vastgoed dat de GVV (of een vennootschap waarover zij de controle heeft) verwerft of overdraagt door de deskundige gewaardeerd overeenkomstig de bepalingen van Artikel 47 van hetzelfde Koninklijke Besluit, vooraleer de verrichting plaatsvindt. Indien de tegenpartij een promotor van de GVV is (Cofinimmo heeft geen dergelijke promotor) of een vennootschap waarmee de openbare GVV verbonden is of een
deelnemingsverhouding heeft, of wanneer de bedoelde verrichting enig voordeel oplevert voor een van de hierboven vermelde personen, moet de verrichting worden uitgevoerd tegen de waarde die de deskundige bepaalde.
De expertise van een gebouw bestaat uit de bepaling van zijn waarde op een bepaalde datum, dat wil zeggen de prijs waartegen het goed waarschijnlijk zal worden verhandeld tussen kopers en verkopers die goed geïnformeerd zijn en die een dergelijke verrichting wensen te realiseren, zonder dat er rekening wordt gehouden met enige bijzondere overeenkomst tussen hen. Die waarde wordt aangeduid als 'investeringswaarde' wanneer ze overeenkomt met de totale prijs die de koper moet betalen, inclusief registratierechten of btw (als het gaat om een aankoop die aan de btw onderworpen is).
De reële waarde zoals bedoeld in het referentieschema IAS/IFRS wordt verkregen door een aangepaste quotiteit van de registratierechten en/of de btw, die de transactiekosten vormen, van de investeringswaarde af te trekken.
Andere transacties dan de verkoop kunnen leiden tot de mobilisering van het patrimonium of van een deel ervan, zoals blijkt uit de transacties die Cofinimmo heeft uitgevoerd sedert ze het statuut van GVV (daarvoor Vastgoedbevak) verworven heeft.
De expertisewaarden hangen met name af van de volgende parameters:
- de ligging;
- de leeftijd en het type gebouw;
- de staat van onderhoud en het comfort;
- de architectuur;
- de verhouding netto/bruto oppervlakten;
- het aantal parkeerplaatsen;
- de huurvoorwaarden;
- en als het gaat om zorgvastgoed, de verhouding huur/operationele cashflow vóór huur.
De honoraria van de vastgoeddeskundigen worden driemaandelijks berekend op basis van een vast forfait vermeerderd met een eveneens vast tarief en bedroegen in 2016 1027960 EUR (inclusief btw), verdeeld als volgt: 640140 EUR voor Cushman & Wakefield, 282378 EUR voor PricewaterhouseCoopers en 105442 EUR voor Jones Lang LaSalle.
GECONSOLIDEERDE VASTGOEDPORTEFEUILLE
OVERZICHT VAN DE GECONSOLIDEERDE VASTGOEDPORTEFEUILLE PER SEGMENT
op 31.12.2016
| Segment | Verwervingsprijs (x 1000000 EUR) |
Verzekerde waarde 1 (x 1000000 EUR) |
Reële waarde (x 1000000 EUR) |
Bruto huurrendement |
|---|---|---|---|---|
| Zorgvastgoed | 1253 | 214 | 1500 | 6,13 % |
| Kantoren | 1606 | 1539 | 1286 | 8,15 % |
| Vastgoed van distributienetten | 530 | 22 | 553 | 6,34 % |
| Overige | 21 | 21 | 27 | 7,04 % |
| Totaal | 3410 | 1796 | 3366 | 6,92 % |
OVERZICHT VAN DE TOP 10 VAN DE VASTGOEDBELEGGINGEN
op 31.12.2016
| Gebouw | Adres | Bouwjaar/ laatste renovatie |
Verwer vings jaar |
Boven grondse opper vlakte (in m²) |
Contractueel ontvan gen huren (x 1000 EUR) |
Bezet tings graad 2 |
Geschatte Huur waarde 3 (x 1000 EUR) |
Deel van de gecon solideerde portefeuille in reële waarde |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Egmont I Brussel |
Kernstraat 36 1000 Brussel |
1997 | 2004 | 36616 | 3527 | 100 % | 3527 4 | 2,1 % |
| Vorst 23-25 Brussel |
Vorstlaan 23-25 1170 Brussel |
V25: 1970 V23: 1987 |
2000 | 56891 | 11938 | 100 % | 11573 | 2,1 % |
| Bourget 42 Brussel |
Bourgetlaan 42 1130 Brussel |
2001 | 2002 | 25746 | 3028 | 67 % | 4051 | 1,5 % |
| La Rasante Brussel |
Donkerstraat 56 1200 Brussel |
2004 (2012) | 2007 | 7196 | 2580 | 100 % | 2580 | 1,4 % |
| Guimard 10-12 Brussel |
Guimardstraat 10-12 1000 Brussel |
1980 (2015) | 2004 | 10410 | 2428 | 100 % | 2444 | 1,3 % |
| Georgin 2 Brussel |
Jacques Georginlaan 2 1030 Brussel |
2007 | 2007 | 17439 | 3193 | 100 % | 2754 | 1,3 % |
| Albert Ier 4 Charleroi |
Rue Albert I, 4 6000 Charleroi |
1967 (2005) | 2005 | 19189 | 2755 | 100 % | 2712 | 1,3 % |
| Damiaan Tremelo |
Pater Damiaanstraat 39 3120 Tremelo |
2003 (2014) | 2008 | 20274 | 2518 | 100 % | 2210 | 1,2 % |
| The Gradient Brussel |
Tervurenlaan 270-272 1150 Brussel |
1976 (2013) | 1997 | 19579 | 2978 | 78 % | 3363 | 1,1 % |
| Serenitas Brussel |
Van Nieuwenhuyselaan 2-6 1160 Brussel |
1995 | 2000 | 19823 | 3239 | 87 % | 3172 | 1,1 % |
| Overige | 1568449 | 186628 | 95 % | 194153 | 85,6 % | |||
| Totaal | 1801612 | 224812 | 94 % | 232539 | 100 % |
1 Behalve voor de leegstaande gebouwen zijn de werfverzekeringen niet inbegrepen bij dit bedrag, noch de verzekeringen die de huurders contractueel ten laste hebben (i.e. voor de zorgactiva in België en in Frankrijk, de cafés/restaurants van de Pubstone portefeuille en sommige kantoorgebouwen), noch de verzekeringen voor financiële leasing. De verzekeringen voor de gebouwen van MAAF (verzekering in eerste rang op alle gebouwen in volle eigendom en in tweede rang op alle gebouwen in mede-eigendom) die voor hun nieuwbouwwaarde gedekt zijn, zitten evenmin in dit bedrag vervat.
2 De bezettingsgraad wordt als volgt berekend: contractuele huren/(contractuele huren + Geschatte Huurwaarde van de leegstaande ruimtes).
3 Bij de bepaling van de Geschatte Huurwaarde wordt rekening gehouden met de marktgegevens, de ligging van het gebouw, de kwaliteit van het gebouw, de financiële informatie (EBITDAR) van de huurder (indien beschikbaar en, voor de zorgactiva, het aantal bedden.
4 Reconstructie van overgedragen verdisconteerde huur.
De huursituatie van gebouwen die het onderwerp zijn van een financieel leasingcontract en waarvoor de huurders aan het einde van het huurcontract een koopoptie genieten, worden hierna beschreven:
INVENTARIS VAN DE GEBOUWEN EXCLUSIEF VASTGOEDBELEGGINGEN
op 31.12.2016
| Gebouw | Bovengrondse oppervlakte (in m²) |
Contractuele Bezettings huurgelden 1 (x 1000 EUR) |
Huurder | |
|---|---|---|---|---|
| Financiële activa in financiële leasing | ||||
| Gerechtsgebouw Antwerpen |
72131 | 1412 | 100 % | Regie der Gebouwen |
| Brandweerkazerne Antwerpen |
23585 | 196 | 100 % | Stad Antwerpen |
| Politiecommissariaat Zone HEKLA |
4805 | 646 | 100 % | Federale Politie |
| Studentenhuisvesting Depage Brussel |
3196 | 81 | 100 % | Université Libre de Bruxelles |
| Studentenhuisvesting Nelson Mandela Brussel |
8088 | 1179 | 100 % | Université Libre de Bruxelles |
| Gevangenis Leuze-en-Hainaut |
28316 | 756 | 100 % | Regie der Gebouwen |
| Activa in joint ventures | ||||
| EHPAD Les Musiciens Parijs |
4264 | 1338 | 100 % | ORPEA |
INVENTARIS VAN DE VASTGOEDPORTEFEUILLE
Onderstaande tabel herneemt:
- de gebouwen waarvoor Cofinimmo huurgelden ontvangt;
- de gebouwen waarvan de huren gedeeltelijk of volledig overgedragen zijn aan een derde et waarvan Cofinimmo de eigendom en de restwaarde bewaart 3;
- de verschillende projecten en renovaties in realisatiefase.
De gebouwen die eigendom zijn van dochtervennootschappen met vermogensmutatie van de Groep zijn hierin niet opgenomen.
Alle gebouwen van de geconsolideerde vastgoedportefeuille zijn eigendom van Cofinimmo NV, met uitzondering van deze aangeduid met een asterisk, die geheel of deels eigendom zijn van een van haar dochtervennootschappen ( zie Bijlage 43). Behalve de grondreserves voor kantoren, zijn alle activa volledig in bezit.
1 Het betreft het aandeel van de niet-overgedragen huren dat varieert van 4,0 % tot 100 % naargelang het gebouw.
- 2 De bezettingsgraad wordt als volgt berekend: contractuele huren/(contractuele huren + Geschatte Huurwaarde van de leegstaande ruimtes).
- 3 Voor deze gebouwen worden in de rubriek 'Contractuele huurgelden' de wedersamenstelling van overgedragen en verdisconteerde huren en, in voorkomend geval, het gedeelte van de niet-overgedragen huren opgenomen ( zie Bijlage 21).
| Gebouw | Bouwjaar/ laatste renovatie/ |
Bovengrondse oppervlakte (in m²) |
A Contractuele huurgelden |
C=A/B 1 Bezet tings |
B Huren + GHW |
Geschatte Huurwaarde 2 (x 1000 EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| uitbreiding | (x 1000 EUR) | graad | op leegstaan- de ruimtes (x 1000 EUR) |
|||
| ZORGVASTGOED | 706793 | 92882 | 99 % | 93614 | 95733 | |
| BELGIË | 378225 | 49333 | 100 % | 49333 | 47192 | |
| Uitbater: Anima Care | 6752 | 711 | 100 % | 711 | 711 | |
| ZEVENBRONNEN - WALSHOUTEM | 2001 (2012) | 6752 | 711 | 100 % | 711 | 711 |
| Uitbater: Armonea | 197842 | 23728 | 100 % | 23728 | 23666 | |
| BINNENHOF - MERKSPLAS | 2008 | 3775 | 436 | 100 % | 436 | 436 |
| DAGERAAD - ANTWERPEN | 2013 | 5020 | 852 | 100 % | 852 | 852 |
| DE WYNGAERT - ROTSELAAR | 2008 (2010) | 6878 | 782 | 100 % | 782 | 782 |
| DEN BREM - RIJKEVORSEL | 2006 (2015) | 5408 | 704 | 100 % | 704 | 704 |
| DOMEIN WOMMELGHEEM - WOMMELGEM |
2002 | 6836 | 774 | 100 % | 774 | 774 |
| DOUCE QUIETUDE - AYE | 2007 | 4635 | 450 | 100 % | 450 | 450 |
| EUROSTER - MESSANCY | 2004 | 6392 | 1181 | 100 % | 1181 | 1181 |
| HEIBERG - BEERSE | 2006 (2011) | 13568 | 1405 | 100 % | 1405 | 1405 |
| HEMELRIJK - MOL | 2009 | 9362 | 1018 | 100 % | 1018 | 1018 |
| HENRI DUNANT - EVERE (BRUSSEL) | 2014 | 8570 | 1191 | 100 % | 1191 | 1191 |
| HEYDEHOF - HOBOKEN | 2009 | 2751 | 353 | 100 % | 353 | 353 |
| HOF TER DENNEN - VOSSELAAR* | 1982 (2008) | 3279 | 458 | 100 % | 458 | 458 |
| LA CLAIRIERE - WARNETON | 1998 | 2533 | 266 | 100 % | 266 | 266 |
| LAARSVELD - GEEL | 2006 (2009) | 5591 | 857 | 100 % | 857 | 857 |
| LAARSVELD SERVICEFLATS - GEEL | 2009 | 809 | 59 | 100 % | 59 | 59 |
| LAKENDAL - AALST* | 2014 | 7894 | 797 | 100 % | 797 | 819 |
| LE CASTEL - JETTE (BRUSSEL) | 2005 | 5893 | 491 | 100 % | 491 | 491 |
| LE MENIL - EIGENBRAKEL | 1991 | 5430 | 586 | 100 % | 586 | 586 |
| LES TROIS COURONNES - ESNEUX | 2005 | 4519 | 547 | 100 % | 547 | 547 |
| L'ORCHIDEE - ITTER | 2003 (2013) | 3634 | 573 | 100 % | 573 | 573 |
| L'OREE DU BOIS - WAASTEN | 2004 | 5387 | 576 | 100 % | 576 | 576 |
| MILLEGHEM - RANST | 2009 (2016) | 8383 | 958 | 100 % | 958 | 958 |
| NIEUWE SEIGNEURIE - RUMBEKE* | 2011 (2015) | 5079 | 738 | 100 % | 738 | 738 |
| NETHEHOF - BALEN | 2004 | 6471 | 637 | 100 % | 637 | 637 |
| NOORDDUIN - KOKSIJDE | 2015 | 6440 | 845 | 100 % | 845 | 822 |
| RÉSIDENCE DU PARC - BIEZ SEBRECHTS - SINT-JANS-MOLENBEEK |
1977 (2013) | 12039 | 650 | 100 % | 650 | 650 |
| (BRUSSEL) | 1992 | 8148 | 1060 | 100 % | 1060 | 1060 |
| T'SMEEDESHOF - OUD-TURNHOUT | 2003 (2012) | 15191 | 1927 | 100 % | 1927 | 1927 |
| TILLENS - UKKEL (BRUSSEL) | 2015 | 4960 | 1046 | 100 % | 1046 | 985 |
| VOGELZANG - HERENTALS | 2009 (2010) | 8044 | 963 | 100 % | 963 | 963 |
| VONDELHOF - BOUTERSEM | 2005 (2009) | 4923 | 548 | 100 % | 548 | 548 |
| Uitbater: Aspria | 7196 | 2580 | 100 % | 2580 | 2580 | |
| LA RASANTE - SINT-LAMBRECHTS WOLUWE (BRUSSEL) |
2004 (2012) | 7196 | 2580 | 100 % | 2580 | 2580 |
| Uitbater: Calidus | 6063 | 737 | 100 % | 737 | 737 | |
| WEVERBOS - GENTBRUGGE | 2011 | 6063 | 737 | 100 % | 737 | 737 |
| Uitbater: Le Noble Age | 6891 | 1 166 | 100 % | 1 166 | 1021 | |
| PARKSIDE - LAKEN (BRUSSEL) | 1990 (2013) | 6891 | 1166 | 100 % | 1166 | 1021 |
| Uitbater: ORPEA België | 24775 | 3445 | 100 % | 3445 | 2942 | |
| L' ADRET - GOSSELIES | 1980 | 4800 | 461 | 100 % | 461 | 385 |
| LINTHOUT - SCHAARBEEK (BRUSSEL) | 1992 | 2837 | 452 | 100 % | 452 | 404 |
| LUCIE LAMBERT - BUIZINGEN | 2004 | 8314 | 1453 | 100 % | 1453 | 1159 |
| RINSDELLE - ETTERBEEK (BRUSSEL) | 2001 | 3054 | 543 | 100 % | 543 | 484 |
| TOP SENIOR - TUBEKE | 1989 | 3570 | 361 | 100 % | 361 | 355 |
| VIGNERON - RANSART | 1989 | 2200 | 174 | 100 % | 174 | 155 |
1 De bezettingsgraad wordt als volgt berekend: contractuele huren/(contractuele huren + Geschatte Huurwaarde van
de leegstaande ruimtes).
2 Bij de bepaling van de Geschatte Huurwaarden wordt rekening gehouden met de markgegevens, de ligging van het goed, de kwaliteit van het gebouw, de financiële gegevens van de huurder (EBITDAR), indien beschikbaar, en, voor de zorgactiva, het aantal bedden.
154GECONSOLIDEERDE VASTGOEDPORTEFEUILLE
| Gebouw | Bouwjaar/ laatste renovatie/ uitbreiding |
Bovengrondse oppervlakte (in m²) |
A Contractuele huurgelden (x 1000 EUR) |
C=A/B Bezet tings graad |
B Huren + GHW op leegstaan- de ruimtes (x 1000 EUR) |
Geschatte Huurwaarde (x 1000 EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Uitbater: Senior Living Group (Groep Korian) |
128706 | 16966 | 100 % | 16966 | 15535 | |
| ARCUS - SINT-AGATHA-BERCHEM | ||||||
| (BRUSSEL) | 2008 (2009) | 10719 | 1785 | 100 % | 1785 | 1576 |
| BETHANIE - SINT-SERVAAS DAMIAAN - TREMELO |
2005 2003 (2014) |
4780 20274 |
490 2518 |
100 % 100 % |
490 2518 |
422 2210 |
| TER KAMEREN - WATERMAAL | ||||||
| BOSVOORDE (BRUSSEL) | 1982 | 13023 | 1891 | 100 % | 1891 | 1694 |
| NOOTELAER - KEERBERGEN | 1998 (2011) | 1528 | 219 | 100 % | 219 | 194 |
| PALOKE - SINT-JANS-MOLENBEEK | ||||||
| (BRUSSEL) | 2001 | 11262 | 1310 | 100 % | 1310 | 1183 |
| PRINSENPARK - GENK | 2006 (2013) | 11035 | 1355 | 100 % | 1355 | 1346 |
| PROGRES - LA LOUVIERE* ROMANA - LAKEN (BRUSSEL) |
2000 1995 |
4852 4375 |
494 858 |
100 % 100 % |
494 858 |
434 816 |
| SEIGNEURIE DU VAL - MOESKROEN | 1995 (2008) | 6797 | 1128 | 100 % | 1128 | 972 |
| TEN PRINS - ANDERLECHT (BRUSSEL) | 1972 (2011) | 3342 | 516 | 100 % | 516 | 476 |
| VAN ZANDE - SINT-JANS-MOLENBEEK | ||||||
| (BRUSSEL) | 2008 | 3463 | 408 | 100 % | 408 | 353 |
| ZONNETIJ - AARTSELAAR | 2006 (2013) | 7817 | 808 | 100 % | 808 | 785 |
| ZONNEWEELDE - KEERBERGEN | 1998 (2012) | 6106 | 747 | 100 % | 747 | 715 |
| ZONNEWEELDE - RIJMENAM | 2002 | 9644 | 1401 | 100 % | 1401 | 1331 |
| ZONNEWENDE - AARTSELAAR | 1978 (2013) | 9689 | 1036 | 100 % | 1036 | 1028 |
| FRANKRIJK | 216622 | 25626 | 97 % | 26326 | 31003 | |
| Uitbater: Handra | 3230 | 404 | 100 % | 404 | 600 | |
| CAUX DU LITTORAL - NEVILLE* | 1959 (2016) | 3230 | 404 | 100 % | 404 | 600 |
| Uitbater: Inicéa | 18295 | 1885 | 100 % | 1885 | 2475 | |
| CHAMPGAULT - ESVRES-SUR-INDRE* | 1972 (1982) | 2200 | 169 | 100 % | 169 | 150 |
| DOMAINE DE VONTES - ESVRES-SUR-INDRE* |
1967 | 6352 | 210 | 100 % | 210 | 750 |
| HORIZON 33 - CAMBES* | 1972 (2009) | 3247 | 347 | 100 % | 347 | 375 |
| PAYS DE SEINE - BOIS-LE-ROY* | 2004 (2010) | 6496 | 1159 | 100 % | 1159 | 1200 |
| Uitbater: Korian | 154115 | 17451 | 96 % | 18151 | 22693 | |
| ASTREE - SAINT-ETIENNE* | 2006 | 3971 | 417 | 100 % | 417 | 500 |
| AUTOMNE - REIMS* | 1990 | 4203 | 621 | 100 % | 621 | 621 |
| AUTOMNE - SARZEAU* | 1994 | 2482 | 425 | 100 % | 425 | 425 |
| AUTOMNE - VILLARS-LES-DOMBES* | 1992 | 2889 | 393 | 100 % | 393 | 393 |
| BROCELIANDE - CAEN* | 2003 | 4914 | 687 | 100 % | 687 | 700 |
| BRUYERES - LETRA* | 2009 | 5374 | 717 | 100 % | 717 | 717 |
| CANAL DE L'OURCQ - PARIS* | 2004 | 4550 | 873 | 100 % | 873 | 925 |
| CENTRE DE SOINS DE SUITE | ||||||
| - SARTROUVILLE* | 1960 | 3546 | 359 | 100 % | 359 | 975 |
| CHATEAU DE LA VERNEDE - CONQUES-SUR-ORBIEL* |
1992 (1998) | 3789 | 495 | 100 % | 495 | 900 |
| DEBUSSY - CARNOUX-EN-PROVENCE* | 1996 | 3591 | 355 | 100 % | 355 | 355 |
| ESTRAIN - SIOUVILLE-HAGUE* | 1976 (2004) | 8750 | 656 | 100 % | 656 | 1500 |
| FRONTENAC - BRAM* | 1990 (2014) | 4019 | 294 | 100 % | 294 | 350 |
| GLETEINS - JASSANS-RIOTTIER* | 1990 (1994) | 2500 | 256 | 100 % | 256 | 375 |
| GRAND MAISON - L'UNION* | 1992 (2009) | 6338 | 738 | 100 % | 738 | 800 |
| L'ERMITAGE - LOUVIER* | 2007 | 4013 | 460 | 100 % | 460 | 450 |
| LE CLOS DU MURIER - FONDETTES* | 2008 | 4510 | 558 | 100 % | 558 | 500 |
| LE JARDIN DES PLANTES - ROUEN* | 2004 | 3000 | 258 | 100 % | 258 | 460 |
| LES AMARANTES - TOURS* | 1996 | 4208 | 462 | 100 % | 462 | 700 |
| LES HAUTS D'ANDILLY - ANDILLY* | 2008 | 3069 | 476 | 100 % | 476 | 400 |
| LES HAUTS DE JARDY - VAUCRESSON* | 2008 | 4373 | 694 | 100 % | 694 | 950 |
| LES HAUTS DE L'ABBAYE - MONTIVILLIERS* |
2008 | 4572 | 506 | 100 % | 506 | 600 |
| LES JARDINS DE L'ANDELLE | ||||||
| - PERRIERS-SUR-ANDELLE* LES LUBERONS - LE |
2009 | 3348 | 429 | 100 % | 429 | 350 |
| PUY-SAINTE-REPARADE* | 1990 (2016) | 6414 | 663 | 100 % | 663 | 700 |
| LES OLIVIERS - LE PUY-SAINTE-REPARADE* |
1990 | 4130 | 456 | 100 % | 456 | 630 |
| Gebouw | Bouwjaar/ laatste renovatie/ uitbreiding |
Bovengrondse oppervlakte (in m²) |
A Contractuele huurgelden (x 1000 EUR) |
C=A/B Bezet tings graad |
B Huren + GHW op leegstaan- de ruimtes (x 1000 EUR) |
Geschatte Huurwaarde (x 1000 EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| MEUNIERES - LUNEL* | 1988 | 4275 | 694 | 100 % | 694 | 500 |
| MONTPRIBAT | ||||||
| - MONFORT-EN-CHALOSSE* | 1972 (1999) | 5364 | 606 | 100 % | 606 | 580 |
| OLIVIERS - CANNES LA BOCCA* | 2004 | 3114 | 407 | 100 % | 407 | 407 |
| POMPIGNANE - MONTPELLIER* | 1972 | 6201 | 829 | 100 % | 829 | 950 |
| PONT - BEZONS* | 1988 (1999) | 2500 | 206 | 100 % | 206 | 700 |
| ROUGEMONT - LE MANS* | 2006 | 5986 | 401 | 100 % | 401 | 700 |
| SAINT GABRIEL - GRADIGNAN* | 2008 | 6274 | 738 | 100 % | 738 | 830 |
| SAINTE BAUME - NANS-LES-PINS* | 1970 (2002) | 5100 | 0 | 0 % | 700 | 700 |
| VILLA EYRAS - HYERES* | 1991 | 7636 | 647 | 100 % | 647 | 800 |
| WILLIAM HARVEY - SAINT-MARTIN-D'AUBIGNY* |
1989 (2016) | 5112 | 675 | 100 % | 675 | 1250 |
| Uitbater: Mutualité de la Vienne | 1286 | 113 | 100 % | 113 | 95 | |
| LAC - MONCONTOUR* | 1991 | 1286 | 113 | 100 % | 113 | 95 |
| Uitbater: ORPEA Frankrijk | 39696 | 5773 | 100 % | 5773 | 5140 | |
| BELLOY - BELLOY* | 1991 (2009) | 2559 | 445 | 100 % | 445 | 350 |
| CUXAC - CUXAC-CABARDES* | 1989 | 2803 | 392 | 100 % | 392 | 170 |
| HAUT CLUZEAU - CHASSENEUIL* | 2007 | 2512 | 394 | 100 % | 394 | 330 |
| HELIO MARIN - HYERES* | 1975 | 12957 | 1723 | 100 % | 1723 | 1450 |
| LA JONCHERE - RUEIL-MALMAISON* | 2007 | 3731 | 759 | 100 % | 759 | 875 |
| LA RAVINE - LOUVIERS* | 2000 (2010) | 3600 | 631 | 100 % | 631 | 550 |
| LA SALETTE - MARSEILLE* | 1956 | 3582 | 597 | 100 % | 597 | 525 |
| LAS PEYRERES - SIMORRE* | 1969 | 1895 | 154 | 100 % | 154 | 100 |
| LE CLOS SAINT SÉBASTIEN - SAINT-SÉBASTIEN-SUR-LOIRE* |
2005 | 3697 | 549 | 100 % | 549 | 630 |
| VILLA NAPOLI - JURANCON* | 1950 | 2360 | 128 | 100 % | 128 | 160 |
| NEDERLAND | 62318 | 9599 | 100 % | 9631 | 9214 | |
| Activa rechtstreeks verhuurd aan | ||||||
| professionele zorgverleners | 10065 | 1630 | 99 % | 1642 | 1506 | |
| LEIDEN - LEIDEN* | 2012 | 2029 | 247 | 100 % | 247 | 251 |
| ORANJEPLEIN - GOIRLE* | 2013 | 1854 | 347 | 100 % | 347 | 280 |
| PIUSHAVEN - TILBURG* | 2011 | 2257 | 426 | 100 % | 426 | 393 |
| WATERLINIE - UITHOORN* | 2013 | 3925 | 610 | 98 % | 622 | 582 |
| Uitbater: Bergman Clinics | 10612 | 1389 | 100 % | 1389 | 1271 | |
| BRAILLELAAN 5 - RIJSWIJK* | 2013 | 2133 | 244 | 100 % | 244 | 218 |
| RIJKSWEG 69 en 69A - NAARDEN* | 2010 | 5821 | 871 | 100 % | 871 | 788 |
| RUBENSSTRAAT 165-173 - EDE* | 1991 (2014) | 2658 | 274 | 100 % | 274 | 265 |
| Uitbater: DC Klinieken | 3152 | 430 | 100 % | 430 | 409 | |
| KRIMKADE 20 - VOORSCHOTEN* | 1992 | 1181 | 200 | 100 % | 200 | 191 |
| LOUIS ARMSTRONGWEG 28 - ALMERE* | 2000 | 1971 | 230 | 100 % | 230 | 217 |
| Uitbater: Domus Magnus | 3342 | 994 | 100 % | 994 | 875 | |
| LAURIERSGRACHT - AMSTERDAM* | 1968 (2010) | 3342 | 994 | 100 % | 994 | 875 |
| Uitbater: European | ||||||
| Care Residences | 6778 | 1014 | 100 % | 1014 | 1006 | |
| KEIZERHOF - UTRECHT* | 1968 (2009) | 6778 | 1014 | 100 % | 1014 | 1006 |
| Uitbater: Stichting Amphia | 727 | 100 % | 727 | 727 | ||
| AMPHIA - BREDA* | 2016 | 727 | 100 % | 727 | 727 | |
| Uitbater: Stichting ASVZ | 1686 | 177 | 90 % | 197 | 176 | |
| GANTELWEG - SLIEDRECHT* | 2011 | 1686 | 177 | 90 % | 197 | 176 |
| Uitbater: Stichting Elisabeth | 6061 | 695 | 100 % | 695 | 672 | |
| TWEESPRONG - OOSTERHOUT* | 2014 | 6061 | 695 | 100 % | 695 | 672 |
| Uitbater: Stichting Gezondheidszorg Eindhoven (SGE) |
2434 | 336 | 100 % | 336 | 336 | |
| STRIJP-Z - EINDHOVEN* | 2015 | 2434 | 336 | 100 % | 336 | 336 |
| Uitbater: Stichting JP van den Bent | 1576 | 200 | 100 % | 200 | 200 | |
| HOF VAN ARKEL - TIEL* | 2012 | 1576 | 200 | 100 % | 200 | 200 |
| Uitbater: Stichting Leger des Heils | 1 177 | 150 | 100 % | 150 | 89 | |
| NIEUWE STATIONSSTRAAT - EDE* | 1985 (2008) | 1177 | 150 | 100 % | 150 | 89 |
| Uitbater: Stichting Philadelphia Zorg |
4883 | 399 | 100 % | 399 | 478 | |
| Gebouw | Bouwjaar/ laatste renovatie/ uitbreiding |
Bovengrondse oppervlakte (in m²) |
A Contractuele huurgelden (x 1000 EUR) |
C=A/B Bezet tings graad |
B Huren + GHW op leegstaan- de ruimtes (x 1000 EUR) |
Geschatte Huurwaarde (x 1000 EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| BARONIE 149-197 - ALPHEN AAN DEN | ||||||
| RIJN* | 2016 | 2000 | 168 | 100 % | 168 | 212 |
| CHURCHILLAAN - LOPIK* | 2015 | 2883 | 231 | 100 % | 231 | 266 |
| Uitbater: Stichting Rijnstate | 3591 | 413 | 100 % | 413 | 413 | |
| MARGA KLOMPELAAN 6 - ARNHEM* Uitbater: Stichting Sozorg & Martha Flora |
1994 | 3591 3074 |
413 477 |
100 % 100 % |
413 477 |
413 488 |
| DE RIDDERVELDEN - GOUDA* | 2014 | 3074 | 477 | 100 % | 477 | 488 |
| Uitbater: Stichting Zorggroep Noordwest-Veluwe |
3887 | 568 | 100 % | 568 | 568 | |
| ARCADE NW - ERMELO * | 2014 | 3887 | 568 | 100 % | 568 | 568 |
| DUITSLAND | 49628 | 8324 | 100 % | 8324 | 8324 | |
| Uitbater: Aspria | 18028 | 4214 | 100 % | 4214 | 4214 | |
| MASCHSEE CLUB - HANNOVER* | 2009 | 10228 | 2231 | 100 % | 2231 | 2231 |
| UHLENHORST CLUB - HAMBURG* | 2012 | 7800 | 1984 | 100 % | 1984 | 1984 |
| Uitbater: Azurit Rohr | 6717 | 517 | 100 % | 517 | 517 | |
| BRÜHL - CHEMNITZ* | 2007 | 6717 | 517 | 100 % | 517 | 517 |
| Uitbater: Celenus (Groep ORPEA) | 4706 | 833 | 100 % | 833 | 833 | |
| NEXUS - BADEN-BADEN* | 1896 (2005) | 4706 | 833 | 100 % | 833 | 833 |
| Uitbater: Kaiser Karl Klinik (Groep Eifelhöhen-Klinik) |
15577 | 2200 | 100 % | 2200 | 2200 | |
| KAISER KARL - BONN* | 1995 (2013) | 15577 | 2200 | 100 % | 2200 | 2200 |
| Uitbater: M.E.D. Gesellschaft für Altenpflege |
4600 | 560 | 100 % | 560 | 560 | |
| CALAU - CALAU* | 2015 | 4600 | 560 | 100 % | 560 | 560 |
| KANTOREN | 542889 | 80533 | 87 % | 92227 | 87012 | |
| Brussel Leopold- en Louizawijk | 92507 | 18609 | 94 % | 19785 | 18836 | |
| KUNST 19H | 1973 (1998) | 11099 | 2254 | 100 % | 2254 | 2034 |
| KUNST 46 | 1977 (2009) | 11516 | 1921 | 80 % | 2390 | 2304 |
| KUNST 47-49 | 1977 (2009) | 6915 | 1313 | 100 % | 1319 | 1180 |
| OUDERGEM 22-28 | 2004 | 5853 | 1261 | 91 % | 1388 | 1345 |
| GUIMARD 10-12 | 1980 (2015) | 10410 | 2428 | 100 % | 2436 | 2444 |
| WET 34 | 2001 | 6882 | 1239 | 100 % | 1242 | 1160 |
| WET 57 | 2001 | 10279 | 1965 | 100 % | 1965 | 1997 |
| WET 227 | 1976 (2009) | 5885 | 1535 | 96 % | 1606 | 1444 |
| MEEÛS 23 | 2010 | 8807 | 2020 | 97 % | 2080 | 2080 |
| MONTOYER 10 | 1976 | 6205 | 1070 | 80 % | 1330 | 1198 |
| WETENSCHAP 41 | 1960 (2001) | 2899 | 396 | 70 % | 567 | 515 |
| TROON 98 | 1986 | 5757 | 1207 | 100 % | 1208 | 1136 |
| Brussel Gedecentraliseerd | 279993 | 41068 | 86 % | 47773 | 44484 | |
| BOURGET 40* | 1998 | 14262 | 1542 | 82 % | 1874 | 2110 |
| BOURGET 42 | 2001 | 25746 | 3028 | 67 % | 4492 | 4051 |
| BOURGET 44 BOURGET 50 |
2001 1998 |
14085 5132 |
2255 532 |
96 % 68 % |
2349 779 |
2189 779 |
| BRAND WHITLOCK 87-93 | 1991 | 6066 | 772 | 81 % | 958 | 979 |
| KOLONEL BOURG 105 | 1978 (2001) | 2634 | 234 | 78 % | 300 | 288 |
| KOLONEL BOURG 122 | 1988 (2006) | 4129 | 551 | 90 % | 612 | 531 |
| CORNER BUILDING | 1996 (2011) | 3440 | 318 | 62 % | 510 | 451 |
| GEORGIN 2 | 2007 | 17439 | 3193 | 100 % | 3193 | 2754 |
| HERRMANN DEBROUX 44-46 | 1992 | 9666 | 1496 | 95 % | 1581 | 1429 |
| PAPIERMOLEN 55 | 1968 (2009) | 3499 | 528 | 100 % | 529 | 458 |
| OMEGA COURT | 2008 | 16557 | 1788 | 67 % | 2673 | 2546 |
| PAEPSEM BUSINESS PARK | 1992 | 26521 | 1891 | 73 % | 2583 | 2338 |
| SERENITAS | 1995 | 19823 | 3239 | 87 % | 3704 | 3172 |
| VORST 23-25 | V25 (1970) V23 (1987) |
56891 | 11938 | 100 % | 11938 | 11573 |
| VORST 24 | 1997 (2016) | 3897 | 0 | 0 % | 638 | 638 |
| VORST 36 | 1998 | 8310 | 1014 | 74 % | 1374 | 1376 |
| VORST 280 | 1989 (2005) | 7074 | 1081 | 93 % | 1166 | 1031 |
| THE GRADIENT | 1976 (2013) | 19579 | 2978 | 78 % | 3813 | 3363 |
| Gebouw | Bouwjaar/ laatste renovatie/ uitbreiding |
Bovengrondse oppervlakte (in m²) |
A Contractuele huurgelden (x 1000 EUR) |
C=A/B Bezet tings graad |
B Huren + GHW op leegstaan- de ruimtes (x 1000 EUR) |
Geschatte Huurwaarde (x 1000 EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| WOLUWE 102 | 1985 (2009) | 8090 | 1445 | 100 % | 1449 | 1279 |
| WOLUWE 58 | ||||||
| (+ Sint-Lambertusparking) | 1986 (2001) | 3868 | 754 | 99 % | 759 | 690 |
| WOLUWE 62 | 1988 (1997) | 3285 | 491 | 99 % | 497 | 460 |
| Brussel Periferie | 77685 | 8158 | 77 % | 10624 | 10141 | |
| LEUVENSESTEENWEG 325 | 1975 (2006) | 6292 | 382 | 71 % | 541 | 508 |
| NOORDKUSTLAAN 16 A-B-C (West End) | 2009 | 10022 | 1420 | 82 % | 1731 | 1574 |
| PARK LANE PARK HILL* |
2000 2000 |
35480 16675 |
4153 1436 |
78 % 63 % |
5291 2273 |
5083 2223 |
| WOLUWELAAN 151 | 1997 | 9216 | 767 | 97 % | 788 | 754 |
| Brussel Satellieten | 8232 | 820 | 67 % | 1221 | 1239 | |
| WATERLOO OFFICE PARK I | 1995 (2004) | 2360 | 264 | 71 % | 374 | 358 |
| WATERLOO OFFICE PARK J | 1995 (2004) | 2360 | 186 | 57 % | 325 | 353 |
| WATERLOO OFFICE PARK L | 1995 (2004) | 3512 | 370 | 71 % | 522 | 528 |
| Antwerpen Periferie | 36575 | 4955 | 89 % | 5590 | 5213 | |
| AMCA - AVENUE BUILDING | 2010 | 9403 | 1522 | 96 % | 1580 | 1556 |
| AMCA - LONDON TOWER | 2010 | 3530 | 575 | 98 % | 588 | 543 |
| GARDEN SQUARE | 1989 | 7464 | 712 | 73 % | 977 | 912 |
| PRINS BOUDEWIJNLAAN 41 | 1989 | 6014 | 805 | 86 % | 931 | 885 |
| PRINS BOUDEWIJNLAAN 43 | 1980 | 6007 | 770 | 82 % | 942 | 817 |
| VELDKANT 35 | 1998 | 4157 | 571 | 100 % | 572 | 500 |
| Andere regio's | 47897 | 6923 | 96 % | 7234 | 7099 | |
| ALBERT I, 4 - CHARLEROI | 1967 (2005) | 19189 | 2755 | 100 % | 2755 | 2712 |
| MECHELEN STATION - MECHELEN | 2002 | 28708 | 4168 | 93 % | 4479 | 4387 |
| KANTOORGEBOUWEN MET OVERGEDRAGEN HUURVORDERINGEN |
102725 | 12200 | 100 % | 12210 | 12210 | |
| Brussel Centrum | 52878 | 4990 | 100 % | 4990 | 4990 | |
| EGMONT I* | 1997 | 36616 | 3527 | 100 % | 3527 | 3527 |
| EGMONT II* | 2006 | 16262 | 1463 | 100 % | 1463 | 1463 |
| Brussel Gedecentraliseerd | 20199 | 2250 | 100 % | 2252 | 2252 | |
| KOLONEL BOURG 124* | 1988 (2009) | 4137 | 261 | 100 % | 263 | 263 |
| EVEREGREEN | 1992 (2006) | 16062 | 1989 | 100 % | 1989 | 1989 |
| Brussel Leopold- en Louizawijk | 26188 | 4239 | 100 % | 4247 | 4247 | |
| WET 56 | 2008 | 9484 | 1594 | 100 % | 1598 | 1598 |
| LUXEMBURG 40 | 2007 | 7522 | 945 | 100 % | 945 | 945 |
| NERVIËRS 105 | 1980 (2008) | 9182 | 1539 | 100 % | 1539 | 1539 |
| MEEÛS 23 (+ parking) | 2010 | 161 | 97 % | 165 | 165 | |
| Andere regio's | 3460 | 721 | 100 % | 721 | 721 | |
| MAIRE 19 - DOORNIK* | 1997 | 3460 | 721 | 100 % | 721 | 721 |
| VASTGOED VAN DISTRIBUTIENETTEN | 408635 | 37316 | 98 % | 37966 | 35907 | |
| Pubstone | 349148 | 29530 | 98 % | 29991 | 27623 | |
| Pubstone België | ||||||
| (766 gebouwen)* | 302113 | 19470 | 99 % | 19749 | 18850 | |
| Brussel | 41324 | 3672 | 99 % | 3704 | 3790 | |
| Vlaanderen | 187247 | 11526 | 99 % | 11633 | 11476 | |
| Wallonië Pubstone Nederland |
73542 | 4272 | 97 % | 4412 | 3584 | |
| (240 gebouwen)* MAAF |
47035 | 10060 | 98 % | 10242 | 8773 | |
| (279 gebouwen)* | 59487 | 7786 | 98 % | 7975 | 8284 | |
| ANDERE | 15830 | 1841 | 100 % | 1841 | 1637 | |
| Antwerpen Periferie | 61 | 7 | 100 % | 7 | 8 | |
| NOORDERPLAATS (AMCA)* | 2010 | 61 | 7 | 100 % | 7 | 8 |
| Brussel Periferie | 6124 | 533 | 100 % | 533 | 398 | |
| MERCURIUS 30 | 2001 | 6124 | 533 | 100 % | 533 | 398 |
| Andere regio's | 9645 | 1301 | 100 % | 1301 | 1231 | |
| KROONVELDLAAN 30 - DENDERMONDE | 2012 | 9645 | 1301 | 100 % | 1301 | 1231 |
| TOTAAL VASTGOEDBELEGGINGEN & TERUGNAME VAN OVERGEDRAGEN EN VERDISCONTEERDE HUREN |
1776872 | 224772 | 94,5 % | 237858 | 232499 |
| Gebouw | Bouwjaar/ laatste renovatie/ uitbreiding |
Bovengrondse oppervlakte (in m²) |
A Contractuele huurgelden (x 1000 EUR) |
C=A/B Bezet tings graad |
B Huren + GHW op leegstaan- de ruimtes (x 1000 EUR) |
Geschatte Huurwaarde (x 1000 EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| PROJECTEN EN RENOVATIES ZORGVASTGOED | 7018 | |||||
| België | 7018 | |||||
| WOLUWE 106-108 | 7018 | |||||
| Nederland | ||||||
| KLOOSTERSTRAAT - BAVEL* | ||||||
| PLATAAN - HEERLEN* | ||||||
| PROJECTEN EN RENOVATIES KANTOREN | 17722 | |||||
| BELLIARD 40 | 17722 | |||||
| GRONDRESERVE ZORGVASTGOED | 25 | 25 | 25 | |||
| DIAMANT - SCHAARBEEK | 2 | 2 | 2 | |||
| L'OREE DU BOIS - WARNETON | 23 | 23 | 23 | |||
| GRONDRESERVE KANTOREN | 15 | 15 | 15 | |||
| Brussel Centrum & Noord | 3 | 3 | 3 | |||
| DE LIGNE | 3 | 3 | 3 | |||
| MEIBOOM 16-18 | 0 | 0 | 0 | |||
| Brussel Leopold- en Louizawijk | 2 | 2 | 2 | |||
| LOUIZA 140 | 0 | 0 | 0 | |||
| MONTOYER 14 | 2 | 2 | 2 | |||
| MONTOYER 40 | 0 | 0 | 0 | |||
| Brussel Gedecentraliseerd | 5 | 5 | 5 | |||
| TWIN HOUSE | 3 | 3 | 3 | |||
| WOLUWE 34 | 2 | 2 | 2 | |||
| Brussel Periferie | 0 | 0 | 0 | |||
| KEIBERG PARK | 0 | 0 | 0 | |||
| KOUTERVELD 6 | 0 | 0 | 0 | |||
| WOLUWE GARDEN 26-30 | 0 | 0 | 0 | |||
| Antwerpen Periferie | 3 | 3 | 3 | |||
| PRINS BOUDEWIJNLAAN 24A | 3 | 3 | 3 | |||
| Antwerpen Singel | 2 | 2 | 2 | |||
| LEMANSTRAAT 27 | 1 | 1 | 1 | |||
| PLANTIN & MORETUS | 0 | 0 | 0 | |||
| QUINTEN | 0 | 0 | 0 | |||
| REGENT | 0 | 0 | 0 | |||
| ROYAL HOUSE | 0 | 0 | 0 | |||
| UITBREIDINGSTRAAT 2-8 | 1 | 1 | 1 | |||
| UITBREIDINGSTRAAT 10-16 | 0 | 0 | 0 | |||
| ALGEMEEN TOTAAL VAN DE PORTEFEUILLE | 1801612 | 224812 | 237898 | 232539 |
VERSLAG VAN DE VASTGOEDDESKUNDIGEN
ACHTERGROND
Cofinimmo heeft ons aangesteld voor de waardering van zijn vastgoedpatrimonium op 31.12.2016 in het kader van de opstelling van zijn jaarrekening op die datum.
Cushman & Wakefield (C&W), het bedrijf PwC Entreprise Advisory cvba/scrl (PwC) en JLL sprl/bvba schatten elk afzonderlijk een deel van de portfolio van kantoren en ander vastgoed 1.
De portfolio van rusthuizen in België wordt respectievelijk deels door C&W en deels door het bedrijf PwC gewaardeerd.
De portfolio van rusthuizen in Frankrijk wordt respectievelijk deels door C&W en deels door JLL France gewaardeerd.
De portfolio van klinieken in Nederland wordt gewaardeerd door PwC Nederland.
De zorgportfolio in Duitsland wordt door PwC Duitsland gewaardeerd.
De portfolio's van cafés in België en Nederland worden gewaardeerd door C&W.
De portfolio van verzekering in Frankrijk wordt gewaardeerd door C&W.
C&W, PwC en JLL beschikken over een grondige kennis van de vastgoedmarkten waarin Cofinimmo actief is zowel als over de nodige professionele kwalificatie en erkenning om de waardering uit te voeren. Onze opdracht werd volledig onafhankelijk uitgevoerd.
Zoals dat gebruikelijk is, wordt onze opdracht uitgevoerd op basis van de informatie die Cofinimmo verstrekt heeft over de huurtoestand, de door de verhuurder te betalen kosten en belastingen, de uit te voeren werken, alsook elke andere factor die de waarde van de gebouwen
zou kunnen beïnvloeden. Wij veronderstellen dat deze informatie correct en volledig is.
Onze waarderingsverslagen omvatten geenszins een structurele en technische expertise van de gebouwen, noch een diepgaande analyse van hun energieprestaties of van de eventuele aanwezigheid van schadelijke stoffen. Cofinimmo is daarvan goed op de hoogte gezien het zijn patrimonium op professionele wijze beheert en vóór de aankoop van elk gebouw overgaat tot een technische en juridische due diligence.
DE VASTGOEDMARKT IN DE ZORGSECTOR
De waarde van rusthuizen in de portefeuille van Cofinimmo wordt vastgesteld op 44,6 % van de totale waarde van de portefeuille in 2016. Cofinimmo bezit afgerond ongeveer 1500 miljoen EUR in deze sector, verdeeld over 4 landen met 135 woonzorgcentra en 12378 bedden.
Zoals in de meeste Europese landen wordt ook België geconfronteerd met een steeds sneller groeiende vergrijzing van de bevolking. Dit fenomeen wordt hoofdzakelijk verklaard door twee elementen:
Eerst en vooral, personen geboren tijdens de «Baby Boom» tussen 1946 en 1964 bereiken vandaag en binnen de komende jaren de pensioengerechtigde leeftijd.
Daarnaast zien we een verbetering in de levenskwaliteit en de levensverwachting. Volgens het Federaal Planbureau zal de levensverwachting blijven stijgen tot 2060. Bijkomend, zal het verschil in levensverwachting tussen mannen en vrouwen geleidelijk aan afnemen overheen de jaren.
In België waren er in 2016 ongeveer 2,06 miljoen mensen ouder dan 65 jaar. Dit komt overeen met 18,3 % van de totale bevolking. Er wordt geschat dat in 2035 dit verder zal stijgen tot 24 %. Momenteel telt België 142818 bedden in 1502 woonzorgcentra.
Volgens de statistieken van het RIZIV is er een bezettingsgraad van 96 % in woonzorgcentra in België. Dit percentage bedraagt tot 90 % voor woonzorgcentra in Vlaanderen en Wallonie en 86 % in Brussel. In de komende 20 jaar, zal België 37000 extra bedden nodig hebben.
Tijdens 2016 werd er 3,8 miljard EUR geïnvesteerd in vastgoed. De investeringen in woonzorgcentra vertegenwoordigen 6 % van het totaal wat overeenkomt met 230 miljoen EUR.
DE KANTORENMARKT
Kantoren vertegenwoordigen 38,2 % van de totale waarde van de Cofinimmo portefeuille.
In de Belgische kantorenmarkt werden in 2016 ongeveer ten belope van 760000 m² bezettingstransacties genoteerd ('take-up' zijnde verhuur, uitbreidingen en aankoop voor eigen gebruik). Dit betekent een groei van meer dan 35 % in vergelijking tot 2015 (een historisch dieptepunt). 2016 scoorde hierbij trouwens beter dan het laatste vijfjarig gemiddelde.
Ook in Brussel (periferie inbegrepen) steeg de take-up in 2016 tot 454000 m², een stijging van 50 % tegenover 2015 en één van de beste jaren van de recente vijfjarige historiek. Een belangrijke bijdrage hiertoe werd gerealiseerd door de grote transacties met de overheidssector, waarvan enkele een lange doorlooptijd voor realisatie hebben gekend. Openbare diensten
1 Ander vastgoed: semi-industrieel en commercieel vastgoed, recreatiecentra, residentieel vastgoed.
(zowel Europese, federale, regionale als gemeentelijke) hebben meer dan 168000 m² gehuurd of aangekocht voor eigen gebruik; het hoogste niveau sedert 2005. De opname van de private sector steeg ook in lichte mate, maar hier is er eerder een tendens om de te gebruiken oppervlakte te verkleinen. Nieuwe werkgewoontes (zoals co-working, flex desk, enz.) zullen zich verder doorzetten de volgende jaren en ten gevolge hiervan kan een lagere take-up verwacht worden.
De leegstand is een andere belangrijke factor voor de kantorenmarkt. Sedert de piek midden 2010 (meer dan 12 %) daalde de leegstand langzaam tot zowat 9,4 %. Er zijn hierbij grote verschillen tussen de districten, van 5 % in het Central Business District tot bijna 20 % in de periferie, maar de tendens is grotendeels dalend. In de kantoren van niveau-A topkwaliteit (recent qua ouderdom en met goede milieuscore) staat slechts 70000 m² leeg. Dit bevestigt dat huurders het meest zijn aangetrokken tot performante gebouwen, met een centrale ligging en een goede ontsluiting qua openbaar vervoer.
De vermindering van de leegstand komt ook door het lage volume aan ontwikkelingen op risico die op de markt komen de voorbije jaren (zowat 60000 m² in 2016 en de komende jaren wordt hetzelfde volume verwacht) en door de herontwikkeling van kantoorgebouwen naar andere bestemmingen zoals rusthuizen, appartementen en studentenresidenties.
De huurwaarden zijn uiterst stabiel sinds 2010 en dit in het gehele land.
De investeringsmarkt bleef ook in 2016 uitstekend presteren. Het totale volume dat in de professionele vastgoedmarkt geïnvesteerd werd, bereikte 3,8 miljard EUR, een lichte terugval tegenover 2015. Maar de investeringen in kantoorgebouwen stegen in 2016 tot 1,8 miljard EUR voor heel België. De Brusselse markt nam hiervan 1,5 miljard voor zijn rekening, een stijging van 17 % t.o.v. 2015, mede dankzij enkele belangrijke transacties zoals de Ellips Building, het Meander gebouw, de Astrotoren alsook Kunst 46 et de NorthStar portfolio.
De Belgische investeerders blijven
dominant, maar de interesse van Aziatische en Duitse investeerders groeit. Deze buitenlandse kopers vertegenwoordigen respectievelijk 21 % en 20 % van het volume in 2016, tegen 45 % voor de binnenlandse investeerders.
Investeerders blijven selectief in hun keuze en voorzichtig (de gemiddelde doorlooptijd per transactie steeg lichtjes). Bovendien zijn de intresten historisch laag en het beschikbare investeringskapitaal blijft aanzienlijk, wat heeft geleid tot een belangrijke verscherping van de rendementen, in het bijzonder voor «core» gebouwen in het stadscentrum. Voor gebouwen met lange huurcontracten worden yields van 3,65 % genoteerd (twee jaar geleden was dit nog 5 %) en voor deze met klassieke huurcontracten 4,50 % (6,15 % twee jaar geleden) in 2017.
Het is moeilijk om te voorspellen wat 2017 zal brengen. Diverse externe factoren verhogen de onzekerheid en de volatiliteit voor de kantoormarkten, zowel vanuit huurders perspectief als voor de investeerders: Brexit, terrorisme en de mogelijke groei van het populisme in Europa zouden hun impact kunnen hebben op de bezetting en de vraag van overheidsdiensten zal waarschijnlijk lager zijn in 2017. De investeringsmarkt wordt mede bepaald door de monetaire politiek van de Europese centrale bank en mogelijke beslissingen van de regering Trump. Verwacht wordt dat de intrestvoeten laag blijven, wat kan leiden tot een lichte verdere aanscherping van de yields. Chinese investeerders worden misschien verder aangetrokken door de Europese markt ten gevolge van de Trump politiek, wat dan weer een positieve impact kan hebben op de geïnvesteerde volumes.
VASTGOED VAN DISTRIBUTIENETTEN (PUBSTONE EN COFINIMUR I)
Het deel van Cofinimmo in winkelvastgoed en horeca wordt geschat op 16,4 % op 31 december 2016. De filialen (Pubstone voor de horeca sector in België en Nederland, en Cofinimur I voor de sector winkels en locale diensten in Frankrijk) vertegenwoordigen een sterk verschillend risicoprofiel, zowel geografisch als qua profiel dat het midden houdt tussen winkelvastgoed en
opbrengstgebouwen, met eventueel nog een herontwikkelingspotentieel.
Over het algemeen zijn de waarden van beide portefeuilles gestegen sinds 2014; de 'fair value' van het deel winkelvastgoed en horeca bedraagt 553 miljoen EUR.
De trage maar gestage verbetering van het economisch klimaat, het consumentenvertrouwen dat terug op peil komt zowel op Belgisch als op Europees vlak, de lage intrestvoeten en het lage inflatieniveau zijn allemaal positieve elementen voor deze sector. Daartegenover staan de lockdown in Brussel na de aanslagen in Parijs van november 2015 en deze op de luchthaven en metro van Brussel in maart laatstleden; ze hebben een zware impact gehad op het bezoek aan het stadscentrum en het hotelgebruik, wat zich uiteraard vertaalde in mindere omzetten in de cafés en restaurants in 2016. Deze toestand heeft zich wel gradueel terug hersteld in de loop van de tweede jaarhelft.
De voorbije en toekomstige evolutie is sterk afhankelijk van de ligging, waarbij kleinere steden en secundaire straten meer te lijden hebben. Dit geldt zowel voor het winkelvastgoed in het algemeen als voor de horeca. In secundaire steden staat de passage in de winkelstraten onder druk en neemt de leegstand toe, met een negatieve impact op de algemene commerciële dynamiek; de beter gestructureerde topstraten daarentegen leggen positieve resultaten voor.
In deze portefeuille zullen in de komende jaren dus keuzes gemaakt moeten worden, waarbij de investeringen van Cofinimmo steeds gekenmerkt werden door een vraag naar zekerheid (contracten met een langere looptijd en huurders met een stabiel financieel profiel), relatief lage huurwaarden en aankopen met een attractieve prijs per m². Sale & leaseback operaties van goed gelegen panden met ruime toekomstige bestemmingsmogelijkheden dragen hierbij de voorkeur weg. Dit deel van de portefeuille biedt trouwens ook mogelijkheden om bepaalde individuele panden te verkopen aan plaatselijke investeerders.
OPINIE
Wij bevestigen dat onze waardering uitgevoerd is overeenkomstig de nationale en internationale marktpraktijken en normen (de International Valuation Standards, uitgevaardigd door de International Valuation Standard Council ingesloten in de RICS Taxatiestandaarden Januari 2014, de "Red Book" opgesteld door The Royal Institute of Chartered Surveyors).
De Investeringswaarde (in de context van deze taxatie) wordt gedefinieerd als de meest waarschijnlijke waarde die redelijkerwijze verkregen kan worden in normale verkoopsomstandigheden tussen welwillende en goed geïnformeerde partijen, vóór de aftrek van de transactiekosten. De Investeringswaarde houdt geen rekening met de toekomstige investeringsuitgaven voor de verbetering van het vastgoed, noch met de toekomstige voordelen die aan die uitgaven verbonden zijn.
WAARDERINGSMETHODE
Onze waarderingsmethodologie is in hoofdzaak gebaseerd op de volgende methoden:
DE 'ERV CAPITALISATION'-METHODE
Deze methode bestaat erin dat de geschatte huurwaarde van het pand gekapitaliseerd wordt door een kapitalisatievoet ('yield') te gebruiken die in overeenstemming is met de kapitalisatievoet van de vastgoedmarkt. Welke kapitalisatievoet gekozen wordt, hangt onder meer af van de kapitalisatievoeten die gebruikelijk zijn op de markt van de vastgoedbeleggingen; die houden rekening met de ligging van het pand, de kwaliteit van het pand en de huurder zowel als de kwaliteit en de duur van het huurcontract op valorisatiedatum. De kapitalisatievoet stemt overeen met de verwachte rentevoet door potentiële investeerders op de valorisatiedatum. De bepaling van de geschatte huurwaarde houdt rekening met de volgende gegevens: de markt, de ligging van het pand en de kwaliteit van het pand.
De resulterende waarde moet worden gecorrigeerd indien de lopende huur een operationele opbrengst genereert die groter of kleiner is dan de marktwaarde die voor de kapitalisatie gebruikt is. De valorisatie houdt rekening met de kosten die men in de nabije toekomst zal moeten dragen.
DE 'DISCOUNTED CASH-FLOWS'- METHODE (DCF-METHODE)
Voor deze methode is een waardering nodig van de netto huuropbrengst die het pand gedurende een welbepaalde periode op jaarbasis genereert; het bekomen resultaat wordt vervolgens verdisconteerd tot de huidige waarde. De projectieperiode varieert over het algemeen tussen 10 en 18 jaar. Aan het einde van die periode wordt een restwaarde berekend door de kapitalisatievoet toe te passen op de eindwaarde die rekening houdt met de verwachte staat van het gebouw aan het einde van de projectieperiode; het bekomen resultaat wordt vervolgens verdisconteerd tot de huidige waarde.
DE 'RESIDUAL VALUE'-METHODE
De waarde van een project wordt bepaald door te definiëren wat op de site kan/gaat worden ontwikkeld. Dit impliceert dat de bestemming van het project gekend of voorzienbaar is, zowel kwalitatief (planning) als kwantitatief (aantal te ontwikkelen vierkante meter, toekomstige huuropbrengsten, enz.). De waarde wordt bekomen door de kosten bij voltooiing van het project af te trekken van de verwachte waarde ervan.
DE 'MARKET COMPARABLES'-BENADERING
Deze methode baseert zich op het principe dat een potentiële koper voor de verwerving van een goed niet meer zal betalen dan de prijs die recentelijk op de markt betaald is voor de verwerving van een soortgelijk goed.
TRANSACTIEKOSTEN
De verkoop van een gebouw is in theorie onderworpen aan mutatierechten die door de staat geheven worden. Die rechten worden werkelijk door de koper betaald. Voor de gebouwen die in België gelegen
zijn hangt dat bedrag voornamelijk af van de wijze van overdracht, van de hoedanigheid van de koper en van de ligging. De eerste twee voorwaarden en dus het te betalen bedrag is slechts gekend wanneer de verkoop afgesloten is. Op basis van de BEAMA study (Belgische Associatie van Asset Managers) van 08.02.2006, herzien op 30.06.2016, zijn de gemiddelde transactiekosten geschat op 2,5 %.
Ook de vermoedelijke realisatiewaarde van de gebouwen van meer dan 2500000 EUR, na aftrek van rechten, die overeenkomt met de reële waarde (fair value), zoals die gedefinieerd is door IFRS 13 en door het perscommuniqué van de BEAMA op 08.02.2006, herzien op 30.06.2016, kan dus verkregen worden door een bedrag van 2,5 % rechten in mindering van de investeringswaarde te brengen. Dit percentage van 2,5 % zal regelmatig herzien en aangepast worden voor zover het verschil dat op de institutionele markt vastgesteld wordt meer dan ± 0,5 % bedraagt. Voor de gebouwen van minder dan 2500000 EUR werden de registratierechten afgetrokken.
Voor gebouwen met een investeringswaarde kleiner dan 2500000 EUR worden registratierechten ten bedrage van 10 % of 12,5 % afgetrokken, afhankelijk van de regio waar het vastgoed gelegen is.
De registratierechten die verband houden met gebouwen die in Frankrijk en Nederland gelegen zijn, werden integraal afgetrokken (fair value).
PANDEN MET HUURVORDERINGEN
Cofinimmo is eigenaar van een aantal gebouwen waarvan de huurinkomsten in het verleden aan een derde partij werden verkocht. De deskundigen hebben deze panden in volle eigendom (vóór de verkoop van de huurvorderingen) gewaardeerd. Op vraag van Cofinimmo werden in de waarden hieronder opgenomen, van de waarden in volle eigendom het bedrag van de resterende huurvorderingen in mindering gebracht op basis van berekeningen van Cofinimmo (residuële waarde). De deskundigen hebben deze berekeningen van Cofinimmo niet aan een grondige
analyse onderworpen. Gedurende de komende kwartalen, zal de residuële waarde dermate evolueren dat op de vervaldag van de huurvorderingen, de residuële waarde met de volle eigendom waarde zal overeenstemmen.
INVESTERINGSWAARDE EN REALISATIEWAARDE (REËLE WAARDE)
Rekening houdend met de drie opinies bedraagt de investeringswaarde van het vastgoedpatrimonium van Cofinimmo op 31.12.2016, 3505041000 EUR.
Rekening houdend met de drie opinies bedraagt de reële waarde (na aftrek van transactiekosten) van het vastgoedpatrimonium van Cofinimmo op 31.12.2016 3366331000 EUR, deze laatste waarde stemt overeen met de reële waarde (fair value), conform de IAS/IFRS normen.
Op die basis bedraagt het rendement van de ontvangen of contractuele huur, met inbegrip van activa die het voorwerp zijn van een overdracht van schuldvorderingen, en met uitzondering van projecten, terreinen en gebouwen in renovatie, en na toepassing van een fictieve huurprijs op de lokalen die door Cofinimmo benut zijn, 6,54 % van de investeringswaarde.
In de veronderstelling dat de gebouwen volledig verhuurd worden, zou het rendement 6,92 % van de investeringswaarde bedragen.
Het beleggingsvastgoed heeft een bezettingsgraad van 94,50 %.
Het gemiddelde bedrag van de contractuele huur en de geschatte huurwaarde op de leegstaande ruimten (met uitzondering van projecten en gebouwen in renovatie en activa die het voorwerp zijn van een overdracht van schuldvorderingen) bedraagt 2,46 % meer dan de normale huurwaarde vandaag geschat voor het patrimonium. Het patrimonium is als volgt verdeeld:
| TOTAAL | 3505041000 | 3366331000 | 100 % |
|---|---|---|---|
| Andere | 27561000 | 26889000 | 0,8 % |
| Vastgoed van de distributienetten. |
601298000 | 552844000 | 16,4 % |
| Kantoren | 1318847000 | 1286680000 | 38,2 % |
| Zorgvastgoed | 1557335000 | 1499918000 | 44,6 % |
| Investeringswaarde | Reële waarde | % Reële waarde | |
OPINIE VAN PWC
PwC schat de investeringswaarde van het door PwC gewaardeerde deel van het vastgoedpatrimonium van Cofinimmo per 31 december 2016 op 1039779000 EUR en de reële waarde (transactiekosten afgetrokken) op 1012547000 EUR.
OPINIE VAN C&W
C&W schat de investeringswaarde van het door C&W en door JLL in Frankrijk gewaardeerde deel van het vastgoedpatrimonium van Cofinimmo per 31 december 2016 op 2154116000 EUR en de reële waarde (transactiekosten afgetrokken) op 2050227000 EUR.
OPINIE VAN JLL
JLL schat de investeringswaarde van het door JLL gewaardeerde deel van het vastgoedpatrimonium van Cofinimmo in België per 31 december 2016 op 311146000 EUR en de reële waarde (transactiekosten afgetrokken) op 303557000 EUR.
Jean-Paul DUCARME FRICS
Director PwC
Ann SMOLDERS Partner PwC
Christophe Ackermans*, MRICS Partner
*SPRL/BVBA
Roderick Scrivener, FRICS JLL Director
OP DE BEURS 164 COFINIMMO
Cofinimmo biedt vier beursgenoteerde instrumenten aan met elk verschillende risico-, liquiditeits- en rendementsprofielen.
HET GEWONE AANDEEL
Het gewone Cofinimmo aandeel is sinds 1994 genoteerd op NYSE Euronext Brussels (ticker: COFB). Cofinimmo is de grootste beursgenoteerde vastgoedvennootschap en lid van de BEL20. Het gewone Cofinimmo aandeel is eveneens opgenomen in de Euronext 150-index en in de vastgoedindexen EPRA Europe en GPR250 . Op 31.12.2016 bedroeg de beurskapitalisatie van gewone Cofinimmo aandelen 2,2 miljard EUR.
BEURSCONTEXT EN EVOLUTIE VAN HET AANDEEL
2016 was voor de beurzen een jaar in het teken van onzekerheid, met als markante feiten het Britse referendum dat uitdraaide in het voordeel van de Brexit (juni), de vertraging van de Chinese economie (augustus) en de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten (november). Ter indicatie, de BEL20 en de EPRA Europe eindigden het jaar met een daling van respectievelijk 2,5 % en 7,8 %.
Onderstaande grafiek illustreert de beursprestatie van het Cofinimmo aandeel in 2016 (zonder aanpassing op de betalingsdatum van het dividend 2015) in vergelijking met de indexen BEL20 en EPRA Europe. De koers van het Cofinimmo aandeel schommelde tussen 92,12 EUR en 114,65 EUR met een jaarlijks gemiddelde van 105,77 EUR. De slotkoers op 30.12.2016 bedroeg 108,65 EUR. Dit is een verbetering met 10,4 % t.o.v. het voorgaande jaar.
Onderstaande grafiek illustreert de beurskoers van het Cofinimmo aandeel in verhouding tot zijn intrinsieke waarde (in reële waarde) gedurende de laatste tien jaar. Het aandeel toont een gemiddelde premie van 1,6 % over tien jaar en een gemiddelde premie van 21,1 % voor 2016.
31.12.2006 31.12.2007 31.12.2008 31.12.2009 31.12.2010 31.12.2011 31.12.2012 31.12.2013 31.12.2014 31.12.2015 31.12.2016
TOTALE RENDEMENTEN (IN %)
Het totale rendement voor de aandeelhouder wordt berekend in functie van de evolutie van de beurskoers en omvat de dividenduitkering of andere uitkeringen die de vennootschap uitvoerde of betaalde. Uitgaande van de herbelegging van het dividend 2015, dat in juni 2016 werd uitbetaald, registreerde het Cofinimmo aandeel een totaal rendement van 14,1 % voor het jaar 2016.
vergelijking met de BEL20- en de EPRA Europe-index tijdens de laatste tien jaar, dividendrendement inbegrepen. Tijdens deze periode realiseerde het Cofinimmo aandeel een totaal rendement van 36,9 %, wat overeenkomt met een gemiddeld jaarlijks rendement van 3,7 %. De BEL20- en de EPRA Europeindex noteerden een totale variatie van respectievelijk 19,4 % en 2,9 %, wat overeenkomt met gemiddelde jaarlijkse rendementen van 1,9 % en 0,3 %.
Onderstaande grafiek illustreert de prestaties van het Cofinimmo aandeel in
31.12.2006 31.12.2007 31.12.2008 31.12.2009 31.12.2010 31.12.2011 31.12.2012 31.12.2013 31.12.2014 31.12.2015 31.12.2016
AANDEELHOUDERSSTRUCTUUR/ BELEGGERSPROFIEL
Cofinimmo heeft een gediversifieerd beleggersprofiel. Het bestaat enerzijds uit particuliere beleggers, die voornamelijk in België gevestigd zijn, en anderzijds uit een brede basis van institutionele investeerders uit o.m. België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Noord-Amerika.
Op 31.12.2016 overschrijdt één enkele aandeelhouder de detentiedrempel van 5 %, wat een kennisgevingsverplichting van drempeloverschrijding met zich meebrengt: het betreft de Groep Crédit Agricole, die 5,1 % van het kapitaal van Cofinimmo bezit.
LIQUIDITEIT VAN HET COFINIMMO AANDEEL
In 2016 bleef Cofinimmo inspanningen leveren ter bevordering van de liquiditeit van het aandeel. Tijdens het jaar nam de vennootschap deel aan een dertigtal roadshows en conferenties. Cofinimmo heeft eveneens geïnvesteerd in campagnes om haar naambekendheid bij institutionele en particuliere beleggers te vergroten.
Met een beurskapitalisatie van de gewone aandelen van 2,2 miljard EUR en een dagelijks gemiddeld volume van 4,9 miljoen EUR of iets meer dan 46600 aandelen, beschikt Cofinimmo over voldoende liquiditeit om de aandacht van belangrijke institutionele investeerders te trekken.
DIVIDEND
De Raad van Bestuur zal aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017 een dividenduitkering voorstellen die conform is met het vooruitzicht gepubliceerd in het Jaarlijks Financieel Verslag 2015, nl. 5,50 EUR bruto per gewoon aandeel. Dit dividend stemt overeen met een bruto rendement van 5,2 % tegenover de gemiddelde beurskoers van het gewone aandeel in het boekjaar 2016 (tegenover een bruto rendement van 5,5 % in 2015).
De grafiek hieronder illustreert het dividendrendement van het Cofinimmo aandeel ten opzichte van de Belgische staatsobligaties op tien jaar ('OLOrente 10 jaar') tijdens de afgelopen tien jaar. Tijdens deze periode realiseerde het Cofinimmo aandeel een gemiddeld rendement van 6,4 %, tegenover een 'OLO-rente 10 jaar' van gemiddeld 2,9 %.
ROERENDE VOORHEFFING
Sinds 01.01.2017 bedraagt de roerende voorheffing op de toegekende dividenden 30 %.
De Belgische Wet bepaalt echter vrijstellingen. Om daar gebruik van te kunnen maken, moeten de ontvangers van dividenden vooraf voldoen aan bepaalde voorwaarden. Anderzijds zijn verminderingen van de bronbelastingen op dividenden voorzien in de akkoorden ter voorkoming van dubbele belastingheffing.
| ISIN BE0003593044 | 2016 | 2015 | 2014 |
|---|---|---|---|
| Beurskoers (in EUR) | |||
| Hoogste | 114,65 | 110,83 | 97,83 |
| Laagste | 92,12 | 90,15 | 84,74 |
| Bij afsluiting | 108,65 | 98,41 | 95,97 |
| Gemiddelde | 105,77 | 99,52 | 89,76 |
| Dividendrendement 1 | 5,2 % | 5,5 % | 6,7 % |
| Bruto rendement 2 (op 12 maanden) | 14,1 % | 11,2 % | 14,3 % |
| Dividend 3 (in EUR) | |||
| Bruto | 5,50 4 | 5,50 | 5,50 |
| Netto | 3,85 4 | 4,02 | 4,13 |
| Volume | |||
| Gemiddeld dagvolume | 46619 | 46900 | 33883 |
| Jaarvolume | 12027768 | 12006493 | 8844025 |
| Aantal aandelen deelgerechtigd in de geconsolideerde resultaten van het boekjaar |
20345637 | 20344378 | 17339423 |
| Beurskapitalisatie bij de afsluiting (x 1000 EUR) | 2210553 | 2002090 | 1664064 |
| 5 Free floatzone |
95 % | 100 % | 100 % |
| 5 Omloopsnelheid |
59,1 % | 59,0 % | 51,0 % |
| 5 Aangepaste omloopsnelheid |
65,7 % | 65,6 % | 56,7 % |
| Pay out ratio 6 | 85,9 % | 85,1 % | 82,1 % |
1 Bruto dividend op de gemiddelde jaarlijkse beurskoers.
2 Koerswaardering + dividendrendement.
3 De roerende voorheffing op de dividenden bedraagt 30 %.
4 Prognose.
5 Volgens de Euronext-methode.
6 In het netto resultaat van de kernactiviteiten - aandeel Groep.
BEVOORRECHTE AANDELEN
De bevoorrechte aandelen zijn genoteerd op NYSE Euronext Brussels (tickers: COFP1 voor de reeks die werd uitgegeven op 30.04.2004 en COFP2 voor de reeks die werd uitgegeven op 26.05.2004). Het zijn aandelen op naam met stemrecht. Ze zijn converteerbaar in gewone aandelen sinds 01.05.2009, met een verhouding van één voor één. Tijdens het boekjaar 2016 werden 295 bevoorrechte aandelen omgezet in gewone aandelen.
In 2019 zal Cofinimmo de nietgeconverteerde aandelen kunnen aankopen tegen hun uitgifteprijs ( zie ook sectie 'Informatie krachtens Artikel 34 van het Koninklijk Besluit van 14.11.2007' in het hoofdstuk 'Corporate governanceverklaring' van dit Jaarlijks Financieel Verslag).
Overeenkomstig de statuten van de vennootschap is het bruto dividend van de bevoorrechte aandelen vastgelegd op 6,37 EUR ( zie ook hoofdstuk 'Permanent Document' van dit Verslag).
| COFP1 | COFP2 | |||
|---|---|---|---|---|
| ISIN BE0003811289 (COFP1) / ISIN BE0003813301 (COFP2) |
2016 | 2015 | 2016 | 2015 |
| Beurskoers (in EUR) | ||||
| Bij afsluiting | 127,00 | 126,40 | 151,00 | 99,00 |
| Gemiddelde | 126,65 | 115,85 | 100,11 | 96,75 |
| Dividendrendement 1 | 5,0 % | 5,5 % | 6,4 % | 6,6 % |
| Bruto rendement 2 (op 12 maanden) | 5,5 % | 38,6 % | 58,9 % | 15,6 % |
| Dividend 3 (in EUR) | ||||
| Bruto | 6,37 4 | 6,37 | 6,37 4 | 6,37 |
| Netto | 4,46 4 | 4,65 | 4,46 4 | 4,65 |
| Volume | ||||
| Gemiddeld dagvolume 5 | 16 | 16 | 22 | 361 |
| Jaarvolume | 16 | 16 | 178 | 11546 |
| Aantal aandelen | 395048 | 395048 | 290505 | 290800 |
| Beurskapitalisatie bij afsluiting (x 1000 EUR) |
50171 | 49934 | 43866 | 28789 |
1 Bruto dividend op de gemiddelde jaarlijkse beurskoers.
2 Koerswaardering + dividendrendement.
3 De roerende voorheffing op de dividenden bedraagt 30 %.
4 Prognose.
5 Gemiddelde berekend op basis van het aantal beursdagen waarop een volume werd geregistreerd.
DE CONVERTEERBARE OBLIGATIE
Cofinimmo geeft een enkele converteerbare obligatie uit. Deze converteerbare obligatie uitgegeven in 2011 verviel in 2016 en de niet geconverteerde obligaties werden terugbetaald.
Overigens werd de in 2013 uitgegeven converteerbare obligatie met vervaldag in 2018 teruggekocht in 2016 en werd een nieuwe converteerbare obligatie met vervaldag in 2021 uitgegeven( zie ook hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen' van dit Verslag).
| ISIN BE0002259282 (Cofinimmo NV 2016-2021) | 2016 | 2015 | 2014 |
|---|---|---|---|
| Beurskoers (in EUR) | |||
| Bij afsluiting | 141,77 | nvt | nvt |
| Gemiddelde | 142,34 | nvt | nvt |
| Gemiddeld rendement tot aan de vervaldag (jaargemiddelde) |
0,8 % | nvt | nvt |
| Effectief rendement bij de uitgifte | 0,2 % | nvt | nvt |
| Interestcoupon (in %) | |||
| Bruto (per schijf van 146,00 EUR) | 0,19 | nvt | nvt |
| Netto (per schijf van 146,00 EUR) | 0,13 | nvt | nvt |
| Aantal effecten | 1502196 | nvt | nvt |
| Conversieprijs (in EUR) | 146,00 | nvt | nvt |
DE NIET-CONVERTEERBARE OBLIGATIES
Cofinimmo geeft vijf niet-converteerbare obligaties uit, waaronder een 'Green and Social Bond'(
zie ook hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen' van dit Verslag).
| ISIN BE6241505401 (Cofinimmo NV 2012-2020) | 2016 | 2015 | 2014 |
|---|---|---|---|
| Beurskoers (in %) | |||
| Bij afsluiting | 103,71 | 105,92 | 106,86 |
| Gemiddelde | 104,39 | 106,52 | 104,27 |
| Gemiddeld rendement tot aan de vervaldag (jaargemiddelde) |
2,3 % | 2,0 % | 2,6 % |
| Effectief rendement bij de uitgifte | 3,6 % | 3,6 % | 3,6 % |
| Interestcoupon (in %) | |||
| Bruto (per schijf van 100000 EUR) | 3,55 | 3,55 | 3,55 |
| Netto (per schijf van 100000 EUR) | 2,49 | 2,59 | 2,66 |
| Aantal effecten | 1400 | 1400 | 1400 |
| ISIN BE6258604675 (Cofinimmo NV 2013-2017) | 2016 | 2015 | 2014 |
|---|---|---|---|
| Beurskoers (in %) | |||
| Bij afsluiting | 101,59 | 102,36 | 102,27 |
| Gemiddelde | 102,07 | 102,43 | 101,74 |
| Gemiddeld rendement tot aan de vervaldag (jaargemiddelde) |
0,8 % | 1,4 % | 2,1 % |
| Effectief rendement bij de uitgifte | 2,8 % | 2,8 % | 2,8 % |
| Interestcoupon (in %) | |||
| Bruto (per schijf van 100000 EUR) | 2,78 | 2,78 | 2,78 |
| Netto (per schijf van 100000 EUR) | 1,95 | 2,03 | 2,09 |
| Aantal effecten | 500 | 500 | 500 |
| ISIN BE0002224906 (Cofinimmo NV 2015-2022) | 2016 | 2015 | 2014 |
| Beurskoers (in %) | |||
| Bij afsluiting | 102,36 | 99,94 | nvt |
| Gemiddelde | 102,23 | 100,08 | nvt |
| Gemiddeld rendement tot aan de vervaldag (jaargemiddelde) |
1,4 % | 1,9 % | nvt |
| Effectief rendement bij de uitgifte | 1,9 % | 1,9 % | nvt |
| Interestcoupon (in %) | |||
| Bruto (per schijf van 100000 EUR) | 1,92 | 1,92 | nvt |
| Netto (per schijf van 100000 EUR) | 1,34 | 1,40 | nvt |
| Aantal effecten | 1900 | 1900 | nvt |
| ISIN BE0002267368 (Cofinimmo NV 2016-2026) Beurskoers (in %) |
2016 | 2015 | 2014 |
| Bij afsluiting | 99,61 | nvt | nvt |
| Gemiddelde | nvt | nvt | nvt |
| Gemiddeld rendement tot aan de vervaldag (jaargemiddelde) |
1,7 % | nvt | nvt |
| Effectief rendement bij de uitgifte | 1,7 % | nvt | nvt |
| Interestcoupon (in %) | |||
| Bruto (per schijf van 100000 EUR) | 1,70 | nvt | nvt |
| Netto (per schijf van 100000 EUR) | 1,19 | nvt | nvt |
| Aantal effecten | 700 | nvt | nvt |
| ISIN BE0002269380 (Cofinimmo NV 2016-2024) | 2016 | 2015 | 2014 |
| Beurskoers (in %) | |||
| Bij afsluiting | 100,21 | nvt | nvt |
| Gemiddelde | 99,97 | nvt | nvt |
| Gemiddeld rendement tot aan de vervaldag (jaargemiddelde) |
2,0 % | nvt | nvt |
| Effectief rendement bij de uitgifte | 2,0 % | nvt | nvt |
| Interestcoupon (in %) | |||
| Bruto (per schijf van 100000 EUR) | 2,00 | nvt | nvt |
| Netto (per schijf van 100000 EUR) | 1,40 | nvt | nvt |
| Aantal effecten |
AANDEELHOUDERSSTRUCTUUR OP 31.12.20161
De Raad van Bestuur verklaart dat de aandeelhouders geen verschillend stemrecht genieten.
| Vennootschap | Aantal gewone aandelen |
% | Aantal be voorrechte aandelen |
% | Totaal aantal aandelen (stemrechten) |
% |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Groep Crédit Agricole | 1068286 | 5,3 % | 0 | 0 % | 1068286 | 5,1 % |
| Cofinimmo Groep (eigen aandelen) |
44864 | 0,2 % | 0 | 0 % | 44864 | 0,2 % |
| Free float | 19232487 | 94,5 % | 685553 | 100 % | 19918040 | 94,7 % |
| Aantal uitgegeven aandelen |
20345637 | 100 % | 685553 | 100 % | 21031 190 | 100 % |
AGENDA VAN DE AANDEELHOUDER
| Tussentijdse verklaring: resultaten op 31.03.2017 | 27.04.2017 |
|---|---|
| Gewone Algemene Vergadering voor 2016 | 10.05.2017 |
| Uitkering van het dividend 2016 (gewone aandelen) 2 | |
| Coupon | 30 |
| Datum coupononthechting (Ex date ) |
12.05.2017 |
| Registratiedatum (Record date ) |
15.05.2017 |
| Betaaldatum van het dividend | Vanaf 16.05.2017 |
| Datum van uitkering van het dividend 2016 (bevoorrechte aandelen) 2 |
|
| Coupons | 18 (COFP1) en 17 (COFP2) |
| Datum coupononthechting (Ex date) | 12.05.2017 |
| Registratiedatum (Record date) | 12.05.2017 |
| Betaaldatum van het dividend | Vanaf 16.05.2017 |
| Halfjaarlijks Financieel Verslag: resultaten op 30.06.2017 | 27.07.2017 |
| Tussentijdse verklaring: resultaten op 30.09.2017 | 09.11.2017 |
| Jaarpersbericht: resultaten op 31.12.2017 | 08.02.2018 |
1 Situatie op basis van de transparantieverklaringen ontvangen krachtens de Wet van 02.05.2007. De eventuele wijzigingen die sinds 31.12.2016 werden meegedeeld, werden gepubliceerd overeenkomstig de bepalingen van deze Wet en zijn terug te vinden op de website van de vennootschap (www.cofinimmo.com). 2 Onder voorbehoud van de goedkeuring door de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017.
GEGEVENS OVEREENKOMSTIG HET EPRA-REFERENTIESYSTEEM1
EPRA KEY PERFORMANCE INDICATOREN
| 31.12.2016 | 31.12.2015 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Definitie | (x 1000 EUR) | EUR/aandeel | (x 1000 EUR) | EUR/aandeel | ||
| 1 | EPRA Resultaat | Courant resultaat afkomstig van de kernactiviteiten. |
134260 | 6,40 | 128518 | 6,46 |
| EPRA Verwaterd resultaat |
Verwaterd courant resultaat afkomstig van de kernactiviteiten. |
134260 | 6,39 | 128518 | 6,46 | |
| 2 | EPRA NAW | Netto-Actiefwaarde (NAW), aangepast om rekening te houden met de reële waarde van de vastgoedbeleggingen en met uitsluiting van bepaalde elementen die niet kaderen in een financieel model van vastgoedinvesteringen op lange termijn. |
1949466 | 92,76 | 1960777 | 93,34 |
| 3 | EPRA NNNAW | EPRA NAW, aangepast om rekening te houden met de reële waarde van (i) de financiële instrumenten, (ii) de schuld en (iii) de uitgestelde belastingen. |
1908473 | 90,81 | 1910128 | 90,93 |
| 31.12.2016 | 31.12.2015 | |||||
| Definitie | in % | in % | ||||
| 4 | (i) EPRA Netto Initieel Rendement (NIR) |
Geannualiseerde bruto huurinkomsten op basis van de lopende huren ('passing rents') op de afsluitingsdatum van de jaarrekeningen, min de vastgoedkosten, het geheel gedeeld door de marktwaarde van de portefeuille en verhoogd met de geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen. |
5,96 % | 5,98 % | ||
| (ii) EPRA Aangepast NIR |
Deze ratio voert een correctie uit op het EPRA NIR met betrekking tot de afloop van de huurkortingen en andere incentives. |
5,91 % | 5,92 % | |||
| 5 | EPRA Huurleegstand |
Geschatte Huurwaarde (GHW) van leegstaande oppervlaktes gedeeld door de GHW van de totale portefeuille. |
5,63 % | 5,23 % | ||
| 6 | EPRA Kostratio (rechtstreekse kosten van de leegstand inbegrepen) |
Administratieve/operationele uitgaven volgens de financiële IFRS-resultaten met inbegrip van de directe kosten van de niet-verhuurde gebouwen, gedeeld door de bruto huurinkomsten verminderd met de kosten van de grond. |
22,33 % | 20,13 % | ||
| 7 | EPRA Kostratio (rechtstreekse kosten van de leegstand niet inbegrepen) |
Administratieve/operationele uitgaven volgens de financiële IFRS-resultaten verminderd met de directe kosten van de niet-verhuurde gebouwen, het geheel gedeeld door de bruto huurinkomsten verminderd met de kosten van de grond. |
19,50 % | 17,68 % |
1 Deze gegevens zijn niet vereist door de GVV-regelgeving en zijn niet onderworpen aan een nazicht door publieke instanties. De EPRA-gegevens zijn dus niet gecontroleerd door de FSMA. De Commissaris is nagegaan of de gegevens 'EPRA Resultaat', 'EPRA NAW', 'EPRA NNNAW' en 'EPRA Kostratio' werden berekend volgens de definities van de 'EPRA Best Practices Recommendations' en of de financiële gegevens die gebruikt werden bij de berekening van deze ratio's overeenstemmen met de boekhoudkundige gegevens die in de geauditeerde geconsolideerde jaarrekeningen zijn opgenomen.
EPRA RESULTAAT EN EPRA RESULTAAT PER AANDEEL 1
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| IFRS Resultaat zoals vermeld in de jaarrekeningen | 97393 | 103967 |
| Correcties om het EPRA Resultaat te berekenen, uit te sluiten: | 36868 | 24551 |
| (i) Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen en activa bestemd voor verkoop |
-11626 | 8620 |
| (ii) Resultaat op de verkoop van vastgoedbeleggingen | -2691 | -22424 |
| (v) Waardeverminderingstest ('impairment') goodwill | 12000 | 7100 |
| (vi) Variaties in de reële waarde van financiële instrumenten | 38286 | 30403 |
| (vii) Kosten en interesten met betrekking tot verwervingen en joint ventures | 1668 | 1458 |
| (viii) Uitgestelde belastingen m.b.t. EPRA-correcties | -1182 | -248 |
| (x) Minderheidsbelangen m.b.t. EPRA-correcties hierboven | 413 | -357 |
| EPRA Resultaat | 134260 | 128518 |
| Aantal aandelen | 20986326 | 19888379 |
| EPRA resultaat per aandeel (in EUR) |
6,40 | 6,46 |
| EPRA Verwaterd resultaat | 134260 | 128518 |
| Verwaterd aantal aandelen | 210165912 | 198883792 |
| EPRA Verwaterd resultaat per aandeel (in EUR) |
6,39 | 6,46 |
EPRA NETTO-ACTIEFWAARDE (NAW)
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| NAW volgens de jaarrekeningen | 1852922 | 1860098 |
| NAW per aandeel volgens de jaarrekeningen | 88,29 | 88,66 |
| Invloed van de uitoefening van opties, converteerbare schulden of andere instrumenten van het eigen vermogen |
02 | 02 |
| Verwaterde NAW, na uitoefening van opties, converteerbare schulden of andere instrumenten van het eigen vermogen |
1852922 | 1860098 |
| Toe te voegen: | ||
| (i) Herwaardering tegen de reële waarde van de vorderingen van financiële leasing |
55551 | 50030 |
| Uit te sluiten: | ||
| (i) Reële waarde van de financiële instrumenten | 63526 | 85097 |
| (ii) Uitgestelde belastingen | 35814 | 35900 |
| (iii) Deel van de goodwill als gevolg van de uitgestelde belastingen | -58347 | -70348 |
| EPRA NAW | 1949466 | 1960777 |
| Aantal aandelen | 210165912 | 210066822 |
| EPRA NAW per aandeel (in EUR) |
92,76 | 93,34 |
EPRA TRIPLE NETTO-ACTIEFWAARDE (NNNAW)
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| EPRA NAW | 1949466 | 1960777 |
| Toe te voegen: | ||
| (i) Reële waarde van de financiële instrumenten | -63526 | -85097 |
| (ii) Uitgestelde belastingen | 22533 | 34448 |
| EPRA NNNAW | 1908473 | 1910128 |
| Aantal aandelen | 210165912 | 210066822 |
| EPRA NNNAW per aandeel (in EUR) |
90,81 | 90,93 |
1 De synthese en de opmerkingen op de geconsolideerde resultatenrekeningen zijn vermeld op bladzijden 26 tot 28 van dit Verslag.
2 Overeenkomstig de 'EPRA Best Practices Recommendations', aangezien de OTA uitgegeven in 2011, de converteerbare obligaties uitgegeven in 2016 en de eigen aandelen gereserveerd in het kader het stock option plan gedeeltelijk 'out-of-the-money' waren op 31.12.2016, worden zij niet meegerekend in het EPRA verwaterd resultaat van 2016. Aangezien de OTA uitgegeven in 2011, de converteerbare obligaties uitgegeven in 2011 en 2013 en de eigen aandelen gereserveerd in het kader het stock option plan gedeeltelijk 'out-of-the-money' waren op 31.12.2015, worden zij niet meegerekend in het EPRA verwaterd resultaat van 2015.
EPRA NETTO INITIEEL RENDEMENT (NIR) EN AANGEPAST NETTO INITIEEL RENDEMENT (AANGEPAST NIR) 1
| (x 1000 000 EUR) | 2016 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Zorgvastgoed | Kantoren | Vastgoed van distributienetten |
Andere | TOTAAL | ||||||
| België Frankrijk Nederland | Duitsland | België Nederland Frankrijk | ||||||||
| Vastgoedbeleggingen in reële waarde |
815,6 | 411,1 | 156,1 | 117,1 | 1286,7 | 283,6 | 142,4 | 126,8 | 26,9 | 3366,3 |
| Activa bestemd voor verkoop | - | -2,0 | - | - | - | - | - | -0,7 | - | -2,7 |
| Projectontwikkelingen | -13,1 | - | -15,6 | - | -36,1 | -1,3 | - | -0,5 | -1,4 | -68,0 |
| Vastgoed beschikbaar voor verhuur |
802,5 | 409,1 | 140,5 | 117,1 | 1250,6 | 282,3 | 142,4 | 125,6 | 25,5 | 3295,6 |
| Geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
20,1 | 28,1 | 2,0 | 6,0 | 31,3 | 31,0 | 8,5 | 8,7 | 0,6 | 136,3 |
| Investeringswaarde van het vastgoed beschikbaar voor verhuur |
822,6 | 437,2 | 142,5 | 123,1 | 1281,9 | 313,3 | 150,9 | 134,3 | 26,1 | 3431,9 |
| Geannualiseerde bruto huurinkomsten |
49,3 | 25,6 | 9,6 | 8,3 | 92,7 | 19,5 | 10,1 | 7,7 | 1,8 | 224,6 |
| Vastgoedkosten | -0,8 | -0,4 | -0,4 | -0,1 | -17,0 | -0,5 | -0,5 | -0,1 | -0,2 | -20,0 |
| Geannualiseerde netto huurinkomsten |
48,5 | 25,2 | 9,2 | 8,2 | 75,7 | 19,0 | 9,6 | 7,6 | 1,6 | 204,6 |
| Huurkortingen die binnen 12 maanden vervallen en andere incentives |
- | - | - | - | -1,7 | - | - | - | - | -1,7 |
| Geannualiseerde en aangepaste netto huurinkomsten |
48,5 | 25,2 | 9,2 | 8,2 | 74,0 | 19,0 | 9,6 | 7,6 | 1,6 | 202,9 |
| EPRA NIR | 5,90 % | 5,78 % | 6,42 % | 6,66 % | 5,90 % | 6,05 % | 6,34 % | 5,65 % 6,42 % | 5,96 % | |
| EPRA aangepast NIR | 5,90 % | 5,78 % | 6,42 % | 6,66 % | 5,77 % | 6,05 % | 6,34 % | 5,65 % 6,42 % | 5,91 % | |
EPRA HUURLEEGSTAND 2
| (x 1000EUR) | 2016 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Zorgvastgoed | Kantoren | Vastgoed van distributienetten |
Andere | TOTAAL | ||||||
| België Frankrijk Nederland | Duitsland | België Nederland Frankrijk | ||||||||
| Huuroppervlaktes (in m²) | 385243 | 216622 | 62318 | 49628 | 663336 | 302113 | 47035 | 59487 | 15830 | 1801612 |
| GHW3 van leegstaande oppervlaktes |
- | 700 | 32 | - | 11704 | 278 | 182 | 190 | - | 13086 |
| GHW3 van de totale portefeuille |
47218 | 31003 | 9214 | 8324 | 99238 | 18850 | 8773 | 8284 | 1636 | 232540 |
| EPRA Huurleegstand | 0,00 % | 2,26 % | 0,34 % | 0,00 % | 11,79 % | 1,48 % | 2,07 % | 2,29 % 0,00 % | 5,63 % |
1 Zie Bijlage 5 voor meer details betreffende de sectoriële informatie.
2 Voor meer details betreffende de huurleegstand, zie het Vastgoedverslag.
3 GHW = Geschatte Huurwaarde.
| 2015 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kantoren Vastgoed van distributienetten Andere TOTAAL |
Zorgvastgoed | ||||||
| Frankrijk | Nederland | België | Duitsland | Nederland | Frankrijk | België | |
| 116,7 26,8 |
147,1 | 274,3 | 1241,1 | 67,1 | 105,1 | 383,5 | 772,7 |
| -0,7 - |
- | - | - | - | - | -2,2 | - |
| -0,7 -1,7 |
- | -1,0 | -45,5 | - | -5,7 | -4,7 | -2,3 |
| 115,3 25,1 |
147,1 | 273,3 | 1 195,6 | 67,1 | 99,4 | 376,6 | 770,4 |
| 7,8 0,6 |
8,8 | 30,0 | 29,9 | 3,2 | 0,9 | 25,7 | 19,3 |
| 123,1 25,7 |
155,9 | 303,3 | 1225,5 | 70,3 | 100,3 | 402,3 | 789,7 |
| 7,8 1,8 |
10,2 | 19,7 | 85,9 | 4,7 | 7,0 | 24,9 | 48,1 |
| -0,2 -0,2 |
-0,3 | -0,6 | -16,7 | -0,1 | -0,2 | -0,2 | -0,4 |
| 7,6 1,6 |
9,9 | 19,1 | 69,2 | 4,6 | 6,8 | 24,7 | 47,7 |
| - - |
- | - | -1,9 | - | - | - | - |
| 7,6 1,6 |
9,9 | 19,1 | 67,3 | 4,6 | 6,8 | 24,7 | 47,7 |
| 6,12 % 6,29 % 5,98 % |
6,31 % | 6,28 % | 5,65 % | 6,51 % | 6,84 % | 6,14 % | 6,05 % |
| 6,12 % 6,29 % 5,92 % |
6,31 % | 6,28 % | 5,49 % | 6,51 % | 6,84 % | 6,14 % | 6,05 % |
EPRA - EVOLUTIE VAN DE BRUTO HUURINKOMSTEN 1
| (x 1000 EUR) | 2015 | 2016 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Segment | Bruto huur inkomsten2 |
Bruto huurinkom sten - Bij gelijk blijvende omvang t.o.v. 2015 |
Verwer vingen |
Verkopen | Andere | Regularisatie van huurinkomsten m.b.t. vorige periodes |
Bruto huur inkomsten2 - Bij huidige omvang |
| Zorgvastgoed | 88948 | 89804 | 6660 | -7825 | - | 88639 | |
| Zorgvastgoed België | 54253 | 55040 | 1503 | -7825 | - | - | 48718 |
| Zorgvastgoed Frankrijk | 24897 | 24879 | 531 | - | - | - | 25410 |
| Zorgvastgoed Nederland | 6730 | 6772 | 856 | - | - | - | 7628 |
| Zorgvastgoed Duitsland | 3068 | 3113 | 3770 | - | - | - | 6883 |
| Kantoren | 86870 | 88868 | 2597 | -2403 | 1 127 | 3 | 90192 |
| Vastgoed van distributienetten |
37567 | 37688 | 29 | -243 | - | 37474 | |
| Pubstone België | 19630 | 19819 | 29 | -243 | - | - | 19605 |
| Pubstone Nederland | 10218 | 10088 | - | - | - | - | 10088 |
| Cofinimur I Frankrijk | 7719 | 7781 | - | - | - | - | 7781 |
| Andere | 2031 | 2039 | - | 2039 | |||
| TOTALE PORTEFEUILLE | 215416 | 218399 | 9286 | -10471 | 1 127 | 3 | 218344 |
1 Het betreft de variaties van jaar tot jaar (indexeringen, nieuwe huuroverenkomsten, vertrekken en heronderhandelingen) van de bruto huurinkomsten, exclusief de variaties als gevolg van veranderingen in de omvang (zware renovaties, verwervingen, verkopen) die in de loop van het jaar plaatsvonden. 2 Met inbegrip van de overgedragen en verdisconteerde huren.
VASTGOEDBELEGGINGEN - HUURGEGEVENS 1
| (x 1000 EUR) | 2016 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Segment | Brutohuur inkomsten voor het boekjaar2 |
Netto huur inkomsten voor het boekjaar |
Voor verhuur beschikbare oppervlak ten (in m²) |
Verlopende huren ('passing rents') op het einde van het boekjaar |
GHW3 op het einde van het boekjaar |
Huurleegstand op het einde van het boekjaar |
| Zorgvastgoed | 88639 | 88305 | 713811 | 92907 | 95758 | 0,76 % |
| Zorgvastgoed België | 48718 | 48405 | 385243 | 49358 | 47217 | 0,00 % |
| Zorgvastgoed Frankrijk | 25410 | 25410 | 216622 | 25626 | 31003 | 2,26 % |
| Zorgvastgoed Nederland | 7628 | 7607 | 62318 | 9599 | 9214 | 0,34 % |
| Zorgvastgoed Duitsland | 6883 | 6883 | 49628 | 8324 | 8324 | 0,00 % |
| Kantoren | 90192 | 85903 | 663336 | 92748 | 99238 | 11,79 % |
| Vastgoed van distributienetten | 37474 | 37471 | 408635 | 37316 | 35907 | 1,81 % |
| Pubstone België | 19605 | 19602 | 302113 | 19470 | 18850 | 1,48 % |
| Pubstone Nederland | 10088 | 10087 | 47035 | 10060 | 8773 | 2,07 % |
| Cofinimur I Frankrijk | 7781 | 7782 | 59487 | 7786 | 8284 | 2,29 % |
| Andere | 2039 | 1994 | 15830 | 1841 | 1636 | 0,00 % |
| TOTALE PORTEFEUILLE | 218344 | 213673 | 1801612 | 224812 | 232539 | 5,63 % |
VASTGOEDBELEGGINGEN - WAARDERINGSGEGEVENS 4
| (x 1000 EUR) | 2016 | |||
|---|---|---|---|---|
| Segment | Reële waarde van de portefeuille |
Variatie in de reële waarde tijdens het boekjaar |
EPRA Netto Initieel Rende ment |
Waardevariatie tijdens het boekjaar |
| Zorgvastgoed | 1471288 | 56468 | 5,98 % | 4,00 % |
| Zorgvastgoed België | 802523 | 26598 | 5,90 % | 3,43 % |
| Zorgvastgoed Frankrijk | 411134 | 21425 | 5,78 % | 5,50 % |
| Zorgvastgoed Nederland | 140547 | 5796 | 6,42 % | 4,33 % |
| Zorgvastgoed Duitsland | 117084 | 2649 | 6,66 % | 2,37 % |
| Kantoren | 1250574 | -60167 | 5,90 % | -4,60 % |
| Vastgoed van distributienetten | 550993 | 15503 | 6,03 % | 2,90 % |
| Pubstone België | 282250 | 9716 | 6,05 % | 3,57 % |
| Pubstone Nederland | 142408 | -4135 | 6,34 % | -2,82 % |
| Cofinimur I Frankrijk | 126335 | 9922 | 5,65 % | 8,52 % |
| Andere | 25519 | 378 | 6,42 % | 1,51 % |
| TOTALE PORTEFEUILLE | 3298374 | 12182 | 5,96 % | 0,37 % |
Overeenstemming met de geconsolideerde IFRS-resultatenrekeningen
| Vastgoedbeleggingen in ontwikkeling | 67957 | -556 | |
|---|---|---|---|
| TOTAAL | 3366331 | 11626 |
1 Voor meer details betreffende de huurgegevens, zie het Vastgoedverslag.
2 Met inbegrip van de overgedragen en verdisconteerde huren.
3 GHW = Geschatte Huurwaarde.
4 Voor meer details betreffende de waarderingsgegevens, zie het beheersverslag, secties 'Zorgvastgoed', 'Kantoren' en 'Vastgoed van distributienetten'.
| 2015 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Huurleegstand op het einde van het boekjaar |
GHW2 op het einde van het boekjaar |
Verlopende huren ('passing rents') op het einde van het boekjaar |
Voor verhuur beschikbare oppervlakten (in m²) |
Netto huur inkomsten voor het boekjaar |
Bruto huur inkomsten voor het boekjaar 1 |
| 0,83 % | 87226 | 84752 | 660316 | 88468 | 88942 |
| 0,00 % | 46519 | 48139 | 376785 | 53786 | 54247 |
| 2,38 % | 29368 | 24897 | 210544 | 24895 | 24897 |
| 0,31 % | 6658 | 7035 | 50253 | 6719 | 6730 |
| 0,00 % | 4681 | 4681 | 22734 | 3068 | 3068 |
| 10,66 % | 92842 | 85937 | 635787 | 83134 | 86876 |
| 2,15 % | 35620 | 37616 | 417111 | 37566 | 37567 |
| 1,49 % | 18225 | 19672 | 309557 | 19629 | 19630 |
| 2,60 % | 9092 | 10178 | 47953 | 10218 | 10218 |
| 3,13 % | 8303 | 7766 | 59601 | 7719 | 7719 |
| 0,00 % | 1772 | 1915 | 15830 | 1961 | 2031 |
| 5,23 % | 217460 | 210220 | 1729044 | 211 129 | 215416 |
| 2015 | |||
|---|---|---|---|
| Waardevariatie tijdens het boekjaar |
EPRA Netto Initieel Rendement |
Variatie in de reële waarde tijdens het boekjaar |
Reële waarde van de portefeuille |
| 1,59 % | 6,16 % | 20485 | 1315567 |
| 1,41 % | 6,05 % | 10733 | 770419 |
| 0,89 % | 6,14 % | 3354 | 378825 |
| 4,50 % | 6,84 % | 4258 | 99242 |
| 3,43 % | 6,51 % | 2140 | 67081 |
| -2,46 % | 5,65 % | -30201 | 1 195625 |
| 0,23 % | 6,25 % | 1229 | 536476 |
| -0,15 % | 6,28 % | -418 | 273326 |
| -1,86 % | 6,31 % | -2783 | 147117 |
| 3,97 % | 6,12 % | 4430 | 116033 |
| 2,67 % | 6,29 % | 655 | 25141 |
| -0,25 % | 5,98 % | -7832 | 3072809 |
| -788 | 61544 |
|---|---|
| -8620 | 3134353 |
1 Met inbegrip van de overgedragen en verdisconteerde huren.
2 GHW = Geschatte Huurwaarde.
VASTGOEDBELEGGINGEN - HUURGEGEVENS
| (x 1000 EUR) | Gegevens in functie van einde huurovereenkomsten | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gemiddelde looptijd van de huurcontracten (in jaren) |
Verlopende huren van de huurcontracten die eindigen in |
GHW1 van de huurcontracten die eindigen in |
|||||||
| Tot break2 |
Tot het einde van het huur contract |
Jaar 1 | Jaar 2 | Jaar 3-5 | Jaar 1 | Jaar 2 | Jaar 3-5 | ||
| Zorgvastgoed | 15,6 | 15,8 | 211 | 166 | 18582 | 183 | 104 | 22344 | |
| Zorgvastgoed België | 20,1 | 20,1 | - | - | 13 | - | - | 13 | |
| Zorgvastgoed Frankrijk | 4,7 | 4,8 | 169 | - | 18051 | 150 | - | 21855 | |
| Zorgvastgoed Nederland | 13,1 | 14,0 | 42 | 166 | 518 | 33 | 104 | 476 | |
| Zorgvastgoed Duitsland | 25,9 | 26,6 | - | - | - | - | - | - | |
| Kantoren | 3,9 | 4,8 | 20845 | 6362 | 26547 | 20234 | 5628 | 23929 | |
| Vastgoed van distributienetten | 12,1 | 15,2 | 898 | - | 2260 | 954 | - | 2270 | |
| Pubstone België | 13,8 | 17,8 | - | - | - | - | - | - | |
| Pubstone Nederland | 13,8 | 17,8 | - | - | - | - | - | - | |
| Cofinimur I Frankrijk | 5,3 | 5,4 | 898 | - | 2260 | 954 | - | 2270 | |
| Andere | 11,9 | 11,9 | |||||||
| TOTALE PORTEFEUILLE | 10,2 | 11,1 | 21954 | 6528 | 47389 | 21371 | 5732 | 48543 | |
(x 1000 EUR) Huurgegevens in functie van de datum van herziening (break)
| Verlopende huren van de huurcontracten die worden herzien in |
GHW1 van de huurcontracten die worden herzien in |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar 1 | Jaar 2 | Jaar 3-5 | Jaar 1 | Jaar 2 | Jaar 3-5 | ||
| Zorgvastgoed | 211 | 201 | 19189 | 183 | 168 | 22924 | |
| Zorgvastgoed België | - | - | 13 | - | - | 13 | |
| Zorgvastgoed Frankrijk | 169 | 35 | 18658 | 150 | 64 | 22435 | |
| Zorgvastgoed Nederland | 42 | 166 | 518 | 33 | 104 | 476 | |
| Zorgvastgoed Duitsland | - | - | - | - | - | - | |
| Kantoren | 23097 | 14303 | 28340 | 23002 | 13136 | 25699 | |
| Vastgoed van distributienetten | 951 | - | 2327 | 1022 | - | 2337 | |
| Pubstone België | - | - | - | - | - | - | |
| Pubstone Nederland | - | - | - | - | - | - | |
| Cofinimur I Frankrijk | 951 | - | 2327 | 1022 | - | 2337 | |
| Andere | |||||||
| TOTALE PORTEFEUILLE | 24259 | 14504 | 49856 | 24207 | 13304 | 50960 |
1 GHW = Geschatte Huurwaarde.
2 Eerste opzegmogelijkheid voor de huurder.
EPRA KOSTRATIO
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | 31.12.2015 | |
|---|---|---|---|
| (i) | Administratieve/operationele uitgaven volgens de financiële IFRS-resultaten |
-46403 | -41494 |
| Huurkortingen | -4287 | -3718 | |
| Niet bij de eigenaar teruggevorderde huurlasten en belastingen op verhuurde gebouwen |
-1984 | -3478 | |
| Netto herdecoratiekosten | -1552 | -1105 | |
| Technische kosten | -5901 | -5643 | |
| Commerciële kosten | -1508 | -950 | |
| Kosten en belastingen op niet-verhuurde gebouwen | -4469 | -3451 | |
| Beheerkosten vastgoed | -18659 | -15343 | |
| Algemene kosten van de vennootschap | -8043 | -7806 | |
| (v) | Aandeel van de uitgaven van de joint ventures | -26 | -31 |
| EPRA KOSTRATIO (RECHTSTREEKSE KOSTEN VAN DE LEEGSTAND INBEGREPEN) (A) |
-46429 | -41525 | |
| (ix) | Directe kosten van niet-verhuurde gebouwen | 5884 | 5059 |
| EPRA KOSTRATIO (RECHTSTREEKSE KOSTEN VAN DE LEEGSTAND NIET INBEGREPEN) (B) |
-40545 | -36466 | |
| (x) | Bruto huurinkomsten verminderd met de grondkosten | 207218 | 205622 |
| (xii) | Deel van de huurinkomsten van de joint ventures | 689 | 691 |
| Bruto huurinkomsten (C) | 207907 | 206313 | |
| EPRA kostratio (rechtstreekse kosten van de leegstand inbegrepen) (A/C) |
22,33 % | 20,13 % | |
| EPRA kostratio (rechtstreekse kosten van de leegstand niet inbegrepen) (B/C) |
19,50 % | 17,68 % | |
| * | Algemene en gekapitaliseerde exploitatiekosten (aandeel van de joint ventures inbegrepen) |
1405 | 1887 |
Cofinimmo kapitaliseert de algemene kosten en exploitatielasten die rechtstreeks zijn verbonden aan de ontwikkelingsprojecten (juridische kosten, kosten voor projectbeheer, gekapitaliseerde interesten …).
ONTWIKKELINGSPROJECTEN
In de loop van 2016 heeft Cofinimmo op verschillende herbestemmingswerven gewerkt. Voor meer details betreffende de huidige en toekomstige werven, zie bladzijde 68 van het hoofdstuk 'Zorgvastgoed', bladzijde 84 van het hoofdstuk 'Kantoren' en bladzijden 90 en 91 van het hoofdstuk 'Vastgoed van Distributienetten'.
JAARREKENINGEN
| Geconsolideerde jaarrekeningen 181 | |
|---|---|
| Bijlagen bij de geconsolideerde jaarrekeningen 188 |
| Bijlage 1. | Algemene informatie | 188 | Bijlage 25. | Vorderingen van financiële | 229 |
|---|---|---|---|---|---|
| Bijlage 2. | Belangrijke boekhoudkundige |
188 | Bijlage 26. | leasing Activa bestemd voor |
229 |
| methodes | verkoop | ||||
| Bijlage 3. | Operationeel risicobeheer | 197 | Bijlage 27. | Kortlopende | 230 |
| Bijlage 4. | Verwervingen van dochtervennootschappen |
198 | Bijlage 28. | handelsvorderingen Belastingvorderingen en |
230 |
| en joint ventures | andere vlottende activa | ||||
| Bijlage 5. | Sectorinformatie | 200 | Bijlage 29. | Overlopende rekeningen - Activa |
230 |
| Bijlage 6. | Huurinkomsten en met huur verbonden kosten |
202 | Bijlage 30. | Kapitaal en uitgiftepremies | 231 |
| Bijlage 7. | Netto herdecoratiekosten | 203 | Bijlage 31. | Reserves | 232 |
| Bijlage 8. | Huurlasten en belastingen | 203 | Bijlage 32. | Resultaat per aandeel | 233 |
| gedragen door de eigenaar op verhuurde gebouwen |
Bijlage 33. | Dividend per aandeel | 234 | ||
| Bijlage 9. | Technische kosten | 204 | Bijlage 34. | Voorzieningen | 234 |
| Bijlage 10. | Commerciële kosten | 204 | Bijlage 35. | Uitgestelde belastingen | 235 |
| Bijlage 11. | Beheerkosten | 204 | Bijlage 36. | Handelsschulden en andere kortlopende schulden |
235 |
| Bijlage 12. | Resultaat uit verkoop van 207 vastgoedbeleggingen en andere niet-financiële |
Bijlage 37. | Overlopende rekeningen - Verplichtingen |
235 | |
| activa | Bijlage 38. | Kosten en opbrengsten | 236 | ||
| Bijlage 13. | Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen |
207 | zonder effect op de kasstromen |
||
| Bijlage 14. | Ander portefeuilleresultaat | 207 | Bijlage 39. | Variatie in de behoefte aan werkkapitaal |
236 |
| Bijlage 15. | Financiële inkomsten | 208 | Bijlage 40. | Evolutie van de portefeuille | 236 |
| Bijlage 16. | Netto interestkosten | 208 | per sector tijdens het | ||
| Bijlage 17. | Andere financiële kosten | 208 | boekjaar | ||
| Bijlage 18. | Variaties in de reële waarde van financiële activa en |
209 | Bijlage 41. | Rechten en verplichtingen buiten balans |
238 |
| verplichtingen | Bijlage 42. | Investeringsverbintenissen | 240 | ||
| Bijlage 19. | Vennootschapsbelasting en exit taks |
209 | Bijlage 43. | Consolidatiecriteria en -kring |
240 |
| Bijlage 20. | Goodwill | 210 | Bijlage 44. | Betalingen gesteund op | 247 |
| Bijlage 21. | Vastgoedbeleggingen | 212 | aandelen | ||
| Bijlage 22. | Uitsplitsing van de variaties in de reële waarde van Vastgoedbeleggingen |
220 | Bijlage 45. | Gemiddeld aantal personen gebonden door een arbeids- of bedrijfsovereenkomst |
249 |
| Bijlage 23. | Immateriële vaste activa en andere immateriële vaste activa |
220 | Bijlage 46. | Transacties met verbonden partijen |
249 |
| Bijlage 24. | Financiële instrumenten | 221 | Bijlage 47. | Gebeurtenissen na balansdatum |
249 |
| Verslag van de Commissaris over de geconsolideerde jaarrekeningen 250 | |
|---|---|
| Statutaire jaarrekeningen 252 |
GECONSOLIDEERDE JAARREKENINGEN
STAAT VAN HET GLOBAAL GECONSOLIDEERD RESULTAAT (RESULTATENREKENING)
| (x 1000 EUR) | Bijlagen | 2016 | 2015 |
|---|---|---|---|
| A. NETTO RESULTAAT | |||
| Huurinkomsten | 6 | 203051 | 202612 |
| Terugnames van overgedragen en verdisconteerde huren | 6 | 11265 | 10214 |
| Met verhuur verbonden kosten | 6 | -121 | -709 |
| Netto huurresultaat | 5, 6 | 214195 | 212117 |
| Recuperatie van vastgoedkosten | 7 | 50 | 329 |
| Recuperatie van huurlasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
8 | 42368 | 41588 |
| Kosten van de huurders en gedragen door de eigenaar op huurschade en wederinstaatstelling op het einde van de huurovereenkomst |
7 | -1602 | -1434 |
| Huurlasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
8 | -44352 | -45066 |
| Vastgoedresultaat | 210659 | 207534 | |
| Technische kosten | 9 | -5901 | -5643 |
| Commerciële kosten | 10 | -1508 | -950 |
| Kosten en belastingen op niet-verhuurde gebouwen | -4469 | -3451 | |
| Beheerkosten vastgoed | 11 | -18659 | -15343 |
| Vastgoedkosten | -30537 | -25387 | |
| Operationeel vastgoedresultaat | 180122 | 182147 | |
| Algemene kosten van de vennootschap | 11 | -8043 | -7806 |
| Operationeel resultaat vóór het resultaat op de portefeuille |
172079 | 174341 | |
| Resultaat op de verkoop van vastgoedbeleggingen | 5, 12 | 2302 | 2029 |
| Resultaat op de verkoop van andere niet-financiële activa | 5, 12 | 389 | 20396 |
| Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen | 5, 13, 22 | 11626 | -8620 |
| Ander portefeuilleresultaat | 5, 14 | -13902 | -8558 |
| Operationeel resultaat | 172494 | 179588 | |
| Financiële inkomsten | 15 | 5207 | 5735 |
| Netto interestkosten | 16 | -32309 | -42310 |
| Andere financiële kosten | 17 | -848 | -660 |
| Variaties in de reële waarde van financiële activa en verplichtingen |
18 | -38286 | -30403 |
| Financieel resultaat | -66236 | -67638 | |
| Aandeel in het resultaat van aanverwante vennootschappen en joint ventures |
43 | 701 | 460 |
| Resultaat vóór belastingen | 106959 | 112410 | |
| Vennootschapsbelasting | 19 | -5906 | -4209 |
| Exit taks | 19 | 1182 | 248 |
| Belastingen | -4724 | -3961 | |
| Netto resultaat | 102235 | 108449 | |
| Minderheidsbelangen | 43 | -4842 | -4482 |
| NETTO RESULTAAT – AANDEEL GROEP | 32 | 97393 | 103967 |
| NETTO RESULTAAT VAN DE KERNACTIVITEITEN – AANDEEL GROEP |
32 | 134260 | 128517 |
| RESULTAAT OP FINANCIËLE INSTRUMENTEN AANDEEL GROEP |
32 | -38850 | -30811 |
| RESULTAAT OP DE PORTEFEUILLE – AANDEEL GROEP | 32 | 1983 | 6261 |
STAAT VAN HET GLOBAAL GECONSOLIDEERD RESULTAAT (RESULTATENREKENING)
| (x 1000 EUR) | Bijlagen | 2016 | 2015 |
|---|---|---|---|
| B. ANDERE ELEMENTEN VAN HET GLOBAAL RESULTAAT RECYCLEERBAAR IN RESULTATENREKENINGEN |
|||
| Variaties in het effectieve deel van de reële waarde van toegelaten afdekkingsinstrumenten van de kasstromen |
51 | 3644 | |
| Impact van de in het resultaat opgenomen afdekkingsinstrumenten wier relatie met het afgedekte risico is geëindigd |
18 | 5914 | 29565 |
| Andere elementen van het globale resultaat | 5965 | 33209 | |
| Minderheidsbelangen | 43 | ||
| ANDERE ELEMENTEN VAN HET GLOBAAL RESULTAAT – AANDEEL GROEP |
5965 | 33209 | |
| (x 1000 EUR) | Bijlagen | 2016 | 2015 |
| C. GLOBAAL RESULTAAT | |||
| Globaal resultaat | 108200 | 141658 | |
| Minderheidsbelangen | 43 | -4842 | -4482 |
| GLOBAAL RESULTAAT – AANDEEL GROEP | 103358 | 137176 | |
RESULTAAT PER AANDEEL - AANDEEL GROEP
| (in EUR) | Bijlagen | 2016 | 2015 |
|---|---|---|---|
| Netto resultaat van de kernactiviteiten | 32 | 6,40 | 6,46 |
| Resultaat op financiële instrumenten | 32 | -1,85 | -1,55 |
| Resultaat op de portefeuille | 32 | 0,09 | 0,32 |
| Netto resultaat | 32 | 4,64 | 5,23 |
STAAT VAN DE GECONSOLIDEERDE FINANCIËLE TOESTAND (BALANS)
| (x 1000 EUR) | Bijlagen | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
|---|---|---|---|
| Vaste activa | 3547181 | 3325414 | |
| Goodwill | 5, 20 | 99256 | 111256 |
| Immateriële vaste activa | 23 | 751 | 565 |
| Vastgoedbeleggingen | 5, 21 | 3363636 | 3131483 |
| Andere materiële vaste activa | 23 | 635 | 364 |
| Financiële vaste activa | 24 | 758 | 20 |
| Vorderingen van financiële leasing | 25 | 75718 | 75652 |
| Handelsvorderingen en andere vaste activa | 29 | 41 | |
| Deelnemingen in aanverwante vennootschappen en joint ventures |
43 | 6398 | 6033 |
| Vlottende activa | 114101 | 87066 | |
| Activa bestemd voor verkoop | 5, 26 | 2695 | 2870 |
| Financiële vlottende activa | 24 | 0 | 14 |
| Vorderingen van financiële leasing | 25 | 1795 | 1656 |
| Handelsvorderingen | 27 | 25642 | 19801 |
| Belastingvorderingen en andere vlottende activa | 28 | 20446 | 17363 |
| Kas en kasequivalenten | 41271 | 22040 | |
| Overlopende rekeningen | 29 | 22251 | 23322 |
| TOTAAL ACTIVA | 3661282 | 3412480 | |
| Eigen vermogen | 1919459 | 1924615 | |
| Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders van de moedervennootschap |
1852923 | 1860099 | |
| Kapitaal | 30 | 1124628 | 1124295 |
| Uitgiftepremies | 30 | 504544 | 504240 |
| Reserves | 31 | 126358 | 127597 |
| Netto resultaat van het boekjaar | 32 | 97393 | 103967 |
| Minderheidsbelangen | 43 | 66536 | 64516 |
| Verplichtingen | 1741823 | 1487865 | |
| Langlopende verplichtingen | 1074668 | 926891 | |
| Voorzieningen | 34 | 16890 | 17636 |
| Langlopende financiële schulden | 24 | 970604 | 809313 |
| Kredietinstellingen | 24 | 247709 | 180229 |
| Overig | 24 | 722895 | 629084 |
| Andere langlopende financiële verplichtingen | 24 | 49971 | 64656 |
| Uitgestelde belastingen | 35 | 37203 | 35286 |
| Exit taks | 35 | 1387 | 0 |
| Overig | 35 | 35816 | 35286 |
| Kortlopende verplichtingen | 667155 | 560974 | |
| Kortlopende financiële schulden | 24 | 558167 | 445676 |
| Kredietinstellingen | 24 | 121645 | 270852 |
| Overig | 24 | 436522 | 174824 |
| Andere kortlopende financiële verplichtingen | 24 | 12949 | 20572 |
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden | 36 | 72280 | 62865 |
| Exit taks | 36 | 0 | 614 |
| Overig | 36 | 72280 | 62251 |
| Overlopende rekeningen | 37 | 23759 | 31861 |
| TOTAAL EIGEN VERMOGEN EN VERPLICHTINGEN | 3661282 | 3412480 |
BEREKENING VAN DE SCHULDRATIO
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 | |
|---|---|---|---|
| Langlopende financiële schulden | 970604 | 809313 | |
| Andere langlopende financiële verplichtingen (uitgezonderd afdekkingsinstrumenten) |
+ | 152 | 97 |
| Kortlopende financiële schulden | + | 558167 | 445676 |
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden | + | 72280 | 62865 |
| Totale schuld | = | 1601203 | 1317951 |
| Totaal activa | 3661282 | 3412480 | |
| Afdekkingsinstrumenten | - | 758 | 34 |
| Totaal van de activa (uitgezonderd afdekkingsinstrumenten) | / | 3660524 | 3412446 |
| SCHULDRATIO | = | 43,74 % | 38,62 % |
GECONSOLIDEERDE TABEL VAN HET KASSTROOMOVERZICHT
| (x 1000 EUR) | Bijlagen | 2016 | 2015 |
|---|---|---|---|
| KAS EN KASEQUIVALENTEN AAN HET BEGIN VAN HET BOEKJAAR |
22040 | 17117 | |
| Operationele activiteiten | |||
| Netto resultaat van de periode | 97393 | 103967 | |
| Terugneming van interestlasten en -opbrengsten | 27476 | 37304 | |
| Terugneming van meer- en minwaarden op verkoop van vastgoedactiva |
-2691 | -22424 | |
| Terugneming van kosten en opbrengsten zonder invloed op de kasstroom |
38 | 30141 | 40560 |
| Variatie in de behoefte aan werkkapitaal | 39 | -8416 | 10579 |
| KASSTROOM UIT OPERATIONELE ACTIVITEITEN | 143903 | 169985 | |
| Investeringsactiviteiten | |||
| Investeringen in immateriële vaste activa en andere materiële vaste activa |
-882 | -297 | |
| Verwervingen in vastgoedbeleggingen | 40 | -112679 | -21361 |
| Uitbreidingen van vastgoedbeleggingen | 40 | -27277 | -32524 |
| Investeringen in vastgoedbeleggingen | 40 | -14716 | -23527 |
| Verwervingen van dochtervennootschappen | 4 | -14549 | -13863 |
| Verkoop van vastgoedbeleggingen | 40 | 7361 | 18276 |
| Verkoop van gebouwen bestemd voor verkoop | 40 | 77 | 268 |
| Verkoop van geconsolideerde dochtervennootschappen | 12 | 389 | 139799 |
| Betaling van de exit taks | -626 | -626 | |
| Vorderingen van financiële leasing | 1159 | 3627 | |
| Andere stromen als gevolg van investeringsactiviteiten | 12 | 18127 | |
| KASSTROOM UIT INVESTERINGSACTIVITEITEN | -161731 | 87899 | |
| Financieringsactiviteiten | |||
| Aankopen/Verkopen eigen aandelen | 534 | 399 | |
| Dividenden betaald aan de aandeelhouders | -110746 | -99882 | |
| Kapitaalverhoging | 103 | 281056 | |
| Coupons betaald aan minderheidsaandeelhouders | 43 | -403 | -744 |
| Coupons betaald aan OTA-houders | 43 | -2752 | -2904 |
| Verhoging van financiële schulden | 627216 1 | 360316 | |
| Vermindering van financiële schulden | -406760 2 | -722068 | |
| Ontvangen financiële opbrengsten | 5586 | 5658 | |
| Betaalde financiële kosten | -31774 | -42650 | |
| Andere stromen als gevolg van financieringsactiviteiten | -43945 3 | -32142 3 | |
| KASSTROOM UIT FINANCIERINGSACTIVITEITEN | 37059 | -252961 | |
| KAS EN KASEQUIVALENTEN AAN HET EINDE VAN HET BOEKJAAR |
41271 | 22040 |
-
- 1 Naast de verhoging van de bancaire leningen omvat dit bedrag de uitgifte van de converteerbare obligatie van 219,3 miljoen EUR, de private plaatsing van obligaties voor 70 miljoen EUR en de uitgifte van 'Green and Social Bonds' voor 55 miljoen EUR.
- 2 Dit bedrag omvat hoofdzakelijk de terugbetaling van de vonverteerbare obligaties uitgegeven in 2011 met vervaldag in 2016 voor 173,3 miljoen EUR, alsook de terugkoop van converteerbare obligaties uitgegeven in 2013 voor 230,6 miljoen EUR.
- 3 Dit bedrag omvat hoofdzakelijk de totale kost van de herstructurering van de afdekking van de interestvoeten in 2015 en 2016. ( Voor meer details, zie hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen' van dit Verslag).
| (x 1000 EUR) | Kapitaal | Uitgifte premies |
Reserves 1 | Netto resultaat van het boekjaar |
Eigen vermogen Moederven nootschap |
Minderheids belangen 4 |
Eigen vermogen |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| OP 01.01.2015 | 963067 | 384013 | 247562 | -52671 | 1541971 | 66994 | 1608965 |
| Netto resultaatverwerking 2014 |
-52671 | 52671 | |||||
| Elementen erkend in het globale resultaat |
33209 | 103967 | 137176 | 4482 | 141658 | ||
| Kasstroomafdekking 2 | 33209 | 33209 | 33209 | ||||
| Resultaat van de periode | 103967 | 103967 | 4482 | 108449 | |||
| Verwervingen van minderheidsbelangen |
763 | 763 | |||||
| Verkopen van minderheidsbelangen |
-4386 | -4386 | |||||
| Overig | -621 | -621 | 312 | -309 | |||
| SUBTOTAAL | 963067 | 384013 | 227479 | 103967 | 1678526 | 68165 | 1746691 |
| Aandelenuitgifte 3 | 160997 | 120059 | 281056 | 281056 | |||
| Aankopen/Verkopen eigen aandelen |
231 | 168 | 399 | 399 | |||
| Dividenden/Coupons | -99882 | -99882 | -3649 | -103531 | |||
| OP 31.12.2015 | 1 124295 | 504240 | 127597 | 103967 | 1860099 | 64516 | 1924615 |
| Netto resultaatverwerking 2015 |
103967 | -103967 | |||||
| Elementen erkend in het globale resultaat |
5965 | 97393 | 103358 | 4842 | 108200 | ||
| Kasstroomafdekking 2 | 5965 | 5965 | 5965 | ||||
| Resultaat van de periode | 97393 5 | 97393 | 4842 | 102235 | |||
| Overig | -494 | -494 | 333 | -161 | |||
| SUBTOTAAL | 1 124295 | 504240 | 237035 | 97393 | 1962963 | 69691 | 2032654 |
| Aandelenuitgifte 3 | 52 | 51 | 103 | 103 | |||
| Aankopen/Verkopen eigen aandelen |
281 | 253 | 534 | 534 | |||
| Dividenden/Coupons | -110677 | -110677 | -3155 | -113832 | |||
| OP 31.12.2016 | 1 124628 | 504544 | 126358 | 97393 | 1852923 | 66536 | 1919459 |
GECONSOLIDEERDE STAAT VAN DE VARIATIES IN HET EIGEN VERMOGEN
1 Zie Bijlage 31.
- 2 Met inbegrip van de in het resultaat opgenomen afdekkingsinstrumenten wier relatie met het afgedekte risico is geëindigd: 5914 KEUR in 2016 (29565 KEUR in 2015). Zie ook de tabel 'Staat van de geconsolideerde financiële toestand'.
- 3 De aandelenuitgiftes die hier worden opgenomen, hebben betrekking op een kapitaalverhoging. Zie Bijlage 30. 4 Zie Bijlage 43.
- 5 Zie Bijlage 32.
185
DETAIL VAN DE RESERVES
| (x 1000 EUR) | Reserve van het positieve/negatieve saldo van de variaties in de reële waarde van vastgoed |
Reserve van de geschatte overdrachtsrechten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals bepaald in IFRS |
|
|---|---|---|---|---|
| OP 01.01.2015 | -127851 | -73694 | -32370 | |
| Netto resultaatverwerking 2014 | -29391 | -3260 | -10512 | |
| Elementen erkend in het globale resultaat | 5285 | 33209 | ||
| Kasstroomafdekking | 33209 | |||
| Impact op de reële waarde van geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
5285 | |||
| Overig | -18575 | -56 | ||
| SUBTOTAAL | -175817 | -71725 | -9673 | |
| Aankopen/Verkopen eigen aandelen | ||||
| Dividenden | ||||
| OP 31.12.2015 | -175817 | -71725 | -9673 | |
| Netto resultaatverwerking 2015 | -5221 | -3227 | -846 | |
| Elementen erkend in het globale resultaat | 472 | 5965 | ||
| Kasstroomafdekking | 5965 | |||
| Impact op de reële waarde van geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
472 | |||
| Overig | ||||
| SUBTOTAAL | -181038 | -74480 | -4554 | |
| Aankopen/Verkopen eigen aandelen | ||||
| Dividenden | ||||
| OP 31.12.2016 | -181038 | -74480 | -4554 | |
| Totaal van de reserves | Niet beschikbare reserve |
Beschikbare reserve | Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die niet onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals bepaald in IFRS |
|---|---|---|---|
| 247562 | 5053 | 490275 | -13851 |
| -52671 | 312 | 61504 | -71324 |
| 33209 | -5285 | ||
| 33209 | |||
| -5285 | |||
| -621 | -153 | 18163 | |
| 227479 | 5212 | 564657 | -85175 |
| -99882 | -99882 | ||
| 127597 | 5212 | 464775 | -85175 |
| 103967 | 311 | 108563 | 4387 |
| 5965 | -472 | ||
| 5965 | |||
| -472 | |||
| -494 | -332 | -162 | |
| 237035 | 5191 | 572704 | -80788 |
| -110677 | -110677 | ||
| 126358 | 5191 | 462027 | -80788 |
BIJLAGEN BIJ DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENINGEN
BIJLAGE 1. ALGEMENE INFORMATIE
Cofinimmo NV (de 'Vennootschap') is een openbare GVV (Gereglementeerde Vastgoedvennootschap) die valt onder toepassing van de Belgische wetgeving, met administratieve zetel gevestigd te 1200 Brussel (Woluwedal, 58). De geconsolideerde jaarrekeningen van de vennootschap voor het boekjaar dat werd afgesloten op 31.12.2016 omvatten de Vennootschap en haar dochtervennootschappen (de 'Groep'). De consolidatiekring is sinds 31.12.2015 geëvolueerd. Cofinimmo heeft in de loop van het jaar de aandelen van vier vennootschappen verworven en een nieuw filiaal opgericht. Verder zijn in de Buitengewone Algemene Vergaderingen van dochtervennootschappen van 22.01.2016 en 21.12.2016 de fusies via overname van twee dochtervennootschappen goedgekeurd om de organisatie van de Groep te vereenvoudigen De consolidatiekring op 31.12.2016 wordt voorgesteld op Bijlage 43 van dit Verslag. De geconsolideerde en statutaire jaarrekeningen werden afgesloten door de Raad van Bestuur van 23.03.2017 en zullen worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van 10.05.2017.
De boekhoudkundige principes en methodes die werden gebruikt voor het opstellen van de financiële staten zijn identiek aan diegene gebruikt in de financiële jaarrekeningen voor het boekjaar 2015, behalve wat vermeld staat in Bijlage 2.
BIJLAGE 2. BELANGRIJKE BOEKHOUDKUNDIGE METHODES
A. CONFORMITEITSVERKLARING
De geconsolideerde jaarrekeningen zijn opgesteld conform het boekhoudkundig referentiestelsel van de International Financial Reporting Standards zoals aangenomen door het Belgisch Koninklijk Besluit van 13.07.2014 inzake Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen.
In 2016 heeft de Groep geen nieuwe norm toegevoegd.
Overigens heeft de Groep ervoor gekozen om de toepassing van de volgende belangrijkste normen en interpretaties , of de amendementen daarop, die vóór de datum van goedkeuring voor het publiceren van de jaarrekeningen zijn uitgegeven, maar die bij de afsluiting nog niet van kracht waren, niet te anticiperen: IFRS 15, aangenomen door de EU op 22.09.2016 en IFRS 9, aangenomen door de EU op 21.11.2016.
Na voorafgaande analyse van de IFRS 15-norm op het niveau van de Groep wordt geen beduidende impact voorzien op de huurovereenkomsten. Enkel nieuwbouwprojecten zouden kunnen worden beïnvloed. Dit soort projecten blijft echter bijkomstig in verhouding tot de activiteiten van de Groep. Vanaf 2018, wordt IAS 39 vervangen door de norm IFRS 9, die de classificatie en de evaluatie van de financiële activa en verplichtingen, de waardeverindering van de verliezen op kredieten en de afdekkingsboekhouding zal aankaarten. De Groep is echter van oordeel dat de voorziene veranderingen geen impact zullen hebben op de boeking van de financiële activa en verplichtingen.
In het kader van de opstelling van haar geconsolideerde jaarrekeningen moet de vennootschap bepaalde aanzienlijke oordelen formuleren in de toepassing van de boekhoudkundige principes (zoals bijvoorbeeld de vaststelling van de classificatie van huurcontracten) en tot bepaalde schattingen overgaan (onder meer de schatting van de voorzieningen). Om deze hypotheses te formuleren mag de Directie zich baseren op zijn ervaring, de bijstand van derden (vastgoeddeskundigen) en andere als relevant beschouwde bronnen. De werkelijke resultaten kunnen verschillen van deze schattingen. Indien nodig worden deze laatste regelmatig herzien en dientengevolge gewijzigd.
B. GRONDSLAG VAN OPSTELLING
De jaarrekeningen zijn opgesteld in euro, afgerond tot het dichtstbijgelegen duizendtal. Ze worden opgesteld op basis van de historische kostprijs, met uitzondering van de volgende activa en verplichtingen die gewaardeerd zijn aan de reële waarde: vastgoedbeleggingen, uitgegeven converteerbare obligaties en afgeleide financiële instrumenten .
Bepaalde financiële informatie in dit Jaarlijks Financieel Verslag is afgerond. Bijgevolg kunnen de totaalbedragen in dit Verslag enigszins afwijken van de exacte rekenkundige som van de aantallen die eraan voorafgaan.
Ten slotte kunnen er bepaalde overboekingen plaatsvinden tussen de publicatiedata van de jaarresultaten en van het Jaarlijks Financieel Verslag.
C. GRONDSLAG VAN CONSOLIDATIE
I Dochtervennootschappen
Deze geconsolideerde financiële staten omvatten de financiële staten van de Vennootschap, alsook die van de entiteiten waarop ze controle uitoefent (met inbegrip van de gestructureerde entiteiten) en haar dochtervennootschappen. Er is sprake van controle wanneer de Vennootschap:
- de macht heeft over de uitgevende entiteit;
- blootgesteld is aan, of het recht heeft op variabele rendementen als gevolg van haar banden met de uitgevende entiteit;
- haar macht kan aanwenden om de rendementen die zij verkrijgt te beïnvloeden.
De Vennootschap dient opnieuw na te gaan of zij controle over de uitgevende entiteit uitoefent indien de feiten en omstandigheden erop wijzen dat een of meer van de drie bovenvermelde punten gewijzigd zijn.
De jaarrekeningen van de dochtervennootschappen zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekeningen vanaf de begindatum tot de einddatum van de controle.
Indien nodig zijn de waarderingsregels voor dochtervennootschappen aangepast om de samenhang met de door de Groep aangenomen principes te waarborgen. De jaarrekeningen van de dochtervennootschappen die in de consolidatie zijn opgenomen, beslaan hetzelfde boekjaar als van de Vennootschap.
Wijzigingen in de belangen van de Groep in dochtervennootschappen die niet tot een verlies van zeggenschap leiden, worden behandeld als eigenvermogenstransacties. De boekwaarde van de belangen van de Groep of van derden in dochtervennootschappen wordt aangepast om rekening te houden met de wijzigingen van de respectievelijke belangenniveaus. Elk verschil tussen het bedrag waarmee de minderheidsbelangen worden aangepast en de reële waarde van de betaalde of ontvangen vergoeding wordt onmiddellijk opgenomen in het eigen vermogen.
II Joint ventures
Een joint venture is een gezamenlijk akkoord waarbij de partijen die een gezamenlijke controle uitoefenen, rechten hebben op het netto-actief van het akkoord. De geconsolideerde resultatenrekeningen bevatten het aandeel van de Groep in de resultaten van de joint ventures overeenkomstig de vermogensmutatiemethode. Dit aandeel wordt berekend vanaf de begindatum tot op de einddatum van de gezamenlijke controle. De jaarrekeningen van de gezamenlijk gecontroleerde entiteiten omvatten dezelfde boekhoudperiode als die van de vennootschap.
III In de consolidatie geëlimineerde transacties
Intra-groep saldi en transacties, en alle winsten uit intra-groep transacties, worden geëlimineerd bij het voorbereiden van de geconsolideerde jaarrekeningen. De winsten uit transacties met gezamenlijk gecontroleerde entiteiten worden geëlimineerd in verhouding met het belang van de Groep in die entiteiten. Verliezen worden op dezelfde manier geëlimineerd als de winsten, maar enkel voor zover er geen indicatie is van waardeverlies.
Een lijst van de vennootschappen van de Groep is opgenomen in Bijlage 43 van de geconsolideerde jaarrekeningen.
D. GOODWILL EN BEDRIJFSCOMBINATIES
Wanneer de Groep de controle verwerft over een geïntegreerd geheel van activiteiten en activa dat beantwoordt aan de definitie van een onderneming ('business') overeenkomstig IFRS 3 - 'Bedrijfscombinaties', worden de activa, verplichtingen en eventuele identificeerbare verplichtingen van de verworven vennootschap aan hun reële waarde geboekt op de datum van verwerving. De goodwill is het positieve verschil tussen de verwervingskost (exclusief verwante verwervingskosten), vermeerderd met eventuele minderheidsbelangen, en de reële waarde van het verworven netto-actief. Als dit verschil negatief is ('negatieve goodwill'), wordt het onmiddellijk in het resultaat geboekt na bevestiging van de waarden.
Na de initiële boeking wordt de goodwill niet afgeschreven maar onderworpen aan een waardeverminderingstest die minstens elk jaar wordt uitgevoerd op de kasstroomgenererende eenheden waaraan de goodwill werd toegewezen. Indien de boekwaarde van een kasstroomgenererende eenheid de bedrijfswaarde overschrijdt, zal het hieruit volgende waardeverlies geboekt worden in het resultaat en tegengeboekt in eerste instantie in de eventuele goodwill en vervolgens in de andere activa van de eenheid, verhoudingsgewijs aan hun boekwaarde. Een waardevermindering die op een goodwill geboekt wordt, wordt tijdens een later boekjaar niet teruggenomen.
Overeenkomstig IFRS 3 kan de goodwill voorlopig bepaald worden bij de verwerving en binnen de 12 daaropvolgende maanden worden aangepast.
Bij de overdracht van een kasstroomgenererende eenheid wordt het bedrag van de goodwill die hieraan wordt toegekend, opgenomen in de vaststelling van het resultaat van de overdracht.
E. OMZETTING VAN VREEMDE MUNTEN
I Buitenlandse entiteiten
Er is geen dochtervennootschap waarvan de jaarrekeningen op balansdatum worden opgesteld in een andere valuta dan de euro.
II Vreemde valuta transacties
Vreemde valutatransacties worden initieel erkend aan de wisselkoers op de dag van de transactie. Op balansdatum worden de monetaire activa en verplichtingen uitgedrukt in vreemde valuta omgerekend aan de slotkoers. Wisselkoersverschillen, resulterend uit de verrekening van vreemde valuta en van de verrichtingen van monetaire activa en verplichtingen, uitgedrukt in vreemde valuta, worden in de resultatenrekeningen opgenomen als financiële opbrengst of financiële kost.
F. AFGELEIDE FINANCIËLE INSTRUMENTEN
De Groep gebruikt afgeleide financiële instrumenten om zich in te dekken tegen renterisico's afkomstig van operationele, financiële en investeringsactiviteiten. Meer details over de afgeleide financiële instrumenten vindt u in Bijlage 24.
Afgeleide financiële instrumenten worden initieel aan hun kostprijs erkend en worden geherwaardeerd aan hun reële waarde op de daaropvolgende balansdata.
De reële waarde van Interest Rate Swaps, CAP-opties, FLOOR-opties en andere financiële afgeleide instrumenten is de geschatte waarde die de Groep zou ontvangen of betalen om de positie te sluiten op balansdatum. Hierbij wordt rekening gehouden met de van toepassing zijnde spot en forward rentetarieven, de waarde van de optie en de kredietwaardigheid van de tegenpartijen.
De herwaardering gebeurt voor het geheel van de afgeleide financiële instrumenten op basis van dezelfde koers- en volatiliteitsveronderstellingen aan de hand van een toepassing van de zelfstandige leverancier van marktgegevens Bloomberg. Deze herwaardering wordt vergeleken met deze van de banken waarbij elk belangrijk verschil tussen beide herwaarderingen wordt gedocumenteerd. Zie ook punt W hierna.
De boekhoudkundige verwerking is afhankelijk van de kwalificatie van het afgeleide instrument als afdekkingsinstrument en van het type afdekking. Een afdekkingsinstrument wordt enkel en alleen als dusdanig erkend als aan elk van de volgende voorwaarden voldaan is:
- bij de implementatie van de afdekking is er een formele identificatie en documentatie van de afdekkingsrelatie vereist, alsook de doelstellingen en het afdekkingsbeleid van de vennootschap om de afdekking op te stellen;
- de afdekkingsrelatie moet werkelijk efficiënt zijn in de compensatie van de variaties in de reële waarde of de kasstromen die toegeschreven kunnen worden aan het afgedekte risico;
- de efficiëntie van de afdekking moet op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat;
- de afdekking wordt continu beoordeeld en wordt als zeer efficiënt aanzien doorheen boekhoudperiodes waarvoor de afdekking was opgesteld.
I Afdekking van de reële waarde
De winst of het verlies op het afdekkingsinstrument wordt in de resultatenrekeningen geboekt indien dit afgeleide instrument de variaties in de reële waarde van een geboekte vordering, verplichting of van een niet-geboekte verbintenis of van een geïdentificeerd deel van een dergelijke vordering, verplichting of verbintenis dat toewijsbaar is aan een geïdentificeerd risico, afdekt. Het afgedekte element wordt eveneens gewaardeerd aan reële waarde voor het afgedekte risico waarbij elke winst of elk verlies in de resultatenrekeningen wordt geboekt.
II Kasstroomafdekking
Het gedeelte van de winst of het verlies op een instrument dat een afdekking is tegen kasstroomschommelingen, die het gevolg zijn van een geïdentificeerd risico op een actief of passief bestanddeel, een verplichting of van een hoogst waarschijnlijk verwachte transactie, wordt rechtstreeks in het eigen vermogen geboekt. Het niet-effectieve deel van de winst of het verlies van het afdekkingsinstrument wordt onmiddellijk in de resultatenrekeningen geboekt.
Wanneer de verplichting of de verwachte transactie nadien leidt tot de boeking van een financieel actief of passief, worden de geassocieerde verliezen of winsten, die initieel in het eigen vermogen geboekt waren, overgeboekt naar de resultatenrekeningen in hetzelfde boekjaar of boekjaren waarin het financieel actief of passief een invloed heeft op de resultatenrekeningen.
Wanneer het afdekkingsinstrument of de afdekkingsrelatie wordt beëindigd (zelfs gedeeltelijk), wordt de gecumuleerde winst of verlies op dat moment in de resultatenrekeningen (eventueel gedeeltelijk) gerecycleerd.
III Terugval op instrumenten aangehouden voor transactiedoeleinden
Tenslotte worden afgeleide financiële instrumenten aangegaan om zich in te dekken tegen de blootstelling aan kasstroomschommelingen, zonder ze boekhoudkundig op te nemen als toewijsbaar aan een bepaald risico. In dit geval wordt de hiervoor beschreven afdekkingsboekhouding niet toegepast en wordt het instrument gekwalificeerd als 'aangehouden voor transactiedoeleinden'. Het wordt aan zijn reële waarde geëvalueerd in de resultatenrekening zonder onderscheid tussen een effectief gedeelte in verband met het afgedekte risico (dat niet is benoemd) en een niet-effectief gedeelte.
G. VASTGOEDBELEGGINGEN
Vastgoedbeleggingen zijn beleggingen die worden aangehouden om huurinkomsten op lange termijn te verwerven. In toepassing van IAS 40 worden vastgoedbeleggingen aan reële waarde gewaardeerd.
Onafhankelijke vastgoeddeskundigen bepalen om de drie maanden de waardering van de vastgoedportefeuille. Elke winst of verlies die het gevolg is van een wijziging in de reële waarde na de verwerving van een gebouw, wordt in de resultatenrekeningen geboekt. Huurinkomsten van vastgoedbeleggingen worden geboekt zoals beschreven in (R).
De deskundigen voeren hun waardering uit op basis van de methode van de verdiscontering van de huurinkomsten in overeenstemming met de 'International Valuation Standards/RICS Valuation Standards', uitgegeven door het International Valuation Standards Committee/Royal Institute of Chartered Surveyors en uiteengezet in het overeenkomstig verslag. Deze waarde, hierna 'investeringswaarde' genoemd, stemt overeen met de prijs die een derde-investeerder bereid zou zijn te betalen teneinde elk van de gebouwen van de portefeuille te verwerven om van hun huurinkomsten te genieten mits de tenlasteneming van de gerelateerde kosten, zonder aftrek van de overdrachtskosten.
De verkoop van een vastgoedbelegging is gewoonlijk onderhevig aan de betaling van de overdrachtsrechten of een belasting op de toegevoegde waarde aan de overheid. De deskundige trekt dan van de investeringswaarde van de vastgoedbeleggingen een aandeel van de overdrachtsrechten af, om zo de reële waarde van de gebouwen te bepalen ( zie Bijlage 21), zoals vastgelegd in hun expertiseverslag.
Bij een verwerving of investeringen worden de overdrachtsrechten in geval van een latere hypothetische verkoop rechtstreeks in de resultatenrekening geboekt; elke variatie van de reële waarde van de gebouwen tijdens het boekjaar wordt eveneens in de resultatenrekeningen geboekt. Deze twee mutaties worden opgenomen in de reserve bij de verwerking van het resultaat van het boekjaar 1. Om de effectief gerealiseerde meer- of minwaarde te berekenen, moeten de registratierechten bij een verkoop niet worden afgetrokken van het verschil tussen de bekomen prijs en de boekwaarde van de gebouwen. De rechten worden bij de verwerving reeds opgenomen in de resultatenrekening.
Een vastgoedbelegging wordt overgeboekt als vast actief voor eigen gebruik indien hij door de eigenaar in gebruik wordt genomen, en zijn reële waarde op de datum van de overboeking wordt de kost voor zijn boekhoudkundige verwerking erna.
H. ONTWIKKELINGSPROJECTEN
Gebouwen die gebouwd, gerenoveerd, ontwikkeld of herontwikkeld zijn voor toekomstig gebruik als vastgoedbelegging worden opgenomen in de rubriek 'Projectontwikkelingen' en gewaardeerd aan hun reële waarde totdat de werken voltooid zijn. Dit betreft woonzorgcentra in aanbouw of in ontwikkeling (uitbreiding) en leegstaande kantoorgebouwen die gerenoveerd of herontwikkeld worden of zullen worden. Op het ogenblik dat de werken beëindigd zijn, worden de gebouwen overgeboekt van de rubriek 'Projectontwikkelingen' naar de rubriek 'Vastgoed beschikbaar voor verhuur' of 'Gebouwen beschikbaar voor verkoop' indien ze verkocht zullen worden. De reële waarde van de kantoorgebouwen die gerenoveerd of herontwikkeld zullen worden, vermindert bij nadering van de einddatum van de huurovereenkomst en de begindatum van de werken.
Alle kosten die rechtstreeks met de verwerving en de bouw verbonden zijn en alle daaropvolgende investeringsuitgaven die als verwervingskosten worden gekwalificeerd, worden gekapitaliseerd. Indien de duur van het project een jaar overschrijdt, worden de interestkosten gekapitaliseerd aan een interest die de gemiddelde leningkost van de Groep weerspiegelt.
I. EIGENDOM VERHUURD VOOR LANGE PERIODES
I Types van lange termijnhuurovereenkomsten
Onder de wetgeving kan vastgoed onder twee verschillende regimes langdurig worden verhuurd:
- gewone lange termijnhuurovereenkomsten: de verplichtingen van de verhuurder blijven in essentie gelijk aan die in alle andere huurovereenkomsten, bv. verzekeren dat de bezette ruimte gedurende de volledige termijn van de overeenkomst beschikbaar blijft voor de huurder. De verhuurder voldoet aan deze verplichting als hij de onderhoudslasten (andere dan huurlasten) en de verzekeringskosten tegen brand en andere schadegevallen draagt;
- lange termijnhuurovereenkomsten die gepaard gaan met de overdracht van een zakelijk recht door de rechtverschaffer aan de begunstigde: in dit geval zal het eigendomsrecht tijdelijk overgedragen worden aan de begunstigde die o.a. de onderhouds- (andere dan huurlasten) en verzekeringskosten zal dragen. Onder deze categorie vallen drie contracttypes onder Belgisch recht: (a) de erfpachtovereenkomst, die minimaal 27 jaar en maximaal 99 jaar duurt en van toepassing kan zijn op terreinen en/of gebouwen, (b) het opstalrecht, dat geen minimumduur heeft maar de termijn van 50 jaar niet mag overschrijden en (c) het recht van vruchtgebruik, dat geen minimumtermijn
1 Door een aanpassing in de verwerking van de overdrachtsrechten en -kosten in 2015, worden de toekomstige hypothetische overdrachtsrechten en -kosten niet meer rechtstreeks van het eigen vermogen afgetrokken bij de verwerving van gebouwen.
heeft maar de termijn van 30 jaar niet mag overschrijden. Het kan gelden voor bebouwde of braakliggende grond. In al deze contracten behoudt de rechtverschaffer het residueel recht, in die mate dat hij het volledige eigendomsrecht van het gebouw op het einde van de overeenkomst terugkrijgt, inclusief het eigendomsrecht van de constructies van de begunstigde, met of zonder schadeloosstelling voor deze constructies, afhankelijk van de contractuele voorwaarden. Er kan echter voor het residueel recht een aankoopoptie verleend worden, die de begunstigde gedurende of op het einde van de overeenkomst kan uitoefenen.
II Lange termijnhuurovereenkomsten onder de vorm van financiële leasing
Indien de huurovereenkomsten voldoen aan de voorwaarden van een financiële leasing volgens de norm IAS 17, § 10, zal de Groep, als rechtverschaffer, de huurovereenkomst bij haar aanvang in de balans ingeven als een vordering, voor een bedrag gelijk aan de netto investering in de huurovereenkomst. Het verschil tussen dit laatste bedrag en de boekwaarde van de verhuurde eigendom bij de aanvang van de huurovereenkomst (exclusief de waarde van het residueel recht die de Groep behoudt) zal geboekt worden in de resultatenrekeningen van die periode. Elke verrichte periodieke betaling door de leasingnemer zal door de Groep gedeeltelijk ingebracht worden als een terugbetaling van kapitaal en gedeeltelijk als een financiële opbrengst, gebaseerd op een constante periodieke return voor de Groep.
Het door de Groep behouden residueel recht zal op elke balansdatum geboekt worden aan reële waarde. Deze waarde zal elk jaar stijgen en op het einde van de huurovereenkomst overeenstemmen met de marktwaarde van de volle eigendom. De variaties in de reële waarde zullen geboekt worden onder de rubriek 'Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen' in de resultatenrekeningen.
Indien, anderzijds, Cofinimmo de begunstigde is van een financiële leasing, zoals vastgelegd door de norm IAS 17, zal zij een actief erkennen aan een waarde die gelijk is aan de reële waarde van het gehuurde goed of, indien deze lager is, aan de verdisconteerde waarde van de minimale huurgelden, waarvan het overeenkomstige bedrag geboekt wordt als een financiële schuld. De geïnde huren van de huurders worden onder huurinkomsten geboekt. De betalingen aan de rechtverschaffer tijdens de duur van het contract worden gedeeltelijk onder financiële kosten en gedeeltelijk als afschrijving van de gerelateerde financiële schuld geboekt. Op elke balansdatum zal het tijdelijk verkregen recht geherwaardeerd worden aan zijn reële waarde in overeenstemming met de norm IAS 40 - 'Vastgoedbeleggingen'. Het progressieve waardeverlies resulterend uit de doorlooptijd wordt hierbij geboekt als 'Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen' in de resultatenrekeningen.
III Overdracht van toekomstige huurgelden in het kader van een lange termijnhuurovereenkomst die niet gekwalificeerd is als financiële leasing
Het bedrag, verkregen door de Groep als gevolg van de overdracht van de toekomstige huurgelden, zal geboekt worden in mindering van de waarde van het gebouw, in de mate waarin de overdracht van de huurgelden tegenstelbaar is aan derden en dat bijgevolg de marktwaarde van het gebouw verminderd moet worden met het bedrag van de toekomstige overgedragen huren (hierna 'de verminderde waarde'). Overeenkomstig Artikel 1690 van het Belgisch Burgerlijk Wetboek zou een derde koper van de gebouwen geen recht hebben om de huur ervan te ontvangen.
De progressieve wedersamenstelling van de overgedragen huren zal in de resultatenrekening geboekt worden onder de rubriek 'Terugnemingen van overgedragen en verdisconteerde huren' en wordt toegevoegd aan de verminderde waarde van het gebouw in de activa van de balans. Deze geleidelijke reconstitutie van de niet verminderde waarde gebeurt op basis van de voorwaarden van de interestvoeten en de inflatie (indexatie) die van kracht waren bij de verkoop en op dit moment in de door de Groep verworven prijs zaten voor de overgedragen vorderingen.
De variaties in de niet verminderde reële waarde van het gebouw (t.t.z. alsof de toekomstige huurgelden niet waren overgedragen en zoals bij elke afsluiting opgesteld door de onafhankelijke deskundigen in functie van de vastgoedmarktvoorwaarden) zullen afzonderlijk in de resultatenrekeningen geboekt worden onder de rubriek 'Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen', aan een gelijk aandeel van de verminderde waarde (als gevolg van bovenstaande alinea's) voor de niet verminderde waarde, zoals beide waarden van toepassing zijn bij afsluiting van de periode.
J. ANDERE VASTE ACTIVA
I Vaste activa voor eigen gebruik
In overeenstemming met de alternatieve methode toegestaan door de norm IAS 16, § 31 wordt het deel van het gebouw dat door de vennootschap zelf als maatschappelijke zetel wordt gebruikt, gewaardeerd aan reële waarde. Het is opgenomen onder de rubriek 'Materiële vaste activa voor eigen gebruik'.
II Daaropvolgende uitgaven
De uitgaven om een gebouw te renoveren dat afzonderlijk wordt geboekt, worden gekapitaliseerd. De andere uitgaven worden enkel gekapitaliseerd wanneer zij de toekomstige economische winsten van het gebouw verhogen. Alle andere uitgaven worden als kosten in de resultatenrekeningen geboekt ( zie punt S II).
III Afschrijving
Vastgoedbeleggingen, zij het terreinen of constructies, worden niet afgeschreven maar geboekt aan reële waarde ( zie punt G). Een afschrijving wordt geboekt in de resultatenrekeningen op lineaire basis over de verwachte economische levensduur van de volgende elementen:
- installaties 4-10 jaar;
- meubilair 8-10 jaar;
- computerhardware 4 jaar;
- software 4 jaar.
IV Activa bestemd voor verkoop
De activa bestemd voor verkoop (vastgoedbeleggingen) worden afzonderlijk in de balans voorgesteld aan een waarde die overeenstemt met hun reële waarde.
V Waardevermindering ('Impairment')
De andere vaste activa zijn enkel onderworpen aan een waardeverminderingstest wanneer kan worden aangetoond dat hun boekwaarde niet invorderbaar zal zijn door hun gebruik of verkoop.
K. VORDERINGEN VAN FINANCIËLE LEASING EN PUBLIEK-PRIVATE VASTGOEDSAMENWERKINGEN
I Vorderingen van financiële leasing
Vorderingen van financiële leasing worden gewaardeerd op basis van hun geactualiseerde waarde aan de marktrentevoet die geldt op het tijdstip van hun uitgifte. Indien ze geïndexeerd worden aan de inflatie-index, wordt hier geen rekening mee gehouden bij de bepaling van de geactualiseerde waarde. Indien beroep wordt gedaan op een afgeleid financieel afdekkingsinstrument, zal de marktrente voor dit instrument als discontovoet dienen voor de berekening van de marktwaarde van de betrokken vorderingen op het einde van elke boekhoudperiode. In dit geval is de totale niet-gerealiseerde winst gegenereerd door de waardering aan marktwaarde van de vordering beperkt tot het latent verlies resulterend uit de waardering aan marktwaarde ( zie punt F I) van het afdekkingsinstrument. Daarentegen zal elk latent verlies gegenereerd door de vordering integraal in de resultatenrekeningen worden geboekt.
II Publiek-Private Vastgoedsamenwerkingen
Met uitzondering van het politiecommissariaat te Dendermonde, dat beschouwd wordt als operationele leasing en bijgevolg geboekt wordt als vastgoedbelegging, worden de Publiek-Private Samenwerkingen opgenomen als vordering van financiële leasing. Zij zijn onderworpen aan de IFRIC 12. Voor de boekingen, ( zie punt K I).
L. KAS EN KASEQUIVALENTEN
Kas en kasequivalenten bevatten de bankrekeningen, geldmiddelen en korte termijnbeleggingen
M. EIGEN VERMOGEN
I Gewone aandelen
Gewone aandelen worden geclassificeerd als eigen vermogen. De externe kosten die onmiddellijk toewijsbaar zijn aan de uitgifte van nieuwe aandelen worden afgetrokken van de opgehaalde bedragen, verminderd met belastingen.
II Bevoorrechte aandelen en obligaties terugbetaalbaar in aandelen
Bevoorrechte aandelen en obligaties terugbetaalbaar in aandelen worden geclassificeerd als eigen vermogen indien deze voldoen aan de definitie van een instrument van eigen vermogen volgens de norm IAS 32.
III Inkoop van eigen aandelen
Wanneer de Groep overgaat tot de inkoop van eigen aandelen wordt het betaalde bedrag, inclusief de direct toewijsbare kosten, erkend als een variatie in het eigen vermogen. Ingekochte eigen aandelen worden als een vermindering van de rubrieken 'Kapitaal' en 'Uitgiftepremies' voorgesteld. De opbrengst van de verkoop van eigen aandelen wordt rechtstreeks opgenomen in het eigen vermogen, zonder dat dit enige impact heeft op de resultatenrekeningen.
IV Dividenden
Dividenden worden geboekt als schuld na hun goedkeuring door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
N. INTERESTDRAGENDE LENINGEN
Interestdragende leningen worden initieel aan kostprijs geboekt, verminderd met de toewijsbare transactiekosten. Vervolgens worden interestdragende leningen gewaardeerd aan geamortiseerde kostprijs, waarbij het verschil tussen de aflossingskost en de aflossingswaarde geboekt wordt in de resultatenrekeningen over de periode van de lening op basis van de methode van effectieve rente. Als voorbeeld worden erelonen betaald aan de uitlener of wettelijke erelonen geïntegreerd in de berekening van de effectieve rente. Vastrentende leningen worden berekend volgens de methode van de geamortiseerde kostprijs. Indien een vastrentende lening echter wordt ingeruild tegen een lening met vlottende rente d.m.v. een Interest Rate Swap, overeenkomstig de afdekkingsboekhouding van de reële waarde (IAS 39, § 86), zal de variatie in de reële waarde van de Swap in de resultatenrekeningen gecompenseerd worden met de aanpassing van de wijziging in de boekhoudwaarde van de vastrentende lening ( zie punt F I).
De converteerbare lening wordt gewaardeerd in reële waarde op balansdatum.
O. VOORDELEN VOOR HET PERSONEEL
De bijdragen die worden gestort overeenkomstig de pensioenplannen met toegezegdebijdrageregeling worden als last geboekt wanneer de werknemers de prestaties hebben verricht die recht geven op deze bijdragen.
In België geven sommige pensioenplannen met een toegezegde bijdrage recht op een wettelijk minimumrendement dat wordt gegarandeerd door de werkgever. Hierdoor kwalificeren zij dus als pensioenplan met toegezegdpensioenregeling ( zie Bijlage 11).
Voor deze regelingen wordt de kost van de prestaties berekend volgens de methode op basis van opgebouwde rechten ('projected unit credit'-methode). Op het einde van elke jaarlijke periode voor financiële verslaglegging worden actuariële waarderingen uitgevoerd. De herwaarderingen, met inbegrip van de actuariële verschillen en het rendement van de activa van de regeling (exclusief de interesten), worden onmiddellijk in het resultaat geboekt, en een debet of credit wordt overgedragen in de andere elementen van het globaal resultaat tijdens het boekjaar waarin zij plaatsvinden. Deze geboekte herwaarderingen worden onmiddellijk in de niet-uitgekeerde resultaten geboekt en niet overgeboekt naar het netto resultaat.
De kost van de voorbije prestaties wordt in het netto resultaat geboekt tijdens de periode waarin een wijziging van de regeling gebeurt.
De netto interesten worden berekend door de netto verplichtingen van de prestaties die in het begin van het boekjaar zijn toegezegd te vermenigvuldigen met de actualisatievoet.
De kosten van de toegezegde prestaties worden in de volgende categorieën onderverdeeld:
- kost van de prestaties (kost van de prestaties verricht tijdens de periode, kost van de voorbije prestaties, alsook winst en verlies als gevolg van verminderingen en liquidaties );
- netto interesten (lasten);
- herwaarderingen.
De Groep boekt de eerste twee onderverdelingen van de toegezegde prestaties in het netto resultaat onder 'Personeelskosten'.
De verplichting inzake de pensioenbijdrage, zoals geboekt in het resultaat, vertegenwoordigt het reële bedrag van het tekort van de toegezegdpensioenregeling van de Groep.
P. VOORZIENINGEN
Een voorziening wordt geboekt in de balans wanneer de Groep een wettelijke of contractuele verplichting heeft naar aanleiding van een gebeurtenis uit het verleden, en waarbij het waarschijnlijk is dat een uitgaande kasstroom noodzakelijk zal zijn om aan de verplichting te voldoen. Voorzieningen worden gewaardeerd door de verwachte toekomstige kasstromen aan de actuele marktrente te berekenen en, indien toepasbaar, door het specifieke risico dat aan de verplichting gelinkt is te weerspiegelen.
Q. HANDELS- EN ANDERE SCHULDEN
Handels- en andere schulden worden aan kostprijs gewaardeerd.
R. OPERATIONELE OPBRENGSTEN
De operationele opbrengsten omvatten de huurinkomsten en opbrengsten resulterend uit de vastgoeddiensten.
De inkomsten van de huurovereenkomsten worden geboekt in de rubriek 'Huurinkomsten'. Sommige huurovereenkomsten voorzien een gratis gebruiksperiode gevolgd door een periode waarin de huurder de overeengekomen huur verschuldigd is. In dat geval wordt het totale bedrag van het te ontvangen contractuele huurgeld tot aan de eerste opzegmogelijkheid door de huurder in het resultaat geboekt (rubriek 'huurinkomsten') pro rata temporis over de looptijd van de huurovereenkomst die loopt van de datum van ingebruikname tot aan de datum van die eerste opzegmogelijkheid (i.e. over de vaste looptijd van de huurovereenkomst). Meer in het bijzonder wordt het contractuele huurgeld, uitgedrukt als een jaarlijks bedrag, eerst geboekt onder opbrengsten en de huurkorting wordt over deze vaste looptijd van de huurovereenkomst gespreid en vervolgens geboekt in de kosten. Bijgevolg wordt eerst een overlopende actiefrekening gedebiteerd bij het begin van de huurovereenkomst die overeenkomt met de verschuldigde maar nog niet vervallen huurinkomsten (zonder huurkorting).
Wanneer de vastgoeddeskundigen de waarde van de gebouwen schatten op basis van de methode van de toekomstige geactualiseerde cashflows, integreren ze de totale nog te ontvangen huurgelden in deze waarden. Bijgevolg is de overlopende rekening waarvan hierboven sprake een dubbel gebruik met het aandeel van de waarde van de gebouwen die de al in het resultaat geboekte verschuldigde maar nog niet vervallen huurgelden vertegenwoordigt. Ter vermijding van deze dubbele boeking die het balanstotaal en het eigen vermogen onterecht zou opblazen, wordt het bedrag in de overlopende rekening vervolgens tegengeboekt door een boeking in de rubriek 'Ander portefeuilleresultaat'. Na de datum van de eerste opzegmogelijkheid moet er geen last meer in het resultaat worden geboekt, zoals dit zonder tegenboeking wel het geval zou zijn geweest.
Uit het voorgaande resulteert dat het operationele resultaat vóór portefeuilleresultaat (en dus het netto resultaat van de kernactiviteiten van het analytisch formaat) de huurgelden gespreid over de vaste looptijd van de huurovereenkomst weerspiegelt, terwijl het netto resultaat de huurgelden weerspiegelt vanaf en naarmate de inning ervan.
De huurvoordelen toegekend aan huurders worden geboekt over de vaste looptijd van de huurovereenkomst. Het gaat om incentives waarbij de eigenaar bepaalde kosten ten laste neemt die de huurder normaal zou moeten dragen, zoals bijvoorbeeld de kosten voor de inrichting van de privatieve ruimten.
S. OPERATIONELE KOSTEN
I Kosten van diensten
De kost van betaalde diensten, inclusief deze ten laste genomen voor rekening van de huurders, worden opgenomen in de rechtstreekse huurkosten. Hun terugwinning bij de huurders wordt afzonderlijk voorgesteld.
II Uitgevoerde werken in de gebouwen
Afhankelijk van het type werken worden de uitgevoerde werken die onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar vallen op drie verschillende manieren geboekt:
- onderhouds- en herstellingskosten die geen bijkomende functionaliteit verlenen of die het niveau van comfort in het gebouw niet verbeteren, worden geboekt als courante kosten van de boekhoudperiode en als vastgoedkosten;
- uitgebreide renovatiewerken: deze worden normaal om de 25 tot 35 jaar uitgevoerd en gaan gepaard met een praktisch volledige heropbouw van het gebouw waarbij, in de meeste gevallen, het bestaande geraamte hergebruikt wordt en de recentste bouwtechnieken toegepast worden. Bij de voltooiing van dergelijke renovatiewerken kan de eigendom als nieuw worden aanzien. De kosten van deze renovatiewerken worden gekapitaliseerd;
- verbeteringswerken: dit zijn werken die op een occasionele basis worden uitgevoerd om functionaliteiten aan de eigendom toe te voegen of het comfort aanzienlijk te verbeteren. Deze moeten het mogelijk maken om de huur, en op die manier ook de verwachte huurwaarde, te verhogen. De kosten van deze werken worden gekapitaliseerd voor zover de deskundige normaliter zijn waardering van de eigendom pro tanto verhoogt. Voorbeeld: installatie van een airconditioningsysteem waar er voorheen nog geen bestond.
De werven waarvoor kosten worden gekapitaliseerd, worden geïdentificeerd in overeenstemming met de hierboven vermelde criteria gedurende het stadium van voorbereiding van het budget. Kosten die worden gekapitaliseerd omvatten materialen, vergoedingen van aannemers, technische studies, interne kosten, architectenvergoedingen en interesten gedurende de constructieperiode.
III Commissies betaald aan vastgoedmakelaars en andere transactiekosten
Commissies m.b.t. de verhuring van gebouwen worden geboekt in de uitgaven van het lopende jaar in de rubriek van de 'Commerciële kosten'.
Commissies m.b.t. de aankoop van gebouwen, registratierechten, notariskosten en andere extra kosten worden aanzien als transactiekosten en worden opgenomen in de verwervingskosten van het aangekochte gebouw. Deze kosten worden ook aanzien als een deel van de verwervingskost wanneer de aankoop is gedaan via een bedrijfscombinatie.
Commissies betaald bij de verkoop van gebouwen worden in mindering gebracht van de verkregen verkoopprijs om de gerealiseerde winst of verlies te bepalen.
De waarderingskosten van de gebouwen en de technische waarderingskosten worden altijd in courante uitgaven opgenomen.
IV Financieel resultaat
De netto financieringskosten omvatten de te betalen interesten op leningen berekend volgens de effectieve rentemethode, alsook de winsten en verliezen op afdekkingsinstrumenten die worden geboekt in de resultatenrekeningen ( zie punt F).
Rente-inkomsten worden pro rata temporis in de resultatenrekeningen geboekt, rekening houdend met het effectieve rendement van het actief.
Dividendinkomsten worden in de resultatenrekeningen geboekt op de dag dat het dividend wordt bekendgemaakt.
T. BELASTING OP HET RESULTAAT
De belasting op het resultaat van het boekjaar omvat de courante belastingslasten. De belasting op het resultaat van het boekjaar wordt geboekt in de resultatenrekeningen, met uitzondering van het deel dat betrekking heeft op de elementen die rechtstreeks in het eigen vermogen geboekt worden. De courante belastingslasten zijn de verwachte belastingschulden op het belastbaar inkomen van het jaar, gebaseerd op belastingtarieven die gelden op de balansdatum, en elke aanpassing aan belastingschulden aangaande de voorgaande jaren.
U. EXIT TAX ET UITGESTELDE BELASTINGEN
De exit taks is de belasting op de meerwaarde als gevolg van de erkenning van een Belgische vennootschap als GVV of als gevolg van een fusie van een niet-GVV met een GVV. Wanneer de vennootschap die geen GVV is maar wel in aanmerking komt voor dit stelsel voor het eerst in de consolidatiekring van de Groep wordt opgenomen, wordt een voorziening voor exit taks geboekt samen met een herwaarderingsmeerwaarde om het gebouw op marktwaarde te brengen, rekening houdend met een geplande fusie- of erkenningsdatum. Elke daaropvolgende aanpassing aan deze exit taks-verplichting wordt geboekt in de resultatenrekeningen. Wanneer de erkenning verkregen is of de fusie gerealiseerd is, verandert de voorziening in een schuld. Elk verschil tussen de schuld en de voorziening wordt in de resultatenrekeningen geboekt.
Franse vennootschappen die in aanmerking komen voor het SIIC-stelsel krijgen mutatis mutandis dezelfde behandeling, evenals de Nederlandse vennootschappen die in aanmerking komen voor het FBI-stelsel.
Indien vennootschappen worden verworven die niet in aanmerking komen voor de GVV-, SIIC-, of FBI-stelsels, wordt een uitgestelde belasting op de niet-gerealiseerde meerwaarde van de vastgoedbeleggingen geboekt.
V. AANDELENOPTIES
Betalingen gebaseerd op aandelen en afgewikkeld in eigenvermogensinstrumenten aan werknemers en de leden van het Directiecomité, worden gewaardeerd aan de reële waarde van de eigenvermogensinstrumenten op de toekenningsdatum. Details over de bepaling van de reële waarde van transactie waarvan de betaling gebaseerd is op aandelen en die afgewikkeld worden in eigenvermogensinstrumenten worden gegeven in Bijlage 44.
W. SCHATTINGEN, BEOORDELINGEN EN BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN ONZEKERHEID
I Reële waarde van de vastgoedportefeuille
De waarde van het patrimonium van Cofinimmo wordt driemaandelijks gewaardeerd door vastgoeddeskundigen. Deze waardering van de vastgoeddeskundigen is bedoeld om de marktwaarde van een gebouw te bepalen op een bepaalde datum in functie van de evolutie van de markt en de kenmerken van de desbetreffende gebouwen. Cofinimmo maakt ook zelf en parallel aan het werk van de vastgoeddeskundigen een waardering van haar patrimonium vanuit het perspectief van continue uitbating ervan door haar eigen teams. De portefeuille wordt in de geconsolideerde rekeningen van de Groep geboekt tegen de reële waarde die door de vastgoeddeskundigen wordt bepaald.
II Financiële instrumenten
De reële waarde van de financiële instrumenten van de Groep wordt berekend op basis van de marktwaarden in het programma Bloomberg 1. Deze reële waarden worden vergeleken met de driemaandelijkse schattingen van de banken en de belangrijke verschillen worden geanalyseerd.
Meer details vindt u in Bijlage 24.
III Goodwill
De goodwill wordt bij de verwerving berekend als het positieve verschil tussen de verwervingskost en het aandeel van Cofinimmo in de reële waarde van het verworven netto-actief. Deze goodwill wordt vervolgens onderworpen aan een waardeverminderingstest waarbij de netto boekwaarde van de groepen gebouwen met hun bedrijfswaarde wordt vergeleken. De berekening van de bedrijfswaarde is gebaseerd op hypotheses van de toekomstige kasstromen, het indexeringspercentage, kasstroomjaren en restwaarden.
Meer details vindt u in Bijlage 20.
IV Transacties
In het kader van een patrimoniumverwerving door de verwerving van aandelen van vennootschappen baseert de Groep zich op het bezitspercentage van de aandelen en de benoemingsbevoegdheid van de bestuurders om te bepalen of de Groep een gezamenlijke of een globale controle uitoefent.
Indien een patrimonium overeenkomt met de definitie van een bedrijfscombinatie zoals bepaald in IFRS 3, herwaardeert de Groep de verworven activa en verplichtingen bij dergelijke bedrijfscombinatie tegen hun reële waarde. De reële waarde van het verworven vastgoedpatrimonium wordt opgesteld op basis van de waarde bepaald door de vastgoedexperts.
Meer details vindt u in Bijlage 43.
1 De gegevens van Bloomberg zijn het resultaat van observaties van reële transactieprijzen en van de toepassing van waarderingsmodellen, ontwikkeld in de wetenschappelijke literatuur, op deze observaties (www.bloomberg.com).
BIJLAGE 3. OPERATIONEEL RISICOBEHEER
Onder operationeel risico verstaat Cofinimmo het risico op verlies als gevolg van onaangepaste procedures of falen van het beheer.
De Groep beheert haar klantenbestand op actieve wijze om zo de huurleegstand en het huurdersverloop in de kantorensector te beperken. Het team dat instaat voor het beheer van de gebouwen is verantwoordelijk voor het snel oplossen van de klachten van de huurders en het commercieel team onderhoudt regelmatige contacten met hen om alternatieve mogelijkheden in de portefeuille aan te bieden wanneer zij behoefte hebben aan grotere of kleinere oppervlakten. Hoewel deze activiteit fundamenteel is voor de bescherming van de huurinkomsten, heeft ze weinig invloed op de prijs waartegen een leegstaand gebouw kan worden verhuurd, omdat deze prijs afhankelijk is van de heersende marktomstandigheden. De meerderheid van alle huurcontracten bevat een clausule waarbij de huur jaarlijks wordt geïndexeerd. Alvorens een nieuwe klant te aanvaarden, wordt eerst een kredietanalyse aan een extern ratingbureau gevraagd. Aan huurders die niet tot de overheidssector behoren, wordt meestal een voorschot of een bankwaarborg gevraagd ten belope van zes maanden huur.
Behoudens uitzondering zijn de huren vooraf betaalbaar op maandelijkse, driemaandelijkse of jaarbasis. Voor huurlasten en taksen die de Groep betaalt maar die contractueel doorrekenbaar zijn aan de huurders, wordt een driemaandelijkse provisie gevraagd. De verliezen op huurvorderingen, na recuperaties, vertegenwoordigen 0,060 % van de totale omzet voor de periode 1996-2016. Een sterke verslechtering van de algemene economische conjunctuur kan de verliezen op huurvorderingen vergroten, vooral in de kantorensector. Het eventuele faillissement van een belangrijke huurder kan voor Cofinimmo een aanzienlijk verlies of een onverwachte huurleegstand vertegenwoordigen en zelfs een herverhuring van de vrijgekomen oppervlakte tegen een prijs die veel lager is dan deze van het verbroken contract.
De directe operationele kosten worden hoofdzakelijk beïnvloed door twee factoren:
- de leeftijd en de kwaliteit van de gebouwen die de onderhouds- en herstellingskosten bepalen. Deze kosten worden opgevolgd door het team dat de gebouwen beheert, terwijl de uitvoering van de werken wordt uitbesteed;
- het leegstandsniveau van de kantoorgebouwen en het huurdersverloop die de uitgaven voor de onverhuurde oppervlakten, de verhuurkosten, de kosten voor renovaties, de kortingen verleend aan nieuwe klanten, enz. bepalen. Het actieve commerciële portefeuillebeheer beoogt het minimaliseren van deze kosten.
Het zorgvastgoed en de gebouwen in de distributienetten zijn bijna volledig bezet. De eerstgenoemde zijn verhuurd aan uitbatersgroepen waarvan de solvabiliteit jaarlijks wordt geanalyseerd. De gebouwen van de distributienetten zijn verhuurd aan grote vennootschappen. De herverhurings- of herbestemmingsscenario's bij afloop van de huurovereenkomst worden voorzichtig geanalyseerd en te gelegener tijd voorbereid. De kleinste gebouwen van de distributienetten worden verkocht wanneer de huurder ze verlaat.
De bouw- en renovatieprojecten worden voorbereid en gecontroleerd door het Project Managementteam van de Groep teneinde ze tijdig en binnen het voorziene budget te voltooien. Voor de belangrijkste projecten doet de Groep een beroep op externe specialisten in projectbeheer.
Het risico dat gebouwen worden vernield door brand of andere rampen wordt verzekerd voor een totale reconstructiewaarde van 1795,43 miljoen EUR 1 tegenover een reële waarde van de verzekerde vastgoedbeleggingen van 1544,37 miljoen EUR op 31.12.2016, grondwaarde inbegrepen. Voor de leegstand van de gebouwen als gevolg van deze gebeurtenissen is een indekking voorzien. Bovendien verzekert Cofinimmo eveneens haar burgerlijke aansprakelijkheid die voortvloeit uit haar hoedanigheid van eigenaar of bouwheer.
Meer details over het beheer van het financiële risico van de Groep vindt u in Bijlage 24.
1 Dit bedrag omvat noch de werfverzekeringen, noch deze die contractueel ten laste zijn van de gebruiker (i.e. voor het zorgvastgoed, de cafés/ restaurants van de Pubstone portefeuille en sommige kantoorgebouwen), noch deze met betrekking tot financiële leasing. De verzekeringen voor de aan MAAF verhuurde gebouwen (verzekering in eerste rang op alle gebouwen in volle eigendom en in tweede rang op alle gebouwen in mede-eigendom) die voor hun nieuwbouwwaarde gedekt zijn, zitten evenmin in dit bedrag vervat.
BIJLAGE 4. VERWERVINGEN VAN DOCHTERVENNOOTSCHAPPEN EN JOINT VENTURES
Op 05.08.2016 heeft Cofinimmo de aandelen (100 %) verworven van vier vennootschappen die elk een kantoorgebouw in Brussel bezitten.
Sinds deze datum heeft Cofinimmo de volledige controle over deze vennootschappen en neemt zij hen op in haar rekeningen volgens de globale consolidatiemethode.
Algemene informatie
| Vennootschap | Trias Bel Léopold 1-T 1 |
Trias Bel Léopold 2-T |
Trias Bel Souverain-T |
Prime Bel Rue de la Loi-T |
TOTAAL |
|---|---|---|---|---|---|
| Segment | Kantoren | Kantoren | Kantoren | Kantoren | |
| Land | België | België | België | België | |
| % in het bezit van de Cofinimmo Groep op 31.12.2016 - globale consolidatie |
100 % | 100 % | 100 % | 100 % | |
| Netto bedrag betaald bij de verwerving (x 1000 EUR) |
|||||
| Prijs betaald door Cofinimmo voor de terugkoop van de aandelen |
2346 | 4835 | 1406 | 11829 | 20416 |
| Thesaurie in de acquisitiebalans |
1215 | 647 | 891 | 3114 | 5867 |
| Uitgaande betaling zonder thesaurie |
1131 | 4188 | 515 | 8715 | 14549 |
| Overgenomen activa en verplichtingen bij de verwerving (x 1000 EUR) |
|||||
| Vaste activa | 13934 | 6002 | 12078 | 12694 | 44708 |
| Vlottende activa | 1392 | 727 | 1206 | 3117 | 6442 |
| Langlopende verplichtingen |
13097 | 3755 | 11393 | 9667 | 37912 |
| Kortlopende verplichtingen |
2039 | 553 | 1693 | 755 | 5040 |
Deze verwervingen zijn niet beschouwd als bedrijfscombinaties zoals bepaald in IFRS 3 aangezien zij op zich geen 'business' verwervingen zijn. Een 'business' wordt gedefinieerd als een geïntegreerd geheel van activiteiten en activa.
1 In december 2016 is Trias Bel Léopold 1 gefuseerd met Cofinimmo NV.
BIJLAGE 5. SECTORINFORMATIE
In reële waarde vertegenwoordigt het zorgvastgoed 44,6 % van het patrimonium, de kantoren 38,2 %, het vastgoed van distributienetten 16,4 % en de overige sectoren 0,8 %.
De verschillende vastgoedsegmenten worden beschreven op bladzijden 60 tot 93.
| Zorgvastgoed | Kantoren | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (x 1000EUR) | België | Frankrijk | Nederland | Duitsland | Brussel CBD 1 |
Brussel Gede centraliseerd |
Brussel Periferie |
||||||||
| 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | ||
| RESULTATENREKENINGEN | |||||||||||||||
| Netto huurresultaat | 48405 | 53787 | 25505 25087 | 7607 | 6719 | 6883 | 3068 | 24440 | 22436 | 41025 | 40508 | 8106 | 8709 | ||
| Vastgoedresultaat na rechtstreekse vastgoedkosten |
47956 | 53757 | 25167 24851 | 7189 | 6530 | 6763 | 2952 | 21612 | 19083 | 34451 | 34259 | 5989 | 6749 | ||
| Beheerkosten vastgoed | |||||||||||||||
| Algemene kosten van de vennootschap |
|||||||||||||||
| Resultaat verkoop vastgoedbeleggingen en andere niet-financiële activa |
11431 | 388 | 10064 | 826 | 1 | ||||||||||
| Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen |
27189 | 10682 | 21392 | 3306 | 5934 | 4073 | 2649 | 2140 | -7056 | 4803 -48524 | -33951 | -5866 | -2861 | ||
| Ander portefeuilleresultaat | -1507 | -351 | -101 | -1188 | -863 | ||||||||||
| Operationeel resultaat | 75145 | 75870 45052 27806 13022 10603 | 8224 | 4229 | 14944 | 33950 -14073 | 1 134 | 124 | 3888 | ||||||
| Financieel resultaat | |||||||||||||||
| Aandeel in het resultaat van aanverwante vennootschappen en joint ventures |
701 | 460 | |||||||||||||
| Belastingen | -3 | ||||||||||||||
| NETTO RESULTAAT | |||||||||||||||
| NETTO RESULTAAT - AANDEEL GROEP |
| 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BALANS | |||||||||||||||
| Activa | |||||||||||||||
| Goodwill | 26929 26929 | ||||||||||||||
| Vastgoedbeleggingen, waarvan: |
815598 | 772719 409134 381334 156103 104972 117084 67081 478203 | 391313 492469 529268 | 133832 | 139186 | ||||||||||
| Projectontwikkelingen | 13075 | 2300 | 4690 15556 | 5730 | 34925 | 27068 | 305 | 17611 | 370 | 358 | |||||
| Activa voor eigen gebruik | 8995 | 8625 | |||||||||||||
| Activa bestemd voor verkoop | 2000 | 2180 | |||||||||||||
| Andere activa | |||||||||||||||
| TOTAAL ACTIVA | |||||||||||||||
| Eigen vermogen en Verplichtingen |
|||||||||||||||
| Eigen vermogen | |||||||||||||||
| Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders van de moedervennootschap |
|||||||||||||||
| Minderheidsbelangen | |||||||||||||||
| Verplichtingen | |||||||||||||||
| TOTAAL EIGEN VERMOGEN EN VERPLICHTINGEN |
1 Central Business District
Drie klanten vertegenwoordigen meer dan 10 % van de contractuele huur: Korian en Armonea, beide huurder in het segment van de woonzorgcentra voor een bedrag van respectievelijk 34 miljoen EUR en 24 miljoen EUR; en AB InBev, huurder in het segment van vastgoed van distributienetten voor een bedrag van 30 miljoen EUR.
| Antwerpen Andere regio's Pubstone Pubstone Cofinimur I België Nederland Frankrijk 2015 2016 2015 2016 2015 2016 2015 2016 2015 2016 2015 2016 2015 2016 4594 7978 7686 19602 19629 10087 10218 7782 7720 1994 1956 3974 7592 7138 19098 18954 9605 9854 7643 7473 1303 1917 198781 -18659 -15343 -18659 -8043 -7806 -8043 2232 249 57 -98 12 -47 2691 1150 562 -792 588 9571 -400 -4135 -2783 10019 4543 97 678 11626 -6699 -4800 -4410 -1830 3 -714 -13902 4536 6800 7726 24202 14003 1 117 5143 17674 11969 1400 2595 -26699 -23864 172494 -66236 -67638 |
Totaal | Niet toegewezen bedragen |
Andere | Kantoren (vervolg) Vastgoed van distributienetten |
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2016 | |||||||||||
| 214195 | 4781 | ||||||||||
| 4412 | |||||||||||
| 5562 | |||||||||||
| -66236 701 |
|||||||||||
| -4209 | -4724 | 251 | |||||||||
| -4724 | 102235 | ||||||||||
| 97393 |
| 111256 3131483 61544 |
99256 3363636 |
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 28050 33350 | 50977 | 44277 | |||||||||||||
| 115261 283561 274299 142408 147117 126180 116018 26889 26792 | 114892 | 66123 | 67284 | ||||||||||||
| 67957 | 1651 | 1369 | 675 | 540 | 973 | 1311 | 488 | 506 | |||||||
| 8625 | 8995 | ||||||||||||||
| 2870 | 2695 | 690 | 695 | ||||||||||||
| 166871 | 195695 | 166871 | 195695 | ||||||||||||
| 3412480 | 3661282 | ||||||||||||||
| 1924615 | 1919459 | 1924615 | 1919459 | ||||||||||||
| 1860099 | 1852923 | 1860099 | 1852923 | ||||||||||||
| 64516 | 66536 | 64516 | 66536 | ||||||||||||
| 1487865 | 1741823 | 1487865 | 1741823 | ||||||||||||
| 3412480 | 3661282 |
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Huurinkomsten | 203051 | 202612 |
| Huurinkomsten | 207199 | 205909 |
| Potentiële bruto huurinkomst 1 | 219286 | 216027 |
| Huurleegstand 2 | -12087 | -10118 |
| Huurkortingen | -4287 | -3718 |
| Huurvoordelen toegekend aan huurders | -383 | -567 |
| Vergoedingen voor vroegtijdig verbroken huurcontracten3 | 522 | 988 |
| Terugnames van overgedragen en verdisconteerde huren | 11265 | 10214 |
| Met verhuur verbonden kosten | -121 | -709 |
| Te betalen huur voor verhuurde ruimten | -107 | -174 |
| Waardeverminderingen op handelsvorderingen | -22 | -535 |
| Terugnemingen van waardeverminderingen op handelsvorderingen | 8 | |
| TOTAAL | 214195 | 212117 |
Afgezien van enkele uitzonderlijke gevallen, is een indexering voorzien in de huurovereenkomsten die de Groep afsluit.
De Groep verhuurt haar vastgoedbeleggingen op grond van gewone huurovereenkomsten en financiële leasings. Enkel de inkomsten gegenereerd door gewone huurovereenkomsten verschijnen onder huurinkomsten.
Het bedrag vermeld onder 'Terugnemingen van overgedragen en verdisconteerde huren' stemt overeen met het verschil van de geactualiseerde waarde (aan de overeengekomen rente bij de verkoop), in het begin en op het einde van het jaar, van de toekomstige huurprijzen (geïndexeerd aan de overeengekomen rentevoet bij de verkoop) van de huurovereenkomsten waarvan de vorderingen zijn overgedragen. De terugname via de resultatenrekeningen laat een graduele heropbouw van de bruto initiële waarde van de betrokken gebouwen op het einde van de huurovereenkomst toe. Het betreft een recurrente inkomstenpost zonder effect op de kasstromen ( zie Bijlage 2: 'Belangrijke boekhoudkundige methodes, I Eigendom verhuurd voor lange periodes, III Overdracht van toekomstige huurgelden in het kader van een lange termijnovereenkomst die niet gekwalificeerd is als financiële leasing').
De variatie in de reële waarde van deze gebouwen wordt bepaald door de onafhankelijke vastgoeddeskundige en wordt hernomen in de rubriek 'Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen' volgens de proportie vermeld in Bijlage 2. Het betreft een niet-recurrente post, die immers afhankelijk is van de hypotheses van de deskundige met betrekking tot de toekomstige marktvoorwaarden.
TOTALE HUURINKOMSTEN
Wanneer een huurcontract wordt geclassificeerd als een financiële leasing, wordt verondersteld dat het gebouw vervreemd werd en dat de Groep in de plaats een vordering van financiële leasing heeft. Ontvangen betalingen in het kader van een financiële leasing worden uitgesplitst in 'kapitaal' en 'interesten': het kapitaalgedeelte wordt in de balans van de vorderingen van financiële leasings in het bezit van de Groep afgeboekt, het interestgedeelte wordt in de resultatenrekeningen geboekt. Bijgevolg gaat alleen het interestgedeelte via de resultatenrekeningen.
Totaalbedrag van de inkomsten uit de gebouwen in het bezit van de Groep krachtens de gewone huurovereenkomsten en de financiële leasingcontracten
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Huurinkomsten uit gewone huurovereenkomsten | 203051 | 202612 |
| Interestopbrengsten uit financiële leasingcontracten | 4842 | 4699 |
| Kapitaalbestanddeel van financiële leasingcontracten | 1805 | 3374 |
| TOTAAL | 209698 | 210685 |
- 1 De potentiële bruto huurinkomst komt overeen met de som van de effectief ontvangen huurgelden en de geschatte huurgelden voor de leegstaande ruimtes.
- 2 De huurleegstand wordt berekend op basis van de door onafhankelijke vastgoeddeskundigen geschatte huurwaarde van de leegstaande ruimtes.
- 3 De vergoedingen voor verbreking worden in één keer in het resultaat geboekt.
Totaalbedrag van de toekomstige minimale huurinkomsten krachtens de niet-opzegbare gewone huurovereenkomsten en de financiële leasingcontracten in voege op 31 december
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Gewone verhuringen | 2285757 | 2375282 |
| Op minder dan één jaar | 211402 | 212527 |
| Op meer dan één jaar maar minder dan vijf jaar | 530955 | 536613 |
| Op meer dan vijf jaar | 1543400 | 1626142 |
| Financiële leasings | 77513 | 77308 |
| Op minder dan één jaar | 1795 | 1656 |
| Op meer dan één jaar maar minder dan vijf jaar | 24501 | 23086 |
| Op meer dan vijf jaar | 51217 | 52566 |
| TOTAAL | 2363270 | 2452590 |
BIJLAGE 7. NETTO HERDECORATIEKOSTEN 1
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Kosten van de huurders en gedragen door de eigenaar op huurschade en wederinstaatstelling op het einde van de huurovereenkomst |
1602 | 1434 |
| Recuperatie van vastgoedkosten | -50 | -329 |
| TOTAAL | 1552 | 1105 |
BIJLAGE 8. HUURLASTEN EN BELASTINGEN GEDRAGEN DOOR DE EIGENAAR OP VERHUURDE GEBOUWEN 2
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Recuperatie van huurlasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
42368 | 41588 |
| Doorrekening van huurlasten gedragen door de eigenaar | 16657 | 16916 |
| Doorrekening van voorheffingen en belastingen op verhuurde gebouwen |
25711 | 24672 |
| Huurlasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
-44352 | -45066 |
| Huurlasten gedragen door de eigenaar | -16564 | -17570 |
| Voorheffingen en belastingen op verhuurde gebouwen | -27788 | -27496 |
| TOTAAL | -1984 | -3478 |
De huurvoorwaarden voorzien gewoonlijk dat deze lasten en belastingen gedragen worden door de huurder via doorrekening door de eigenaar. Een aantal huurcontracten van de Groep voorziet echter dat bepaalde lasten of belastingen ten laste blijven van de eigenaar.
Het bedrag van de huurlasten en belastingen die op 31.12.2016 niet gerecupereerd waren, omvat voornamelijk het bedrag voor de niet-recupereerbare lasten van 1,4 miljoen EUR voor gebouwen in herontwikkeling.
- 1 Volgens Bijlage C van het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 is de exacte terminologie 'Kosten van de huurders en gedragen door de eigenaar op huurschade en wederinstaatstelling op het einde van de huur' en 'Recuperatie van vastgoedkosten'.
- 2 Deze rubriek omvat ook de lasten en belastingen op gebouwen in herontwikkeling.
BIJLAGE 9. TECHNISCHE KOSTEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Recurrente technische kosten | 4927 | 5316 |
| Herstellingen | 4634 | 5058 |
| Verzekeringspremies | 293 | 258 |
| Niet-recurrente technische kosten | 974 | 327 |
| Grote herstellingen (aannemers, architecten, studiebureaus, …) 1 | 771 | 302 |
| Schadegevallen | 203 | 25 |
| Verliezen door schadegevallen gedekt door verzekeringscontracten |
803 | 450 |
| Ontvangen vergoedingen van verzekeringsmaatschappijen voor verliezen door schadegevallen |
-600 | -425 |
| TOTAAL | 5901 | 5643 |
BIJLAGE 10. COMMERCIËLE KOSTEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Makelaarscommissies | 659 | 634 |
| Publiciteit | 117 | 118 |
| Diverse erelonen en andere deskundigen | 732 | 198 |
| TOTAAL | 1508 | 950 |
BIJLAGE 11. BEHEERKOSTEN
De beheerkosten worden opgedeeld in de kosten voor het portefeuillebeheer en de andere kosten.
BEHEERKOSTEN VASTGOED
Deze kosten omvatten de kosten van het personeel verantwoordelijk voor deze activiteit, de operationele kosten van de maatschappelijke zetel van de Vennootschap en de erelonen betaald aan derden. De van huurders ontvangen beheervergoedingen die gedeeltelijk de beheerkosten van het vastgoed dekken, worden in mindering gebracht.
Het beheer van het patrimonium wordt intern uitgevoerd, met uitzondering van de portefeuille van de MAAF-verzekeringskantoren (tot 28.12.2016) en het zorgvastgoed in Duitsland.
1 Met uitzondering van de gekapitaliseerde uitgaven. De interne beheerkosten van het patrimonium worden als volgt opgesplitst:
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Kosten van de zetel | 1942 | 1828 |
| Informatica | 914 | 811 |
| Overig | 1028 | 1017 |
| Erelonen betaald aan derde partijen | 5231 | 4853 |
| Recurrente | 2575 | 3067 |
| Vastgoedexperts | 1021 | 1063 |
| Advocaten | 33 | 125 |
| Patrimoniumbeheer | 1012 | 461 |
| Overig | 509 | 1418 |
| Niet-recurrente | 2656 | 1786 |
| Fusies en overnames (andere dan bedrijfscombinaties) | 2656 | 1786 |
| Public relations, communicatie en publiciteit | 555 | 529 |
| Personeelskosten | 12255 | 11 128 |
| Bezoldigingen | 9375 | 8433 |
| Sociale zekerheid | 1841 | 1651 |
| Pensioenen en andere uitkeringen | 1039 | 1044 |
| Ontvangen erelonen | -1953 | -3609 |
| Erelonen voor het beheer inzake huurovereenkomsten1 | -1748 | -3369 |
| Erelonen voor bijkomende diensten | -205 | -240 |
| Taksen en wettelijke kosten | 557 | 533 |
| Afschrijvingskosten op kantoormaterieel | 72 | 81 |
| TOTAAL | 18659 | 15343 |
De recurrente en niet-recurrente honoraria van de vastgoeddeskundigen bedragen 1027960 EUR voor het jaar 2016. Deze emolumenten worden deels berekend op basis van een vast bedrag per vierkante meter en deels op basis van een vast bedrag per gebouw.
ALGEMENE KOSTEN VAN DE VENNOOTSCHAP
Deze kosten dekken de algemene kosten van de vennootschap als juridische beursgenoteerde entiteit die het stelsel van GVV geniet. Deze kosten worden aangegaan om volledige en continue informatie te verschaffen, om economisch vergelijkbaar te zijn met andere types van investeringen en om aan de beleggers de mogelijkheid te bieden op een liquide manier onrechtstreeks in een vastgoedportefeuille te investeren. Een deel van de studiekosten met betrekking tot de groei van de Groep valt tevens onder deze categorie.
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Kosten van de zetel | 464 | 392 |
| Informatica | 204 | 156 |
| Overige | 260 | 236 |
| Erelonen betaald aan derde partijen | 981 | 1025 |
| Recurrente | 934 | 741 |
| Advocaten | -21 | 129 |
| Auditeurs | 409 | 309 |
| Overige | 546 | 303 |
| Niet-recurrente | 47 | 284 |
| Public relations, communicatie en publiciteit | 846 | 637 |
| Personeelskosten | 4246 | 4180 |
| Bezoldigingen | 3522 | 3418 |
| Sociale zekerheid | 352 | 406 |
| Pensioenen en andere uitkeringen | 372 | 356 |
| Taksen en wettelijke kosten | 1506 | 1572 |
| TOTAAL | 8043 | 7806 |
1 De erelonen voor het beheer inzake huurovereenkomsten bevatten de herfacturatie van de beheerkosten van het gebouw aan de huurders.
GROEPSVERZEKERING
De groepsverzekering die Cofinimmo afsloot voor haar medewerkers en Directieleden houdt de volgende verstrekkingen in:
- betaling van een kapitaal 'Leven' ten gunste van de aangeslotene in geval van leven op datum van de pensionering;
- betaling van een kapitaal 'Overlijden' ten gunste van de begunstigden in geval van overlijden van de aangeslotene vóór de datum van de pensionering;
- betaling van een invaliditeitsrente in geval van ongeval of langdurige niet-professionele ziekte;
- premievrijstelling in dezelfde gevallen.
Ter bescherming van de werknemers voorziet de Wet van 18.12.2015, die beoogt de duurzaamheid en het sociale karakter van de aanvullende pensioenen te waarborgen en het aanvullende karakter ten opzichte van de rustpensioenen te versterken, dat voor de medewerkers van Cofinimmo een minimumrendement op het gedeelte 'Leven' van de premies gewaarborgd is.
Dit minimumrendement bedraagt 3,75 % van de bruto premies (ZT) voor de persoonlijke bijdragen en 3,25 % van de premies (ZT) voor de patronale bijdragen tot 31.12.2015. Vanaf 2016 zakt het door de Wet opgelegdeminimumrendement voor de aanvullende pensioenen tot 1,75 %.
De rente die door de verzekeraar gewaarborgd wordt, bedraagt 1 % in 2016 (2015: 1 %).
Bijgevolg dient Cofinimmo een gedeelte van de rente die de Wet waarborgt, in te dekken. Zij dient desgevallend bijkomende bedragen in reserve te plaatsen om de gewaarborgde rendementen voor geleverde diensten te bereiken. Er werd een provisie van 28310 EUR ten laste genomen in 2016.
EMOLUMENTEN VAN DE COMMISSARIS
De vaste emolumenten van de Commissaris Deloitte, Bedrijfsrevisoren voor het onderzoek en de revisie van de statutaire en geconsolideerde rekeningen van Cofinimmo bedroegen 124935 EUR (excl. btw). Zijn emolumenten voor de revisie van de statutaire rekeningen van de dochtervennootschappen van Cofinimmo bedroegen 113395 EUR (excl. btw) en worden per vennootschap berekend op basis van hun effectieve prestaties.
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Emolumenten van de Commissaris | 333 | 366 |
| Emolumenten voor het uitoefenen van het mandaat van Commissaris |
238 | 233 |
| Emolumenten voor uitzonderlijke prestaties of bijzondere opdrachten bij de Groep |
95 | 133 |
| Andere attesteringsopdrachten | 28 | 19 |
| Andere opdrachten buiten de opdrachten van revisor | 67 | 114 |
| Emolumenten van personen die verbonden zijn met de Commissaris |
54 | 46 |
| Emolumenten voor uitzonderlijke prestaties of bijzondere opdrachten bij de Groep |
54 | 46 |
| Andere attesteringsopdrachten | ||
| Opdrachten van fiscale raadgeving | 37 | 18 |
| Andere opdrachten buiten de opdrachten van revisor | 17 | 28 |
| TOTAAL | 387 | 412 |
De emolumenten van de Commissaris, andere dan Deloitte, gemandateerd voor de Franse vennootschappen van de Groep bedragen 19 KEUR (excl. btw) in 2016 en zijn niet inbegrepen in bovenstaande tabel.
BIJLAGE 12. RESULTAAT UIT VERKOOP VAN VASTGOEDBELEGGINGEN EN ANDERE NIET-FINANCIËLE ACTIVA
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Verkoop van vastgoedbeleggingen | ||
| Netto verkoop van gebouwen (verkoopprijs - transactiekosten) | 7438 | 26383 |
| Boekhoudkundige waarde van de verkochte gebouwen(reële waarde van de vervreemde activa) |
-5136 | -24363 |
| Overig | 9 | |
| SUBTOTAAL | 2302 | 2029 |
| Verkoop van andere niet-financiële activa | ||
| Verkoop met uitzondering van andere niet-financiële activa | 20396 | |
| Overige | 389 | |
| SUBTOTAAL | 389 | 20396 |
| TOTAAL | 2691 | 22425 |
Sinds 2015 worden de toekomstige hypothetische overdrachtsrechten en -kosten bij de verwerving van gebouwen rechtstreeks in de resultatenrekening geboekt (en niet meer van het eigen vermogen afgetrokken, ( zie Bijlage 2 voor meer informatie). Om de effectief gerealiseerde meer- of minwaarde te berekenen, moeten deze registratierechten bij de verkoop dus niet worden afgetrokken van het verschil tussen de verkregen prijs en de boekwaarde van deze gebouwen. De rechten zijn namelijk bij de verwerving al op de resultatenrekening geboekt.
De verkopen van vastgoedbeleggingen in 2016 hadden betrekking op het vastgoedsegment van distributienetten ( zie Bijlage 40 voor meer informatie).
De meerwaarde op de verkoop van andere niet-financiële activa in 2015 betrof de verkoop van de aandelen van de vennootschappen Livingstone II NV en Silverstone NV.
BIJLAGE 13. VARIATIES IN DE REËLE WAARDE VAN VASTGOEDBELEGGINGEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Positieve variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen | 105539 | 39848 |
| Negatieve variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen | -93913 | -48468 |
| TOTAAL | 11626 | -8620 |
De uitsplitsing van de variaties in de reële waarde van de vastgoedbeleggingen wordt voorgesteld in Bijlage 22.
BIJLAGE 14. ANDER PORTEFEUILLERESULTAAT
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Variatie in uitgestelde belastingen 1 | -1806 | -744 |
| Terugname van niet-vervallen verlopen huren | -432 | -550 |
| Waardevermindering goodwill 2 | -12000 | -7100 |
| Overige | 336 | -164 |
| TOTAAL | -13902 | -8558 |
De terugname van de niet-vervallen verschuldigde huren, erkend in de loop van de periode, resulteert uit de toepassing van de boekhoudmethode beschreven in Bijlage 2, punt R.
1 Zie Bijlage 35. 2 Zie Bijlage 20.
BIJLAGE 15. FINANCIËLE INKOMSTEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Ontvangen interesten en dividenden 1 | 365 | 1149 |
| Vergoedingen financiële leasing en soortgelijken | 4842 | 4586 |
| TOTAAL | 5207 | 5735 |
BIJLAGE 16. NETTO INTERESTKOSTEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Nominale interesten op leningen | 19061 | 24698 |
| Bilaterale leningen - vlottende rente | 2804 | 4479 |
| Handelspapier - vlottende rente | 917 | 1150 |
| Investeringskredieten - vlottende of vaste rente | 578 | 606 |
| Obligaties - vaste rente | 10548 | 9230 |
| Converteerbare obligaties | 4214 | 9233 |
| Wedersamenstelling van het nominaal bedrag van financiële schulden |
696 | 1 167 |
| Kosten als gevolg van toegelaten afdekkingsinstrumenten | 9230 | 17066 |
| Toegelaten afdekkingsinstrumenten die onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals gedefinieerd in IFRS |
6043 | |
| Toegelaten afdekkingsinstrumenten die niet onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals gedefinieerd in IFRS |
9230 | 11023 |
| Opbrengsten die voortvloeien uit toegelaten afdekkingsinstrumenten |
-3758 | |
| Toegelaten afdekkingsinstrumenten die onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals gedefinieerd in IFRS |
-54 | |
| Toegelaten afdekkingsinstrumenten die niet onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals gedefinieerd in IFRS |
-3704 | |
| Andere interestkosten 2 | 3322 | 3137 |
| TOTAAL | 32309 | 42310 |
De effectieve interestkost van de leningen stemt overeen met een gemiddelde effectieve rentevoet van de leningen van 2,41 % (2015: 2,90 %). De effectieve last, zonder rekening te houden met de afdekkingsinstrumenten, bedraagt 1,72 %. Dit percentage kan worden opgesplitst in 1,65 % dat overeenkomt met de leningen aan reële waarde en 1,74 % voor de leningen aan geamortiseerde kostprijs 3. Op 31.12.2016 bezit Cofinimmo geen rente-afdekkingsinstrumenten meer waarvoor de kasstroomafdekkingsboekhouding wordt toegepast, De instrumenten die nog worden gebruikt voor rente-afdekkingsdoeleinden, worden niet meer als dusdanig opgenomen, maar eerder als instrumenten aangehouden voor transactiedoeleinden ( zie Bijlage 2, punt R, III).
BIJLAGE 17. ANDERE FINANCIËLE KOSTEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Bankkosten en andere commissies | 367 | 340 |
| Overig | 481 | 320 |
| TOTAAL | 848 | 660 |
- 1 Het betreft gekapitaliseerde interesten. Het bedrag van de ontvangen dividenden is gelijk aan nul in 2016.
- 2 Het betreft commissies op nietgebruikte kredietfaciliteiten.
- 3 De interesten op leningen aan geamortiseerde kostprijs (2016: 18865 KEUR/2015: 19769 KEUR bestaan uit 'Andere interestkosten', 'Wedersamenstelling van het nominaal bedrag van financiële schulden' en 'Nominale interesten op leningen' (met uitzondering van de 'Converteerbare obligaties'). De interesten op leningen aan reële waarde via het netto resultaat (2016: 13444 KEUR/2015: 22541 KEUR) bestaan uit 'Kosten en Opbrengsten die voortvloeien uit toegelaten afdekkingsinstrumenten', evenals de 'Converteerbare obligaties'.
BIJLAGE 18. VARIATIES IN DE REËLE WAARDE VAN FINANCIËLE ACTIVA EN VERPLICHTINGEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Toegelaten afdekkingsinstrumenten die onderworpen zijn aan de afdekkingsboekhouding |
-7392 | -28654 |
| Variaties van de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding 1 |
-1478 | -342 |
| Impact van het in resultaat nemen van afdekkingsinstrumenten waarvoor de afdekkingsrelatie ten einde is gekomen |
-5914 | -28312 |
| Toegelaten afdekkingsinstrumenten die niet onderworpen zijn aan de afdekkingsboekhouding |
13604 | -1511 |
| Variaties van de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die niet onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding 2 |
5782 | 4648 |
| Converteerbare obligaties | 7822 | -6159 |
| Overige 3 | -44498 | -238 |
| TOTAAL | -38286 | -30403 |
Enkel de variaties in het niet-effectieve deel van de reële waarde van de instrumenten voor kasstroomafdekking ('cashflow hedge') en de variaties in de reële waarde van de derivaten bestemd voor transacties ('trading') zijn in deze tabel opgenomen. De variaties in het effectieve deel van de reële waarde van de instrumenten van kasstroomafdekking worden immers rechtstreeks in ander globaal resultaat geboekt.
Indien de relatie (zelfs gedeeltelijk) tussen de instrumenten voor kasstroomafdekking en het gedekte risico eindigt, wordt de gecumuleerde winst of verlies op deze datum hergebruikt in de resultaten die tot dat ogenblik in het eigen vermogen werden uitgesteld.
De impact van het in resultaat nemen van afdekkingsinstrumenten waarvoor de afdekkingsrelatie ten einde is gekomen, is het resultaat van de herstructurering van 400 miljoen EUR aan in 2015 geannuleerde FLOOR-opties. Deze opties liepen tot eind 2017. Deze operatie zal tot een daling van de interestlasten in de komende jaren leiden. De totale kosten van de herstructurering bedroegen 32 miljoen EUR in 2015. ( Zie voor meer details betreffende het afdekkingsbeleid de hoofdstukken 'Beheer van de financiële middelen' en 'Risicofactoren' van dit Jaarlijks Financieel verslag).
BIJLAGE 19. VENNOOTSCHAPSBELASTING EN EXIT TAKS
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| VENNOOTSCHAPSBELASTING | -5906 | -4209 |
| Moedervennootschap | -4564 | -1888 |
| Resultaat vóór belastingen | 101191 | 107597 |
| Resultaat vrijgesteld van belasting als gevolg van het GVV-stelsel | -101191 | -107597 |
| Belastbaar resultaat verbonden met de verworpen uitgaven | 4065 | 4853 |
| Belasting aan het tarief van 33,99 % | -1382 | -1650 |
| Overige | -3182 | -238 |
| Dochtervennootschappen | -1342 | -2321 |
| EXIT TAKS - DOCHTERVENNOOTSCHAPPEN | 1 182 | 248 |
De verworpen uitgaven bevatten hoofdzakelijk de kantoortaks in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De institutionele GVV's uitgezonderd, genieten de dochtervennootschappen het stelsel van GVV niet. De Nederlandse dochtervennootschap Pubstone Properties BV geniet het FBI-stelsel niet. De resultaten afkomstig van de investeringen in Duitsland zijn gedeeltelijk belastbaar.
- 1 De bruto bedragen zijn respectievelijk een opbrengst van nul EUR op 2016 (2015: 167 KEUR) en een kost van 1478 KEUR (2015: 509 KEUR).
- 2 De bruto bedragen zijn respectievelijk een opbrengst van 13016 KEUR (2015: 26740 KEUR) en een kost van 7234 KEUR (2015: 22092 KEUR).
- 3 Het bedrag van 44498 KEUR betreft enerzijds het resultaat van de herstucturering van de rente-afdekkingsinstrumenten (25043 KEUR) en anderzijds de variatie in de reële waarde (13622 KEUR) en het resultaat op de terugkoop in 2016 (5833 KEUR) van de converteerbare obligatie ( zie hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen' en Bijlagen 24 en 25).
BIJLAGE 20. GOODWILL
PUBSTONE
De verwerving in twee fases (31.10.2007 en 27.11.2008) van 89,90 % van de aandelen van Pubstone Group NV (voordien Express Properties NV) ( zie bladzijde 31 van het Jaarlijks Financieel Verslag 2008) leverde voor Cofinimmo een goodwill op die afkomstig is uit het positieve verschil tussen de verwervingskost en het aandeel van Cofinimmo in de reële waarde van het verworven netto-actief. Deze goodwill is meer in het bijzonder het resultaat van:
- het positieve verschil tussen de overeengekomen waarde die bij de verwerving werd geboden voor de vastgoedactiva (tegenwaarde van de voor de aandelen betaalde prijs) en de reële waarde van deze vastgoedactiva (uitgedrukt na aftrek van de overdrachtsrechten, zijnde respectievelijk 10,0 % of 12,5 % in België en 6,0 % in Nederland);
- en van de uitgestelde belasting die overeenkomt met de theoretische hypothese, die werd opgelegd door de IAS/IFRS normen, van een onmiddellijke verkoop van alle gebouwen op de balansdatum. Een belastingniveau van respectievelijk 34 % en 25 % voor de in België en Nederland gelegen activa werd toegepast op het verschil tussen de fiscale waarde van de activa en hun marktwaarde bij de verwerving.
COFINIMMO INVESTISSEMENTS ET SERVICES (CIS)
De verwerving van 100 % van de aandelen van Cofinimmo Investissements et Services (CIS) SA (voordien Cofinimmo France SA) op 20.03.2008 leverde voor Cofinimmo een goodwill op die afkomstig is uit het positieve verschil tussen de verwervingskost en de reële waarde van het verworven nettoactief. Deze goodwill is meer in het bijzonder het resultaat van het positieve verschil tussen de overeengekomen waarde die bij de verwerving werd geboden voor de vastgoedactiva (tegenwaarde van de voor de aandelen betaalde prijs) en de reële waarde van deze vastgoedactiva (uitgedrukt na aftrek van de overdrachtsrechten van 1,8 % en 6,2 % in Frankrijk).
Variaties van de goodwill
| (x 1000 EUR) | Pubstone België |
Pubstone Nederland |
CIS Frankrijk | Totaal |
|---|---|---|---|---|
| KOSTEN | ||||
| OP 01.01.2016 | 100157 | 39250 | 26929 | 166336 |
| OP 31.12.2016 | 100157 | 39250 | 26929 | 166336 |
| WAARDEVERLIEZEN | ||||
| OP 01.01.2016 | 49180 | 5900 | 55080 | |
| Tijdens het boekjaar geboekte waardeverliezen |
6700 | 5300 | 12000 | |
| OP 31.12.2016 | 55880 | 11200 | 67080 | |
| BOEKHOUDKUNDIGE WAARDE |
||||
| OP 01.01.2016 | 50977 | 33350 | 26929 | 111256 |
| OP 31.12.2016 | 44277 | 28050 | 26929 | 99256 |
WAARDEVERMINDERINGSTEST
Aan het einde van het boekjaar 2016 werd de goodwill onderworpen aan een waardeverminderingstest (gerealiseerd op het niveau van de gebouwengroepen waaraan hij per land werd toegewezen) door de reële waarde van de gebouwen samen met de goodwill te vergelijken met hun nutswaarde.
De reële waarde van de gebouwen is de waarde van het patrimonium zoals bepaald door de onafhankelijke vastgoeddeskundigen. Deze reële waarde wordt voorbereid op basis van drie waarderingsmethodes: de kapitalisatiemethode van de GHW (Geschatte Huurwaarde), de cashflowmethode (extrapolaties van kasgeldstromen) en de residuele methode. De belangrijkste hypotheses waarmee de onafhankelijke vastgoeddeskundigen daarbij rekening houden zijn het indexeringsniveau, het kapitalisatieniveau en de geraamde voortverkoopwaarde van de gebouwen aan het einde van de huurovereenkomst. Deze hypotheses zijn gebaseerd op marktobservaties teneinde rekening te houden met de verwachtingen van de beleggers, meer bepaald inzake de inkomstengroei en de door de markt gevraagde risicopremie. ( Meer informatie staat in het Verslag van de vastgoeddeskundigen)
De Groep bepaalt de nutswaarde op basis van extrapolaties van de toekomstige netto kasgeldstromen met de huren die afkomstig zijn uit de met de huurders ondertekende huurovereenkomst, de uitgaven voor het onderhoud en beheer van de gebouwenportefeuille en de opbrengst van de verwachte verkopen als vertrekpunt. De belangrijkste hypotheses zijn het indexeringsniveau, het actualisatieniveau, een verloopniveau (het aantal gebouwen en het overeenkomstig volume van inkomsten, waarvoor de huurder, jaar na jaar, een huuropzegging zal bekend maken) en de verkoopprijs van de gebouwen aan het einde van de huurovereenkomst. Deze hypotheses zijn gebaseerd op de kennis van de Groep van haar eigen portefeuille. Het vereiste gemidddelde rendement op zijn eigen en geleende vermogen wordt gebruikt als actualisatievoet.
Gezien de verschillen in de berekeningswijze tussen de reële waarde van de gebouwen bepaald door de onafhankelijke vastgoeddeskundigen en de bedrijfswaarde die de Groep bepaalt, en eveneens gezien het feit dat de hypotheses van beide partijen in bepaalde opzichten verschillen, kunnen deze twee waarden onderling afwijken en zijn de verschillen te rechtvaardigen.
Het resultaat van deze test (zie tabel op de vorige bladzijde) leidt voor 2016 tot een waardevermindering van 6700 KEUR op de goodwill van Pubstone België en 5300 KEUR op de goodwill van Pubstone Nederland. Voor CIS werd geen enkele waardevermindering geboekt. Er dient te worden opgemerkt dat de reële waarden van de patrimonia van Pubstone België en Pubstone Nederland tijdens het boekjaar 2016 respectievelijk een positieve variatie van 9571 KEUR en een negatieve variatie van 4135 KEUR hebben gekend, terwijl de reële waarde van CIS een positieve variatie optekende van 4642 KEUR.
GEBRUIKTE HYPOTHESES BIJ DE BEREKENING VAN DE NUTSWAARDE VAN PUBSTONE
Er werd een extrapolatie gemaakt van de toekomstige netto kasgeldstromen voor de resterende looptijd van de huurovereenkomsten, verminderd met de onderhouds-, investerings- en operationele kosten en de inkomsten uit de verkoop van gebouwen.
Tijdens deze resterende looptijd werd rekening gehouden met een verloopniveau dat gebaseerd is op de voorwaarden van de huurovereenkomst die met AB InBev werd getekend. Er wordt verondersteld dat de vrijgekomen gebouwen allemaal verkocht zijn. Aan het einde van de initiële huurovereenkomst van 27 jaar wordt een restwaarde berekend. De verkoopprijs en de restwaarde van de gebouwen zijn gebaseerd op de gemiddelde waarde per m² van het patrimonium zoals bepaald door de deskundige op 31.12.2016, geïndexeerd aan 1 % (2015: 1 %) per jaar. Voorzichtigheidshalve werd geen marge op de waarde van de deskundige in de extrapolatie van de kasstromen voorzien sinds 2015.
De aangehouden indexering op deze kasstromen bedraagt 1,60 % voor Pubstone België en 1,30 % voor Pubstone Nederland. In 2015, was de indexering degressief van 1,70 % naar 1,50 % vanaf het tweede jaar voor Pubstone België en progressief voor Pubstone Nederland van 1,20 % naar 1,50 % vanaf het tweede jaar.
De gebruikte actualisatievoet is 5,60 % (2015: 5,60 %).
GEBRUIKTE HYPOTHESES BIJ DE BEREKENING VAN DE NUTSWAARDE VAN CIS
Er werd een extrapolatie gemaakt van de toekomstige kasstromen op 27 jaar. Er wordt uitgegaan van de hypothese dat gedurende een periode van 27 jaar vanaf de verwervingsdatum alle huurcontracten worden hernieuwd.
De cashflow bestaat tot aan de datum van de eerste hernieuwing van het huurcontract uit de geïndexeerde huidige huur. Na deze datum is de in aanmerking genomen cashflow de geïndexeerde aanvaardbare huur. Er wordt eveneens rekening gehouden met de uitgaven in contanten in het kader van de renovatie van de gebouwen. De aanvaardbare huurgelden zijn de door de deskundige geraamde huurgelden die worden opgenomen in zijn portefeuillewaardering op 31.12.2016 en waarvan hij inschat dat ze houdbaar zijn op lange termijn, ten aanzien van de rentabiliteit van de activiteit van de huurder-uitbater.
In het 28ste jaar wordt een restwaarde per gebouw berekend.
Voor deze kasstromen werd een indexering van 2 % per jaar weerhouden (2015: 2 %).
De gebruikte actualisatievoet is 5,60 % (2015: 5,60 %).
Waardevermindering van de goodwill
| (x 1000 EUR) | ||||
|---|---|---|---|---|
| Gebouwengroep | Goodwill | Netto boekwaarde 1 |
Nutswaarde | Waarde vermindering |
| Pubstone België | 50977 | 334537 | 327837 | -6700 |
| Pubstone Nederland | 33350 | 175759 | 170459 | -5300 |
| CIS Frankrijk | 26929 | 236395 | 236395 2 | |
| TOTAAL | 111256 | 746691 | 734691 | -12000 |
- 1 Met inbegrip van de goodwill.
- 2 Aangezien de nutswaarde groter is dan de netto boekwaarde, wordt hier de netto boekwaarde hernomen.
Gevoeligheidsanalyse van de nutswaarde bij schommeling van de belangrijkste variabelen van de waardeverminderingstest
Variatie van nutswaarde (%)
| Gebouwengroep | Schommeling van inflatie | Schommeling van de actualisatievoet |
|||
|---|---|---|---|---|---|
| +0,50 % | -0,50 % | +0,50 % | -0,50 % | ||
| Pubstone België | 5,61 % | -5,22 % | -5,44 % | 5,89 % | |
| Pubstone Nederland | 5,39 % | -5,03 % | -5,25 % | 5,68 % | |
| CIS Frankrijk | 7,34 % | -6,69 % | -6,44 % | 7,12 % |
Gevoeligheidsanalyse van de waardevermindering bij een schommeling van de belangrijkste variabelen van de waardeverminderingstest
Op te nemen bedrag van de waardevermindering bij een schommeling van de parameters 1 (x 1000 EUR)
| Gebouwengroep | Schommeling van inflatie | Schommeling van de actualisatievoet |
|||
|---|---|---|---|---|---|
| +0,50 % | -0,50 % | +0,50 % | -0,50 % | ||
| Pubstone België | 0 | -23818 | -24527 | 0 | |
| Pubstone Nederland | 0 | -13886 | -14261 | 0 | |
| CIS Frankrijk | 0 | 0 | 0 | 0 | |
| TOTAAL |
BIJLAGE 21. VASTGOEDBELEGGINGEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Vastgoed beschikbaar voor verhuur | 3286684 | 3061314 |
| Projectontwikkelingen | 67957 | 61544 |
| Vaste activa voor eigen gebruik | 8995 | 8625 |
| TOTAAL | 3363636 2 | 3131483 |
De reële waarde van de portefeuille zoals gewaardeerd door de onafhankelijke deskundigen bedraagt 3366331 KEUR op 31.12.2016. Deze waardering omvat de vastgoedbeleggingen voor 3363636 KEUR en de voor verkoop beschikbare activa voor 2695 KEUR.
Vastgoed beschikbaar voor verhuur
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| OP 01.01 | 3061314 | 3097932 |
| Gekapitaliseerde uitgaven | 12095 | 16685 |
| Verwervingen | 160035 3 | 68635 |
| Overdrachten van/naar Projectontwikkelingen | 28078 | 49381 |
| Verkopen/Afstand (reële waarde van de verkochte/afgestane activa) |
-5065 | -177878 4 |
| Terugnames van overgedragen en verdisconteerde huren | 11265 | 10214 |
| Stijging/Daling van de reële waarde | 18962 | -3655 |
| OP 31.12 | 3286684 | 3061314 |
- 1 De waarde 0 werd ingegeven aangezien de nutswaarde hoger ligt dan de netto boekwaarde.
- 2 De reële waarde van de vastgoedbeleggingen die het voorwerp uitmaakten van een overdracht van huurvorderingen ten belope van 227946 KEUR inbegrepen.
- 3 De verwervingen betreffen voornamelijk de kantoorgebouwen Kunst 46, Wet 34, Montoyer 10, Wetenschap 41 en Vorst 280, alsook de woonzorgcentra Calau en Brühl in Duitsland en vier eerste lijnszorgcentra in Nederland.
- 4 De verkopen in 2015 betreffen voornamelijk het kantoorgebouw Livingstone II en de Silverstone portfeuille van 20 woonzorgcentra.
Ontwikkelingsprojecten
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| OP 01.01 | 61544 | 88966 |
| Investeringen | 29675 | 34932 |
| Verwervingen | 4565 | 6158 |
| Overdrachten van/naar Vastgoed beschikbaar voor verhuur | -28078 | -49381 |
| Verkopen/Afstand (reële waarde van de verkochte/afgestane activa) |
-7 | -19287 |
| Stijging/Daling van de reële waarde | 258 | 156 |
| OP 31.12 | 67957 | 61544 |
Vaste activa voor eigen gebruik
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| OP 01.01 | 8625 | 8875 |
| Investeringen | 552 | 51 |
| Stijging/Daling van de reële waarde | -182 | -301 |
| OP 31.12 | 8995 | 8625 |
REËLE WAARDE VAN DE VASTGOEDBELEGGINGEN
Vastgoedbeleggingen worden geboekt aan reële waarde, gebruik makend van het model van de reële waarde overeenkomstig de norm IAS 40. Deze reële waarde is gelijk aan de prijs waarvoor een gebouw verhandeld kan worden tussen goed geïnformeerde en bereidwillige partijen die in normale mededingingsomstandigheden handelen. Het werd bepaald door de onafhankelijke deskundigen in twee fases.
In een eerste fase bepalen de deskundigen de investeringswaarde van elk gebouw (zie methodes hierna).
In een tweede fase trekken de deskundigen van de investeringswaarde een geschat bedrag voor transactiekosten af die de koper of verkoper moet betalen om een eigendomsoverdracht te kunnen uitvoeren. De investeringswaarde min de geschatte transactiekosten (overdrachtsrechten) is de reële waarde overeenkomstig de norm IAS 40.
In België is de overdracht van eigendom in principe onderworpen aan overdrachtsrechten. Het bedrag van deze rechten is afhankelijk van de overdrachtsmethode, de hoedanigheid van de koper en de geografische ligging van het goed. De eerste twee elementen, en bijgevolg het bedrag van de te betalen rechten, zijn slechts gekend eens de eigendomsoverdracht werd voltooid.
De waaier aan mogelijkheden van vastgoedoverdracht en hun overeenstemmende rechten zijn voornamelijk de volgende:
- verkoopovereenkomsten voor vastgoed: 12,5 % voor goederen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en in Wallonië, 10 % voor goederen gelegen in Vlaanderen;
- verkoop van vastgoed onder het makelaarsregime: 4,0 % tot 8,0 %, volgens de Gewesten;
- erfpachtovereenkomsten voor vastgoed (tot 50 jaar voor het opstalrecht en tot 99 jaar voor het erfpachtrecht ): 2,0 %;
- verkoopovereenkomsten voor vastgoed waarbij de koper een instantie van publiek recht is (bv. een entiteit van de Europese Unie, van de Federale Regering, van een regionale regering of van een buitenlandse regering): vrijstelling van rechten;
- inbreng in natura van vastgoed tegen uitgifte van nieuwe aandelen ten voordele van de inbrenger: vrijstelling van rechten;
- verkoopovereenkomst voor aandelen van een vastgoedvennootschap: afwezigheid van rechten;
- fusie, splitsing of andere reorganisatie van vennootschappen: afwezigheid van rechten enz.
Het effectieve percentage van de overdrachtsrechten varieert van 0 % tot 12,5 %. Het is onmogelijk te voorspellen welk percentage van toepassing zal zijn bij de overdracht van een gegeven vastgoed vooraleer de overdracht werkelijk plaatsvond.
Vroeger, in januari 2006, werd aan alle onafhankelijke vastgoeddeskundigen1 die betrokken zijn bij de periodieke waardebepaling van het vastgoed van de Belgische GVV's gevraagd om een gewogen gemiddeld percentage van de transactiekosten voor vastgoedportefeuilles van GVV's op basis van geldige historische gegevens te bepalen. Voor transacties van gebouwen met een waarde van meer dan 2,5 miljoen EUR en gezien de waaier aan methodes van eigendomsoverdracht (zie hierboven), hebben de deskundigen de gewogen gemiddelde taksen berekend op 2,5 %.
In de loop van 2016 hebben dezelfde deskundigen dit percentage grondig geherevalueerd op basis van de recente transacties. Als gevolg van deze herevaluatie werd dit percentage behouden op 2,5 %.
Voor de transacties van gebouwen waarvan de totale waarde kleiner is dan 2,5 miljoen EUR, dient men rekening te houden met overdrachtsrechten van 10,0 % tot 12,5 % volgens het Gewest waarin de gebouwen gelegen zijn.
Op 01.01.2004 (datum van de eerste toepassing van de IAS/IFRS normen) bedroegen de transactiekosten die afgetrokken zijn van de investeringswaarde van de vastgoedportefeuille 45,5 miljoen EUR. Dit bedrag werd geboekt onder een aparte rubriek van het eigen vermogen 'Impact 1 Cushman & Wakefield, de Crombrugghe & Partners, Winssinger & Vennoten, Stadim en Troostwijk-Roux.
213
op de reële waarde en geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen'.
De aftrek van 2,5 % werd toegepast bij latere verwervingen. Op 31.12.2016 bedroeg het verschil tussen de investeringswaarde en de reële waarde voor het totale patrimonium 138,71 miljoen EUR of 6,61 EUR per aandeel.
Het is vermeldenswaardig dat de gemiddelde meerwaarde t.o.v. de investeringswaarde gerealiseerd bij de verkopen van activa sinds de overgang in 1996 naar het Bevakstelsel, 9,35 % bedroeg. Sinds deze datum heeft Cofinimmo NV 196 activa verkocht voor een totaal bedrag van 1549,75 miljoen EUR. Deze meerwaarde zou 11,30 % zijn indien de kosten en overdrachtsrechten vanaf 1996 waren geboekt.
De overdrachtsrechten toegepast op de gebouwen gelegen in Frankrijk, Nederland en Duitsland bedragen respectievelijk 6,89 %, 3,77 % en 5,16 %.
BEPALING VAN HET EVALUATIENIVEAU VAN DE REËLE WAARDE VAN DE VASTGOEDBELEGGINGEN
De in de balans opgenomen reële waarde van vastgoedbeleggingen is uitsluitend het resultaat van de waardering van de portefeuille door onafhankelijke vastgoeddeskundigen.
Voor de waardebepaling van de reële waarde van de vastgoedbeleggingen werden de aard, de kenmerken en de risico's van deze gebouwen en de beschikbare marktgegevens onderzocht.
Omwille van de liquiditeit van de markt en de moeilijkheid om transactiegegevens te bekomen die op een onbetwistbare manier vergelijkbaar zijn, is het evaluatieniveau van de reële waarde van de Cofinimmo gebouwen overeenkomstig de IFRS 13 norm, gelijk aan niveau 3 en dit voor de volledige portefeuille.
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
|---|---|---|
| SOORT ACTIVA1 | Niveau 3 | Niveau 3 |
| ZORGVASTGOED | 1499918 | 1328287 |
| België | 802523 | 770420 |
| Frankrijk | 411134 | 378824 |
| Nederland | 140547 | 99242 |
| Duitsland | 117084 | 67081 |
| Zorgvastgoed in ontwikkeling | 28630 | 12720 |
| KANTOREN | 1286680 | 1241 149 |
| Antwerpen | 66778 | 65635 |
| Brussel CBD | 443278 | 364245 |
| Brussel Gedecentraliseerd | 492164 | 511657 |
| Brussel Periferie/Satellieten | 133462 | 138827 |
| Andere regio's | 114892 | 115261 |
| Kantoorgebouwen in ontwikkeling | 36106 | 45524 |
| VASTGOED VAN DISTRIBUTIENETTEN | 552844 | 538124 |
| Pubstone België | 283561 | 274299 |
| Pubstone Nederland | 142408 | 147117 |
| Cofinimur I Frankrijk | 126875 | 116708 |
| OVERIGE | 26889 | 26793 |
| TOTAAL | 3366331 | 3134353 |
GEBRUIKTE WAARDERINGSMETHODES
Op basis van een multicriteriawerkwijze gebruiken de vastgoeddeskundigen de volgende waarderingsmethodes:
Methode van kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde
Bij deze methode wordt de Geschatte Huurwaarde van het goed gekapitaliseerd door middel van een kapitalisatievoet ('yield') in lijn met de vastgoedmarkt. De keuze van de gebruikte kapitalisatievoet is gekoppeld aan de kapitalisatievoet van de vastgoedbeleggingsmarkt. Deze houden rekening met de ligging van het goed en met de kwaliteit van de gebouwen en de huurders op de waarderingsdatum. De waarden komen overeen met de door potentiële investeerders op de waarderingsdatum geanticipeerde waarde. Bij de bepaling van de Geschatte Huurwaarde wordt rekening gehouden met de marktgegevens, de ligging van het gebouw, de kwaliteit van het gebouw, voor zorginstellingen het aantal bedden en indien deze beschikbaar is, de financiële informatie (EBITDAR ) van de huurder.
De daaruit resulterende waarde moet worden gecorrigeerd indien de lopende huur een operationeel resultaat genereert dat hoger of lager is dan de Geschatte Huurwaarde die voor de kapitalisatie wordt gebruikt. De waardering houdt eveneens rekening met de in een nabije toekomst te maken kosten.
- 1 De basis van de evaluaties die leidt tot de reële waarden kan gekwalificeerd worden volgens IFRS 13 in:
- niveau 1: observeerbare prijzen genoteerd op de activamarkten;
- niveau 2: andere observeerbare gegevens dan de genoteerde prijzen opgenomen in niveau 1;
- niveau 3: niet observeerbare gegevens.
Methode van actualisatie van de kasstromen ('Discounted Cash Flow')
Voor deze methode moet de netto huurinkomst die het goed op jaarbasis oplevert, gewaardeerd worden. Nadien wordt deze kasstroom in actuele waarde herleid. De extrapolatieperiode varieert meestal tussen 10 en 18 jaar. Aan het einde van deze periode wordt een restwaarde berekend aan de hand van een kapitalisatievoet op de eindhuurwaarde die rekening houdt met de verwachte staat van het gebouw aan het einde van de extrapolatieperiode, herleid naar de actuele waarde.
Methode van de vergelijkbare marktgegevens
Deze methode is gebaseerd op het principe dat een potentiële koper voor de verwerving van een goed niet meer zal betalen dan de prijs die recentelijk op de markt voor de aankoop van een gelijkaardig goed werd betaald.
Methode van de restwaarde
De waarde van een project wordt bepaald door het definiëren van wat op de site kan/zal worden ontwikkeld. Dit houdt in dat de bestemming van het project gekend of voorspelbaar is op kwalitatieve (planning) en kwantitatieve (aantal m² die kunnen ontwikkeld worden, toekomstige huurprijzen, …) wijze. De waarde wordt bekomen door de realisatiekosten van het project in mindering te brengen van zijn verwachte waarde.
Andere overwegingen
Indien de reële waarde niet op betrouwbare wijze kan worden bepaald, worden de goederen gewaardeerd aan hun historische kostprijs. In 2016 kon de waarde van alle gebouwen op betrouwbare wijze worden bepaald, zodat geen enkel gebouw aan zijn historische kostprijs moest worden gewaardeerd.
Indien de toekomstige verkoopprijs van een gebouw gekend is op de datum van de waardebepaling, wordt het gebouw aan de verkoopprijs gewaardeerd.
De reële waarde van de gebouwen waarvoor verschillende waarderingsmethodes werden toegepast, is het gemiddelde van het resultaat van deze methodes.
Tijdens het jaar 2016 waren er geen overdrachten tussen de evaluatieniveaus (zoals bedoeld in de norm IFRS 13) 1, 2 en 3. Bovendien werd er in 2016 niets gewijzigd aan de waarderingsmethodes voor beleggingsvastgoed.
Evolutie van de reële waarde van vastgoedbeleggingen op basis van niet-observeerbare gegevens
| (x 1000 EUR) | |
|---|---|
| Reële waarde op 01.01.2016 | 3134353 |
| Min-/meerwaarde geboekt in de resultatenrekening | 18927 |
| Verwervingen | 164600 |
| Uitbreidingen/herontwikkelingen | 22352 |
| Investeringen | 19970 |
| Terugname van overgedragen huren | 11265 |
| Verkopen | -5136 |
| Reële waarde op 31.12.2016 | 3366331 |
Kwantitatieve informatie over de waardering van de reële waarde van de vastgoedbeleggingen, gebaseerd op niet-observeerbare gegevens (niveau 3)
De kwantitatieve informatie in deze tabellen is afkomstig uit verschillende verslagen van de onafhankelijke vastgoeddeskundigen. De gegevens hierna zijn de uiterste waarden en het gewogen gemiddelde van de hypotheses die gebruikt worden bij de vaststelling van de reële waarde van de vastgoedbeleggingen. De laagste actualisatievoeten worden toegepast op uitzonderlijke toestanden.
(x 1000 EUR)
216BIJLAGEN BIJ DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENINGEN
| Soort activa | Reële waarde 31.12.2016 |
Waarderings methode |
Niet-observeerbare gegevens 1 |
Uiterste waarden (gewogen gemiddelde) 31.12.2016 |
Uiterste waarden (gewogen gemiddelde) 31.12.2015 |
|---|---|---|---|---|---|
| ZORGVASTGOED | 1499918 | ||||
| België | 802523 | Actualisatie van de kasstromen |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
70 - 199 (129) EUR/m² | 70 - 199 (129) EUR/m² |
| Actualisatievoet | 6,00 % - 6,90 % (6,53 %) | 6,20 % - 6,90 % (6,45 %) | |||
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
7,00 % - 9,25 % (7,98 %) | 7,00 % - 9,25 % (7,80 %) | |||
| Inflatievoet | 1,75 % | 1,75 % | |||
| Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
54 - 387 (140) EUR/m² | 53 - 375 (137) EUR/m² | ||
| Kapitalisatievoet | 5,50 % - 7,15 % (5,93 %) | 5,60 % - 7,25 % (6,06 %) | |||
| Frankrijk | 411 134 | Actualisatie van de kasstromen |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
53 - 280 (155) EUR/m² | 53 - 260 (148) EUR/m² |
| Actualisatievoet | 4,75 % - 7,50 % (4,80 %) | 5,50 % | |||
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
4,35 % - 12,31 % (5,82 %) | 5,35 % - 12,31 % (6,40 %) | |||
| Inflatievoet | 0,60 % - 1,92 % (1,30 %) | 0,65 % - 1,92 % (1,50 %) | |||
| Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
53 - 280 (153) EUR/m² | 53 - 260 (147) EUR/m² | ||
| Kapitalisatievoet | 4,24 % - 32,74 % (7,06 %) | 3,93 % - 30,04 % (7,26 %) | |||
| Nederland en Duitsland 2 |
257631 | Actualisatie van de kasstromen |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
141 - 254 (198) EUR/m² | 177 - 231 (209) EUR/m² |
| Actualisatievoet | 6,45 % - 8,20 % (7,38 %) | 7,20 % - 8,35 % (8,05 %) | |||
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
6,05 % - 7,70 % (6,96 %) | 6,95 % - 7,45 % (7,18 %) | |||
| Inflatievoet | 1,50 % | 1,80 % | |||
| Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
76 - 262 (172) EUR/m² | 78 - 256 (174) EUR/m² | ||
| Kapitalisatievoet | 4,90 % - 9,50 % (6,39 %) | 5,00 % - 7,50 % (6,61 %) | |||
| Zorgvastgoed in ontwikkeling |
28630 | Restwaarde | Geschatte Huurwaarde (GHW) |
73 - 178 (119) EUR/m² | 73 - 160 (117) EUR/m² |
| Kapitalisatievoet | 5,75 % - 7,25 % (5,91 %) | 6,00 % - 12,25 % (8,91 %) | |||
| Kosten bij voltooiing | 3 | 3 | |||
| Inflatievoet | 1,50 % | 1,50 % - 1,92 % (1,69 %) |
1 De netto huurinkomsten zijn opgenomen in Bijlage 6.
- 2 Gezien de zeer beperkte grootte van de zorgvastgoedportefeuille in Duitsland, waren de toegepaste hypotheses voor Duitsland in 2016 en 2015 dezelfde als voor Nederland.
- 3 De kosten voor de voltooiing van een gebouw zijn specifiek voor elk project en afhankelijk van de vorderingsstaat van elk project.
| Soort activa | Reële waarde 31.12.2016 |
Waarderings methode |
Niet-observeerbare gegevens 1 |
Uiterste waarden (gewogen gemiddelde) 31.12.2016 |
Uiterste waarden (gewogen gemiddelde) 31.12.2015 |
|---|---|---|---|---|---|
| KANTOREN | 1286680 | ||||
| Antwerpen | 66778 | Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
120 - 166 (146) EUR/m² | 120 - 165 (146) EUR/m² |
| Kapitalisatievoet | 7,00 % - 8,40 % (7,35 %) | 7,20 % - 8,40 % (7,49 %) | |||
| Brussel CBD | 443278 | Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
210 - 228 (223) EUR/m² | |
| Actualisatievoet | 4,25 % - 4,50 % (4,32 %) | ||||
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
6,25 % - 6,50 % (6,32 %) | ||||
| Inflatievoet | 1,70 % | ||||
| Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
169 - 245 (209) EUR/m² | 171 - 273 (228) EUR/m² | ||
| Kapitalisatievoet | 4,90 % - 7,25 % (5,71 %) | 5,00 % - 6,60 % (5,77 %) | |||
| Brussel Gedecentraliseerd |
492164 | Actualisatie van de kasstromen |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
171 - 203 (199) EUR/m² | 171 - 203 (198) EUR/m² |
| Actualisatievoet | 3,50 % - 4,00 % (3,94 %) | 4,25 % - 4,50 % (4,47 %) | |||
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
7,00 % - 7,95 % (7,83 %) | 6,60 % - 7,65 % (7,51 %) | |||
| Inflatievoet | 2,00 % | 2,00 % | |||
| Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
60 - 172 (149) EUR/m² | 57 - 203 (161) EUR/m² | ||
| Kapitalisatievoet | 6,15 % - 9,00 % (7,40 %) | 6,00 % - 8,95 % (7,33 %) | |||
| Brussel Periferie/ Satellieten |
133462 | Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
60 - 182 (134) EUR/m² | 60 - 189 (139) EUR/m² |
| Kapitalisatievoet | 7,45 % - 9,00 % (7,97 %) | 7,30 % - 8,55 % (7,90 %) | |||
| Andere regio's | 114892 | Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
130 - 186 (140) EUR/m² | 130 - 186 (140) EUR/m² |
| Kapitalisatievoet | 5,95 % - 6,95 % (6,48 %) | 5,75 % - 7,00 % (6,48 %) | |||
| Kantoorgebouwen in ontwikkeling |
36106 | Restwaarde | Geschatte Huurwaarde (GHW) |
99 - 225 (222) EUR/m² | 99 - 225 (201) EUR/m² |
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
5,45 % - 9,35 % (5,56 %) | 5,25 % - 9,35 % (6,39 %) | |||
| Kosten bij voltooiing | 2 | 2 | |||
| Inflatievoet | 1,75 % - 2,00 % (1,98 %) | 2,00 % |
1 De netto huurinkomsten zijn opgenomen in Bijlage 6.
2 De kosten voor de voltooiing van een gebouw zijn rechtstreeks verbonden met elk project (bedragen en vorderingsstaat).
217
1 De netto huurinkomsten zijn opgenomen in Bijlage 6.
| Soort activa | Reële waarde 31.12.2016 |
Waarderings methode |
Niet-observeerbare gegevens 1 |
Uiterste waarden (gewogen gemiddelde) 31.12.2016 |
Uiterste waarden (gewogen gemiddelde) 31.12.2015 |
|---|---|---|---|---|---|
| VASTGOED VAN DISTRIBUTIENETTEN |
552844 | ||||
| Pubstone België | 283561 | Actualisatie van de kasstromen |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
13 - 353 (62) EUR/m² | 13 - 319 (79) EUR/m² |
| Actualisatievoet | 6,55 % | 6,70 % | |||
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
6,75 % | 6,95 % | |||
| Inflatievoet | 1,75 % | 1,80 % | |||
| Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
13 - 353 (62) EUR/m² | 13 - 319 (79) EUR/m² | ||
| Kapitalisatievoet | 4,00 % - 12,00 % (6,02 %) | 3,50 % - 11,50 % (5,61 %) | |||
| Pubstone Nederland | 142408 | Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
41 - 495 (206) EUR/m² | 41 - 495 (208) EUR/m² |
| Kapitalisatievoet | 3,65 % - 11,00 % (6,06 %) | 3,65 % - 12,00 % (6,03 %) | |||
| Cofinimur I Frankrijk | 126875 | Actualisatie van de kasstromen |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
85 - 700 (150) EUR/m² | 85 - 700 (150) EUR/m² |
| Actualisatievoet | 4,75 % | 5,50 % - 8,00 % (5,51 %) | |||
| Kapitalisatievoet van de uiteindelijke netto GHW |
3,97 % - 12,73 % (6,90 %) | 4,28 % - 13,53 % (7,43 %) | |||
| Inflatievoet | 0,50 % - 1,63 % (1,32 %) | 0,90 % - 1,79 % (1,51 %) | |||
| Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
85 - 700 (150) EUR/m² | 85 - 700 (150) EUR/m² | ||
| Kapitalisatievoet | 3,80 % - 12,16 % (6,13 %) | 4,36 % - 36,20 % (6,71 %) | |||
| OVERIGE | 26889 | ||||
| Overige | 26889 | Kapitalisatie van de Geschatte Huurwaarde |
Geschatte Huurwaarde (GHW) |
39 - 128 (110) EUR/m² | 43 - 128 (110) EUR/m² |
| Kapitalisatievoet | 4,00 % - 8,20 % (6,73 %) | 4,00 % - 8,25 % (6,75 %) | |||
| TOTAAL | 3366331 |
GEVOELIGHEID VAN DE REËLE WAARDE VAN DE GEBOUWEN VOOR DE VARIATIES IN DE NIET-OBSERVEERBARE GEGEVENS
Een toename met 10 % van de Geschatte Huurwaarde resulteert in een stijging van de reële waarde van de portefeuille met 195209 KEUR. Een daling met 10 % van de Geschatte Huurwaarde resulteert in een daling van de reële waarde van de portefeuille met 202328 KEUR.
Een toename met 0,5 % van de kapitalisatiewaarde resulteert in een daling van de reële waarde van de portefeuille met 223949 KEUR. Een daling met 0,5 % van de kapitalisatiewaarde resulteert in een stijging van de reële waarde van de portefeuille met 264588 KEUR.
Een wijziging van de kapitalisatievoet met ± 0,5 % en een wijziging met ± 10 % in de Geschatte Huurwaarde zijn redelijkerwijze denkbaar.
De diverse huurwaarden en -tarieven zijn onderling met elkaar verbonden omdat ze deels bepaald worden door de marktomstandigheden. Over het algemeen gaat een wijziging in de hypotheses van de Geschatte Huurwaarde (per m² per jaar) gepaard met een wijziging in de omgekeerde richting van de kapitalisatiewaarde. Deze onderlinge verbondenheid werd niet opgenomen in onze gevoeligheidsanalyse.
Voor de vastgoedbeleggingen in aanbouw wordt de reële waarde beïnvloed door het al dan niet respecteren van het budget en van de duurtijd van de verwezenlijking, initieel voorzien in het project.
WAARDERINGSPROCES
Overeenkomstig de wettelijke bepalingen worden de gebouwen op driemaandelijkse basis gewaardeerd aan de hand van waarderingsverslagen die door onafhankelijke en gekwalificeerde deskundigen worden opgesteld.
De onafhankelijke externe deskundigen worden aangesteld voor een periode van drie jaar, na goedkeuring door de Raad van Bestuur en het Auditcomité en onder voorbehoud van de goedkeuring door de FSMA. De selectiecriteria omvatten de marktkennis, de reputatie, de onafhankelijkheid en de toepassing van de beroepsnormen.
De externe deskundigen bepalen:
- of de reële waarde van een goed op betrouwbare wijze kan worden bepaald;
- welke waarderingsmethode voor elk beleggingsvastgoed moet worden toegepast;
- de weerhouden hypotheses voor de niet observeerbare gegevens die in de waarderingsmethodes worden gebruikt.
De hypotheses die voor de waardebepaling worden gebruikt en de beduidende waardewijzigingen worden driemaandelijks tussen de Directie en de deskundigen besproken. Er worden ook externe referenties onderzocht.
GEBRUIK VAN DE GEBOUWEN
De Directie is van oordeel dat het huidige gebruik van haar vastgoedbeleggingen dat in reële waarde in de balans is geboekt, optimaal is, gezien de mogelijkheden die de huurmarkt biedt en de technische specificaties.
OVERDRACHT VAN HUURVORDERINGEN
Op 22.12.2008 verkocht de Cofinimmo Groep aan een dochtervennootschap van de Groep Société Générale de vruchtgebruikvergoedingen met een initiële duur van 15 jaar, die verschuldigd zijn door de Europese Commissie voor de gebouwen Wet 56, Luxemburg 40 en Everegreen die Cofinimmo in Brussel bezit. Het vruchtgebruik van deze laatste drie gebouwen loopt ten einde tussen december 2020 en april 2022. Cofinimmo blijft er naakte eigenaar van en het indexeringsgedeelte van de vergoedingen m.b.t. het gebouw Luxemburg 40 werd niet overgedragen.
Op 20.03.2009 verkocht de Cofinimmo Groep aan een dochtervennootschap van Société Générale de vruchtgebruikvergoedingen met een initiële duur van 15 jaar, die verschuldigd zijn door de Europese Commissie m.b.t. het gebouw Nerviërs 105 in Brussel. Het vruchtgebruik komt ten einde in mei 2023. Cofinimmo blijft naakte eigenaar van het gebouw.
Op 23.03.2009 verkocht de Cofinimmo Groep aan Fortis Bank 90 % van de vorderingen van financiële leasings die de Stad Antwerpen verschuldigd is voor haar nieuwe brandweerkazerne. Aan het einde van het financiële leasingcontract wordt het gebouw kosteloos overgedragen aan de Stad Antwerpen. De Cofinimmo Groep verkocht op dezelfde dag en aan dezelfde bank de huurvorderingen die de Belgische overheid haar is verschuldigd voor de gebouwen Kolonel Bourg 124 in Brussel en Maire 19 in Doornik. Cofinimmo blijft eigenaar van beide gebouwen.
Op 28.08.2009 verkocht de Cofinimmo Groep aan BNP Paribas Fortis 96 % van de huurvorderingen van de jaren 2011 en volgende m.b.t. de gebouwen Egmont I en Egmont II in Brussel.
Het vruchtgebruik van de gebouwen Wet 56, Luxemburg 40, Everegreen en Nerviërs 105 alsook de huurovereenkomsten van de gebouwen Kolonel Bourg 124, Maire 19, Egmont I en Egmont II zijn geen financiële leasingcontracten.
Op het moment van de verkoop werd het bedrag, ontvangen door de Groep n.a.v. de overdracht van de toekomstige huurinkomsten, afgetrokken van de waarde van het gebouw, in die mate dat deze overdracht van huurinkomsten tegenstelbaar is aan derden en bijgevolg het bedrag van de overgedragen toekomstige huurinkomsten afgetrokken moet worden van de marktwaarde van het gebouw ( zie Bijlage 2: Belangrijke boekhoudkundige methodes, I Eigendom verhuurd voor lange periodes, III Overdracht van toekomstige huurgelden in het kader van een lange termijnovereenkomst die niet gekwalificeerd is als financiële leasing).
Hoewel dit niet uitdrukkelijk voorzien of verboden is onder IAS 40, laat de tegenboeking van de bruto restwaarde van de overgedragen toekomstige vergoedingen van de gebouwen volgens de Raad van Bestuur van Cofinimmo toe een exacte en getrouwe voorstelling in de geconsolideerde balans te geven van de waarde van de gebouwen op het moment van de overdracht van de huren, die overeenkomt met de raming van de gebouwen door de onafhankelijke deskundige, zoals vereist door Artikel 47, § 1 van de Wet van 12.05.2014 betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen.
Om de huur van het gebouw te kunnen genieten, moet een derde koper de voordien afgestane, maar nog niet verlopen huurvorderingen aan hun huidige waarde afkopen van de verkopende bank. Het huidige bedrag van deze niet verlopen huurvorderingen kan verschillen van hun geactualiseerde waarde op het moment van de verkoop. Dit is te wijten aan de evolutie van de basisrentevoeten, de hierop toepasselijke marges en de verwachte inflatie die een mogelijke invloed heeft op de indexatie van de toekomstige huurprijzen.
BIJLAGE 22. UITSPLITSING VAN DE VARIATIES IN DE REËLE WAARDE VAN VASTGOEDBELEGGINGEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Vastgoed beschikbaar voor verhuur | 12488 | -7305 |
| Projectontwikkelingen | -556 | -788 |
| Vaste activa voor eigen gebruik | -196 | -302 |
| Gebouwen bestemd voor de verkoop | -110 | -225 |
| TOTAAL | 11626 | -8620 |
Deze rubriek omvat de variatie in de reële waarde van vastgoedbeleggingen en van gebouwen bestemd voor verkoop.
BIJLAGE 23. IMMATERIËLE VASTE ACTIVA EN ANDERE MATERIËLE VASTE ACTIVA
| (x 1000 EUR) | Immateriële vaste activa |
Andere materiële vaste activa |
||
|---|---|---|---|---|
| 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | |
| OP 01.01 | 565 | 659 | 364 | 411 |
| Verwervingen | 467 | 138 | 427 | 162 |
| Informaticasoftware | 467 | 138 | ||
| Meubilair en kantoorapparatuur | 427 | 162 | ||
| Afschrijvingen | 281 | 232 | 142 | 209 |
| Informaticasoftware | 281 | 232 | ||
| Meubilair en kantoorapparatuur | 142 | 209 | ||
| Uitgebruiknames | 14 | |||
| Meubilair en kantoorapparatuur | 14 | |||
| OP 31.12 | 751 | 565 | 635 | 364 |
De immateriële vaste activa en andere materiële vaste activa zijn uitsluitend vaste activa voor eigen gebruik.
Toegepaste afschrijvingspercentages in functie van de economische levensduur:
- meubilair: 10 % tot 12,5 %;
- informatica-apparatuur: 25 %;
- informaticasoftware: 25 %.
BIJLAGE 24. FINANCIËLE INSTRUMENTEN
A. CATEGORIEËN EN BESTEMMINGEN VAN FINANCIËLE INSTRUMENTEN
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bestemd in een afdekkings relatie |
Bestemd aan reële waarde d.m.v. het netto resultaat |
Aangehou den voor transactie doeleinden |
Leningen, vorderingen en financiële ver plichtingen aan geamortiseerde kostprijs |
Reële waarde |
Niveau van de reële waarde |
Opgelopen niet vervallen interesten |
|
| FINANCIËLE VASTE ACTIVA | 758 | 82145 | 137168 | ||||
| Afdekkingsinstrumenten | 758 | 758 | |||||
| Afgeleide instrumenten | 758 | 758 | Niveau 2 | ||||
| Kredieten en vorderingen | 82145 | 136410 | |||||
| Langlopende vorderingen van financiële leasing |
75718 | 129983 | Niveau 2 | ||||
| Handelsvorderingen en andere vaste activa |
29 | 29 | Niveau 2 | ||||
| Deelnemingen in aanverwante vennootschappen en joint ventures |
6398 | 6398 | Niveau 2 | ||||
| FINANCIËLE VLOTTENDE ACTIVA |
66466 | 67753 | |||||
| Afdekkingsinstrumenten | |||||||
| Afgeleide instrumenten | Niveau 2 | ||||||
| Kredieten en vorderingen | 26695 | 27982 | |||||
| Kortlopende vorderingen van financiële leasing |
1795 | 3082 | Niveau 2 | ||||
| Handelsvorderingen | 24900 | 24900 | Niveau 2 | ||||
| Overige | Niveau 2 | ||||||
| Kas en kasequivalenten | 39771 | 39771 | Niveau 2 | ||||
| TOTAAL | 0 | 0 | 758 | 148612 | 204921 | ||
| LANGLOPENDE FINANCIËLE VERPLICHTINGEN |
216481 | 49971 | 754124 | 1020575 | |||
| Langlopende financiële schulden |
216481 | 754124 | 970604 | ||||
| Obligaties | 453690 | 453690 | Niveau 2 | ||||
| Converteerbare obligaties | 212963 | 212963 | Niveau 1 | ||||
| Obligaties Terugbetaalbaar in Aandelen (OTA) |
3517 | 3517 | Niveau 2 | ||||
| Bankschuld | 247709 | 247709 | Niveau 2 | ||||
| Handelspapier - vlottende rente |
46000 | 46000 | Niveau 2 | ||||
| Ontvangen huurwaarborgen | 6724 | 6724 | Niveau 2 | ||||
| Andere langlopende financiële verplichtingen |
49971 | 49971 | |||||
| Afgeleide instrumenten | 49971 | 49971 | Niveau 2 | ||||
| KORTLOPENDE FINANCIËLE VERPLICHTINGEN |
12949 | 621032 | 633980 | 13203 | |||
| Kortlopende financiële schulden |
558167 | 558167 | 11203 | ||||
| Handelspapier - vlottende rente |
386500 | 386500 | Niveau 2 | ||||
| Obligaties | 50000 | 50000 | Niveau 2 | 7898 | |||
| Converteerbare obligaties | 0 | 0 | Niveau 1 | 121 | |||
| Bankschuld | 121645 | 121645 | Niveau 2 | 1263 | |||
| Overige Andere kortlopende financiële verplichtingen |
12949 | 22 | 22 12949 |
Niveau 2 | 1922 2001 |
||
| Afgeleide instrumenten | 12949 | 12949 | Niveau 2 | 2001 | |||
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden |
62865 | 62865 | Niveau 2 | ||||
| TOTAAL | 0 | 216481 | 62920 | 1375155 | 1654556 | 13203 |
| Bestemd in een afdekkings relatie |
Bestemd aan reële waarde d.m.v. het netto resultaat |
Aangehouden voor transactie doeleinden |
Leningen, vorderingen en financiële verplichtingen aan geamortiseerde kostprijs |
Reële waarde |
Niveau van de reële waarde |
Opgelopen niet vervallen interesten |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| FINANCIËLE VASTE ACTIVA | 20 | 81726 | 130703 | ||||
| Afdekkingsinstrumenten | 20 | 20 | |||||
| Afgeleide instrumenten | 20 | 20 | Niveau 2 | ||||
| Kredieten en vorderingen | 81726 | 130684 | |||||
| Langlopende vorderingen van financiële leasing |
75652 | 124610 | Niveau 2 | ||||
| Handelsvorderingen en andere vaste activa |
41 | 41 | Niveau 2 | ||||
| Deelnemingen in aanverwante vennootschappen en joint ventures |
6033 | 6033 | Niveau 2 | ||||
| FINANCIËLE VLOTTENDE ACTIVA |
14 | 43497 | 44582 | 3233 | |||
| Afdekkingsinstrumenten | 14 | 14 | 3233 | ||||
| Afgeleide instrumenten | 14 | 14 | Niveau 2 | 3233 | |||
| Kredieten en vorderingen | 21457 | 22528 | |||||
| Vlottende vorderingen van financiële leasing |
1656 | 2727 | Niveau 2 | ||||
| Handelsvorderingen | 19801 | 19801 | Niveau 2 | ||||
| Overige | |||||||
| Kas en kasequivalenten | 22040 | 22040 | Niveau 2 | ||||
| TOTAAL | 0 | 0 | 34 | 125223 | 175286 | 3233 | |
| LANGLOPENDE FINANCIËLE VERPLICHTINGEN |
216625 | 64559 | 592249 | 873434 | |||
| Langlopende financiële schulden |
216625 | 592249 | 808875 | ||||
| Obligaties | 379418 | 379418 | Niveau 2 | ||||
| Converteerbare obligaties | 212780 | 212780 | Niveau 1 | ||||
| Obligaties Terugbetaalbaar in Aandelen (OTA) |
3846 | 3846 | Niveau 2 | ||||
| Bankschuld | 180229 | 180229 | Niveau 2 | ||||
| Handelspapier - vlottende rente | 26000 | 26000 | Niveau 2 | ||||
| Ontvangen huurwaarborgen | 6602 | 6602 | Niveau 2 | ||||
| Andere langlopende financiële verplichtingen |
64559 | 64559 | |||||
| Afgeleide instrumenten | 64559 | 64559 | Niveau 2 | ||||
| KORTLOPENDE FINANCIËLE VERPLICHTINGEN |
20572 | 508541 | 529113 | 18317 | |||
| Kortlopende financiële schulden |
445676 | 445676 | 15930 | ||||
| Handelspapier - vlottende rente | 220500 | 220500 | Niveau 2 | ||||
| Obligaties | 0 | 0 | Niveau 2 | 7596 | |||
| Converteerbare obligaties | 174771 | 174771 | Niveau 1 | 5708 | |||
| Bankschuld | 50352 | 50352 | Niveau 2 | 1431 | |||
| Overige | 54 | 54 | Niveau 2 | 1195 | |||
| Andere kortlopende financiële verplichtingen |
20572 | 20572 | 2387 | ||||
| Afgeleide instrumenten | 20572 | 20572 | Niveau 2 | 2387 | |||
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden |
62865 | 62865 | Niveau 2 | ||||
| TOTAAL | 0 | 216625 | 85131 | 1 100790 | 1402547 | 18317 |
Reële waarde van de financiële activa en verplichtingen1
Financiële instrumenten die na hun initiële boeking in de balans worden gewaardeerd aan reële waarde, kunnen worden voorgesteld in drie niveaus (1-3) die elk met een observeerbaarheidsniveau overeenkomen:
- Niveau 1: waarderingen van de reële waarde worden bepaald volgens de (niet-aangepaste) marktprijsnoteringen in actieve markten voor identieke activa en verplichtingen;
- Niveau 2: waarderingen van de reële waarde worden bepaald op basis van gegevens die observeerbaar zijn voor het financiële actief of de financiële verplichting, zowel rechtstreeks (d.w.z. als andere prijzen dan bedoeld onder niveau 1) als onrechtstreeks (d.w.z. afgeleid uit prijzen);
- Niveau 3: waarderingen van de reële waarde hebben betrekking op de betrokken activa of verplichtingen die niet gebaseerd zijn op observeerbare marktgegevens.
Niveau 1
De door Cofinimmo uitgegeven converteerbare obligaties maken deel uit van een evaluatie van niveau 1. In september 2016 heeft Cofinimmo converteerbare obligaties uitgegeven in 2013 teruggekocht en gelijktijdig nieuwe converteerbare obligaties met vervaldag in 2021 uitgegeven. ( Zie ook hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen')
Variatie in de reële waarde van de converteerbare obligaties
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Converteerbaar 2021 |
Converteerbaar 2016 |
Converteerbaar 2018 |
TOTAAL | ||
| OP 15.09 | 219321 | OP 01.01 | 178675 | 202716 | 381391 |
| Restvariatie van de reële waarde die toewijsbaar is aan variaties in het kredietrisico van het instrument die in de loop van het boekjaar zijn geboekt. |
-7195 | Restvariatie van de reële waarde die toewijsbaar is aan variaties in het kredietrisico van het instrument die in de loop van het boekjaar zijn geboekt. |
-506 | 9173 | 8667 |
| Variatie in de reële waarde die toewijsbaar is aan veranderende marktomstandigheden waardoor in de loop van het boekjaar een marktrisico ontstaat (rentevoet, prijs van de aandelen). |
837 | Variatie in de reële waarde die toewijsbaar is aan veranderende marktomstandigheden waardoor in de loop van het boekjaar een marktrisico ontstaat (rentevoet, prijs van de aandelen). |
-3398 | 890 | -2508 |
| OP 31.12 | 212963 | OP 31.12 | 174771 | 212780 | 387550 |
Op 31.12.2016 hebben de converteerbare obligaties met vervaldag in 2021 een reële waarde van 212963323 EUR. Indien de obligaties niet geconverteerd zijn in aandelen, zal de terugbetaalwaarde op de eindvervaldag 219320616 EURbedragen.
Niveau 2
Alle andere financiële activa en verplichtingen en meer bepaald de afgeleide instrumenten die Cofinimmo aan reële waarde aanhoudt, zijn van niveau 2. De reële waarde van de financiële activa en verplichtingen waarvan de voorwaarden en bepalingen standaard zijn, en die op actieve en liquide markten worden verhandeld, wordt opgesteld op basis van de marktkoersen. De reële waarde van 'handelsvorderingen', 'handelsschulden', 'leningen aan aanverwante vennootschappen en joint ventures' en elke andere schuld aan vlottende rente, ligt dicht in de buurt van hun boekhoudwaarde. Bankschulden hebben voornamelijk de vorm van een roll-overkrediet. De berekening van de reële waarde van de 'vorderingen van financiële leasing' is gebaseerd op de actualisering van de kapitaalstromen door middel van een rendementscurve die is aangepast aan de looptijd van de instrumenten. De berekening van de afgeleide financiële instrumenten is verkregen via het valorisatieprogramma voor afgeleide financiële instrumenten dat beschikbaar is op Bloomberg.
Zie Bijlage 25 voor meer details over de berekening van de vorderingen van financiële leasing.
Niveau 3
Cofinimmo heeft op dit ogenblik geen financiële instrumenten die overeenkomen met de definitie van niveau 3.
1 Voor nadere inlichtingen omtrent de wijzigingen die zich in de loop van het jaar 2016 voordeden, en omtrent de samenstelling en de voorwaarden van de obligatieleningen,zie hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen'.
B. BEHEER VAN HET FINANCIEEL RISICO
Renterisico
Omdat de Cofinimmo Groep een vastgoedportefeuille op (zeer) lange termijn bezit, is het zeer waarschijnlijk dat haar leningen die een groot deel van die portefeuille financieren op hun vervaldatum door andere leningen zullen worden geherfinancierd. Bijgevolg wordt de totale financiële schuld van de vennootschap regelmatig voor een onbepaalde periode hernieuwd. Om redenen van kostenefficiëntie scheidt het financieringsbeleid via schuld van de Groep de activiteit voor het lichten van leningen (liquiditeit en marge op vlottende rente) van het risicobeheer en rentelasten (vastleggen en afdekken van de toekomstige vlottende rente). Een deel van het kapitaal wordt tegen een vlottende rente geleend.
Spreiding van de leningen1 tegen vlottende of vaste rente (in nominale waarde)
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Vlottende rente | 782500 | 561000 |
| Vaste rente | 742882 | 653820 |
| TOTAAL | 1525382 | 1214820 |
In overeenstemming met haar afdekkingsbeleid tegen financiële risico's ('hedging policy') dekt de Groep minstens 80 % van haar totale schuldenportefeuille voor minstens vijf jaar af via schulden met vaste rente en contracten op afgeleide rente-instrumenten om de schuld met vlottende rente af te dekken. De afdekkingsperiode van minimaal vijf jaar werd gekozen om het negatieve effect op het netto resultaat te compenseren dat zou worden veroorzaakt door het tijdsverschil tussen een stijging van de nominale interestvoeten, waarbij de intereskosten verhogen, en een inflatieverhoging waarbij de inkomsten stijgen uit geïndexeerde huurovereenkomsten. Ten slotte zou een stijging van de reële interestvoeten waarschijnlijk gepaard gaan of snel gevolgd worden door een algemene heropleving van de economische activiteit, wat zou resulteren in betere huurvoorwaarden met een gunstig effect op het netto resultaat.
De banken die tegenpartij zijn in deze IRS-contracten, zijn meestal niet dezelfde als de banken die het kapitaal verschaffen. De Groep waakt er evenwel over dat de periodes en vastleggingsdata van de afgeleide rentecontracten overeenkomen met de hernieuwingsperiodes en de data voor de rentebepaling van deze leningen.
Indien een afgeleid instrument een onderliggende schuld dekt die tegen een vlottende rente werd afgesloten, is de afdekkingsrelatie een kasstroomafdekking. Indien een afgeleid instrument een onderliggende schuld dekt die tegen een vaste rente werd afgesloten, is de schuld een dekking van de reële waarde. Hoewel alle financiële instrumenten zijn uitgegeven of aangehouden voor de afdekking van risico's op interestvoeten waarbij de Groep geen relatie met een bepaald risico aanduidt, worden deze instrumenten boekhoudkundig weergegeven als instrumenten aangehouden voor transactiedoeleinden ('trading').
Hieronder worden de resultaten van een gevoeligheidsstudie naar de impact van de rentevariaties op het netto resultaat van de kernactiviteiten gepresenteerd. Een variatie van de rentevoet zal het nietafgedekte gedeelte van de vlottende schuld en de reële waarde van de IRS beïnvloeden. De variatie van deze IRS die wordt veroorzaakt door rentevariaties wordt in de resultatenrekening geboekt.
| (x 1000000 EUR) | 2016 | 2015 | ||
|---|---|---|---|---|
| Variatie | Resultaten rekeningen |
Eigen vermogen |
Resultaten rekeningen |
Eigen vermogen |
| +1 % | -1,12 | 0,00 | 2,09 | 0,00 |
| -1 % | 1,06 | 0,00 | -2,20 | 0,00 |
Samenvatting van de potentiële effecten van een variatie met 1 % van de rentevoet op het eigen vermogen en de resultatenrekening
Bovenstaande tabel toont aan dat een stijging met 1 % van de rentevoeten zou leiden tot een verlies van 1,12 miljoen EUR en dat een daling van 1 % zou leiden tot een winst van 1,06 miljoen EUR. Het eigen vermogen wordt niet rechtstreeks beïnvloed door een variatie van de rentevoeten.
Het verschil tussen 2015 en 2016 wordt verklaard door een daling van de notionele IRS bedragen voor de periode 2018-2020 en door een variatie van de afdekkingsgraad (hedge ratio).
1 Niet-courante en courante.
Kredietrisico
Gezien de operationele activiteiten van Cofinimmo, heeft de vennootschap te maken met twee belangrijke tegenpartijen: nl. de banken en de klanten. De Groep handhaaft een minimale ratingnorm voor haar financiële tegenpartijen. Alle financiële tegenpartijen hebben een externe 'investment grade' . Het klantenrisico is gemengd door de diversificatie van de klanten en een analyse van hun solvabiliteit vóór en tijdens hun huurovereenkomst.
Prijsrisico
De Groep zou kunnen blootstaan aan het prijsrisico dat gelinkt is aan de optie op het Cofinimmo aandeel voor de converteerbare obligaties. Aangezien deze optie zich op 31.12.2016 gevoelig 'out-ofthe-money' bevindt, wordt het risico echter onwaarschijnlijk geacht.
Valutarisico
De Groep heeft een vastgoedtransactie afgesloten waar een wisselkoersrisico aan is verbonden. Om dit potentiële valutarisico af te dekken is Cofinimmo afgeleide instrumenten aangegaan die haar wapenen tegen een ongunstige evolutie van de wisselkoers.
Liquiditeitsrisico
Het liquiditeitsrisico is beperkt door de diversificatie van financieringsbronnen en door herfinanciering van de financiële schuld, minstens één jaar voor de vervaldatum ervan.
Liquiditeitsverplichting op de vervaldata
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Eén tot twee jaar | 246518 | 337665 |
| Twee tot vijf jaar | 581641 | 491609 |
| Meer dan vijf jaar | 365454 | 216267 |
| TOTAAL | 1 193614 | 1045541 |
Niet-gebruikte kredietfaciliteiten op de lange termijn
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Die vervallen binnen het jaar | 0 | 136500 |
| Die vervallen na meer dan een jaar | 1060000 | 1149000 |
Zekerheidsstelling
De boekwaarde van de verpande financiële activa bedraagt 54653574 EUR op 31.12.2016 (2015: 39792864 EUR). De bepalingen en de voorwaarden van deze in pand gegeven financiële activa zijn opgenomen in Bijlage 41. In de loop van 2016 zijn er geen wanbetalingen, noch schendingen van de termijnen van de leningovereenkomsten geweest.
C. AFGELEIDE FINANCIËLE AFDEKKINGSINSTRUMENTEN
Aard van de afgeleide financiële afdekkingsinstrumenten
De Groep gebruikt op 31.12.2016 IRS om zich in te dekken tegen renterisico's afkomstig van haar operationele, financiële en investeringsactiviteiten.
Interest Rate Swap (IRS)
Een Interest Rate Swap (IRS) is een rentetermijncontract, in tegenstelling tot een CAP of een FLOOR, die rente-opties zijn. Met een IRS ruilt Cofinimmo een variabele rente tegen een vaste rente of omgekeerd.
Het detail van de IRS-contracten is opgenomen in de tabel op bladzijde 227.
Cancellable IRS
Een Cancellable IRS is een klassieke IRS die een annuleringsoptie voor de bank bevat vanaf een bepaalde datum. Cofinimmo heeft een Cancellable IRS afgesloten om een vlottende rente om te zetten in een vaste rente. De verkoop van deze annuleringsoptie laat toe de gegarandeerde vaste rente te doen dalen over de periode die minstens tot de eerste annuleringsdatum loopt. De details van de Cancellable IRS zijn opgenomen in de tabel op bladzijde 227.
Aard van de afgeleide financiële wisselkoersinstrumenten
Valutaopties
Een valutaoptie biedt de mogelijkheid om een valuta te (ver)kopen op, of tot op, een bepaalde datum tegen een vooraf vastgelegde koers ('strike'), mits betaling van een premie ('premium').
In 2016 heeft Cofinimmo twee opties afgesloten voor de periode 2016-2018. De te betalen premies voor deze opties zijn pas verschuldigd in 2018.
Op 31.12.2016 is de variatie in de reële waarde van deze opties enkel in de resultatenrekeningen toegewezen1.
Schulden met vlottende rente op 31.12.2016 afgedekt door afgeleide instrumenten
De schuld met vlottende rente (783 miljoen EUR) wordt verkregen door de de elementen van de aangegane schuld met vaste rente af te trekken van de totale schuld (1529 miljoen EUR), zoals weergegeven in onderstaande tabel:
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Financiële schulden | 1528771 | 1254989 |
| Converteerbare obligaties | -212963 | -387550 |
| Obligaties met vaste rente | -503690 | -280000 |
| Obligaties terugbetaalbaar in aandelen (vaste minimumcoupon) | -3517 | -3846 |
| Leningen met vaste rente | -8709 | -9720 |
| Waardepapieren met vaste rente | -10000 | 0 |
| Overig (debiteurenrekeningen, ontvangen huurwaarborgen) | -7247 | -13454 |
| Schulden met vlottende rente | 782644 | 560419 |
Zoals beschreven in het hoofdstuk 'Beheer van de financiële middelen', bestaat het financieel beleid van Cofinimmo erin een schuldgraad van ongeveer 45 % aan te houden, gepaard met een gedeeltelijke afdekking van haar schuld met vlottende rente door middel van IRS. Het doel is een veiligstelling van om en bij de 80 % van de totale schuld voor de komende vijf jaar.
Op 31.12.2016 had Cofinimmo een schuld met vlottende rente voor een notioneel bedrag van 783 miljoen EUR. Dit bedrag was afgedekt tegen het renterisico door IRS voor een notioneel bedrag van 540 miljoen EUR. In het laatste kwartaal van 2016 heeft Cofinimmo gebruik gemaakt van de lage interestvoeten om haar portefeuille van afgeleide financiële afdekkingsinstrumenten te herstructureren. In deze context werd het totale notionele bedrag verlaagd van 1000 miljoen EUR naar 650 miljoen EUR en de vaste rente verminderd voor de periode 2018-2022. Tegelijkertijd is de Groep nieuwe IRS aangegaan voor de periode 2023-2025 voor een totaal notioneel bedrag van 200 miljoen EUR.
De herstructurering van de renteafdekkingsinstrumenten zal leiden tot een daling van de intereskosten die in de komende jaren betaalbaar zijn en heeft in 2016 geleid tot een uitgave in cash van 44,0 miljoen EUR en een kost van 25,0 miljoen EUR, in de boekhouding opgenomen onder de rubriek 'Waardering van de financiële instrumenten'.
De herstructurering van de FLOORS in 2015 heeft een totale kost van 32,1 miljoen EUR teweeggebracht. Op 31.12.2016 wordt een saldo van 11,3 miljoen EUR opgenomen onder de rubriek 'Andere elementen van het globaal resultaat'. Dit zal worden gespreid in 2017 en 2018 in IAS 39 volgens de geldende boekhoudkundige regels.
Cofinimmo voorziet voor de jaren 2017 tot 2025 een portefeuille aan te houden die gedeeltelijk met schuld wordt gefinancierd, zodat zij een rentestroom verschuldigd zal zijn die wordt gedekt door de voor transactiedoeleinden aangehouden en hierboven beschreven afgeleide financiële instrumenten. Op 31.12.2016 had Cofinimmo een schuld van 1529 miljoen EUR. Op basis van de verwachtingen zou deze schuld 1537 miljoen EUR op 31.12.2017, 1500 miljoen EUR eind 2018 en 1517 miljoen EUR eind 2019 bedragen.
1 In 2016 werd geen enkele variatie in de reële waarde m.b.t. de opties afgeschreven onder de rubriek 'Andere elementen van het globaal resultaat'.
| (x 1000 EUR) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Periode afgedekt door de IRS |
Actief / Forward |
Optie | Uitoefenprijs | Flottende rente |
Notioneel 2016 |
Notioneel 2015 |
Eerste optie |
| 2008-2018 | Actief | Cancellable IRS | 4,10 % | 3M | 140000 | 140000 | 15.10.2011 |
| 2014-2017 | Actief | IRS | 0,51 % | 3M | 400000 | 400000 | |
| 2018 | Forward | IRS | 2,11 % | 1M | 0 | 660000 | |
| 2019 | Forward | IRS | 2,37 % | 1M | 0 | 800000 | |
| 2018-2019 | Forward | IRS | 2,18 % | 1M | 0 | 200000 | |
| 2020 | Forward | IRS | 0,86 % | 1M | 350000 | 350000 | |
| 2021 | Forward | IRS | 1,00 % | 1M | 150000 | 150000 | |
| 2022 | Forward | IRS | 1,31 % | 1M | 150000 | 150000 | |
| 2020-2022 | Forward | IRS | 2,73 % | 1M | 0 | 500000 | |
| 2012-2016 (vast naar vlottend) |
Forward | IRS | 3,60 % | 3M | 0 | 100000 | |
| 2018 | Forward | IRS | 0,68 % | 1M | 510000 | 0 | |
| 2018-2019 | Forward | IRS | 1,46 % | 1M | 650000 | 0 | |
| 2020 | Forward | IRS | 2,64 % | 1M | 300000 | 0 | |
| 2021-2022 | Forward | IRS | 1,88 % | 1M | 500000 | 0 | |
| 2023 | Forward | IRS | 0,73 % | 1M | 200000 | 0 | |
| 2024 | Forward | IRS | 0,98 % | 1M | 200000 | 0 | |
| 2025 | Forward | IRS | 1,19 % | 1M | 200000 | 0 | |
Liquiditeitsverplichting op de vervaldata met betrekking tot de afgeleide financiële instrumenten (x 1000 EUR) 2016 2015 Een tot twee jaar -20053 -18098 Twee tot vijf jaar -29666 -56111
Meer dan vijf jaar -5776 -17146 TOTAAL -55495 -91356
Deze tabellen stellen de netto posities van de activa en verplichtingen van de afgeleide financiële instrumenten.
| Bruto bedrag | Bruto bedrag | Netto bedrag | Bedragen die niet in balans | Netto bedrag | |
|---|---|---|---|---|---|
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | ||||
| Compensatie van financiële activa en verplichtingen |
| Bruto bedrag van de geboekte |
Bruto bedrag van de financiële |
Netto bedrag van de financiële |
Bedragen die niet in balans gebracht zijn in de financiële situatie |
Netto bedrag | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| financiële activa |
activa in balans gebracht in de financiële situatie |
activa opgenomen in de positie van de financiële activa |
Financiële instrumenten |
Ontvangen kaswaarborgen |
||
| Financiële activa | ||||||
| IRS | 758 | 758 | 758 | |||
| TOTAAL | 758 | 0 | 758 | 758 | 0 | 0 |
| (x 1000 EUR) | 31.12.2016 | |||||
| Bruto bedrag van de geboekte |
Bruto bedrag van de financiële |
Netto bedrag van de financiële |
Bedragen die niet in balans gebracht zijn in de financiële situatie |
Netto bedrag | ||
| financiële verplichtingen |
verplichtingen in balans gebracht in de financiële positie |
verplichtingen opgenomen in de staat van de financiële verplichtingen |
Financiële instrumenten |
Ontvangen kaswaarborgen |
||
| Financiële verplichtingen |
||||||
| IRS | 61290 | 61290 | 758 | 60533 | ||
| FOREX | 1478 | 1478 | 1478 |
TOTAAL 62768 0 62768 758 0 62011
Compensatie van financiële activa en verplichtingen
| (x 1000 EUR) | 31.12.2015 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Bruto bedrag van de geboekte financiële |
Bruto bedrag van de financiële activa in |
Netto bedrag van de financiële activa |
Bedragen die niet in balans gebracht zijn in de financiële situatie |
Netto bedrag | ||
| activa balans opgenomen gebracht in in de positie instrumenten de financiële van situatie de financiële activa |
Financiële | Ontvangen kaswaarborgen |
||||
| Financiële activa | ||||||
| IRS | 34 | 34 | 34 | |||
| TOTAAL | 34 | 0 | 34 | 34 | 0 | 0 |
| (x 1000 EUR) | 31.12.2015 | |||||
| Bruto bedrag van de geboekte financiële |
Bruto bedrag van de financiële verplichtingen |
Netto bedrag van de financiële verplichtingen |
Bedragen die niet in balans gebracht zijn in de financiële situatie |
Netto bedrag | ||
| verplichtingen | in balans gebracht in de financiële positie |
opgenomen in de staat van de financiële verplichtingen |
Financiële instrumenten |
Ontvangen kaswaarborgen |
||
| Financiële verplichtingen |
||||||
| IRS | 85131 | 85131 | 34 | 85097 | ||
| TOTAAL | 85131 | 0 | 85131 | 34 | 0 | 85097 |
Overzicht van de actieve afgeleide financiële instrumenten op 31.12.2016
(x 1000 EUR)
| Instrument | Periode | Uitoefen prijs |
Vlottende rente |
Notioneel 2016 |
Notioneel 2015 |
Eerste optie |
Periodiciteit van de optie |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aangehouden voor transactiedoeleinden | |||||||
| IRS | 2014-2017 | 0,51 % | 3M | 400000 | 400000 | ||
| Cancellable IRS | 2008-2018 | 4,10 % | 3M | 140000 | 140000 | 15.10.2011 | Jaarlijks |
| Optie |
|---|
| Call Optie |
| Call Optie |
D. BEHEER VAN HET KAPITAAL
Als gevolg van Artikel 13 van het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 inzake GVV's, moet de openbare GVV indien de geconsolideerde schuldgraad meer dan 50 % van de geconsolideerde activa bedraagt, een financieel plan uitwerken met een uitvoeringskalender, waarin de maatregelen beschreven worden die moeten vermijden dat deze schuldgraad 65 % van de geconsolideerde activa overstijgt. De Commissaris stelt een speciaal verslag op over dit financieel plan waarin hij bevestigt dat hij de uitwerkingsmethode van dit plan, meer bepaald inzake de economische basis en de coherentie van de cijfers die erin staan, heeft gecontroleerd met de boekhouding van de openbare GVV. De Jaarlijkse en Halfjaarlijkse Financiële Verslagen moeten de manier waarop het financieel plan tijdens de pertinente periode werd uitgevoerd en de wijze waarop de GVV van plan is om het plan in de toekomst verder uit te voeren, rechtvaardigen.
1. Evolutie van het schuldniveau
Op 31.03.2016, 30.06.2016 en 30.09.2016 bedroeg de schuldgraad respectievelijk 38,75 %, 42,09 % en 42,75 %, waarmee de drempel van 50 % niet werd overschreden. Op 31.12.2016 bedroeg de schuldgraad 43,81 %. Deze evolutie is voornamelijk te verklaren door de voortzetting van het investeringsprogramma inzake zorgactiva in Duitsland en Nederland en door de optimalisatie van de kantorenportefeuille.
2. Schuldniveaubeleid
Het beleid van Cofinimmo bestaat uit de handhaving van een schuldniveau dat dicht in de buurt van 45 % ligt. Dit niveau kan dus regelmatig de drempel van 45 % overschrijden en tot onder dit niveau zakken zonder dat dit een teken is dat het beleid in dit opzicht werd gewijzigd.
Cofinimmo stelt jaarlijks aan het einde van het eerste halfjaar een financieel plan op middellange termijn op dat alle financiële engagementen van de Groep omvat. Dit plan wordt tijdens het jaar bijgewerkt wanneer er een nieuw belangrijk engagement wordt aangegaan. Het schuldniveau en de toekomstige evolutie ervan worden bij elke editie van dit plan berekend. Zo beschikt Cofinimmo altijd over een prospectief zicht op deze kernparameter van haar geconsolideerde balansstructuur.
3. Vooruitzicht van de evolutie van het schuldniveau
Uit het opnieuw geactualiseerde financieel plan van Cofinimmo blijkt dat haar geconsolideerde schuldniveau op 31 december van elk van de drie volgende jaren niet aanzienlijk zal afwijken van 45 %. Dit vooruitzicht blijft evenwel afhankelijk van onvoorziene gebeurtenissen. In dit opzicht wordt specifiek verwezen naar het hoofdstuk 'Risicofactoren' van dit Jaarlijks Financieel Verslag.
4. Beslissing
De Raad van Bestuur van Cofinimmo is dus van oordeel dat de schuldgraad het niveau van 65 % niet zal overschrijden en dat, gezien de economische en vastgoedtrends in de segmenten waarin de Groep aanwezig is, de geplande investeringen en de verwachte evolutie van het patrimonium, het momenteel niet nodig is om naast de maatregelen voorzien in het financieel plan waarvan hiervoor sprake, nog bijkomende maatregelen te nemen.
BIJLAGE 25. VORDERINGEN VAN FINANCIËLE LEASING
De Groep heeft financiële leasingcontracten afgesloten m.b.t. bepaalde gebouwen. De Groep heeft eveneens aan bepaalde huurders financieringen toegestaan, verbonden aan inrichtingswerken. De gemiddelde impliciete rentevoet van deze financiële leasingcontracten bedraagt 6,22 % voor 2016 (2015: 6,34 %). Tijdens het boekjaar 2016 werden voorwaardelijke huurgelden (indexeringen) geboekt in de opbrengsten van de periode voor een bedrag van 0,06 miljoen EUR (2015: 0,01 miljoen EUR).
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Op minder dan één jaar | 4771 | 4522 |
| Op meer dan één jaar maar minder dan vijf jaar | 17958 | 17795 |
| Op meer dan vijf jaar | 192202 | 206495 |
| Minimale betalingen krachtens verhuring | 214931 | 228812 |
| Niet-verworven financiële opbrengsten | -137418 | -151504 |
| Actuele waarde van de minimale betalingen krachtens verhuring |
77513 | 77308 |
| Langlopende vorderingen van financiële leasing | 75718 | 75652 |
| Op meer dan één jaar maar minder dan vijf jaar | 24501 | 23086 |
| Op meer dan vijf jaar | 51217 | 52566 |
| Kortlopende vorderingen van financiële leasing | 1795 | 1656 |
| Op minder dan één jaar | 1795 | 1656 |
BIJLAGE 26. ACTIVA BESTEMD VOOR VERKOOP
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| OP 01.01 | 2870 | 3410 |
| Verkoop | -65 | -315 |
| Stijging/Daling van de reële waarde | -110 | -225 |
| OP 31.12 | 2695 | 2870 |
Alle activa die bestemd zijn voor verkoop zijn vastgoedbeleggingen.
BIJLAGE 27. KORTLOPENDE HANDELSVORDERINGEN
Bruto handelsvorderingen1
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Verlopen bruto handelsvorderingen zonder voorziening | 9246 | 7603 |
| Niet-verlopen bruto handelsvorderingen | 16772 | 12663 |
| Dubieuze vorderingen | 598 | 980 |
| Voorzieningen voor dubieuze vorderingen (-) | -974 | -1445 |
| TOTAAL | 25642 | 19801 |
De Groep heeft een terugname van de waardevermindering op handelsvorderingen erkend van 261 KEUR (2015: 1220 KEUR) tijdens het boekjaar dat werd afgesloten op 31.12.2016. De Raad van Bestuur gaat ervan uit dat de boekwaarde van de handelsvorderingen hun reële waarde benadert.
| Verlopen bruto handelsvorderingen zonder voorziening | ||
|---|---|---|
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
| Vervallen in minder dan 60 dagen | 5419 | 4854 |
| Vervallen tussen 60 en 90 dagen | 208 | 320 |
| Vervallen in meer dan 90 dagen | 3619 | 2429 |
| TOTAAL | 9246 | 7603 |
| Voorziening voor dubieuze vorderingen (x 1000 EUR) |
2016 | 2015 |
| OP 01.01 | 1445 | 317 |
| Aanwending | 209 | -92 |
| Voorzieningen ten laste van de resultatenrekeningen | 261 | 1220 |
| Terugnames in de resultatenrekeningen | ||
| OP 31.12 | 974 | 1445 |
BIJLAGE 28. BELASTINGVORDERINGEN EN ANDERE VLOTTENDE ACTIVA
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Belastingen | 15406 | 11401 |
| Belastingen | 2568 | 1983 |
| Regionale taksen | 3182 | 2149 |
| Onroerende voorheffingen | 9656 | 7269 |
| Overige | 5040 | 5962 |
| TOTAAL | 20446 | 17363 |
BIJLAGE 29. OVERLOPENDE REKENINGEN - ACTIVA
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Te verdelen kortingen en voordelen verleend aan huurders | 1520 | 1473 |
| Voorafbetaalde vastgoedkosten | 18964 | 15951 |
| Interesten en andere voorafbetaalde financiële lasten | 1768 | 5898 |
| TOTAAL | 22252 | 23322 |
1 Het kredietrisico wordt beschreven in het hoofdstuk 'Risicofactoren'.
BIJLAGE 30. KAPITAAL EN UITGIFTEPREMIES
| (in aantal) | Gewone aandelen Converteerbare bevoorrechte aandelen |
Totaal | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | |
| Aantal aandelen (A) | ||||||
| OP 01.01 | 20344378 | 17339423 | 685848 | 686485 | 21030226 | 18025908 |
| Kapitaalverhoging | 3004318 | 3004318 | ||||
| Conversie van bevoorrechte aandelen in gewone aandelen |
295 | 637 | -295 | -637 | ||
| Conversie van converteerbare obligaties in gewone aandelen |
964 | 964 | ||||
| OP 31.12 | 20345637 | 20344378 | 685553 | 685848 | 21031 190 | 21030226 |
| Eigen aandelen aangehouden door de Groep (B) |
||||||
| OP 01.01 | 50114 | 54414 | 50114 | 54414 | ||
| Eigen aandelen (verkocht/aangekocht) - netto |
-5250 | -4300 | -5250 | -4300 | ||
| OP 31.12 | 44864 | 50114 | 44864 | 50114 | ||
| Aantal aandelen in omloop (A-B) | ||||||
| OP 01.01 | 20294264 | 17285009 | 685848 | 686485 | 20980112 | 17971494 |
| OP 31.12 | 20300773 | 20294264 | 685553 | 685848 | 20986326 | 20980112 |
| (x 1000 EUR) | Gewone aandelen | Converteerbare bevoorrechte aandelen |
Totaal | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | 2016 | 2015 | |
| Kapitaal | ||||||
| OP 01.01 | 1087720 | 926458 | 36575 | 36609 | 1 124295 | 963067 |
| Eigen aandelen (verkocht/aangekocht) - netto |
281 | 230 | 281 | 230 | ||
| Kapitaalverhoging | 160997 | 160997 | ||||
| Conversie van bevoorrechte aandelen in gewone aandelen |
16 | 34 | -16 | -34 | ||
| Conversie van converteerbare obligaties in gewone aandelen |
52 | 52 | ||||
| OP 31.12 | 1088069 | 1087720 | 36559 | 36575 | 1 124628 | 1124295 |
| Uitgiftepremies | ||||||
| OP 01.01 | 468079 | 347818 | 36161 | 36195 | 504240 | 384013 |
| Eigen aandelen (verkocht/aangekocht) - netto |
253 | 168 | 253 | 168 | ||
| Kapitaalverhoging | 120059 | 120059 | ||||
| Conversie van bevoorrechte aandelen in gewone aandelen |
16 | 34 | -16 | -34 | ||
| Conversie van converteerbare obligaties in gewone aandelen |
51 | 51 | ||||
| OP 31.12 | 468399 | 468079 | 36145 | 36161 | 504544 | 504240 |
AANDELENCATEGORIEËN
De Groep heeft twee categorieën aandelen uitgegeven:
Gewone aandelen: de houders van gewone aandelen hebben recht op dividenden wanneer deze betaalbaar gesteld worden en op één stem per aandeel op Algemene Vergaderingen van de Vennootschap. De boekhoudkundige fractiewaarde van elk gewoon aandeel is 53,59 EUR op 31.12.2016. De gewone aandelen zijn genoteerd op de Eerste Markt van Euronext Brussels.
Converteerbare bevoorrechte aandelen: de bevoorrechte aandelen werden uitgegeven in 2004 in twee verschillende series. Hun belangrijkste kenmerken zijn:
- prioritair recht op een jaarlijks bruto dividend van 6,37 EUR per aandeel, begrensd en niet-cumulatief;
- prioritair recht, in geval van vereffening, op een uitkering aan de uitgifteprijs van deze aandelen, begrensd op dit bedrag;
-
optie voor de houder om zijn bevoorrechte aandelen te converteren in gewone aandelen vanaf de vijfde verjaardag van hun uitgiftedatum (01.05.2009), in de verhouding van één gewoon aandeel voor één bevoorrecht aandeel;
-
optie voor een derde partij aangeduid door Cofinimmo (bijvoorbeeld één van haar dochtervennootschappen) om de bevoorrechte nog niet geconverteerde aandelen terug te kopen in contanten aan hun uitgifteprijs, vanaf de 15de verjaardag van hun uitgifte (2019);
- de bevoorrechte aandelen zijn nominatief, genoteerd op de Eerste Markt van Euronext Brussels en beschikken over dezelfde stemrechten als de gewone aandelen.
De eerste serie van bevoorrechte aandelen werd uitgegeven tegen 107,89 EUR en de tweede tegen 104,40 EUR per aandeel. De boekhoudkundige fractiewaarde van beide series is 53,33 EUR per aandeel.
Aandelen in bezit van de Groep: op 31.12.2016 bezat de Groep 44864 eigen gewone aandelen (31.12.2015: 50114) ( zie ook bladzijde 34).
Overeenkomstig de Wet van 14.12.2005 inzake de afschaffing van de aandelen aan toonder, zoals gewijzigd bij de Wet van 21.12.2013, is de Vennootschap overgegaan tot de verkoop van de fysieke aandelen die nog in omloop waren. Haar Commissaris heeft een verslag overgemaakt dat de conformiteit van de gevolgde procedure voor de verkoop attesteert.
TOEGESTAAN KAPITAAL
De Algemene Vergadering van Aandeelhouders heeft op 06.01.2016 de Raad van Bestuur de toestemming gegeven om kapitaalverhogingen door te voeren voor een bedrag van 1100000000 EUR en voor een periode van vijf jaar.
Op 31.12.2016 heeft de Raad van Bestuur deze mogelijkheid gebruikt in het kader van:
- de kapitaalverhoging in het kader van de conversie van 514 obligaties die werden uitgegeven in 2011 en die converteerbaar zijn in gewone aandelen, op 02.05.2016, ten belope van 27973,25 EUR;
- de definitieve realisatie van de uitgifte van een converteerbare obligatielening op 15.09.2016 voor een kapitaalverhoging van maximaal 80500588,08 EUR;
- de kapitaalverhoging in het kader van de conversie van 402 obligaties die werden uitgegeven in 2013 en die converteerbaar zijn in gewone aandelen, op 25.11.2016, ten belope van 23686,16 EUR.
Op die manier kon de Raad van Bestuur het geplaatste kapitaal in het kader van het toegestane kapitaal nog verhogen met 1019499411,92 EUR.
Dit toegestane kapitaal wordt bepaald op basis van de boekhoudkundige fractiewaarde van de gewone en bevoorrechte aandelen, die vóór 31.12.2007 53,33 EUR per aandeel bedroeg en daarna 53,59 EUR per aandeel voor de gewone aandelen.
De Gewone Algemene Vergadering van 01.02.2017 heeft de Raad van Bestuur een nieuwe toestemming gegeven voor een periode van vijf jaar vanaf 17.02.2017, i.e. de datum van bekendmaking van de notulen van deze Vergadering in de Bijlagen van het Belgisch Staatsblad. Zo is de Raad van Bestuur gemachtigd om het maatschappelijk kapitaal in een of meerdere keren te verhogen voor een maximaal bedrag van:
-
- 1127000000,00 EUR, indien de kapitaalverhoging een kapitaalverhoging door inschrijving in natura is :
- hetzij, met mogelijkheid tot uitoefening van het voorkeurrecht van de aandeelhouders van de Vennootschap, zoals voorzien door Artikelen 592 en volgende van het Wetboek van Vennootschappen;
- hetzij, met inbegrip van een onherleidbaar toewijzingsrecht voor de aandeelhouders, zoals voorzien in Artikel 26, §1 van de Wet van 12.05.2014 met betrekking tot de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen; en van
-
- 225000000,00 EUR voor alle andere vormen van kapitaalverhoging die niet bedoeld zijn in punt 1°) hierboven; Met dien verstande dat het maatschappelijk kapitaal in het kader van het toegestaan kapitaal in geen geval kan worden verhoogd boven 1127000000,00 EUR in totaal.
BIJLAGE 31. RESERVES
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van vastgoed |
-181038 | -175817 |
| Reserve van de geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
-74480 | -71725 |
| Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals bepaald in IFRS |
-4554 | -9673 |
| Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die niet onderworpen zijn aan een afdekkingsboekhouding zoals bepaald in IFRS |
-80788 | -85175 |
| Overige | 467218 | 469987 |
| Onbeschikbare reserves | 5191 | 5212 |
| Beschikbare reserves | 462027 | 464775 |
| TOTAAL | 126358 | 127597 |
De reserves worden voorgesteld vóór verwerking van het resultaat van het boekjaar.
BIJLAGE 32. RESULTAAT PER AANDEEL
De berekening van het resultaat per aandeel op balansdatum is gebaseerd op het netto resultaat van de kernactiviteiten/netto resultaat toewijsbaar aan de gewone en bevoorrechte aandeelhouders van 134260 KEUR (2015: 128517)/97393 KEUR (2015: 103967 KEUR) en op een aantal van 20986326 gewone en bevoorrechte aandelen die deelgerechtigd zijn in het resultaat van de periode afgesloten op 31.12.2016 (2015: 19888379).
Het verwaterde resultaat per aandeel bevat de invloed van een theoretische conversie van de converteerbare obligaties uitgebracht door Cofinimmo en van de Obligaties Terugbetaalbaar in Aandelen (OTA), uitgebracht door Cofinimur I evenals aandelenopties.
Resultaat toewijsbaar aan de gewone en bevoorrechte aandelen
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Netto resultaat van de kernactiviteiten toewijsbaar aan de gewone en bevoorrechte aandelen |
134260 | 128517 |
| Netto resultaat van de kernactiviteiten van de periode | 138689 | 133357 |
| Minderheidsbelangen | -4429 | -4840 |
| Resultaat op financiële instrumenten toewijsbaar aan de gewone en bevoorrechte aandelen |
-38850 | -30811 |
| Portefeuilleresultaat van de periode | -38286 | -30402 |
| Minderheidsbelangen | -564 | -409 |
| Portefeuilleresultaat toewijsbaar aan gewone en bevoorrechte aandelen |
1983 | 6261 |
| Portefeuilleresultaat van de periode | 1832 | 5495 |
| Minderheidsbelangen | 151 | 766 |
| Netto resultaat toewijsbaar aan gewone en bevoorrechte aandelen |
97393 | 103967 |
| Netto resultaat van de periode | 102235 | 108449 |
| Minderheidsbelangen | -4842 | -4482 |
Verwaterd resultaat per aandeel
| (en EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Netto resultaat - aandeel Groep | 97393088 | 103966729 |
| Aantal gewone en bevoorrechte aandelen deelgerechtigd in het resultaat van de periode |
20986326 | 19888379 |
| Netto resultaat van de kernactiviteiten per aandeel - aandeel Groep |
6,40 | 6,46 |
| Resultaat op financiële instrumenten per aandeel - aandeel Groep | -1,85 | -1,55 |
| Portefeuilleresultaat per aandeel - aandeel Groep | 0,09 | 0,32 |
| Netto resultaat per aandeel - aandeel Groep | 4,64 | 5,23 |
| Netto verwaterd resultaat – aandeel Groep | 86789374 | 101 109109 |
| Aantal gewone aandelen deelgerechtigd in het resultaat van de periode, rekening houdend met de theoretische conversie van de converteerbare obligaties en de aandelenopties |
20783108 1 | 20759209 1 |
| Netto verwaterd resultaat per aandeel - aandeel Groep | 4,18 | 4,87 |
1 Overeenkomstig IAS 33 werd de converteerbare obligatie van 2011 (vervaldag in 2016) meegenomen in de berekening van het netto verwaterde resultaat in 2015 aangezien zij een verwaterende impact op het verwaterde resultaat per aandeel zou hebben gehad. De converteerbare obligatie van 2016 (vervaldag in 2021) werd voor dezelfde motivatie wel meegenomen in de berekening van het netto verwaterde resultaat van 2016.
BIJLAGE 33. DIVIDEND PER AANDEEL1
| (en EUR) | Betaald in 2016 | Betaald in 2015 |
|---|---|---|
| Bruto dividenden toewijsbaar aan gewone aandeelhouders | 105732122 | 95067764 |
| Bruto dividend per gewoon aandeel | 5,50 2 | 5,50 |
| Netto dividend per gewoon aandeel | 4,015 | 4,125 |
| Bruto dividenden toewijsbaar aan bevoorrechte aandeelhouders |
4368208 | 4372661 |
| Bruto dividend per bevoorrecht aandeel | 6,37 | 6,37 |
| Netto dividend per bevoorrecht aandeel | 4,65 | 4,775 |
Aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017 zal voor het boekjaar 2016 een bruto dividend voor gewone aandelen van 5,50 EUR per aandeel (netto dividend per aandeel van 3,85 EUR) voorgesteld worden, wat overeenkomt met een totale dividenduitkering van 111654251,50 EUR. Het aantal gewone dividendgerechtigde aandelen voor het boekjaar 2016 bedraagt 20300773 bij het afsluiten van de jaarrekeningen.
De Raad van Bestuur stelt voor om het recht op dividend van de 41965 eigen gewone aandelen die Cofinimmo nog aanhoudt in het kader van haar aandelenoptieplan op te schorten en het recht op dividend voor de overige 2889eigen aandelen te annuleren.
Aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017 zal voor het boekjaar 2016 een bruto dividend voor bevoorrechte aandelen van 6,37 EUR per aandeel voorgesteld worden (netto dividend per aandeel van 4,459 EUR), wat overeenkomt met een totale dividenduitkering van 4366972,61 EUR. Het aantal dividendgerechtigde bevoorrechte aandelen voor het boekjaar 2016 bedraagt 685553 bij het afsluiten van de jaarrekeningen.
Vanaf 01.01.2017 stijgt de roerende voorheffing die op de toegekende dividenden van toepassing is naar 30 %. De Belgische wetgeving voorziet in vrijstellingen die de ontvangers van dividenden kunnen laten gelden in functie van hun statuut en de te vervullen voorwaarden. Anderzijds zijn verminderingen van de bronbelastingen op dividenden voorzien in de akkoorden ter voorkoming van dubbele belastingheffing.
BIJLAGE 34. VOORZIENINGEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| OP 01.01 | 17636 | 17658 |
| Voorzieningen ten laste van de resultatenrekeningen | 947 | 2765 |
| Aanwendingen | -913 | -1477 |
| Terugnemingen van voorzieningen in de resultatenrekeningen | -780 | -1310 |
| OP 31.12 | 16890 | 17636 |
De voorzieningen van de Groep (16890 KEUR) kunnen worden opgedeeld in twee categorieën:
- contractuele voorzieningen overeenkomstig IAS 37 zoals verlieslatende contracten. De Groep heeft zich ertoe verbonden voor verschillende gebouwen het onderhoud en werken uit te voeren t.o.v. huurders voor 13134 KEUR (2015: 13382 KEUR);
- wettelijke voorzieningen om de potentiële verbintenissen tegenover huurders of derden te kunnen nakomen voor een bedrag van 3756 KEUR (2015: 4254 KEUR).
Deze voorzieningen werden aangelegd door een actualisatie van de toekomstige uitgaven die de Raad van Bestuur als waarschijnlijk aanziet.
1 Op basis van het resultaat van de moedervennootschap
2 Het bruto dividend voor de nieuwe gewone aandelen die als gevolg van de kapitaalverhoging van 12.05.2015 zijn uitgegeven, bedraagt 3,54 EUR (netto 2,58 EUR). Dit dividend betreft de periode van 12.05.2015 tot 31.12.2015.
BIJLAGE 35. UITGESTELDE BELASTINGEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Exit taks | 1387 | |
| Uitgestelde belastingen Pubstone Properties | 29915 | 32083 |
| Uitgestelde belastingen Frans bijkantoor van Cofinimmo NV | 3849 | 2341 |
| Uitgestelde belastingen Cofinimmo Luxembourg | 173 | |
| Uitgestelde belastingen KaiserStone | 497 | |
| Uitgestelde belastingen Aspria Maschsee | 556 | 323 |
| Uitgestelde belastingen Aspria Uhlenhorst | 826 | 539 |
| Uitgestelde belastingen | 35816 | 35286 |
| TOTAAL | 37203 | 35286 |
De uitgestelde belasting voor de Nederlandse dochtervennootschap Pubstone Properties BV komt overeen met de belasting van 25 % op het verschil tussen de beleggingswaarde van de activa verminderd met de registratierechten en hun fiscale waarde.
Sinds 2014 is het Franse filiaal van Cofinimmo onderworpen aan een nieuwe belasting, de 'Retenue à la source sur les bénéfices réalisés en France par les sociétés étrangères', i.e. de 'branch tax'. Er moest een voorziening voor uitgestelde belastingen worden aangelegd.
BIJLAGE 36. HANDELSSCHULDEN EN ANDERE KORTLOPENDE SCHULDEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Handelsschulden | 24145 | 23692 |
| Andere kortlopende schulden | 48135 | 39173 |
| Exit taks | 614 | |
| Belastingen, sociale lasten en schulden m.b.t. bezoldigingen | 32312 | 23940 |
| Belastingen | 29978 | 21985 |
| Sociale lasten | 879 | 567 |
| Schulden m.b.t. bezoldigingen | 1455 | 1388 |
| Overige | 15823 | 14619 |
| Dividendcoupons | 1297 | 1367 |
| Voorzieningen voor voorheffingen en taksen | 9880 | 7544 |
| Diversen | 4646 | 5708 |
| TOTAAL | 72280 | 62865 |
BIJLAGE 37. OVERLOPENDE REKENINGEN - VERPLICHTINGEN
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Vooraf ontvangen huuropbrengsten | 10854 | 13423 |
| Opgelopen niet-vervallen interesten en andere kosten | 12773 | 18404 |
| Overige | 132 | 34 |
| TOTAAL | 23759 | 31861 |
BIJLAGE 38. KOSTEN EN OPBRENGSTEN ZONDER EFFECT OP DE KASSTROMEN
| 2015 |
|---|
| 11915 |
| 8620 |
| -10214 |
| -22 |
| 440 |
| 1061 |
| -248 |
| 744 |
| 7100 |
| 266 |
| 4482 |
| -314 |
| 28645 |
| 30403 |
| -1758 |
| 40560 |
BIJLAGE 39. VARIATIE IN DE BEHOEFTE AAN WERKKAPITAAL
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Bewegingen in de activaposten | -7553 | 4982 |
| Handelsvorderingen | -5573 | 2351 |
| Belastingvorderingen | -551 | 164 |
| Andere kortlopende activa | -2501 | 2720 |
| Over te dragen kosten en verworven opbrengsten | 1072 | -253 |
| Bewegingen in de posten verplichtingen | -863 | 5597 |
| Handelsschulden | -2124 | 4116 |
| Belastingen, sociale lasten en schulden m.b.t. bezoldigingen | 8353 | -1546 |
| Andere kortlopende schulden | 1283 | 296 |
| Toe te rekenen kosten en over te dragen opbrengsten | -8375 | 2731 |
| TOTAAL | -8416 | 10579 |
BIJLAGE 40. EVOLUTIE VAN DE PORTEFEUILLE PER SECTOR TIJDENS HET BOEKJAAR
In de tabellen hieronder zijn de bewegingen van de portefeuille per sector tijdens het boekjaar 2016 opgenomen, als detail voor de bedragen vermeld in de tabel van het kasstroomoverzicht. De bedragen met betrekking tot de gebouwen vermeld in de tabel van het kasstroomoverzicht en in de tabellen hierna zijn bedragen in investeringswaarde.
VERWERVINGEN IN VASTGOEDBELEGGINGEN
De verwervingen tijdens een boekjaar kunnen op drie manieren gebeuren:
- directe verwerving van het gebouw tegen contanten, opgenomen in de tabel van het kasstroomoverzicht onder de rubriek 'Verwervingen van vastgoedbeleggingen';
- verwerving van het gebouw tegen uitgifte van aandelen. Deze transacties worden niet opgenomen in het kasstroomoverzicht omdat ze geen kasstroom veroorzaken;
verwerving van de vennootschap die het gebouw bezit tegen contanten, vermeld in de tabel van het kasstroomoverzicht onder de rubriek 'Verwervingen van dochtervennootschappen' voor een bedrag dat overeenstemt met de aankoopprijs van de aandelen.
| (x 1000 EUR) | Zorgvastgoed | Kantoren | Vastgoed | Overige | Totaal | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| België | Frankrijk | Nederland | Duitsland | van distri butienetten |
|||||
| Vastgoed be schikbaar voor verhuur |
Rechtstreeks verworven gebouwen |
1600 | 5494 | 23079 | 46829 | 31040 | 108042 | ||
| Vastgoed tegen aandelen |
|||||||||
| Vennootschappen tegen contanten |
57907 | 57907 | |||||||
| Subtotaal | 1600 | 5494 | 23079 | 46829 | 88947 | 165949 | |||
| Ontwikkelings projecten |
Rechtstreeks verworven gebouwen |
296 | 756 | 3421 | 164 | 4637 | |||
| Vastgoed tegen aandelen |
|||||||||
| Vennootschappen tegen contanten |
|||||||||
| Subtotaal | 296 | 756 | 3421 | 164 | 4637 | ||||
| TOTAAL | 1896 | 6250 | 26500 | 46829 | 88947 | 164 | 170586 |
Het bedrag van 112679 KEUR dat is opgenomen in de tabel van het kasstroomoverzicht onder de rubriek 'Verwervingen van vastgoedbeleggingen' is de som van alle rechtstreeks verworven gebouwen.
UITBREIDINGEN VAN VASTGOEDBELEGGINGEN
De uitbreidingen van vastgoedbeleggingen worden in contanten gefinancierd en zijn opgenomen onder de rubriek 'Uitbreidingen van vastgoedbeleggingen' in de tabel van het kasstroomoverzicht.
| (x 1000 EUR) | Zorgvastgoed | Vastgoed | Overige | Totaal | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| België | Frankrijk | Nederland | Duitsland | van distri butienetten |
||||
| Ontwikkelingsprojecten | 2531 | 10 | 17777 | 9617 | 483 | 30418 | ||
| TOTAAL | 2531 | 10 | 17777 | 9617 | 483 | 30418 | ||
| Betaald bedrag in contanten | 2314 | 14 | 16196 | 8596 | 156 | 27277 | ||
| Variatie in de voorziene bedragen | 217 | -4 | 1581 | 1021 | 327 | 3142 | ||
| TOTAAL | 2531 | 10 | 17777 | 9617 | 483 | 30418 |
INVESTERINGEN IN VASTGOEDBELEGGINGEN
De investeringen in vastgoedbeleggingen worden in contanten gefinancierd en zijn opgenomen in de rubriek 'Investeringen in vastgoedbeleggingen' in de tabel van het kasstroomoverzicht.
| (x 1000 EUR) | Zorgvastgoed | Kantoren | Vastgoed | Overige | Totaal | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| België Frankrijk Nederland |
Duitsland | van distri butienetten |
||||||
| Vastgoed beschikbaar voor verhuur | 1138 | -34 | 921 | 524 | 6354 | 3750 | 12653 | |
| Vaste activa voor eigen gebruik | 566 | 566 | ||||||
| TOTAAL | 1 138 | -34 | 921 | 524 | 6920 | 3750 | 13219 | |
| Betaald bedrag in contanten | 1866 | 6 | 1987 | 524 | 7067 | 3266 | 14716 | |
| Variatie in de voorziene bedragen | -728 | -40 | -1066 | -147 | 484 | -1497 | ||
| TOTAAL | 1 138 | -34 | 921 | 524 | 6920 | 3750 | 13219 |
VERKOOP VAN VASTGOEDBELEGGINGEN
De bedragen vermeld in de tabel van het kasstroomoverzicht onder de rubriek 'Verkoop van vastgoedbeleggingen' vertegenwoordigen de van de koper in contanten ontvangen netto prijs. Deze netto prijs bestaat uit de netto boekwaarde van het gebouw op 31.12.2015 en de op de verkoop gerealiseerde meer- of minwaarde, na aftrek van transactiekosten.
| (x 1000 EUR) | Zorgvastgoed | Kantoren | Vastgoed | Overige | Totaal | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| België | Frankrijk | Nederland | Duitsland | van distri butienetten |
||||
| Vastgoed beschikbaar voor verhuur |
||||||||
| Netto boekwaarde | 5064 | 5064 | ||||||
| Resultaat op overdracht van activa |
2289 | 2289 | ||||||
| Ontvangen netto verkoopprijs | 7353 | 7353 | ||||||
| Gebouwen bestemd voor de verkoop |
||||||||
| Netto boekwaarde | 65 | 65 | ||||||
| Resultaat op overdracht van activa |
12 | 12 | ||||||
| Ontvangen netto verkoopprijs | 77 | 77 | ||||||
| Projectontwikkelingen | ||||||||
| Netto boekwaarde | 7 | 7 | ||||||
| Resultaat op overdracht van activa |
1 | 1 | ||||||
| Ontvangen netto verkoopprijs | 8 | 8 | ||||||
| TOTAAL | 8 | 7430 | 7438 |
BIJLAGE 41. RECHTEN EN VERPLICHTINGEN BUITEN BALANS
- De aandelen van de vennootschap Belliard III-IV Properties NV die Cofinimmo bezit, vallen onder een koopoptie. De uitoefening van deze koopoptie is onderworpen aan een aantal specifieke voorwaarden.
- In het kader van de verkoop van de huurvorderingen met betrekking tot de lopende huurovereenkomst afgesloten met de Regie der Gebouwen voor het gerechtsgebouw van Antwerpen werd, onder bepaalde voorwaarden, het saldo van de niet-overgedragen vorderingen in pand gegeven aan een bank. Cofinimmo heeft bovendien een blokkeringshypotheek en een hypothecair mandaat op het terrein verleend (overeenkomstig Artikel 41 van de Wet van 12.05.2014). In het kader van de overdracht aan een externe fiduciaire (JPA Properties BVBA beheerd door Intertrust Belgium) van de financiële leasingschuld tegenover Justinvest Antwerpen NV die betrekking heeft op de bouwkost van het Antwerps gerechtsgebouw, werden de overgedragen geldmiddelen aan JPA in pand gegeven ten voordele van Cofinimmo NV. De opbrengst van de waarborg werd onder bepaalde voorwaarden doorgestort aan een bank.
- In het kader van de verkoop van huur- of erfpachtrechtvorderingen met betrekking tot de lopende huurovereenkomsten afgesloten met de Regie der Gebouwen of de Europese Commissie betreffende de gebouwen Egmont I, Egmont II, Maire 19 en Kolonel Bourg 124, Belliard I-II evenals voor de lopende huurovereenkomst met de Stad Antwerpen met betrekking tot de brandweerkazerne, zijn de aandelen van Bolivar Properties NV onder bepaalde voorwaarden in pand gegeven ten voordele van een bank.
- In het kader van andere overdrachten van vorderingen is Cofinimmo diverse verplichtingen aangegaan en heeft ze bepaalde waarborgen toegekend, meer bepaald voor de overdracht van vordering voor de investeringsinkomsten voor de gevangenis van Leuze.
- In het kader van de huurovereenkomsten die met de Regie der Gebouwen werden gesloten voor onder meer het gerechtsgebouw van Antwerpen en het politiecommissariaat van Dendermonde, werd een koopoptie toegekend ten gunste van de Regie die aan het einde van de huurovereenkomst het gebouw ofwel kan verlaten, ofwel de overeenkomst kan verlengen, ofwel het gebouw kan verwerven.
- Cofinimmo verleende een koopoptie aan de politiezone HEKLA in Antwerpen op het gebouw dat aan deze politie-eenheid in erfpacht werd gegeven. De optie is te lichten aan het einde van de erfpacht.
- Cofinimmo heeft verschillende voorkeurrechten en/of koopopties aan marktwaarde verleend aan de erfpachter op een deel van haar portefeuille van woonzorgcentra en ziekenhuizen.
-
Cofinimmo heeft bepaalde vennootschappen verschillende voorkeurrechten aan marktwaarde verleend voor haar vastgoedportefeuille in Duitsland.
-
Cofinimmo heeft de erfpachter een voorkeursrecht aan marktwaarde verleend op de resterende eigendomsrechten van een kantoorgebouw te Brussel.
- Cofinimmo heeft zich verbonden en geniet namens haar dochtervennootschappen Pubstone en Pubstone Properties een voorkeurrecht op de toekomstige te realiseren ontwikkelingen in partnerschap met AB InBev.
- Cofinimmo (en Pubstone Group) heeft zich verbonden en geniet voorkeurrechten op de aandelen Pubstone NV en Pubstone Group. InBev Belgium geniet een voorkooprecht op de aandelen Pubstone NV en Pubstone Group.
- Leopold Square en Inbev Belgium genieten allebei een voorkeurrecht op de aandelen van Pubstone Properties.
- Cofinimmo geniet een koopoptie op aandelen van vennootschappen die vastgoed bezitten in Duitsland.
- In het kader van aanbestedingen geeft Cofinimmo regelmatig bankwaarborgbeloftes uit.
- In het algemeen geniet Cofinimmo verplichtingswaarborgen vanwege de verkopers van de aandelen van vastgoedvennootschappen die zij verwerft.
- Cofinimmo heeft verschillende waarborgen verleend naar aanleiding van de verkoop van de aandelen van een dochtervennootschap. Zij heeft ook waarborgen gekregen van de kopers voor de hoofdelijke verplichtingen die zij was aangegaan met de verkochte vennootschap.
- Cofinimmo heeft verschillende waarborgen verleend naar aanleiding van de verkoop van aandelen van vennootschappen die ze in haar bezit had.
- Cofinimmo heeft een verkoopoptie, onder voorbehoud van het verkrijgen van de administratieve goedkeuringen, verleend aan de aandeelhouders van de vennootschap Aspria Roosevelt NV met betrekking tot de verkoop van alle aandelen van deze vennootschap die de site Solvay Sports te Brussel bezit. Deze site is bestemd voor de bouw van een nieuwe sport- en recreatieclub die zal worden uitgebaat door de Aspria Groep.
- In het kader van de verwerving van 11 zorgactiva in Nederland, is Superstone met de verkoper overeengekomen een verkooprecht te verlenen aan Superstone, alsook een aankooprecht aan de verkoper met betrekking tot een gebouw te Utrecht.
- In het kader van een erfpachtovereenkomst voor een parking in Breda, is de erfpachter Superstone met de naakte eigenaar Amphia een recht van eerste aanbieding in het kader van de overdracht van het erfpachtrecht alsook een aankooprecht onder bepaalde voorwaarden overeengekomen.
- Superstone heeft de verkoper een koopoptie verleend voor een gebouw te Almere en voor een gebouw te Voorschoten na afloop van de huurovereenkomst met de huurder.
- In het kader van haar huurovereenkomsten verkrijgt Cofinimmo een huurwaarborg waarvan het bedrag over het algemeen zes maanden huur bedraagt.
- Cofinimmo geniet een verkoopbelofte op de door haar uitgegeven bevoorrechte aandelen (Artikel 8 van de Statuten).
- Cofinimmo heeft zich ertoe verbonden een koper te vinden voor de Notes die werden uitgegeven door Cofinimmo Lease Finance en die in 2027 vervallen ( zie bladzijde 42 van het Jaarlijks Financieel Verslag 2001 ) indien een roerende voorheffing op de interesten van deze Notes zou worden geheven als gevolg van een wijziging in de belastingwetgeving met gevolgen voor in België of Nederland gevestigde houders.
- Bij aanvragen voor omzetting van converteerbare obligaties die ze uitgegeven heeft, heeft Cofinimmo onder bepaalde voorwaarden de keuze bij deze omzetting nieuwe of bestaande aandelen te overhandigen, of een betaling in contanten uit te voeren of een combinatie van deze twee mogelijkheden.
- Cofinimmo heeft de optie om in 2023 de totaliteit van de Obligaties Terugbetaalbaar in Aandelen die werden uitgegeven door Cofinimur I tegen speciën of in ruil voor gewone Cofinimmo aandelen tegen hun intrinsieke waarde te verwerven. In het geval van een ruil voor gewone aandelen moet hiervoor het akkoord van twee derde van de houders verkregen zijn.
- In het kader van diverse financieringscontracten en uitgifte van obligaties is Cofinimmo verbintenissen aangegaan om bepaalde acties ('negative pledge') niet te ondernemen.
- Cofinimmo heeft een verkoopovereenkomst onder opschortende voorwaarden gesloten voor een van haar activa.
- Cofinimmo heeft een erfpachtovereenkomst onder opschortende voorwaarden gesloten voor een van haar activa.
BIJLAGE 42. INVESTERINGSVERBINTENISSEN
De Groep heeft in het kader van de bouw van nieuwe gebouwen of uitbreidingen investeringsverbintenissen voor 24415 KEUR (31.12.2015: 69600 KEUR) met betrekking tot investeringsuitgaven die reeds zijn aangegaan maar op de balansdatum nog niet zijn uitgevoerd. De renovatiewerken zijn niet in dit bedrag begrepen.
BIJLAGE 43. CONSOLIDATIECRITERIA EN -KRING
CONSOLIDATIECRITERIA
De geconsolideerde jaarrekeningen groeperen de jaarrekeningen van de moedervennootschap, de dochtervennootschappen en joint ventures afgesloten op het einde van het boekjaar. De consolidatie wordt uitgevoerd door toepassing van volgende consolidatiemethodes.
Integrale consolidatie voor de dochtervennootschappen
De integrale consolidatie bestaat uit de integrale opname van zowel de activa en verplichtingen als de kosten en opbrengsten van de dochtervennootschappen
De minderheidsbelangen worden opgenomen onder een afzonderlijke rubriek van zowel de balans als de resultatenrekeningen.
De integrale consolidatiemethode wordt toegepast wanneer de moedervennootschap de exclusieve controle uitoefent.
De geconsolideerde jaarrekeningen werden opgemaakt op dezelfde datum als die waarop de dochtervennootschappen hun jaarrekeningen opmaken.
Consolidatie met vermogensmutatiemethode voor de joint ventures
Bij de vermogensmutatiemethode wordt de boekhoudkundige waarde van de effecten vervangen door het aandeel van het eigen vermogen van de entiteit ( Meer details zijn terug te vinden in Bijlage 2, punt C).
| Naam en adres van de maatschappelijke zetel Lijst van de integraal geconsolideerde |
Btw of nationaal Rechtstreekse of nummer (NN) onrechtstreekse deelneming en stemrechten (in %) |
Hoofdactiviteit van de dochtervennootschap voor 100 % in het bezit van de Groep |
|||
|---|---|---|---|---|---|
| dochtervennootschappen | 31.12.2016 | 31.12.2015 | |||
| BELLIARD III-IV PROPERTIES NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0475162121 | 100,00 | 100,00 | Belliard III-IV Properties NV bezit de resterende rechten op het gebouw Belliard III-IV, die bezwaard zijn met een erfpacht. |
|
| BOLIVAR PROPERTIES NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0878423981 | 100,00 | 100,00 | Bolivar Properties NV bezit: | |
| - een erfpachtrecht op de gebouwen Egmont I en II; | |||||
| - de tijdelijke volle eigendom van het gebouw Noorderlaan 69; |
|||||
| - een erfpachtrecht op het gebouw Kolonel Bourg 124; |
|||||
| - een participatie in de vennootschap Leopold Square NV. |
| Naam en adres van de maatschappelijke zetel Lijst van de integraal geconsolideerde |
Btw of nationaal nummer (NN) |
Rechtstreekse of onrechtstreekse deelneming en stemrechten (in %) |
Hoofdactiviteit van de dochtervennootschap voor 100 % in het bezit van de Groep |
|
|---|---|---|---|---|
| dochtervennootschappen | 31.12.2016 | 31.12.2015 | ||
| COFINIMMO INVESTISSEMENTS ET SERVICES SA Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 88487542169 | 100,00 | 100,00 | Cofinimmo Investissements et Services SA bezit, rechtstreeks of onrechtstreeks, 38 zorginstellingen in Frankrijk: - 15 ziekenhuizen voor nazorg en revalidatie (SSR): |
| SCI AC Napoli Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 71428295695 | 100,00 | 100,00 | Belloy te Belloy, Bezons te Bezons, Brocéliande te Caen, Bruyères te Letra, Canal de l'Ourcq te Parijs, Caux du Littoral te Neville, Château de Gléteins |
| SCI Beaulieu Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 50 444 644 553 | 100,00 | 100,00 | te Janssans-Riottier, Château de la Vernède te Conques-sur-Orbiel, Hélio Marin te Hyères, La Ravine te Louviers, La Salette te Marseille, Montpribat te Montfort-en-Chalosse, Sainte Baume |
| SCI Chamtou Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 11347555203 | 100,00 | 100,00 | te Nans-Les-Pins, Estrain te Siouville-Hague en William Harvey te Saint-Martin-d'Aubigny; - 5 psychiatrische klinieken: Champgault te Esvres |
| SCI Cuxac II Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 18343262341 | 100,00 | 100,00 | sur-Indre, Domaine de Vontes te Esvres-sur-Indre, Haut Cluzeau te Chasseneuil, Horizon 33 te Cambes en Pays de Seine te Bois-le-Roi; |
| SCI de l'Orbieu Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 14383174380 | 100,00 | 100,00 | - 18 instellingen voor zorgbehoevende senioren (EHPAD): Automne te Reims, Automne te Sarzeau, Automne te Villars-les-Dombes, Cuxac II te Cuxac Cabardès, Debussy te Carnoux-en-Provence, |
| SCI du Donjon Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 06377815386 | 100,00 | 100,00 | Frontenac te Bram, Grand Maison te L'Union, La Jonchère te Reuil-Malmaison, Las Peyrères te Simorre, Le Clos du Mûrier te Fondettes, Le Clos |
| SNC du Haut Cluzeau Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 39319119921 | 100,00 | 100,00 | Saint Sébastien te Saint-Sébastien-sur-Loire, Le Jardin des Plantes te Rouen, Le Lac te Moncontour, Les Hauts d'Andilly te Andilly, Les Jardins de l'Andelle te Perriers-sur-Andelle, Les Oliviers te |
| SARL Hypocrate de la Salette Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
niet btw-plichtig NN 388117988 |
100,00 | 100,00 | Cannes La Bocca, Villa Saint Gabriel te Gradignan en Villa Napoli te Jurançon. |
| SCI La Nouvelle Pinède Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 78331386748 | 100,00 | 100,00 | |
| SCI Privatel Investissement Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 13333264323 | 100,00 | 100,00 | |
| SCI Résidence Frontenac Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
FR 80348939901 | 100,00 | 100,00 | |
| SCI Sociblanc Avenue de l'Opéra 27, 75001 Parijs (Frankrijk) |
niet btw-plichtig NN 328781844 |
100,00 | 100,00 | |
| COFINIMMO LUXEMBOURG SA Boulevard Grande-Duchesse Charlotte 65, 1331 Luxemburg (Luxemburg) |
niet btw-plichtig NN 100044 |
100,00 | 100,00 | Cofinimmo Luxemburg SA bezit een kliniek te Baden Baden in Duitsland. |
| COFINIMMO SERVICES NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0437018652 | 100,00 | 100,00 | Cofinimmo Services NV beheert de gebouwen van Cofinimmo. |
| FPR LEUZE NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0839750279 | 100,00 | 100,00 | FPR Leuze NV kreeg de gunning door de Regie der Gebouwen (Belgische federale overheid) van de publieke opdracht volgens het Design-Build-Finance Maintain-model voor de bouw en het onderhoud van de gevangenis in Leuze-en-Hainaut in de buurt van Bergen. |
| GESTONE NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0655814822 | 100,00 | nvt | Gestone NV bezit twee woonzorgcentra in Duitsland. De ene in Calau en de andere in Chemnitz. |
| KAISERSTONE SA Rue Eugène Ruppert 6, 2453 Luxemburg (Luxemburg) |
B 202.584 | 100,00 | 100,00 | KaiserStone SA bezit een kliniek te Bonn in Duitsland. |
| LEOPOLD SQUARE NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0465387588 | 100,00 | 100,00 | Leopold Square NV bezit gedeeltelijk of integraal de gebouwen gelegen te Bourgetlaan 40 te Brussel, Park Hill A en B te Diegem en de naakte eigendom van het gebouw Cockx 8-10 (Omega Court). Deze dochtervennootschap bezit eveneens participaties in de vennootschappen Cofinimmo Services NV en Pubstone Properties BV. |
| Naam en adres van de maatschappelijke zetel Lijst van de integraal geconsolideerde |
Btw of nationaal nummer (NN) |
Rechtstreekse of onrechtstreekse deelneming en stemrechten (in %) |
Hoofdactiviteit van de dochtervennootschap voor 100 % in het bezit van de Groep |
||
|---|---|---|---|---|---|
| dochtervennootschappen | 31.12.2016 | 31.12.2015 | |||
| PRIME BEL RUE DE LA LOI T BVBA Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0463603184 | 100,00 | nvt | Prime Bel Rue de la Loi - T BVBA bezit het kantoorgebouw Wet 34 |
|
| SUPERSTONE NV Claudius Prinsenlaan 128, 4818 CP Breda (Nederland) |
NL 85 07 32554 B01 | 100,00 | 100,00 | Superstone NV bezit drie acute zorgklinieken, 14 zorgcentra voor senioren en personen met een handicap en vijf eerste lijnszorgcentra in Nederland. De vennootschap geniet het statuut van 'Fiscale Beleggingsinstelling'. |
|
| TRIAS BEL LEOPOLD 2 - T BVBA Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0863981770 | 100,00 | nvt | Trias Bel Léopold 2 - T BVBA bezit het kantoorgebouw Wetenschap 41 |
|
| TRIAS BEL SOUVERAIN - T BVBA Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0597987776 | 100,00 | nvt | Trias Bel Souverain - T BVBA bezit het kantoorgebouw Vorst 280 |
|
| WELLNESSTONE SA Rue Eugène Ruppert 6 2453 Luxemburg (Luxemburg) |
B 197.443 | 100,00 | 100,00 | WellnesStone SA bezit een belang in de vennootschappen Aspria Maschsee BV, Aspria Uhlenhorst BV en KaiserStone SA. |
Dochtervennootschappen in het bezit van de Cofinimmo Groep met minderheidsbelangen (belangen zonder overheersende zeggenschap)
| Naam en adres van de maatschappelijke zetel Lijst van de integraal geconsolideerde |
Btw of nationaal nummer (NN) |
Rechtstreekse of onrechtstreekse deelneming en stemrechten (in %) |
Hoofdactiviteit van de dochtervennootschappen die niet voor 100 % in het bezit van de Groep zijn |
|
|---|---|---|---|---|
| dochtervennootschappen | 31.12.2016 | 31.12.2015 | ||
| ASPRIA MASCHSEE BV Claudius Prinsenlaan 128, 4818 CP Breda (Nederland) |
NL 818906108 B01 | 94,9 | 94,9 | Aspria Maschsee BV bezit een sport- en wellnesscentrum in Hannover, Duitsland. |
| ASPRIA UHLENHORST BV Claudius Prinsenlaan 128, 4818 CP Breda (Nederland) |
NL 818906182 B01 | 94,9 | 94,9 | Aspria Uhlenhorst BV bezit een sport- en wellnesscentrum in Hamburg, Duitsland. |
| COFINIMUR I SA Avenue Georges V 10, 75008 Paris (Frankrijk) |
FR 74537946824 | 97,65 | 97,65 | Cofinimur I SA bezit een patrimonium van 279 sites (agentschappen en kantoren) in Frankrijk die worden gebruikt door de Groep MAAF. |
| PUBSTONE GROUP NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0878010643 | 90,00 | 90,00 | Pubstone Group NV bezit een controleparticipatie in de vennootschap Pubstone NV. |
| PUBSTONE NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0405819096 | 99,99 | 99,99 | Pubstone NV bezit 766 cafés/restaurants in België. |
| PUBSTONE PROPERTIES BV Claudius Prinsenlaan 128, 4818 CP Breda (Nederland) |
NL 818589723 B01 | 90,001 | 90,001 | Pubstone Properties BV bezit 240 cafés/restaurants in Nederland. |
| RHEASTONE NV Woluwedal 58, 1200 Brussel |
BE 0893787296 | 97,38 | 97,38 | Rheastone NV bezit vier woonzorgcentra. |
Joint ventures
| Naam en adres van de maatschappelijke zetel Lijst van de integraal |
Btw of nationaal nummer (NN) |
Participation directe et indirecte et droits de vote (en %) |
Hoofdactiviteit van de dochtervennootschappen die niet voor 100 % in het bezit van de Groep zijn |
|
|---|---|---|---|---|
| geconsolideerde dochtervennootschappen |
31.12.2016 | 31.12.2015 | ||
| COFINEA I SAS Avenue de l'Opéra 27, 75001 Paris (Frankrijk) |
FR 74538144122 | 51,00 | 51,00 | Cofinéa I SAS bezit een EHPAD in Parijs. Cofinimmo NV bezit 51 % van het kapitaal van Cofinea I SAS die dus via de equitymethode in de geconsolideerde rekeningen van de Groep wordt geboekt. De andere aandeelhouder is de Groep ORPEA. |
1 Economisch belang
1 Volgens vermogensmutatie geconsolideerde vennootschap.
2 0,00063 % van de aandelen zijn in het bezit van InBev Belgium NV en haar dochtervennootschappen.
- 3 Vennootschap naar Luxemburgs recht, in het bezit van een actief in Duitsland.
- 4 Vennootschap naar Luxemburgs recht.
- 5 5,1 % van de aandelen in het bezit van Aspria Estates BV.
- 6 5,1 % van de aandelen in het bezit van Aspria Properties BV.
BELANGEN ZONDER OVERHEERSENDE ZEGGENSCHAP1
De belangen zonder overheersende zeggenschap vertegenwoordigen de belangen van derden in de dochtervennootschappen die de Groep noch rechtstreeks, noch onrechtstreeks bezit.
Cofinimur I
Eind 2011 verwierf Cofinimmo via haar dochtervennootschap Cofinimur I een portefeuille van agentschappen en kantoren van de Groep MAAF. Foncière ATLAND bezit 2,35 % van de aandelen in de structuur van Cofinimur I. Bij de verwerving gaf Cofinimur I bovendien Obligaties Terugbetaalbaar in Aandelen (OTA) uit die beschouwd worden als belangen zonder overheersende zeggenschap en waarvan de houders gekwalificeerd worden als houders van aandelen terugbetaalbaar in aandelen.
Foncière ATLAND is een Franse beursgenoteerde vastgoedvennootschap die het SIIC-statuut geniet. Ze is gespecialiseerd in bedrijfsvastgoed, kantoren, activiteitsruimten, opslagplaatsen en winkels. Voor meer informatie: www.fonciere-atland.fr
Pubstone
Eind 2007 verwierf Cofinimmo de volledige portefeuille met cafés/restaurants die tot dan eigendom was van Immobrew NV, dochtervennootschap van AB InBev en die de nieuwe naam Pubstone NV kreeg. Op 31.12.2016 heeft AB InBev een onrechtstreeks belang van 10 % in de structuur van Pubstone.
Naar aanleiding van de herstructurering van de Pubstone Groep in december 2013 bezit AB InBev bovendien een rechtstreeks minderheidsbelang van 10 % in Pubstone Properties BV.
Anheuser-Busch InBev (AB InBev) is de grootste brouwerij ter wereld.
Zie voor meer informatie over de Groep: www.ab-InBev.com
Rheastone
Als gevolg van een gedeeltelijke splitsing van Silverstone in het boekjaar 2015, bezit Senior Assist 2,62 % van Rheastone NV.
Senior Assist is actief in thuiszorg en huisvesting van zorgbehoevende senioren.
Zie voor meer informatie: www.senior-assist.be
Aspria
Cofinimmo heeft in Duitsland twee sport- en wellnesscentra verworven. De Groep Aspria bezit een belang van 5,1 % in Aspria Maschsee BV en Aspria Uhlenhorst BV.
De in 2000 opgerichte Groep Aspria beheert acht sport- en wellnesscentra uit het topsegment, die gelegen zijn op prestigieuze locaties in Duitsland, België en Italië. In België beheert de vennootschap drie centra, waarvan er een eigendom is van Cofinimmo.
Zie voor meer informatie: www.aspria.com
Het bezit van deze belangen door derde vennootschappen buiten de Groep en bijgevolg 'zonder zeggenschap' voor Cofinimmo, wordt beschouwd als niet-materieel tegenover de totaliteit van het eigen vermogen van de Groep: op 31.12.2016 bedroegen de minderheidsbelangen 67 miljoen EUR in vergelijking met het eigen vermogen van Cofinimmo van 1919 miljoen EUR, hetzij 3,5 %.
1 De term 'Belangen zonder overheersende zeggenschap' zoals gedefinieerd door IFRS 12 komt overeen met minderheidsbelangen.
Variatie in de belangen zonder overheersende zeggenschap
| (x 1000 EUR) | Cofinimur I | Pubstone | Silver stone |
Rhea stone |
Aspria Maschsee |
Aspria Uhlenhorst |
Totaal | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ATLAND | Houders van OTA |
InBev | Senior Assist |
Senior Assist |
Aspria | Aspria | ||
| OP 01.01.2015 | 1289 | 48630 | 11531 | 5544 | 0 | 0 | 0 | 66994 |
| Belangen in de resultatenrekening |
79 | 3108 | 613 | 530 | 16 | 43 | 93 | 4482 |
| OTA-coupons | -2904 | -2904 | ||||||
| Dividenden | -44 | -383 | -317 | -744 | ||||
| Verwervingen Aspria | 536 | 227 | 763 | |||||
| Verkoop Silverstone | -4387 | -4387 | ||||||
| Overige | 312 | -1370 | 1370 | 312 | ||||
| OP 31.12.2015 | 1324 | 49146 | 11761 | 0 | 1386 | 579 | 320 | 64516 |
| Belangen in de resultatenrekening |
72 | 2971 | 1529 | 97 | 87 | 86 | 4842 | |
| OTA-coupons | -2752 | -2752 | ||||||
| Dividenden | -31 | -351 | -21 | -403 | ||||
| Overige | 328 | 5 | 333 | |||||
| OP 31.12.2016 | 1365 | 49693 | 12939 | 0 | 1467 | 666 | 406 | 66536 |
Joint ventures
Op 31.12.2016 boekt de Cofinimmo Groep de joint venture Cofinéa I volgens de vermogensmutatiemethode omdat de Groep samen met de aanverwante aandeelhouders controle over deze vennootschap uitoefent krachtens een contractueel samenwerkingsakkoord.
Gezien haar aandeel in het resultaat van de Cofinimmo Groep wordt deze joint venture gezien als immaterieel.
| Algemene informatie | |
|---|---|
| Vennootschap | Cofinéa I |
| Segment | Zorgvastgoed |
| Land | Frankrijk |
| % in het bezit van de Cofinimmo Groep | 51 % |
| Aanverwante aandeelhouders | Groep ORPEA OPCI (49 %) |
| Oprichtingsdatum van de vennootschap | 2012 |
| Boekhoudperiode | Afsluiting op 31 december |
Bedrag van het aandeel van Cofinimmo in het resultaat (x 1000 EUR)
| Netto resultaat van de kernactiviteiten (aan 100 %) | 1374 |
|---|---|
| Andere elementen van het globale resultaat | 100 |
| Globale resultaat | 1474 |
| % in het bezit van de Cofinimmo Groep | 51 % |
| Aandeel in het resultaat van de aanverwante vennootschappen of joint ventures |
752 |
| Bedrag van de deelneming bij Cofinimmo (x 1000 EUR) | |
|---|---|
| Deelnemingen in aanverwante vennootschappen of joint ventures | 6398 |
Risico's en verbintenissen gekoppeld aan de aanverwante aandeelhouders:
Het partnerschap dat werd afgesloten met de ORPEA Groep is bedoeld om de activa die de ORPEA Groep uitbaat, op te nemen in de structuur van Cofinéa I.
Cofinimmo bezit 51 % van de aandelen van deze structuur. De partnerschapovereenkomst voorziet echter dat alle beslissingen, meer bepaald inzake investeringen en desinvesteringen, worden genomen met het akkoord van de beide partijen, wat een gezamenlijke controle van de vennootschap inhoudt.
BIJLAGE 44. BETALINGEN GESTEUND OP AANDELEN
AANDELENOPTIEPLAN
In 2006 heeft Cofinimmo een aandelenoptieplan gelanceerd waarbij 8000 aandelenopties toegekend werden aan het Management van de Groep. Dit plan werd telkens opnieuw gelanceerd in de daaropvolgende jaren. In 2016 werden in totaal 6825 aandelenopties toegekend.
Op het ogenblik van de uitoefening zullen de begunstigden de uitoefenprijs van 108,44 EUR per aandeel betalen voor het plan 2016, in ruil voor de levering van de aandelen. In geval van vrijwillig of onvrijwillig vertrek (met uitzondering van contractbreuk wegens dringende reden) van een begunstigde, kunnen de aanvaarde en verworven aandelenopties worden uitgeoefend na afloop van het derde jaar volgend op het kalenderjaar waarin de aandelenopties werden toegekend. De nietverworven opties worden geannuleerd, behalve in geval van pensionering. In geval van onvrijwillig vertrek van een begunstigde voor dringende reden, worden de aanvaarde maar nog niet uitgeoefende aandelenopties, verworven of niet, geannuleerd. Deze verwervingsvoorwaarden en de uitoefenperiode van de opties in geval van al dan niet vrijwillig vertrek zullen toepasbaar zijn zonder afbreuk te doen aan de machtiging van de Raad van Bestuur om voor de leden van het Directiecomité of de machtiging van het Directiecomité om voor de andere deelnemers uitzonderingen toe te staan op deze bepalingen, ten voordele van de begunstigde, op basis van objectieve en pertinente criteria.
Reële waarde van de aandelenopties op toekenningsdatum en gebruikte hypotheses - gewogen gemiddelde
| 2016 | |
|---|---|
| Prijswaarderingsmodel | Black & Scholes |
| Contractuele duur van de opties | 10 jaar |
| Geschatte duur | 8 jaar |
| Uitoefenprijs (in EUR) | 108,44 |
| Volatiliteit (gemiddelde van de laatste drie jaar) | 16,72 % |
| Risicoloze rentevoet | Euro Swap Annual Rate |
| Reële waarde van de aandelenopties op toekenningsdatum, geboekt over drie boekjaren (x 1000 EUR) |
200,86 |
Evolutie van het aantal aandelenopties
| Jaar van het plan |
2016 | 2015 | 2014 | 2013 | 2012 | 2011 | 2010 | 2009 | 2008 | 2007 | 2006 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| OP 01.01 | 7525 | 3000 | 3320 | 4095 | 8035 | 5740 | 7215 | 6730 | 7300 | 8000 | |
| Toegestaan | 6825 | ||||||||||
| Geannuleerd | -500 | -1067 | -1386 | -250 | -695 | -2125 | -2050 | -2350 | |||
| Uitgeoefend | -1183 | -3269 | -2245 | -4895 | -880 | -625 | -2300 | ||||
| Verlopen | |||||||||||
| OP 31.12 | 6825 | 7525 | 3000 | 2820 | 1845 | 3380 | 3245 | 1625 | 3725 | 4625 | 3350 |
| Uitoefenbaar op 31.12 |
2820 | 1845 | 3380 | 3245 | 1625 | 3725 | 4625 | 3350 | |||
| Uitoefenprijs (in EUR) |
108,44 | 95,03 | 88,75 | 88,12 | 84,85 | 97,45 | 93,45 | 86,06 | 122,92 | 143,66 | 129,27 |
| Uiterste uitoefendatum van de opties |
15.06.26 | 16.06.25 | 16.06.24 | 16.06.23 | 18.06.22 | 14.06.21 | 13.06.20 | 11.06.19 12.06.231 12.06.221 13.06.211 | |||
| Reële waarde van de aandelenop ties op toeken ningsdatum (x 1000 EUR) |
200,86 | 233,94 | 102,99 | 164,64 | 168,18 | 363,90 | 255,43 | 372,44 | 353,12 | 261,27 | 216,36 |
1 Overeenkomstig de Economische Herstelwet van 27.03.2009 werd de uitoefenperiode van de aandelenoptieplannen van 2006 tot 2008 verlengd van tien tot 15 jaar.
Cofinimmo past de IFRS 2 norm toe door de reële waarde van de aandelenopties op de toekenningsdatum gespreid te boeken over de duurtijd van de verwerving van de rechten (i.e. drie jaar) volgens de progressieve verwervingsmethode. De jaarlijkse kost van de progressieve verwerving wordt in de resultatenrekeningen onder de personeelskosten geboekt.
BIJLAGE 45. GEMIDDELD AANTAL PERSONEN GEBONDEN DOOR EEN ARBEIDS- OF BEDRIJFSOVEREENKOMST
| 2016 | 2015 | |
|---|---|---|
| Gemiddeld aantal personen gebonden door een arbeids- of bedrijfsovereenkomst |
127 | 113 |
| Werknemers | 123 | 109 |
| Directieleden | 4 | 4 |
| Voltijdse equivalenten | 121 | 106 |
BIJLAGE 46. TRANSACTIES MET VERBONDEN PARTIJEN
De emolumenten en verzekeringspremies die door Cofinimmo en haar dochtervennootschappen worden gedragen, ten gunste van de leden van de Raad van Bestuur, en die opgenomen worden in de resultatenrekeningen, bedragen 2231243 EUR waarvan 600290 EUR toegekend is aan voordelen volgend op de tewerkstelling.
Het hoofdstuk 'Corporate governanceverklaring' van dit Jaarlijks Financieel Verslag herneemt de samenstelling van de verschillende beslissingsorganen evenals de tabellen m.b.t. de bezoldigingen van de niet-uitvoerende en uitvoerende Bestuurders. Het verschil tussen het bedrag van de resultatenrekeningen en datgene vermeld in de tabellen zijn te verklaren door mutaties van de voorzieningen.
De Bestuurders genieten het winstdeelnameplan, dat enkel voor de werknemers van de Groep is opgezet, niet.
Ter herinnering: eind 2012 sloot Cofinimmo een joint venture m.b.t. de entiteit Cofinéa I SAS, een vennootschap naar Frans recht waarvan Cofinimmo 51 % van het kapitaal bezit en de Groep ORPEA het resterende deel, hetzij 49 %. Met uitzondering van haar deelname in Cofinéa I, waren er geen andere transacties met deze joint venture. Er heeft overigens geen transactie plaatsgevonden met de Groep ORPEA in 2016. ( Meer details zijn opgenomen in Bijlage 43).
Er vonden geen andere transacties plaats met andere verbonden partijen.
BIJLAGE 47. GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM
Er hebben zich na de balansdatum geen belangrijke gebeurtenissen voorgedaan die een aanzienlijke impact op de cijfers op 31.12.2016 kunnen hebben.
De Cofinimmo Groep heeft niettemin in februari 2017 enerzijds een nieuwe IRS afgesloten voor een nominaal bedrag van 25 miljoen EUR voor de periode 2023 tot 2025 (de 'strike'-rente bedraagt 1,1825 %) en anderzijds een kredietlijn van 50 miljoen EUR, met vervaldag op 15.01.2019, geannuleerd. In maart 2017 heeft de Groep overigens een kredietlijn van 50 miljoen EUR hernieuwd voor acht jaar.
Het aan de Gewone Algemene Vergadering van 10.05.2017 voorgestelde dividendbedrag is 111654251,50 EUR voor de gewone aandelen en 4366972,61 EUR voor de bevoorrechte aandelen. ( Meer details zijn opgenomen in Bijlage 33).
VERSLAG VAN DE COMMISSARIS
STATUTAIRE JAARREKENINGEN
STAAT VAN HET GLOBAAL RESULTAAT (RESULTATENREKENINGEN) (VERKORT FORMAAT)
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| A. Netto resultaat | ||
| Huurinkomsten | 127691 | 123545 |
| Terugnemingen van overgedragen en verdisconteerde huren | 11265 | 10214 |
| Met verhuur verbonden kosten | -260 | -862 |
| Netto huurresultaat | 138696 | 132897 |
| Recuperatie van vastgoedkosten | 50 | 329 |
| Recuperatie van huurlasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
17186 | 16820 |
| Kosten van de huurders en gedragen door de eigenaar op huurschade en wederinstaatstelling op het einde van de huurovereenkomst |
-1582 | -1434 |
| Lasten en belastingen normaal gedragen door de huurder op verhuurde gebouwen |
-18922 | -19253 |
| Vastgoedresultaat | 135428 | 129359 |
| Technische kosten | -4161 | -3870 |
| Commerciële kosten | -1014 | -870 |
| Kosten en belastingen van niet-verhuurde goederen | -4038 | -3200 |
| Beheerkosten vastgoed | -12257 | -12371 |
| Andere vastgoedkosten | -3 | -8 |
| Vastgoedkosten | -21473 | -20319 |
| Operationeel vastgoedresultaat | 113955 | 109040 |
| Algemene kosten van de vennootschap | -7249 | -6949 |
| Operationeel resultaat vóór het resultaat op de portefeuille | 106706 | 102091 |
| Resultaat op de verkoop van vastgoedbeleggingen | 1 | 1759 |
| Resultaat op de verkoop van andere niet-financiële activa | 352 | 23880 |
| Variaties in de reële waarde van vastgoedbeleggingen | -26568 | -18990 |
| Ander portefeuilleresultaat | -1185 | 513 |
| Operationeel resultaat | 79306 | 109253 |
| Financiële inkomsten | 30424 | 40963 |
| Netto interestkosten | -24957 | -34754 |
| Andere financiële kosten | -1180 | -747 |
| Variaties in de reële waarde van financiële activa en verplichtingen | 17599 | -7118 |
| Financieel resultaat | 21885 | -1656 |
| Resultaat vóór belastingen | 101 191 | 107597 |
| Vennootschapsbelasting | -4564 | - 3996 |
| Belastingen | -4564 | - 3996 |
| NETTO RESULTAAT | 96627 | 103601 |
| B. Andere elementen van het globale resultaat | ||
| Variaties in het effectieve deel van de reële waarde van toegelaten afdekkingsinstrumenten van de kasstromen |
3716 | |
| Impact op de reële waarde van geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
5914 | 29470 |
| ANDERE ELEMENTEN VAN HET GLOBALE RESULTAAT | 5914 | 33186 |
| C. Globaal resultaat | ||
| GLOBAAL RESULTAAT | 102541 | 136787 |
RESULTAATVERWERKING
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| A. Netto resultaat | 96627 | 103601 |
| B. Toevoeging/onttrekking reserves | 19814 | 6895 |
| Toevoeging aan de reserve van het positieve saldo van de variaties in reële waarde van de vastgoedbeleggingen |
-61527 | 9364 |
| Boekjaar | -61527 | -27367 |
| Vorige boekjaren | 0 | 18003 |
| Toevoeging aan de reserve van het negatief saldo van de variaties in reële waarde van de vastgoedbeleggingen |
25064 | 18219 |
| Boekjaar | 25061 | 18129 |
| Vorige boekjaren | 3 | 90 |
| Toevoeging aan de reserve van de geschatte overgangsrechten en -kosten bij de hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
1507 | 861 |
| Boekjaar | 1507 | 861 |
| Toevoeging aan de reserve van het saldo van de variaties in reële waarde van de toegestane dekkingsinstrumenten waarop de dekkingsboekhouding wordt toegepast |
2414 | 846 |
| Boekjaar | 1478 | 0 |
| Vorige boekjaren | 936 | 846 |
| Toevoeging aan de reserve van het saldo van de variaties in reële waarde van de toegestane dekkingsinstrumenten waarop de dekkingsboekhouding niet wordt toegepast |
-61 196 | -713 |
| Boekjaar | -139 | -565 |
| Vorige boekjaren | -61057 | -148 |
| Toevoeging aan de andere reserves | -231 | -221 |
| Overdracht van het overgedragen resultaat van de vorige boekjaren |
113783 | 2732 |
| C. Vergoeding van het kapitaal | -36320 | 0 |
| Vergoeding van het kapitaal voorzien in Artikel 13, § 1, par. 1 van het KB 13.07.2014 |
-36320 | 0 |
| D. Andere verdeling voor het boekjaar dan de kapitaalvergoeding |
-80121 | -110498 |
| Dividenden | -79701 | -110100 |
| Winstdeelnameplan | -420 | -398 |
| E. Over te dragen resultaat | 183406 | 296685 |
STAAT VAN DE FINANCIËLE SITUATIE (BALANS) (VERKORT FORMAAT)
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Vaste activa | 3449573 | 3251623 |
| Immateriële vaste activa | 743 | 514 |
| Vastgoedbeleggingen | 2156690 | 2099159 |
| Andere materiële vaste activa | 614 | 363 |
| Financiële vaste activa | 1226437 | 1086787 |
| Vorderingen van financiële leasing | 65087 | 64787 |
| Handelsvorderingen en andere vaste activa | 2 | 13 |
| Vlottende activa | 61211 | 47598 |
| Financiële vlottende activa | 0 | 14 |
| Vorderingen van financiële leasing | 1532 | 1394 |
| Handelsvorderingen | 16159 | 14026 |
| Belastingvorderingen en andere vlottende activa | 14483 | 10818 |
| Kas en kasequivalenten | 8615 | 1 |
| Overlopende rekeningen | 20422 | 21345 |
| TOTAAL ACTIVA | 3510784 | 3299221 |
| Eigen vermogen | 1852935 | 1860118 |
| Kapitaal | 1127032 | 1126980 |
| Uitgiftepremies | 584012 | 583961 |
| Reserves1 | 45264 | 45576 |
| Netto resultaat van het boekjaar | 96627 | 103601 |
| Verplichtingen | 1657849 | 1439103 |
| Langlopende verplichtingen | 1023829 | 917127 |
| Voorzieningen | 16865 | 17561 |
| Langlopende financiële schulden | 953144 | 832569 |
| Kredietinstellingen | 255000 | 197000 |
| Overige | 698144 | 635569 |
| Andere langlopende financiële verplichtingen | 53820 | 66997 |
| Kortlopende verplichtingen | 634020 | 521976 |
| Kortlopende financiële schulden | 557511 | 444885 |
| Kredietinstellingen | 557511 | 444885 |
| Andere kortlopende financiële verplichtingen | 3407 | 5388 |
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden | 53336 | 45201 |
| Overlopende rekeningen | 19766 | 26502 |
| TOTAAL EIGEN VERMOGEN EN VERPLICHTINGEN | 3510784 | 3299221 |
BEREKENING VAN DE SCHULDRATIO
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 | |
|---|---|---|---|
| Langlopende financiële schulden | 953144 | 832569 | |
| Andere langlopende financiële verplichtingen (uitgezonderd afdekkingsinstrumenten) |
+ | 152 | 97 |
| Kortlopende financiële schulden | + | 557511 | 444885 |
| Handelsschulden en andere kortlopende schulden | + | 53336 | 45201 |
| Niet-opgevraagde bedragen van verworven effecten | + | 180 | 180 |
| Totale schuld | = | 1564323 | 1322932 |
| Totaal activa | 3510784 | 3299221 | |
| Afdekkingsinstrumenten | - | 758 | 34 |
| Totaal van de activa (uitgezonderd afdekkingsinstrumenten) |
/ | 3510026 | 3299187 |
| SCHULDRATIO | = | 44,57 % | 40,10 % |
254
1 De reserves bevatten de rubriek 'Reserve voor eigen aandelen' voor een bedrag van -4546 KEUR op 31.12.2015.
UITKERINGSPLICHT VOLGENS HET KONINKLIJK BESLUIT VAN 13.07.2014 MET BETREKKING TOT GVV'S
| (x 1000 EUR) | 2016 | 2015 |
|---|---|---|
| Netto resultaat | 96627 | 103601 |
| Afschrijvingen (+) | 419 | 365 |
| Waardeverminderingen (+) | -18 | 671 |
| Terugnemingen van waardevermindering (-) | ||
| Terugnemingen van overgedragen en verdisconteerde huren (-) | -11265 | -10214 |
| Andere niet-monetaire elementen (+/-) | -6483 | 6173 |
| Resultaat op de verkoop van vastgoed (+/-) | -353 | -25639 |
| Variaties in de reële waarde van vastgoed (+/-) | -33439 | -7675 |
| Gecorrigeerd resultaat (A) | 45487 | 67283 |
| Tijdens het boekjaar gerealiseerde meer- en minwaarden1 op vastgoed (+/-) |
353 | 25374 |
| Tijdens het boekjaar gerealiseerde meerwaarden1 op vastgoed, vrijgesteld van de uitkeringsplicht mits binnen een termijn van vier jaar herbelegd (-) |
-441 | -25729 |
| Gerealiseerde meerwaarden op vastgoed die eerder werden vrijgesteld van de uitkeringsplicht en niet binnen een termijn van vier jaar herbelegd zijn (-) |
||
| Netto meerwaarden op de verkoop van vastgoed die niet vrijgesteld zijn van de uitkeringsplicht (B) |
-88 | -355 |
| TOTAAL (A+B) X 80 % | 36320 | 53543 |
| Vermindering van de schuld (-) | 0 | -153229 |
| Uitkeringsplicht2 | 36320 | 0 |
NIET-UITKEERBAAR EIGEN VERMOGEN VOLGENS ARTIKEL 617 VAN HET WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN
| (x 1000 EUR) Netto-actief |
2016 1852935 |
2015 |
|---|---|---|
| 1860118 | ||
| Dividenduitkering en winstdeelnameplan | -116441 | -110496 |
| Netto-actief na uitkering | 1736494 | 1749622 |
| Volgestort kapitaal of, indien hoger, opgevraagd kapitaal | 1127032 | 1126980 |
| Krachtens de Statuten onbeschikbare uitgiftepremies | 584012 | 583961 |
| Reserve van het positieve saldo van de variaties in de reële waarde van vastgoed |
||
| Reserve van de geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
-57259 | -55777 |
| Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die onderworpen zijn aan de afdekkingsboekhouding |
-6826 | -10325 |
| Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegelaten afdekkingsinstrumenten die niet onderworpen zijn aan de afdekkingsboekhouding |
-5927 | -67123 |
| Reserve voor eigen aandelen | ||
| Andere reserves die door de Algemene Vergadering onbeschikbaar verklaard zijn |
3418 | 3520 |
| Wettelijke reserve | ||
| Niet-uitkeerbaar eigen vermogen volgens Artikel 617 van het Wetboek van Vennootschappen |
1644451 | 1581237 |
| Resterende marge na uitkering | 92042 | 168385 |
- 1 Tegenover de verwervingswaarde, vermeerderd met de geactiveerde renovatiekosten.
- 2 Door de vermindering van haar schuld heeft Cofinimmo NV geen uitkeringsplicht op 31.12.2015.
- 255
STAAT VAN DE VARIATIES IN HET EIGEN VERMOGEN
| (x 1000 EUR) | Kapitaal | Uitgifte premies |
Reserves | Netto resultaat van het boekjaar |
Eigen vermogen |
|---|---|---|---|---|---|
| OP 01.01.2015 | 965983 | 463902 | 165689 | -53639 | 1541935 |
| Netto resultaatbestemming 2014 | -53639 | 53639 | |||
| Elementen rechtstreeks geboekt in eigen vermogen | 33186 | 103601 | 136787 | ||
| Kasstroomafdekking | 3716 | 3716 | |||
| Impact op de reële waarde van geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
|||||
| Herstructurering van financiële instrumenten | 29470 | 29470 | |||
| Uitoefening Cofinimmo aandelen (aandelenopties en eigen aandelen) |
103601 | 103601 | |||
| Netto resultaat van het boekjaar | -153 | -153 | |||
| Overig | 284 | 284 | |||
| Subtotaal | 965983 | 463902 | 145367 | 103601 | 1678853 |
| Kapitaalverhoging | 160997 | 120059 | 281056 | ||
| Dividenden/Coupons | -99791 | -99791 | |||
| OP 31.12.2015 | 1 126980 | 583961 | 45576 | 103601 | 1860118 |
| Netto resultaatbestemming 2015 | 103601 | -103601 | |||
| Elementen erkend in het globale resultaat | 5914 | 96627 | 102541 | ||
| Kasstroomafdekking | 5914 | 5914 | |||
| Impact op de reële waarde van geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
|||||
| Netto resultaat van het boekjaar | 96627 | 96627 | |||
| Uitoefening Cofinimmo aandelen (aandelenopties en eigen aandelen) |
-40 | -40 | |||
| Overige | 239 | 239 | |||
| Subtotaal | 1 126980 | 583961 | 155290 | 96627 | 1962858 |
| Aandelenuitgifte | 52 | 51 | 103 | ||
| Verwerving/verkoop eigen aandelen | 472 | 472 | |||
| Dividenden/Coupons | -110498 | -110498 | |||
| OP 31.12.2016 | 1 127032 | 584012 | 45264 | 96627 | 1852935 |
DETAIL VAN DE RESERVES
| (x 1000 EUR) | Reserve van het positieve/negatieve saldo van de variaties in de reële waarde van vastgoed |
Reserve van de geschatte overdrachtsrechten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegela ten afdekkings instrumenten die onderworpen zijn aan een afdekkingsboek houding zoals bepaald in IFRS |
|
|---|---|---|---|---|
| OP 01.01.2015 | -97439 | -54739 | -32153 | |
| Netto resultaatbestemming 2014 | -18282 | -488 | -10512 | |
| Elementen rechtstreeks geboekt in eigen vermogen |
309 | 33186 | ||
| Kasstroomafdekking | 3716 | |||
| Impact op de reële waarde van geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
309 | |||
| Herstructurering financiële instrumenten | 29470 | |||
| Uitoefening Cofinimmo aandelen (aandelenopties en eigen aandelen) |
||||
| Overige | ||||
| SUBTOTAAL | -115721 | -54918 | -9479 | |
| Dividenden/Coupons | ||||
| OP 31.12.2015 | -115721 | -54918 | -9479 | |
| Netto resultaatbestemming 2015 | -8855 | -861 | -846 | |
| Elementen erkend in het globale resultaat | 26 | 5914 | ||
| Kasstroomafdekking | 5914 | |||
| Impact op de reële waarde van geschatte overdrachtsrechten en -kosten bij hypothetische vervreemding van vastgoedbeleggingen |
26 | |||
| Uitoefening Cofinimmo aandelen (aandelenopties en eigen aandelen) |
||||
| Overige | ||||
| SUBTOTAAL | -124576 | -55753 | -4411 | |
| Verwervingen/verkoop van aandelen | ||||
| Dividenden en winstdeelnameplan | ||||
| OP 31.12.2016 | -124576 | -55753 | -4411 | |
| Totaal van de reserves |
Overgedragen resultaat |
Niet beschikbare reserve |
Beschikbare reserve | Reserve voor het saldo van de variaties in de reële waarde van de toegelaten afdekkings instrumenten die niet onderworpen zijn aan een afdekkingsboek houding zoals bepaald in IFRS |
|---|---|---|---|---|
| 165689 | 347148 | -1695 | 824 | 3743 |
| -53639 | 47006 | 216 | -71579 | |
| 33186 | -309 | |||
| 3716 | ||||
| -309 | ||||
| 29470 | ||||
| -153 | -153 | |||
| 284 | -103 | 387 | ||
| 145367 | 393742 | -1245 | 824 | -67836 |
| -99791 | -99791 | |||
| 45576 | 293951 | -1245 | 824 | -67836 |
| -153 | -153 | |||
|---|---|---|---|---|
| 284 | -103 | 387 | ||
| 145367 | 393742 | -1245 | 824 | -67836 |
| -99791 | -99791 | |||
| 45576 | 293951 | -1245 | 824 | -67836 |
| 103601 | 113230 | 219 | 714 | |
| 5914 | -26 | |||
| 5914 | ||||
| -26 | ||||
| 291 | -331 | |||
| 239 | ||||
| 239 |
Dividenden en winstdeelnameplan -110498 -110498 OP 31.12.2016 -124576 -55753 -4411 -67122 824 -886 297188 45264
| 239 | 239 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 155290 | 407685 | -1357 | 824 | -67122 | |
| 472 | 472 |
PERMANENT DOCUMENT
ALGEMENE INLICHTINGEN
FIRMANAAM
Cofinimmo: openbare Gereglementeerde Vastgoedvennootschap naar Belgisch recht of openbare GVV naar Belgisch recht.
MAATSCHAPPELIJKE ZETEL – ADMINISTRATIEVE ZETEL
De maatschappelijke en administratieve zetel van de Vennootschap is gevestigd te 1200 Brussel, Woluwedal 58 (Tel. +32 2373 00 00). De zetel van de Vennootschap kan naar iedere andere plaats in België worden overgebracht bij eenvoudige beslissing van de Raad van Bestuur.
RECHTSPERSONENREGISTER
De Vennootschap is ingeschreven in het Rechtspersonenregister (RPR) van Brussel onder het nummer 0426184049. Haar btw-nummer is BE 0426184049.
OPRICHTING, RECHTSVORM EN BEKENDMAKING
De naamloze vennootschap naar Belgisch recht Cofinimmo werd opgericht op 29.12.1983, bij akte verleden voor Notaris André Nerincx te Brussel, bekendgemaakt in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad van 27.01.1984, onder het nummer 891-11. De vennootschap heeft de rechtsvorm van een naamloze vennootschap naar Belgisch recht.
Op 01.04.1996 werd Cofinimmo erkend als openbare vastgoedbeleggingsvennootschap met vast kapitaal naar Belgisch recht, afgekort Openbare Vastgoedbevak naar Belgisch recht, ingeschreven bij de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA).
Sinds 06.11.2014 is zij onderworpen aan het wettelijke stelsel van de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen voorzien in de Wet van 12.05.2014 betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen. De vennootschap heeft als exclusief maatschappelijk doel: (a) het rechtstreeks of via een vennootschap waarin zij een participatie heeft overeenkomstig de bepalingen van de GVV-regelgeving ter beschikking stellen van onroerende goederen aan gebruikers; en (b) binnen de grenzen van de GVV-regelgeving, onroerende goederen waarvan sprake in Artikel 2, 5°, VI tot X van de GVV-Wet bezitten.
De Vennootschap is ook onderworpen aan de bepalingen van het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen.
De Statuten werden herhaaldelijk gewijzigd en voor de laatste maal op 01.02.2017 bij akte verleden voor notaris-vennoot Louis-Philippe Marcelis te Brussel, bekendgemaakt in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad van 17.02.2017 onder nummers 17026096 en 17026097.
De Vennootschap doet een openbaar beroep op het spaarwezen overeenkomstig Artikel 438 van het Wetboek van Vennootschappen.
DUUR
De Vennootschap wordt opgericht voor onbepaalde duur.
DOEL VAN DE VENNOOTSCHAP
ARTIKEL 3 - DOEL
3.1) De vennootschap heeft als exclusief doel om:
- rechtstreeks of via een vennootschap waarin zij een participatie heeft overeenkomstig de bepalingen van de GVV-regelgeving onroerende goederen ter beschikking te stellen van gebruikers; en
- binnen de grenzen van de GVV-regelgeving de onroerende goederen waarvan sprake in Artikel 2, 5°, VI tot X van de GVV-Wet te bezitten.
Onder onroerende goederen verstaat men:
- i. onroerende goederen als gedefinieerd in Artikel 517 en volgende van het Burgerlijk Wetboek, en de zakelijke rechten op onroerende goederen, met uitsluiting van de onroerende goederen van bosbouwkundige, landbouwkundige of mijnbouwkundige aard;
- ii. aandelen met stemrecht uitgegeven door vastgoedvennootschappen, die exclusief of gezamenlijk worden gecontroleerd door de Vennootschap;
- iii. optierechten op vastgoed;
- iv. aandelen van openbare of institutionele Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen, op voorwaarde dat hierover, in laatstgenoemd geval, een gezamenlijke of exclusieve controle door de Vennootschap wordt uitgeoefend;
- v. rechten die voortvloeien uit contracten waarbij aan de Vennootschap één of meer goederen in leasing worden gegeven, of andere analoge gebruiksrechten worden verleend;
- vi. aandelen van openbare Vastgoedbevaks;
- vii. rechten van deelneming in buitenlandse instellingen voor collectieve belegging in vastgoed die zijn ingeschreven op de in Artikel 260 van de Wet betreffende de GVV's bedoelde lijst;
- viii. rechten van deelneming in instellingen voor collectieve belegging in vastgoed die in een andere lidstaat van de Europese Economische Ruimte zijn gevestigd en niet zijn ingeschreven op de in Artikel 260 van de Wet betreffende de GVV's bedoelde lijst, voor zover zij aan een gelijkwaardig toezicht zijn onderworpen als de openbare vastgoedbevaks;
- ix. aandelen uitgegeven door vennootschappen (i) met rechtspersoonlijkheid; (ii) die ressorteren onder het recht van een andere lidstaat van de Europese Economische Ruimte; (iii) waarvan de aandelen zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt en/of die onderworpen zijn aan een regime van prudentieel toezicht; (iv) waarvan de hoofdactiviteit bestaat uit de verwerving of de oprichting van onroerende goederen in het vooruitzicht van de terbeschikkingstelling ervan aan gebruikers, of het rechtstreekse of onrechtstreekse bezit van deelnemingen in vennootschappen met een soortgelijke activiteit; en (v) die zijn vrijgesteld van de belasting op de inkomsten uit de winst die uit de in de bepaling onder (iv) hierboven bedoelde activiteit voortvloeit, mits naleving van bepaalde wettelijke verplichtingen, en die minstens verplicht zijn om een deel van hun inkomsten onder hun aandeelhouders te verdelen (hierna "Real Estate Investment Trusts" (verkort "REITs") genoemd);
- x. vastgoedcertificaten, zoals bedoeld in Artikel 5, § 4, van de Wet van 16 juni 2006.
In het kader van de terbeschikkingstelling van onroerende goederen kan de Vennootschap meer bepaald alle activiteiten uitoefenen die verband houden met het bouwen, het afwerken, het renoveren, het ontwikkelen, het aankopen, het overdragen, het beheren en het uitbaten van onroerende goederen.
3.2) Bijkomend of tijdelijk kan de Vennootschap beleggen in effecten die geen vastgoed zijn in de zin van de GVV-regelgeving. Deze beleggingen zullen gedaan worden met eerbied voor het risicobeheersingsbeleid aangenomen door de Vennootschap en zullen gediversifieerd worden om een adequate risicospreiding te verzekeren. De Vennootschap kan eveneens niet-toegewezen liquide middelen in alle munteenheden bezitten onder de vorm van plaatsingen op zicht of termijnrekeningen of onder de vorm van alle instrumenten van de geldmarkt die gemakkelijk kunnen worden gemobiliseerd.
Ze kan bovendien operaties uitvoeren op afdekkingsinstrumenten, uitsluitend om zo het renterisico en het wisselkoersrisico af te dekken in het kader van de financiering en het beheer van de onroerende goederen van de Vennootschap en met uitsluiting van speculatieve verrichtingen.
3.3) De Vennootschap kan één of meer onroerende goederen in leasing geven of nemen. Het in leasing geven van onroerende goederen met optie tot aankoop kan slechts bijkomend gebeuren, behalve indien de betrokken onroerende goederen bestemd zijn voor het algemene belang, hierin begrepen de sociale huisvesting en het onderwijs (in welk geval deze activiteit als hoofdbezigheid kan worden uitgevoerd).
3.4) De Vennootschap kan een belang nemen, zowel door middel van een fusie als op enige andere wijze, in alle zaken, ondernemingen en vennootschappen met een gelijkaardig of verbonden doel en die de ontwikkeling van haar ondernemingen kunnen bemoedigen, en, in het algemeen, alle verrichtingen stellen die rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met haar maatschappelijke doel, en alle handelingen doen die nuttig of noodzakelijk zijn voor de verwezenlijking van haar maatschappelijke doel.
De Vennootschap dient het geheel van haar activiteiten en verrichtingen uit te voeren overeenkomstig de bepalingen en binnen de grenzen voorzien door de GVV-regelgeving en elke andere toepasselijke wetgeving.
ARTIKEL 4 - VERBODSBEPALINGEN
De Vennootschap kan geenszins:
- handelen als vastgoedpromotor in de zin van de GVV-regelgeving, met uitsluiting van occasionele verrichtingen;
- deelnemen aan een syndicaat voor vaste overname of waarborg;
- financiële instrumenten lenen, met uitzondering van de leningen onder de voorwaarden en volgens de bepalingen van het Koninklijk Besluit van 07.03.2006; financiële instrumenten verwerven die uitgegeven zijn door een vennootschap of een privaatrechtelijke vereniging die failliet verklaard werd, die een onderhands akkoord met zijn schuldeisers gesloten heeft, die het voorwerp uitmaakt van een procedure van gerechtelijke reorganisatie, die uitstel van betaling verkregen heeft of die in het buitenland het voorwerp heeft uitgemaakt van een gelijkaardige maatregel.
BOEKJAAR
Het boekjaar begint op 1 januari en eindigt op 31 december van elk jaar.
PLAATSEN WAAR DE DOCUMENTEN DOOR HET PUBLIEK KUNNEN WORDEN INGEKEKEN
De Statuten van de Vennootschap kunnen worden ingekeken bij de Griffie van de Rechtbank van Koophandel van Brussel evenals op de website www.cofinimmo.com. Overeenkomstig de wettelijke bepalingen ter zake worden de statutaire en de geconsolideerde rekeningen van de Cofinimmo Groep neergelegd bij de Nationale Bank van België. De beslissingen inzake benoemingen en afzettingen van leden van de Raad van Bestuur worden gepubliceerd in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad. De oproepingen tot de Algemene Vergaderingen verschijnen in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad en in twee financiële dagbladen. De oproepingen en alle documenten betreffende de algemene vergaderingen zijn simultaan beschikbaar op de website www.cofinimmo.com.
Alle persberichten en andere financiële informatie die de Cofinimmo Groep de voorbije vijf jaar bekendmaakte kunnen op de website www.cofinimmo.com worden geraadpleegd. De Jaarlijkse Financiële Verslagen kunnen op de maatschappelijke zetel of op de website www.cofinimmo.com worden verkregen. Ze worden ieder jaar verzonden aan de houders van aandelen op naam en aan de personen die erom verzoeken. Deze verslagen bevatten eveneens de verslagen van de vastgoedexperts en de commissaris.
FISCALE STELSELS
BELGIË: DE OPENBARE GEREGLEMENTEERDE VASTGOEDVENNOOTSCHAP (GVV)
De openbare Gereglementeerde Vastgoedvennootschap (GVV) beschikt over een gelijkaardig statuut als dat van de Real Estate Investments Trusts (REIT) in de Verenigde Staten, de Fiscale Beleggingsinstellingen (FBI) in Nederland, de G-REIT in Duitsland, de Sociétés d'Investissements Immobiliers Cotées (SIIC) in Frankrijk en de UK-REIT in het Verenigd Koninkrijk.
Dit stelsel wordt op heden gereglementeerd door de Wet van 12.05.2014 en het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen.
De voornaamste kenmerken van de GVV zijn:
- vennootschap met vast kapitaal en een vast aantal rechten van deelneming;
- beursnotering;
- activiteit bestaat erin onroerende goederen ter beschikking te stellen van gebruikers; bijkomstig kunnen GVV's hun activa plaatsen in effecten;
- mogelijkheid voor de dochtervennootschappen naar Belgisch recht van de openbare GVV om een erkenning als institutionele GVV te verkrijgen;
- risicospreiding: maximaal 20 % van de geconsolideerde activa mag belegd worden in vastgoed dat één enkel vastgoedgeheel vormt;
- geconsolideerde schuldenlast beperkt tot 65 % van de marktwaarde van de activa; het bedrag van de hypotheken of andere zekerheden mag niet meer bedragen dan 50 % van de globale reële waarde van de onroerende goederen en de verleende hypotheken of zekerheden slaan op maximaal 75 % van het bezwaarde goed;
- zeer strenge regels inzake belangenconflicten;
- regelmatige waardering van het patrimonium door onafhankelijke vastgoeddeskundigen;
- boeking van de gebouwen aan hun reële waarde;
- vrijstelling van afschrijvingen;
- de resultaten (huurinkomsten en verkoopsmeerwaarden, verminderd met de bedrijfsuitgaven en de financiële lasten) zijn vrijgesteld van vennootschapsbelasting;
- minstens 80 % van de som van het gecorrigeerde resultaat en de netto meerwaarden op de verkoop van onroerende goederen die niet vrijgesteld zijn van de verplichte uitkering, moet worden uitgekeerd; de vermindering van de schuld tijdens het boekjaar mag echter worden afgetrokken van het uit te keren bedrag;
- roerende voorheffing van 30 % voor natuurlijke personen met verblijf in België.
De vennootschappen die hun erkenning als openbare of institutionele GVV aanvragen of die met een GVV fuseren, zijn onderworpen aan een met liquidatieheffing vergelijkbare belasting ('exit taks') op de netto latente meerwaarden en op de belastingvrije reserves die 16,5 % bedraagt (vermeerderd met 3 % bijkomende crisisbelasting, of in totaal 16,995 %). Cofinimmo werd op 26.08.2014 erkend als GVV. Tot op die datum en sinds 01.04.1996 genoot zij het statuut van Vastgoedbevak.
BELGIË: DE INSTITUTIONELE GEREGLEMENTEERDE VASTGOEDVENNOOTSCHAP
De institutionele GVV wordt gereglementeerd door de Wet van 12.05.2014 en het Koninklijk Besluit van 13.07.2014 en is een lichtere vorm van de openbare GVV. Ze biedt de openbare GVV de mogelijkheid om de specifieke fiscale aspecten van haar stelsel uit te breiden naar haar dochtervennootschappen en om partnerschappen en specifieke projecten met derden te realiseren. Het statuut van institutionele GVV wordt verworven na goedkeuring door de FSMA.
De voornaamste kenmerken van de institutionele GVV zijn:
- niet-genoteerde vennootschap gecontroleerd door een openbare GVV;
- aandelen op naam die in handen zijn van in aanmerking komende beleggers;
- geen vereisten inzake diversificatie of schuldratio (consolidatie op het niveau van de openbare GVV);
- verplichting om een dividend uit te keren;
- gezamenlijke of exclusieve controle door een openbare GVV;
- activiteit bestaat erin onroerende goederen ter beschikking te stellen van gebruikers;
- geen verplichting om een vastgoedexpert aan te stellen, aangezien het vastgoedpatrimonium wordt gewaardeerd door de expert van de openbare GVV;
- statutaire rekeningen opgesteld overeenkomstig de IFRS-normen (zelfde boekhoudkundig schema als de openbare GVV);
- strikte regels inzake werking en belangenconflicten;
- controle door de FSMA.
FRANKRIJK: SOCIÉTÉ D'INVESTISSEMENTS IMMOBILIERS COTÉE (SIIC)
Het fiscale stelsel van de Franse Société d'Investissements Immobiliers Cotée (SIIC) werd ingevoerd door de Franse Financiënwet voor 2003 nr. 2002-1575 van 30.12.2002. Hiermee kunnen in Frankrijk vastgoedvennootschappen worden opgericht die net zoals de Belgische GVV's een specifiek fiscaal stelsel genieten.
Cofinimmo nam het SIIC-statuut aan op 04.08.2008, Cofinimmo Investissements et Services en haar dochtervennootschappen op 23.01.2009. Dankzij dit stelsel geniet Cofinimmo voor haar Franse bijkantoor en haar dochtervennootschappen een vrijstelling van vennootschapsbelasting op de huurinkomsten en de gerealiseerde meerwaarden in ruil voor een verplichte uitkering van 95 % van de winst uit de verhuur van haar vastgoedactiva.
De voornaamste kenmerken van het SIIC-stelsel zijn:
- vrijstelling van vennootschapsbelasting op het winstaandeel dat afkomstig is uit i) de verhuur van gebouwen, ii) de gerealiseerde meerwaarden op de verkoop van gebouwen, iii) de gerealiseerde meerwaarden op de verkoop van effecten in dochtervennootschappen die voor het SIIC-statuut hebben geopteerd of in personenvennootschappen met eenzelfde doel, iv) opbrengsten die uitgekeerd worden door hun dochtervennootschappen die geopteerd hebben voor het SIIC-statuut, en v) het aandeel in de winst in personenvennootschappen die een vastgoedactiviteit uitoefenen;
- verplichte resultaatsuitkering: 95 % van de vrijgestelde winst afkomstig uit de huurinkomsten, 60 % van de vrijgestelde winst afkomstig uit de verkoop van gebouwen en van effecten van personenvennootschappen en dochtervennootschappen die onderworpen zijn aan het SIIC-stelsel, en 100 % van de dividenden die aan hen worden uitgekeerd door hun dochtervennootschappen die onderworpen zijn aan de vennootschapsbelasting en die voor het SIIC-stelsel gekozen hebben;
- indien geopteerd wordt voor het SIIC-stelsel, betaling over vier jaar van een 'exit taks' tegen een verlaagde aanslagvoet van 19 % op de latente meerwaarden op gebouwen en op de effecten van personenvennootschappen die niet onderworpen zijn aan de vennootschapsbelasting, die eigendom zijn van de SIIC of van haar dochtervennootschappen die gekozen hebben voor het SIIC-statuut.
NEDERLAND: FISCALE BELEGGINGSINSTELLINGEN (FBI)
De belangrijkste kenmerken van de Fiscale Beleggingsinstellingen zijn:
- enkel naamloze vennootschappen, besloten vennootschappen en fondsen voor gemene rekening kunnen worden aangemerkt als FBI;
- het statutaire doel en de feitelijke werkzaamheden van een FBI mogen slechts bestaan uit beleggingen;
- beleggingen die bestaan uit onroerend goed mogen worden gefinancierd met vreemd vermogen tot ten hoogste 60 % van de boekwaarde van het onroerend goed;
- alle andere beleggingen mogen worden gefinancierd met vreemd vermogen tot ten hoogste 20 % van de boekwaarde van die beleggingen;
- de aandelen of winstbewijzen in een niet-beursgenoteerde FBI dienen voor ten minste 75 % in handen te zijn van natuurlijke personen, van instellingen die niet onderworpen zijn aan een belasting op de winst en/of van beursgenoteerde beleggingsinstellingen;
- de aandelen of winstbewijzen in een niet-beursgenoteerde FBI mogen niet direct of indirect voor 5 % of meer in handen zijn van een natuurlijke persoon (en zijn partner);
- de aandelen of winstbewijzen in een niet-beursgenoteerde FBI mogen niet door tussenkomst van een buiten Nederland gevestigde vennootschap of fonds voor 25 % of meer berusten bij in Nederland gevestigde instellingen;
- winsten van de FBI zijn onderworpen aan het vennootschapsbelastingtarief van 0 %;
- het uit te keren winstaandeel van de FBI dient binnen acht maanden na afsluiting van elk boekjaar te worden uitgekeerd aan de aandeelhouders en andere winstgerechtigden;
- over de uitgekeerde winstaandelen is 5 % dividendbelasting verschuldigd.
In Nederland geniet Cofinimmo een FBI-statuut voor Superstone, maar niet voor Pubstone Properties.
DUITSLAND
De investeringen van Cofinimmo of haar dochtervennootschappen in Duitsland vallen niet onder het G-REIT-stelsel, dat voor hen niet toegankelijk is.
MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL
GEPLAATST KAPITAAL
Het geplaatste kapitaal ten belope van 1127032125,79 EUR1 is volledig volgestort.
MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL
De aandelen hebben geen nominale waarde.
EVOLUTIE
De historische evolutie van het maatschappelijke kapitaal vóór 2016 kan worden geraadpleegd in het Jaarlijks Financieel Verslag van 2015 evenals in Titel VIII van de Statuten van de Vennootschap. Deze documenten kunnen worden geraadpleegd op de website van de Vennootschap (www. cofinimmo.com).
Evolutie van het maatschappelijk kapitaal in 2016
| Datum van de operatie |
31.03.2016 | 02.05.2016 | 30.09.2016 | 25.11.2016 | 31.12.2016 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Modaliteiten van de operatie |
Situatie op 31.12.2015 |
Conversie van bevoorrechte aandelen T1 2016 |
Conversie van converteerbare obligaties uitgegeven in 2011 |
Conversie van bevoorrechte aandelen T3 2016 |
Conversie van converteerbare obligaties uitgegeven in 2013 |
Conversie van bevoorrechte aandelen T4 2016 |
Situatie op 31.12.2016 |
| Uitgifteprijs (EUR) | 114,28 | 97,90 | |||||
| Bedrag (EUR) van het maatschappelijk kapitaal |
27973,25 | 23686,16 | |||||
| Bedrag van de netto inbreng in het eigen vermogen2 |
59656,25 | 43274,01 | |||||
| Aantal gewone aandelen |
101 | 522 | 185 | 442 | 9 | ||
| Aantal gewone aandelen na de operatie |
20344378 | 20344479 | 20345001 | 20345186 | 20345628 | 20345637 | 20345637 |
| Aantal bevoorrechte aandelen COFP1 |
|||||||
| Totaal aantal bevoorrechte aandelen COFP1 na de operatie |
395048 | 395048 | 395048 | 395048 | 395048 | 395048 | 395048 |
| Aantal bevoorrechte aandelen COFP2 |
-101 | -185 | -9 | ||||
| Totaal aantal bevoorrechte aandelen COFP2 na de operatie |
290800 | 290699 | 290699 | 290514 | 290514 | 290505 | 290505 |
| Totaal aantal bevoorrechte aandelen na de operatie |
685848 | 685747 | 685747 | 685562 | 685562 | 685553 | 685553 |
| Totaal bedrag van het maatschappelijk kapitaal (EUR) na de operatie |
1 126980466,38 1126980466,38 | 1127008439,63 | 1127008439,63 | 1127032125,79 | 1127032125,79 | 1 127032125,79 | |
| 1 Op datum van afsluiting van dit Verslag. |
BESCHRIJVING VAN DE AANDELENTYPES
Op 31.12.2016 had Cofinimmo 20345628 gewone aandelen uitgegeven. Om de rechten van deze aandelen te wijzigen, is de wijzigingsprocedure van de Statuten, zoals voorzien door de Wet, van toepassing.
Naast de gewone aandelen heeft Cofinimmo twee reeksen bevoorrechte aandelen uitgegeven in 2004. De belangrijkste kenmerken van de bevoorrechte aandelen zijn:
- prioritair recht op een jaarlijks vast dividend van 6,37 EUR bruto per aandeel, dat begrensd is tot dit bedrag, wat neerkomt op een bruto rendement van respectievelijk 5,90 % en 6,10 % voor de COFP1 en COFP2 ten opzichte van de inschrijvingsprijs of een netto rendement van respectievelijk 4,13 % en 4,27 % na aftrek van de roerende voorheffing van 30 %;
- in geval van liquidatie, prioritair recht op een uitkering gelijk aan de uitgifteprijs, begrensd tot dit bedrag;
de mogelijkheid voor de houder om zijn bevoorrechte aandelen in gewone aandelen te converteren vanaf de vijfde verjaardag van hun uitgifte (01.05.2009) gedurende de laatste tien dagen van elk trimester, in de verhouding van één nieuw gewoon aandeel voor één bevoorrecht aandeel ( zie ook bladzijden 224 en 225);
- de mogelijkheid voor een derde aangeduid door Cofinimmo (bijvoorbeeld een van haar dochtervennootschappen) om tegen contanten de nog niet geconverteerde bevoorrechte aandelen vanaf de vijftiende verjaardag van hun uitgifte (2019) terug te kopen tegen hun uitgifteprijs;
- de bevoorrechte aandelen zijn op naam, genoteerd op de Eerste Markt van Euronext Brussels en beschikken over dezelfde stemrechten als de gewone aandelen.
De eerste reeks van 702490 bevoorrechte aandelen (Euronext-code: COFP1) werd uitgegeven op 30.04.2004, de tweede van 797276 bevoorrechte aandelen (Euronext-code: COFP2) op 26.05.2004. De kenmerken van deze reeksen bevoorrechte aandelen zijn identiek, met uitzondering van de uitgifteprijs (107,89 EUR voor de COFP1 en 104,44 EUR voor de COFP2), die de aankoopprijs vertegenwoordigt.
EVOLUTIE VAN DE CONVERSIE VAN DE BEVOORRECHTE AANDELEN IN GEWONE AANDELEN
| Geconverteerde COFP1-aandelen |
Geconverteerde COFP2-aandelen |
|
|---|---|---|
| 2009 | 112885 | 60188 |
| 2010 | 27878 | 49505 |
| 2011 | 48430 | 133071 |
| 2012 | 118099 | 260313 |
| 2013 | 50 | 497 |
| 2014 | 100 | 2097 |
| 2015 | 0 | 637 |
| Van 22.03.2016 tot 31.03.2016 | 0 | 101 |
| Van 21.06.2016 tot 30.06.2016 | 0 | 185 |
| Van 21.09.2016 tot 30.09.2016 | 0 | 0 |
| Van 22.12.2016 tot 31.12.2016 | 0 | 9 |
TOEGESTAAN KAPITAAL
Op 31.12.2016 bedroeg het toegestane kapitaal 1019499411,92 EUR ( zie Bijlage 30).
Op 01.02.2017 heeft de Buitengewone Algemene Vergadering besloten de Raad van Bestuur de toestemming te geven om het maatschappelijke kapitaal van de Vennootschap overeenkomstig Artikel 603 en volgende van het Wetboek van Vennootschappen in een of meer keren te verhogen voor de duur van vijf jaar vanaf de datum van bekendmaking van de notulen van deze Buitengewone Algemene Vergadering in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad van 17.02.2017, tot een bedrag van ten hoogste:
1°) 1127000000,00 EUR, indien de kapitaalverhoging een kapitaalverhoging door inschrijving in contanten is:
- hetzij met de mogelijkheid tot uitoefening van het voorkeurrecht van de aandeelhouders van de Vennootschap, zoals bepaald in Artikel 592 en volgende van het Wetboek van Vennootschappen,
- hetzij met toevoeging van een onherleidbaar toewijzingsrecht voor de aandeelhouders van de Vennootschap, zoals bepaald in Artikel 26, § 1 van de Wet van 12.05.2014 betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen; en van
2°) 225000000,00 EUR voor alle andere vormen van kapitaalverhoging die niet bedoeld zijn in punt 1°) hierboven;
met dien verstande dat het maatschappelijke kapitaal in het kader van het toegestane kapitaal in geen geval kan worden verhoogd boven 1127000000,00 EUR in totaal.
EVOLUTIE VAN DE EIGEN AANDELEN
Op 01.01.2016 bezat de Cofinimmo Groep 50114 eigen aandelen. Al deze aandelen zijn resultaatgerechtigd voor het boekjaar dat aanvangt op 01.01.2016.
De Cofinimmo Groep bezat op 31.12.2016 nog 44864 eigen aandelen (in het bezit van Cofinimmo NV), wat neerkomt op een niveau van zelfcontrole van 0,22 % %.
| Situatie op 01.01.2016 | 50114 |
|---|---|
| Overdrachten en verkoop van aandelen in het kader van het aandelenoptieplan voorbehouden aan de werknemers tijdens het eerste halfjaar van 2016 |
-3615 |
| Overdrachten en verkoop van aandelen in het kader van het aandelenoptieplan voorbehouden aan de werknemers tijdens het tweede halfjaar van 2016 |
-1370 |
| Overdracht van aandelen in het kader van het bezoldigingsbeleid van de niet uitvoerende Bestuurders 1 |
-265 |
| Situatie op 31.12.2016 | 44864 |
AANDEELHOUDERSSTRUCTUUR
De aandeelhoudersstructuur wordt beschreven in het hoofdstuk 'Cofinimmo op de beurs' van dit Jaarlijks Financieel Verslag. Ze kan eveneens worden geraadpleegd op de website van de vennootschap www.cofinimmo.com.
1 Het netto bedrag van de emolumenten van mevrouw Inès Archer-Toper en mevrouw Diana Monissen voor het tweede kwartaal van 2016 werd rechtstreeks op de bankrekening van Cofinimmo gestort. Zij voerde vervolgens een overdracht uit van de betreffende aandelen naar het nominatieve aandeelhoudersregister.
UITTREKSELS VAN DE STATUTEN
SAMENVATTING VAN DE WIJZIGINGEN IN 2016
Met uitzondering van Artikel 6 over het geplaatste en volgestorte kapitaal zijn de Statuten niet gewijzigd.
Op 06.01.2016 heeft de Buitengewone Algemene Vergadering de machtiging voorzien in Artikel 6.2 met betrekking tot het toegestane kapitaal en Artikel 29 met betrekking tot de winstuitkering aan werknemers, verlengd.
Bovendien hernieuwde de Buitengewone Algemene Vergadering van 01.02.2017 de machtiging bepaald in Artikel 6.2 betreffende het toegestane kapitaal.
KAPITAAL
Artikel 6, Punt 2 - Toegestaan kapitaal
De Raad van Bestuur is dus uitdrukkelijk gemachtigd om het maatschappelijke kapitaal in een of meerdere keren te verhogen ten belope van een maximumbedrag van:
1°) 1127000000,00 EUR, indien de kapitaalverhoging een kapitaalverhoging door inschrijving in contanten is, met mogelijkheid voor de aandeelhouders van de vennootschap om hun voorkeurrecht uit te oefenen;
2°) 225000000,00 EUR voor alle andere vormen van kapitaalverhoging die niet bedoeld zijn in punt 1°) hierboven;
met dien verstande dat het maatschappelijke kapitaal in het kader van het toegestane kapitaal in geen geval kan worden verhoogd boven 1127000000,00 EUR in totaal.
Op de datums en volgens de modaliteiten die vastgelegd dienen te worden door de Raad van Bestuur overeenkomstig Artikel 603 van het Wetboek van Vennootschappen, zal in geval van kapitaalverhoging die gepaard gaat met de storting of de boeking van een uitgiftepremie, alleen het in het kapitaal ingebrachte bedrag worden afgetrokken van het bruikbare resterende bedrag van het toegestane kapitaal.
Deze machtiging wordt verleend voor een periode van vijf jaar te rekenen vanaf de bekendmaking van de notulen van de Buitengewone Algemene Vergadering van 01.02.2017.
Bij elke kapitaalverhoging stelt de Raad van Bestuur de prijs, de eventuele uitgiftepremie en de voorwaarden van uitgifte van de nieuwe aandelen vast, tenzij de Algemene Vergadering daar zelf over zou beslissen.
De kapitaalverhogingen waarover de Raad van Bestuur aldus heeft beslist, kunnen plaatsvinden door inschrijving tegen contanten of door inbrengen in natura met naleving van de wettelijke bepalingen of door incorporatie van reserves of van uitgiftepremies, met of zonder creatie van nieuwe effecten. De kapitaalverhogingen kunnen aanleiding geven tot de uitgifte van gewone of bevoorrechte aandelen. Deze kapitaalverhogingen kunnen ook gebeuren door de uitgifte van converteerbare obligaties of van inschrijvingsrechten – al dan niet aan een andere roerende waarde gehecht – die aanleiding kunnen geven tot het creëren van gewone of bevoorrechte aandelen.
De Raad van Bestuur is slechts in de volgende gevallen gemachtigd om het voorkeurrecht van de aandeelhouders op te heffen of te beperken, al dan niet ten gunste van welbepaalde personen die geen personeelsleden van de vennootschap of van haar dochtervennootschappen zijn: (i) binnen de limieten zoals vastgesteld in punt 1°) van het eerste lid van dit Artikel, en (ii) voor zover er aan de bestaande aandeelhouders een onherleidbaar toewijzingsrecht wordt verleend bij de toekenning van nieuwe effecten. Dit onherleidbare toewijzingsrecht beantwoordt aan de voorwaarden zoals vastgelegd in de GVV-regelgeving en Artikel 6.4 van de Statuten. Het moet niet worden verleend in geval van inbreng in contanten in het kader van de uitkering van een keuzedividend, onder de omstandigheden voorzien bij Artikel 6.4 van de Statuten.
Kapitaalverhogingen door inbreng in natura worden verricht in overeenstemming met de bepalingen van de GVV-regelgeving en de voorwaarden opgenomen in Artikel 6.4 van de Statuten. Dergelijke inbrengen kunnen ook betrekking hebben op het dividendrecht in het kader van de uitkering van een keuzedividend.
Wanneer de kapitaalverhogingen waartoe ingevolge die machtiging is beslist een uitgiftepremie bevatten, moet het bedrag daarvan, na eventuele aanrekening van de kosten, op een speciale onbeschikbare rekening, 'uitgiftepremies' genoemd, geplaatst worden, die, zoals het kapitaal, de waarborg uitmaakt voor derden en die niet zal kunnen worden verminderd of opgeheven, tenzij bij een beslissing van de Algemene Vergadering die vergadert volgens de voorwaarden van aanwezigheid en meerderheid vereist voor een kapitaalvermindering, onder voorbehoud van haar incorporatie in het kapitaal.
Artikel 6, Punt 3 - Verwerving, inpandneming en vervreemding van eigen aandelen
De vennootschap mag onder de voorwaarden bepaald door de Wet haar eigen aandelen verwerven of in onderpand nemen. Ze mag de verkregen aandelen op de beurs of buiten beurs vervreemden onder de voorwaarden bepaald door de Raad van Bestuur, zonder voorafgaande machtiging vanwege de Algemene Vergadering.
Voor een periode van vijf jaar vanaf de publicatie van de notulen van de Buitengewone Algemene Vergadering van 05.12.2013 mag de Raad van Bestuur voor rekening van Cofinimmo eigen aandelen van de vennootschap verwerven, in onderpand nemen en verkopen (zelfs buiten de beurs) tegen
een eenheidsprijs die niet lager mag zijn dan vijfentachtig percent (85 %) van de beurskoers van de slotnotering van de dag vóór de datum van de transactie (verwerving, verkoop en inpandneming) en die niet hoger mag zijn dan honderdvijftien percent (115 %) van de beurskoers van de slotnotering van de dag vóór de datum van de transactie (verwerving en inpandneming) zonder dat Cofinimmo op elk moment meer mag bezitten dan tien percent (10 %) van het totale aantal uitgegeven aandelen.
De hierboven bedoelde machtigingen strekken zich uit tot de verwervingen en vervreemdingen van aandelen van de vennootschap door een of meer rechtstreekse dochtervennootschappen van de vennootschap, in de zin van de wettelijke bepalingen betreffende de verwerving van aandelen van hun moedervennootschap door dochtervennootschappen. De hierboven bedoelde machtigingen gelden zowel voor gewone als voor bevoorrechte aandelen.
Artikel 6, Punt 4 - Kapitaalverhoging
Iedere kapitaalverhoging zal gerealiseerd worden in overeenstemming met de Artikelen 581 tot 609 van de Wetboek van Vennootschappen en in overeenstemming met de GVV-regelgeving.
Het is de Vennootschap verboden rechtstreeks of onrechtstreeks in te schrijven op haar eigen kapitaalverhoging.
Bij elke kapitaalverhoging stelt de Raad van Bestuur de prijs, de eventuele uitgiftepremie en de voorwaarden van uitgifte van de nieuwe aandelen vast, tenzij de Algemene Vergadering daar zelf over zou beslissen.
In geval van uitgifte van aandelen zonder nominale waarde en onder de fractiewaarde van de bestaande aandelen, dient de oproeping tot de Algemene Vergadering dit uitdrukkelijk te vermelden.
Indien de Algemene Vergadering beslist de betaling te vragen van een uitgiftepremie, dient deze in de boekhouding te worden opgenomen op een onbeschikbare reserverekening die enkel kan worden verminderd of opgeheven door een beslissing van de Algemene Vergadering delibererend over de voorziene bepalingen voor de statutenwijziging. De uitgiftepremie zal, op dezelfde wijze als het kapitaal, de aard van een gemeenschappelijke borg hebben ten gunste van derden.
De inbrengen in natura mogen eveneens betrekking hebben op het recht op dividend in het kader van de uitgifte van een optioneel dividend, met of zonder bijkomende inbreng in contanten.
In geval van kapitaalverhoging door inbreng in contanten door een beslissing van de Algemene Vergadering of in het kader van het toegestane kapitaal, zal het voorkeurrecht van de aandeelhouders enkel gelimiteerd of opgeheven kunnen worden, voor zover een onherleidbaar recht van uitkering aan de bestaande aandeelhouders wordt toegekend bij de toekenning van nieuwe effecten. Dit onherleidbare toewijzingsrecht voldoet aan de voorwaarden van de GVV-regelgeving:
-
- het heeft betrekking op de totaliteit van de nieuw uitgegeven titels;
-
- het wordt toegekend aan de aandeelhouders in verhouding tot het aandeel in het kapitaal dat hun aandelen op het ogenblik van de verrichting vertegenwoordigen;
-
- een maximumprijs per aandeel wordt uiterlijk aan de vooravond van de opening van de publieke inschrijvingsperiode bekendgemaakt; deze periode moet minstens drie beursdagen bedragen.
Het onherleidbare recht van uitkering is van toepassing op de uitgifte van aandelen, converteerbare obligaties en inschrijvingsrechten die uitgeoefend kunnen worden door inbreng in contanten. Het moet niet worden toegekend in geval van inbreng in contanten met begrenzing of opheffing van het voorkeurrecht, complementair aan een inbreng in natura in het kader van de uitkering van een optioneel dividend, voor zover de toekenning ervan effectief open is voor alle aandeelhouders.
De kapitaalverhogingen door inbreng in natura zijn onderworpen aan de voorgeschreven regels voorzien in Artikelen 601 en 602 van het Wetboek van Vennootschappen.
Daarenboven dienen bij inbreng in natura de volgende voorwaarden te worden nageleefd, overeenkomstig de GVV-regelgeving:
- de identiteit van de inbrenger moet worden vermeld in het in Artikel 602 van het Wetboek van Vennootschappen bedoelde verslag van de Raad van Bestuur alsook, in voorkomend geval, in de oproeping tot de Algemene Vergadering die zich zal uitspreken over de kapitaalverhoging;
- de uitgifteprijs mag niet minder bedragen dan de laagste waarde tussen (a) een nettowaarde per aandeel die dateert van ten hoogste vier maanden vóór de datum van de inbrengovereenkomst of, naar keuze van de Vennootschap, vóór de datum van de akte van kapitaalverhoging, en (b) de gemiddelde slotkoers gedurende de dertig kalenderdagen voorafgaand aan diezelfde datum. In dit opzicht is het toegelaten om van het in punt 2 (b) hiervoor bedoelde bedrag een bedrag af te trekken dat overeenstemt met het deel van het niet-uitgekeerde brutodividend waarop de nieuwe aandelen eventueel geen recht zouden geven, op voorwaarde dat de Raad van Bestuur het af te trekken bedrag van het gecumuleerde dividend specifiek verantwoordt in zijn bijzondere verslag en de financiële voorwaarden van de verrichting toelicht in zijn Jaarlijks Financieel Verslag;
- behalve indien de uitgifteprijs, of, in het geval bedoeld in Artikel 6.6, de ruilverhouding evenals hun modaliteiten worden bepaald en aan het publiek meegedeeld ten laatste op de dag volgend op het sluiten van de overeenkomst over de inbreng en met vermelding van de termijn waarbinnen de kapitaalverhoging effectief zal worden gerealiseerd, wordt de akte van de kapitaalverhoging verleden binnen een maximale termijn van vier maanden; en
- het onder punt 1° hierboven bedoelde verslag moet ook de weerslag van de voorgestelde inbreng op de toestand van de vroegere aandeelhouders toelichten, in het bijzonder wat hun aandeel in de winst, in de netto inventariswaarde en in het kapitaal betreft, alsook de impact op het vlak van de stemrechten.
Deze bijkomende voorwaarden zijn niet van toepassing bij de inbreng van het recht op dividend in het kader van de uitkering van een keuzedividend, voor zover dit effectief voor alle aandeelhouders betaalbaar wordt gesteld.
AANDELEN
Artikel 7 - Aard van de aandelen
De aandelen zijn zonder vermelding van nominale waarde. De aandelen zijn verdeeld in twee categorieën: gewone aandelen ('Gewone Aandelen' genaamd in de huidige Statuten) en bevoorrechte aandelen ('Bevoorrechte Aandelen' genaamd in de huidige Statuten).
De Bevoorrechte Aandelen verlenen rechten en hebben de eigenschappen opgenomen in Artikel 8 van de Statuten. De Gewone Aandelen zijn nominatief of gedematerialiseerd naar keuze van hun eigenaar of houder (hierna 'de Titularis') en volgens de beperkingen opgelegd door de Wet.
De Titularis kan zijn aandelen te allen tijde kosteloos laten omzetten in nominatieve of gedematerialiseerde aandelen. De Bevoorrechte Aandelen zijn nominatief. Elk gedematerialiseerd aandeel wordt vertegenwoordigd door een boeking op een rekening op naam van zijn Titularis bij een erkende rekeninghouder of bij een vereffeningsinstelling.
Er wordt op de maatschappelijke zetel van de vennootschap een register van de nominatieve aandelen bijgehouden dat, desgevallend en indien de Wet het toestaat, onder elektronische vorm kan bestaan. De houders van de aandelen kunnen kennis nemen van hun inschrijvingen in het register van de nominatieve aandelen.
Artikel 8 - Bevoorrechte Aandelen
Naast de Gewone Aandelen kan de vennootschap ook Bevoorrechte Aandelen uitgeven, tegen inbreng in natura of in contanten, of in het kader van een fusie. De door de Bevoorrechte Aandelen verleende rechten en de kenmerken van deze aandelen worden hieronder beschreven:
8.1. Preferente dividenden
8.1.1. Elk Bevoorrecht Aandeel geniet een dividend dat eerst dient te worden betaald, vóór het voor de Gewone Aandelen uit te keren dividend (hierna het 'Preferente Dividend').
Het jaarlijkse brutobedrag van het Preferente Dividend bedraagt zes euro zevenendertig cent (6,37 EUR) per Bevoorrecht Aandeel.
Het Preferente Dividend is slechts in zijn geheel of gedeeltelijk verschuldigd in zoverre er uitkeerbare winsten bestaan zoals bedoeld in Artikel 617 van het Wetboek van Vennootschappen en in zoverre de Algemene Vergadering van de vennootschap beslist om dividenden uit te keren.
In de veronderstelling dat er tijdens een jaar geen uitkeerbare winsten zoals bedoeld in Artikel 617 van het Wetboek van Vennootschappen zouden zijn of de Algemene Vergadering zou beslissen om geen dividenden uit te keren, zal bijgevolg geen enkel Preferent Dividend betaald worden aan de houder van Bevoorrechte Aandelen. Bovendien, in de veronderstelling dat tijdens een jaar het niveau van de uitkeerbare winsten zoals bedoeld in Artikel 617 van het Wetboek van Vennootschappen het niet zou toelaten om het Preferente Dividend voor zijn integrale bedrag uit te keren, of de Algemene Vergadering zou beslissen om een dividendbedrag uit te keren dat ontoereikend is om de Preferente Dividenden voor hun integrale bedrag uit te keren, ontvangen de houders van Bevoorrechte Aandelen enkel een Preferent Dividend ten belope van de uitgekeerde bedragen.
8.1.2. De Bevoorrechte Aandelen verlenen geen andere rechten in de winstuitkering dan het Preferente Dividend, onder voorbehoud van hun voorkeurrecht in geval van vereffening van de vennootschap, zoals vermeld in punt 8.5 hieronder. Bijgevolg kan het dividend dat aan de Bevoorrechte Aandelen toebedeeld wordt nooit hoger zijn dan het jaarlijkse brutobedrag van het Preferente Dividend, hetzij zes euro zevenendertig cent (6,37 EUR) per Bevoorrecht Aandeel.
8.1.3. Het Preferente Dividend wordt op dezelfde dag betaalbaar gesteld als het dividend dat verschuldigd is aan de Gewone Aandelen, behoudens de vereisten met betrekking tot de markt of de naleving van de wettelijke bepalingen, maar zonder dat dit mag resulteren in een vertraging van meer dan tien werkdagen. De uitkeerbare winst waarvoor de uitkeringsbeslissing genomen werd, zal eerst betaald worden aan de houders van Bevoorrechte Aandelen ten belope van een bedrag van zes euro zevenendertig cent (6,37 EUR) per Bevoorrecht Aandeel. Het eventuele saldo van de uitkeerbare winst waarvoor de uitkeringsbeslissing genomen werd, zal vervolgens betaald worden aan de houders van Gewone Aandelen.
In de veronderstelling dat er tijdens een jaar geen enkel dividend betaalbaar zou worden gesteld wat de Gewone Aandelen betreft, wordt het Preferente Dividend betaalbaar gesteld op 1 juni van datzelfde jaar.
8.1.4. Het Preferente Dividend is niet cumulatief. Bijgevolg, in de veronderstelling dat er tijdens een of meerdere jaren geen of slechts een gedeeltelijk Preferent Dividend zou worden uitgekeerd, kunnen de houders van Bevoorrechte Aandelen het verschil tussen het (de) eventueel betaalde bedrag(en) en het bedrag van zes euro zevenendertig cent (6,37 EUR) per Bevoorrecht Aandeel niet tijdens (een) later(e) boekja(a)r(en) recupereren.
8.1.5. Indien de Algemene Vergadering tijdens een bepaald jaar zou beslissen om een dividend op de Gewone Aandelen uit te keren dat anders dan in contanten betaalbaar is, is het Preferente Dividend ofwel betaalbaar in contanten, ofwel op dezelfde wijze als voor de Gewone Aandelen, naargelang de keuze van elke houder van Bevoorrechte Aandelen.
8.2. Conversie
In de volgende gevallen zijn Bevoorrechte Aandelen converteerbaar in Gewone Aandelen, in één of meerdere keren, naargelang de keuze van hun houders:
1° vanaf het vijfde jaar na hun uitgiftedatum, van één tot tien mei van dat jaar en vervolgens in de loop van de tien laatste dagen van elk burgerlijk trimester;
2° op elk moment tijdens een periode van één maand volgend op de bekendmaking van de uitvoering van de verkoopbelofte waarvan hierna sprake is; en
3° in geval van vereffening van de vennootschap, gedurende een periode die aanvangt vijftien dagen na de bekendmaking van de beslissing tot vereffening en die eindigt op de vooravond van de Algemene Vergadering tot sluiting van de vereffening.
De conversieverhouding is één Gewoon Aandeel voor één Bevoorrecht Aandeel.
De conversie gebeurt via de uitgifte van nieuwe Gewone Aandelen, zonder verhoging van het kapitaal van de vennootschap. De Raad van Bestuur van de vennootschap kan de uitgevoerde conversies bij authentieke akte laten vaststellen. Deze vaststellingen in een authentieke akte kunnen worden gegroepeerd aan het einde van elk burgerlijk trimester, daar de conversie geacht wordt in werking te treden op de datum van de verzending van de conversieaanvraag.
De houder van Bevoorrechte Aandelen moet de conversieaanvraag per aangetekend schrijven via de post aan de vennootschap richten. Dit schrijven moet vermelden voor hoeveel Bevoorrechte Aandelen de conversie wordt aangevraagd.
8.3. Belofte tot verkoop
Vanaf het vijftiende jaar na hun uitgifte kan de door de vennootschap aangewezen derde de nietgeconverteerde Bevoorrechte Aandelen geheel of gedeeltelijk tegen contanten aankopen. Deze aankoop zal echter pas mogelijk zijn (1) ten vroegste 45 dagen nadat de Raad van Bestuur van de vennootschap de uitoefening van de belofte tot verkoop heeft bekendgemaakt en voor zover de desbetreffende Bevoorrechte Aandelen ondertussen niet werden geconverteerd in Gewone Aandelen door hun houder en (2) nadat de eventuele Preferente Dividenden die betrekking hebben op het boekjaar dat voorafgaat aan de uitoefening van de belofte tot verkoop werden uitgekeerd aan de houders van de Bevoorrechte Aandelen.
Indien de aankoop betrekking heeft op slechts een deel van de niet-geconverteerde Bevoorrechte Aandelen, is deze aankoop van toepassing op elke houder van Bevoorrechte Aandelen, in verhouding tot het aantal Bevoorrechte Aandelen dat hij bezit.
Bovendien kan de derde die werd aangewezen door de vennootschap, vanaf het vijfde jaar te rekenen vanaf de uitgifte en ten vroegste 45 dagen nadat de Raad van Bestuur van de vennootschap de uitoefening van de belofte tot verkoop heeft bekendgemaakt, voor zover de desbetreffende Bevoorrechte Aandelen ondertussen niet werden geconverteerd in Gewone Aandelen door hun houder, het saldo van de niet-geconverteerde Bevoorrechte Aandelen aankopen, als op welke manier dan ook blijkt dat de niet-geconverteerde Bevoorrechte Aandelen niet meer dan twee en een half percent (2,5 %) van het oorspronkelijke aantal uitgegeven Bevoorrechte Aandelen vertegenwoordigen.
De aankoop van de niet-geconverteerde Bevoorrechte Aandelen gebeurt tegen een prijs die overeenkomt met hun uitgifteprijs (in kapitaal en eventuele uitgiftepremie).
De belofte tot verkoop wordt door de door de vennootschap aangestelde derde uitgeoefend aan de hand van een kennisgeving via aangetekend schrijven per post, gericht aan elk van de betrokken houders van Bevoorrechte Aandelen, van zijn beslissing om de Bevoorrechte Aandelen te kopen. Die bekendmaking vermeldt het aantal Bevoorrechte Aandelen dat de betrokken houder van Bevoorrechte Aandelen zal verkopen. De eigendomsoverdracht gebeurt 45 dagen na deze bekendmaking via betaling van de prijs door overschrijving op de bankrekening die de houders van Bevoorrechte Aandelen als antwoord op deze bekendmaking moeten meedelen.
De inschrijving op of de verwerving, om welke reden ook, van Bevoorrechte Aandelen houdt in dat de houder van Bevoorrechte Aandelen zich ertoe verbindt de Bevoorrechte Aandelen te verkopen binnen 45 dagen na de hiervoor vermelde bekendmaking aan de door de vennootschap aangestelde derde, indien de aankoopbeslissing rechtmatig genomen werd krachtens deze bepaling. Deze inschrijving of deze verwerving heeft bovendien tot gevolg dat er een onherroepbare volmacht aan de vennootschap wordt gegeven om de vereiste vermeldingen in het register van aandeelhouders ter vaststelling van de overdracht van de Bevoorrechte Aandelen te realiseren.
Indien de houder van Bevoorrechte Aandelen de Bevoorrechte Aandelen waarvoor de aankoopbeslissing wettig werd genomen binnen een termijn van 45 dagen na de bekendmaking van de uitoefening van de belofte tot verkoop niet aanbiedt, worden de niet-aangeboden effecten verondersteld van rechtswege overgedragen te zijn aan de door de vennootschap aangeduide derde, via een consignatie van de prijs bij de Deposito- en Consignatiekas.
8.4. Stemrecht
Elk Bevoorrecht Aandeel verleent een stemrecht voor de Algemene Vergadering van Aandeelhouders, dat identiek is aan het stemrecht dat aan een Gewoon Aandeel wordt verleend.
8.5. Voorrang bij vereffening
In geval van vereffening van de vennootschap ontvangt elk Bevoorrecht Aandeel op basis van het overblijvende nettoactief van de vennootschap na de aanzuivering van alle schulden, lasten of vereffeningskosten prioritair een bedrag in contanten dat gelijk is aan de volgestorte uitgifteprijs (in kapitaal en eventueel uitgiftepremie) van het Bevoorrechte Aandeel in kwestie.
De Bevoorrechte Aandelen komen niet in aanmerking bij de verdeling van het eventuele saldo van het liquidatieboni. Bijgevolg kan het bedrag dat bij de vereffening aan de Bevoorrechte Aandelen wordt uitgekeerd nooit meer bedragen dan de uitgifteprijs (in kapitaal en eventuele uitgiftepremie) van de Bevoorrechte Aandelen.
In geval van vrijwillige of gerechtelijke vereffening van de vennootschap hebben de houders van Bevoorrechte Aandelen automatisch het recht om de Bevoorrechte Aandelen te converteren in Gewone Aandelen tijdens een periode die aanvangt vijftien dagen na de bekendmaking van de beslissing tot vereffening en die eindigt op de vooravond van de Algemene Vergadering tot sluiting van de vereffening, in de veronderstelling dat de houders van Bevoorrechte Aandelen vóór deze vergadering door de vereffenaar op de hoogte worden gebracht van de vereffeningsverrichtingen. Tenzij alle Bevoorrechte Aandelen werden geconverteerd in Gewone Aandelen gebeurt er voor het verstrijken van deze conversietermijn geen enkele uitkering aan de aandeelhouders.
8.6. Maximumpercentage Bevoorrechte Aandelen
De Bevoorrechte Aandelen kunnen na hun uitgifte samen niet meer dan vijftien percent (15 %) van het maatschappelijke kapitaal van de vennootschap vertegenwoordigen, tenzij er bij meerderheid van minstens vijfenzeventig percent (75 %) van de stemmen binnen elke aandelencategorie anders wordt beslist.
De vennootschap kan bovendien geen Bevoorrechte Aandelen uitgeven of het maatschappelijke kapitaal verlagen tot een niveau waarbij de Bevoorrechte Aandelen samen meer dan vijftien percent (15 %) van het maatschappelijke kapitaal van de vennootschap vertegenwoordigen, noch enige andere operatie verrichten die dit tot gevolg zou hebben, tenzij er bij meerderheid van minstens vijfenzeventig percent (75 %) van de stemmen binnen elke aandelencategorie anders wordt beslist.
8.7. Wijzigingen van de aan de verschillende aandelencategorieën gekoppelde rechten
Overeenkomstig Artikel 560 van het Wetboek van Vennootschappen kan elke beslissing om de rechten van de Bevoorrechte Aandelen te wijzigen of deze Bevoorrechte Aandelen te vervangen door effecten van een andere categorie enkel worden genomen wanneer bij elke aandelencategorie voldaan wordt aan de vereiste aanwezigheids- en meerderheidsvoorwaarden voor een wijziging van de Statuten.
8.8. Vorm
De Bevoorrechte Aandelen zijn en blijven op naam.
ANDERE EFFECTEN
Artikel 9 - Andere effecten
De vennootschap mag de effecten uitgeven die bedoeld zijn in Artikel 460 van het Wetboek van Vennootschappen, met uitzondering van winstbewijzen en soortgelijke effecten en onder voorbehoud van de specifieke bepalingen van de GVV-regelgeving. Deze effecten kunnen de vormen krijgen waarin het Wetboek van Vennootschappen voorziet.
AANDEELHOUDERSSTRUCTUUR
Artikel 10 - Toelating tot verhandeling en publiciteit van belangrijke participaties
De aandelen van de vennootschap moeten worden toegelaten tot de verhandeling op een Belgische gereglementeerde markt, overeenkomstig de GVV-regelgeving.
Iedere aandeelhouder is gehouden om kennis te geven aan de vennootschap en aan de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) van het aantal stemrecht verlenende effecten of gelijkgestelde financiële instrumenten van de vennootschap die hij aanhoudt overeenkomstig de wetgeving inzake de openbaarmaking van belangrijke deelnemingen.
De drempels voor de kennisgevingsverplichting ingevolge de wetgeving inzake de openbaarmaking van belangrijke deelnemingen worden bepaald op vijf percent en elk veelvoud van vijf percent van het totale aantal bestaande stemrechten.
Behoudens de uitzonderingen voorzien in het Wetboek van Vennootschappen, kan niemand deelnemen aan de Algemene Vergadering van de vennootschap met meer stemrechten dan diegene verbonden aan de effecten waarvan hij minstens twintig (20) dagen voor de datum van de Algemene Vergadering kennis heeft gegeven ze in bezit te hebben.
BESTUUR EN TOEZICHT
Artikel 11 - Samenstelling van de Raad van Bestuur
De vennootschap wordt bestuurd door een Raad van Bestuur samengesteld uit minstens vijf leden, benoemd door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voor een duurtijd van in beginsel vier jaar, en steeds door laatstgenoemde herroepbaar.
De bestuurders zijn herverkiesbaar.
De Raad van Bestuur telt minstens drie onafhankelijke Bestuurders die voldoen aan de criteria bepaald door Artikel 526ter van het Wetboek van Vennootschappen.
Het mandaat van de niet-herverkozen uittredende Bestuurders neemt onmiddellijk een einde na de Algemene Vergadering die is overgegaan tot herverkiezing.
Indien een of meerdere mandaten vacant worden verklaard, kunnen de overblijvende Bestuurders, bijeengekomen in Raad, voorlopig in de vervanging voorzien tot de eerstvolgende bijeenkomst van de Algemene Vergadering, die dan tot de definitieve verkiezing overgaat.
Hun eventuele vergoeding mag niet vastgesteld worden in functie van de verrichte operaties en transacties door de Vennootschap of diens dochtervennootschappen.
Onverminderd de overgangsbepalingen zijn de Bestuurders uitsluitend natuurlijke personen; zij moeten voldoen aan de eisen van betrouwbaarheid en deskundigheid zoals voorzien in de GVV-regelgeving en mogen niet binnen de werkingssfeer van de in de GVV-regelgeving vastgelegde verbodsbepalingen vallen.
De benoeming van de Bestuurders wordt voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA).
Artikel 17 - Vertegenwoordiging van de vennootschap en ondertekening van akten
Behoudens bijzondere bevoegdheidsoverdracht door de Raad van Bestuur wordt de vennootschap geldig vertegenwoordigd in al haar handelingen, inclusief diegene waaraan een openbaar of ministerieel ambtenaar zijn medewerking verleent, evenals in rechte, hetzij als eiser hetzij als verweerder, door twee bestuurders die gezamenlijk handelen of, binnen de beperkingen van de bevoegdheden toegekend aan het Directiecomité, door twee leden van dit Directiecomité die hiertoe gezamenlijk optreden of, binnen de beperkingen van het dagelijkse bestuur, door twee personen die dit dagelijkse bestuur waarnemen en die hierbij gezamenlijk optreden.
De vennootschap is daarenboven geldig vertegenwoordigd door bijzondere mandatarissen van de vennootschap binnen de beperkingen van het mandaat dat hen daartoe is toegekend door het Directiecomité of door de Raad van Bestuur of, binnen de beperkingen van het dagelijkse bestuur, door de personen die dit dagelijkse bestuur waarnemen.
Een specifieke bevoegdheidsoverdracht wordt eveneens georganiseerd door het Directiecomité krachtens een notariële akte van 01.02.2017, gepubliceerd in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad van 17.02.2017 onder de nummers 17026096 en 17026097, voor huurovereenkomsten, werken, leningen, kredieten en zekerheden, informatie- en communicatietechnologieën, human resources, fiscaal beheer, afdekkingsverrichtingen, fondsenoverdracht- en verzekeringsverrichtingen.
Artikel 18 - Revisoraal toezicht
De vennootschap stelt een of meer commissarissen aan die de functie uitoefenen die hen toekomt krachtens het Wetboek van Vennootschappen en de GVV-regelgeving.
De commissaris moet erkend zijn door de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA).
ALGEMENE VERGADERINGEN
Artikel 19 - Bijeenkomst
De jaarlijkse Algemene Vergadering wordt gehouden op de tweede woensdag van de maand mei om vijftien uur dertig minuten. Indien die dag een wettelijke feestdag is, wordt de vergadering op de eerstvolgende werkdag gehouden op hetzelfde tijdstip, met uitzondering van een zaterdag of een zondag.
De Gewone of Buitengewone Algemene Vergaderingen worden gehouden op de plaats aangeduid in de oproeping. De drempel vanaf wanneer een of meerdere aandeelhouders conform Artikel 532 van het Wetboek van Vennootschappen de oproeping van een Algemene Vergadering mogen eisen om er een of meerdere voorstellen voor te leggen, is vastgelegd op twintig percent (20 %) van het geheel van de aandelen die stemrecht hebben.
Een of meer aandeelhouders die samen ten minste drie percent (3 %) van het maatschappelijke kapitaal van de vennootschap bezitten, kunnen in overeenstemming met de bepalingen van het Wetboek van Vennootschappen agendapunten voor om het even welke Algemene Vergadering laten opnemen en kunnen eveneens beslissingsvoorstellen indienen met betrekking tot geplaatste of nog te plaatsen agendapunten.
Artikel 20 - Deelname aan de Vergadering
Het recht om aan een Algemene Vergadering deel te nemen en er het stemrecht uit te oefenen, is afhankelijk van de boekhoudkundige registratie van de aandelen op naam van de aandeelhouder op de veertiende dag vóór de Algemene Vergadering om vierentwintig uur (Belgische tijd) (hierna de 'registratiedatum' genoemd), hetzij door hun inschrijving in het register van de aandelen op naam van de vennootschap, hetzij door hun inschrijving op de rekeningen van een erkende rekeninghouder of van een vereffeningsinstelling, ongeacht het aantal aandelen in het bezit van de aandeelhouder op de dag van de Algemene Vergadering.
De eigenaars van gedematerialiseerde aandelen die aan de vergadering wensen deel te nemen, moeten een attest overleggen dat door hun financiële tussenpersoon of erkende rekeninghouder werd afgegeven en waaruit blijkt hoeveel gedematerialiseerde aandelen er op de registratiedatum in hun rekeningen zijn ingeschreven op naam van de aandeelhouder, en waarvoor de aandeelhouder heeft aangegeven te willen deelnemen aan de Algemene Vergadering. Deze neerlegging moet ten laatste op de zesde dag vóór de datum van de vergadering worden verricht op de maatschappelijke zetel of bij de in de uitnodiging genoemde instellingen.
De eigenaars van aandelen op naam die aan de vergadering wensen deel te nemen, moeten de vennootschap per gewone brief, fax of e-mail uiterlijk de zesde dag vóór de datum van de vergadering op de hoogte brengen van hun voornemen.
Artikel 21 - Stemming door volmacht
Elke eigenaar van effecten die recht geven op deelname aan de Vergadering kan zich laten vertegenwoordigen door een lasthebber, die al of niet een aandeelhouder kan zijn. De aandeelhouder kan voor een bepaalde Algemene Vergadering slechts één persoon als lasthebber aanwijzen, behoudens afwijkingen zoals bepaald in het Wetboek van Vennootschappen.
De volmacht moet door de aandeelhouder worden getekend en moet ten laatste de zesde dag vóór de vergadering aankomen bij de vennootschap of op de in de oproeping vermelde plaats.
De Raad van Bestuur kan een volmachtformulier opmaken.
De mede-eigenaars, de vruchtgebruikers en blote eigenaars, de pandhoudende schuldeisers en schuldenaars moeten zich respectievelijk laten vertegenwoordigen door één en dezelfde persoon.
Artikel 22 - Bureau
Alle Algemene Vergaderingen worden voorgezeten door de voorzitter van de Raad van Bestuur of bij zijn afwezigheid door de afgevaardigde bestuurder of bij zijn afwezigheid door degene aangesteld door de aanwezige bestuurders. De voorzitter wijst de secretaris aan. De vergadering kiest twee stemopnemers. De overige aanwezige bestuurders vervolledigen het bureau.
Artikel 23 - Aantal stemmen
De Gewone Aandelen en de Bevoorrechte Aandelen geven elk recht op één stem, onder voorbehoud van de gevallen van opschorting van het stemrecht bepaald in het Wetboek van Vennootschappen.
Artikel 25 - Stemming per brief
De aandeelhouders zullen per brief kunnen stemmen door middel van een formulier opgemaakt door de vennootschap, indien de Raad van Bestuur hiertoe de toelating heeft gegeven in zijn oproepingsbrief.
Dit formulier moet verplicht de datum en de plaats van de vergadering vermelden, de naam of maatschappelijke benaming van de aandeelhouder en zijn woonplaats of maatschappelijke zetel, het aantal stemmen waarmee de aandeelhouder wil stemmen op de Algemene Vergadering, de vorm van de aandelen die hij bezit, de agendapunten van de vergadering (inclusief de voorstellen tot beslissing), een ruimte die toelaat te stemmen voor of tegen elke beslissing dan wel om zich te onthouden, evenals de termijn waarbinnen het stemformulier op de vergadering moet toekomen. Het formulier moet uitdrukkelijk vermelden dat het moet worden getekend, dat de handtekening moet worden gelegaliseerd en dat het geheel uiterlijk de zesde dag vóór de datum van de Vergadering per aangetekend schrijven moet worden bezorgd.
Artikel 27 - Algemene Vergadering van Obligatiehouders
De Raad van Bestuur en de commissaris(sen) van de Vennootschap kunnen de obligatiehouders oproepen in Algemene Vergadering van Obligatiehouders. Zij moeten die vergadering ook bijeenroepen wanneer obligatiehouders die een vijfde van het bedrag van de in omloop zijnde effecten vertegenwoordigen dat vragen. De oproepingen bevatten de agenda en worden opgesteld overeenkomstig de toepasselijke bepalingen van het Wetboek van Vennootschappen. Om toegelaten te worden op de Algemene Vergadering van Obligatiehouders moeten de obligatiehouders de formaliteiten voorzien in Artikel 571 van het Wetboek van Vennootschappen nakomen, evenals de eventuele formaliteiten voorzien in de uitgiftevoorwaarden van de obligaties of in de oproepingen.
MAATSCHAPPELIJK BOEKJAAR - UITKERING
Artikel 29 - Uitkering
De vennootschap moet aan haar aandeelhouders en binnen de grenzen toegestaan door het Wetboek van Vennootschappen en de GVV-regelgeving een dividend uitkeren waarvan het minimumbedrag is voorgeschreven door de GVV-regelgeving.
Bij beslissing van de Buitengewone Algemene Vergadering van 29.03.2011 is de Raad van Bestuur gemachtigd om te besluiten tot de uitkering van een winstdeelneming aan de werknemers van de vennootschap en haar dochtervennootschappen, ten belope van een maximaal bedrag van één percent (1 %) van de winst van het boekjaar, en dit voor een periode van vijf jaar te rekenen vanaf de publicatie van de beslissing.
De in de voorgaande alinea verleende machtiging is dus in principe geldig tot 08.04.2016 en maakt of maakte het de Raad van Bestuur mogelijk om op basis van die machtiging geldig te besluiten tot uitkering van een deel van de winst voor de boekjaren die zijn afgesloten op 31 december 2011, 2012, 2013, 2014 en 2015.
Bij beslissing van de Buitengewone Algemene Vergadering van 06.01.2016 is de machtiging die op 29.03.2011 aan de Raad van Bestuur werd verleend en waarvan sprake is in de twee voorgaande alinea's, ingetrokken en vervangen door een nieuwe machtiging, krachtens welke de Raad van Bestuur het recht heeft om te besluiten tot de uitkering van een winstdeelneming aan de werknemers van de vennootschap en haar dochtervennootschappen, ten belope van een maximaal bedrag van één percent (1 %) van de winst van het boekjaar, en dit voor een periode van vijf jaar, waarbij de eerste uitkeerbare winst die van het boekjaar 2015 is.
De in de vorige alinea genoemde machtiging wordt verleend voor een periode van vijf jaar vanaf 01.01.2016 (met dien verstande dat de Raad van Bestuur op basis van die machtiging een deel van de winst van het op 31.12.2016 afgesloten boekjaar kan uitkeren).
ONTBINDING - VEREFFENING
Artikel 33 - Verlies van kapitaal
Ingeval het kapitaal met de helft of drie vierde verminderd is, moeten de Bestuurders aan de Algemene Vergadering de vraag tot ontbinding voorleggen, overeenkomstig en volgens de vormen bepaald in Artikel 633 van het Wetboek van Vennootschappen.
LEXICON
AANGEPASTE OMLOOPSNELHEID
Omloopsnelheid vermenigvuldigd met de free floatzone.
AFGELEIDE FINANCIËLE INSTRUMENTEN
Als kredietnemer wenst Cofinimmo zich in te dekken tegen een eventuele stijging van de rente op korte termijn. Dit renterisico kan in beperkte mate worden afgedekt met het gebruik van afgeleide financiële instrumenten (aankoop van CAP, met eventueel verkoop van FLOOR; IRS-contracten).
API (ALTERNATIEVE PRESTATIE-INDICATOREN)
Financiële indicatoren die niet geïdentificeerd zijn in de rekeningen of de boekhoudnormen. Cofinimmo gebruikt API's in haar communicatie. Een aantal van deze APM's wordt aanbevolen door de Europese Vereniging van Genoteerde Vastgoedmaatschappijen (EPRA - European Public Real Estate Association), andere werden vastgelegd binnen de sector of door Cofinimmo om de lezer een beter inzicht te geven in de resultaten en prestaties. De definities en de details van de EPRA prestatie-indicatoren en van andere APM's die door Cofinimmo worden gehanteerd, zijn terug te vinden op onze website (www.cofinimmo.com/investeerders/verslagen-presentaties).
ASSISTENTIEWONINGEN
Kleine appartementen waarin senioren op (semi-)autonome wijze kunnen wonen en waar huishoudelijke diensten en maaltijden worden aangeboden.
BELGISCHE CORPORATE GOVERNANCE CODE
Code die werd opgesteld door de Corporate Governance Commissie met handelswijzen en bepalingen rond deugdelijk bestuur die moeten worden nageleefd door ondernemingen naar Belgisch recht waarvan de aandelen op een gereglementeerde markt worden verhandeld (de 'Code 2009').
BEURSKAPITALISATIE
Slotkoers op de beurs vermenigvuldigd met het aantal in omloop zijnde aandelen op die datum.
BEZETTINGSGRAAD
Wordt berekend door de (geïndexeerde) contractuele huurprijzen van de lopende huurcontracten te delen door de som van de contractuele huurprijzen en de Geschatte Huurwaarden van de leegstand. Deze laatste wordt berekend op basis van het niveau van de courante huurprijzen op de markt.
BREEAM (BUILDING RESEARCH ESTABLISHMENT ENVIRONMENTAL ASSESSMENT METHOD)
Evaluatiemethode voor de milieuprestatie van gebouwen (www.breeam.org).
(INITIEEL) BRUTO HUURRENDEMENT
De verhouding tussen de (initiële) huur van een gekocht goed en de verwervingswaarde, transactiekosten inbegrepen.
CALL OPTIE
Recht om een bepaald financieel product gedurende een bepaalde periode tegen een vooraf vastgelegde prijs te kopen.
CASH-POOLING
Beheer en overdracht van liquide middelen tussen dochtervennootschappen.
CONTRACTUELE HUREN
De huurprijzen zoals contractueel bepaald in de huurovereenkomsten op de datum van afsluiting, vóór aftrek van huurkortingen of andere aan de huurders toegestane voordelen.
DACH UND FACH
Wordt in Duitsland gebruikt in plaats van 'dubbel netto'. De onderhoudskosten van de structuur van het gebouw en soms de technische installaties worden gedragen door de eigenaar.
DEALING CODE
Gedragscode met regels die moeten worden nageleefd door de Bestuurders en de aangestelde personen die door de Vennootschap uitgegeven financiële instrumenten wensen te verhandelen.
DIVIDENDRENDEMENT
Bruto dividend gedeeld door de gemiddelde beurskoers van het jaar.
DUBBEL NETTO
Zogenaamde 'dubbel netto' huurcontracten of rendementen houden in dat de onderhoudskosten – in min of meer ruime mate – ten laste van de eigenaar (verhuurder) zijn. Het gaat meer bepaald om de onderhoudskosten voor daken, muren, gevels, technische en elektrische installaties, directe omgeving, watervoorzieningen en afwatering. Deze onderhoudskosten kunnen via specifieke bepalingen in het huurcontract volledig of gedeeltelijk ten laste worden gelegd van de huurder.
DUE DILIGENCE
Procedure die gericht is op een complete en gecertificeerde plaatsbeschrijving van een vennootschap, een gebouw of een vastgoedportefeuille (boekhoudkundige, economische, juridische, fiscale aspecten enz.) voorafgaand aan een financiering of verwerving.
EBITDAR (EARNINGS BEFORE INTERESTS, TAXES, DEPRECIATION, AMORTISATION AND RENTS)
Netto resultaat vóór interestkosten en -opbrengsten, belastingen, waardeverminderingen, afschrijvingen en huren.
EERSTE LIJNSZORGCENTRUM
Centrum waarin verschillende medische zorgverstrekkers verenigd zijn (artsen, psychologen, tandartsen, apothekers) en hun patiënten/klanten ontvangen. Cofinimmo bezit vier van dit type activa in Nederland.
EHPAD (ÉTABLISSEMENT D'HÉBERGEMENT POUR PERSONNES ÂGÉES DÉPENDANTES – WOONZORGCENTRUM VOOR HULPBEHOEVENDE OUDEREN)
De meest voorkomende vorm van woonzorgcentra voor senioren in Frankrijk.
EPB (ENERGIEPRESTATIE VAN EEN GEBOUW)
Deze index, die voortkomt uit de Europese richtlijn 2002/91/EG, drukt de hoeveelheid energie uit die nodig is voor de verschillende behoeften die verband houden met een normaal gebruik van een gebouw. Hij resulteert uit een berekening van verschillende factoren die de vraag naar energie beïnvloeden (isolatie, ventilatie, eigen energieopwekking of via de zon, verwarming enz.).
EPRA (EUROPEAN PUBLIC REAL ESTATE ASSOCIATION)
Een vereniging van Europese beursgenoteerde vastgoedvennootschappen met als doel het promoten en aantrekkelijker maken van de sector tegenover rechtstreekse vastgoedinvesteringen dankzij een grotere liquiditeit, toegankelijkheid en transparantie van de vennootschappen (www.epra.com).
EPRA EUROPE
Europese beursindex (exclusief Verenigd Koninkrijk) van de FTSE EPRA/NAREIT Global Real Estate en samengesteld uit vastgoedwaarden die representatief zijn voor de in Europa genoteerde vastgoedsector. Hij werd gecreëerd door EPRA.
ERFPACHT
Tijdelijk zakelijk recht dat het volle genot verleent van een gebouw dat aan iemand anders toebehoort en waarvoor aan de eigenaar ter erkenning van zijn eigendomsrecht een jaarlijkse vergoeding moet worden betaald (canon). Het erfpachtrecht in België moet worden aangegaan voor minstens 27 en hoogstens 99 jaar.
EX DATE
Datum vanaf wanneer de beursverhandeling van een aandeel gebeurt zonder recht op de komende dividenduitkering (omwille van het 'knippen van de coupon', wat vroeger kenmerkend was voor het dividend), m.a.w. drie werkdagen na de Gewone Algemene Vergadering.
EXIT TAKS
De vennootschapsbelasting tegen het verminderde tarief van 16,995 % die een GVV verschuldigd is op de latente meerwaarden en vrijgestelde reserves of die een vennootschap verschuldigd is in geval van fusie met of splitsing van een GVV. De latente meerwaarden zijn gelijk aan het verschil tussen de waarde exclusief kosten, met andere woorden na aftrek van de registratierechten (10 % of 12,5 % in België) of in voorkomend geval de btw, onroerende goederen en hun fiscale waarde.
FBI (FISCALE BELEGGINGSINSTELLING)
Fiscaal stelsel in Nederland, vergelijkbaar met het GVV-stelsel.
FINANCIËLE RATING
Rating toegekend door gespecialiseerde agentschappen (Standard & Poor's voor Cofinimmo) die de financiële soliditeit van een vennootschap op korte of lange termijn inschatten. Deze rating beïnvloedt de rentes waartegen een vennootschap zichzelf kan financieren.
FREE FLOAT
Percentage van de aandelen in het bezit van het publiek. Volgens de definitie van EPRA en Euronext gaat het om alle aandeelhouders die individueel minder dan 5 % van het totaal aantal aandelen bezitten.
FSMA (FINANCIAL SERVICES AND MARKETS AUTHORITY - AUTORITEIT VOOR DE FINANCIËLE DIENSTEN EN MARKTEN)
De autonome regulerende bevoegde instantie voor financiële markten in België.
GEHERWAARDEERD NETTO-ACTIEF
Netto inventariswaarde. Eigen vermogen geschat tegen de marktwaarde die het verschil is tussen de activa en de verplichtingen van de vennootschap (beide worden voor het merendeel rechtstreeks tegen hun marktwaarde weergegeven in de balans van Cofinimmo). Deze waarde wordt intern berekend op basis van de waarderingsgegevens betreffende de gebouwen van de onafhankelijke vastgoeddeskundigen.
GPR250 (GLOBAL PROPERTY RESEARCH 250)
De beursindex van de 250 grootste beursgenoteerde vastgoedvennootschappen ter wereld.
GREEN AND SOCIAL BONDS
'Groene en sociale' obligaties, waarvan de opbrengst bestemd is voor de (her)financiering van projecten die positief bijdragen tot duurzame, ecologische of maatschappelijke ontwikkeling. In december 2016 werd Cofinimmo de eerste Europese vastgoedmaatschappij die 'Green and Social Bonds' uitgeeft.
GRI (GLOBAL REPORTING INITIATIVE)
Internationale organisatie zonder winstoogmerk die doelt op een courante duurzaamheidsverslaggeving voor alle ondernemingen en organisaties. Het systeem voor verslaggeving vormt de basis voor maatregelen en methodes om de impact en de prestaties van duurzame ontwikkeling te meten en weer te geven.
IAS/IFRS (INTERNATIONAL ACCOUNTING STANDARDS / INTERNATIONAL FINANCIAL REPORTING STANDARDS)
Internationale boekhoudnormen voor het opmaken van de jaarrekeningen, opgesteld door de International Accounting Standards Board (IASB).
INSIDER TRADING
Handel met voorkennis. Deze term verwijst naar een overtreding van een persoon die informatie waarvan hij beroepshalve kennis heeft gekregen, gebruikt om op de beursevolutie te speculeren (zie Artikel 25 van de Wet van 02.08.2002).
INVESTERINGSWAARDE
De door de onafhankelijke vastgoeddeskundigen bepaalde waarde van de portefeuille zonder aftrek van de transactiekosten.
INVESTMENT GRADE
Noteringen van de ratingagentschappen die volgens de schaal van Standard & Poor's tussen AAA en BBB- liggen. Zij geven het risiconiveau van de vennootschap weer.
IRS (INTEREST RATE SWAP)
Rentetermijncontract, in tegenstelling tot een CAP of een FLOOR, die renteopties zijn. Met een IRS ruilt Cofinimmo een variabele rente tegen een vaste rente of omgekeerd.
KONINKLIJK BESLUIT VAN 13.07.2014
Koninklijk Bbesluit betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen (GVV).
LEEFMILIEU BRUSSEL
De overheidsdienst voor milieu en energie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (www.leefmilieu.brussels).
NETTO RESULTAAT
Netto resultaat van de kernactiviteiten, plus (+) resultaat op financiële instrumenten, plus (+) resultaat op de portefeuille.
NETTO RESULTAAT VAN DE KERNACTIVITEITEN
Operationeel resultaat vóór resultaat op de portefeuille, plus (+) financieel resultaat (financiële opbrengsten – financiële kosten) min (-) belastingen op het resultaat.
OMLOOPSNELHEID
Omloopsnelheid van het aandeel, die berekend wordt door het totaal volume aandelen dat tijdens het jaar werd verhandeld, te delen door het totaal aantal aandelen.
OPERATIONELE MARGE
Operationeel resultaat op de netto huren.
OTA (OBLIGATIES TERUGBETAALBAAR IN AANDELEN)
Schuldinstrument waarbij de schuldenaar de mogelijkheid heeft om zijn schuld op vervaldag terug te betalen in aandelen. De houders van OTA worden aangeduid als OTA-houders.
PAY OUT RATIO
Percentage van het netto resultaat van de kernactiviteiten dat wordt uitgekeerd onder de vorm van een dividend.
PPS (PUBLIEK-PRIVATE SAMENWERKING)
Samenwerking tussen de publieke en de private sector in het kader van projecten die inspelen op een collectieve vraag: stadsvernieuwing, infrastructuurwerken, openbare gebouwen enz.
PRIVATE PLAATSING
Het ophalen van fondsen bij een beperkt aantal (institutionele) investeerders zonder een beroep te doen op het publiek.
PUT OPTIE
Recht om een bepaald financieel product gedurende een bepaalde periode tegen een vooraf vastgelegde prijs te verkopen.
RECORD DATE
Datum waarop de posities worden afgesloten om de dividendgerechtigde aandeelhouders te identificeren, m.a.w. twee werkdagen na de ex date.
REËLE WAARDE
Verkoopwaarde van vastgoedbeleggingen volgens de IAS/IFRS-boekhoudnormen, m.a.w. na aftrek van de transactiekosten, zoals bepaald door de vastgoeddeskundigen. Dit bedrag is voor activa in België door de onafhankelijke deskundigen momenteel forfaitair vastgelegd op 2,5 %. Voor gebouwen waarvan de waarde minder dan 2,5 miljoen EUR bedraagt, zijn de af te trekken rechten de registratierechten die van toepassing zijn op basis van de ligging van het gebouw (10 of 12,5 %). Voor de activa in Frankrijk, Nederland en Duitsland zijn de afgetrokken overdrachtsrechten respectievelijk 6,77 %, 3,87 % en 4,80 %.
REIT (REAL ESTATE INVESTMENT TRUST)
Genoteerd vastgoedbeleggingsfonds in de Verenigde Staten.
RESULTAAT OP FINANCIËLE INSTRUMENTEN
Variatie van de reële waarde van de financiële instrumenten, plus (+) de herstructureringskosten van de financiële instrumenten.
RESULTAAT OP DE PORTEFEUILLE
Gerealiseerde en niet-gerealiseerde meer- of minwaarden in vergelijking met de laatste waardering van de deskundige, plus (+) de bedragen van de exit taks die verschuldigd zijn voor elk gebouw dat intreedt in een GVV-, SIIC- of FBI-stelsel.
ROERENDE VOORHEFFING
Belasting die een bank of een financiële tussenpersoon bij de betaling van een dividend inhoudt.
SCHULDRATIO
Wettelijke ratio die volgens de regelgeving inzake GVV's wordt berekend door de financiële en overige schulden te delen door het totaal der activa.
SIIC (SOCIÉTÉ D'INVESTISSEMENT IMMOBILIER COTÉE)
Specifiek Frans fiscaal stelsel voor vastgoedvennootschappen, vergelijkbaar met het GVV-stelsel.
SSR (CLINIQUE DE SOINS DE SUITE ET DE RÉADAPTATION).
Instelling die een revaliderende verzorging biedt na een verblijf in het ziekenhuis als gevolg van een medische aandoening of een operatie.
TAKE-UP
Ingebruikname van de voor verhuur bestemde ruimtes.
TRIPLE NETTO
Zogenaamde 'triple net' huurcontracten of rendementen houden in dat de verzekeringen, de belastingen en de onderhoudskosten ten laste van de huurder zijn. Dit betreft vooral huurcontracten voor woonzorgcentra.
WET VAN 12.05.2014
Wet betreffende de Gereglementeerde Vastgoedvennootschappen (GVV).
ZBC (ZELFSTANDIG BEHANDELCENTRUM)
Private zelfstandige kliniek in Nederland.
Woluwedal, 58 B - 1200 Brussel Tel. +32 2373 00 00 Fax +32 2373 00 10 R.P.R. van Brussel BTW: BE 0426184049 www.cofinimmo.com
STUUR ONS UW OPMERKINGEN
UITGEVERS
Ellen Grauls, Head of External Communication and Investor Relations Stéphanie Lempereur, Head of Corporate Finance
ONTWERP EN REALISATIE
www.concerto.be
AFBEELDINGEN
Gebouwen: Art & Build Architect, Atelier Jahr, Yvan Glavie, Pierre Lallemand, Oilinwater Design Studio, Adriaan van Dam Fotografie, Gijs Vanhee Portretten: David Plas